Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku"

Transkrypt

1 Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku Realizacja Badania

2 Nota prawna Raport ma na celu dostarczenie odbiorcom ogólnych informacji i poglàdów w kwestiach obj tych jego przedmiotem. TreÊç raportu nie stanowi w adnym zakresie porady bàdê opinii prawnej i nie powinna stanowiç wyłàcznej podstawy podejmowania jakichkolwiek decyzji. Wydawca raportu, jak równie autorzy informacji zawartych w raporcie nie przyjmujà adnej odpowiedzialnoêci za skutki decyzji podj tych w oparciu o zawarte w nim informacje. ZawartoÊç raportu jest prawnie chroniona i nie mo e byç publikowana, w całoêci lub w cz Êci, bàdê w charakterze jej opracowania, bez pisemnej zgody wydawcy. Jakiekolwiek drukowanie, kopiowanie i inne rodzaje korzystania z jego zawartoêci mogà odbywaç si jedynie i wyłàcznie w ramach dozwolonego prawem własnego u ytku osobistego Krawczyk i Wspólnicy Spółka Komandytowa

3 Spis treêci 3. Wst p: Niepewne perspektywy, ci kie czasy 5. Rynek pod znakiem zapytania 8. B dzie wi cej biur, mniej mieszkaƒ 11. Najlepiej w Warszawie i we Wrocławiu 12. Popyt w martwym punkcie 14. Hamulce dla koniunktury 18. Konieczne sà zmiany w prawie 22. Podsumowanie: Gra na przetrwanie 23. Zespół nieruchomoêci Krawczyk i Wspólnicy Spółka Komandytowa 24. O Firmie Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku 1

4 2 Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku

5 Wst p Niepewne perspektywy, ci kie czasy Magdalena Krukowska dziennikarz magazynu Forbes Tak fatalnej sytuacji nikt si nie spodziewał. Zwłaszcza, e przez ostatnie dwa lata Polska, z około 6-procentowym wzrostem Produktu Krajowego Brutto, była w czołówce najszybciej rozwijajàcych si krajów OECD. Bran a nieruchomoêci na gospodarczej górce wspinała si najwy ej. W 2007 roku wzrost produkcji budowlano-monta owej wyniósł a 13 procent. Rosnàce zapotrzebowanie na mieszkania, powierzchnie biurowe, magazynowe czy infrastruktur było wi ksze ni moce produkcyjne, wi c błyskawicznie rosły ceny, a tym samym przychody firm budowlanych czy deweloperskich. Gdy prawie dwa lata temu wzrosty cen mieszkaƒ zacz ły hamowaç, to wcià oznaczało to kilkuprocentowe zwy ki poza stolicà i nawet procentowe w Warszawie. Ale kryzys na mi dzynarodowych rynkach finansowych wszystko zmienił. Według ekspertów OECD w ciàgu najbli szych miesi cy najbardziej rozwini te kraje znajdà si w najgł bszej recesji od poczàtku lat 80. Globalny kryzys ma przyhamowaç wzrost Unii Europejskiej do 0,2 proc., a strefy euro o 0,1 procenta. W swojà otchłaƒ ciàgnie te Polsk, choç prognozy naszego wzrostu w tym roku wahajà si od pesymistycznego wariantu 0,4 proc. do optymistycznego ponad 3 procent. Pewne jest, e zmniejszenie dynamiki PKB negatywnie odbije si na sektorach inwestycyjnych, w tym na bran y budowlanej. Ju w zeszłym roku zaczàł si kurczyç portfel zamówieƒ polskich firm. W trzecim kwartale 2008 roku nakłady na Êrodki trwałe wzrosły tylko o 3,5 procent (po wzroêcie o ponad 15 proc. w ciàgu pierwszych szeêciu miesi cy). Według badaƒ GUS ze stycznia tego roku, ponad jedna trzecia przedsi biorstw budowlanych sygnalizowała pogorszenie koniunktury. WÊród ekspertów pytanych w ramach niniejszego badania, przeprowadzonego w listopadzie 2008 roku przez firm badawczà Millward Brown SMG/KRC na zlecenie kancelarii Krawczyk i Wspólnicy Spółka Komandytowa, a 43,6 proc. przewiduje, e sytuacja na całym rynku nieruchomoêci raczej si pogorszy. Wszystkiemu winne jest, jak twierdzi wi kszoêç badanych, nie tylko samo pogorszenie koniunktury w Europie i na Êwiecie, ale przede wszystkim utrudnienia w dost pie do kredytów. I to zarówno dla firm, które nie majà teraz jak finansowaç inwestycji, jak i dla ich klientów. Analitycy firmy doradczej CEE Property Group szacujà, e liczba przyznawanych kredytów hipotecznych mo e jeszcze spaêç w najbli szym czasie nawet o procent. A to ma bezpoêrednie przeło enie na popyt na mieszkania, co z kolei fatalnie odbije si na sytuacji firm deweloperskich i w nast pnej kolejnoêci budowlanych. Cz Êç potencjalnych nabywców mieszkaƒ wstrzymuje si z decyzjà ze wzgl du na niepewnà sytuacj rynkowà, oczekujàc dalszych spadków cen dodaje Paweł Grzàbka, prezes CEE Property Group. Jesienià sprzeda mieszkaƒ poszła w dół. Ceny mieszkaƒ równie spadły, w ubiegłym roku Êrednio o kilka procent, a to dopiero poczàtek zni ek. Według najbardziej optymistycznego scenariusza spadki potrwajà co najmniej do połowy tego roku. W tej sytuacji deweloperzy muszà redukowaç wydatki i dostosowywaç skal inwestycji do malejàcego popytu. Najprawdopodobniej wi kszoêç inwestycji planowanych na 2009 rok b dà musieli odło yç, a realizowaç tylko te, które sà ju na zaawansowanym etapie sprzeda y i realizacji. To dlatego pod koniec 2008 roku wi kszoêç giełdowych spółek z bran y obni yło lub odwoływało prognozy finansowe. Nawet jeden z najwi kszych deweloperów w kraju, Dom Development, zrezygnował z kupowania nowych gruntów i zawiesił niektóre inwestycje, by nie straciç płynnoêci i zaoszcz dziç na ci kie czasy co najmniej 1,5 mld złotych. Kłopoty deweloperów przekładajà si na wykonawców ich projektów, zwłaszcza mniejszych firm, z wàskim portfelem klientów i ograniczonymi Êrodkami własnymi. Wiele spółek operujàcych na rynku nieruchomoêci mo e kryzysu w ogóle nie przetrwaç. Metodologia badania Badanie zostało przeprowadzone w formie panelu eksperckiego, przez firm badawczà Millward Brown SMG/KRC, na zlecenie kancelarii Krawczyk i Wspólnicy Spółka Komandytowa, w listopadzie 2008 roku. Realizowane było metodà wywiadu telefonicznego CATI (Computer Assisted Telephone Interviewing). Prób stanowiły osoby zajmujàce merytoryczne stanowiska w Êrednich i du ych firmach deweloperskich, budowlanych oraz podmioty inwestujàce w nieruchomoêci lub realizujàce inne projekty zwiàzane z ich finansowaniem. W badaniu wzi ło udział łàcznie 101 respondentów. Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku 3

6 W krytycznej sytuacji znajdà si deweloperzy mieszkaniowi, którzy finansowali zakupy drogich gruntów głównie z kredytów bankowych i rozpocz li budow nowych budynków, nie majàc sprzedanej w nich wi kszoêci mieszkaƒ Mariusz Kozłowski, członek zarzàdu firmy deweloperskiej GTC Pod koniec zeszłego roku w sàdach znajdowało si ju ponad 100 wniosków o otwarcie post powaƒ upadłoêciowych firm deweloperskich. To dlatego przedstawiciele bran y poprosili o pomoc rzàd, proponujàc m.in. rozszerzenie programu Rodzina na swoim (w ramach którego bud et przez kilka lat spłaca połow odsetek kredytu), obni enie stawki VAT od materiałów i usług budowlanych z 22 do 18 procent, a nawet obni enie stawki podatku dochodowego firmom zajmujàcym si budownictwem mieszkaniowym. Nie ma jednak co liczyç na to, e politycy spełnià te wszystkie oczekiwania. Realnym ratunkiem dla bran y sà za to spodziewane du e inwestycje infrastrukturalne finansowane z funduszy unijnych takie jak drogi, wodociàgi, koleje czy ochrona Êrodowiska. Nadziejà dla firm budowanych mogà staç si równie kontrakty zwiàzane z przygotowaniami do Euro Wi kszoêç przedstawicieli bran y przyznaje, e liczy na planowane zmiany w prawie budowlanym (rejestr inwestycji zamiast zatwierdzania projektu), odrolnianie gruntów czy uproszczenia warunków technicznych, jakim powinny podlegaç budynki. Jak szacuje firma PMR Research, dzi ki projektom infrastrukturalnym produkcja budowlano-monta owa b dzie, mimo kryzysu, rosnàç w latach Êrednio 10 procent rocznie. Na tych wzrostach skorzystajà jednak głównie du e przedsi biorstwa, które mogà startowaç w najwi kszych przetargach, majà mo liwoêci kredytowe i zgromadzone własne Êrodki. Kryzysowi mo e si te oprzeç cz Êç firm inwestujàcych w nieruchomoêci komercyjne. Zdaniem jednej trzeciej naszych badanych, to właênie segment biurowy rozwija si teraz najlepiej na rynku nieruchomoêci. Na kolejnych miejscach znalazły si magazyny i obiekty handlowe. Deweloperzy zwiàzani z tymi sektorami skorzystajà na pewno na spadku kosztów budowy przy wcià du ym popycie na biura czy magazyny. Nie b dà jednak mogli, jak dotychczas, ryzykowaç budowy budynków spekulacyjnych czyli takich bez zagwarantowanych umów z ostatecznymi odbiorcami. Na finansowanie bankowe tego typu inwestycji szanse b dà bowiem niewielkie. Na szcz Êcie optymistyczne sygnały płynà z banków centralnych. Rada Polityki Pieni nej zacz ła obni aç w listopadzie stopy procentowe (do 5-procentowej stopy referencyjnej w styczniu). Stopy procentowe obni ył te m.in. Bank Anglii oraz Europejski Bank Centralny, a to nie koniec obni ek w tym roku. Dla rynku nieruchomoêci oznacza to, e kredyty b dà taƒsze. Powoli widaç te nieêmiałe zwiastuny powrotu lepszych nastrojów na rynkach finansowych, wi c jest szansa, e banki b dà łagodziç swojà polityk kredytowà. W koƒcu kredytowanie to główne êródło ich dochodów, wi c powrót do normalnoêci b dzie w interesie wszystkich. Michał Kozłowski radca prawny, partner w kancelarii Krawczyk i Wspólnicy Pod koniec 2008 roku nasiliły si zapytania ze strony inwestorów o prawnà ocen mo liwoêci cz Êciowej lub całkowitej zmiany wydanych ju warunków zabudowy z charakteru mieszkaniowego na usługowy w zakresie powierzchni biurowej. To wyraênie wskazuje, z którym segmentem rynku deweloperzy wià à najwi ksze nadzieje. Zmiany w przepisach ułatwiajàce proces inwestycyjny nie stanowià lekarstwa na najbardziej palàce obecnie problemy bran y nieruchomoêci. Nie nale y jednak ich lekcewa yç. W przypadku powrotu koniunktury powinny one umo liwiç szybsze rozpocz cie inwestycji zaniechanych w zwiàzku z kryzysem. 4 Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku

7 Rynek pod znakiem zapytania Koniec 2008 roku przyniósł zastój i trudne pytania dotyczàce przyszłoêci rynku nieruchomoêci w Polsce. Problemy z finansowaniem inwestycji majà deweloperzy, a tak e ich klienci. Spada liczba zawieranych transakcji. Banki zaostrzyły procedury zwiàzane z udzielaniem kredytów na zakup nieruchomoêci, czasami wstrzymujàc wypłat transzy nawet po pozytywnie zaopiniowanych wnioskach kredytowych. Z materiału NBP Sytuacja na rynkach kredytowych wyniki ankiety do przewodniczàcych komitetów kredytowych (IV kwartał 2008 roku) wynika, e banki zwi kszyły pozaodsetkowe koszty kredytu i wysokoêç wymaganego wkładu własnego kredytobiorcy w inwestycji. Dominujàcy wpływ na zaostrzenie polityki kredytowej w zakresie kredytów mieszkaniowych miało ryzyko zwiàzane z przewidywanà sytuacjà gospodarczà. Eksperci prognozujà, e sprzeda kredytów hipotecznych w 2009 roku mo e spaêç nawet o połow i praktycznie zniknie rynek refinansowania kredytów, bo obecnie oferowane sà mało atrakcyjne. Bran a stoi przed odpowiedzià na pytanie czy aktualna sytuacja to tylko korekta w stosunku do niedawnej koniunktury na rynku, czy te czekajà nas powa ne kłopoty. Jak zmieni si sytuacja na rynku nieruchomoêci w Polsce w najbli szym roku 11.8% 1% 10.9% Jarosław Szanajca prezes Dom Development, prezes Polskiego Zwiàzku Firm Deweloperskich Rok 2009 b dzie dla bran y bardzo trudny, chyba najtrudniejszy w historii mieszkaniowej bran y deweloperskiej w Polsce od chwili jej powstania. Dom Development był jednym z pierwszych deweloperów, który podjàł radykalne kroki w reakcji na zbli ajàcy si kryzys. Wczesnà wiosnà 2008 roku zdecydowaliêmy si na wstrzymanie rozpocz cia znacznej wi kszoêci planowanych inwestycji, zapewnienie finansowania wszystkich prowadzonych projektów, zdecydowanà redukcj kosztów ogólnych, w tym tak e zatrudnienia. W sumie ograniczyliêmy wydatki przewidziane do koƒca 2009 roku o ponad 1,7 mld złotych. Jestem jednak przekonany, e w perspektywie długoterminowej polski rynek mieszkaniowy ma ogromny potencjał rozwoju. Wskazuje na to deficyt mieszkaƒ w Polsce, niski udział kredytów hipotecznych w PKB w porównaniu z innymi rynkami i sytuacja demograficzna. Poza tym Polacy chcà mieç na własnoêç mieszkania, uwa ajàc wynajem za sytuacj przejêciowà. 43.6% 32.7% zdecydowanie się polepszy raczej się polepszy ani się nie polepszy, ani nie pogorszy raczej się pogorszy zdecydowanie się pogorszy Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku 5

8 Rok 2009 b dzie (...) chyba najtrudniejszy w historii mieszkaniowej bran y deweloperskiej w Polsce od chwili jej powstania Jarosław Szanajca, prezes Dom Development, prezes Polskiego Zwiàzku Firm Deweloperskich Symptomy kryzysu w bran y majà odzwierciedlenie w opiniach respondentów na temat sytuacji na rynku nieruchomoêci w 2009 roku. Ponad 43 proc. ekspertów uwa a, e sytuacja na rynku nieruchomoêci raczej si pogorszy. 32,7 proc. uwa a, e potrwa stagnacja i przyszły rok nie przyniesie adnych pozytywnych zmian, ale te nie b dzie gorzej. Tylko 10 proc. jest zdania, e sytuacja si raczej polepszy. Jako główne czynniki, które majà wpływ na pogarszanie si kondycji w bran y wskazywano: utrudnienia w dost pie do kredytów, pogorszenie koniunktury gospodarczej w Europie i na Êwiecie, pogorszenie koniunktury gospodarczej w Polsce oraz korekt cen nieruchomoêci. Tylko 10 procent pytanych odpowiedziało, e sytuacja raczej si polepszy. Za główne czynniki, które mogà mieç na to wpływ, ankietowani uznali: organizacj Euro 2012 i zwiàzany z tym wzrost inwestycji oraz powstawanie nowych firm zwiàzanych z bran à, stabilizacj rynku kredytów hipotecznych, wzrost zainteresowania inwestowaniem w nieruchomoêci, wejêcie wy u demograficznego w wiek produkcyjny czy popraw koniunktury gospodarczej. Nikt ju nie liczy na napływ inwestorów zagranicznych oraz Êrodki unijne i inwestycje infrastrukturalne. Dla porównania w zeszłorocznym raporcie 76 proc. ankietowanych uwa ało, e sytuacja na rynku nieruchomoêci jest dobra i bardzo dobra, a 61 proc. ekspertów oceniało, e w najbli szych latach b dzie jeszcze lepiej. Dlaczego Sytuacja na rynku nieruchomoêci w Polsce nie poprawi si niestabilne otoczenie prawne, niekorzystne zmiany przepisów korekta cen nieruchomości pogorszenie koniunktury gospodarczej w Europie i na świecie pogorszenie koniunktury gospodarczej w Polsce organizacja Euro 2012 pochłonięcie zasobów finansowych i ludzkich brak pracowników, odpływ wykwalifikowanych kadr niskie dochody ludności, niedobór kapitału utrudnienia w dostępie do kredytów inne odpowiedzi razem Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku

9 Emil Szweda analityk Open Finance Miejsce niepewnoêci sprzed roku zastàpiło gł bokie przekonanie o nadchodzàcym pogł bieniu spadku cen nieruchomoêci. Ceny mieszkaƒ i domów muszà si dostosowaç do nowych, ni szych mo liwoêci nabywczych kupujàcych. Kto chce sprzedaç mieszkanie w tym roku, b dzie musiał najpewniej zgodziç si na cen ni szà nawet o ponad 10 proc. ni w 2008 roku, a i to nie b dzie gwarancjà zawarcia transakcji. Ograniczenia w dost pie do kredytów hipotecznych sprawià, e popyt na nieruchomoêci zmniejszy si nawet o proc. w porównaniu do 2008 roku, a szacunek ten ma wkalkulowanà popraw sytuacji w drugiej połowie roku. JeÊli jej nie zobaczymy, spadek samych transakcji i cen mieszkaƒ mo e okazaç si wi kszy. Spadajà ju ceny materiałów budowlanych (m.in. stali, miedzi, ceramiki, cementu), a mo na spodziewaç si tak e ni szego kosztu robocizny i co wielce prawdopodobne, tak e gruntów budowlanych wobec zdecydowanie mniejszej aktywnoêci deweloperów. Zatem nie tylko słabszy popyt przemawia za ni szymi cenami, ale tak e elementy kosztotwórcze w przypadku mieszkaƒ i domów. W rok 2009 wchodzimy w zupełnie innej sytuacji ni przed rokiem Kredyty we frankach czy w walutach obcych zostały niemal e wyeliminowane z oferty banków, a obowiàzek posiadania wkładu własnego wyklucza z rynku sporà cz Êç kupujàcych. Ale sà te inne zmiany. Przed rokiem obawialiêmy si dalszego wzrostu oprocentowania kredytów i co niewielu brało pod uwag osłabienia złotego. Teraz spodziewamy si raczej ruchu w drugà stron. Zakładamy, e oprocentowanie nowo udzielanych kredytów złotowych spadnie na koniec roku w okolice 7,0 proc. z 8,5 proc. obecnie. JeÊli sytuacja gospodarcza nie b dzie wyraênie gorsza od obecnych szacunków (2,5 proc. wzrostu PKB), b dzie to impuls dla zatrzymania spadku cen mieszkaƒ w II połowie przyszłego roku. Taka sytuacja stwarza jednak doêç dobrà okazj dla inwestorów kupujàcych mieszkania pod wynajem. Jednoczesny spadek cen mieszkaƒ i wzrost popytu na wynajem prowadziç b dzie do wzrostu rentownoêci (stopy zwrotu) z najmu. Obecnie mo na jà szacowaç na ok. 5,5 proc. brutto (przed rokiem ok. 4 proc.). Zakładajàc, e zrealizuje si 10-proc. spadek cen mieszkaƒ przy niezmienionej stawce za wynajem, rentownoêç najmu wzroênie do ok. 6,2 proc. brutto. Poniewa w drugiej połowie roku mo e byç trudniej o takie stopy zwrotu z inwestycji w obligacje czy lokaty bankowe, mo na spodziewaç si o ywienia popytu inwestycyjnego na rynku mieszkaƒ pod wynajem. Sprzyjaç mu b dà tak e mo liwoêci wynajdywania okazji i niewielka konkurencja w postaci kupujàcych w celach mieszkaniowych, co pomo e w wywieraniu presji na sprzedajàcych. Zresztà ju teraz otwiera to drog do twardych negocjacji cenowych. Reasumujàc: spodziewamy si co najmniej 10-proc. spadku cen mieszkaƒ i domów, zmniejszonego o co najmniej 20 proc. popytu na kredyty mieszkaniowe i jednoczeênie wzrostu rentownoêci z inwestycji pod wynajem mieszkaƒ. Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku 7

10 B dzie wi cej biur, mniej mieszkaƒ W zwiàzku ze zmianami na rynku nieruchomoêci zapytaliêmy ekspertów o to, które ich zdaniem segmenty rynku aktualnie najlepiej si rozwijajà i co w tym zakresie przyniesie bran y 2009 rok. Jakie segmenty rynku nieruchomoêci najlepiej si rozwijajà Mariusz Kozłowski członek zarzàdu firmy deweloperskiej GTC 4% 24,8% 19,8% biurowy mieszkaniowy 18,8% 32,7% retail (obiekty handlowe) logistyczny inne razem Zdaniem specjalistów obecnie najlepiej rozwijajàcym si segmentem rynku jest segment biurowy 32,7% wskazaƒ, nast pnie logistyczny 24,8% odpowiedzi. Najmniej przedsi biorców wskazało na budownictwo mieszkaniowe 18,8%. Rok 2009 b dzie testem, przez który przejdà wszystkie sektory gospodarki, w tym szczególnie bran a nieruchomoêci. Firmami deweloperskimi, które wyjdà silne z kryzysu, b dà spółki działajàce głównie w sektorze biurowym i centrów handlowych, z wysokà płynnoêcià finansowà i rozsàdnym poziomem zadłu enia. Na rynku powierzchni biurowych w skali ogólnopolskiej popyt zacznie równowa yç si z poda à, ułatwiajàc najemcom wybór nowej siedziby. Jednak awersja banków do finansowania sektora nieruchomoêci skutkuje drastycznym ograniczeniem iloêci nowo rozpoczynanych budów i za dwa, trzy lata mo e ponownie zaowocowaç niedoborem nowoczesnych powierzchni w głównych miastach Polski. Nale y zauwa yç te, e obecny poziom wolnych biur w istniejàcych budynkach jest na historycznie niskim poziomie, co znacznie złagodzi wpływ spowolnienia gospodarczego na sektor biurowy. Rynek centrów handlowych stanie si bardziej efektywny. Najemcy b dà bardziej selektywni w wyborze nowych lokalizacji i b dà wynajmowaç powierzchnie tylko w najatrakcyjniejszych obiektach, a nie jak, w poprzednich latach, w ka dym nowopowstajàcym centrum. GTC dostrzegło nadchodzàcy kryzys na rynku nieruchomoêci stosunkowo wczeênie. Dzi ki temu sprzedaliêmy ukoƒczone budynki, wstrzymaliêmy kupno nowych gruntów oraz ograniczyliêmy w portfelu udział mieszkaƒ. Aktualnie spółka posiada ok. 700 mln zł w gotówce oraz du y bank atrakcyjnych gruntów. Dodatkowo niski poziom zadłu enia inwestycji ju ukoƒczonych pozwoli w przyszłoêci na pozyskanie dodatkowych Êrodków z kredytów refinansowych. Stałe zyski z długoterminowych (pomi dzy 5 a 10 lat) umów najmu z renomowanymi firmami zapewnia bezpiecznà spłat zobowiàzaƒ finansowych. 8 Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku

11 Firmami deweloperskimi, które wyjdà silne z kryzysu, b dà spółki działajàce głównie w sektorze biurowym i centrów handlowych Mariusz Kozłowski, członek zarzàdu firmy deweloperskiej GTC Segmenty rynku nieruchomoêci, które b dà najlepiej rozwijaç si w najbli szym roku 4% Tomasz Olszewski partner, szef departamentu powierzchni przemysłowych w Cushman & Wakefield 26,7% 37,6% 19,8% biurowy 11,9% mieszkaniowy retail (obiekty handlowe) logistyczny inne razem W nadchodzàcym roku nadal najlepiej b dzie rozwijał si segment nieruchomoêci biurowych (37,6% wskazaƒ) oraz logistycznych (26,7%), a najsłabiej mieszkaniowy (tylko 11,9% odpowiedzi). W porównaniu z zeszłorocznym badaniem zauwa alne sà du e zmiany, dotyczàce szczególnie perspektyw dla budownictwa mieszkaniowego, które jeszcze niedawno prze ywało rozkwit. Wówczas, a 63 proc. pytanych było zdania, e ten segment rynku rozwija si najlepiej i pozostanie liderem wêród segmentów rynku nieruchomoêci w przyszłoêci. Spowolnienie na rynku mieszkaniowym specjaliêci z tej bran y zauwa yli ju w połowie 2008 roku. Główny wpływ miały na to bardzo wysokie ceny mieszkaƒ, zwłaszcza w du ych aglomeracjach oraz rosnàca cena franka szwajcarskiego i generalnie walut, co z kolei spowodowało wzrost spodziewanej raty kredytu. Obecnie cz sto nie do przebrni cia dla zainteresowanych zakupem własnego M jest koniecznoêç posiadania du ego wkładu własnego i zaostrzone warunki udzielania kredytów hipotecznych w bankach. Dlatego liczba udzielanych w tym roku kredytów b dzie du o ni sza ni w 2008 roku, podobnie jak popyt na mieszkania. Sytuacja na rynku nieruchomoêci magazynowych na pewno si zmieni. Ze wzgl du na rosnàce koszty finansowania inwestycji wstrzymano nawet do 70 procent projektów, które miały byç realizowane w dwóch ostatnich kwartałach zeszłego roku. Budow cz Êci z nich przeło ono na wiosn tego roku, ale nie ma pewnoêci, czy budowa faktycznie ruszy. Z drugiej strony nie widaç gwałtownego załamania popytu, wi c przy słabszej poda y nowych powierzchni czynsze wzrosły, w zale noêci od regionu, o około procent w trzecim kwartale 2008 roku. W tym roku deweloperzy raczej nie b dà mogli jednak liczyç na kolejne wzrosty, bo ceny sà ju i tak mocno wyêrubowane. Ze strony najemców mogà byç kłopoty ze znalezieniem mniejszych powierzchni od 2 do 6 tys. metrów kwadratowych. Kłopoty z dost pnoêcià kredytów powodujà bowiem, e deweloperzy majà ograniczone mo liwoêci inwestowania w budynki spekulacyjne, w których lokowali si zazwyczaj mniejsi najemcy. Łatwiej b dzie zdobyç finansowanie tylko na du e magazyny realizowane na indywidualne zamówienie. Nie ma bowiem ryzyka, e po ich wybudowaniu nie znajdà si ch tni do najmu. Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku 9

12 Zuzanna Baranowska kierownik działu doradztwa i badaƒ rynku, Colliers International Rok 2009 b dzie wyjàtkowo trudny dla rynku nieruchomoêci komercyjnych. Kryzys finansowy dał si we znaki ju w 2008 roku, przede wszystkim rynkowi inwestycyjnemu. Wolumen transakcji był znacznie ni szy ni w roku poprzednim i mo emy spodziewaç si kontynuacji tego stanu rzeczy w najbli szych miesiàcach. Na rynku najmu powierzchni biurowych nastàpi ograniczenie projektów spekulacyjnych, wi kszoêç biurowców b dzie budowana po podpisaniu odpowiedniej iloêci umów typu pre-lease lub b dzie realizowana jako projekty built to suit. Z powodu braku finansowania wiele projektów, których rozpocz cie budowy planowane jest na 2009 rok, nie powstanie. Nastàpi równie ograniczenie popytu. Pomimo zmniejszenia aktywnoêci nie nale y spodziewaç si spadku czynszów, gdy utrzymuje si niski poziom pustostanów. Najemcy b dà poszukiwaç taƒszych powierzchni np. w lokalizacjach pozacentralnych. Wi kszà popularnoêcià b dà si tak e cieszyły podnajmy. Równie na rynku powierzchni magazynowych rok 2009 nie przyniesie znaczàcych wzrostów wskaêników aktywnoêci rynkowej, charakterystycznych dla kilku minionych lat. OczywiÊcie nadal b dziemy Êwiadkami zapotrzebowania na nowoczesnà powierzchni magazynowà, ale spowolnienie w rozwoju rynku jest nieuniknione a deweloperzy coraz cz Êciej b dà zainteresowani budowaniem obiektów dedykowanych dla konkretnego najemcy (BTS). Pomimo kryzysu finansowego i oczekiwanego spowolnienia gospodarczego rynek powierzchni handlowych b dzie nadal rósł. Obecnie poda jest niewystarczajàca wzgl dem popytu. Mo emy si spodziewaç, e deweloperzy poszerzà swojà ofert poza zwykłe centra handlowe i postawià na lepszà architektur i projekty typu mix-use. Najgorszy okres czeka deweloperów mieszkaniowych. Pewnym ratunkiem dla bran y budowlanej b dà zamówienia publiczne, gdy one sà z definicji (dłu sze okresy planowania, Êrodki z bud etu, fundusze unijne) mniej wra liwe na okresowe koniunktury lub dekoniunktury. Pewnym ratunkiem mo e byç równie bran a retailowa, która wydaje si byç bardziej odporna na kryzys. 10 Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku

13 Najlepiej w Warszawie i we Wrocławiu Podobnie jak w zeszłym roku eksperci uznali, e najlepiej rozwijajàcym si aktualnie regionem Polski jest obszar aglomeracji warszawskiej (86% odpowiedzi). Nast pne wskazywane cz Êci Polski to regiony: wrocławski 47% odpowiedzi, poznaƒski 36%, Êlàski 30%, krakowski 26% oraz trójmiejski 25%. Michał Kozłowski radca prawny, partner w kancelarii Krawczyk i Wspólnicy W czołówce najlepiej rozwijajàcych si regionów znajdujà si miasta z tzw. strefy Euro 2012 (Gdaƒsk, Poznaƒ, Wrocław), miejsca o nawet w obecnej sytuacji rynkowej znaczàcym wzroêcie inwestycyjnym. Na samym koƒcu wymienianych rejonów sà lubelski i szczeciƒski. W nadchodzàcym roku badani nie przewidujà, adnych korzystnym zmian w zakresie rozwoju inwestycji w tych regionach Polski. Region w którym rynek nieruchomoêci rozwija si obecnie najlepiej 5% 47% 36% 25% 30% 12% 26% 86% W dobie kryzysu w bran y, inwestycje planowane w zwiàzku z organizacjà EURO 2012 sà słusznie postrzegane jako jedna z najwi kszych szans na popraw sytuacji dla przedsi biorców budowlanych, ich dostawców i kooperantów, a tak e inwestorów z innych sektorów, jak choçby w zakresie bazy noclegowej. Odbija si to wyraênie na wynikach badaƒ w zakresie perspektyw dla bran y w regionach, gdzie oêrodki, którym przyznano organizacj spotkaƒ w ramach mistrzostw i które w zwiàzku z tym majà w perspektywie najwi cej zwiàzanych z tym inwestycji (z budowà stadionów na czele), znacznie wyprzedzajà pozostałe regiony w zakresie uzyskanych ocen. Wspomniane inwestycje b dà finansowane w wi kszoêci ze Êrodków publicznych, co dodatkowo zwi ksza ich atrakcyjnoêç, jako obarczonych mniejszym ryzykiem. Ponadto wyznaczony deadline sprawia, e pomimo ogólnego trendu wstrzymywania nowych projektów, te inwestycje muszà si wydarzyç zgodnie z przyj tym harmonogramem i w zwiàzku z tym, rozpoczàç si ju w nadchodzàcym roku. Gdy dodamy do tego potrzeb wykorzystania unijnych funduszy infrastrukturalnych mo na przyjàç, e obecnie szansà dla regionów b dà przede wszystkim inwestycje sektora publicznego. Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku 11

14 Popyt w martwym punkcie Oczekiwania wobec wzrostu liczby podmiotów działajàcych na rynku nieruchomoêci Richard Mbewe fundusz Atria Real Estate Partners 7,9% 7,9% 37,6% 17,8% 28,7% zdecydowanie się nie spodziewam raczej się nie spodziewam w takim samym stopniu się spodziewam, jak i nie spodziwam raczej się spodziewiam zdecydowanie się spodziewam Ponad 60% specjalistów działajàcych w bran y nieruchomoêci zdecydowanie si nie spodziewa lub raczej si nie spodziewa wzrostu liczby podmiotów działajàcych na rynku nieruchomoêci w Polsce. Prawie połowa ankietowanych (44%) spodziewa si zwi kszenia poda y w segmencie biurowym. Ponadto z badaƒ wynika, e a 51 proc. badanych nie spodziewa si natomiast, e coê si zmieni na plus w powy szym zakresie na rynku mieszkaƒ. W segmencie retail (obiekty handlowe) 24,8% ankietowanych raczej si nie spodziewa zwi kszenia poda y, a prawie 35% uwa a, e nic si nie zmieni. Według ekspertów, zwi kszenie poda y mo liwe jest w segmencie logistycznym tak odpowiedziało 43% badanych. Bioràc pod uwag zmieniajàcà si sytuacj na rynku nieruchomoêci, eksperci nie spodziewajà si zwi kszenia popytu na rynku mieszkaniowym (65% odpowiedzi). Prognozujà równie stagnacj w sektorze retail oraz biurowym. W tych obszarach sytuacja powinna pozostaç bez zmian. 42% ekspertów spodziewa si natomiast zwi kszenia popytu w segmencie logistycznym. Rynek nieruchomoêci b dzie prze ywał w najbli szym roku bardzo du e problemy. To nieuchronne, rynek musi si oczyêciç z niektórych firm. B dà to głównie deweloperzy, którzy przeinwestowali, kupowali bardzo drogà ziemi, materiały budowlane, rozpocz li inwestycje, a teraz banki zakr ciły im kurek z kredytami. Dlatego wydaje mi si, e bankructwa bàdê przej cia w bran y deweloperskiej sà nieuniknione. Rozwój sytuacji w du ej mierze b dzie te zale ał od strony popytowej. W tej chwili banki bardzo mocno ograniczyły udzielanie kredytów hipotecznych. Je eli rynek kredytów szybko si nie odblokuje, problemy całej bran y mogà byç jeszcze wi ksze. Pocieszajàce jest to, e w ostatnich miesiàcach banki zebrały bardzo du o depozytów. Teraz muszà na nich zarabiaç, wi c byç mo e znów zacznà udzielaç wi cej kredytów hipotecznych, zwłaszcza w złotych. Te wszystkie czynniki z pewnoêcià wpłynà na spadek cen nieruchomoêci. Trudno prognozowaç, o ile spadnà ceny, bo wiele zale y od lokalizacji. Ale spodziewam si, e np. w Warszawie ceny, które plasowały si w granicach 10 tys. zł za mkw. mogà spaêç nawet do 6-7 tys. za mkw., czyli nawet o 40 proc. Ten spadek powinien opłaciç si osobom, które majà zasoby gotówki i chciałyby zainwestowaç w nieruchomoêci. 12 Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku

15 Bankructwa bàdê przej cia w bran y deweloperskiej sà nieuniknione Richard Mbewe, fundusz Atria Real Estate Partners Oczekiwania wobec zwi kszenia poda y w segmencie biurowym 2% 11.8% 9.9% 15,8% 18,8% 32.7% 43.6% 27,7% 25,7% nie wiem/trudno powiedzieć zdecydowanie się nie spodziewam raczej się nie spodziewam w takim samym stopniu się spodziewam, jak i nie spodziewam raczej się spodziewam zdecydowanie się spodziewam Oczekiwania wobec zwi kszenia poda y w segmencie logistycznym 5,9% Jacek Krzy aniak członek rady nadzorczej grupy PBG Nie boimy si kryzysu, poniewa 95 procent działalnoêci naszej spółki koncentruje si na projektach infrastrukturalnych. Tymczasem specjalizujàce si w nich firmy nie powinny specjalnie odczuç spowolnienia na rynku budowlanym. W latach poda projektów finansowanych z funduszy unijnych zwłaszcza drogowych i zwiàzanych z ochronà Êrodowiska b dzie bowiem wi ksza ni w poprzednich latach. Wkrótce rozstrzygaç si te b dzie wiele przetargów dotyczàcych przygotowaƒ do Euro Wygranymi w tej sytuacji oka à si jednak głównie przedsi biorstwa, które majà ju spore portfele zamówieƒ pozyskane wczeêniej i kalkulowane przy innych realiach rynkowych. Realizujàce je firmy na pewno skorzystajà na spadajàcych cenach materiałów budowlanych, robocizny i transportu. W mniejszych przetargach konkurencja b dzie jednak ogromna, gdy cz Êç małych firm działajàcych wczeêniej w segmencie mieszkaniowym b dzie poszukiwaç innych obszarów dla swojej aktywnoêci. Ich wi ksi konkurenci skorzystajà wi c dodatkowo na ni szych kosztach podwykonawstwa. W rezultacie spadaç wi c b dà równie oczekiwania płacowe. 11.8% 12,9% 7,9% 12,9% 43.6% 29,7% 32.7% 30,7% nie wiem/trudno powiedzieć zdecydowanie się nie spodziewam raczej się nie spodziewam w takim samym stopniu się spodziewam, jak i nie spodziewam raczej się spodziewam zdecydowanie się spodziewam Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku 13

16 Hamulce dla koniunktury Czynniki, które b dà miały najwi kszy wpływ na koniunktur na rynku nieruchomoêci w nadchodzàcym roku ogólna koninktura gospodarcza na świecie ogólna koninktura gospodarcza w Unii Europejskiej koniunktura gospodarcza w Polsce polityka gospodarcza rządu nowe rozwiązania prawne, zmiany obowiązujących przepisów niediobór siły roboczej napływ funduszy unijnych organizacja Euro 2012 zmiana dostępności kredytów zmiana siły nabywczej ludności zmiana poziomu inwestycji zagranicznych w Polsce, zaangażowanie kapitały zagranicznego inne (razem) Jako czynniki, które b dà miały najwi kszy wpływ na ogólnà koniunktur na rynku nieruchomoêci ankietowani wskazywali m.in.: Zmian w dost pnoêci kredytów; Koniunktur gospodarczà na Êwiecie, w UE i Polsce czy; Organizacj Euro Respondentów zapytaliêmy równie o istotnoêç rozwiàzaƒ wspierajàcych rozwój rynku nieruchomoêci. Pytani wymieniali przede wszystkim: uproszczenie procedur uchwalania planów zagospodarowania przestrzennego, wsparcie systemów kredytów hipotecznych i inwestycyjnych oraz ułatwienia dla inwestorów (proinwestycyjne rozwiàzania prawno-podatkowe). Najistotniejszà barierà dla rozwoju rynku nieruchomoêci, zdaniem ankietowanych jest słaba dost pnoêç kredytów, nast pnie długi okres oczekiwania na decyzje administracyjne, wysokie ceny gruntów czy brak planów zagospodarowania przestrzennego. 14 Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku

17 W roku bie àcym wartoêç udzielonych kredytów obni y si nawet o 30% w wyniku ograniczeƒ zwiàzanych z przyznawaniem kredytów walutowych i zwi kszonej ostro noêci banków Dominik Skrzycki, Naczelnik Wydziału Planów Finansowych MultiBanku Marek Stefaƒski prezes firmy budowlano-in ynieryjnej Pol-Aqua W latach nasza firma bardzo szybko si rozwijała dzi ki Êwietnej sytuacji rynkowej. OtrzymaliÊmy wiele kontraktów finansowanych ze Êrodków unijnych w ramach funduszy spójnoêci. WÊród nich zlecenie na popraw gospodarki Êciekowej w Sosnowcu o wartoêci 21,9 mln euro czy na budow sieci kanalizacyjnej w Gminie Lubsza, Oława, Olszanka o wartoêci 12,7 mln euro. Wypracowywane mar e si gały Êrednio kilkanaêcie procent brutto. Sytuacja finansowa spółki jest wi c w tej chwili bardzo dobra. Porównujàc wskaêniki finansowe rok do roku, notujemy du e wzrosty. OczywiÊcie bioràc pod uwag obecnà sytuacj na rynkach bankowych i finansowych, obecny poziom wzrostu nie mo e byç tak dynamiczny jak dotychczas. Naszym priorytetem jest utrzymanie stabilnoêci i płynnoêci finansowej przy dodatniej stopie zysku. Wypracowywanie zysków jest dla nas bardzo wa ne, ale musi przebiegaç w sposób spokojny i zrównowa ony, adekwatny do realnej sytuacji rynkowej. MusieliÊmy wi c odejêç od wczeêniej przewidywanych prognoz ze wzgl du na niestabilnà sytuacje finansowà inwestorów. PrzystàpiliÊmy zgodnie z planami do wielu atrakcyjnych przetargów na kwot około 650 mln zł, które zostały wstrzymane lub odwołane z powodu problemów finansowych zleceniodawców. GdybyÊmy posiadali partnera strategicznego, który mógłby wesprzeç nas finansowo, wówczas nie byłoby potrzeby wstrzymywania nowych kontraktów. Byłyby one finansowane ze Êrodków własnych w normalnych okresach, co by pozwoliłoby znacznie zwi kszaç zyski. Niemniej jednak uwa amy, e przyj ta przez nas strategia pozwala nam patrzeç w przyszłoêç z optymizmem. Gdy sytuacja na rynkach finansowych ustabilizuje si, my ju b dziemy mieli stworzony solidny fundament do szybkiego wzrostu zysku. Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku 15

18 Dominik Skrzycki Naczelnik Wydziału Planów Finansowych MultiBanku Wraz ze zmianami w ofertach banków i malejàcà dost pnoêcià kredytów jesteêmy Êwiadkami topnienia cen nieruchomoêci. W miejscu pozostały jedynie ceny najlepszych, presti owych lokalizacji odpornych na uwarunkowania ekonomiczne. WartoÊç udzielonych kredytów w 2008 roku w Polsce wyniosła około 55 miliardów. W roku bie àcym ta wartoêç w moim przekonaniu obni y si nawet o 30% w wyniku ograniczeƒ zwiàzanych z udzielaniem kredytów walutowych i zwi kszonej ostro noêci banków. Produkty walutowe sà najcz Êciej taƒsze od tych w złotówkach, jednak kredytobiorcy muszà byç przygotowani na ewentualne wahania kursów i zmieniajàce si wysokoêci rat. Dlatego wymagana zdolnoêç kredytowa dla produktów w walutach była wy sza ni dla złotówek i w ostatnim czasie wzrosła. W efekcie produkty walutowe stały si dost pne dla w szego grona klientów. Zmiana sytuacji rynkowej nie zlikwidowała jednak zapotrzebowania na mieszkania docelowe i chocia tempo wzrostu jest wolniejsze, a wartoêç rynku maleje, Polacy w dalszym ciàgu kupujà nieruchomoêci. Dlatego w ramach promocji dla najlepszych klientów wprowadziliêmy na poczàtku stycznia do oferty mo liwoêç finansowania do 100% LTV we frankach szwajcarskich. Tradycyjne kredyty hipoteczne na zakup nieruchomoêci b dà cieszyç si popularnoêcià, bez wzgl du na koniunktur, bo klienci chcà posiadaç własne m. Zmniejszy si zapewne iloêç udzielanych przez banki po yczek hipotecznych i kredytów refinansowych. W pierwszym przypadku klienci b dà po yczaç gotówk pod zastaw nieruchomoêci je eli pojawi si absolutna koniecznoêç. Spadnie z pewnoêcià iloêç po yczek pod hipotek w celach konsumpcyjnych. Wy sze mar e zniech cà natomiast klientów rozwa ajàcych przeniesienie kredytu do innej instytucji. Wynegocjowane kilka lat temu warunki sà najcz Êciej lepsze ni dost pne dziê oferty. ZmiennoÊç rynku sprawia, e dzisiejsze prognozy nale y traktowaç jako potencjalne kierunki rozwoju sytuacji. Ostatnie miesiàce pokazały, e czynniki makroekonomiczne mogà si zmieniaç w bardzo szybkim tempie. Dlatego stawianie jednoznacznych tez jest obarczone znacznym ryzykiem. Pewne jest to, e w 2009 roku wzroênie procentowy udział kredytów udzielonych w PLN. Frank szwajcarski stanie si walutà ekskluzywnà, a dobrym rozwiàzaniem dla klientów mo e byç Euro waluta, którà jak zapowiada rzàd za kilka lat prawdopodobnie b dziemy nosiç w portfelach. Je eli Polska wejdzie do strefy ERM2 i cena Euro b dzie utrzymywana na stałym poziomie mo e byç to atrakcyjna propozycja dla kredytobiorców. 16 Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku

19 Z racji na szybki rozwój gospodarczy, rosnàcà skal udzielanych kredytów, Polska miała szans na łagodny przebieg ostatniego etapu cyklu koniunktury na rynku mieszkaniowym, ale kryzys na rynkach finansowych przykłada si coraz mocniej na sytuacj na rynku nieruchomoêci Łukasz Madej, prezes ProDevelopment Łukasz Madej prezes ProDevelopment Dotychczas rynek polski uznawany był w Europie za El Dorado. Deweloperzy spodziewali si minimum oêmioletnich okresów wzrostu cen i wzrostu produkcji. Zagraniczny kapitał i polscy deweloperzy uwierzyli w powtórk drogi hiszpaƒskiej. Jednak ceny mieszkaƒ nie rosły nigdzie w Europie Zachodniej w takim tempie jak w Polsce. Kilkukrotnie mniejsza ni w chwili obecnej oferta mieszkaƒ na sprzeda zderzała si z rekordowà liczbà kupujàcych. Dodatkowo trend wzrostowy był wspierany przez dost p do tanich kredytów, udzielanych nawet na 130% wartoêci mieszkania oraz przez zachodnich inwestorów, skupujàcych lokale z myêlà o odsprzeda y po wy szych cenach. To ju przeszłoêç. Z racji na szybki rozwój gospodarczy, rosnàcà skal udzielanych kredytów, Polska miała szans na łagodny przebieg ostatniego etapu cyklu koniunktury na rynku mieszkaniowym ale kryzys na rynkach finansowych przykłada si coraz mocniej na sytuacj na rynku nieruchomoêci. Równie fakty medialne zwiàzane z perturbacjami na Êwiatowych rynkach finansowych majà bardzo silny wpływ na decyzje klientów, którzy coraz cz Êciej odkładajà decyzj o zakupie w oczekiwaniu na wi ksze spadki cen i taƒsze, łatwiejsze do zdobycia kredyty. W okresie bessy na rozwini tych rynkach ceny mieszkaƒ spadajà nawet o 2/3 wysokoêci wzrostów z poprzednich lat. Polski rynek mieszkaniowy w wyniku realnego deficytu mieszkaƒ, stosunkowo silnej gospodarki oraz niskiego realnego zadłu enia polskiego społeczeƒstwa obroni si. Kurs spadkowy prognozowany na 2009 rok b dzie mniej gwałtowny ni w Hiszpanii, Irlandii, Łotwie czy Estonii. Ceny spadnà w stosunku do szczytu hossy maksymalnie o ok. 15%, co oznacza, e w lokalizacjach gdzie jest wi ksza konkurencja deweloperzy muszà oferowaç produkt nawet o 1/4 taƒszy ni rok temu. Zakładajàc normalizacj na rynku kredytów hipotecznych oraz spadek rozpoczynanych budów o 70% w 2009 roku, okres, jaki b dzie musiał upłynàç, by pojawiło si miejsce na nowe inwestycje, to minimum trzy kwartały. Znaczna cz Êç mieszkaƒ, które dziê czekajà na klientów lub b dà ukoƒczone w 2009 roku, zostanie wystawionych pod wynajem. Rynek dojrzewa i kieruje si w stron sprzeda y produktu skoƒczonego, czyli mieszkaƒ wykoƒczonych pod klucz. Deweloperzy, wykaƒczajàc du à liczb mieszkaƒ, mogà to zrobiç po znacznie ni szych kosztach ni inwestorzy indywidualni. Klient kupujàcy mieszkanie wykoƒczone zaoszcz dza nie tylko pieniàdze, ale czas i nerwy. Dodatkowo wykoƒczenie mo e byç sfinansowane z kredytu. Okazuje si bowiem, e nawet przy obecnym wymogu posiadania wysokiego wkładu własnego kwota ta jest zbli ona do kosztów wykoƒczenia mieszkania, jakie trzeba by było ponieêç wykaƒczajàc indywidualnie. Tak wi c lekarstwem na spadek popytu spowodowany utrudnionym dost pem do kredytów mo e byç sprzeda mieszkaƒ gotowych do zamieszkania. Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku 17

20 Konieczne sà zmiany w prawie Najistotniejsze zmiany legislacyjne planowane przez rzàd zmiany w prawie budowlanym rejestr inwestycji zamiast zatwierdzania projektu implementacja dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynku nowa ustawa o PPP (partnerstwie publiczno-prywatnym) uproszczenie warunków technicznych, jakim powinny podlegać budynki ich lokalizacja zaostrzenie przepisów ustawy o wyrobach budowlanych i systemie ochrony zgodności odrolnienie gruntów Z przeprowadzonego badania wynika, e prawie nikt z badanych nie ocenia pozytywnie inicjatyw legislacyjnych rzàdu w zakresie prawa nieruchomoêci czy budowlanego (tylko 5% odpowiedzi). Wi kszoêç pytanych osób ma neutralny stosunek do ww. inicjatyw to znaczy nie ocenia ich ani negatywnie, ani pozytywnie (41,6% odpowiedzi) natomiast ponad 36% ocenia je bardzo negatywnie lub negatywnie. Jako najistotniejsze zmiany legislacyjne w bran y nieruchomoêci przedsi biorcy wskazali: odrolnienie gruntów (76 osób), zmiany w prawie budowlanym rejestr inwestycji zamiast zatwierdzania projektu (72 osoby) oraz uproszczenie warunków technicznych jakim powinny podlegaç budynki i ich lokalizacja (53 osoby). Zmiany i inicjatywy legislacyjne w prawie nieruchomoêci w roku 2009 Rok 2009 stoi pod znakiem licznych zmian w przepisach regulujàcych aspekty prawne zwiàzane z nieruchomoêciami. Przewidujà one wiele ułatwieƒ dla inwestorów z bran y nieruchomoêci. B dà miały powa ny wpływ na czas trwania procesu inwestycyjnego oraz jego koszt, na zachowania inwestorów, a co za tym idzie na rozwój całego rynku nieruchomoêci. Poni ej krótka charakterystyka najistotniejszych zmian w zakresie prawa nieruchomoêci, zarówno tych planowanych jak i tych, które w ostatnim czasie ju weszły w ycie, wraz z opinià na ich temat oraz ocenà potencjalnego wpływu na inwestycje na rynku nieruchomoêci. Ochrona Êrodowiska Od 15 listopada 2008 roku obowiàzuje ustawa o udost pnianiu informacji o Êrodowisku i jego ochronie, udziale społeczeƒstwa w ochronie Êrodowiska oraz o ocenach oddziaływania na Êrodowisko. Zastàpiła ona m.in. przepisy ustawy Prawo ochrony Êrodowiska, które regulowały dotàd post powanie w sprawie oceny oddziaływania przedsi wzi cia budowlanego na Êrodowisko. Nowa ustawa wprowadza szereg zmian, które nale y oceniç negatywnie. Spowodujà one wydłu enie procesu inwestycyjnego. Zmiany m.in.: Znacznie rozszerzajà zakres uprawnieƒ organizacji ekologicznych w post powaniach w sprawie oceny oddziaływania przedsi wzi cia na Êrodowisko. Obecnie organizacje mogà zgłaszaç swój udział w post powaniu przez cały okres jego trwania. Usuni to wymóg uzasadniania ch ci uczestnictwa w post powaniu miejscem działania organizacji i przyznano im prawo do wniesienia skargi na wydanà decyzj nawet wówczas, gdy wczeêniej nie brały udziału w post powaniu. Wprowadzajà wymóg uzyskania decyzji Êrodowiskowej jeszcze przed wystàpieniem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. To niewàtpliwie wydłu y czas starania si o decyzj o warunkach zabudowy. Znoszà przepis, który stanowił o mo liwoêci przeniesienia decyzji Êrodowiskowej na inny podmiot. 18 Kondycja i perspektywy rozwoju rynku nieruchomoêci w Polsce w 2009 roku

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi Perspektywy rynku nieruchomości ci i branży y deweloperskiej w 2009 roku Spragnieni krwi Warszawa, 29 Kwietnia 2009 Polski rynek nieruchomości ci oczekiwany scenariusz rynkowy W 2009 roku oczekujemy spadku

Bardziej szczegółowo

Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl.

Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl. Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl. Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber

Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber Departament Finansowania Projektów Inwestycyjnych zajmuje się udzielaniem

Bardziej szczegółowo

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce Warszawa, lipiec 2013 Departament Slajd 2 mieszkaniowych w Polsce charakterystyka portfela mieszkaniowych Ryzyko z portfelem Finansowanie akcji kredytowej

Bardziej szczegółowo

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IIMieszkań kwartał 2014 r. III kwartał 2012 r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: możliwe wzrosty cen w największych polskich miastach, szczególnie

Bardziej szczegółowo

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży

Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży Rynek nowych mieszkań w III kwartale 2015 r. Przewidujemy: Zwiększenie popytu związane z nowelizacją programu MdM Utrzymanie się przyrostu podaży nowych mieszkań Umiarkowane wzrosty cen nowych mieszkań

Bardziej szczegółowo

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których:

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których: Warszawa, dnia 25 stycznia 2013 r. Szanowny Pan Wojciech Kwaśniak Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa Wasz znak: DRB/DRB_I/078/247/11/12/MM W

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300?

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Zadania powtórzeniowe I Adam Narkiewicz Makroekonomia I Zadanie 1 (5 punktów) Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Przypominamy

Bardziej szczegółowo

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ

Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta publiczna Investor Property FIZ i Arka BZ WBK Fundusz Rynku Nieruchomości 2 FIZ Oferta funduszy inwestycyjnych lokujących kapitał na rynku nieruchomości jest coraz szersza. Bessa na światowych giełdach

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZÑDZANIA. BZ WBK Asset Management SA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez

USŁUGA ZARZÑDZANIA. BZ WBK Asset Management SA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez USŁUGA ZARZÑDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management SA Poznaƒ 2011 Na czym polega usługa Zarzàdzania Portfelem Usługa Zarzàdzania Portfelem (Asset

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dla inwestorów ULMA Construccion Polska S.A. 21 sierpnia 2012 r.

Prezentacja dla inwestorów ULMA Construccion Polska S.A. 21 sierpnia 2012 r. Prezentacja dla inwestorów ULMA Construccion Polska S.A. 21 sierpnia 2012 r. 1 Spis treści Rynek budowlany w Polsce w I półroczu 2012 r. slajdy 3-8 Wyniki finansowe za I półrocze 2012 r. slajdy 9-12 2

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r.

Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r. Departament Analiz Makroekonomicznych i Sektorowych Stan i perspektywy rozwoju rynku nieruchomości niemieszkalnych w Polsce w 2012 r. 26.03.2012 r. Warszawa Opracowali: Monika Orłowska tel. 22 860 54 09

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

RAPORT2015. Rynek najmu w Polsce. Kredyt na mieszkanie w 2016 roku. Polski rynek nieruchomości okiem ekspertów. MdM w dużym mieście

RAPORT2015. Rynek najmu w Polsce. Kredyt na mieszkanie w 2016 roku. Polski rynek nieruchomości okiem ekspertów. MdM w dużym mieście RAPORT2015 Rynek najmu w Polsce Kredyt na mieszkanie w 2016 roku Polski rynek nieruchomości okiem ekspertów MdM w dużym mieście strona 16 Podsumowanie rynku kredytów hipotecznych w 2015 roku Za nami rok

Bardziej szczegółowo

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Co ma najwyższy potencjał zysku w średnim terminie? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy Subfundusz UniStrategie Dynamiczny UniKorona Pieniężny

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY W POLSCE IIIQ 2009

RYNEK MIESZKANIOWY W POLSCE IIIQ 2009 0 Smart Investments RYNEK MIESZKANIOWY W POLSCE IIIQ 2009 Listopad 2009 SPIS TREŚCI: -''./ '( )* +,-''./ $%!"##!"&& CEE Property Group Sp. z o.o. 0 RYNEK MIESZKANIOWY W POLSCE IIIQ 2009 1 RYNEK NIERUCHOMOŚCI

Bardziej szczegółowo

Małe znów jest piękne

Małe znów jest piękne 0 Smart Investments Małe znów jest piękne Analiza: w strukturze wielkości nowobudowanych mieszkań Luty 2011 CEE Property Group Sp. z o.o. Ul. Domaniewska 42 02-672 Warszawa POLSKA Rentowność projektów

Bardziej szczegółowo

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Dr. Michał Gradzewicz Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Ćwiczenia 3 i 4 Wzrost gospodarczy w długim okresie. Oszczędności, inwestycje i wybrane zagadnienia finansów. Wzrost gospodarczy

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r.

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych III kwartał 213 r. Mieszkań III kwartał 212 r. str. 2 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: utrzymanie stabilnego poziomu cen, możliwe wzrosty dla szczególnie

Bardziej szczegółowo

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III 6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III Okres subskrypcji: 02.12.2011 07.12.2011 Okres trwania lokaty: 08.12.2011 08.06.2012 Aktywo bazowe: Kurs EUR/PLN ogłaszany na fixingu Narodowego Banku

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym

Sytuacja na rynku kredytowym Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2013 Warszawa, kwiecień 2013 r. Podsumowanie wyników ankiety Kredyty dla przedsiębiorstw Polityka kredytowa:

Bardziej szczegółowo

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008

Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski. II kwartał 2008 Rynek mieszkaniowy w głównych miastach Polski II kwartał 28 Podaż 2 W pierwszej połowie bieżącego roku na rynku mieszkaniowym w Polsce nastąpiła zmiana w relacji popytu względem podaży. Popyt na mieszkania,

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIESZKANIOWY STYCZEŃ 2016

RYNEK MIESZKANIOWY STYCZEŃ 2016 RYNEK MESZKANOWY STYCZEŃ Deweloperzy już od drugiej połowy 2013 roku cieszą się dobrymi wynikami sprzedażowymi, jednak dynamiczny wzrost sprzedaży mieszkań odnotowuje się od marca roku, kiedy to Rada Polityki

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Rusza oferta publiczna INTERFOAM HOLDING AS, największego producenta pianki poliuretanowej z Ukrainy 23.11.2011.

Rusza oferta publiczna INTERFOAM HOLDING AS, największego producenta pianki poliuretanowej z Ukrainy 23.11.2011. Rusza oferta publiczna INTERFOAM HOLDING AS, największego producenta pianki poliuretanowej z Ukrainy 23.11.2011. INTERFOAM HOLDING AS, zarejestrowana w Estonii spółka tworząca grupę kapitałową będącą największym

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

Warunki rozwoju mieszkaniowego budownictwa czynszowego

Warunki rozwoju mieszkaniowego budownictwa czynszowego Warunki rozwoju mieszkaniowego budownictwa czynszowego Norbert Jeziolowicz II Europejski Kongres Finansowy Sopot, 25 maja 2012 r. Program mieszkaniowego budownictwa czynszowego powinien mieć na uwadze:

Bardziej szczegółowo

o Wartość aktywów netto (NAV) należna akcjonariuszom Spółki wzrosła o 32% i wyniosła 974 mln zł w porównaniu do 737 mln zł w 2012 r.

o Wartość aktywów netto (NAV) należna akcjonariuszom Spółki wzrosła o 32% i wyniosła 974 mln zł w porównaniu do 737 mln zł w 2012 r. Komunikat prasowy Warszawa, 26 marca 2013 r. INFORMACJA PRASOWA CAPITAL PARK W 2013 R.: WZROST WARTOŚCI AKTYWÓW NETTO I PORTFELA NIERUCHOMOŚCI ORAZ NISKI POZIOM ZADŁUŻENIA Podsumowanie 2013 r.: Wyniki

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r.

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r. Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku Warszawa, 14 listopada 2013 r. 2 Spis treści Rynek budowlany w Polsce w III kw. 2013 3 Wyniki finansowe w III kwartale 2013 r. 11

Bardziej szczegółowo

newss.pl Expander: Bilans kredytów we frankach

newss.pl Expander: Bilans kredytów we frankach Listopadowi kredytobiorcy mogą już cieszyć się spadkiem raty, najwięcej tracą osoby, które zadłużyły się w sierpniu 2008 r. Rata kredytu we frankach na kwotę 300 tys. zł zaciągniętego w sierpniu 2008 r.

Bardziej szczegółowo

NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE. efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych

NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE. efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych Rynek nieruchomości komercyjnych w Polsce ma przed sobą olbrzymie perspektywy. Silna pozycja polskiej gospodarki, najmniejsze

Bardziej szczegółowo

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 520 PROCEDURY ANALITYCZNE SPIS TREŒCI

MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 520 PROCEDURY ANALITYCZNE SPIS TREŒCI MIÊDZYNARODOWY STANDARD REWIZJI FINANSOWEJ 520 PROCEDURY ANALITYCZNE (Stosuje siê przy badaniu sprawozdañ finansowych sporz¹dzonych za okresy rozpoczynaj¹ce siê 15 grudnia 2009 r. i póÿniej) Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

RYZYKO WALUTOWE - NARZĘDZIA MINIMALIZACJI. Wysoka konkurencyjność. Produkty dostosowywane do indywidualnych potrzeb Klienta

RYZYKO WALUTOWE - NARZĘDZIA MINIMALIZACJI. Wysoka konkurencyjność. Produkty dostosowywane do indywidualnych potrzeb Klienta RYZYKO WALUTOWE - NARZĘDZIA MINIMALIZACJI str. 1 Wysoka konkurencyjność Produkty dostosowywane do indywidualnych potrzeb Klienta Oferta cenowa negocjowana indywidualnie dla każdego Klienta Elektroniczne

Bardziej szczegółowo

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 biuro@assman.com.pl http://www.assman.com.pl 21-11-2006 W części

Bardziej szczegółowo

Rynek nieruchomości mieszkaniowych w Polsce w roku 2009

Rynek nieruchomości mieszkaniowych w Polsce w roku 2009 Rynek nieruchomości mieszkaniowych w Polsce w roku 2009 Jacek Łaszek, Hanna Augustyniak I Konferencja Przemysłu Materiałów Budowlanych Rawa Mazowiecka, 28-29.05.2009 r. Prognozy wskazują dobre perspektywy

Bardziej szczegółowo

Rynek Mieszkań. Nowych IMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2013 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2013 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IMieszkań kwartał 2013 r. III kwartał r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: stabilizację cen w długim okresie dalszy spadek dynamiki podaży utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony wzrost koniunktury

Zrównoważony wzrost koniunktury marzec PENGAB =. +. Zrównoważony wzrost koniunktury Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. Index Pengab Pengab wartość trendu cyklu / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym Część 1 - Przedsiębiorstwa Pytania 1-7 dotyczą polityki kredytowej Banku w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Autor: Celina Grabowska Nadzór merytoryczny: Robert Chojnacki

Autor: Celina Grabowska Nadzór merytoryczny: Robert Chojnacki Koniec spadków cen? Podsumowanie zmian na rynku mieszkaniowym w 2008 r. Autor: Celina Grabowska Nadzór merytoryczny: Robert Chojnacki rednet Consulting Sp. z o.o. Siedziba Spółki Ul. Sądowa 5 43-600 Jaworzno

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wiosenny optymizm słabnie

Wiosenny optymizm słabnie PENGAB = 11. +1.9 6- Wiosenny optymizm słabnie Maj 1 Index Pengab / 7/ 9/ 11/ 1/ / / 7/ 9/ 11/ 1/ / / 7/ 9/ 11/ 1/6 /6 /6 7/6 9/6 11/6 1/7 /7 /7 7/7 9/7 11/7 1/8 /8 /8 7/8 9/8 11/8 1/9 /9 /9 7/9 9/9 11/9

Bardziej szczegółowo

JUKAWA. Co dalej? Metoda analizy

JUKAWA. Co dalej? Metoda analizy JUKAWA Co dalej? Metoda analizy Na czym polega warto JUKAWY dla miasta? Jakie s cele miasta? Podstawowy: utrzyma budynek z powodu jego unikalnej i cennej historycznie architektury Uzupe niaj ce (o ile

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Jesteś tu: Bossa.pl Kurs giełdowy - Część 10 Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Kontrakt terminowy jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

2013 rok dobry lecz wymagający

2013 rok dobry lecz wymagający PENGAB =. Monitor Bankowy +. rok dobry lecz wymagający grudzień Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. Index Pengab Pengab wartość trendu cyklu / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom

Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom RAPORT Open Finance, lipiec 2009 r. Mieszkania: ceny transakcyjne trzymają poziom W lipcu nie doszło do istotnego pogorszenia nastrojów na rynku mieszkaniowym, choć spodziewaliśmy się go od trzeciego kwartału.

Bardziej szczegółowo

Raport_Inter_2009_converted52:Layout 1 4/20/09 1:02 PM Page 18 Ubezpieczenia {

Raport_Inter_2009_converted52:Layout 1 4/20/09 1:02 PM Page 18 Ubezpieczenia { { Ubezpieczenia Klienci InterRisk SA Vienna Insurance Group to zarówno osoby fizyczne, jak firmy, przedsiębiorstwa i szkoły. Oferujemy im ponad 150 produktów ubezpieczeniowych. Nasze ubezpieczenia zapewniają

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAŃ CÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego w dniu 6 marca 2008 r. decyzją nr DEM/410/4/26/08 (Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Dokonać zmiany w Wieloletniej Prognozie Finansowej Gminy Stare Bogaczowice zgodnie z załącznikami.

Dokonać zmiany w Wieloletniej Prognozie Finansowej Gminy Stare Bogaczowice zgodnie z załącznikami. Uchwała Nr IX/74 /15 Rady Gminy Stare Bogaczowice z dnia 18 grudnia 2015 r. w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej. Na podstawie art.226, art.227, art.228, art.230 ust.6 i art.243 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań

Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań KOMENTARZ Open Finance, 08.06.2010 r. Piąty z rzędu wzrost cen mieszkań Indeks cen mieszkań stworzony przez Open Finance wzrósł w maju po raz piąty z rzędu tym razem o 0,7 proc. Towarzyszył temu wzrost

Bardziej szczegółowo

Lepsze nastroje w firmach, ale skłonność do inwestycji niewielka

Lepsze nastroje w firmach, ale skłonność do inwestycji niewielka Badanie Keralla Research II kw. 2015 Nastroje i koniunktura w przedsiębiorstwach - Informacja prasowa Lepsze nastroje w firmach, ale skłonność do inwestycji niewielka W tym kwartale poprawiły się nastroje

Bardziej szczegółowo

MONITOR BANKOWY 2/2013

MONITOR BANKOWY 2/2013 MONITOR BANKOWY / Oczekiwana poprawy koniunktury Wartość indeksu Pengab wzrosła w stosunku do stycznia o W większości przewiduje się, iż sytuacja na rynku, p. i wynosi obecnie, p. Skumulowany wskaźnik

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 56. Wydatki budżetu państwa w 1992 r. na cele związane z budownictwem i gospodarką mieszkaniami. Małgorzata Wiśnicka-Hińcza

Informacja. Nr 56. Wydatki budżetu państwa w 1992 r. na cele związane z budownictwem i gospodarką mieszkaniami. Małgorzata Wiśnicka-Hińcza KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Wydatki budżetu państwa w 1992 r. na cele związane z budownictwem i gospodarką mieszkaniami Lipiec 1992 Małgorzata

Bardziej szczegółowo

18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami

18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami 18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami Okres subskrypcji: 09.09.2011 20.09.2011 Okres trwania lokaty: 21.09.2011-22.03.2013 Aktywo bazowe: koszyk akcji 5 banków

Bardziej szczegółowo

Polski Rynek Powierzchni Magazynowych I poł. 2008. Raport przygotowany przez Colliers International Poland

Polski Rynek Powierzchni Magazynowych I poł. 2008. Raport przygotowany przez Colliers International Poland Polski Rynek Powierzchni Magazynowych I poł. 2008 Raport przygotowany przez Colliers International Poland Podsumowanie Pierwsza połowa 2008 roku okazała się być dla rynku nieruchomości magazynowych bardzo

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie doradztwa prawnego 2015/S 250-457800

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie doradztwa prawnego 2015/S 250-457800 1 / 9 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:457800-2015:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi w zakresie doradztwa prawnego 2015/S 250-457800 Ministerstwo Rozwoju,

Bardziej szczegółowo

Rynek nieruchomości w Polsce trendy i nowe obszary inwestowania

Rynek nieruchomości w Polsce trendy i nowe obszary inwestowania Grupa Rynku Nieruchomości Ernst & Young Śniadanie prasowe - Warszawa, 9 maja 2012r. Rynek nieruchomości w Polsce trendy i nowe obszary inwestowania Wprowadzenie Barometr Inwestycyjny Rynku Nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016 Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie 31 maja 2016 Dotychczasowe działania banków w sferze ograniczenia konsekwencji skokowego wzrostu kursu CHF Sześciopak

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Tabela oprocentowania kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015 1 )

Tabela oprocentowania kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015 1 ) Załącznik do uchwały zarządu nr 204 /2015 z dnia 30.12.2015 r. wchodzi w życie z dniem 01.01.2016. r. Tabela kredytów Rybnickiego Banku Spółdzielczego (obowiązuje dla kredytów udzielonych od dnia 05.03.2015

Bardziej szczegółowo

Komentarz poranny z 15 lipca 2009r.

Komentarz poranny z 15 lipca 2009r. Michał Wojciechowski Analityk Rynków Finansowych tel. 071 79 59 026 e-mail: mwojciechowski@ambconsulting.pl Komentarz poranny z 15 lipca 2009r. WYDARZENIA NA ŚWIECIE Rynek zagraniczny. W pierwszej części

Bardziej szczegółowo

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 Najwyższy wzrost od Q2 2005 Poziom zadowolenia polskich konsumentów w Q3 15 wyniósł 80 punktów, tym samym wzrósł o 10 punktów względem

Bardziej szczegółowo

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego

Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego Wymogi dla warunków wspierania budownictwa mieszkaniowego (1) Warunki ekonomiczne budownictwa czynszowego W celu określenia warunków ekonomicznych dla wspierania budownictwa czynszowego, przygotowana została

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienia treści SIWZ. dotyczy: przetargu nieograniczonego: na udzielenie kredytu bankowego długoterminowego (Identyfikator sprawy U/3/2012)

Wyjaśnienia treści SIWZ. dotyczy: przetargu nieograniczonego: na udzielenie kredytu bankowego długoterminowego (Identyfikator sprawy U/3/2012) Wyjaśnienia treści SIWZ dotyczy: przetargu nieograniczonego: na udzielenie kredytu bankowego długoterminowego (Identyfikator sprawy U/3/2012) Na podstawie art. 38 ust. 1a ustawy z dnia 29 stycznia 2004r.

Bardziej szczegółowo

Wzrósł popyt na kredyty

Wzrósł popyt na kredyty Październik PENGAB =. Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. -. Wzrósł popyt na kredyty Index Pengab Pengab wartość trendu cyklu Ocena kredyty osób indywidualnych Listopadowy Październikowy sondaż sondaż

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R.

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. Spis Treści I. List Prezesa Zarządu GO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spółka Akcyjna II.

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na WIBOR

Kontrakty terminowe na WIBOR Kontrakty terminowe na WIBOR W Polsce podstawowym wskaźnikiem odzwierciedlającym koszt pieniądza na rynku międzybankowym jest WIBOR (ang. Warsaw Interbank Offered Rate). Jest to średnia stopa procentowa

Bardziej szczegółowo

KIEPSKIE OCENY - DOBRE PROGNOZY

KIEPSKIE OCENY - DOBRE PROGNOZY KIEPSKIE OCENY - DOBRE PROGNOZY Pierwszy tegoroczny pomiar koniunktury bankowej został przeprowadzony w dniach -7 stycznia, na próbie placówek, reprezentujących wszystkie typy banków krajowych. Wyniki

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Nowy program wsparcia budownictwa społecznego

Nowy program wsparcia budownictwa społecznego Nowy program wsparcia budownictwa społecznego Departament Budownictwa Społecznego październik 2015 Segment dochodowy lokatora Misyjność sektora budownictwa społecznego dla BGK, komplementarność oferty

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE ROKU 2008 PROGOZA NA OBECNY ROK

PODSUMOWANIE ROKU 2008 PROGOZA NA OBECNY ROK - smart investments - PODSUMOWANIE ROKU 2008 PROGOZA NA OBECNY ROK CEE Property Group - Styczeń 2009 - Światowa gospodarka już na dobre wkroczyła w okres spowolnienia ekonomicznego. Początkowo najsilniej

Bardziej szczegółowo

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008

Liczba transakcji lokalami mieszkalnymi w latach 2006-2008 ZAKOPANE RYNEK MIESZKAŃ Miasto Zakopane słynące z turystyki wysokogórskiej jest wciąż w centrum zainteresowania inwestorów zarówno indywidualnych jak i developerów, firm i spółek handlowych, budujących

Bardziej szczegółowo

Warszawa. * mediana Źródło: Wynajem.pl. Źródło: Wynajem.pl

Warszawa. * mediana Źródło: Wynajem.pl. Źródło: Wynajem.pl IV kwartał 2008 Stawki najmu mieszkań w największych polskich aglomeracjach rosną w tempie dwucyfrowym nieprzerwanie od kilku lat. Obecnie za wynajem mieszkania dwupokojowego które jest najbardziej reprezentatywnym

Bardziej szczegółowo

Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie?

Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie? Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie? Bolesław Meluch Związek Banków Polskich Warunki powstawania projektów mieszkalnictwa senioralnego: Potrzebna

Bardziej szczegółowo

Aby powsta unikalny obiekt architektury potrzebna jest wizja i ludzie, którzy wcielà jà w ycie. HRK Real Estate & Construction

Aby powsta unikalny obiekt architektury potrzebna jest wizja i ludzie, którzy wcielà jà w ycie. HRK Real Estate & Construction LUDZIE TO FUNDAMENT Aby powsta unikalny obiekt architektury potrzebna jest wizja i ludzie, którzy wcielà jà w ycie. Misjà HRK Real Estate & Construction jest pozyskiwanie specjalistów, którzy stanà si

Bardziej szczegółowo

Portfele Comperii - wrzesień 2011

Portfele Comperii - wrzesień 2011 1 S t r o n a Portfele Comperii - wrzesień 2011 Czym są Portfele Comperii? Portfele Comperii (dawniej zwane Wskaźnikami Comperii ) to analiza ukazująca, jak w ostatnich kilku tygodniach (a także miesiąc

Bardziej szczegółowo

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Wrocław, 22.09.2010 CZYNNIKI MAKROEKONOMICZNE Tekst [24 pkt.] [RGB 0; 0;

Bardziej szczegółowo

Budownictwo w Polsce wzrośnie o 11% w 2011 r.

Budownictwo w Polsce wzrośnie o 11% w 2011 r. FREE ARTICLE Budownictwo w Polsce wzrośnie o 11% w 2011 r. Źródło: Raport Sektor budowlany w Polsce, I połowa 2011 Prognozy rozwoju na lata 2011-2013 Maj 2011 Bartłomiej Sosna, Starszy analityk rynku budowlanego

Bardziej szczegółowo

TUP S.A. wideoczat z inwestorami Prowadzący: Prezes Robert Jacek Moritz. 20 maja 2010 1

TUP S.A. wideoczat z inwestorami Prowadzący: Prezes Robert Jacek Moritz. 20 maja 2010 1 TUP S.A. wideoczat z inwestorami Prowadzący: Prezes Robert Jacek Moritz 20 maja 2010 1 Grupa TUP TUP jest firmą inwestycyjną, realizującą innowacyjne projekty w ramach kilku segmentów rynkowych. Celem

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

Rynek nieruchomości w polskich miejscowościach turystycznych

Rynek nieruchomości w polskich miejscowościach turystycznych Rynek nieruchomości w polskich miejscowościach turystycznych Charakterystyka, wielkość oraz struktura podaży. Szansa na zyski Morze, góry, Warmia i Mazury Zima 2009 W Polsce rynek nieruchomości wypoczynkowych

Bardziej szczegółowo

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO Sławomir Żygowski I Wiceprezes Zarządu ds. bankowości korporacyjnej Nordea Bank Polska S.A. SYTUACJA W SEKTORZE BANKOWYM W POLSCE UWARUNKOWANIA KRYZYSU Wina banków? Globalna

Bardziej szczegółowo

Wykorzystaj szans na wi kszy zysk Inwestuj w metale szlachetne. Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie subskrypcja Z OTO i PLATYNA

Wykorzystaj szans na wi kszy zysk Inwestuj w metale szlachetne. Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie subskrypcja Z OTO i PLATYNA Wykorzystaj szans na wi kszy zysk Inwestuj w metale szlachetne Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie subskrypcja Z OTO i PLATYNA Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie to: mo liwoêç udzia u w zyskach z inwestycji

Bardziej szczegółowo

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V Inflacja (CPI, PPI) Wszelkie prawa zastrze one. Kopiowanie i rozpowszechnianie ca ci lub fragmentu niniejszej publikacji w

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie III kwartałów 2011 roku na rynku nowych nieruchomości mieszkaniowych. Raport portalu RynekPierwotny.com

Podsumowanie III kwartałów 2011 roku na rynku nowych nieruchomości mieszkaniowych. Raport portalu RynekPierwotny.com INFORMACJA PRASOWA Warszawa, 1 grudnia 2011 Podsumowanie III kwartałów 2011 roku na rynku nowych nieruchomości mieszkaniowych Raport portalu RynekPierwotny.com Choć obecnie wydawanych jest coraz mniej

Bardziej szczegółowo

Rynek kredytowy w Polsce Dr Krzysztof Markowski Prezes Zarządu BIK S.A

Rynek kredytowy w Polsce Dr Krzysztof Markowski Prezes Zarządu BIK S.A Rynek kredytowy w Polsce Dr Krzysztof Markowski Prezes Zarządu BIK S.A Warszawa, 20 marca 2011 r. Ankieta Doing Business Raport, będący rezultatem corocznej ankiety Banku Światowego, stanowi porównawczą

Bardziej szczegółowo

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2013 r. III kwartał 2012 r.

Rynek Mieszkań. Nowych IIMieszkań. Rynek Nowych. kwartał 2013 r. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych IIMieszkań kwartał 2013 r. III kwartał 2012 r. str. 02 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: wyhamowanie dalszych spadków cen utrzymanie popytu na stabilnym

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2014 r.

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2014 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał 2014 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych I kwartał

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W NIECHOBRZU

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W NIECHOBRZU Załącznik nr 1 do uchwały nr 5/I/2013 Zarządu Banku Spółdzielczego w Niechobrzu z dnia 22.01.2013 r. BANK SPÓŁDZIELCZY W NIECHOBRZU. TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW BANKOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W NIECHOBRZU

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo