Czy demokracja jest nieuleczalnie chora?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czy demokracja jest nieuleczalnie chora?"

Transkrypt

1 Czy demokracja jest nieuleczalnie chora? Demokracja nie jest ustrojem idealnym obok zalet ma też swoje słabości. Jak mówił Winston Churchill, demokracja jest złym ustrojem, ale nikt dotąd nie wymyślił lepszego. Lekcja jest poświęcona analizie słabych stron demokracji oraz ideologiom antydemokratycznym. Cele Po zajęciach uczniowie powinni umieć: określić słabe strony ustroju demokratycznego oraz ich ewentualne negatywne konsekwencje; przedstawić argumenty przeciwników i obrońców demokracji; ocenić te argumenty pod względem logicznym i merytorycznym. Środki dydaktyczne 1. Tekst Sąd Piłata. 2. Informacje dotyczące ogólnych zasad przeprowadzania procesu sądowego. 3. Kwestionariusz do oceny argumentów Fragmenty z dzieł krytyków demokracji. 11. Instrukcja dla nauczyciela. 12. Tekst Nieuleczalna choroba demokracji. Przebieg zajęć 1. Uświadom uczniom, że demokracja choć jest ustrojem najlepszym z możliwych nie jest pozbawiona wad. Niektóre z nich wydają się tkwić w samej istocie ustroju demokratycznego. Przeczytaj uczniom materiał pomocniczy nr 1. Zapytaj, czy ich zdaniem jeśli demokracja dopuszcza do tak oczywistych pomyłek, ustrój ten powinien funkcjonować. 2. Zaproponuj klasie przeprowadzenie socjodramy pt. Sąd nad demokracją. Akt oskarżenia głosi: Oskarżam demokrację, że oszukuje ludzi, obiecując im sprawne, sprawiedliwe i moralne rządy. Przedstaw uczniom (lub rozdaj) materiał pomocniczy nr 2, opisujący ogólne zasady procesu sądowego. Poproś o zapoznanie się z nim. 3. Zapytaj uczniów, kto chciałby odgrywać rolę oskarżyciela, a kto obrońcy demokracji. Stwórz z ochotników zespół oskarżenia i obrony (po 4 6 osób w każdej grupie). Zadaniem oskarżenia będzie sporządzenie aktu oskarżenia, zawierającego argumenty przeciw demokracji, a obrony zgromadzenie argumentów broniących demokracji. 4. Wybierz uczniów do prezentowania roli świadków (admirał Merino, Mussolini, Lenin, Kaddafi, Hayek, Spooner, de Tocqeville i in.). Rozdaj im materiały pomocnicze nr 4 10 i poleć, aby zapoznali się z nimi, przypominając sobie wiadomości na temat odgrywanej przez nich postaci. Jeden z uczniów grać będzie przewodniczącego składu sędziowskiego, który ma kierować przebiegiem rozprawy. Ktoś inny winien pełnić rolę woźnego sądowego (wywoływanie świadków). Reszta klasy pełni rolę sędziów ławników. Ich zadaniem jest: spisanie argumentów obu stron; usystematyzowanie argumentów: odrzucenie argumentów powtarzających się lub zawartych w innych stwierdzeniach; pogrupowanie argumentów o zbliżonym charakterze lub dotyczących podobnych spraw; ocena wartości argumentów. W tym celu poleć sędziom ławnikom, aby każdy wypełnił formularz oceny argumentacji (materiał pomocniczy nr 3). 5. Przeprowadź proces sądowy, w którym będziesz odgrywał rolę głównego sędziego oraz osoby organizującej przebieg całego procesu. Instrukcja zawarta jest w materiale pomocniczym nr 11. Po ogłoszeniu wyroku zakończ socjodramę i omów jej przebieg. 6. Poproś uczniów, aby w domu napisali krótki esej prezentujący ich pogląd na siłę i słabości demokracji. W przygotowaniu się do tej pracy może pomóc uczniom materiał pomocniczy nr 12. Pojęcia i terminy populizm demagogia ludowładztwo faszyzm tyrania rządy większości suwerenność ludu ława przysięgłych 359

2 MATERIAŁ POMOCNICZY NR 1 Sąd Piłata Rzecz dzieje się w czasie wielkanocnym, kiedy przed namiestnika rzymskiego Piłata przywodzą Jezusa, oskarżonego o podawanie się za syna Bożego i króla żydowskiego. I Piłat pyta Go, który w oczach Rzymianina mógł uchodzić jeno za nieszczęsnego opętańca, pyta ironicznie: Tyś jest król żydowski? Jezus odpowiada z największą powagą, cały przeniknięty żarem swego boskiego posłannictwa: Ty mówisz, że Ja jest królem. Jam się na to narodził i na tom przyszedł na świat, abym dał świadectwo prawdzie. Wszelki, który jest z prawdy, słucha głosu mego. Wówczas pyta Piłat, ten przedstawiciel starej, zmęczonej i dlatego sceptycznej kultury: Co to jest prawda? I ponieważ nie wie, co jest prawdą i ponieważ jako Rzymianin zwykł myśleć demokratycznie, apeluje do ludu i urządza plebiscyt. Wyszedł zasię do Żydów mówi Ewangelia i rzekł im: Ja żadnej winy w nim nie znajduję. Lecz macie zwyczaj, abym wam jednego wypuścił na Paschę: chcecie tedy, wypuszczę wam króla żydowskiego? Plebiscyt zwraca się przeciwko Jezusowi. Zawołali tedy zaś wszyscy, mówiąc: Nie tego, ale Barabasza! Ewangelia zaś dodaje: A Barabasz był zbójcą. Hans Kelsen, Demokracja i światopogląd w: Współczesna myśl polityczna. Wybór tekstów źródłowych, red. K. Karolczak i in., Warszawa 1994, t. I MATERIAŁ POMOCNICZY NR 2 Ogólne zasady procesu sądowego I Podstawowe zasady postępowania sądowego: 1. zasada prawdy obiektywnej (sąd ma obowiązek dążenia do wyświetlenia wszystkich istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy), z czego wynika 2. prawo sądu do swobodnej oceny dowodów (sędzia związany jest jedynie normami prawnymi zawartymi w ustawach); 3. zasada skargowości (postępowanie przed sądem może toczyć się tylko wtedy, gdy upoważniona do tego osoba zwana stroną wystąpi z żądaniem wszczęcia takiego postępowania, tj. z aktem oskarżenia lub pozwem) i wynikające z niej zasady 4. sporności (postępowanie sądowe jest współzawodnictwem między dwiema stronami o różnych interesach) i 5. równouprawnienia stron (obie strony mogą korzystać z takich samych dozwolonych prawnie środków obrony swoich interesów); a także pomocnicze zasady 6. jawności (strony mają prawo do zapoznania się z wszystkimi materiałami sprawy, a najważniejsza część postępowania toczy się na jawnej dla stron rozprawie); 7. ograniczonej pisemności (czynności wymagające formy pisemnej powinny być ograniczone do niezbędnego minimum). W postępowaniu karnym zabezpieczeniu pozycji oskarżonego służą ponadto zasady: 1. rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść oskarżonego; 2. domniemania niewinności (oskarżonego należy uważać za niewinnego zarzucanych mu czynów do chwili zapadnięcia wyroku skazującego), z czego wynika 3. złożenie ciężaru dowodowego na oskarżycielu (który musi udowodnić winę oskarżonego); 4. prawo do obrony: możliwość bronienia się przez oskarżonego (nikt nie może być skazany, jeśli nie będzie dana mu możliwość przedstawienia swoich racji) i korzystania z fachowej pomocy adwokackiej. 360

3 II W procesie karnym rozróżniamy następujące fazy: 1. Postępowanie przygotowawcze, które polega na zebraniu niezbędnych informacji na temat przestępstwa i ewentualnym skierowaniu do sądu aktu oskarżenia. Akt oskarżenia powinien zawierać m.in. dane o osobie sprawcy, czynie, jaki jest mu zarzucany, i szkodzie, jaką spowodował. 2. Postępowanie rozpoznawcze. Rozprawa toczy się przed sądem. Stronami w procesie karnym są oskarżyciel (publiczny, prywatny lub posiłkowy) i oskarżony, któremu pomagać może obrona. Rozprawa główna po wstępnych czynnościach administracyjnych (takich jak otwarcie procesu, sprawdzenie obecności stron, uprzedzenie świadków o odpowiedzialności za fałszywe zeznania) składa się z dwóch części: A. przewodu sądowego, którego kolejnymi elementami są: (a) odczytanie aktu oskarżenia; (b) zapytanie oskarżonego, czy zrozumiał akt oskarżenia i czy przyznaje się do winy; (c) wyjaśnienia oskarżonego; (d) przeprowadzenie innych czynności dowodowych, polegające przede wszystkim na przesłuchaniu świadków; (e) głos stron (końcowe wypowiedzi oskarżenia i obrony); (f) ostatnie słowo oskarżonego. B. Po zakończeniu przewodu sędziowie odbywają naradę, po której odbywa się tajne głosowanie nad wyrokiem. Wyrok może być: skazujący (gdy oskarżony został uznany za winnego zarzucanych mu czynów), uniewinniający (gdy przestępstwa nie popełniono, sprawcą jest inna osoba lub brak jest dostatecznych dowodów winy) albo umarzający (bezwarunkowo lub warunkowo). Na podstawie: Powszechna historia państwa i prawa, Poznań 1993; Z. Cywiński, Wiedza o prawie, Warszawa 1989 MATERIAŁ POMOCNICZY NR 3 Główny zarzut zawarty w akcie oskarżenia: Demokracja oszukuje ludzi, obiecując im sprawne, sprawiedliwe i moralne rządy. ARGUMENTY OSKARŻENIA ARGUMENTY OBRONY OCENA 361

4 MATERIAŁ POMOCNICZY NR 4 Admirał José Merino Powiem wam, jak ta demokracja wyglądała. Nieudacznicy wybierają łajdaków, którzy rządzą z korzyścią dla cwaniaków! Ten dzień wyznaczyła Matka Boska, Fronda. Pismo Poświęcone nr 4 5, 1995 José Merino był jednym z członków czteroosobowej junty wojskowej gen. Augusto Pinocheta, która w 1973 r. obaliła zbrojnie legalny rząd socjalisty Salvadore Allende i rządziła w Chile do 1988 r. MATERIAŁ POMOCNICZY NR 5 Benito Mussolini ( ) faszyzm w puch rozbija cały zespół ideologii demokratycznych i odrzuca je bądź to w ich teoretycznych przesłankach, bądź to w ich zastosowaniach czy urządzeniach praktycznych. Faszyzm przeczy temu, by liczba przez to tylko, że jest liczbą, mogła kierować społeczeństwami ludzkimi; przeczy, by liczba ta mogła rządzić poprzez odbywające się periodycznie obrady; stwierdza nieusuwalną a płodną i dobroczynną nierówność ludzi, którzy nie mogą stać się równymi przez tak mechaniczny i zewnętrzny fakt, jakim jest powszechne prawo głosowania. Ustroje demokratyczne można zdefiniować jako takie, w których daje się od czasu do czasu ludowi złudzenie, że jest władcą, gdy faktycznie prawdziwą władzę dzierżą inne siły, niejednokrotnie nieodpowiedzialne i utajone. Demokracja jest ustrojem bez króla, lecz z wieloma królami, niekiedy bardziej ekskluzywnymi, tyranizującymi i rujnującymi niż jeden król, chociażby nawet był tyranem. ( ) Faszyzm odrzuca w demokracji absurdalne kłamstwo konwencjonalne o równości politycznej i przyjętą postawę nieodpowiedzialności zbiorowej, i mit o szczęściu i o nieograniczonym postępie. ( ) B. Mussolini, Doktryna faszyzmu, Poznań Łódź 1992, s MATERIAŁ POMOCNICZY NR 6 Włodzimierz Iljicz Lenin Demokracja dla znikomej mniejszości, demokracja dla bogaczy, oto jaki jest demokratyzm społeczeństwa kapitalistycznego. Jeśli przyjrzymy się dokładniej mechanizmowi demokracji kapitalistycznej, to zobaczymy wszędzie i na każdym kroku zarówno w drobnych pozornie drobnych szczegółach prawa wyborczego (cenzus zamieszkania, wyłączenie kobiet itd.), jak w technice instytucji reprezentacyjnych, zarówno w czysto kapitalistycznej organizacji prasy codziennej i tak dalej, i tak dalej zobaczymy wszędzie mnóstwo ograniczeń demokratyzmu. Te ograniczenia, wyłączenia, wyjątki, przeszkody dla biedoty wydają się drobne zwłaszcza w oczach tego, kto sam nigdy biedy nie zaznał i nie stykał się z życiem klas uciskanych w ich masie ( ) w sumie jednak ograniczenia te wyłączają, odpychają biedotę od polityki, od czynnego udziału w demokracji. ( ) W.I. Lenin, Państwo i rewolucja, w: Marks Engels marksizm, Warszawa 1949, s ( ) wszelkie państwo, gdzie istnieje prywatna własność ziemi i środków produkcji, gdzie panuje kapitał, bez względu na jak największą nawet demokratyczność tego państwa, jest państwem kapitalistycznym, jest maszyną w rękach kapitalistów, służącą do utrzymywania klasy robotniczej i biednego chłopstwa w zależności. ( ) Jedną z najbardziej demokratycznych 362

5 republik na świecie są Stany Zjednoczone Ameryki Północnej i nigdzie bardziej niż w tym kraju ( ) władza kapitału, władza garstki miliarderów nad całym społeczeństwem nie przejawia się tak brutalnie, w takich nie zamaskowanych formach przekupstwa jak w Ameryce. ( ) Siła kapitału to wszystko, giełda to wszystko, parlament zaś, wybory to marionetki, lalki W.I. Lenin, O państwie, w: Marks Engels marksizm, Warszawa 1949, s MATERIAŁ POMOCNICZY NR 7 Muammar al-kaddafi Parlamenty, stanowiące kręgosłup tradycyjnej demokracji panującej dziś na świecie, są oszukańczą reprezentacją ludu, a systemy przedstawicielskie sztucznym rozwiązaniem problemu demokracji. Parlament powstaje na zasadzie zastępowania ludu. Sama zasada jest w istocie zupełnie niedemokratyczna, ponieważ demokracja oznacza władzę ludu, a nie rządy sprawowane w jego imieniu. Samo istnienie zaś parlamentu oznacza nieobecność ludu, ponieważ prawdziwą demokrację tworzy się na zasadzie obecności ludu, a nie jego zastępców. Parlamenty stały się zalegalizowaną barierą oddzielającą ludy od sprawowania władzy, gdyż właśnie izolują one masy od uprawiania polityki i zastępują je, przejmując w swe ręce monopol suwerenności. Narodom nie pozostaje nic ponad pozory demokracji polegające na staniu w długich kolejkach do urn wyborczych. ( ) posła nie łączy z wyborcami żadna społeczna więź organizacyjna, ( ) jest on jednak uważany ( ) za przedstawiciela całego narodu. W ten sposób masy zostają całkowicie oddzielone od przedstawiciela, a przedstawiciel od mas. Z chwilą gdy otrzymuje on głosy mas, uzyskuje monopol na panowanie nad nimi i w zastępstwie rozporządzania się ich sprawami. Widzimy, że tradycyjna demokracja panująca w dzisiejszym świecie wyświęca i ochrania członka parlamentu, nie czyniąc tego w stosunku do reszty ludu. ( ) Jeżeli parlament wyłania się z partii w rezultacie jej zwycięstwa w wyborach, jest izbą partii, a nie izbą ludu. ( ) Ci, którzy na tych miejscach zasiadają, są przedstawicielami partii, a nie ludu. ( ) Lud w takich systemach pada ofiarą walczących o władzę. Polityczne organa rywalizujące o władzę wykorzystują i oszukują go, by pozyskać głosy, lud zaś ustawia się w zorganizowane, milczące kolejki, przesuwające się jak koraliki różańca, by wrzucać kartki do urn wyborczych. Czyni to podobnie, jak wrzucałby do kosza na śmieci niepotrzebne papiery. ( ) Stało się więc oczywiste, że reprezentacja jest oszustwem. M. Kaddafi, Zielona Książka, Trypolis 1989, s MATERIAŁ POMOCNICZY NR 8 Friedrich A. Hayek Chociaż wiele argumentów przemawia za demokracją, nie jest ona ostateczną i absolutną wartością ( ). Jest to zapewne najlepsza metoda realizowania określonych celów, ale nie cel sam w sobie. Demokratyczna metoda podejmowania decyzji wydaje się pożądana, gdy zachodzi potrzeba kolektywnego działania. Jednak kwestia rozszerzania lub nierozszerzania zbiorowej kontroli nad życiem społecznym winna być rozstrzygana w oparciu o inne podstawy niż zasada demokracji jako taka. Demokratyczna i liberalna tradycja zgadzają się co do tego, że gdziekolwiek istnieje potrzeba ingerencji państwa, a zwłaszcza gdy trzeba ustalić zasady stosowania przymusu, decyzje musi podejmować większość. ( ) Podczas gdy dogmatyczny demokrata uważa za wskazane, aby w możliwie największej liczbie spraw rozstrzygał głos większości, liberał sądzi, że podejmowane decyzje powinny dotyczyć wyraźnie ograniczonego zakresu 363

6 spraw. Dogmatyczny demokrata sądzi, że każda większość powinna mieć prawo decydowania w kwestii własnych uprawnień i sposobów ich wykorzystywania, podczas gdy liberał domaga się ponadto, aby uprawnienia aktualnej większości były ograniczone trwałymi zasadami. ( ) Podstawowym pojęciem w koncepcjach doktrynerskiego demokraty jest suwerenność ludu; oznacza to, że rządy większości są i powinny być nieograniczone. Ideał demokracji, pierwotnie zmierzający do wyeliminowania autorytarnej władzy, staje się w ten sposób usprawiedliwieniem nowego rodzaju autorytarnej władzy. ( ) Z zasady, że wszelkie posunięcia rządu muszą być akceptowane przez większość, nie wynika, że większość ma moralne prawo czynienia, co jej się podoba. Z pewnością nie można moralnie usprawiedliwić większości, która przyznaje sobie przywileje poprzez ustanowienie dyskryminujących zasad. Demokracja nie musi być władzą nieograniczoną. W systemie demokratycznym ( ) konieczne jest stworzenie gwarancji indywidualnej wolności. ( ) Zdarzyło się oczywiście, że wielcy demagodzy zaczęli twierdzić, jakoby ze względu na to, że władza znajduje się w rękach ludu, nie ma potrzeby jej ograniczania. Kiedy zaczynamy twierdzić, że w demokracji słuszne jest to, o czym decyduje większość, demokracja wyradza się w demagogię. F.A. Hayek, Konstytucja wolności, za: Współczesna myśl polityczna, red. K. Karolczak i in., Warszawa 1994, t. I, s MATERIAŁ POMOCNICZY NR 9 Lysander Spooner Konstytucja nie ma żadnego wewnętrznego autorytetu czy obowiązującej mocy. ( ) W najlepszym razie oznacza to jedynie umowę pomiędzy osobami żyjącymi osiemdziesiąt lat temu. ( ) Co więcej, wiemy z historii, że w tej sprawie odwołano się do opinii jedynie niewielkiej części narodu. ( ) Osoby, które formalnie wyraziły swą zgodę, jeśli takie osoby były, już nie żyją. ( ) I konstytucja, w tym stopniu, w jakim była ich umową, umarła wraz z nimi. Nie mieli oni żadnej naturalnej władzy czy prawa do uczynienia jej obowiązującą dla swych dzieci. ( ) Wszelkie głosowanie, jakie kiedykolwiek miało miejsce po ustanowieniu konstytucji, było głosowaniem takiego rodzaju, że nie zobowiązywało do jej popierania nie tylko całej ludności, ale nawet jakiegokolwiek pojedynczego człowieka. Dowodzą tego następujące okoliczności: 1. Przez samą naturę rzeczy akt głosowania nie mógłby wiązać nikogo poza faktycznie głosującymi. Ale wskutek wymaganego cenzusu majątkowego jest prawdopodobne, że ( ). obecnie prawdopodobnie wolno głosować nie więcej niż jednej szóstej całej populacji. 2. Z tej jednej szóstej, której wolno głosować, prawdopodobnie zazwyczaj głosowało nie więcej niż dwie trzecie ( ). O nikim nie można mówić, że głosując wziął na siebie zobowiązanie na jakikolwiek dłuższy okres niż ten, którego dotyczyło głosowanie. ( ) 3. Nie można mówić, że ktokolwiek głosując zobowiązuje się do popierania konstytucji, jeśli akt głosowania nie jest z jego strony ściśle dobrowolny. ( ) Jest on miarą raczej konieczności narzuconej im przez innych niż własnego wyboru. ( ) 5. W niemal każdych wyborach głosy oddawane są na różnych kandydatów do tego samego urzędu. O tych, którzy głosują na kandydatów nie odnoszących sukcesu, nie można mówić, że głosowali za uznaniem słuszności konstytucji. ( ) 6. Wiele głosów oddawanych jest zwykle na tych, którzy nie mają żadnych widoków na sukces. O tych, którzy oddają takie głosy, można przypuszczać, że głosują w ten sposób z intencją nie popierania, ale ( ) przeciw samej konstytucji. ( ) 10. Jako że głosowanie jest tajne, a wszelkie tajne rządy są z konieczności jedynie tajnymi bandami rabusiów, tyranów i morderców, to fakt, że nasz rząd jest praktycznie podtrzymywany przez takie głosowanie, dowodzi jedynie, że między nami znajduje się tajna banda rabusiów, tyranów i morderców, których celem jest rabowanie, zniewalanie i, o ile jest konieczne do osiągnięcia ich celów, mordowanie reszty ludności. ( ) L. Spooner, No Treason, No. VI, The Constitution of no Authority, Boston 1870, cyt. za: Mat Pariadka. Anarchistyczny Magazyn Autorów nr 10, 1995 Lysander Spooner ( ), prawnik z Massachusetts, był jednym z czołowych teoretyków amerykańskiego anarchizmu. 364

7 MATERIAŁ POMOCNICZY NR 10 Alexis de Tocqueville Indywidualizm to uczucie ( ), które sprawia, że każdy obywatel izoluje się od zbiorowości i trzyma na uboczu wraz ze swoją rodziną i przyjaciółmi. Stwarzając sobie w ten sposób małe społeczeństwo, pozostawia wielkie społeczeństwo jego własnym losom. ( ) indywidualizm najpierw zabija tylko zalążek cnót publicznych. Po dłuższym czasie atakuje jednak i niszczy wszystkie inne [cnoty] i w końcu przeistacza się w egoizm. ( ) Indywidualizm ma swe źródło w demokracji i rośnie w miarę rozwoju różnych możliwości. ( ) W czasach demokracji ( ) poświęcanie się dla określonego człowieka jest rzadkością związki emocjonalne między ludźmi rozszerzają się, ale są luźniejsze. ( ) Ludzie łatwo zapominają o tych, którzy żyli przed nimi, a o tych, którzy po nich przyjdą, nie myślą ani trochę. Interesują się tylko swoimi najbliższymi. Skoro każda warstwa zbliża się do pozostałych i miesza się z nimi, jej członkowie stają się obojętni i obcy sobie nawzajem. W miarę jak możliwości stają się równe, przybywa ludzi, którzy ( ) zdobyli jednak lub zachowali dostateczne wykształcenie oraz majątek, by wystarczyć samym sobie. Ludzie ci nikomu nic nie zawdzięczają i od nikogo niczego nie oczekują; przywykli do tego, by myśleć o sobie, i są przekonani, że ich los leży w ich własnych rękach. W ten sposób demokracja nie tylko każe ludziom zapominać o przodkach, ale również pozbawia ich myśli o potomkach i odsuwa ich od współczesnych. Demokracja stale sprowadza człowieka do niego samego i może go skazać na całkowite zamknięcie w kręgu własnej samotności. A. de Tocqueville, O demokracji w Ameryce, PIW, Warszawa 1976 MATERIAŁ POMOCNICZY NR 11 Instrukcja dla nauczyciela 1. Ogłoś otwarcie procesu. 2. Poproś oskarżenie, by przedstawiło akt oskarżenia. 3. Poproś obronę, by przedstawiła argumenty w obronie demokracji. Uwaga: jeśli nie przewidujesz wykorzystania świadków, zadbaj o to, aby akt oskarżenia był jak najbardziej zwięzły. Przewód przeprowadź na zasadzie meczu tenisowego : argument oskarżenia kontrargument obrony. 4. Zarządź przesłuchanie świadków. Uwaga: przesłuchanie świadków powinno nastąpić po sporządzeniu i zaprezentowaniu aktu oskarżenia po to, by oskarżyciele nie sugerowali się opiniami świadków. Nie przewidziano tu świadków obrony, gdyż zadaniem tego procesu jest właśnie uwrażliwienie uczniów na słabe strony demokracji i zapoznanie z argumentami jej przeciwników. 5. Zapytaj obronę, co ma do dodania w obronie demokracji. Ponieważ do tej pory obrona koncentrowała się na zbijaniu argumentów oskarżenia, w ostatnim słowie powinna wykazać pozytywne walory demokracji. 6. Zarządź naradę sędziów przysięgłych. Oskarżenie, obrona ani świadkowie nie muszą opuszczać sali, ale nie mogą już włączać się do dyskusji. Argumenty z indywidualnych kwestionariuszy oceny argumentacji powinny być w trakcie debaty przenoszone na tablicę (również podzieloną na trzy rubryki). 7. Poproś sędziów przysięgłych, aby przyjęli werdykt i wybrali spośród siebie jedną osobę do jego zreferowania. 365

8 MATERIAŁ POMOCNICZY NR 12 Nieuleczalna choroba demokracji? Jak mawiał słynny brytyjski polityk konserwatywny Winston Churchill, demokracja jest złym ustrojem, ale nikt dotąd nie wymyślił lepszego. Nawet najwięksi entuzjaści demokracji zdają sobie sprawę z jej wad i słabości. Niektóre z nich nie są organicznie związane z istotą demokracji i ujawniają się dopiero w niesprzyjających warunkach: np. ustrój demokratyczny nie jest wolny od zjawisk takich jak korupcja czy niekompetencja urzędników, ale są to problemy występujące w każdym ustroju. Inne negatywne aspekty demokracji są jednak naturalną konsekwencją funkcjowania ustroju demokratycznego i nieuniknionym jego składnikiem. Przykładem mogą tu być takie irytujące obywateli sprawy, jak np. względna opieszałość rządów demokratycznych w rozwiązywaniu nie cierpiących zwłoki problemów czy też pewna miękkość państwa demokratycznego wobec przestępczości jaskrawo odróżniające się od energii i sprężystości reżimów autokratycznych. W jeszcze większym stopniu te słabości demokracji podkreślają jej przeciwnicy. Z bardzo różnych, często subiektywnie szlachetnych pobudek kontestują oni szarą rzeczywistość systemu demokratycznego, krytykują go z przeciwstawnych nieraz pozycji, proponują zastąpienie innym, rzekomo doskonalszym ustrojem. Faszyści (jak Mussolini) i reakcjoniści odrzucali demokrację jako ustrój niemożliwy w praktyce do realizacji ze względu na przyrodzoną nierówność ludzi. W systemach demokratycznych, powiadają, naturalny porządek rzeczy, oparty na władzy najwartościowszych jednostek, zastąpiony zostaje tyranią miernoty. Komuniści z Leninem na czele uważali, że burżuazyjna demokracja w istocie jest tylko fasadą, za którą kryje się dyktatura wielkiego kapitału skierowana przeciw wyzyskiwanej większości społeczeństwa. Wszelkie swobody obywatelskie ich zdaniem mają tylko formalny, tj. pozorny charakter. Podobne są poglądy populistów, których poglądy reprezentuje np. libijski przywódca Muammar al-kaddafi. Uznając zasadę suwerenności ludu, odrzucają oni demokrację przedstawicielską i liberalny konstytucjonalizm, krępujący, w ich opinii, wolę ludu. Z przeciwstawnych pozycji dystansują się wobec demokracji niektórzy konserwatyści, obawiający się, że ludowładztwo prowadzić może właśnie do tyranii większości, naruszającej niezbywalną wolność jednostki (powtarzają tu oni opinię Arystotelesa, arystokratycznego krytyka starożytnej demokracji). Jeszcze skrajniejsi są w swych sądach anarchiści, którzy odrzucają każdą formę państwa i władzy nad jednostką a więc także ustrój demokratyczny. Najdobitniej wyrażają to zwolennicy anarchizmu indywidualistycznego, którego wybitnym teoretykiem był Lysander Spooner. Czy przeciwnicy demokracji mają słuszność? Niewątpliwie ich racje nie są pozbawione realnych podstaw, gdy krytykują oni takie czy inne negatywne aspekty demokracji. Zauważmy jednak, że ich argumenty są wzajemnie sprzeczne za coś innego krytykują demokrację populiści i konserwatyści, różne jej przymioty nie podobają się faszystom, komunistom i anarchistom. Co więcej, ile razy przeciwnicy demokracji liberalnej przystępowali do urzeczywistniania któregoś z alternatywnych ustrojów, tylekroć to lekarstwo okazywało się gorsze niż dolegliwości ustroju demokratycznego przypomnijmy sobie tylko Włochy Mussoliniego czy leninowską Rosję. Możemy więc chyba powtórzyć za Churchillem: Demokracja to może zły ustrój, ale dotąd nie wymyślono niczego lepszego. Ale demokracja nie jest tylko, jakby to wynikało ze słów Churchilla, mniejszym złem. Właśnie ustrój demokratyczny w największym stopniu zapewnia realizację najważniejszych wartości społecznych. O relacjach między wolnością a demokracją tak napisał Marcin Król: Wolność jako najwyższa wartość społeczna, ( ) wartość samoistna, jest zarazem najlepszym argumentem za demokracją. Albowiem w ustroju demokratycznym ( ) największa możliwie liczba ludzi może być możliwie najbardziej wolna. Demokracja przynosi wolność (M. Król, Słownik demokracji, Znak, Kraków 1989, s ). To samo można powiedzieć o drugiej wielkiej potrzebie każdego człowieka potrzebie bezpieczeństwa. Demokracja w największym stopniu zapewnia człowiekowi ochronę jego osoby przed arbitralnymi decyzjami władzy czy grup nacisku; jest najlepszą gwarancją nienaruszalności praw każdej jednostki, jej życia, godności, mienia. I nie jest wreszcie chyba rzeczą przypadku, że jak łatwo zaobserwować zamożność także idzie w parze z demokracją: Nie ma chleba bez wolności. 366

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku!

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Wraz z podręcznikiem oddajemy do twoich rąk zeszyt ćwiczeń. Zawarte są w nim różne polecenia i zadania. Powinny one pomóc ci zrozumieć zagadnienia omawiane w podręczniku

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa do szóstego wydania... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa do szóstego wydania... 15 Spis treści Wykaz skrótów............................................... 13 Przedmowa do szóstego wydania.............................. 15 Wprowadzenie............................................... 17

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki człowieka

Prawa i obowiązki człowieka Prawa i obowiązki człowieka Prawa oraz wolności obywatelskie zgodnie z polską konstytucją Zgodnie z naszą konstytucją wyróżniamy trzy grupy praw i wolności obywatelskich. Są to: Prawa i wolności osobiste

Bardziej szczegółowo

Demokracja ma swój początek w Starożytnej Grecji. Słowo pochodzi z języka greckiego od słów demos, co znaczy lud oraz kratos władza.

Demokracja ma swój początek w Starożytnej Grecji. Słowo pochodzi z języka greckiego od słów demos, co znaczy lud oraz kratos władza. Demokracja ma swój początek w Starożytnej Grecji. Słowo pochodzi z języka greckiego od słów demos, co znaczy lud oraz kratos władza. W znaczący wkład w jej rozwój ma także kultura Starożytnego Rzymu oraz

Bardziej szczegółowo

Temat: Zróbmy sobie flash mob!

Temat: Zróbmy sobie flash mob! Temat: Zróbmy sobie flash mob! Jak wykorzystać globalnej sieci do korzystania z prawa do zgromadzeń? ZWIĄZEK Z PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ Podstawa programowa przedmiotu wiedza o społeczeństwie, IV etap edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus

Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus Po co i jak założyć stowarzyszenie lub fundację Grzegorz Lech Adam Prus Kraków, 31 marca 2012r. Dyrektor wczoraj Dyrektor dziś Dyrektor w sieci Po co szkole organizacja pozarządowa: - Szkoła jako jednostka

Bardziej szczegółowo

Zadania biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny. pracy przy sporządzaniu opinii w sprawach karnych

Zadania biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny. pracy przy sporządzaniu opinii w sprawach karnych Zadania biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy przy sporządzaniu opinii w sprawach karnych Poznań, Targi SAWO 24-25.04.2012 r. mgr Andrzej Dziedzic wpisany na listę biegłych sądowych,

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

- definiowanie pojęd : paostwo, prawo, społeczeostwo, obywatel. - wyjaśnid pojęcia : paostwo, prawo, społeczeostwo, obywatel

- definiowanie pojęd : paostwo, prawo, społeczeostwo, obywatel. - wyjaśnid pojęcia : paostwo, prawo, społeczeostwo, obywatel Załącznik nr 1 Konspekt debaty klasowej nt. Rola paostwa prawa w życiu obywateli I Cele : a. ogólne : - definiowanie pojęd : paostwo, prawo, społeczeostwo, obywatel - kształtowanie postaw patriotycznych

Bardziej szczegółowo

Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny

Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny Wierzyciel może wystąpić do sądu o upoważnienie go do wykonania konkretnej czynności, np. otynkowania warsztatu, na koszt jego dłużnika. Po udzieleniu takiego

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności;

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności; PRAWA DZIECKA "Nie ma dzieci - są ludzie..." - Janusz Korczak Każdy człowiek ma swoje prawa, normy, które go chronią i pozwalają funkcjonować w społeczeństwie, państwie. Prawa mamy również my - dzieci,

Bardziej szczegółowo

1. Prawa, które człowiek nabywa w momencie urodzenia, sa A. nienaruszalne. C. powszechna. C. przyrodzone. D. niezbywalne.

1. Prawa, które człowiek nabywa w momencie urodzenia, sa A. nienaruszalne. C. powszechna. C. przyrodzone. D. niezbywalne. ID Testu: 53M1LI5 Imię i nazwisko ucznia Klasa Data 1. Prawa, które człowiek nabywa w momencie urodzenia, sa A. nienaruszalne. B. powszechne. C. przyrodzone. D. niezbywalne. 2. Do praw pierwszej generacji

Bardziej szczegółowo

Powinien/powinna Pan/i pamiętać, że w posiedzeniach może też brać udział oskarżony.

Powinien/powinna Pan/i pamiętać, że w posiedzeniach może też brać udział oskarżony. Jak długo trwa procedura apelacyjna? Zależy to od rodzaju sprawy oraz czasu, jakiego potrzebuje prokuratura oraz prawnik skazanego na przygotowanie się do poparcia/odparcia apelacji. W niektórych przypadkach,

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów

Bardziej szczegółowo

SPR!\ W I[]) LI vvości

SPR!\ W I[]) LI vvości 24/GRU/2015/CZ 11: 23 ~ Min. Sprawiedliwoici NR FAKS:225212445 S. OO 1 SPR!\ W I[]) LI vvości..._---- -_... ~ "'' ""'-'"'"-'""""",_ ""'-'( Warszawa,23grudnia 2015 r. Podsekretarz Stanu DL III 072-24/15

Bardziej szczegółowo

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA II GIMNAZJUM Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej Temat lekcji 1. O czym będziemy się uczyć na lekcjach wiedzy o społeczeńst

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r.

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r. Odpowiedzialne rodzicielstwo Strumienie, 20 XI 2010 r. Płodność miłości małżeńskiej (1) Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię» (Rdz 1, 26-18)

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ Im. LECHA BĄDKOWSKIEGO W LUZINIE

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ Im. LECHA BĄDKOWSKIEGO W LUZINIE Luzino, 26.03.2011 r. REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ Im. LECHA BĄDKOWSKIEGO W LUZINIE CELE SAMORZĄDU Kształtowanie umiejętności pracy w zespole. Stwarzanie warunków do aktywności

Bardziej szczegółowo

POWSZECHNA DEKLARACJA PRAW CZŁOWIEKA

POWSZECHNA DEKLARACJA PRAW CZŁOWIEKA POWSZECHNA DEKLARACJA PRAW CZŁOWIEKA (przyjęta i proklamowana rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ 217 A (III) w dniu 10 grudnia 1948 r.) Wstęp Zważywszy, że uznanie przyrodzonej godności oraz równych i

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1 W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U.1997.78.483) wprowadza się następujące zmiany: 1)

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO GIMNAZJUM NR 123 Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI I ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI im. JANA PAWŁA II W WARSZAWIE

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO GIMNAZJUM NR 123 Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI I ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI im. JANA PAWŁA II W WARSZAWIE REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO GIMNAZJUM NR 123 Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI I ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI im. JANA PAWŁA II W WARSZAWIE Podstawa prawna: Ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991

Bardziej szczegółowo

NOWY MODEL POSTĘPOWANIA KARNEGO od inkwizycyjności do kontradyktoryjności

NOWY MODEL POSTĘPOWANIA KARNEGO od inkwizycyjności do kontradyktoryjności NOWY MODEL POSTĘPOWANIA KARNEGO od inkwizycyjności do kontradyktoryjności Podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne" (art. 2 2 kpk) NOWY MODEL POSTĘPOWANIA KARNEGO

Bardziej szczegółowo

Uchwała Wielkopolskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego z dnia 9 stycznia 2015 roku

Uchwała Wielkopolskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego z dnia 9 stycznia 2015 roku Uchwała Wielkopolskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego z dnia 9 stycznia 2015 roku w sprawie: ordynacji wyborczej do Komitetu Monitorującego Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Prawo podatkowe ~ postępowanie podatkowe

Prawo podatkowe ~ postępowanie podatkowe Prawo podatkowe ~ postępowanie podatkowe mgr Karol Magoń Asystent w Katedrze Prawa UEK Czym jest prawo podatkowe? Prawo podatkowe ogół przepisów regulujących zasady powstawania, ustalania oraz wygasania

Bardziej szczegółowo

EWSLETTER. Zmiany dotyczące postępowania karnego

EWSLETTER. Zmiany dotyczące postępowania karnego EWSLETTER Październik 2013 Zmiany dotyczące postępowania karnego Chcielibyśmy uprzejmie poinformować, że w ostatnim czasie weszła w życie istotna zmiana dotycząca postępowania karnego. Co więcej, w związku

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 r.

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 r. Sygn. akt II KK 135/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSA del. do SN Andrzej

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych

Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych Strona1 Wioletta Kilar Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 4.3 Temat zajęć: Analiza własnych predyspozycji zawodowych 1. Cele lekcji: Uczeń: wymienia przykłady kompetencji miękkich i twardych, rozpoznaje

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych. Poziom podstawowy. XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie

Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych. Poziom podstawowy. XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych Poziom podstawowy XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie Wymagania ogólne I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. Uczeń znajduje

Bardziej szczegółowo

Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu

Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu Informacje ogólne Kto ma prawo do obrony Prawo do obrony naleŝy do podstawowych praw i wolności osobistych kaŝdego człowieka i obywatela. Gwarantuje je Konstytucja

Bardziej szczegółowo

UGODA Z PROKURATOREM, CZYLI SKAZANIE BEZ ROZPRAWY - CZY TO MOŻLIWE?

UGODA Z PROKURATOREM, CZYLI SKAZANIE BEZ ROZPRAWY - CZY TO MOŻLIWE? UGODA Z PROKURATOREM, CZYLI SKAZANIE BEZ ROZPRAWY - CZY TO MOŻLIWE? Co oznacza tzw. dobrowolne poddanie się karze? Dobrowolne poddanie się karze, to rozwiązanie dające podejrzanemu możliwość uzgodnienia

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA 1. Adwokat w postępowaniu przygotowawczym - przebieg czynności

Bardziej szczegółowo

Kim chcę zostać w przyszłości? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości

Kim chcę zostać w przyszłości? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Kim chcę zostać w przyszłości? Autor: Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości Treści nauczania Czynniki warunkujące wybór zawodu, droga kształcenia kwalifikacje niezbędne do wykonywania wybranego zawodu,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1999 r. Nr 83, poz. 931; 2004 r. Nr 68, poz. 623, z 2005 r. Nr 25,

Bardziej szczegółowo

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego ROMAN TOMASZEWSKI Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego Zasadniczym pojęciem, do którego odwołuje się obowiązujący obecnie kodeks karny przy opisywaniu istoty przestępstw przeciwko prawidłowemu

Bardziej szczegółowo

potrzebną na wydobycie surowców, produkcję, użytkowanie produktu oraz jego przetworzenie)

potrzebną na wydobycie surowców, produkcję, użytkowanie produktu oraz jego przetworzenie) Gra symulacyjna Nasze potrzeby Cele gry - poznanie argumentów przemawiających za odpowiedzialną konsumpcją - lepsze zrozumienie dlaczego ludzie kupują różne produkty konsumpcyjne (jakie potrzeby nimi kierują)

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS semestr trzeci( klasa II) Dział I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego reguły socjologia formy życia społecznego normy społeczne

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń

Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń Zadania konkursu Bezpieczna Szkoła - Bezpieczny Uczeń: ZADANIE 1 Przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 20 POSTANOWIENIE z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Lech Garlicki przewodniczący Wiesław Johann sprawozdawca Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska po rozpoznaniu na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

S T A T U T POLSKIEGO STOWARZYSZENIA OBROŃCÓW ŻYCIA CZŁOWIEKA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

S T A T U T POLSKIEGO STOWARZYSZENIA OBROŃCÓW ŻYCIA CZŁOWIEKA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE S T A T U T POLSKIEGO STOWARZYSZENIA OBROŃCÓW ŻYCIA CZŁOWIEKA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Tworzy się stowarzyszenie pod nazwą Polskie Stowarzyszenie Obrońców Życia Człowieka. 2 Siedzibą Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie udziału społecznego Przykłady z Berlina i Pragi. Christian Kölling. Europejska Sieć Mobilności i Lokalna Agenda 21

Wdrażanie udziału społecznego Przykłady z Berlina i Pragi. Christian Kölling. Europejska Sieć Mobilności i Lokalna Agenda 21 Wdrażanie udziału społecznego Przykłady z Berlina i Pragi Christian Kölling Europejska Sieć Mobilności i Lokalna Agenda 21 Przewodni Projekt Berlińskiej Agendy 21 Udział społeczny - Wrocław 9.12.2005 Wdrażanie

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazwę STOWARZYSZENIE GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA, zwane jest dalej Stowarzyszeniem. 2 Stowarzyszenie używa pieczęci

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki Sygn. akt III KK 42/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 sierpnia 2015 r. Prezes SN Lech Paprzycki w sprawie J. K. skazanego z art.280 1 k.k. w zw. z art. 64 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Część I. Komentarz praktyczny z orzecznictwem... 1 Rozdział 1. Adwokat w postępowaniu karnym jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, prywatnego, powoda cywilnego,

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA Dokumenty międzynarodowe

PRAWA CZŁOWIEKA Dokumenty międzynarodowe Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Prawa i wolności: prawo do życia, zniesienie kary śmierci, wolność od tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania, wolność

Bardziej szczegółowo

Kiedyś w sądzie przysięgało się na Biblię- ciąg dalszy przestępstw P. Ewy Małysiak

Kiedyś w sądzie przysięgało się na Biblię- ciąg dalszy przestępstw P. Ewy Małysiak Kiedyś w sądzie przysięgało się na Biblię- ciąg dalszy przestępstw P. Ewy Małysiak circonstance, 14.01.2013 08:01 Prawo napisane przez Sejm niszczy odwieczny i prosty porządek rzeczy, ogłupia zarówno prawników,

Bardziej szczegółowo

Zasady postępowania dowodowego. Maciej Gołębiewski

Zasady postępowania dowodowego. Maciej Gołębiewski dowodowego Maciej Gołębiewski Plan prezentacji Rodzaje środków dowodowych Zasady postępowania dowodowego Zasada prawdy materialnej Celem postępowania jest ustalenie tej prawdy, oparcie rozstrzygnięcia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 18 W POZNANIU

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 18 W POZNANIU REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 18 W POZNANIU Podstawa prawna: 1. Ustawa o systemie oświaty z dnia 07.09.1991 r. art. 55 / Dz. U. nr 95 poz. 425 z 91 r./ 2. Ustawa z dnia 21.07.1995

Bardziej szczegółowo

S T A T U T STOWARZYSZENIA O NAZWIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ ZIEMI OPATOWIECKIEJ W OPATOWCU"

S T A T U T STOWARZYSZENIA O NAZWIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ ZIEMI OPATOWIECKIEJ W OPATOWCU S T A T U T STOWARZYSZENIA O NAZWIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ ZIEMI OPATOWIECKIEJ W OPATOWCU" ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie o nazwie Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Opatowieckiej w Opatowcu

Bardziej szczegółowo

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć.

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. o. Walerian Porankiewicz Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. To całkowite oddanie się Bogu

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA KOLEKCJONERÓW HISTORYCZNYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH z siedzibą w Warszawie

STATUT STOWARZYSZENIA KOLEKCJONERÓW HISTORYCZNYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH z siedzibą w Warszawie STATUT STOWARZYSZENIA KOLEKCJONERÓW HISTORYCZNYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH z siedzibą w Warszawie Rozdział I Postanowienia ogólne Art. 1 1. Stowarzyszenie Kolekcjonerów Historycznych Papierów Wartościowych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marca 2014 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA / Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak

Warszawa, marca 2014 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA / Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak Pan ZSRI5 OO/4/20 14/MM Marek Michalak Kwestię uregulowania treści wokandy sądowej określa zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 2003 roku w sprawie organizacji i zakresu działania salą, w

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r.,

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r., Sygn. akt III KK 217/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 listopada 2013 r. SSN Michał Laskowski na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA BADAŃ JAPONISTYCZNYH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA BADAŃ JAPONISTYCZNYH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA BADAŃ JAPONISTYCZNYH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Stowarzyszenie działające na podstawie niniejszego statutu zwane dalej Stowarzyszenie nosi nazwę: Polskie Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Adwokacka & Kancelaria Lobbingu i Legislacji Jerzy Marcin Majewski

Kancelaria Adwokacka & Kancelaria Lobbingu i Legislacji Jerzy Marcin Majewski Kancelaria Adwokacka & Kancelaria Lobbingu i Legislacji Jerzy Marcin Majewski ul. 27 Grudnia 9 61-737 Poznań tel.: 605 887048 email: adwokatmajewski@me.com Poznań, dnia 16 września 2013 r. Szanowny Pan

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania Wiedza o Społeczeństwie

Rozkład materiału nauczania Wiedza o Społeczeństwie Paweł Włoczewski Rozkład materiału nauczania Wiedza o Społeczeństwie Zakres podstawowy w klasie I PROGRAM NOWA ERA Mariusz Menz W centrum uwagi Podręcznik: Arkadiusz Janicki, W centrum uwagi. Podręcznik

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU STUDENTÓW WYŻSZEJ SZKOŁY JĘZKÓW OBCYCH W ŚWIECIU. Rozdział l Postanowienia ogólne

REGULAMIN SAMORZĄDU STUDENTÓW WYŻSZEJ SZKOŁY JĘZKÓW OBCYCH W ŚWIECIU. Rozdział l Postanowienia ogólne REGULAMIN SAMORZĄDU STUDENTÓW WYŻSZEJ SZKOŁY JĘZKÓW OBCYCH W ŚWIECIU Rozdział l Postanowienia ogólne 1 1. Samorząd Studencki Wyższej Szkoły Języków Obcych w Świeciu 1, zwany dalej Samorządem, tworzy ogół

Bardziej szczegółowo

ORDYNACJA WYBORCZA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. BRONISŁAWA MALINOWSKIEGO W DZIAŁDOWIE

ORDYNACJA WYBORCZA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. BRONISŁAWA MALINOWSKIEGO W DZIAŁDOWIE ORDYNACJA WYBORCZA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. BRONISŁAWA MALINOWSKIEGO W DZIAŁDOWIE Artykuł 1: Prawo wybierania. 1. Prawo wybierania zarządu Samorządu Uczniowskiego mają uczniowie

Bardziej szczegółowo

JAK ZAŁOŻYĆ STOWARZYSZENIE? Poradnik krok po kroku

JAK ZAŁOŻYĆ STOWARZYSZENIE? Poradnik krok po kroku JAK ZAŁOŻYĆ STOWARZYSZENIE? Poradnik krok po kroku Stowarzyszenie jest zakładane na zebraniu założycielskim przez co najmniej 15 osób, które stają się członkami założycielami stowarzyszenia. Kto może założyć

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej Sygn. akt V KK 289/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 listopada 2014 r. SSN Roman Sądej na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 listopada 2014r.,

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI. Wałbrzych, 8 września 2008 r.

WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI. Wałbrzych, 8 września 2008 r. WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI Wałbrzych, 8 września 2008 r. Do Sądu Okręgowego Wydział Penitencjarny w Świdnicy Osadzony: Edward

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO Szkoły Podstawowej w Wawrzeńczycach

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO Szkoły Podstawowej w Wawrzeńczycach REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO Szkoły Podstawowej w Wawrzeńczycach Rozdział I Samorząd uczniowski Samorząd uczniowski tworzą wszyscy uczniowie szkoły. 1 2 Cele powołania samorządu uczniowskiego 1. Rozwijanie

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 15 kwietnia 2014 r. Poz. 1968 UCHWAŁA NR XLIII/450/14 RADY MIEJSKIEJ LEGNICY. z dnia 31 marca 2014 r.

Wrocław, dnia 15 kwietnia 2014 r. Poz. 1968 UCHWAŁA NR XLIII/450/14 RADY MIEJSKIEJ LEGNICY. z dnia 31 marca 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 15 kwietnia 2014 r. Poz. 1968 UCHWAŁA NR XLIII/450/14 RADY MIEJSKIEJ LEGNICY z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie powołania Miejskiej Rady Seniorów

Bardziej szczegółowo

Błąd rozumowania Sądu Rejonowego polega na tym, że:

Błąd rozumowania Sądu Rejonowego polega na tym, że: Do Sądu Rejonowego w Częstochowie Zażalenie W oparciu art. 482 2 kpk składam zażalenie od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 27 września, w którym to postanowieniu Sąd Rejonowy nie uwzględnił sprzeciwu

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Wykaz skrótów... 9 Nota od autora... 17 Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Rozdział 1. Strony... 19 1.1. Zagadnienia ogólne... 19 Rozdział 2. Oskarżyciel publiczny... 30 2.1. Prokurator... 30 2.2.

Bardziej szczegółowo

Regulamin działania Komisji Przetargowej w procedurze przetargowej, których przedmiot zamówienia obejmuje zakup energii elektrycznej czynnej

Regulamin działania Komisji Przetargowej w procedurze przetargowej, których przedmiot zamówienia obejmuje zakup energii elektrycznej czynnej Regulamin działania Komisji Przetargowej w procedurze przetargowej, których przedmiot zamówienia obejmuje zakup energii elektrycznej czynnej 1 1. Regulamin normuje działanie Komisji Przetargowej powołanej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WALNEGO ZGROMADZENIA SPÓŁKI CALL CENTER TOOLS SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE

REGULAMIN WALNEGO ZGROMADZENIA SPÓŁKI CALL CENTER TOOLS SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE REGULAMIN WALNEGO ZGROMADZENIA SPÓŁKI CALL CENTER TOOLS SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE Rozdział I Przepisy ogólne 1 Walne Zgromadzenie Spółki Call Center Tools S.A. zwane dalej Walnym Zgromadzeniem

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEJ SZKOŁY SOBOTNIEJ im. Wisławy Szymborskiej w Banbury

STATUT POLSKIEJ SZKOŁY SOBOTNIEJ im. Wisławy Szymborskiej w Banbury STATUT POLSKIEJ SZKOŁY SOBOTNIEJ im. Wisławy Szymborskiej w Banbury Art. I POSTANOWIENIA OGÓLNE &1 1. Polska Szkoła Sobotnia w Banbury powołana jest w celu nauki języka polskiego oraz innych przedmiotów

Bardziej szczegółowo

BIULETYN PIĄTKA. SZKOLNA WŁADZA, CZYLI CO TO JEST SAMORZĄD UCZNIOWSKI Nr 1 (102) 2014 / 2015

BIULETYN PIĄTKA. SZKOLNA WŁADZA, CZYLI CO TO JEST SAMORZĄD UCZNIOWSKI Nr 1 (102) 2014 / 2015 BIULETYN PIĄTKA SZKOLNA WŁADZA, CZYLI CO TO JEST SAMORZĄD UCZNIOWSKI Nr 1 (102) 2014 / 2015 Każdego roku w naszej szkole jest wybierany Samorząd Uczniowski. Ci spośród nas, którzy odkryli w sobie cechy

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWO POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014

PAŃSTWO POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 PAŃSTWO POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 PAŃSTWO to suwerenna organizacja polityczna, obejmująca swym działaniem ludność określonego terytorium. PAŃSTWO Cechy państwa: - własne terytorium

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego ( sygn. akt 18/02)

Opinia prawna w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego ( sygn. akt 18/02) Warszawa, 2002-05-20 Opinia prawna w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego ( sygn. akt 18/02) RPO wnosi o stwierdzenie niezgodności art. 77 w zw. z art. 84 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia I. Społeczeństwo socjologia

Bardziej szczegółowo

Czy wyrok na GMO już zapadł? lekcja zmieniania świata

Czy wyrok na GMO już zapadł? lekcja zmieniania świata TEMAT LEKCJI: TEMAT LEKCJI: Czy wyrok na GMO już zapadł? lekcja zmieniania świata AUTOR: PRZEDMIOT: Biologia (liceum ogólnokształcące, klasa druga) CZAS TRWANIA: 90 minut CELE EDUKACYJNE: 0 Wyjaśnienie,

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawa administracyjnego (PPA) - kodeks i postępowanie - Kodeksowe zasady ogólne (i wybrane inne) Zestaw 5

Podstawy prawa administracyjnego (PPA) - kodeks i postępowanie - Kodeksowe zasady ogólne (i wybrane inne) Zestaw 5 Podstawy prawa administracyjnego (PPA) - kodeks i postępowanie - Kodeksowe zasady ogólne (i wybrane inne) Zestaw 5 Przedmiot 1 2 Istota i znaczenie zasad ogólnych w Kodeksie postępowania administracyjnego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STOWARZYSZENIA OŚWIATOWEGO Rodzina Szkół Chopinowskich. Rozdział 1. Postanowienia ogólne

REGULAMIN STOWARZYSZENIA OŚWIATOWEGO Rodzina Szkół Chopinowskich. Rozdział 1. Postanowienia ogólne REGULAMIN STOWARZYSZENIA OŚWIATOWEGO Rodzina Szkół Chopinowskich Rozdział 1. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie Oświatowe Rodzina Szkół Chopinowskich zwane dalej Stowarzyszeniem jest dobrowolnym,

Bardziej szczegółowo

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o.

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest spółką handlową, nabywającą osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego

Bardziej szczegółowo

S T A T U T. Stowarzyszenia Przyjaciół Lubuskiego Zespołu Pieśni i Tańca NASZ LUBUSKI. R O Z D Z I A Ł

S T A T U T. Stowarzyszenia Przyjaciół Lubuskiego Zespołu Pieśni i Tańca NASZ LUBUSKI. R O Z D Z I A Ł S T A T U T Stowarzyszenia Przyjaciół Lubuskiego Zespołu Pieśni i Tańca NASZ LUBUSKI. R O Z D Z I A Ł I POSTANOWIENIA OGÓLNE CELE STOWARZYSZENIA I SPOSOBY ICH REALIZACJI 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Warszawa, 09.11.2015 Szanowna Pani Elżbieta Bieńkowska Unijna Komisarz ds. rynku wewnętrznego i usług, przemysłu oraz małych i średnich przedsiębiorstw. PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Działając w imieniu

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU SZKOLNEGO DZIAŁAJĄCEGO PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. WIOSNY LUDÓW W MIŁOSŁAWIU

REGULAMIN SAMORZĄDU SZKOLNEGO DZIAŁAJĄCEGO PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. WIOSNY LUDÓW W MIŁOSŁAWIU REGULAMIN SAMORZĄDU SZKOLNEGO DZIAŁAJĄCEGO PRZY SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. WIOSNY LUDÓW W MIŁOSŁAWIU CELE SAMORZĄDU Kształtowanie umiejętności działania zespołowego, stwarzanie warunków do aktywności społecznej,

Bardziej szczegółowo

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI dr Marta Janina Skrodzka WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI Wprowadzenie Najbardziej pożądanym rezultatem prowadzenia postępowania mediacyjnego jest zawarcie przez strony

Bardziej szczegółowo

I. ZADANIA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO

I. ZADANIA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 8 W KONINIE Samorząd Uczniowski działa na podstawie Art.55 Ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 roku ( Dz. U. Nr 95 z dnia 25 października

Bardziej szczegółowo

Temat: Państwo, prawo, społeczeństwo, obywatel.

Temat: Państwo, prawo, społeczeństwo, obywatel. KONSPEKT LEKCJI ZAJĘCIA INTERDYSCYPLINARNE Klasa: I BG Nauczyciel: Ewelina Pich Temat: Państwo, prawo, społeczeństwo, obywatel. Cele ogólne: Definiowanie i rozumienie pojęć z zakresu edukacji obywatelskiej:

Bardziej szczegółowo

WSO - przedmiot WOS. -Wychowanie do życia w rodzinie, który nie podlega ocenie i jest realizowany w ciągu II półrocza

WSO - przedmiot WOS. -Wychowanie do życia w rodzinie, który nie podlega ocenie i jest realizowany w ciągu II półrocza WSO - przedmiot WOS Przedmiot Wiedza o społeczeństwie składa się z trzech modułów -Wychowanie obywatelskie -Wychowanie do aktywnego udziału w życiu gospodarczym -Wychowanie do życia w rodzinie, który nie

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Współczesne ideologie polityczne

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Współczesne ideologie polityczne dr Michał Urbańczyk Katedra Doktryn Polityczno-Prawnych i Filozofii I. Informacje ogólne OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Współczesne ideologie polityczne 1. Nazwa modułu kształcenia Współczesne

Bardziej szczegółowo

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja ZAPIS STENOGRAFICZNY Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja Porządek obrad: 1. Rozpatrzenie wniosków zgłoszonych na 38. posiedzeniu Senatu do

Bardziej szczegółowo

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Formy zmiany ustawy karnej Penalizacja Depenalizacja Depenalizacja

Bardziej szczegółowo

PLAN SZKOLENIA aplikantów adwokackich Izby Radomskiej I roku w roku szkoleniowym 2014

PLAN SZKOLENIA aplikantów adwokackich Izby Radomskiej I roku w roku szkoleniowym 2014 PLAN SZKOLENIA aplikantów adwokackich Izby Radomskiej I roku w roku szkoleniowym 2014 I. Program szkolenia. Zgodnie z Ramowym programem szkolenia, przyjętym przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE ks. Artur Aleksiejuk Pojęcie praw człowieka Przez prawa człowieka rozumie się te prawa, które są bezpośrednio związane z naturą człowieka jako istoty rozumnej i wolnej (osoby)

Bardziej szczegółowo

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Ministerstwo Sprawiedliwości POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Co to jest? Jak z niej korzystać? Publikacja przygotowana dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej 2 Jesteś pokrzywdzonym, podejrzanym

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N Samorządu Uczniowskiego Szkoły Podstawowej im. Kazimierza Wielkiego w Wieleniu

R E G U L A M I N Samorządu Uczniowskiego Szkoły Podstawowej im. Kazimierza Wielkiego w Wieleniu R E G U L A M I N Samorządu Uczniowskiego Szkoły Podstawowej im. Kazimierza Wielkiego w Wieleniu I. Postanowienia ogólne 1 W Szkole Podstawowej im. Kazimierza Wielkiego w Wieleniu działa Samorząd Uczniowski

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) Sygn. akt IV KK 314/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 lutego 2014 r. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) Protokolant

Bardziej szczegółowo

Potrzeby konsumentów i środki ich zaspokajania. Autor: Krystyna Brząkalik

Potrzeby konsumentów i środki ich zaspokajania. Autor: Krystyna Brząkalik Potrzeby konsumentów i środki ich zaspokajania Autor: Krystyna Brząkalik Skrócony opis lekcji Lekcja Potrzeby konsumentów oraz środki ich zaspokajania jest przeznaczona dla uczniów gimnazjum, ale po dokonaniu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO Publicznego Gimnazjum nr 26 im. Mikołaja Reja w Łodzi. Załącznik Nr 2 do Statutu

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO Publicznego Gimnazjum nr 26 im. Mikołaja Reja w Łodzi. Załącznik Nr 2 do Statutu REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO Publicznego Gimnazjum nr 26 im. Mikołaja Reja w Łodzi Załącznik Nr 2 do Statutu Słowo wstępne Samorządności nie tworzą władze - nie polega ona na tym, by kilkoro wybranych

Bardziej szczegółowo

Polskie Stowarzyszenie Lokatorów TBS

Polskie Stowarzyszenie Lokatorów TBS Regulamin Stowarzyszenia Polskie Stowarzyszenie Lokatorów TBS Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Lokatorów TBS i zwane jest dalej "Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz RPO-736286-V-13/GH 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 55 1 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Duda Sekretarz Stanu Pełnomocnik

Bardziej szczegółowo

Tak wyglądają procedury sądowe w posteępowaniu karnym

Tak wyglądają procedury sądowe w posteępowaniu karnym Tak wyglądają procedury sądowe w posteępowaniu karnym PRZEBIEG ROZPRAWY Przed rozpoczęciem rozprawy w postępowaniu karnym strony mogą oczekiwać na rozprawę we wspólnej poczekalni. Osoba, która chciałby

Bardziej szczegółowo