Brytyjscy śledczy w Polsce. Poczytaj sobie w Londynie s.32

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Brytyjscy śledczy w Polsce. Poczytaj sobie w Londynie s.32"

Transkrypt

1 s.26 It s a free world 24 września Channel 4 wyemituje film Kena Loacha, opowiadający historię robotników z Europy Środkowo-Wschodniej Poczytaj sobie w Londynie s.32 W Londynie trwa akcja Londowanie z książką. Jej pomysłodawca w Polsce przećwiczył już podobne przedsięwzięcia I S S N nr 38 (193) 21 września 2007 Brytyjscy śledczy w Polsce

2 ??? 2 nr 38 (193), 21 września 2007

3 ???? 3

4 T E M A T N U M E R U Brytyjscy śledczy w Polsce MIROSŁAW WLEKŁY KORESPONDENCJA Z LESZNA Angielska policja jest coraz bliżej prawdy w sprawie brutalnego mordu na Polce. W czerwcowy wieczór 20-letnią Monikę spalono żywcem w okolicach Liverpoolu. W minionym tygodniu brytyjscy śledczy przyjechali do jej rodzinnej Wielkopolski. Monika wyjechała z Polski, by w Wielkiej Brytanii znaleźć lepsze życie. Chciała także pomóc swojej licznej rodzinie Choć od tragedii minęły trzy miesiące, rodzinie wciąż nie wydano ciała dziewczyny. Główny podejrzany, jej były narzeczony, nie przyznaje się do winy. Kilka dni temu pod zarzutem współudziału w morderstwie aresztowano drugiego mężczyznę. To bestia. Trudno go inaczej nazwać mówi przygnębiony Zenon Szmecht, ojciec zamordowanej dziewczyny. Mieszkańcy wielkopolskiej Kłody przysięgają, że dotąd we wsi nie słyszano o okrutniejszym czynie. Był czerwcowy wieczór. Około godz. 21. Monikę zaatakowano przy spokojnej ulicy w Rainford koło St. Helens, blisko Liverpoolu. Dziewczyna wracała z pracy. Napastnik prawdopodobnie przywiózł ją tu samochodem, polał łatwopalnym fot. Edward Baldys płynem i podpalił. Nie sądził, że żywa zdoła dotrzeć do najbliższego domostwa. To był cud podkreśla jej ojciec. Ciało Polki zostało rozlegle poparzone. Było niemal całkowicie spalone. Mimo to zdołała wyjawić napotkanym ludziom nazwisko napastnika. 24 godziny później doszło do zatrzymania 26-letniego Anthony ego Clarke a. Nikt nie mógł uwierzyć, że to właśnie on może być sprawcą tego okrutnego morderstwa. Clarke nie wzbudzał podejrzeń Była wspaniałą i przyjacielską dziewczyną mówili po zdarzeniu jej znajomi na Wyspach. W Anglii ją uwielbiali potwierdza ojciec zamordowanej. Na początku znajomości Polki i Brytyjczyka nic nie wskazywało na to, że może dojść do takiej tragedii. W marcu tego roku Monika zaprosiła Anthony ego do rodzinnego domu w wielkopolskiej Kłodzie, by przedstawić go rodzicom. Wydawało się, że jest normalnym chłopakiem. Cieszyliśmy się, że Monika poznała kogoś sympatycznego przyznaje jej ojciec. Anglik oświadczył się jej w restauracji na Zamku w Rydzynie. Jedna z kelnerek dobrze zapamiętała tę parę. Zwróciłam uwagę na dziewczynę, bo była bardzo ładna mówi. On też dobrze się prezentował. Usługiwał dziewczynie przy stole, był bardzo grzeczny, próbował nawet odzywać się po polsku. Siedzieli z jej rodzicami. Często podchodziłam do ich stolika. Cały czas się śmiali. Wszyscy sprawiali wrażenie zadowolonych. Długo nie mogłam uwierzyć w wieści, które nadeszły z Anglii. Wyjechała szukać normalności Monika przyjechała do Wielkiej Brytanii rok przed tragedią. Zostawiła szkołę, by wyemigrować na Wyspy. Przez trzy lata chodziła do IV LO w Lesznie, zwanego dawniej odzieżówką. Do matury jednak nie przystąpiła, bo wyjechała za granicę. Bardzo się o nią bałem, miałem jakieś złe przeczucia twierdzi dziś Zenon Szmecht. Jego córka osiedliła się w okolicach Liverpoolu, ostatnio mieszkała w dzielnicy Norris Green. Była piękną dziewczyną przyznają ci, którzy ją znali. W Anglii postanowiła wziąć udział w lokalnych wyborach miss. Właśnie ta decyzja prawdopodobnie stała się powodem olbrzymiej zazdrości jej chłopaka. 4 nr 38 (193), 21 września 2007

5 T E M A T N U M E R U 5

6 T E M A T N U M E R U Zaczął ją bić, na każdym kroku był zazdrosny opowiada jej ojciec. Dlatego z nim zerwała. To mogło wywołać jego wściekłość. O Polkę pierwsi zaniepokoili się kelnerzy z restauracji Bar Italia, gdzie od jakiegoś czasu pracowała. Kiedy pewnego dnia nie przyszła do pracy, zaczęli jej szukać. Niestety na pomoc ich koleżance było już za późno. Monika zmarła tuż po przewiezieniu do szpitala. Ciało było na tyle spalone, że identyfikacji trzeba było dokonać na podstawie biżuterii. Dotąd nie wydano go rodzinie, która może na to liczyć najwcześniej za kilka tygodni. Nie przyznaje się do winy! Tydzień temu brytyjscy śledczy pojawili się w Prokuraturze Rejonowej w Lesznie, gdzie przesłuchali matkę Moniki. Od rodziny pobrali też DNA. Takie są ich procedury. Chodziło o przeprowadzenie badań porównawczych i rozjaśnienie sytuacji tłumaczy prokurator Ewa Pieńkosz. Anglicy odmówili komentarza w tej sprawie. Lokalnej rozgłośni radiowej przyznali tylko, że, choć ich przyjazd do Polski był ważnym elementem śledztwa, zeznania rodziny zamordowanej nie są kluczowe dla sprawy. Po dwugodzinnym przesłuchaniu odlecieli na Wyspy. Dzień przed wizytą w Lesznie, Anthony Clarke, przebywający w więzieniu Durham, dzięki przekazowi wideo stanął przed angielskim Sądem Koronnym. Mężczyzna nie przyznał się do zarzucanych mu czynów. Tymczasem 4 września doszło do kolejnego zatrzymania, tym razem 28-latka. Mężczyzna został aresztowany w okolicach Liverpoolu, jest podejrzany o współudział w morderstwie. Proces Clarke a ma się rozpocząć 10 grudnia. Za każdym razem, kiedy media podają kolejne informacje o śledztwie w sprawie tego morderstwa, ożywają fora internetowe! Oto kilka wpisów: Co to za kraj, z którego my, młodzi, musimy wybywać za granicę za chlebem jak na front! Monika to kolejna ofiara wyganiania nas, młodych, z kraju! Czy wiecie, jak ciężko jest młodym ludziom za granicą? Ogarnia mnie złość i rozpacz, kiedy dowiaduję się o takich rzeczach! W Wielkiej Brytanii traktuje się Polaków jak ludzi drugiej kategorii, z którymi można zrobić wszystko. Kto tam był, wie o co chodzi! To jest bez sensu i nie może być tak, żeby młody człowiek chęć lepszego życia, jakiegoś promienia nadziei na lepsze jutro, przypłacał życiem! Straszne jest to, co się teraz dzieje. Myślałam, że takie rzeczy mają miejsce tylko w filmach, a nie dotyczą normalnych, bezbronnych ludzi! Czym ta dziewczyna sobie na to zasłużyła? Dostaję gęsiej skórki na myśl o tym, co się stało, tym bardziej, że moja siostra też mieszka poza granicami kraju. Wiele razy namawialiśmy ją na powrót do domu, ale ona nie chce wracać. Twierdzi, że w Polsce nie ma żadnej przyszłości. Na początku miałem nadzieję, że to tylko plotka, ale niestety znalazłem wiadomość na ten temat na BBC. Anglicy na pewno nic sobie nie zrobią z tej sprawy, bo przecież u nich takie rzeczy są na porządku dziennym! Przykre jest to, że młodzież musi wyjeżdżać za granicę za chlebem. Bo tak to się czasem kończy. Nie potrafię sobie wyobrazić, co ona przeżyła... Zginąć w wyniku podpalenia to straszna śmierć. Ciągle śledzę wiadomości na angielskich stronach internetowych. Swoją drogą, przestało mnie ciągnąć do Anglii i do pracy za granicą. Współczucia dla rodziny, a dla tego, który popełnił tę zbrodnię kara śmierci! To straszne, że musiała zginąć w tak okrutny sposób. Wyjechała w poszukiwaniu lepszego życia, a okazało się, że tu, w Rydzynie, na Kłodzie, miałaby spokojne, szczęśliwe... i dłuuuugie życie. Wyślijmy zdjęcie tej zmasakrowanej dziewczyny premierowi naszego rządu. Może to otworzy mu oczy na sytuację w kraju. Młodzi stad uciekają, bo chcą żyć. Może zamiast walki z agentami zajmie się walką z wielką ucieczką. Na Zamku w Rydzynie Clark oświadczył się Monice. Teraz to właśnie on jest głównym podejrzanym o morderstwo młodej Polki fot. Edward Baldys Komentarz autora Mieszkańcom wsi koło wielkopolskiego Leszna Wielka Brytania nie wydaje się już wymarzonym Eldorado. Czar prysł w połowie czerwca, kiedy dotarły tu wieści o brutalnym zamordowaniu Moniki. Ponad rok temu w niewielkiej Kłodzie, tuż przy ruchliwej drodze z Poznania do Wrocławia, rodzice żegnali 19- -latkę w nadziei, że w nowym kraju znajdzie nowe, lepsze życie. I choć jak przyznaje teraz jej ojciec dręczyły go złe przeczucia, w najgorszych myślach nie spodziewał się przecież, że żegna ją na zawsze. Tym bardziej, że na obczyźnie spotkała osobę, z którą chciała spędzić resztę życia. Nic wtedy nie wskazywało na to, że zostało jej go tak niewiele. Miejscowym, szczególnie tym, którzy nigdy dotąd nie przekraczali granic Polski, Wielka Brytania długo jeszcze będzie kojarzyć się przede wszystkim z tą tragedią. Inni trochę więcej wiedzą, lepiej rozumieją. W końcu coś takiego mogło się wydarzyć gdziekolwiek. Monika (druga z prawej) zawsze chętnie brała udział w pokazach mody i konkursach pięknośći. Swoich sił chciała także spróbować na Wyspach fot. Edward Baldys 6 nr 38 (193), 21 września 2007

7 ???? 7

8 ???? 8 nr 38 (193), 21 września 2007

9 nr 38 (193) 21 września 2007 S P I S T R E Ś C I fot. Rafphotostudio ZAMIAST WSTĘPU Redaktor naczelna Katarzyna Kopacz W środowisku dziennikarskim często mówi się, że bad news is a good news, czyli, że zła wiadomość to dobra wiadomość. Z tym akurat ciężko mi się zgodzić, szczególnie w obliczu tak smutnych informacji, jak ta o tragicznej śmierci młodej Polki, która najprawdopodobniej padła ofiarą zazdrosnego narzeczonego. Tuż po tym wydarzeniu, historię 20-letniej Moniki opisały wszystkie brytyjskie media. Potem odnotowała ją rodzima prasa, radio i TV. Wszyscy koncentrowali się na tym, aby jak najdokładniej opisać szczegóły zbrodni. Bad news zaczęły dominować. W tych wszystkich relacjach zabrakło jednak ważnego szczegółu. Nikt nawet słowem nie wspomniał o tym, że Wielka Brytania przestaje być ziemią obiecaną. Że nie zawsze jest tutaj bezpiecznie i spokojnie, że nie wszyscy przyjechali tu z wyboru, ale często z konieczności. Dla mnie sprawa Moniki, to nie tylko temat na artykuł. To także powód do tego, aby poszukać odpowiedzi na pytanie, czy do takich wydarzeń dochodziłoby, gdyby w Polsce była inna sytuacja gospodarczo- -ekonomiczna? Czy 20-latkowie musieliby wyjeżdżać z kraju, gdyby było w nim lepiej? Normalniej! Godniej! nr 38 (193) I S S N It s a free world Poczytaj sobie w Londynie Brytyjscy śledczy 28 w Polsce PROJEKT OKŁADKI: TOMASZ WALĘCIUK Jedni przyszli z konkretnymi problemami, inni tylko po to, by dowiedzieć się jak ich uniknąć. Tak wyglądał niedzielny Polish Open Day w Acton Park. Polski tygodnik w Londynie ADRES: POLISH TRADE CENTRE 48 Haven Green, Ealing, London W5 2NX, tel REDAKCJA (EDITORIAL): Katarzyna Kopacz (red. nacz.), Michał Szaflarski (zast. red. nacz.), tel , Kamila Cybulska (korekta), Natalia Chomik (korekta) WSPÓŁPRACA: D. Bawołek, A. M. Borkowski, B. Bugała-Miler, K. Bzowska, Ł. Jachimiak, M. Kaniewska, A. Korcz, T. Kozłowski, T. Krotos, A. MacBride, R. Małolepszy, M. Marek, P. Marek, A. Miedziński, M. Mills, P. Podchorodecki, A. Rynkiewicz, P. Sikora, M. Sygnarowicz, J. Skibicka, E. Tomasik, K. Wiciak, SKŁAD I GRAFIKA: Rafał Głowa (red. tech. i admin.www) tel , Tomasz Rataj, Tomasz Walęciuk (DTP) MARKETING I REKLAMA (ADVERTISING) tel , fax: , Marta Kaszuba (PR) , Urszula Napiórkowska , Sylwia Bohatyrewicz , Karolina Kurkus , Agnieszka Jadwiszczak , Mariusz Zdeb , FINANSE: Małgorzata Dryjska , OBSŁUGA OGŁOSZEŃ DROBNYCH I PRENUMERATY (CLASSIFIED ADS AND SUBSCRIPTION): Katarzyna Szalla-Kalinowska , DYSTRYBUCJA tel PRZEDSTAWICIELSTWO W BIRMINGHAM: England.pl , , Fot: PAP Archiwum Shutterstock WYDAWCA (PUBLISHER): Goniec Ltd Dyrektor generalny: Mieczysław Cezary Olszewski Dyrektor: Monika Horeczy , Nakład: egzemplarzy ISSN Redakcja Gońca Polskiego nie ponosi odpowiedzialności za treść publikowanych ogłoszeń. Redakcja zastrzega sobie prawo odmowy publikacji ogłoszenia bez podania przyczyny Brytyjscy śledczy w Polsce 10 Wiadomości z Polski 12 Prosto z Wysp 14 Wiadomości ze świata 16 Informacje lokalne z Wielkiej Brytanii 18 Polonia na Wyspach 20 Britpress 22 Polpress 24 English page 26 It s a free world 28 Porady pod słońcem 29 Porażka McLarena 30 Zanim zaczniesz inwestować 44 Poczytaj sobie 32 w Londynie Bank blisko Ciebie 33 W kraju i za granicą 36 Gonia i Gonio 38 Mama na Wyspach 39 Goniec Rozrywka 41 Polacy nie gęsi, 42 swoją kuchnię też mają... Książka dla każdego 43 Polski Londyn 44 Wpadam w słowo 45 Przeżyj to sam 46 Galeria 48 Sport z Polski 50 Sport ze świata 52 Sport Wielka Brytania 56 Ogłoszenia drobne 60 9

10 W I A D O M O Ś C I Z P O L S K I Pamięć o Katyniu Na przeszłość musimy patrzeć z rozwagą - mówił w Katyniu prezydent Lech Kaczyński Żyjmy przyszłością, ale pamiętajmy o przeszłości i patrzmy na nią spokojnie, z rozwagą i z szacunkiem dla prawdy mówił prezydent Lech Kaczyński w Katyniu, gdzie oddał hołd pomordowanym polskim oficerom. fot. Jacek Turczyk (PAP) Prezydent podkreślił w wystąpieniu, że rozstrzelanie w 1940 roku polskich żołnierzy,,było aktem ludobójstwa, popełnionym wobec oficerów obcej armii. Lech Kaczyński przypomniał, że wśród pomordowanych byli zarówno Polacy, jak i Żydzi, Ukraińcy, Białorusini, muzułmanie, a nawet Niemcy, czyli wszyscy ci, którzy zamieszkiwali II RP. Pamięć historyczna jest bardzo ważna i o dobrym, i o złym, ale to nie znaczy, że zamierzamy żyć tylko tą pamięcią zapewnił prezydent. Podkreślił przy tym, że ci, którzy dokonali zbrodni katyńskiej, w zdecydowanej większości już nie żyją, zaś ci, którzy dziś rządzą Polską i Rosją, w tamtym czasie o ile żyli byli bardzo młodzi i,,nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za tamte zdarzenia. Musimy żyć przyszłością, a na przeszłość musimy patrzeć spokojnie, z rozwagą, ale i z szacunkiem dla prawdy mówił Lech Kaczyński. Zapewnił zarazem, że w naszym interesie są dobre relacje z Rosją. Po sowieckiej agresji na Polskę 17 września 1939 roku, do niewoli w ZSRR dostało się ok. 15 tysięcy polskich oficerów. Decyzja o ich wymordowaniu jako wrogów komunizmu i ZSRR zapadła na najwyższym szczeblu. Przez całe lata propaganda ZSRR i PRL twierdziła, że mordu dokonali hitlerowcy. Potem samo słowo Katyń całkowicie zniknęło. Cenzura przez lata wykreślała je z każdej publikacji. ZSRR przyznał się do zbrodni katyńskiej dopiero 13 kwietnia 1990 roku. Do tej pory nie ustalono nazwisk wszystkich ofiar. 17 września w Warszawie odbyła się uroczysta premiera filmu Andrzeja Wajdy Katyń. Reżyser ma szczególny stosunek do tego dzieła w Katyniu zginął jego ojciec. (onet.pl) Martwe dzieci w Bieszczadach Prezydentowa, Maria Kaczyńska, odwiedziła w szpitalu uciekinierkę z Czeczenii Funkcjonariusze Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej znaleźli w wysokich Bieszczadach trójkę martwych dzieci. Kilka godzin wcześniej zatrzymali skrajnie wyczerpaną kobietę narodowości czeczeńskiej z dwuletnim dzieckiem na ręku. Kobietę spotkano w okolicach Ustrzyk Górnych. Powiedziała funkcjonariuszom, że jej trójka dzieci nie żyje i znajduje się kilka kilometrów od miejsca zatrzymania. Po kilku godzinach poszukiwań trafili oni na trzy martwe ciała. Były to dziewczynki w wieku 13, 10 i 6 lat. Ich zwłoki znajdowały się na granicy Polski i Ukrainy, w pobliżu miejscowości Wołosate. Najprawdopodobniej zmarły z zimna. Kobieta wraz z dwuletnim synkiem została natychmiast przetransportowana do szpitala. Czeczenka z dziećmi nielegalnie przedostała się z Ukrainy do Polski. Dwa dni po zdarzeniu na policję na Ukrainie zgłosił się mąż kobiety. Prawdopodobnie usłyszał w mediach co stało się z jego rodziną. Jestem wstrząśnięta tragedią matki, która straciła trzy córki. Tu teraz jest jej dom powiedziała żona prezydenta, Maria Kaczyńska, po spotkaniu z 36-letnią Kamisą. Jej pierwsze życzenie jest takie, żeby jej córki zostały pochowane w Czeczenii relacjonowała pani prezydentowa. Powiedziałam, że postaramy się pomóc, że nie będziemy szczędzić wysiłków, by zorganizować jej tutaj życie. Ogólny stan zdrowia kobiety i jej ocalałego dwuletniego syna jest już dość dobry twierdzą opiekujący się nią lekarze. W ciągu kilku dni będzie mogła wyjść ze szpitala. Stan psychiczny kobiety jest fatalny. Zajmuje się nią psycholog. (onet.pl) fot. Maciej Chojnowski (PAP) 10 nr 38 (193), 21 września 2007

11 W I A D O M O Ś C I Z P O L S K I fot. Bartłomiej Zborowski (PAP) SLD bez Millera Były premier, Leszek Miller, zrezygnował z członkostwa w SLD. O swojej decyzji Miller poinformował podczas posiedzenia Rady Krajowej Sojuszu. Z miłości do żony fot. Tomasz Gzell (PAP) Decyzja Leszka Millera o odejściu z SLD zaskoczyła wielu członków tej partii Nelly Rokita została doradcą prezydenta ds. kobiet Jan Rokita zrezygnował z działalności publicznej i ogłosił, że nie będzie kandydował w wyborach do Sejmu. Wszystko z powodu jego żony, która została Rada miała zatwierdzić rekomendacje regionalnych struktur dla kandydatów Sojuszu i ich miejsc na listach wyborczych koalicji Lewica i Demokraci. Kierownictwo SLD od dłuższego czasu robiło wszystko, by zniechęcić mnie do partii. To była trudna i dramatyczna decyzja. Byłem jedną z osób tworzących SLD. Mam jednak nadzieję, że nadal będziemy się spotykać, by w przyszłości realizować lewicowe idee powiedział Miller do zgromadzonych dziennikarzy. Decyzję o swym odejściu umotywował faktem lekceważenia przez centralne władze SLD głosu lokalnych działaczy i lokalnych struktur Sojuszu. Miller poinformował, że nie podjął jeszcze decyzji co do swojej przyszłości politycznej. Pozycja Millera w SLD słabła od kilku lat, m.in. w związku z pracą sejmowej komisji śledczej w sprawie afery Rywina czy w efekcie rozłamu w Sojuszu, w wyniku którego powstała SdPl. Przed poprzednimi wyborami parlamentarnymi władze SLD nie umieściły Millera na liście kandydatów do Sejmu. Miał za to propozycję startu do Senatu, z której nie skorzystał. (onet.pl/dziennik.pl) w ubiegły piątek doradcą prezydenta Kaczyńskiego ds. kobiet. To ostateczna decyzja. Robię to, bo kocham moją żonę oraz po to, by dowieść samemu sobie, że dochowuję własnych standardów oświadczył Rokita. Chcę zrezygnować z działalności publicznej w najbliższym czasie. Nie zamierzam ubiegać się o mandat parlamentarny w przyszłych wyborach powiedział Jan Rokita w TVN 24. Podkreślił jednocześnie, że w wyborach zagłosuje na PO oraz, że trzyma kciuki za kolegów z partii. O tej decyzji nie rozmawiałem jeszcze z Donaldem Tuskiem ujawnił Rokita i podkreślił jednocześnie, że nie sądzi, żeby ktoś z PO próbował namawiać go do pozostania w polityce. Wycofuję się, żeby moja żona mogła działać mówił Jan Rokita. Nie zrobię niczego, co oznaczałoby brak szacunku dla mojej żony, więc zamierzam zrezygnować z udziału w życiu publicznym i ubiegania się o mandat. (gazeta.pl) W SKRÓCIE Miss Polonia letnia Barbara Tatara z Łodzi zdobyła w ubiegłą sobotę tytuł Miss Polonia Oprócz tytułu najpiękniejszej Polki, zwyciężczyni otrzymała samochód Seat oraz brylantowy komplet kolię i bransoletę o wartości 25 tys. zł. Panna Tatara studiuje filologię słowiańską, a poza urodą może pochwalić się także biegłą znajomością kilku języków obcych angielskiego, serbskiego, bułgarskiego i rosyjskiego. Nowa Miss będzie reprezentować Polskę m.in. podczas międzynarodowego konkursu piękności Miss World (onet.pl) Lekarze przyszyli rękę Chirurdzy z Trzebnicy przyszyli rękę ośmiolatkowi, który stracił ją na wysokości ramienia, po tym, gdy włożył ją do pracującej pralki. Chłopiec czuje się dobrze. Zdaniem lekarzy, jest szansa na to, że kończyna będzie sprawna. Operacja trwała 6 godzin. Jak wyjaśniają lekarze, odbyła się,,na granicy wskazań, bo ręka uległa ciężkim obrażeniom. U dorosłego utrata kończyny na wysokości ramienia praktycznie uniemożliwia pełen powrót do zdrowia i sprawności. Jednak, ponieważ u ośmiolatka były duże szanse na to, że ręka będzie pełnosprawna, lekarze zdecydowali się na zabieg operacyjny. (gazeta.pl) Wolne lektury fot. Szymon Pulcyn (PAP) fot. Leszek Szymański (PAP),,Wolne Lektury pod taką nazwą kryje się biblioteka internetowa z lekturami szkolnymi, które można całkowicie legalnie i za darmo przeglądać on-line, a także m.in. ściągnąć na twardy dysk komputera. Portal współtworzy społeczność nauczycielska i akademicka, która zawiązała się specjalnie w tym celu. Rzetelność umieszczanych na portalu tekstów gwarantuje Biblioteka Narodowa, która dostarcza teksty z najlepszych dostępnych wydań ze swoich zbiorów. (onet.pl) 11

12 P R O S T O Z W Y S P fot. M. Titow Wcześniejsze wybory? KATARZYNA BZOWSKA Premier ma dylemat: przeprowadzić jak najszybciej wybory do parlamentu czy też czekać. Do wiosny przyszłego roku? A może do upływu pełnej kadencji? Oczywiście nie chodzi o premiera Polski. Ten decyzję już powziął. Chodzi o premiera Wielkiej Brytanii. Moment na podjęcie tej historycznej decyzji nadchodzi. Rozpoczął się już polityczny sezon, czyli miesiąc tradycyjnych konferencji partii politycznych, które zawsze poprzedza kongres centrali związkowej TUC. Gordon Brown z pewnością będzie z ogromną uwagą śledzić przebieg obrad partii opozycyjnych. Z pewnością będzie też obserwował drgania krzywej sondażowej po każdym z tych wydarzeń. Ogłoszenia ostatecznej decyzji należy spodziewać się podczas kongresu laburzystów. Komentatorzy polityczni twierdzą, że szanse na wcześniejsze wybory są fitfy fifty, czyli,,na dwoje babka wróżyła. I trudno się dziwić. Najnowsze wyniki badań opinii publicznej wskazują, że Partia Pracy może liczyć na 36 proc. głosów. Gdyby wybory odbyły się 3 września, Partia Konserwatywna otrzymałaby tyle samo. Trzecia siła polityczna, Partia Liberalnych Demokratów, otrzymałaby 15-procentowe poparcie. Resztę stanowią niezdecydowani. Jeśli wynik wyborów byłby zgodny z tymi sondażami, to premier znalazłby się w sytuacji nie do pozazdroszczenia. Musiałby podjąć decyzję, czy utworzyć rząd koalicyjny czy też stanąć na czele gabinetu mniejszościowego. To sytuacja, która w Wielkiej Brytanii nie miała miejsca od dziesięcioleci. Paradoks polega na tym, że pozycja liberałów, którzy w ostatnich miesiącach tracili poparcie (jeszcze rok temu chciał głosować na nich co piąty Brytyjczyk), idzie w górę w ewentualnych przetargach politycznych. W razie zrównoważonego parlamentu, przywódcy obydwu partii konkurencyjnych będą zabiegać o ich poparcie. Większe szanse są na utworzenie większości liberalno-laburzystowskiej. Takie rozmowy toczyły się przed dziesięciu laty, kiedy to Tony Blair nie był wcale pewny wygranej, a ostatnio Gordon Brown zaproponował miejsce w rządzie b. przywódcy liberałów, Paddy emu Ashdownowi. Tym razem oferta została odrzucona. Po wyborach sytuacja będzie inna. Gordon Brown to człowiek ostrożny, wytrawny gracz polityczny. Zbyt długo czekał na nagrodę, która jak uważał od dawna mu się należała, by ryzykować szybką jej utratę. Jednocześnie chciałby jak najszybciej rządzić, legitymując się publicznym mandatem, a nie w wyniku układu zawartego ze swym poprzednikiem za zamkniętymi drzwiami. Politycy wszelkich orientacji zawsze twierdzą, że sondaże opinii publicznej nie są istotne przy podejmowaniu decyzji. Może i tak jest, ale ich wyniki śledzą niesłychanie uważnie. Te były dla Partii Pracy korzystne po przejęciu władzy przez Gordona Browna. Po miesiącach zapaści laburzyści uzyskali spore prowadzenie, a Gordon Brown uznany został przez znaczącą większość za potencjalnie lepszego premiera niż David Cameron. Lecz jak to w polityce bywa, miodowy miesiąc trwa na ogół krótko. Rzeczywistość zapukała do drzwi. Są też inne powody, dla których premier będzie poważnie rozważał, czy warto doprowadzić do przyspieszonych wyborów. Otóż Partia Pracy ma problemy finansowe 20 mln funtów długu. Po skandalu nazywanym powszechnie honory za pieniądze (z którego politycy zresztą wyszli obronną ręką), wielu donatorów partyjnych waha się z daniem pieniędzy, a o pożyczkach partie mogą zapomnieć. Do niedawna Partia Pracy była w dużym stopniu finansowana przez związki zawodowe, ale to się skończyło, gdy Tony Blair zmniejszył wpływ związków na politykę partii. To przemawiałoby za odłożeniem wyborów, ale z drugiej strony Torysi mają jak na razie bardzo niespójną politykę. Przeprowadzenie wyborów w późniejszym terminie da im czas na pracę nad manifestem wyborczym. Za takim rozwiązaniem przemawiałoby też to, że Brown chce pokazać wyborcom, że nie jest pieskiem pokojowym Białego Domu. Już rozpoczął wycofywanie wojsk z niektórych baz w Iraku, co jest zgodne ze społecznymi oczekiwaniami. Ale nie może być pewien, czy za pół roku kondycja gospodarcza będzie tak dobra jak obecnie. Jest jeszcze jeden aspekt, który Gordon Brown musi wziąć pod uwagę. Otóż wszyscy politycy, nie tylko zresztą w Wielkiej Brytanii, mają coraz gorszą prasę. Oskarżani są o korupcję, żądzę władzy i łamanie obietnic przedwyborczych. Z jednej strony robią wszystko, by przypodobać się wyborcom, a z drugiej lekceważą ich. Weźmy przykład Davida Camerona, który chwalił się tym, że jeździ na rowerze, by nie przyczyniać się do zmian klimatycznych. Było to typowe zagranie pod publiczkę, bo tuż za nim jechał samochód z dokumentami. Cameron uważał, że wyborcy są tak głupi, że tego nie dostrzegą. Nie zawsze takie triki są tak łatwo zauważalne. Elektorat dochodzi jednak do wniosku, że politycy to banda hipokrytów, bez specjalnych poglądów i przekonań. Rezultat jest taki, że coraz mniej osób chodzi na wybory. W 2005 r. frekwencja wyniosła 61 proc. To jak na Wielką Brytanię bardzo zły wynik, który jest tylko o 2 proc. wyższy od rekordu z 2001 r. Wcześniej do urn szło blisko trzy czwarte obywateli. Szczególnie ludzie młodzi są apolityczni. A to właśnie oni są bardziej niż starsi skłonni do głosowania na partie lewicowe. To rozczarowanie polityką bierze się nie tylko stąd, że rządzący są oszustami, kłamcami i złodziejami. Nie są. To nie potwory. O tym, że ktoś idzie do polityki decydują przeróżne względy. Nie idą tam najlepsi ci wolą robić bardziej intratną karierę w City. Nie biorą się za politykę też ci, którzy mają już status społeczny i chcą zrobić coś dobrego dla społeczeństwa. Wiedzą, że można to realizować w inny sposób. Polityka staje się coraz częściej zawodem. Takim jak każdy inny. Tuż po ukończeniu studiów część młodych (ale, jak zaznaczyłam, niekoniecznie najlepszych) podejmuje pracę w otoczeniu polityków. Są typowymi chłopcami na posyłki (to tylko powiedzenie, bo w tej grupie jest i sporo dziewcząt). Ćwiczą się w tym, by przypodobać się szefowi, bo to może się przydać w dalszej karierze. Po takim treningu zostają politykami. Nie znają życia poza wioską westminsterską. Aby komuś odpowiadał taki styl życia, musi charakteryzować się pewnymi cechami osobowościowymi. Za pomocą polityki chcą realizować ważne osobiste potrzeby, pozornie dość odległe od polityki, np. zapotrzebowanie na przeżywanie wrażeń. To ludzie, którzy lubią, gdy coś się dzieje, gdy są w centrum uwagi. Uwielbiają być gwiazdami. Czasem robią to nieudolnie jak bohaterowie Big Brother. Nie kierują się ideałami, bo ich nie mają. Nie chcą niczego zmieniać w społeczeństwie, bo go nie znają. Brak im charyzmy, są bezbarwni. Tworzenie zawodowych polityków zabija politykę. Max Weber pisał: W dziedzinie polityki ostatecznie istnieją tylko dwa rodzaje grzechów śmiertelnych: nierzeczywistość i często, lecz nie zawsze z nią identyczny brak odpowiedzialności. Najsilniejsza pokusa, by popełnić jeden z tych grzechów lub obydwa, rodzi się z próżności. Dylemat, przed którym stoi Gordon Brown, to sytuacja, w której bardzo łatwo jest popełnić jeden z tych grzechów. 12 nr 38 (193), 21 września 2007

13 ???? 13

14 W I A D O M O Ś C I Z E Ś W I A T A W trosce o Irak Katastrofa samolotu w Tajlandii fot. Aude Guerrucci(PAP) Prawie 100 osób zginęło w katastrofie samolotu liniowego, który rozbił się podczas lądowania na turystycznej wyspie Phuket w południowej Tajlandii. Co najmniej 29 ludzi przeżyło niedzielną katastrofę tajlandzkiego samolotu pasażerskiego podały miejscowe władze. Lecąca z Bangkoku do Phuket maszyna tanich tajlandzkich linii lotniczych One-Two-Go rozbiła się, podchodząc do lądowania w deszczu. Na pokładzie samolotu było 123 pasażerów i 7 członków załogi. Połowę z nich stanowili urlopowicze z zagranicy, przede wszystkim z Europy. Samolot wystąpił o zgodę na lądowanie, ale z powodu złej pogody silnego wiatru i ulewnego deszczu pilot zapewne nie widział dobrze pasa i doszło do katastrofy. Samolot zjechał z pasa startowego, uderzając w drzewa i przełamując się na dwie części, a następnie tylna część kadłuba i skrzydła stanęły w płomieniach. George W. Bush jest przekonany, że jego działania w Iraku są uzasadnione Prezydent USA, George W. Bush, wezwał Amerykanów do poparcia swej strategii w Iraku, która jak utrzymywał zaczyna przynosić sukcesy. W swoim niedawnym wystąpieniu George W. Bush podkreślił, że od wyniku wojny w Iraku zależy przyszłość nie tylko tego kraju, który jak powiedział walczy o przetrwanie pod naporem ekstremistów islamskich, ale i bezpieczeństwo Stanów Zjednoczonych, zagrożonych przez Al-Kaidę. Zwrócił się też do Irakijczyków: Ameryka nigdy nie opuszcza przyjaciół. I was też nie opuści. Nawiązując do zapowiadanych od dawna redukcji wojsk, Bush argumentował, że przedwczesne wycofanie się z Iraku grozi wpadnięciem tego kraju w chaos, przyzwoleniem na ludobójstwo w wyniku walk na tle etnicznym i religijnym oraz wykorzystaniem tej sytuacji przez Iran. W sumie, do lipca przyszłego roku z Iraku zostanie wycofanych około 30 tysięcy żołnierzy USA, czyli dokładnie tyle, ile wysłano ich w bieżącym roku w ramach wzmocnienia dotychczasowego kontyngentu. Z obecnych 160 tys. żołnierzy do przyszłego roku ma pozostać w Iraku ok. 130 tysięcy. Jak powiedział Bush, będą oni z czasem w coraz mniejszym stopniu angażować się w walkę, a coraz bardziej zajmować się takimi zadaniami, jak szkolenie sił irackich, udzielanie im wsparcia oraz operacje antyterrorystyczne. Prezydent wezwał Amerykanów, aby niezależnie od swych poglądów politycznych i przynależności partyjnej, poparli dążenie do pomyślnego zakończenia wojny, tzn. do pozostawienia w Iraku stabilnego i przyjaznego USA rządu, zdolnego do obrony kraju przed islamskim ekstremizmem. Bush nie wspomniał ani słowem o tym, że większość Irakijczyków chce, by Amerykanie opuścili Irak. (onet.pl/gazeta.pl) Przyczyny katastrofy nadal bada tajlandzkie ministerstwo transportu Tajlandzki minister transportu powiedział, że jest jeszcze zbyt wcześnie, aby ustalić przyczyny katastrofy. Czarne skrzynki, czyli rejestratory przebiegu lotu zostaną odesłane do analizy do Stanów Zjednoczonych. Wyniki mogą być znane dopiero za kilka tygodni. Według informacji z trzech szpitali na wyspie Phuket, katastrofę przeżyło 14 Tajów i 28 cudzoziemców 8 z Wielkiej Brytanii, 5 z Iranu, 4 z Niemiec, po dwóch z Izraela i Szwecji oraz po jednym z Holandii, Francji, Irlandii, Włoch, Australii, Kanady i Austrii. (bbc.co.uk/onet.pl) fot. Rungroj Yongrit (PAP) 14 nr 38 (193), 21 września 2007

15 W I A D O M O Ś C I Z E Ś W I A T A Kontrowersyjna wypowiedź ministra Wypowiedź niemieckiego ministra odbiła się głośnym echem w całej Europie Niemiecki minister obrony oświadczył, że w razie porwania przez terrorystów samolotu pasażerskiego w celu przeprowadzenia zamachu, w ostateczności wydałby rozkaz zestrzelenia go. Wezwanie Al-Kaidy fot. Site Institute Handout (PAP) fot. How Hwee Young (PAP) najbliższy współpracownik Osamy bin Ladena nawołuje do masowej eksterminacji Zachodu Wypowiedź Franza Josefa Junga dla tygodnika Focus wywołała protesty niemieckiej opozycji. Minister obrony przyznał, że Trybunał Konstytucyjny zezwolił jedynie na zestrzelenie porwanego samolotu tylko w przypadku, gdy na jego pokładzie znajdują się wyłącznie terroryści. Franz Josef Jung powiedział jednak, że nie wahałby się przed wydaniem rozkazu zestrzelenia także samolotu z pasażerami na pokładzie, w sytuacji zagrożenia podstaw demokratycznego porządku. Musiałby mieć jednak do dyspozycji pilotów wojskowych gotowych wykonać polecenie, mimo ewentualnych konsekwencji prawnych. Szef niemieckiego resortu obrony uważa, że w celu stworzenia jasnej sytuacji prawnej należałoby dokonać dalszych zmian konstytucji, na które nie zgadzają się jednak koalicjanci z SPD. Wywiad Junga spotkał się z ostrą krytyką parlamentarnej opozycji. Liberałowie określili wypowiedź ministra obrony jako nieakceptowaną, a partia Zielonych nazwała go wrogiem konstytucji. Partia Lewicy stwierdziła natomiast, że minister obrony chce jak Bóg decydować o życiu i śmierci. (gazeta.pl) Islamska strona internetowa zamieściła nagranie wideo, na którym znajduje się apel o dokonywanie aktów masowej eksterminacji w celu sterroryzowania Zachodu. Przedstawiono je jako pochodzące od Al-Kaidy. Trzeba wnieść terroryzm islamski do państw Zachodu, aby stał się zjawiskiem przypominającym klęski żywiołowe mówi anonimowy głos na nagraniu. Strona internetowa już 12 września zapowiadała publikację apelu Al-Kaidy z okazji szóstej rocznicy zamachów z 11 września 2001 roku w USA. Dojdzie do aktów masowej eksterminacji (na Zachodzie), za sprawą, których ludzie poczują, że ich dobrobyt przynosi im śmierć (...), stwarzając w ten sposób równowagę między nami i nimi podkreślono w nagraniu. Towarzyszą mu obrazy płonących wież World Trade Center w Nowym Jorku oraz zdjęcia z obozów szkoleniowych terrorystów. Wideo zatytułowane Podbijanie Nowego Jorku i Waszyngtonu: cele i przyczyny, zostało podpisane Al-Tanzim, czyli po arabsku organizacja. Wydaje się, że jest to nowy organ medialny Al-Kaidy, której nazwa po arabsku brzmi Tanzim Al- -Kaida. (onet.pl) W SKRÓCIE Kopuła nad Czarnobylem fot. Mykola Lazarenko (Pool) Władze Ukrainy chcą, aby część elektrowni atomowej w Czarnobylu została pokryta ogromną stalową kopułą. Elektrownia ta jest miejscem największej w historii nuklearnej katastrofy. Władze Ukrainy wynajęły już francuską firmę budowlano- -konstrukcyjną Novarka, która ma wznieść stalową budowlę na miejscu betonowego sarkofagu, który został wylany po katastrofie w elektrowni w 1986 roku. Przewiduje się, że koszty nowej konstrukcji wyniosą około 700 milionów funtów, prace będą trwać około 5 lat. Oddzielną umowę podpisano także z amerykańskim konsorcjum Holtec zbuduje ono magazyn na odpady radioaktywne, wyprodukowane przez elektrownię. Reaktor ten wciąż jeszcze zawiera 95 proc. materiałów rozszczepialnych, jakie znajdowały się w nim w czasie, gdy pracował. (bbc.co.uk) Tajemnice śmierci papieża Pod koniec życia Jan Paweł II był tak niedożywiony z powodu niemożności połykania, że wiele tygodni wcześniej należało założyć mu sondę pokarmową to jedna z głównych tez artykułu anestezjolog Liny Pavanelli, którego fragmenty opublikował włoski dziennik La Repubblica. Pavanelli zauważa, że Jan Paweł II miał do tego stopnia osłabiony system immunologiczny, że najzwyklejsza infekcja w ciągu kilku godzin mogła stać się śmiertelnym zagrożeniem. Ponadto lekarka wyraża przekonanie, że watykańskie służby prasowe nie informowały wyczerpująco o chorobie papieża. (gazeta.pl) Dzieci u Wielkiego Brata fot. Pawel Kula (PAP) Nowe reality show Kid nation wzbudza kontrowersje. Pomysł jest prosty 40 dzieciaków w wieku od 8 do 15 lat próbuje bez dorosłych i w trudnych warunkach stworzyć własną społeczność. Ekipa CBS wywiozła dzieci do opuszczonego miasteczka w stanie Nowy Meksyk. Dzieci spały na podłodze, nie miały kontaktu z rodzicami. Same musiały gotować, prać, naprawiać zepsute meble, rozstrzygać spory. Nie było rytuału wykluczania uczestników, za to na wieczornych naradach każde z dzieci mogło powiedzieć, że ma dość i chce wrócić do domu. Kilka z nich z tego skorzystało. (gazeta.pl) 15

16 L O K A L N E W I E L K A B R Y T A N I A Kłopoty Northern Rock Piąty co do wielkości na brytyjskim rynku kredytów hipotecznych bank Northern Rock został tak dotkliwie uderzony przez utratę zaufania klientów, iż jest mało prawdopodobne, by zdołał się podźwignąć. Zdaniem ekspertów, jego wysoka niegdyś marka straciła blask i najdalej za rok nie będzie już po niej śladu. fot. Andy Rain (PAP) Według mediów, kierownictwo banku już teraz myśli o jego sprzedaży. Jedną z opcji ma być podział aktywów banku, ulokowanych w kredycie hipotecznym na sumę 100 miliardów funtów i ich sprzedaż innym bankom kredytowym. Przecena akcji banku, któremu Bank Centralny Anglii (BoE) nieoczekiwanie rzucił w ubiegłym tygodniu koło ratunkowe w postaci nadzwyczajnej nieograniczonej linii kredytowej, przekroczyła 30 proc., co sprawia, że może być przejęty przez któregoś z prężnych konkurentów. W ciągu niespełna dwóch dni klienci wycofali z kont oszczędnościowych łącznie blisko 2 miliardy funtów. Końcowa suma zdaniem ekspertów może sięgnąć nawet 7-12 miliardów funtów, czyli od około jednej trzeciej do połowy depozytów oszczędnościowych Northern Rock. Niektórzy klienci mogą wycofać pieniądze dopiero po upływie kilku dni od zgłoszenia takiego zamiaru. Rząd, stowarzyszenie banków i eksperci, zaskoczeni paniczną reakcją klientów, wskazują, że kondycja Northern Rock jest zasadniczo zdrowa i upadłość mu nie grozi. Finansiści w City poszukują rozwiązania sytuacji i usiłują uratować bank Northern Rock, zanim półtora miliona klientów nie zmusi go do ogłoszenia niewypłacalności. Najpewniejszym ratunkiem jest przejęcie banku przez inną instytucję finansową. Na razie jednak nie widać chętnego, ale może sytuacja się zmieni, ponieważ Bank Anglii zapowiedział, że rozciągnie udzielone mu gwarancje finansowe również na jego nabywcę. (onet.eu) Czas na książkę Kampania edukacyjna Czas na książkę (Booktime Campaign) powstała w październiku 2006 roku, po ty, by zachęcić rodziców do głośnego czytania dzieciom. W tym roku, 700 tysięcy uczniów rozpoczynających szkołę w Wielkiej Brytanii otrzyma za darmo książkę Funnybones napisaną przez Janet i Allana Ahlberg. Pomysłodawcami akcji są edukacyjne wydawnictwo Pearson oraz organizacja charytatywna Booktrust. W ubiegłym roku 270 tysięcy dzieci w 7500 szkół otrzymało książki z programu Booktime. W tym roku do akcji włączyły się także władze lokalne, biblioteki oraz Wydział ds. Szkół, Dzieci i Rodziny (DCSF), którzy wspólnie przygotowali zestawy książek wraz z broszurkami dla rodziców na temat korzyści płynących ze wspólnego czytania z dziećmi. Organizatorzy akcji zgodnie przyznają, że każdy rodzic powinien wiedzieć, że umiłowanie czytania jest jednym z największych darów, jakie możemy dać dziecku. Więcej informacji na temat akcji można znaleźć na stronie: Ofiary konsumpcyjnego boomu Niezdrowa czekolada fot. Daniel Humbury (PAP) Na przysłowiowy kredyt coraz chętniej żyją także mieszkający na Wyspach Polacy Prawie dwa miliony Brytyjczyków zwracało się w minionym roku finansowym o radę Kurs funta (Dane z 17 września 2007 r. źródło: NBP/kantory.pl) do bezpłatnych ośrodków pomocy prawnej Biur Porad Obywatelskich (CAB), w związku z trudnościami finansowymi, o 20 proc. więcej niż w poprzednich 12 miesiącach wynika z danych CAB. W ocenie ekspertów, powodem rosnącej liczby Brytyjczyków wpadających w pułapkę zadłużenia jest popyt na kredyty konsumpcyjne w ostatnich latach, rosnące koszty utrzymania, zwyżki stóp procentowych i podatku lokalnego płaconego władzom samorządowym. Obok kart kredytowych najczęstszymi źródłami zadłużenia są tzw. pożyczki bez zabezpieczenia, debet na koncie bankowym i zakupy ratalne. Dyrektor CAB, David Harker, obwinia kredytodawców, którzy pożyczają więcej niż kredytobiorcy są w stanie spłacić. (onet.eu) Średni kurs funta według NBP: 1 GBP = PLN kupno sprzedaż Gdańsk Katowice Kraków Największa na świecie firma produkująca słodycze, Cadbury, wycofała z rynku tysiące batonów, bo na opakowaniu nie uprzedzono, że znajdują się w nich orzechy, co może wywołać kłopoty zdrowotne u alergików. Błąd w druku spowodował, że na opakowaniu Dairy Milk nie było ostrzeżenia o zawartości orzechów głosi oświadczenie koncernu. Dodano w nim, że osoby, które nie są uczulone na orzechy mogą jeść batony. W lipcu Cadbury została skazana przez brytyjski sąd na zapłacenie miliona funtów grzywny za sprzedaż w 2006 roku czekolady zakażonej salmonellą. W styczniu ubiegłego roku Cadbury wykryło w swoich słodyczach śladowe ilości bakterii salmonelli, ale dopiero w czerwcu wycofało z rynku brytyjskiego i irlandzkiego ponad milion tabliczek czekolady. Zaprzestanie produkcji słodyczy spowodowało straty co najmniej 30 milionów funtów. (bbc.co.uk) kupno sprzedaż Poznań Warszawa Wrocław nr 38 (193), 21 września 2007

17 ???? 17

18 L O K A L N E P O L O N I A Fidelis Poloniae dla Zjednoczenia Polskiego Pomóż swojej psychice! 30 września w University of East London, w godzinach od 11. do 17. odbędzie się Dzień Otwarty Polish Psychologists Club. Klub, jako organizacja zrzeszająca psychologów na emigracji, chce poprzez swoją akcję promować praktyczną wiedzę psychologiczną oraz metody pomocy i autorozwoju wśród Polaków mieszkających na Wyspach. Na najbliższym Open Day, klub zorganizuje serię godzinnych warsztatów i mini-wykładów o tematyce psychologicznej, mających na celu przybliżenie wybranych zagadnień w przystępnej formie. Będą również prowadzone indywidualne konsultacje z zakresu: coachingu, doradztwa zawodowego, psychologicznego, dziecięcego i biznesowego. Porady psychologów są dostępne przez cały dzień, bez wcześniejszych zapisów. Ze względu na ograniczoną ilość miejsc prosimy o zgłoszenie uczestnictwa w warsztatach pod adres: Szczegółowe informacje na stronie University of East London, Knowledge Dock Business Centre, 4 6 University Way, London E16 2RD. Wstęp: 1. We wtorek 11 września 2007 r. na zakończenie XV Jubileuszowego Światowego Forum Mediów Polonijnych, marszałek senatu, Bogdan Borusewicz, wręczył nagrody Fidelis Poloniae. Są one przyznawane w dwóch kategoriach: osoba oraz organizacja za wybitne zasługi w umacnianiu więzi między Polonią a krajem i promocję Polski w świecie. W tym roku nagrodę w kategorii osoba otrzymała działaczka polonijna z Ukrainy, Emilia Chmielowa. W kategorii organizacja, uhonorowano Zjednoczenie Polskie z Wielkiej Brytanii, które powstało w 1946 roku, gdy rząd brytyjski wycofał uznanie dla Rządu Polskiego na Emigracji. Od tej pory Zjednoczenie reprezentuje interesy polskiej emigracji wobec brytyjskich władz. Obecnie jest uznawane przez rządy polski i brytyjski, jak również inne polonijne organizacje na świecie. Zadaniem Zjednoczenia jest promowanie i obrona interesów mniejszości polskiej w Wielkiej Brytanii, jak również interesów Polski i Polaków. W ostatnich dwóch latach pomaga emigrantom zarobkowym z naszego kraju. Obecnie prezesem Zjednoczenia jest dr Jan Mokrzycki (na zdj.). Moda na krótkofalarstwo 23 września w niedzielę w godzinach od 12. do 15. w Domu Harcerskim na Beavor Lane (23-31 Beavor Lane, Londyn W6 9AP), odbędzie się kurs krótkofalarstwa młodzieży w wieku od 12 lat (tatusiowie są także mile widziani). Na spotkaniu będzie można nawiązać pierwszą łączność radiową. Zostanie również zaprezentowana praca radiostacji przy użyciu mikrofonu, klucza telegraficznego oraz komputera. Krótkofalarstwo jest dziedziną uprawianą przez wielu znanych ludzi. Na falach eteru można porozmawiać z królami: Hiszpanii, Tajlandii, Jordanii, prezydentami Włoch lub Argentyny. Krótkofalarstwo to możliwość posiadania własnej radiostacji o mocy nawet do 500 watów, swobodnej łączności radiowej z całym światem. To także techniczne hobby dla każdego bez względu na wiek. Jest to okazja do nawiązywania łączności na falach UKF przy wykorzystaniu naturalnych zjawisk przyrody, takich jak: zorza polarna czy roje meteorytów. Tego wszystkiego można nauczyć się podczas spotkania radioklubu harcerskiego. Z pomocą bezrobotnym Dla wszystkich bezrobotnych szukających pracy w budownictwie, Primus Personnel przygotował jednodniowe warsztaty, które odbędą się 21 i 28 września. Mają one pomóc poszukującym pracy w załatwieniu National Insurance Number, założeniu konta bankowego oraz poradzić, jak szukać zajęcia. Przewidziano także mini wykłady na temat BHP, praw pracowniczych oraz etyki pracy. Więcej informacji zdobędziesz, pisząc na adres: Sprostowanie W Gońcu Polskim numer 191, do tekstu W skarpetkę, do banku czy do domu wkradł się błąd dotyczący firmy Sami Swoi. Wspomniana firma posiada nie dziesięć, ale dziesięć tysięcy (10.000) punktów odbioru gotówki w Polsce. Są to m.in. placówki Banku Gospodarki Żywnościowej, większość Banków Spółdzielczych, Bank Pocztowy oraz wszystkie placówki Poczty Polskiej. Za pomyłkę przepraszamy. 18 nr 38 (193), 21 września 2007

19 T E K S T S P O N S O R O W A N Y Na bocianich skrzydłach Polski sklep internetowy Bocian, teraz oprócz przysmaków polskiej kuchni będzie również kolportował w Luton, Maidenhead, Milton Keynes, Portsmouth, Reading i Slough magazyn Goniec Polski. Może nie każdy wie, że typowo polski ptak bocian to także nazwa sklepu internetowego dostarczającego codziennie polskie artykuły spożywcze prosto do domów naszych klientów. W swojej ofercie Bocian posiada ponad 2 tys. produktów. Oferuje największy wybór polskich wyrobów, takich jak nabiał, wędliny, przetwory, dania gotowe czy specjalne dania dla niemowląt i dzieci. W ofercie ma także wyroby cukiernicze znanej polskiej cukierni A. Sowa. Codziennie dzięki Bocianowi można skosztować najlepszej jakości sernika, jabłecznika, makowca i innych ciast deserowych. Na specjalne okazje, takie jak urodziny, imieniny, ślub, chrzciny, można też zamówić torty. Bocian oprócz czegoś dla ciała, oferuje także coś dla duszy świeże wiadomości i ploteczki prosto z kraju, czyli polską prasę. Dla tych, którzy chcą poprawić swoją kondycję na Wyspach, przygotował całą gamę odżywek i suplementów firmy Trec. Ludzie mają złudne wrażenie, że produkty oferowane przez sklep internetowy są droższe niż w sprzedaży tradycyjnej, bo mogą zawierać koszt dostawy. Jest to nieprawda, ponieważ prowadzenie sklepu internetowego to znacznie niższe koszty niż posiadanie tradycyjnego sklepu na głównej ulicy. Pozwala to na maksymalne obniżenie cen produktów. Warto dodać, że artykuły Bociana dostarczane są w ten sam dzień, zupełnie za darmo. Sklep zaopatruje w polskie jedzenie osoby mieszkające w 22 miastach Anglii i Walii. Na mapie dostaw znajdują się m.in. Londyn, Birmingham, Luton, Southampton, Bristol i Slough. Aktualnie z jego usług korzysta ok. 3 tys. osób. Dokonywanie zakupów w sklepie jest bardzo proste poradzi sobie z tym, każdy, kto posługuje się z internetem. Wystarczy wybrać produkty, godzinę dostawy i potwierdzić zamówienie. W razie jakichkolwiek problemów podczas zamawiania, można zadzwonić pod numer Za zrobione zakupy można zapłacić przy odbiorze kartą debetową, kredytową lub gotówką. Sprawunki dowożone są vanami-chłodniami. Nie ma więc obawy, że zepsują się w upalny dzień. 19

20 B R I T P R E S S BRYTYJSKA PRASA O POLAKACH oprac. Katarzyna Polis W najnowszej serii BBC, sławny aktor i podróżnik Michael Palin towarzyszy widzom w poznawaniu krajów Europy Środkowo-Wschodniej. W szkołach w Edynburgu język polski jest drugim, najbardziej rozpowszechnionym obok angielskiego. W wyniku pocztowej pomyłki czterdziestu Polaków straciło paszporty, a Polki, jak zwykle, są najpiękniejsze... Michael Palin odkrywa Europę Wschodnią BBC NEWS, 10 września Od prawie dwudziestu lat światowej sławy aktor i podróżnik Michael Palin realizuje swoje seriale dokumentalne dla telewizji BBC. W najnowszej serii były członek Latającego Cyrku Monty Pythona towarzyszy widzom w poznawaniu krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Film opowiada o życiu byłych krajów komunistycznych. Tak jak w poprzednich serialach, tak i tym razem będzie to dziennik podróży. Podróżujemy po wszystkich krajach postkomunistycznych Europy Wschodniej, ale Polska jest jednym z ważniejszych miejsc, bo to w Polsce zaczął się cały przewrót. Byliście pionierami w obaleniu komunizmu tłumaczy Roger Mills, producent i reżyser serialu. Stworzyliśmy film dokumentalny o drogach tych krajów do niepodległości. Opowiadamy, jak toczy się życie, co jest ważnego i jak wygląda zjednoczenie Europy, jakie są odniesienia do Europy Zachodniej. Myślę, że wielu Brytyjczyków nie wie za dużo o Europie Wschodniej. Upadły granice, mamy u siebie wielu Polaków, którzy tu żyją i pracują. Tworzymy ten program, by móc pokazać, skąd pochodzą Polacy, po to, żeby się wzajemnie zrozumieć. New Europe (Nowa Europa) od 16 września, w każdą niedzielę o 21.00, na kanale BBC One. Polski drugim językiem w Szkocji Edinburgh Evening News, 11 września W szkołach podstawowych i ponadpodstawowych w Edynburgu język polski jest drugim, najbardziej rozpowszechnionym obok angielskiego. Mówi nim więcej dzieci niż w urdu i bengalskim, językach dawnych kolonii brytyjskich. W rozpoczętym roku szkolnym 2007/08 liczba dzieci wymagających dodatkowych lekcji angielskiego, by nadrobić dystans dzielący je od rówieśników, wzrosła do 765. W poprzednim roku szkolnym było ich 565. Zdaniem,,Evening News, dzieje się tak dlatego, że w szkołach przybyło głównie polskich dzieci. Oznacza to, że imigranci z Polski przyjeżdzają nadal bądź też po zaaklimatyzowaniu się w Szkocji, sprowadzają rodziny z myślą o dłuższym lub stałym pobycie. Dodatkowe lekcje angielskiego kosztują edynburskie szkoły łącznie 1 mln funtów, wymagają bowiem zatrudnienia dwujęzycznych pomocy nauczycielskich i umieszczania dodatkowych napisów. Według oficjalnych danych, po otwarciu brytyjskiego rynku pracy po 1 maja 2004 roku, z nowych krajów UE przyjechało do Edynburga ok. 30 tys. imigrantów. Pocztowa pomyłka Doncasterfreepress.co.uk, 11 września Pocztowa pomyłka wprawiła w rozpacz czterdziestu młodych polskich pracowników, po tym, jak zaginęły ich paszporty potrzebne do rejestracji w Home Office. Wielu z Polaków, którzy pracują w fabryce kosmetyków w Doncaster, powiedziało, że są zdesperowani i nie wiedzą kogo mają prosić o pomoc. Niektórzy z nich musieli przełożyć powrót do Polski. Winą za pomyłkę obarczają agencję Blue Arrow, która wysłała paszporty na stary adres Home Office. Blue Arrow, skontaktowała się z ambasadą polską w sprawie wydania paszportów tymczasowych. Prawdopodobnie są już w drodze. Przedstawiciel poczty powiedział, że jest im bardzo przykro, i że intensywnie pracują nad ich znalezieniem. Polską narzeczoną kupię... personneltoday.com, 11 września Nikt nie może podważyć korzyści płynących z nowej fali polskiej emigracji, której towarzyszy napływ hydraulików i barmanek. Nie są oni jednak najbardziej poszukiwani przez Brytyjczyków. Według raportu mediów, wyspecjalizowane agencje, kojarzące brytyjskich mężczyzn z polskimi kobietami, są zdesperowane, by znaleźć więcej Polek hojnie obdarowanych przez naturę, aby sprostać wymaganiom klientów. Agencje matrymonialne przeczesują Polskę w poszukiwaniu kobiet, które chcą wziąć ślub z Brytyjczykami. Mariola Piotrowska, która prowadzi agencję matrymonialną w Peterborough, twierdzi, że brytyjscy mężczyźni wiedzą dokładnie czego pragną. Najpierw pytają zawsze o fizyczne atrybuty kobiet, zazwyczaj o rozmiar biustu. Dobra znajomość angielskiego nie jest najważniejsza. Co prawda w Peterborough jest wiele młodych kobiet spełniających powyższe warunki, ale napływ Polek jest mile widziany. 20 nr 38 (193), 21 września 2007

21 ???? 21

22 P O L P R E S S PRZEGLĄD POLSKIEJ PRASY oprac. Katarzyna Polis Fatalna jest kondycja psychiczna Polaków. U psychoterapeutów leczy się ok.1,5 miliona rodaków. Pracownica ZUS-u przez dziesięć lat pobierała renty zmarłych emerytów i rencistów. Wszystkie większe partie już się szykują do kampanii wyborczej... na Wyspach Brytyjskich. Polacy na kozetce Metro, 12 września Kondycja psychiczna Polaków jest fatalna. Uzależnienia, depresje, manie, schizofrenie skarży się na nie coraz więcej ludzi. Problem jest ogromny, bo psychiatrzy nie nadążają za napływającą falą chorych. Rośnie lawinowo liczba pacjentów ze schorzeniami psychicznymi. Milion Polaków leczy się w publicznych lecznicach. Ilu leczy się prywatnie tego nie da się dokładnie określić. Jest to dwa razy więcej pacjentów niż 10 lat temu. Najbardziej niepokojące jest to, że liczba Polaków cierpiących na najpoważniejsze schorzenia, takie jak depresje, manie czy schizofrenie, wzrosła aż trzykrotnie. Dlaczego tak się dzieje?,,zła kondycja psychiczna to problem wielu Europejczyków. Jednak Polska jest w pewien sposób szczególna. Stres i tempo życia spowodowane transformacją ustrojową sprawiają, że wielu ludzi nie potrafi się odnaleźć mówią lekarze. Polakom ma pomóc Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata To ma być mała rewolucja w polskiej psychiatrii. W szpitalach i ośrodkach dla uzależnionych ma przybyć 750 miejsc i tyle samo w szpitalach psychiatrycznych. Do tego doszłoby kilkaset przychodni psychiatrycznych. Planuje się zatrudnienie setek lekarzy, by poprawić dostęp do pomocy. A to pozwoliłoby leczyć część pacjentów nie w szpitalu, gdzie koszty są wysokie, ale w domu. Problemem oczywiście są pieniądze. Program kosztowałby prawie miliard złotych. A tych pieniędzy na razie nie ma. Emerytury po zmarłych Dziennik, 12 września Skandal w lubelskim ZUS-ie. Pracownica tej placówki przez dziesięć lat pobierała renty zmarłych emerytów i rencistów. Pieniądze przelewała na swoje konto. Dorobiła w ten sposób aż 300 tys. zł! Zadziwiające, że afera wyszła na jaw dopiero teraz. Policjanci zupełnie zaskoczyli 51-letnią Annę K. Jej zatrzymanie było szokiem, bo w pracy uchodziła za sumienną i wzorową urzędniczkę. Tymczasem prawda okazała się zupełnie inna. Kobieta wpadła na perfidny sposób dorabiania sobie do pensji. Przez jej ręce przechodziły dokumenty emerytów i rencistów. Kiedy umierali, nie wprowadzała zmian w systemie. Dla ZUS-u taki rencista lub emeryt żył nadal i co miesiąc należały mu się pieniądze. Instytucja przelewała je jednak na lewe konta założone przez Annę K. Aferę wykrył sam ZUS podczas wewnętrznej kontroli i powiadomił policję. Kobieta już nie pracuje. Konsekwencje będą też wyciągnięte wobec osób, które nadzorowały urzędniczkę. ZUS tłumaczy, że wykrył oszustwo tak późno, bo trudno jest sprawdzić każdego z 260 tys. odbierających świadczenia. Anna K. tłumaczy, że robiła to, bo jest w trudnej sytuacji. Jeśli sąd nie weźmie tych tłumaczeń pod uwagę, grozi jej osiem lat więzienia. Po głosy na Wyspy Brytyjskie Gazeta Wyborcza, 10 września Wszystkie większe partie już się szykują do kampanii wyborczej... na Wyspach Brytyjskich. Każda jest pewna, że emigranci to jej naturalny elektorat. Platforma Obywatelska przekonuje, że młoda emigracja to jej wyborcy, bo to, co dzieje się w Polsce, to dla niej,,obciach.,,emigranci wstydzą się wizerunku Polski popsutego przez ostatnią koalicję. Tę frustrację chcemy przekuć w optymizm zapowiada wiceprzewodniczący PO, Bronisław Komorowski. Inaczej sądzi europoseł Marcin Libicki z PiS-u.,,Ja oceniam emigrację jako ludzi o raczej prawicowych poglądach, którzy bardzo uważnie śledzą to, co dzieje się w Polsce. To nasz elektorat, o który będziemy dbać w kampanii przekonuje europoseł. Sekretarz generalny SdPl, Wojciech Filemonowicz, mówi :,,Z Polski wyjechało tak wielu ludzi, że nie można robić kampanii tylko nad Wisłą. Emigranci zdecydowali się na wyjazd także dlatego, że mieli dość naszych polityków. Czym partie będą kusić emigrantów? Prawie każda przygotowała wyborczy zestaw (o kampanii na Wyspach nie myślą na razie LPR i Samoobrona). Politycy będą obiecywać łatwiejsze prowadzenie firmy w Polsce, niższy koszt kredytu inwestycyjnego, ułatwienia w powrocie do kraju. Ale przede wszystkim chcą mówić w kampanii o abolicji podatkowej fiskus miałby darować emigrantom niezapłacony przez nich podatek od zagranicznych dochodów. Czeka na to większość tzw. nowej emigracji. 22 nr 38 (193), 21 września 2007

23 ???? 23

24 E N G L I S H P A G E Speaking with CHRIS DZIADUL many tongues All of us have at some stage in our lives experienced a culture shock. Mine came at a particularly young age, when I suddenly found myself in a situation in which I couldn t converse with those around me. And rather than being in some far-off foreign land, I was only a couple of miles from home. One s first day at school hardly ranks as a watershed in the eyes of most people, and is certainly not in the same league as a birth, wedding or funeral. But for me, at least, it marked a major turning point contact with the outside, English-speaking world after having spent the first four years of my life in an all-polish environment. And the shock of being unable to communicate with those around me remains to this day and underpins the importance I continue to attach to education and in particular language study. Being in a sink-or-swim situation, it probably took me around two to four weeks to go from zero to basic English at primary school all those years ago. After six months to a year, I m sure I was conversing as well in the language as any of my fellow pupils. Although my experience was probably far from unique, the country I grew up in was largely mono-cultural and so I faced the additional problem of discrimination. Children raised in 21 st century Britain and especially London are unlikely to encounter the latter problem to as great a degree but in some instances still probably go through a similar culture shock to mine. On the plus side, the shock propelled me almost overnight into bi-lingualism, speaking in Polish at home and English at school. After a while, this became more complex, as home life consisted of speaking in Polish with my parents and English with my brother, and school life on Mondays-Fridays in English and Saturdays (Polish school) in both English and Polish. Eventually, the two languages became intertwined, and although English now dominates, communicating in Polish remains comfortable. Being effectively brought up with two languages is not the same as learning a second language at school or in higher education. It is also arguably a much easier, natural and more effective process. Indeed, I would go so far as to say that only those with a strong aptitude for languages learn them with any degree of success once they reach a certain age probably adolescence and beyond. If you teach them younger, as a growing number of parents now realise, then children can pick up two, three or even more languages quite quickly. Being bi-lingual in the UK offers one a distinct advantage over most people, given the generally low priority attached to the study of foreign languages. While this can in part be excused by the widespread use of English around the world it is now the defacto global language of business it is nevertheless regrettable and unlikely to change in the foreseeable future. Not that the UK is alone in its aversion to the study of foreign languages. In mainland Europe, it is also found in Italy and (to a lesser degree) France. On the other hand, Scandinavians are taught English as a foreign language from a very early age, and a significant number of Dutch people speak English, French and German in addition to their own language. Poland, as indeed most other countries in Central and Eastern Europe, has also woken up to the importance of learning foreign languages. While Russian was (perhaps not surprisingly) compulsory during the communist era, English is now the language of choice and considered an attribute in most professions. Poles settling and bringing up families here in the UK will undoubtedly experience the same problems as their predecessors post While securing a reasonable standard of living is likely to be at the top of their list of priorities, ensuring their children obtain a good bi-lingual education should also be important. Speaking on a personal level, knowing two languages has helped open many doors in my life both in a professional and personal capacity. In the former case, knowledge of Polish has not only facilitated communication with Poles but also other people from Central and Eastern Europe. The basics of spoken, and perhaps even more so written, Czech, Slovak and Russian are easy to grasp for anyone with even a moderate command of Polish. On a personal level, its quite difficult to describe the pleasure one can get from arriving in a country, other than one s own, where there is no language barrier and the culture is familiar. Most Britons would experience to some degree this in North America and Australasia, though few in other parts of the world, including continental Europe. Everyone seems to have a different view on the importance of knowing more than one language. Winston Churchill, for instance, regarded it as a waste of time, believing that the greater the number of languages one speaks the less one has to say in them. In my opinion, no matter how many languages a person speaks, there is always one that predominates in any particular situation. Which is why I think in English. However, when it comes to deeper emotions such as praying in a time of crisis, it has to be Polish. 24 nr 38 (193), 21 września 2007

25 ???? 25

26 W Y D A R Z E N I A It s a free world DOROTA BAWOŁEK 24 września o godz. 21., Channel 4 wyemituje film Kena Loacha It s a Free World, opowiadający o historii robotników z Europy Środkowo-Wschodniej, którzy po 2004 roku przyjechali na Wyspy. It s a Free World czyli Wolny Świat to najnowsza produkcja Kena Loacha. Za swój ostatni film, opowiadający o problemach narodowościowych Irlandii, słynny reżyser otrzymał Złotą Palmę. Jakość filmów Loacha chyba już nikogo nie dziwi, bo ma on na koncie nie tylko Oskary z Wenecji, ale i Niedźwiedzie, Lwy i wiele innych nagród z festiwali filmowych na całym świecie. Po ubiegłorocznej ekranizacji The Wind that Shakes the Barley w tym miesiącu na ekrany kin wchodzi jego najnowszy film It s a Free World, opowiadający o historii robotników z Europy Środkowo-Wschodniej. fot. Ingo Wagner (PAP) Smutna dola robotników Film wprawdzie nie nosi oficjalnie miana dokumentalnego, ale, jak wyjaśnia jego twórca, scenariusz napisany przez Paula Laverty ego jest oparty na licznych rozmowach z emigrantami. It s a Free World nie jest jednak typową historią polskiego emigranta wykorzystywanego w pracy. Ken Loach, jak we wszystkich swoich dziełach, stara się bowiem wpleść do swojego filmu przynajmniej kilka wątków. Temat przewodni eksploatację robotników przez brytyjskie agencje pracy, usiłuje pokazać z różnych stron. Dlatego też główna fabuła kręci się wokół historii angielskiej dziewczyny, jej problemów zawodowych i rodzinnych, a przede wszystkim etycznych spowodowanych pracą tzw. angielskiego gang- -mastera. Bezwzględne kłamstwa Akcja filmu rozpoczyna się w Katowicach, gdzie agencja, w której pracuje Angie (Kierston Wareing), rekrutuje Polaków do pracy (zdjęcia nagrano w Hotelu Qubus). Chcąc zwerbować ich do pracy, bezwzględnie kłamie w żywe oczy, obiecując im wspaniałe posady. Angie wie już od dawna o łatwowierności i wrażliwości Polaków gotowych zrobić wszystko, by tylko dostać pracę w Anglii. Dlatego, gdy sama zostaje zwolniona, zakłada agencję pracy na tyłach pubu w Leyton we wschodnim Londynie. Choć początkowo razem ze wspólniczką Rose (Juliet Ellis) decydują, że wszystko będzie legalne, moc pieniądza szybko je zaślepia i z czasem odchodzą od postanowienia. Cierpią na tym oczywiście robotnicy, upychani w ciasnych vanach, odsyłani do domu z byle powodu, 26 nr 38 (193), 21 września 2007

27 W Y D A R Z E N I A wreszcie oszukani przez dziewczynę, która nie ma pieniędzy, by zapłacić im za pracę. Te obrazy i wydarzenia przedstawione w filmie znane są z autopsji wielu Polakom. Jednak dla brytyjskiego widza mogą stanowić szok i nieprawdopodobne odkrycie, że to wszystko dzieje się przecież w ich własnym kraju. Antybrytyjski charakter? Loach nie koncentruje się jedynie nad losem emigrantów. Jak stwierdził autor scenariusza, Paul Laverty, celem nie było pokazanie ofiar, ale wyjaśnienie systemu, który prowadzi do eksploatacji robotników. W filmie jego odpowiednikiem jest Angie i jej agencja. Wielowątkowa fabuła opowiada również o prywatnym życiu dziewczyny, pokazując chwilowy romans z jednym z polskich robotników Karolem (w tej roli uroczy Lesław Żurek) oraz problemy rodzinne związane z wychowaniem syna, Jimmy ego (Joe Siffleet). Ken Loach, wielokrotnie oskarżany o antybrytyjski charakter swoich filmów, po raz kolejny pokazuje niższość wartości brytyjskich, kiedy to Polak, Karol, odmawia wzięcia pieniędzy za, jego zdaniem, przyjacielską pomoc agentce. Angie, będąca najgorszym chyba rodzajem oportunistki, nie potrafi zrozumieć przyjacielskich gestów chłopaka. Jej gorący temperament i żądza pieniądza sprawiają, że niemal na każdym kroku musi sama ze sobą toczyć moralną walkę, w której niemal zawsze wygrywa nie etyczna, ale bardziej dochodowa strona. Aktorka Kierston Wareing po mistrzowsku wciela się w postać Angie. Atrakcyjna blondynka w skórzanej kurtce, na motorze, elektryzuje widza odgrywaną przez siebie postacią pięknej i bezwzględnej kobiety. Podobno poszukiwania aktorki odpowiedniej do głównej roli zajęły producentowi, Rebecce O Brien, cztery miesiące. Oglądając Kierston Wareing, chyba wielu zgodzi się jednak z tym, Scenariusz It s a free world jest oparty na licznych rozmowach z emigrantami. Nie jest to jednak typowa historia polskiego emigranta wykorzystywanego w pracy. że warto było poczekać, bo rolę Angie perfekcyjnie odegrała wschodząca gwiazda angielskiego kina. Już sama jej osoba nie pozwala widzowi na chwilę spuścić oko z ekranu. Akcja filmu nabiera zawrotnego tempa, gdy robotnicy sami postanawiają wziąć sprawy w swoje ręce. Film, mający do tej pory charakter dramatu, teraz nabiera prawdziwie gangsterskich cech. Na ekrany wkracza mafia, a co za tym idzie przemoc, potencjalne porwanie i wiele innych wątków trzymających w napięciu. Coś więcej niż sensacja Poza sensacyjnymi elementami fabuły film Loacha mówi o dużo głębszych przeżyciach i wartościach ludzkich, pokazując, co dzieje się, gdy osobiste ambicje i żądza pieniądza ścierają się z etyką i moralnością lub ich brakiem. Loach unika jednak moralizatorstwa i w filmie pokazuje wszystko takie, jakie jest. Nie wytyka placem wyrodnej Angie, ani nie krytykuje przemocy fizycznej, do jakiej posuwają się emigranci. Ocenę pozostawia widzowi. W końcu jest to przecież wolny świat. Przebiegły reżyser chce w swoim dziele, jak sam to określił, podważyć starą mądrość, głoszącą, że bezwzględna przedsiębiorczość jest drogą do postępu oraz wytknąć palcem ducha naszych czasów, w których wszystko można sprowadzić do poziomu umowy i wszystkiemu nadać wartość materialną. Właśnie te przykazania kapitalizmu Loach krytykuje w swoim filmie. Jak sam twierdzi, machina eksploatacji pokazana w filmie nie jest czymś fikcyjnym, ale prężnie działa w samym centrum brytyjskiej gospodarki, zachęcając do eksploatacji siły roboczej i mnożenia się wyzyskiwaczy. Film Loacha będzie dostępny na płytach DVD od 1 października. Zachęcam do obejrzenia. 27

28 W Y D A R Z E N I A Porada pod słońcem KATARZYNA KOPACZ Jedni przyszli z konkretnymi problemami, inni tylko po to, by dowiedzieć się jak ich uniknąć. Tak wyglądał niedzielny Polish Open Day w Acton Park. Z porad policji i Citizens Advice Bureau skorzystało w niedzielę kilkuset Polaków Pomysłodawczyni imprezy Agnieszka Grzondziel pomagała także tłumacząc Polish Open Day odbył się w ramach London Week of Peace, czyli Londyńskiego Tygodnia Pokoju. Na pomysł jego zorganizowania wpadła Agnieszka Grzondziel, polska policjantka z oddziału Metropolitan Police na East Acton. Wiemy, że Polacy mają tu sporo kłopotów i często nie wiedzą jak sobie z nimi radzić. Tymczasem policja o niczym nie wiem, bo wielu naszych rodaków nieznających języka boi się do niej zgłosić mówi pomysłodawczyni imprezy. Open Day był więc strzałem w dziesiątkę, bo okazało się, że mnóstwo Polaków potrzebuje fachowej porady i pomocy. Tylko do godziny 15. przez stoiska, m.in. Metropolitan Police, Citizen Advice Bureau, związków zawodowych GMB i Safer Neighbourhoods, przewinęło się blisko 500 osób szukających pomocy. Sprawy były różne: jedni chcieli poskarżyć się na nieuczciwego landlorda czy pracodawcę, inni nie wiedzieli jak znaleźć swojego lekarza pierwszego kontaktu czy jak zarejestrować samochód. Polacy pytali również m.in. jak zdobyć National Insurance Number, wymaganą na budowach kartę CSCS, jak się zarejestrować jako self-employed. Rozdajemy także informację o stronie internetowej, którą można nazwać czarną listą pracodawców. Jeśli ktoś szuka pracy, może od razu sprawdzić, czy ten, u którego chce się zatrudnić, wcześniej kogoś wykorzystał lub oszukał. Na tę stronę można podać także kogoś, kto postąpił z nami nieuczciwie mówiła Ania Majcherek z The Upper Room, organizacji, która pomaga bezdomnym także z Polski. Ci, którzy stawili się w Acton Park mogli dowiedzieć się nie tylko, w jaki sposób dbać o swoje własne bezpieczeństwo, ale także o bezpieczeństwo pieniędzy transferowanych do kraju, o którym przypominał Western Union. Policja zaprosiła nas, by uświadomić ludziom, że ich ciężko zarobione w Wielkiej Brytanii pieniądze powinni przesyłać tylko z dużymi, sprawdzonymi i bezpiecznymi firmami. Korzystanie z firmy krzak lub takiej, którą ktoś gdzieś akurat sobie założył, może zakończyć się boleśnie mówi Agnieszka Krasnołucka z Western Union. Jak podkreśla, Polacy wciąż dają się złapać na promocje firm, które najpierw kuszą jakąś atrakcyjną ofertą, a po dwóch tygodniach znikają z rynku wraz z pieniędzmi, które miały zostać przetransferowane do Polski. Podczas Dnia Otwartego wszyscy przybyli mieli okazję nie tylko uzyskać fachowe porady, ale także zjeść specjały polskiej kuchni czy zapisać się do siłowni, do czego namawiały polskojęzyczne trenerki. 28 nr 38 (193), 21 września 2007

29 Porażka McLarena PAWEŁ PODCHORODECKI Tegoroczny wyścig na belgijskim torze Spa-Francorchamps przyćmiony został ogłoszeniem werdyktu Światowej Rady Sportów Motorowych (WMSC) w sprawie afery szpiegowskiej rozgrywanej pomiędzy Ferrari i McLarenem. Wyniki GP Belgii 16 września 1. Kimi Raikkonen Ferrari 1:20.39, Felipe Massa Ferrari + 4,695 W świetle nowych dowodów potwierdzono winę zespołu z Woking i ukarano go wykluczeniem z tegorocznej klasyfikacji konstruktorów oraz grzywną w wysokości 100 milionów dolarów. Punkty zdobyte przez kierowców zostaną zachowane, czyli będą oni do końca walczyć o tytuł mistrzowski. Jednak w przypadku zwycięstwa któregoś z nich, przedstawiciel McLarena nie będzie towarzyszył w ceremonii wręczenia nagród. Przyszłoroczny bolid zostanie również drobiazgowo zbadany przez WMSC w celu sprawdzenia, czy nie zostały w nim wykorzystane rozwiązania podpatrzone u konkurencji. Niejako na pocieszenie, kara finansowa pomniejszona zostanie o dochody uzyskane z praw do transmisji telewizyjnych, jakie każdy zespół dostaje każdego roku od FOM (ciała administrującego Formułą 1). Wedle szacunkowych obliczeń jest to kwota w okolicy 30 milionów dolarów, tak więc kara wynosić będzie tylko 70 milionów. Tymczasem zwycięstwo Kimiego Raikkonena i 2. miejsce Felipe Massy w niedzielnym wyścigu oznaczają, że zespół z Maranello zostanie mistrzem świata Formuły 1 w klasyfikacji konstruktorów. Jedynie pozytywne rozpatrzenie ewentualnego odwołania się szefostwa McLarena od decyzji WMSC może zmienić losy tytułu, gdyż BMW nie zdoła już odrobić istniejącej różnicy punktowej. W sobotnich kwalifikacjach obydwaj kierowcy Ferrari uzyskali najlepszy czas przejazdu jednego okrążenia i po raz w pierwszy w tym sezonie zajęli pierwszy rząd startowy. Najgorszą niespodzianką była wiadomość o awarii silnika w bolidzie Roberta Kubicy, przez co został on przesunięty o 10 miejsc na starcie do tyłu. Nieco później podobna kara spotkała Giancarlo Fisichellę, którego przesunięto na koniec stawki. O pechu może również mówić Mark Webber, którego na tor wypuszczono zbyt późno, aby mógł poprawić swoje okrążenie pomiarowe. Tak więc za wielką czwórką uplasowało się BMW Kubicy, Williams Rosberga oraz fot. Jens Buettner (PAP) Heidfeld, Webber, Trulli i Kovalainen. Przez kary nałożone na Kubicę i Fisichellę na 10. pozycję awansował Ralf Schumacher, przez co obydwa bolidy Toyoty znalazły się w pierwszej 10. Start wygrał Raikkonen, za którym podążył Massa oraz toczący bezpardonową walkę na pierwszym zakręcie Alonso i Hamilton. Jadący nad wyraz agresywnie Alonso nie odpuścił Hamiltonowi nawet na centymetr, przez co Anglik ratował się wyjazdem na pobocze. Po wyścigu wiele osób krytykowało Hiszpana za celowe wypchnięcie Hamiltona poza tor, jednak on twierdzi, że był to zwykły incydent wyścigowy. Nieco gorzej wystartował Heidfeld, przez co wyprzedzili go Webber i Kovalainen. W tym samym czasie do przodu jak burza przebił się Kubica. Wyprzedził kolejno Liuzziego, Buttona, Trulliego i Coultharda, by po 3 okrążeniach być już na 10. miejscu. Potem jego łupem padł Schumacher i dość długo broniący się Kovalainen. Przed pierwszą serią pit-stopów Robert był na 8. miejscu, jednak w końcówce wyścigu utknął za jadącym na jeden postój Kovalainenem, który obronił swoją pozycję aż do mety. Na pochwałę zasłużył również Adrian Sutil ze Spykera. Dysponujący zmodernizowaną wersją auta, młody Niemiec zawstydził kierowców z teoretycznie silniejszych zespołów, wykręcając lepsze czasy od bolidów Hondy, Red Bulla czy Williamsa. Incydent na pierwszym okrążeniu potwierdził skomplikowaną sytuację w McLarenie. Podobno szef zespołu, Ron Dennis, nie rozmawia z Hiszpanem od czasu GP Węgier, a atmosfery nie poprawiły e wymieniane między Pedro de la Rosą a Alonso, które ostatecznie pogrążyły zespół. Pojawiające się coraz częściej plotki o odejściu Alonso z McLarena z końcem sezonu nie studzą emocji w grze, której stawką jest tytuł mistrzowski. W nadchodzących wyścigach zobaczymy, czy Hamilton wytrzyma narastającą presję czy może na nieznanych sobie torach da się sprowokować do błędu, który przekreśli jego szanse na tytuł. 3. Fernando Alonso McLaren + 14, Lewis Hamilton McLaren + 23, Nick Heidfeld BMW Sauber + 51, Nico Rosberg Williams + 1,16, Mark Webber Red Bull , Heikki Kovalainen Renault , Robert Kubica BMW Sauber , Ralf Schumacher Toyota , Jarno Trulli Toyota , Vitantonio Liuzzi Toro Rosso + 1 okr. 13. Rubens Barichello Honda + 1 okr. 14. Adrian Sutil Spyker + 1 okr. 15. Takuma Sato Super Aguri + 1 okr. 16. Anthony Davidson Super Aguri + 1 okr. 17. Sakon Yamamoto Spyker + 1 okr. WYŚCIGU NIE UKOŃCZYLI: Jenson Button (Honda), Alexander Wurz (Williams), David Coulthard (Red Bull), Sebastian Vettel (Toro Rosso), Giancarlo Fisichella (Renault). KLASYFIKACJA KIEROWCÓW W SEZONIE Lewis Hamilton McLaren Fernando Alonso McLaren Kimi Raikkonen Ferrari Felipe Massa Ferrari Nick Heidfeld BMW Sauber Robert Kubica BMW Sauber Heikki Kovalainen Renault Giancarlo Fisichella Renault Nico Rosberg Williams Alexander Wurz Williams Mark Webber Red Bull David Coulthard Red Bull Jarno Trulli Toyota Ralf Schumacher Toyota Takuma Sato Super Aguri Jenson Button Honda Sebastian Vettel Toro Rosso 1 KLASYFIKACJA KONSTRUKTORÓW W SEZONIE Ferrari BMW Sauber Renault Williams Red Bull Toyota Super Aguri 4 8. Honda 2 29

30 E K O N O M I A Zanim zaczniesz inwestować BEATA BUGAŁA-MILER Inwestowanie znacznie różni się od oszczędzania. Inwestuje się zazwyczaj na długie okresy. Inwestowanie należy odróżnić od spekulacji giełdowych, które polegają na częstym obrocie papierami wartościowymi w krótkich okresach. Inwestując na dłuższe okresy, można spodziewać się wyższego zysku niż z oszczędzania w formie lokat, ale również i wyższego ryzyka można zarobić dużo, nic nie zarobić lub nawet stracić część lub całość zainwestowanych pieniędzy. Nie wkładaj wszystkich jaj do jednego koszyka Możliwość wyboru różnych form inwestowania charakteryzujących się różnym stopniem ryzyka zachęca inwestorów. Wybieramy zatem inwestycje o takim poziomie ryzyka, jaki jesteśmy w stanie zaakceptować. Jedną z możliwości rozpraszania ryzyka, czyli dywersyfikacji, jest inwestowanie w różne papiery wartościowe spółek, najlepiej z różnych sektorów. Zdywersyfikować ryzyko możemy również poprzez zakup bezpiecznych instrumentów finansowych, takich jak obligacje skarbowe. Mówiąc obrazowo, polega to na stosowaniu się do popularnego na Wyspach powiedzenia don t put all your eggs in one basket. Jakiego zysku możemy przykładowo oczekiwać z obligacji skarbowych, których wykup w określonym czasie gwarantuje nam państwo? W Polsce na dzień 28 czerwca 2007 roku średnia rentowność 2-letnich obligacji skarbowych na przetargu wynosiła 4,69 proc., 5-letnich 5,48 proc. Rentowność obligacji 2-letnich w Wielkiej Brytanii sięgała w tym samym czasie 5,55 proc, a 5-letnich 5,36 proc. Inwestowanie z głową Benjamin Graham, uchodzący za najwybitniejszego doradcę inwestycyjnego XX wieku twierdził, iż aby przez całe życie inwestować z sukcesem, nie potrzeba ogromnego IQ, nadzwyczajnego rozeznania w biznesie ani trudno dostępnych informacji. Wystarczy stabilna struktura intelektualna, która umożliwia podejmowanie decyzji i broni się przed emocjami prowadzącymi do jej niszczenia. Wybierając bardzo bezpieczne portfele, z pewnością nie będziemy musieli koniecznie i stale analizować bieżącej sytuacji, jak i posiadać dużej wiedzy na ten temat. Jednak przedsiębiorczy inwestorzy mogą ją aktywnie śledzić. Każdy, kto rozpoczyna inwestowanie boryka się z problemem dotyczącym tego, jakie papiery wartościowe kupować, na jaki okres deponować kapitał, kiedy kupować i sprzedawać, jak maksymalizować zyski lub minimalizować straty. Każdy, kto inwestuje musi być przygotowany zarówno na wzrosty, jak i spadki notowań, z uwagi na zmienne zachowanie indeksów giełdowych. Jednym z czynników sukcesu jest poznanie podstawowych wskaźników, między innymi takich jak P/E = cena/zysk czy P/WK = cena/wartość księgowa firmy, które pozwolą nam na zanalizowanie trafności zakupu akcji danego przedsiębiorstwa. Poznanie podstawowych wskaźników pozwoli nam na kupno akcji po odpowiednich cenach. Akcji, które nie są przewartościowane, a które jednocześnie dają szansę na wzrost ich notowań w przyszłości. Inwestując w nie, powinniśmy też zwrócić uwagę na firmy, które płacą dywidendy, dlatego że jest to podstawowy profit z inwestowania w akcje. Zainwestuj na niby Możemy też zainwestować na niby. W internecie dostępne są gry giełdowe, które są symulacją inwestowania na prawdziwej giełdzie. Taka gra pozwala sprawdzić trafność naszych wyborów i strategii. Za każde zlecenie zakupu akcji, które składamy w grze, jest pobierana (oczywiście na niby) prowizja maklerska naliczana od wartości zlecenia, tak jak to odbywa się w rzeczywistości podczas zakupów za pośrednictwem prawdziwych domów maklerskich. Wszystkie akcje kupione w grze stanowią portfel inwestora. Gdy z kolei zaczęliśmy inwestować w rzeczywistości, nie powinniśmy, jak przekonują eksperci, ulegać wpływom tłumów. Jeśli natomiast znamy kogoś, kto odniósł sukces giełdowy, to naśladując go przez wiele lat, być może również odniesiemy sukces. Wiedza jest nam niezbędna zanim zaczniemy inwestować, a w trakcie będziemy potrzebować dostępu do bieżących informacji. Bieżąca analiza Ważne jest śledzenie informacji na temat stóp procentowych oraz spółek, których akcje zakupiliśmy. Główne serwisy informacyjne, takie jak Reuters, Bloomberg, Bridge Telerate, PAP czy Telegazeta, każą sobie płacić za dostęp do notowań online. Z kilkunastominutowym opóźnieniem możemy bezpłatnie korzystać z notowań na czy na Jeśli inwestujemy w Wielkiej Brytanii, to na stronie giełdy londyńskiej możemy wykupić za 12 miesięcznie dostęp do notowań online oraz innych istotnych informacji dotyczących spółek oraz ich analiz. Ważne jest również kompleksowe zapoznanie się z sytuacją rynkową i finansową spółek, których papiery wartościowe zamierzamy kupić. Wybór domu maklerskiego Oferty poszczególnych domów maklerskich, brokerów mogą różnić się stawkami opłat i prowizji za poszczególne usługi. Aby rozpocząć inwestowanie, trzeba założyć rachunek papierów wartościowych. Jego otwarcie jest niezwykle proste. W Wielkiej Brytanii najczęściej należy okazać dokument tożsamości oraz potwierdzić miejsce zamieszkania poprzez przedstawienie rachunku, np. za Council Tax lub umowy wynajmu. Otwarcie rachunku najczęściej jest bezpłatne, zaś prowadzenie go już niekoniecznie. Za każdy obrót papierami wartościowymi zapłacimy 30 nr 38 (193), 21 września 2007

31 ???? prowizję naliczoną zazwyczaj od wartości transakcji (zlecenia). Orientacyjnie w Polsce może ona wynosić od około 0,6 do 0,8 proc. za zlecenie. Wpływ na wysokość prowizji może mieć to, czy składamy zlecenie przez internet czy osobiście w domu maklerskim. Nie opłaca się zatem zawierać wielu transakcji o bardzo niskich wartościach. W wyborze menadżera inwestycyjnego czy brokera giełdowego, jak i w poznaniu żargonu inwestycyjnego w Wielkiej Brytanii, przydatne może być odwiedzenie strony internetowej londyńskiej giełdy (http://www.londonstockexchange.com/en-gb/) lub na przykład stron tematycznych. Z kolei w Polsce możemy wypełnić przez internet aplikację o otwarcie rachunku maklerskiego. Jeśli mieszkamy za granicą, wymagane będzie potwierdzenie podpisu w najbliższej placówce dyplomatycznej i odesłanie go na adres banku agenta. Za prowadzenie rachunku papierów wartościowych zapłacimy przykładowo w DM BZ WBK 55 złotych rocznie. Zagraniczne papiery wartościowe Domy maklerskie w Polsce proponują usługi w zakresie zagranicznych instrumentów finansowych i pośredniczą w ich nabywaniu i zbywaniu. Tworzą dla nas odpowiednie rachunki i prowadzą rejestry pokazujące ilość i jakość nabytych przez nas instrumentów finansowych. Przewagą inwestowania w rodzimym kraju jest to, iż dom maklerski będzie nas informował o przysługujących nam prawach z tytułu nabycia zagranicznych papierów wartościowych, przepisów obowiązujących na zagranicznych rynkach, zasad przechowywania nabytych przez nas instrumentów finansowych. Niezależnie, czy planujemy zainwestować dużą sumę pieniędzy czy też regularnie inwestować, możemy również skorzystać z ofert inwestycyjnych w Wielkiej Brytanii. Tu, podobnie jak w Polsce, możemy kupować i sprzedawać akcje przez internet, telefon lub odwiedzając placówkę bankową. Aby uzyskać informacje, najczęściej trzeba umówić się na spotkanie z menadżerem ds. planowania finansowego (Financial Planning Manager), czyli wykwalifikowanym doradcą, który przeprowadzi analizę naszych planów i potrzeb inwestycyjnych oraz zaproponuje odpowiedni pakiet instrumentów finansowych. Niektóre proste strategie inwestycyjne Jak przekonują eksperci, giełda jest dla wszystkich! Aby łatwiej nam było obracać akcjami oraz szybko sprawdzać wartość portfela, dobrze jest pójść za radą ekspertów, którzy mówią, iż lepiej jest wybrać kilka spółek i kupować pakiety akcji po 10, 50 czy 100 sztuk. Jednak niezależnie, kto nam doradza, to my ponosimy ryzyko i nikt nam nie zagwarantuje, że wytypujemy trafnie. Jeśli chcemy sami wybierać poziom ryzyka, powinniśmy również zaglądać do fachowych czasopism, które publikują informacje na temat portfeli akcji o określonym ryzyku i spodziewanym dochodzie. Po decyzji, kiedy zakupić akcje i po ich zakupie, mamy do dyspozycji co najmniej kilka metod wykorzystania posiadanego portfela. Metoda małej sumy przedstawiona w książce autorstwa Andrzeja Sopoćki, jednego ze specjalistów w tej dziedzinie, polega na tym, że wyznaczamy z góry określoną kwotę, której powinna odpowiadać aktualna wartość posiadanego portfela akcji. Jeśli będzie to 50 tys. zł, to w przypadku rosnących cen akcji sprzedajemy taką ilość, by mieć dalej tylko 50 tys. zł. Uzyskane w ten sposób środki możemy dowolnie spożytkować. To, co nam wzrośnie ponad 50 tys. zł traktujemy jako dochód. Z kolei metoda stałej relacji polega na podziale portfela na dwie, przykładowo równe co do wartości części. Jedna to akcje, druga obligacje. Staramy się zawsze, aby obie części były sobie równe. Jeśli cześć zawierająca akcje relatywnie zdrożeje, sprzedajemy odpowiednią część akcji, aby zakupić tyle obligacji, żeby zawsze było po równo. Ponadto wykorzystując wiedzę o rynku, można wybrać spośród takich strategii, jak fundamentalne, efektywnego rynku czy techniczne. Obserwowane stosunkowo niedawno wahania na światowych giełdach nie muszą być wcale traktowane z obawą. Minister finansów, Zyta Gilowska, mimo niezbyt optymistycznych nastrojów panujących ostatnio na giełdzie, uspokajała inwestorów, że nie ma powodów do paniki, ponieważ fundamenty polskiej gospodarki są silne i jednocześnie zachęcała do korzystania z jesiennej przeceny akcji na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. 31

32 K U L T U R A Poczytaj sobie w Londynie BARBARA BARTZ W Londynie do końca września trwa akcja Londowanie z książką. Jej pomysłodawca, Maciej Steppa, w Polsce przećwiczył już dwa podobne przedsięwzięcia. Barbara Bartz: Ludzie preferują różne sposoby spędzania wolnego czasu: rozwiązują krzyżówki, jeżdżą na skuterach wodnych, a Ty czytasz książki. Namawiasz też innych do tego. Co takiego jest w literaturze, że stała się Twoją pasją? Maciej Steppa: Kiedy jesteś leworęcznym jedynakiem i do tego lunatykujesz, to możesz starać się o rentę, ale możesz też próbować to wykorzystać. Mój ojciec mówił mi, że już Kopernik wiedział wokół kogo kręci się świat. Jedynacy mają więcej czasu na podróżowanie w głąb siebie, wnikliwość, i może dlatego popsuł mi się wzrok Literatura jest rodzajem ucieczki w nierealny świat, ale przez to ciekawszy. Zaczynasz tam szukać znajomych, przyjaciół. Kiedy jesteś chorobliwie ambitny, to możesz się frustrować siedząc w BUW-ie (biblioteka UW), spoglądając na te tysiące woluminów, których nie napisałeś. Pod wulkanem już napisano, Widzianą ciemność i Promieniowania też, i jak z tym żyć? Możesz jednak z tego korzystać, wymyślić akcję dzielenia się tymi książkami. Poznajesz przy tym wspaniałych ludzi, wychodzisz poza swój świat i w końcu paradoksalnie sam zaczynasz pisać, może nie arcydzieła, ale sam fakt dialogowania ze sobą i z odbiorcami jest istotny. Ważne jest to, że masz się czym dzielić. Literatura zawsze siedzi w pisarzu, nie wychodzi z niego do końca, ale jest kodem, kluczem do kontaktu z drugim człowiekiem. To jest najbardziej fascynujące. Podobne akcje organizowałeś w Polsce! Podobne to dobrze powiedziane. Warszawa jest dużo mniejszym miastem. Mój świat, kiedy mieszkałem w Wilanowie bo tam powstała pierwsza akcja Parkowanie z książką kończył się na krańcach Wilanowa. Działania lokalne bardzo mnie fascynują. Książki były udostępniane w parku, który zawsze bardzo lubiłem, a który coraz bardziej przypomina plac zabaw dla archeologów. Aby ludzie, którzy płacą za wstęp nie irytowali się, że ktoś robi tutaj Biskupin, wymyśliłem Parkowanie z książką. Dopiero, kiedy sam usiadłem z książką na ławce, zrozumiałem, że są bardzo niewygodne i trzeba je wymienić. Akcje zaczynam happeningiem, włączając w nią przypadkowych ludzi. To zawsze jest mega ubaw. Pragowanie z książką bardziej mobilnie zmodyfikowałem. Jeździłem w weekendy tramwajem linii 7 po Pradze i wybrałem kultowe miejsca: Misiankę w Parku Skaryszewskim i Pastacafe z ogródkiem. Potem dla tych, którzy boją się Pragi dodałem dwie filie w centrum Amatorska i nowe miejsce na Powiślu Szczotki Pędzle. Przy tej akcji poznałem lepiej zakamarki Pragi. Sprofilowałem też książki do odbiorców poszczególnych miejsc. W pewnym momencie po trzech edycjach pomyślałem, że akcję można eksportować do Londynu. Dlaczego? Sam oparłeś się fali emigracji! Guru edukacji w Polsce, Wojtek Goczkowski, musiał wyjechać do Londynu. Siedzieliśmy na Okęciu, czekając na samolot Wojtka i rozmawialiśmy. Dałem mu wtedy książkę z Pragowania, znaczek i ulotki. Wojtek powiedział mi, że teraz powinienem zrobić Londowanie z książką. Pomyślałem, że to genialny pomysł i fantastyczna nazwa. Wojtek jest najwybitniejszym animatorem kultury jakiego znam i m.in. dla niego chciałem zrobić tę akcję. W Londynie mieści się też studio Feliksa Topolskiego niestety obecnie jest w remoncie. Zawsze chciałem je odwiedzić Topolski to rysownik i malarz niedoceniony i mało znany wśród nowej emigracji Polaków. Mój ulubiony. Łatwo było znaleźć sponsorów? O sponsorów nie było łatwo. Pisałem do setek instytucji. Pozytywnie odpowiedział tylko Instytut Książki i Konsulat Generalny RP w Londynie. Sporo zawdzięczam też wydawnictwom oraz drukarni Efekt. Ile książek wylądowało w Londynie? Ok Część z nich wybierałem sam, np. Podróż do wnętrza Wiednia, Piękne Życie bez pieniędzy, Przejrzeć Anglików Kate Fox, Rozmowy z Bergmanem, Czuły Barbarzyńca Hrabala, Pismo Autoportret itp Przeczytałeś wszystkie z nich? Nie miałem czasu przeczytać wszystkich, ale mam zaufanie do wydawnictw, które same wytypowały tytuły. Mam nadzieję, że wybór książek spodoba się londowiczom. Masz jakąś szczególnie ulubioną książkę? Piękne życie bez pieniędzy bardzo dowartościowuje. Przejrzeć Anglików też, bo okazuje się, że mam typowo angielskie poczucie humoru Czy po takich akcjach książki wracają? Książki nie wracają do mnie, tylko są przekazywane do bibliotek publicznych. W przypadku Londowania zostają w kawiarniach. Część przekazałem do biblioteki POSK-u. Książki giną, ale nie przejmuję się tym. Mam nadzieję, że trafiają w dobre ręce. Z pewnością... Czy kieruje Tobą jakaś społecznikowska pasja, troska o poziom czytelnictwa wśród Polaków? Czy organizując akcje, dzielisz się po prostu swoją pasją z innymi? Mój pradziadek założył w majątku szkołę, która nosi imię mojej cioci, Krystyny Wituskiej. W pewnym sensie, więc tak to misja, ale często jest to pretekst do poznania bardzo miłej, interesującej osoby, np. Ciebie. Jak zmieniają się książki, które czytasz, i czy odmieniają Ciebie? Co dwa lata zmieniam obszar zainteresowań: Niemcy, Japonia, Skandynawia, Afryka, Meksyk, Rosja, Japonia, więc książki też się zmieniają. One mnie inspirują i wpływają na moje życie. Na pewno je ubogacają. Co sądzisz na temat obwieszczanej już wielokrotnie śmierci literatury w formie tradycyjnej książki? Czy zamiast Londowania z książką czeka nas wkrótce lądowanie z laptopem? Mój dziadek pisał na maszynie. Mam sentyment do maszyny do pisania. Kto wie, czy sam nie powrócę do takiego pisania. Myślę, że ludzie potrzebują coraz bardziej spokoju, wyciszenia, spowolnienia, refleksji. Tradycyjna książka ma zapach, fakturę, dźwięk. Wiele ludzi tego potrzebuje. Dziękuję za rozmowę. 32 nr 38 (193), 21 września 2007

33 T E K S T P R O M O C Y? J? N? Y? Bank Blisko Ciebie W lipcu br. największy polski bank PKO BP poinformował o nawiązaniu współpracy z należącym do Royal Bank of Scotland bankiem NatWest i o uruchomieniu usługi bezpłatnych przelewów. O szczegółach rozmawiamy z Anną Polańską, dyrektor rynku Wielka Brytania w Centrum Bankowości Zagranicznej PKO BP. Goniec Polski : Dlaczego bank PKO BP zdecydował się na ekspansję do Wielkiej Brytanii? Anna Polańska: PKO BP już od wielu lat realizuje strategię, którą wyraża hasło Blisko Ciebie. Jako lider bankowości detalicznej, chcemy być blisko naszych klientów i jak najlepiej odpowiadać na ich potrzeby oraz oczekiwania. Od wejścia Polski do Unii Europejskiej, ponad pół miliona Polaków wyjechało do pracy na Wyspy Brytyjskie. Zmiana miejsca zamieszkania wykreowała nowe potrzeby, także z zakresu bankowości. Dlatego zdecydowaliśmy się na ekspansję poza granice Polski, a pierwszy krok stawiamy właśnie w Wielkiej Brytanii. Na czym polega współpraca między PKO BP a NatWest? Pierwszym efektem nawiązanej przez nas współpracy, jest uruchomienie usługi bezpłatnych przelewów między rachunkami Natwest Welcome a dowolnym rachunkiem osoby fizycznej w PKO BP. Ze względu na wysokie opłaty nawet 20 GBP za przelew pobierane dotąd przez banki i agencje transferowe, bardzo wielu Polaków przekazuje pieniądze rodzinie, przewozi je do Polski osobiście lub z pomocą znajomych. Dzięki usłudze bezpłatnych przelewów, Polacy pracujący na Wyspach mogą teraz bezpiecznie przekazywać pieniądze rodzinom w kraju, nie naruszając przy tym stanu swojego portfela. Klienci mogą znaleźć szczegóły oferty na specjalnej stronie internetowej Co trzeba zrobić, aby bezpłatnie przelewać pieniądze do Polski? Aby korzystać z usługi bezpłatnych przelewów, klient lub jego rodzina muszą posiadać konto w PKO BP. Trzeba również założyć konto Anna Polańska z PKO BP NatWest Welcome w jednym z 1600 oddziałów banku NatWest na terenie całej Wielkiej Brytanii. Wszelkie informacje o ofercie NatWest Welcome można znaleźć na stronie internetowej lub pod numerem polskiej infolinii Każdy przelew w kwocie wyższej lub równej 100 GBP, przesyłany z konta NatWest Welcome na dowolne konto osoby fizycznej w PKO BP, będzie realizowany za darmo. Przelewy z PKO BP na rachunki NatWest Welcome są darmowe, niezależnie od kwoty. Czy banki oferują również możliwość wypłaty pieniędzy w bankomacie? Oczywiście. Wraz z kontem NatWest Welcome klienci otrzymują kartę debetową Maestro, dzięki której mogą bezpłatnie podejmować pieniądze z bankomatów i w 1600 oddziałach w Wielkiej Brytanii. W Polsce klient PKO BP lub jego rodzina mogą wypłacać pieniądze z 2100 bankomatów PKO BP lub w ponad 1200 oddziałach banku na terenie całego kraju, korzystając z karty debetowej PKO VISA Electron. Brytyjskie banki do założenia konta najczęściej wymagają dokumentu tożsamości, listu od pracodawcy oraz potwierdzenia adresu zamieszkania. Czy dzięki współpracy banku NatWest z PKO BP, formalności związane z założeniem konta zostały ograniczone? Tak. Nasi klienci, aby założyć konto NatWest Welcome, potrzebują tylko dowodu tożsamości dowodu osobistego lub paszportu. Żadne inne dokumenty nie są wymagane. Czy bank planuje rozwijać swoją ofertę skierowaną do Polaków pracujących w Wielkiej Brytanii? We współpracy z NatWest planujemy rozwijać ofertę zarówno w zakresie usług depozytowych, jak i kredytowych. Jesienią tego roku otwieramy pierwszą placówkę PKO BP w Londynie, w której klienci będą mogli zaciągnąć kredyt hipoteczny na zakup nieruchomości w Polsce. Już dziś zachęcamy do kontaktu z naszymi doradcami hipotecznymi w Wielkiej Brytanii pod numerem

34 ???? 34 nr 38 (193), 21 września 2007

35 N I E R U C H O M O Ś C I W kraju i za granicą JANUSZ MICHALCZAK Wystawa Kraków w Londynie. Krakowskie inwestycje mieszkaniowe na lata W siedzibie Polskiego Ośrodka Społeczno-Kulturalnego w Londynie przy King Street, w niedzielę 30 września zostanie otwarta wystawa Kraków w Londynie. Krakowskie inwestycje mieszkaniowe na lata Po raz pierwszy poza granicami Polski prezentowane będą inwestycje mieszkaniowe, realizowane w stolicy Małopolski przez miejscowe, a także zagraniczne firmy deweloperskie. Wystawa jest świadectwem zmian, jakie dokonały się w Europie Środkowo-Wschodniej w ostatnich latach oraz zainteresowania, jakie budzą inwestycje realizowane nad Wisłą, stanowiące jednocześnie bardzo dobrą lokatę kapitału (ich ceny wzrosły w ostatnich trzech latach o proc.). Firmy będą na niej prezentować zarówno obiekty apartamentowe, osiedla wielorodzinne, jak i kameralne zespoły domów jednorodzinnych. Patronat nad wystawą objął prezydent Krakowa, prof. Jacek Majchrowski, mecenat medialny: Dziennik Polski w Krakowie, Goniec Polski oraz RGFM. Na pomysł zorganizowania tej niecodziennej wystawy wpadło SBDiM. Stowarzyszenie Budowniczych Domów i Mieszkań, powołane do życia w Krakowie, jest dziś jedną z najbardziej reprezentatywnych organizacji dla środowiska firm zajmujących się realizacją budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Należą do niego firmy deweloperskie, spółdzielnie mieszkaniowe oraz towarzystwa budownictwa społecznego. Założone w 2005 roku Stowarzyszenie Budowniczych Domów i Mieszkań jest inicjatywą krakowskiego środowiska deweloperskiego. Bardzo szybko okazało się, że idea integracji firm deweloperskich, które były nowym zjawiskiem w życiu gospodarczym, trafiła na podatny grunt wspomina Dorota Koźmińska, członek Zarządu Głównego Stowarzyszenia. SBDiM okazało się pomocne w rozwiązywaniu wielu problemów, na jakie zwłaszcza w początkowym okresie napotykali deweloperzy w kontaktach z urzędami oraz instytucjami finansowymi. Najnowszym przedsięwzięciem SBDiM jest wystawa krakowskich inwestycji mieszkaniowych na lata , organizowana w dniach od 30 września do 5 października w licznie odwiedzanym przez naszych rodaków i Brytyjczyków Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym, zbudowanym za pieniądze polskiej emigracji. Stowarzyszenie wielokrotnie zabierało głos w ważnych kwestiach społecznych, wypowiadając się na temat programów budownictwa czynszowego i so- 35

36 N I E R U C H O M O Ś C I cjalnego. Rozwój budownictwa mieszkaniowego poprzez umacnianie rynku, na którym z powodzeniem funkcjonować będą różne podmioty gospodarcze, jest dla nas najważniejszym zagadnieniem akcentuje Marian Bryksy, członek zarządu SBDiM, prezes Grupy BRYKSY. Kraków skutecznie rywalizuje z pozostałymi aglomeracjami: jest na drugim miejscu, po Warszawie, pod względem liczbie oddawanych mieszkań. W ubiegłym roku zbudowano w nim tyle lokali mieszkalnych, ile we Wrocławiu i Poznaniu łącznie. Zdaniem deweloperów zrzeszonych w SBDiM dobrze zorganizowany rynek mieszkaniowy powinien być oparty na zróżnicowanych formach budownictwa nie tylko komunalnego czy socjalnego, ale i apartamentowego, realizowanego z myślą o ludziach majętnych. W mieście nie powinno się tworzyć enklaw ubóstwa, gdyż mogą one o czym mówią doświadczenia krajów zachodnich rodzić poważne problemy społeczne. Obecnie SBDiM prowadzi rozmowy z gminą Kraków na temat współfinansowania wspólnych przedsięwzięć z dziedziny infrastruktury mówi prezes Tytus Misiak. SBDiM jest organizatorem cyklicznych Giełd Domów i Mieszkań, które cieszą się bardzo dużą popularnością wśród mieszkańców Małopolski, stanowiąc cenne źródło informacji na temat inwestycji mieszkaniowych, realizowanych w naszym regionie. Po latach mogę ocenić, że decyzja o zorganizowaniu pierwszej giełdy, a później kolejnych w budynku Miastoprojektu, była ze wszech miar słuszna podkreśla Eugeniusz Batko, wiceprezes Zarządu Głównego SBDiM w Krakowie. Oceniamy, że do tej pory nasze giełdy odwiedziło ponad 70 tys. osób. Myślę, że sukces krakowskich firm deweloperskich i budowlanych, polegający na stworzeniu stabilnego i rozwiniętego rynku mieszkaniowego, jest w dużym stopniu zasługą tej właśnie imprezy. Reprezentatywność SBDiM wynika z faktu, że do stowarzyszenia należą przedstawiciele różnych zawodów związanych z budownictwem. Myślę, że głos SBDiM z tej właśnie przyczyny ma tak istotne znaczenie w wielu ważnych kwestiach, które wymagają profesjonalnego przygotowania i wiedzy podkreśla arch. Andrzej Rymarczyk, członek zarządu SBDiM. 36 nr 38 (193), 21 września 2007

37 ???? 37

38 WYTĘŻ GŁÓWKĘ I ROZWIĄŻ KRZYŻÓWKĘ Ten kto hasło dzisiaj zgadnie, temu nagroda przypadnie! Wyślij Hasło! Wyślij SMS-a o treści: NASZEDZIECI {spacja} HASŁO, imię i nazwisko, adres owy, na numer Wygrywa pięć osób, które do środy 26 września do godziny wyśle poprawne hasło krzyżówki Koszt to 1GBP + standardowa opłata za SMS-a. Lista zwycięzców zostanie opublikowana na łamach Gońca Polskiego. Serwis dostępny jest tylko z telefonów zarejestrowanych w UK. Aby głosować musisz mieć skończone 18 lat. NAGRODY CZEKAJĄ!!! 38 nr 38 (193), 21 września 2007 GOŃCA POLSKIEGO Dla wszystkich dzieci uwielbiających przygody Scooby Doo,Supermocnych Chłopaków, Dextera i innych bohaterów, mamy super niespodziankę! W każdym tygodniu losujemy 5 komiksów- magazynów (w j.polskim) Scooby Doo i Cartoon Network z prezentem niespodzianką! Wystarczy zadzwonić pod numer Nagrody czekają w naszej redakcji!

39 M A M A N A W Y S P A C H Magdalena Kaniewska jest dyrektorem metodycznym Przedszkoli Polskich i Szkół Języka Polskiego Nasze Dzieci MAGDALENA KANIEWSKA Przyłącz się do akcji Nasze Dzieci Piszą i Czytają! Napisz do Magdy! 1. Język polski związany jest z kulturą kraju, z którego pochodzą rodzice dziecka. Pomóż maluchowi ją poznać i zrozumieć. Jeśli od najmłodszych lat dziecko ma kontakt z językiem polskim, staje się on naturalną częścią jego świata. 2. Płynne posługiwanie się polskim, to większa szansa na komunikację, nawiązywanie przyjaźni, znajomości z innymi dziećmi mówiącymi po polsku. Skuteczna komunikacja to podstawa harmonijnego rozwoju emocjonalnego dziecka. 3. Dobra znajomość języka pozwala maluchowi na opowiadanie o swoich przeżyciach, radościach, obawach i lękach. Dzięki temu ma on szansę na wyrażanie swoich uczuć, co bardzo ułatwia zrozumienie samego siebie. Jeśli język nie jest płynny, będzie to trudne. 4. Płynna znajomość jakiegokolwiek dodatkowego języka, to szansa na zrozumienie ludzi posługujących się nim. Wyjazd do Polski to rozmowy z dziadkami, rodziną i innymi dziećmi. To także zabawa w języku polskim, polskie książki, bajki i piosenki. Bez znajomości polskiego dziecko nie ma szansy na korzystanie z tych dobrodziejstw. 5. Dobra znajomość polskiego pozwala maluchowi na samodzielne wykonanie wielu czynności, takich jak robienie zakupów, zapytanie o drogę czy wezwanie pomocy. Jeśli dziecko nie boi się, że potrafi to zrobić samodzielnie, jego poczucie pewności siebie wzrasta, a to z kolei motywuje je do używania języka. polskiego. 6. Jeśli rodzice planują powrót do Polski, dziecko musi znać dobrze język polski w mowie i piśmie. Jego znajomość zaoszczędzi mu nieprzyjemnych wrażeń w szkole, wśród rówieśników. Pamiętajmy, że maluchy bardzo szybko się zniechęcają i nawet najmniejsze żarty ze strony kolegów mogą spowodować, że powrót do Polski będzie dla nich nieprzyjemnym przeżyciem. 7. Nigdy nie wiesz jak potoczą się losy Twojej pociechy. Nawet jeśli Ty nie zamierzasz wracać do kraju, to może Twój maluch zechce to zrobić w przyszłości. Jeśli zna język polski, ma szansę na zdobycie pracy, zawarcie nowych znajomości, założenie rodziny. Również znajomość polskiej kultury pomoże mu traktować ten kraj jako własny, a nie obcy. 8. Dziecko wychowywane w Wielkiej Brytanii, na co dzień posługujące się językiem angielskim. Kiedy zda sobie sprawę z tego, iż rodzice mówią po polsku, może mieć problemy z identyfikacją swojej tożsamości narodowej. Wówczas może pojawić się pytanie: kim jestem? Brak znajomości polskiego blokuje maluchowi dostęp do świata, którego częścią są jego rodzice i dziadkowie. Dziecko może także poczuć się ignorowane, ponieważ świat języka polskiego zarezerwowany jest tylko dla mamy i taty. 9. Nie izolujmy dziecka od języka polskiego, dajmy mu szansę na jego naukę. Jeśli my, rodzice, zaniedbujemy polski, w dziecku może wykształcić się postawa ignoranta. Wówczas uzna ono, że to, co polskie jest złe, nieciekawe, gorsze. To jest bardzo niebezpieczne, bo poprzez taką postawę dziecko nigdy nie będzie chciało samo poznać kultury i języka polskiego. 10. Najpierw uczmy pociechy polskiego. Angielskiego nauczą się z całą pewnością jeszcze szybciej niż nam się wydaje. Im wcześniej zaczniemy mówić do dziecka po polsku, tym szybciej i w bardziej naturalny sposób przyswoi sobie ten język. Pamiętajmy jednak, że sama mowa polska to nie wszystko bez umiejętności czytania i pisania dziecko staje się kalekim użytkownikiem języka i narażone jest na dokuczliwe uwagi ze strony rówieśników. Telekonferencja z pedagogiem na żywo! Sobota 29 września godz Zadzwoń , numer Sali Telekonferencyjnej 3372, numer PIN 333 Cześć!!! Mam na imię Julia. Mieszkam w Londynie z mamą i tatą. Bardzo lubię bawić się w parku z innymi dziećmi. Pozdrawiam wszystkie dzieci i całą redakcję. Zdjęcia można przesyłać pocztą na adres redakcji: Goniec Polski 48 Haven Green, Ealing London W5 2NX lub mailem na adres: skrzynka kontaktowa Witam! Jestem samotną matką. Mieszkam w Londynie. Jestem na urlopie bezpłatnym i nie chcę na razie wracać do pracy, ponieważ moje dziecko ma 5 miesięcy. Jakie przysługują mi zasiłki? Jak długo mogę przebywać na urlopie bezpłatnym? Pracuję w jednej firmie 26 miesięcy. Pozdrawiam Magda Droga Magdo, jako samotnej matce należą Ci się alimenty (Child Maintenace) od ojca dziecka. Wyliczeniem kwoty alimentów i ich pobieraniem zajmuje się The Child Support Agency i to do niej należy wysłanie wniosku (otrzymasz go, dzwoniąc pod nr tel ). Powinnaś wystąpić również o Child Benefit i Tax Credits. Osobom o niskim dochodzie należą się także: Income Support oraz Housing Benefit i Council Tax Benefit. Masz też dużą szansę na to, aby otrzymać mieszkanie z Housing Office. Natomiast jeśli chodzi o urlop bezpłatny, możesz być na nim tak długo, jak długo pozwoli Ci pracodawca. ANNA KORCZ Szanowna Pani! W numerze 181. Gońca Polskiego pisze Pani, że możliwe jest dofinansowanie do opieki nad dzieckiem w sytuacji, gdy chce się podjąć pracę. Wyjaśnia Pani, iż należy się ono wtedy, gdy nasz dochód wynosi do 59 tys. funtów i jest to element Working Tax Credit. Otóż dzwoniłam do urzędu i tam wyjaśniono mi, że jeśli z Tax Credit nie mamy elementu Working Tax Credit (mąż przekroczył 15 tys. na rok), to nie możemy starać się o dofinansowanie do żłobka, chociaż dalej nie przekraczamy 59 tys. funtów, o których Pani pisze. Jak to w końcu jest? Czytelniczka Grażyna z Luton Pani Grażyno, Childcare element of Working Tax Credit, czyli dofinansowanie do profesjonalnej opieki nad dzieckiem zależy od wysokości zarobków (wspólnych dla pary lub małżeństwa) i od liczby godzin pracy. Przysługuje jeśli: roczny dochód obojga rodziców nie przekracza 15 tysięcy funtów (dla osób samotnie wychowujących dziecko 10 tysięcy funtów), każde z rodziców pracuje minimum 16 godzin tygodniowo lub jedno z rodziców pracuje 16 godzin tygodniowo, a drugie ze względów zdrowotnych nie może podjąć pracy. 39

40 R O Z R Y W K A Wśród osób, które do dnia 26 września rozwiążą krzyżówkę i prześlą hasło oraz swoje dane kontaktowe na adres rozlosujemy voucher o wartości 50 na zakupy w sklepie internetowym Smaczek.co.uk. W poprzednim tygodniu zwyciężył pan Grzegorz Pietrzak. Gratulujemy Sponsorem nagrody są Polskie Internetowe Delikatesy w Londynie Smaczek.co.uk. Rozwiązywanie SUDOKU nie wymaga wykonywania żadnych matematycznych działań, niezbędna jest natomiast cierpliwość, spostrzegawczość oraz umiejętność logicznego myślenia. Rozwiązywanie SUDOKU polega na wpisaniu do diagramu brakujących cyfr w taki sposób, aby w każdym poziomym rzędzie i w każdej pionowej kolumnie oraz w każdym małym kwadracie 3x3 kratki (o pogrubionych bokach) znalazły się wszystkie cyfry od 1 do 9. Każda z cyfr w rzędzie, w kolumnie czy w małym kwadracie może być wpisana tylko raz. Jan Bartoszek 40 nr 38 (193), 21 września 2007

41 ???? Paczki do Polski i z Polski Serwis od drzwi do drzwi od 0.95 za kg Odbiory: w Londynie 7 dni w tygodniu poza Londynem 5 dni w tygodniu Od lipca wyjazdy co tydzień Wysyłki paczek do: Litwy, Łotwy, Estonii, Ukrainy, USA, Rosji, Czech, Słowacji, Białorusi i Bułgarii. Przewóz większych ładunków, przeprowadzki i transport na terenie Anglii Czynne: pon.- piąt. 9-18, sobota Tel.(Londyn): , Tel.(Polska): Polex Transport Ltd, 25 Sherbrooke Rd, Fulham, London SW6 7QJ ACCOUNTS & FINANCIAL SERVICES - zwrot podatku i rozliczenia finansowe - korespondencja z Inland Revenue - otwieranie kont bankowych - pomoc w uzyskaniu karty CIS - National Insurance Number - Limited Companies - rejestracja działalności gospodarczej (Self Employed) - rozliczenia VAT 4 Heybridge Avenue, Streatham, Lonon SW16 3DX Tel./Fax: , Godziny otwarcia: pn.-pt , sob LAT DOŚWIADCZENIA NA RYNKU Mówimy w językach: polski, angielski, rosyjski, ukraiński 41

42 F E L I E T O N fot. Rafał Głowa TOMASZ MINOROWSKI Polacy nie gęsi, swoją kuchnię też mają... Tym razem chciałem przedstawić parę moich ulubionych kuchni. Każdy naród posiada swoją odrębność kulinarną i wszędzie możemy znaleźć ciekawostki, jakich nie spotkamy w innych regionach. Koniec końców zrobiłem małą retrospektywę wiedzy na temat polskiej i francuskiej kuchni. Fizycznie niemożliwe jest wyczerpanie tematu, wybrałem więc to, co w moim pojęciu będzie najbardziej interesujące. Polska jako kraj bardzo jednorodny językowo oraz kulturowo, nie jest również nadmiernie zróżnicowana kulinarnie. Co bardziej wnikliwi, uważający na lekcjach historii, wiedzą, że na naszych ziemiach przecinało się wiele szlaków kulinarnych. Przez nasze terytoria przegonili się Tatarzy, uganiający się za naszymi praprababkami, Turcy, których potem Sobieski spod Wiednia wyganiał, nawet Szwedzi, chcący nas zatopić, Niemcy, Austriacy, Rosjanie czy Węgrzy przez chwilę nas rozbierając. Francuzi też u nas byli i płaciliśmy im bajońskie sumy; była również królowa Bona temperamentna Włoszka, za czasów której zawitała do nas włoszczyzna oraz niezliczona ilość najprzeróżniejszych trucizn. Polska kuchnia jest więc konglomeratem różnych stylów doprawionych ułańską fantazją. Z rodzimych wiktuałów na pierwszym miejscu stawiam bigos. Grzany w kociołku na ognisku lub na babcinej węglówce, przyrządzany może być z kapusty kiszonej albo słodkiej na kwasie buraczanym lub z obu tych rodzajów kapust razem, ale duszonych oddzielnie i łączonych po uduszeniu. Mięsa różnego gatunku i kiełbasy można gotować razem z kapustą, natomiast pieczeń z dziczyzny a szczególnie z zająca należy dodać dopiero pod koniec. To danie uzyskuje najlepszy smak po kilku dniach. Pycha. Jest w polskiej kuchni także żur czy też biały barszcz, przygotowany na wywarze z warzyw z dodatkiem niewielkiej ilości ugotowanych ziemniaków. Żur staropolski przyrządza się na zakwasie, zabiela mlekiem lub śmietaną albo gotuje na rosole wraz z suszonymi grzybami oraz z dodatkiem kiełbasy, żeberek lub wędzonek nadających mu charakterystyczny smak i zapach. W niektórych regionach Polski dodaje się tarty chrzan, suchy chleb lub biały ser. Polecam także barszcz czerwony. Podstawowym składnikiem barszczu w dawnych czasach był chwast zwany barszczem, lecz przestano go używać ze względu na właściwości parzące. Podstawą dobrego barszczu jest kwas burakowy, który dodaje się do wywaru mięsnego, rybnego, warzywnego lub grzybowego. Prosty barszcz ugotowany na wywarze grzybowym był i jest tradycyjnym daniem wigilijnym, natomiast barszcz wielkanocny gotowany był na wywarach mięsnych. To by było na tyle o naszych typowo polskich daniach, o których powinien pamiętać każdy rodak na obczyźnie. O kuchni francuskiej można napisać, że jest wykwintna, chociaż osobiście podchodzę do tego z rezerwą. Ślimaki i żaby, które Francuzi poczęli spożywać w czasie Wielkiego Głodu, nie należały wówczas do wykwintnych osobiście nie przepadam za tego typu wiktuałami, ale, jak wiadomo, o gustach się nie dyskutuje. Mimo wszystko pełny szacunek należy się pierwszym megalomanom Europy za niezliczoną ilość gatunków sera i dość pokaźną listę win. Niewątpliwie kuchnia francuska należy też do najbardziej skomplikowanych w Europie, a może i na świecie dania z jej kart przygotowuje się długo i ściśle według receptur. Postanowiłem zacząć od bagietki, do której stosunek Francuzów jest specyficzny. Stanowi ona dodatek do każdego dania, a tylko w wyjątkowych wypadkach jest używana do sporządzania kanapek. Małe kanapki to kromki na jeden kęs (z angielska zwane finger foods), natomiast obłożone mnóstwem dodatków połówki bagietek to wynalazek przeznaczony przede wszystkim dla turystów. Słów kilka o wyżej wymienionych ślimakach. Muszą najpierw zostać poddane przynajmniej 10- -dniowej głodówce. Morzy się je głodem, aby ich organizm oczyścił się z pozostałości pokarmów, które mogą być trujące. Następnie trzeba je wypłukać na trzy sposoby. Po tych zabiegach obgotowujemy dranie w odpowiednio przyprawionym wywarze. Ostudzone wkładamy z powrotem do wysterylizowanych skorupek i smarujemy masłem czosnkowym. Bardzo to pracochłonne, a po wszystkich zabiegach w zasadzie czujemy czosnek, pietruszkę i dreszczyk emocji, że oto zjadamy słynne danie! Też mi wykwintność. Niewątpliwie na naszą uwagę zasługują pasztety, których wyrobem trudnią się francuscy cukiernicy. Wypieki te zwykle składają się nie tylko z farszu, ale i z ciasta. Dzięki temu po upieczeniu serwowane są w chrupiącej skórce. Są to tak zwane pate. Jako farsz mogą posłużyć: węgorze, makrele, gołębie, gęsi, prosięta czy dziczyzna. Inna odmiana pasztetu to terrine bez ciasta, pieczony w kamionkowym naczyniu. W sumie francuskie wypieki nie różnią się zasadniczo od naszej kiszki. Czuję pewien niedosyt, ponieważ o francuskiej kuchni można pisać książki. O polskiej zresztą też. No cóż, na koniec pozostaje nam obejść się smakiem. Smacznego! 42 nr 38 (193), 21 września 2007

43 K O N K U R S Przewodniki kulinarne Przewodniki kulinarne Pascala to zaproszenie na fascynującą wyprawę w krainę smaków, barw i aromatów. Oprócz przepisów na łatwe do przyrządzenia tradycyjne potrawy kuchni świata, można tu znaleźć nowatorskie i pełne fantazji wariacje na ich temat. Książkę wzbogacają ciekawe opisy krajów i regionów oraz wspaniałe fotografie. Nowy typ książki, łączącej cechy przewodnika turystycznego i kulinarnego Inspirujące przepisy z różnych stron świata Historyczno-geograficzne opisy regionów Efektowne zdjęcia potraw i półproduktów Mnóstwo smakowitych ciekawostek (m.in. w rozdziałach Pory roku i Alfabet kulinarny) Apetyt rośnie w miarę czytania ANGIELSKI RAZ A DOBRZE + PAKIET MULTIMEDIALNY Iwona Więckowska Skuteczny i szybki sposób na opanowanie nowoczesnego języka angielskiego. Dzięki aktualnej tematyce swobodnie porozmawiasz o biznesie, internecie czy poszukiwaniu pracy. To także pierwszy pełny PAKIET MUL- TIMEDIALNY zawierający wszystko, czego potrzebujesz do samodzielnej nauki języka. W pakiecie: - podręcznik - Nagrania audio na CD - Program komputerowy z nauką wymowy - Gry językowe - Nagrania mp3. Program komputerowy umożliwia m.in. nagranie własnego głosu i porównanie go z wypowiedziami native speakerów. K n s s g n Losujemy 5 książek tygodniowo! Wystarczy wysłać sms pod numer 63880, w treści wpisując słowo POLSKA, spacja, a następnie słowo KSIĄŻKA. Całkowity koszt sms a- 1,00 Nasze dzieci piszą i czytają co to znaczy? Akcję organizują Przedszkola Polskie i Szkoły Języka Polskiego Nasze Dzieci. Jej celem jest zachęcanie polskich dzieci żyjących na emigracji do mówienia, czytania i pisania po polsku. Pomagamy także rodzicom pracować z dziećmi w domu. Docieramy również do rodziców w Polsce. Chcemy, by wiedzieli, że jeśli zdecydują się na emigrację, otrzymają od nas wsparcie. Ponadto zwracamy uwagę placówek oświatowych w Polsce, szkół i instytucji edukacyjnych na rosnący problem polskich dzieci na emigracji oraz tych, które wracają do ojczyzny. Kto może wziąć udział w akcji? Każdy, kto uważa, że polskie dzieci na emigracji powinny płynnie mówić, pisać i czytać po polsku. Zapraszamy dzieci, rodziców, dziadków, opiekunów, nauczycieli, pedagogów jednym słowem wszystkich, którzy chcieliby w jakikolwiek sposób wesprzeć nasze działania. Najważniejszymi odbiorcami są dla nas dzieci, bo chcemy je zmotywować i zachęcić do używania języka polskiego. W jaki sposób pomaga akcja? Akcja Nasze Dzieci Piszą i Czytają to działanie charytatywne, dlatego każdy może wziąć w niej udział. Chodzi nam o szerzenie wiedzy na temat problemu dzieci z językiem polskim, eliminowanie go i zapobieganie mu. Co tydzień w Gońcu Polskim będzie można znaleźć materiały dotyczące akcji: dla dzieci zagadki i konkursy z nagrodami, dla dorosłych artykuły edukacyjne poświęcone temu problemowi. Wszelkie publikacje przygotowywane dla Was w ramach akcji, będziecie mogli otrzymać za darmo. Oprócz tego na portalach oraz znajdziecie specjalną sekcję Nasze Dzieci Piszą i Czytają. Szukajcie tam najnowszych informacji, kalendarza imprez towarzyszących akcji, galerii zdjęć, a także forum, na którym wszyscy mogą brać udział w dyskusji. Ponadto przygotowaliśmy ankiety, dzięki którym poznamy Wasze opinie na temat problemu. Jej wyniki będziemy publikować na łamach Gońca Polskiego. Co tydzień, w sobotę, można przyłączyć się do telekonferencji i porozmawiać z pedagogiem, logopedą, psychologiem. Zachęcamy także do korzystania z bezpłatnych porad owych. Specjaliści Poradni Polskiej Nasza Rodzina pomogą Wam rozwiązać problemy. Warsztaty i spotkania W ramach akcji organizujemy nieodpłatne spotkania i warsztaty zarówno dla dzieci, jak i rodziców. W ich trakcie poruszamy kwestię dwujęzyczności u dzieci, motywacji do nauki języków, dostosowania się do nowych warunków. Mówimy, jak wykorzystać dziecięce zdolności, jak skutecznie uczyć dzieci czytać i pisać, jakich błędów unikać i jak pomagać dzieciom w nauce języka polskiego w domu. Gdzie szukać wiadomości o akcji? w magazynie Goniec Polski na portalach i w Radiu RG FM Przyłącz się do akcji!!! 43

44 P O L S K I L O N D Y N Pokahontaz 23 września Na dwa koncerty do Anglii przyjeżdżają Fokus i Rahim, czołowi przedstawiciele polskiej sceny hip-hopowej. Znani przede wszystkim z projektu Pokahontaz, udzielali się też w PFK Kompany, Paktofonice, Experymencie Psycho i Projektorze. Debiutancki album grupy Pokahontaz (która jest kontynuatorką rozwiązanego po śmierci Magika składu Paktofonika) ukazał się w 2005 roku i nosił tytuł Receptura. Aktualnie trwają prace nad solowymi albumami Fokusa i Rahima. Podczas występów w Anglii będzie można usłyszeć najlepsze utwory z Receptury i z wcześniejszych projektów oraz nowe, przedpremierowe, jeszcze niewydane kawałki. Duet będzie supportował Miuosh (Projektor), na beatboxie MiniX (bzzzt) oraz DJ Bambus & DJ Mahu. Dzień przed londyńskim koncertem w klubie Cargo duet wystąpi w Southampton (sobota, 22 września, godz , klub Talking Heads). Niedziela 23 września, godz Klub Cargo, 83 Rivington Street, Kingsland Viaduct, Shoreditch, EC2A 3AY, metro: Old Street. Bilety: 12 w przedsprzedaży, 15 w dniu koncertu, tel Więcej informacji na stronie Koncert muzyki klasycznej 30 września Konfraternia Artystów i POSK zapraszają na koncert popularnych utworów muzyki klasycznej w wykonaniu polskich artystów. Pierwsza cześć koncertu jest dedykowana znanemu polskiemu kompozytorowi Karolowi Szymanowskiemu. W tym roku mija 125. rocznica urodzin i 70. rocznica śmierci artysty. Występ skrzypka Michała Ćwiżewicza finalisty konkursu BBC Young Musicians of The Year upamiętni też 70. rocznicę śmierci Maurice a Ravela. W drugiej części koncertu wystąpią utalentowani artyści operowi: Anna Byczkowska (sopran), Violetta Gawara (mezzosopran) i Łukasz Jakobczyk (bas). W programie znalazły się m.in. arie z oper,,la Boheme Pucciniego, Rusałka Dvořáka, La Cenerentola Rossiniego, Carmen Bizeta, Straszny Dwór Moniuszki,,,Dama Pikowa i Eugeniusz Oniegin Czajkowskiego. Podczas występu wszystkim artystom będzie akompaniował pianista Tomasz Lis, absolwent prestiżowej londyńskiej Guildhall School of Music and Drama. Dochód z koncertu zostanie przeznaczony na działalność Konfraterni, charytatywnej organizacji, która zajmuje się promowaniem młodych polskich artystów na terenie Wielkiej Brytanii. Konkurs! Dla Czytelników Gońca mamy 2 podwójne zaproszenia na ten koncert. Aby otrzymać bilet, należy zadzwonić w piątek 21 września pod numer tel Niedziela 30 września, godz , POSK, King Street, Hammersmith, London W6 0RF, metro: Ravenscourt Park lub Hammersmith. Bilety: ( 8 ulgowe dla emerytów i studentów), tel lub Bulbulators 22 września 22 września w klubie Jamm na Brixton zagra znana wszystkim fanom punk rockowego brzmienia polska grupa Bulbulators. Jako support zagra londyńska formacja Kuntenstein. Po koncercie odbędzie się after party przy muzyce punk, ska i disco z lat 80. Muzyka zespołu Bulbulators to melodyjny, bardzo przebojowy punk rock. Początki kapeli sięgają 1989 roku. Od tamtej pory zespół nagrał cztery płyty, bardzo dobrze przyjęte przez fanów i krytyków. Grupa nieustannie koncertuje w kraju i za granicą, grając m.in. z takimi grupami jak: Menace czy The Exploited. Sobota 22 września, godz Klub Jamm, 261 Brixton Rd, SW9 6LH. Bilety: 9. Więcej informacji: nr tel lub adres owy Niedźwiedź i Oświadczyny września Teatr Dramatyczny z Elbląga zaprezentuje na deskach Sali Teatralnej w POSK-u spektakl komediowy na podstawie dwóch jednoaktówek Antoniego Czechowa: Niedźwiedzia i Oświadczyn. Obydwie komedie to historie miłosne pełne humoru w najlepszym wydaniu. W spektaklu w reżyserii Wiaczesława Ziły występują: Marta Masłowska, Mariusz Michalski, Lesław Ostaszkiewicz, Jerzy Przewłocki i Teresa Suchodolska-Wojciechowska. Sobota 22 września, godz , niedziela 23 września, godz POSK, Sala Teatralna, King Street, Hammersmith, London W6 0RF, metro: Ravenscourt Park lub Hammersmith. Bilety: 12, 15 i 18 (zniżki dla grup), tel lub Więcej informacji na stronie www. evabecla.com. Janek Simon Do 30 września Janek Simon to obecnie jeden z najważniejszych reprezentantów młodej polskiej sceny artystycznej. Pochodzący z Krakowa 30-latek zajmuje się m.in. animacją komputerową, programowaniem, tworzy filmy wideo, projekty internetowe i instalacje interaktywne. Znany jest też jako VJ Jansi twórca wizualizacji do muzyki na żywo. Od kilku lat z powodzeniem wystawia swoje prace w Polsce i za granicą. Simon przez kilka miesięcy był rezydentem londyńskiej galerii Gasworks, w której obecnie można oglądać jego prace. Do 30 września, od środy do niedzieli od godz do Galeria Gasworks, 155 Vauxhall Street, SE11 5RH, metro: Vauxhall. Wstęp darmowy. Więcej informacji na stronie Polska impreza bar-klub Zulus, 4 Fulham High Street, SW6 3LQ, (metro: Putney Bridge), w każdy piątek od godz Info: i na stronie: STAŁE POLSKIE IMPREZY Polska impreza night club Charlie Browns, 242 High Road, Wood Green (metro: Wood Green), w każdy piątek od godz do 4.00, panie wstęp wolny przed Info: , i na stronie Polska impreza Club Q, 475 High Road, Leyton (metro: Leyton, autobus: 69, 97), w każdy piątek i sobotę od godz do Info: , Polskie imprezy Klub Orła Białego, 211 Balham High Road, SW17 7BQ, metro: Balham. Karaoke (czw, 20-23), dyskoteka (pt, 21-2), dyskoteka Złote Przeboje lub występ zespołu (so, od 20-2). Info: i na stronie 44 nr 38 (193), 21 września 2007 Polska dyskoteka Corks Wine Bar, 28 Binney Street, przy Oxford Street (metro: Bond Street), w każdy wt i czw od godz Info: Polski wieczór z DJ-em pub The Windmill, 50 High Street, Acton (metro: Acton Town), w każdy czwartek, piątek i niedzielę od godz do Info: więcej na

45 F E L I E T O N Wpadam w słowo... ANDA MACBRIDE Piszę o języku. Jako a trend spotter obserwuję pojawiające się nowe słowa i sposób ich użycia. Kto pierwszy wymyślił nowe słowo, czy w ogóle nową modę, kim jest a trend setter? Na ogół nie wiadomo, ale o tym, co jest modne fashionable, trendy, hip, czy up-to-date nie przesądzają jednostki, ale grupy. Jeszcze kilkanaście lat temu o tym, co jest naprawdę modne, czyli cutting edge, decydowano odgórnie. Ton nadawał magazyn Vogue, a także a fashion gurus znani projektanci haute couture. Mimo że w eleganckim domu nadal można znaleźć różne coffee table books, czyli pięknie wydane albumy o modzie albo inne glossies (magazyny o modzie drukowane na kredowym papierze), to jednak same ich nazwy pokazują, że ten, który niewolniczo trzyma się mody a fashion victim jest dziś przedmiotem kpin. A fashion victim to ktoś (niekoniecznie kobieta ), kto jest gotów cierpieć z powodu mody. Może dlatego, że głodzi się prawie na śmierć, bo chce wyglądać jak superwaif patologicznie szczupły model czy modelka o ciele i wyglądzie dziecka, tzw. size 00. Styl taki nazywa się heroin chic, bo modelki takie jak Kate Moss, pomagają naturze narkotykami. A drugs niestety są na czasie. Te najmodniejsze w danym momencie to designer drugs, często lansowane przez tzw. It Girls. W Wielkiej Brytanii znana It Girl to Tara Parker-Tomkinson, bogata arystokratka, famous for being famous sławna tylko z tego powodu, że jest sławna. Młode kobiety ubierają się często in-your-face sexy, czyli wyzywająco, że aż starszym facetom oczy wyskakują na szypułkach. Takie laski zwłaszcza małoletnie nazywa się jailbait (przynętą na odsiadkę) i przypomina, że najlepiej stosować zasadę look, but don t touch. Mężczyźni w średnim wieku lubią podkreślać sukces, zamieniając starą żonę na nową trading in an old model for a new one. Najchętniej żenią się ponownie z a trophy wife, kobietą młodą i piorunująco śliczną, eye candy optycznym cukierkiem. Wielkie awantury wybuchają od czasu do czasu, bo nawet znane sklepy, high street chains, produkują zbyt wyzywające stroje dla całkiem małych dziewczynek: skąpe szatki z czarnej koronki albo T-shirty, na których jest napisane So many boys, so little time Dziwne, że w czasach powszechnego strachu przed pedofilią, istnieją rodzice, którzy wydaliby na coś takiego pieniądze. W przypadku dzieci zachodzi oczywiście peer group pressure, to znaczy nacisk grupy koleżeńskiej, który jest silniejszy od wpływu rodziny. Kiedyś małe dziewczynki bawiły się lalką Barbie. Teraz muszą mieć a must-have lalkę z rodziny The Bratz, która wygląda jak panienka spod latarni a role mode dla córki w XXI stuleciu. Odwrotnie niż dawniej bywało, trendy nie płyną z góry, ale wyłaniają się z ulicy. Ze środowiska skinów i punków wyszła moda na DMs buty Doc Martens, na tatuaże i na body piercing. Nawet Zara Phillips, córka księżnej Anny, szokowała kiedyś przekłutym językiem. Moda wyłania się też z czarnych środowisk. Na przykład baggy trousers rodem z hip-hopu albo spodnie zawieszone nisko na biodrach, noszone w ten sposób po to, żeby można było podziwiać slipy marki Calvin Klein. Bling, ostentacyjne obwieszanie się biżuterią to też a black fashion. A najpopularniejszy fashion item albo a little fashion number, czyli modna część odzieży rodem z czarnej mody, to tzw. a hoodie, bluza z kapturem, od której noszący ją nazywają się hoodies. Hoodies są kontrowersyjni tak jak ich ubiór. To podejrzana młodzież, która sieje postrach zbierając się na rogach ulic. Taki sposób spędzania czasu nazywa się hanging out. A hoodie zasłania twarz i utrudnia identyfikację przez kamery CCTV. Nazwie tej dodaje pikanterii to, iż może kojarzyć się ona ze słowem the hood (skrót od neighbourhood), co w slangu jego mieszkańców oznacza czarne getto. Ale uwaga! Panie z towarzystwa noszą dziś drogie hoodies z kaszmiru. A z kolei chavs jak klasy średnie pogardliwie nazywają biały lumpenproletariat przywłaszczył sobie beżowo-biało-różową kratkę firmy Burberry, ulubioną przez rodzinę królewską i angielską arystokrację, tym samym robiąc z takiego zachowania a fashion statement manifest mody. Efekt jest taki, że kratka Burberry została definitywnie zdeklasowana i stała się symbolem mody niższego lotu. Moda musi być albo mieć street cred. Jest to skrót od street credibility, co oznacza wiarygodność na poziomie ulicy. Musi być też cool. Nie być cool jest nie do przyjęcia. To po prostu a social death. Niektórzy lubią afiszować się z tym, że stać ich na designer fashion droższe wyroby firmowane znanym nazwiskiem. Ostentacyjnie noszą fashion labels. Często jest to po prostu nazwisko producenta. Przepłacanie za koszulkę z napisem Dolce&Gabbana jest bardzo uncool żenująco niemodne. Kate Moss ośmieszyła taką postawę, nosząc torbę z taniego sklepu z nieodciętą metką, pokazującą cenę Nosi się napisy. Czasem ironiczne, czasem nie. Człowiek od reklamy w firmie French Connection UK miał moment olśnienia, kiedy skrócił nazwę firmy na FCUK. Koszulki z takim napisem sprzedawały się jak hot cakes, zwłaszcza w grupie tzw. teenie boppers nastolatków z ręką na pulsie. Dowcip ten dawno się opatrzył, ale firma dalej go lansuje na nowych produktach. Może jednak nie ma to znaczenia, bo projektanci mody podążają dziś tylko za trendem albo z braku pomysłów ponownie reklamują dawne wzorce. Niby jest to homage hołd dla dawnej świetności, ale przypomina raczej brak inwencji. Fashion-conscious muszą plądrować szafy matek, a nawet babć, bo wraca moda z lat pięćdziesiątych. Byle tylko, po szokujących mini, nie wróciła moda na długie spódnice, bo jest to pewny symptom ekonomicznego oziębienia i recesji. 45

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku!

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Wraz z podręcznikiem oddajemy do twoich rąk zeszyt ćwiczeń. Zawarte są w nim różne polecenia i zadania. Powinny one pomóc ci zrozumieć zagadnienia omawiane w podręczniku

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA październik 2014 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 6 Rozdział II - Partie polityczne... 9 Rozdział III - Liderzy partii politycznych...

Bardziej szczegółowo

Polscy emigranci w Europie

Polscy emigranci w Europie Polscy emigranci w Europie Szybki wzrost emigracji Szacunki emigracji mln osób 1,45 1,95 1,00 2004 2005 2006 Źródło: GUS 23 października 2007 83% emigrantów wybiera Europę, a 79% kraje Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Wyższa frekwencja w drugiej turze?

Wyższa frekwencja w drugiej turze? Warszawa, 22.05.2015 Wyższa frekwencja w drugiej turze? Frekwencja podczas I tury wyborów była najniższa spośród wszystkich wyborów prezydenckich po 1990 roku - do urn poszło zaledwie 48,8% wyborców. Jest

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Zakaz palenia tytoniu w miejscach publicznych kampania społeczna Obywatelskiej Koalicji Tytoń albo zdrowie

Zakaz palenia tytoniu w miejscach publicznych kampania społeczna Obywatelskiej Koalicji Tytoń albo zdrowie Zakaz palenia tytoniu w miejscach publicznych kampania społeczna Obywatelskiej Koalicji Tytoń albo zdrowie Krzysztof Przewoźniak, Jakub Łobaszewski, Magda Petryniak, Jacek Jassem, Janusz M. Jaworski, Witold

Bardziej szczegółowo

Raport medialny SCENA POLITYCZNA

Raport medialny SCENA POLITYCZNA Raport medialny SCENA POLITYCZNA marzec 2014 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 6 Rozdział II - Partie polityczne... 10 Rozdział III - Liderzy partii politycznych... 13

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marzec 2013 BS/25/2013 CO ZROBIĆ Z WRAKIEM PREZYDENCKIEGO TUPOLEWA, KTÓRY ROZBIŁ SIĘ POD SMOLEŃSKIEM

Warszawa, marzec 2013 BS/25/2013 CO ZROBIĆ Z WRAKIEM PREZYDENCKIEGO TUPOLEWA, KTÓRY ROZBIŁ SIĘ POD SMOLEŃSKIEM Warszawa, marzec 2013 BS/25/2013 CO ZROBIĆ Z WRAKIEM PREZYDENCKIEGO TUPOLEWA, KTÓRY ROZBIŁ SIĘ POD SMOLEŃSKIEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Raport Work Service S.A. 1 SPIS TREŚCI RAPORT W LICZBACH 4 PREFEROWANE KRAJE EMIGRACJI 5 ROZWAŻAJĄCY EMIGRACJĘ ZAROBKOWĄ 6 POWODY EMIGRACJI 9 BARIERY EMIGRACJI 10 METODOLOGIA

Bardziej szczegółowo

Raport miesiąca - Współczesna emigracja Polaków

Raport miesiąca - Współczesna emigracja Polaków Raport miesiąca - Współczesna emigracja Polaków Tematem wrześniowych badao Zielonej linii była współczesna emigracja Polaków. Postanowiliśmy poznad jej zasięg, kierunki oraz przyczyny wyjazdów. Zapytaliśmy

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

1 Jak pozyskiwać darowizny i 1% podatku na leczenie dziecka Piotr Barszcz

1 Jak pozyskiwać darowizny i 1% podatku na leczenie dziecka Piotr Barszcz 1 Spis treści 2 Spis treści Wstęp..... 9 Przed nami przepaść......9 Początek nowej historii.... 10 Część I: Przygotuj się do działania... 11 Komentarz.... 11 Czas to pieniądz.... 11 Ile czasu potrzebujesz?....

Bardziej szczegółowo

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Karolina Hansen Marta Witkowska Warszawa, 2014 Polski Sondaż Uprzedzeń 2013 został sfinansowany

Bardziej szczegółowo

Rysunek zwykle bardziej przemawia do wyobraźni niż kolumna liczb. Dlatego tak często dane statystyczne przedstawia się graficznie.

Rysunek zwykle bardziej przemawia do wyobraźni niż kolumna liczb. Dlatego tak często dane statystyczne przedstawia się graficznie. PROCENTY I DIAGRAMY Rysunek zwykle bardziej przemawia do wyobraźni niż kolumna liczb. Dlatego tak często dane statystyczne przedstawia się graficznie. Często spotykamy się z diagramami kołowymi. Przedstawiają

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM NR 40/2015

DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM NR 40/2015 Warszawa, marzec 2015 ISSN 2353-5822 NR 40/2015 DEKLARACJE UCZESTNICTWA I PREFERENCJE W WYBORACH PREZYDENCKICH NA NIESPEŁNA DWA MIESIĄCE PRZED GŁOSOWANIEM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Reguły koordynacji w tej kwestii opierają się głównie na 3 zasadach:

Reguły koordynacji w tej kwestii opierają się głównie na 3 zasadach: Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy radzi: Polskie i europejskie zasiłki dla bezrobotnych Od czasu wejścia Polski do Unii Europejskiej Polacy mogą bez problemu podróżować, osiedlać się i podejmować legalną

Bardziej szczegółowo

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Wtorek, 27 października 2015, 11:05 Strona znajduje się w archiwum. Piątek, 11 września 2015 Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie - Działania polskiego

Bardziej szczegółowo

Raport z Ogólnopolskiego Badania Zdolności Kredytowej

Raport z Ogólnopolskiego Badania Zdolności Kredytowej Raport z Ogólnopolskiego Badania Zdolności Kredytowej Ogólnopolskie Badanie Zdolności Kredytowej pokazało, że wciąż ogromne jest zainteresowanie Polaków kredytami mieszkaniowymi. W ciągu dwóch dni, swoją

Bardziej szczegółowo

Fakt #1: Dużo nas łączy

Fakt #1: Dużo nas łączy Trendy 2013: Co gotują i jedzą rodziny na całym świecie Portal Allrecipes przeprowadził ankietę wśród tysięcy miłośników gotowania na całym świecie, aby poznać globalne trendy dotyczące jedzenia i wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej al. Szucha 25 00-918 Warszawa

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej al. Szucha 25 00-918 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO - 725408 - I/13/NC 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22.

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22. 09:00 Okazuje się, że wczorajsze dane o wykorzystanie deficytu budżetowego w Polsce nie były tragiczne i dodatkowo EURUSD znów zaczyna rosnąć więc występują naturalne czynniki sprzyjające umocnieniu PLN.

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Kongres Kobiet KOBIETY DO WŁADZY DROGA DO SUKCESU

Stowarzyszenie Kongres Kobiet KOBIETY DO WŁADZY DROGA DO SUKCESU Stowarzyszenie Kongres Kobiet KOBIETY DO WŁADZY DROGA DO SUKCESU Gdynia, 2 grudnia 2010 Bożena Wawrzewska Stan wyjściowy: W polskiej polityce kobiet jest za mało: 20 proc. w Sejmie, 8 proc. w Senacie W

Bardziej szczegółowo

Jak się odnaleźć w Holandii

Jak się odnaleźć w Holandii Jak się odnaleźć w Holandii i pokonać nieuniknione trudności Wstęp Kim jesteśmy? IDHEM, p. Barbara Freigang Poradnia.nl, dr Jacek Ciepliński Co robimy? Praktyczna pomoc dla imigrantów Indywidualne wsparcie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

Trening INTEGRA Dodatkowe dialogi

Trening INTEGRA Dodatkowe dialogi Trening INTEGRA Dodatkowe dialogi Pobieranie pieniędzy z banku Wersja 1 - Chciałbym/abym wypłacić pieniądze. - Ile dokładnie? - 100 Euro - Proszę o okazanie dokumentu tożsamości. - Mam ze sobą mój paszport

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE OTWARTE 11.03.2014 LUB 13.03.2014!! INSTRUKCJA OBSŁUGI MEDIÓW Z ELEMENTAMI KRYZYSU!!

SZKOLENIE OTWARTE 11.03.2014 LUB 13.03.2014!! INSTRUKCJA OBSŁUGI MEDIÓW Z ELEMENTAMI KRYZYSU!! SZKOLENIE OTWARTE 11.03.2014 LUB 13.03.2014 INSTRUKCJA OBSŁUGI MEDIÓW Z ELEMENTAMI KRYZYSU DLACZEGO VISION GROUP? Łączymy wiedzę i umiejętności z zakresu public relations z dziennikarskim doświadczeniem.

Bardziej szczegółowo

AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW

AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW Warszawa, luty 2004 r. W sondażu OBOP z 5-8 lutego 2004 r. okazało się, że: 80%. badanych uznało sprawę amerykańskich wiz dla Polaków za sprawę ważną dla Polski, zaś 39% -

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Od 2004 roku Polska jest członkiem Unii Europejskiej, w wyniku możliwości podjęcia

Bardziej szczegółowo

Podstawy balonowych kreacji

Podstawy balonowych kreacji Strona1 Jakub B. Bączek Podstawy balonowych kreacji Wydawnictwo: STAGEMAN POLSKA Copyright: Jakub B. Bączek Warszawa 2011 www.stageman.pl Strona2 WPROWADZENIE Animacja czasu wolnego to jeszcze słabo rozpowszechniony

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa koalicji Masz głos, masz wybór KAMPANIA GDZIEKOLWIEK BĘDZIESZ, ZAGŁOSUJ 31 maja 2010, Warszawa

Konferencja prasowa koalicji Masz głos, masz wybór KAMPANIA GDZIEKOLWIEK BĘDZIESZ, ZAGŁOSUJ 31 maja 2010, Warszawa Konferencja prasowa koalicji Masz głos, masz wybór KAMPANIA GDZIEKOLWIEK BĘDZIESZ, ZAGŁOSUJ 31 maja 2010, Warszawa Koalicja Masz głos, masz wybór Koalicję tworzą organizacje pozarządowe, agencje reklamowe

Bardziej szczegółowo

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich (30.) w dniu 14 maja 2013 r. VIII kadencja

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich (30.) w dniu 14 maja 2013 r. VIII kadencja ZAPIS STENOGRAFICZNY Posiedzenie Komisji Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich (30.) w dniu 14 maja 2013 r. VIII kadencja Porządek obrad: 1. Opinia komisji o formalnej poprawności oświadczenia senatora

Bardziej szczegółowo

Co oznacza dla Szkocji pozostanie w Zjednoczonym Królestwie? Informacje dotyczące referendum w sprawie niepodległości Szkocji.

Co oznacza dla Szkocji pozostanie w Zjednoczonym Królestwie? Informacje dotyczące referendum w sprawie niepodległości Szkocji. Co oznacza dla Szkocji pozostanie w Zjednoczonym Królestwie? Informacje dotyczące referendum w sprawie niepodległości Szkocji. Niniejsza broszura dostępna jest dużym drukiem, alfabetem Braille'a oraz w

Bardziej szczegółowo

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI REGIONY W KRAJU 1 ZAŁĄCZNIK DOTYCZĄCY METODOLOGII: ANALIZA WYNIKÓW EUROBAROMETRU Z ROZBICIEM NA REGIONY Poniższa analiza regionalna jest oparta na badaniach Eurobarometru zleconych przez Parlament Europejski.

Bardziej szczegółowo

Nowa twarz dla Justyny

Nowa twarz dla Justyny PRESS STORY (materiał w całości do dyspozycji redakcji) Nowa twarz dla Justyny Fot. Archiwum rodzinne Justyny Justyna jest oszpecona, ma zdeformowaną lewą część twarzy. Powieka i nos, opuszczony kącik

Bardziej szczegółowo

Polski rynek hotelowy w 2013 r. ciężka konkurencja na rynku

Polski rynek hotelowy w 2013 r. ciężka konkurencja na rynku Polski rynek hotelowy w 2013 r. ciężka konkurencja na rynku Rok 2012 rynek w rozkwicie Liczba hoteli w Polsce szybko rośnie z każdym rokiem. Według danych GUS w 2012 r. było w Polsce 2014 hoteli, wobec

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 http://www.cbos.pl sekretariat@cbos.pl SEKRETARIAT 629-35 - 69, 628-37

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2007 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA FINANSOWA /WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI/ PARTNERSTWO KONSUMPCJA BIZNES

EDUKACJA FINANSOWA /WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI/ PARTNERSTWO KONSUMPCJA BIZNES EDUKACJA FINANSOWA /WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI/ PARTNERSTWO KONSUMPCJA BIZNES NASZE ŻYCIE NIE MAMY WPŁYWU NA TO, JAK SIĘ RODZIMY I JAK UMIERAMY (ZAZWYCZAJ) Dobry mąż, dobry ojciec, ale zły elektryk NASZE ŻYCIE

Bardziej szczegółowo

Wielkie Powroty. Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych.

Wielkie Powroty. Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych. Wielkie Powroty Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych. Wielkie Powroty Rolf Benirschke twórca programu Po operacji wyłonienia stomii, która odbyła się w 1979 r., Rolf wrócił do profesjonalnej

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LEARNIT KOBIETY W IT EMANUELA (IT) Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku.

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku. Opieka zdrowotna przyjazna dziecku - Dzieci i młodzież: powiedz nam co myślisz! Rada Europy jest międzynarodową organizacją, którą tworzy 47 krajów członkowskich. Jej działania obejmują 150 milionów dzieci

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

ZBRODNI KATYŃSKIEJ. Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25

ZBRODNI KATYŃSKIEJ. Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25 ROCZNICA ZBRODNI KATYŃSKIEJ Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25 Zostaną po nas tylko guziki (bohater filmu Katyń w reż. A. Wajdy) Szanowni Państwo, Mam zaszczyt zaprosić na I przegląd filmów

Bardziej szczegółowo

obiektywne subiektywne wypychające z rynku pracy wiążące z rynkiem pracy

obiektywne subiektywne wypychające z rynku pracy wiążące z rynkiem pracy Edward Dolny obiektywne subiektywne wypychające z rynku pracy wiążące z rynkiem pracy VII VI V IV III II I Czynniki zachęcające do przechodzenia na emeryturę/rentę 1. Zły stan zdrowia 21. Uzyskanie wieku

Bardziej szczegółowo

Pijani kierowcy zabijają

Pijani kierowcy zabijają Pijani kierowcy zabijają Oferta kampanii Przeciw pijanym kierowcom 2015 Ktoś mógł zareagować, nikt tego nie zrobił Wyszecino Pijany kierowca zabił 27-latkę w siódmym miesiącu ciąży. Kobieta podróżowała

Bardziej szczegółowo

Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS

Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS prof. dr hab. Stanisław Michałowski Rektor UMCS Cel badań oraz charakterystyka respondentów 1. Badania miały na celu poznanie:

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJE O TEMATYCE

PUBLIKACJE O TEMATYCE PUBLIKACJE O TEMATYCE FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH Poznań, 22 grudnia 2010, 10:15 CZ.1 Zbliżają się Święta. Zbliża się Mikołaj. Od ponad półtora roku na szkoleniach o tematyce funduszy inwestycyjnych pomijam

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA Emerytury indywidualne, renta rodzinna dla wdów i wdowców, waloryzacja według zysków takie emerytury kapitałowe proponuje rząd. Dlaczego? Dlatego, że taki system

Bardziej szczegółowo

Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym

Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym kształceniem za granicą Opis przypadku Wśród uczniów rozpoczynających

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013 1963-2013 ocena netto mijającego roku Niemal od początków swojej działalności badawczej OBOP teraz TNS Polska zwykle pod koniec roku zwracał się do Polaków z prośbą o podsumowanie starego roku. Pytaliśmy,

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Z Rafałem Bakalarczykiem z instytutu Polityki Społecznej UW rozmawia Agata Czarnacka.

Z Rafałem Bakalarczykiem z instytutu Polityki Społecznej UW rozmawia Agata Czarnacka. Z Rafałem Bakalarczykiem z instytutu Polityki Społecznej UW rozmawia Agata Czarnacka. AC: jak pan ocenia konsultacje, które 16 stycznia zorganizowało Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej z opiekunami

Bardziej szczegółowo

Apel Wojewody Dolnośląskiego w zw. z wyjazdami za granicę.

Apel Wojewody Dolnośląskiego w zw. z wyjazdami za granicę. Źródło: http://duw.pl/pl/biuro-prasowe/aktualnosci/11046,apel-wojewody-dolnoslaskiego-w-zw-z-wyjazdami-za-granice.html Wygenerowano: Piątek, 24 czerwca 2016, 01:39 02 lipca 2015 Apel Wojewody Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Gdyby, to była mafia już bym nie żyła... Oto jak z koleżankami otrzymujemy kosmetyki, bawimy się wyśmienicie i jeszcze przy tym zarabiamy (oraz jak możesz do

Bardziej szczegółowo

Twoje prawa obywatelskie

Twoje prawa obywatelskie Twoje prawa obywatelskie Osoba niepełnosprawna w obliczu prawa Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Islandia

Bardziej szczegółowo

Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego

Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego Niniejszy dokument zawiera informacje na temat wpisu na listę wyborców, reguł głosowania oraz znaczenia głosu każdego wyborcy. Czy wiesz, że... Wybory do

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2012 BS/157/2012 POLACY O WYBORACH PREZYDENCKICH W STANACH ZJEDNOCZONYCH, STOSUNKACH POLSKO-AMERYKAŃSKICH I WPŁYWIE USA NA ŚWIAT

Warszawa, listopad 2012 BS/157/2012 POLACY O WYBORACH PREZYDENCKICH W STANACH ZJEDNOCZONYCH, STOSUNKACH POLSKO-AMERYKAŃSKICH I WPŁYWIE USA NA ŚWIAT Warszawa, listopad 2012 BS/157/2012 POLACY O WYBORACH PREZYDENCKICH W STANACH ZJEDNOCZONYCH, STOSUNKACH POLSKO-AMERYKAŃSKICH I WPŁYWIE USA NA ŚWIAT Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 97/2014 ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I AKTYWNOŚĆ POLITYCZNA W INTERNECIE

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 97/2014 ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I AKTYWNOŚĆ POLITYCZNA W INTERNECIE Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 97/2014 ODBIÓR KAMPANII WYBORCZEJ I AKTYWNOŚĆ POLITYCZNA W INTERNECIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014

Bardziej szczegółowo

Czy warto przygotować kampanię wyborczą w mediach społecznościowych i jak to zrobić?

Czy warto przygotować kampanię wyborczą w mediach społecznościowych i jak to zrobić? Czy warto przygotować kampanię wyborczą w mediach społecznościowych i jak to zrobić? Warsztat, Kongres Kobiet 9.05.2014 Czy social media są potrzebne w kampanii? Z internetu korzysta 61,4% Polaków (18,51

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia roku

Bardziej szczegółowo

Wsparcie i. informacje o. chorobie Parkinsona. Parkinson s information and support Polish

Wsparcie i. informacje o. chorobie Parkinsona. Parkinson s information and support Polish Wsparcie i informacje o chorobie Parkinsona Parkinson s information and support Polish Diagnoza choroby Parkinsona może wywróci życie do góry nogami - dlatego warto zwrócić się do nas Jeśli chorują Państwo

Bardziej szczegółowo

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej 11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej Raport Euro-Tax.pl Kwiecień 2015 W 11 lat Polacy zarobili 996 miliardów złotych w UE W ciągu 11 lat naszej obecności w strukturach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy...

Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy... Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy... 4 Elementy, które zaskoczyły Ukraińców po przyjeździe do Polski... 4

Bardziej szczegółowo

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska MAŁGORZATA KAROLINA PIEKARSKA Z zawodu dziennikarka prasowa i telewizyjna oraz pisarka, autorka powieści dla młodzieży. Z zamiłowania blogerka, której blog W świecie absurdów zyskał ponad 3 mln odsłon.

Bardziej szczegółowo

Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl.

Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl. Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości KRN.pl. Raport KRN.pl: Kupować czy wynajmować? Niniejszy raport został przygotowany przez specjalistów portalu nieruchomości

Bardziej szczegółowo

JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE?

JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE? JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE? Warszawa, październik 2000! Większość, niecałe trzy piąte (57%), Polaków twierdzi, że zna jakiś język obcy. Do braku umiejętności porozumienia się w innym języku niż ojczysty przyznaje

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże?

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Bankowość Rynki finansowe Pulpit Analizy Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Ustanowienie przez Narodowy Bank Szwajcarii (SNB) maksymalnego pułapu

Bardziej szczegółowo

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji A 399316 POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji pod redakcją Krzysztofa Zagórskiego i Michała Strzeszewskiego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2005 Spis treści WSTĘP. OPINIA

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Rola marketingu we współczesnym świecie. Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Rola marketingu we współczesnym świecie Czym jest marketing? dr Mikołaj Pindelski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 7. maja 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat. 20-25 października 2004

Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat. 20-25 października 2004 Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat 20-25 października 2004 1 Podsumowanie 2 Podsumowanie (1) Zdecydowana większość badanych (91%)

Bardziej szczegółowo

social relations agency

social relations agency social relations agency POBIJ REKORD ŚWIATA W SWOJEJ KUCHNI CASE STUDY Facebook Facebook to obecnie najpopularniejszy serwis społecznościowy na świecie. Posiada bardzo dobre możliwości targetowania komunikatów.

Bardziej szczegółowo

Sprawić aby każdy mógł generować korzyści finansowe na rzeczach, za które normalnie trzeba płacić...

Sprawić aby każdy mógł generować korzyści finansowe na rzeczach, za które normalnie trzeba płacić... Witaj, Istnieje pewnie kilka(naście) albo i więcej powodów, dla których teraz czytasz te słowa. Niezależnie więc od tego, dlaczego teraz je czytasz, chcę Ci podziękować za to, że inwestujesz swój czas

Bardziej szczegółowo

HAART. Od Autora 1 Pożegnanie Pameli 2 Warsztaty 2 Finanse 3 Apel 3 Wydarzenia w skrócie 4 Przelew 5. Od Autora

HAART. Od Autora 1 Pożegnanie Pameli 2 Warsztaty 2 Finanse 3 Apel 3 Wydarzenia w skrócie 4 Przelew 5. Od Autora HAART 9http BIULETYN HAART Październik Numer 9 (27)/20 13 Volume 7 (25) 1 HAART P.O. Box 26893Nairobi 00504Kenya Email: haart.kenya@gmail.com Tel: +254 739 414907 Strona: www.haartkenya.org Od Autora Nasza

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów radio telewizja Internet publikacje książkowe ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU wideokasety filmy fonografia wysokonakładowa prasa płyty kasety dzienniki czasopisma serwisy agencyjne

Bardziej szczegółowo

Dobrze służy ludziom. Nowa odsłona Banku BGŻ. Warszawa, 13 marca, 2012 r.

Dobrze służy ludziom. Nowa odsłona Banku BGŻ. Warszawa, 13 marca, 2012 r. Dobrze służy ludziom Nowa odsłona Banku BGŻ Warszawa, 13 marca, 2012 r. Kim jesteśmy dziś Prawie 400 oddziałów w 90 proc. powiatów w Polsce Bank lokalnych społeczności, wspierający rozwój polskich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Zebranie informacji na temat migrantów z danego obszaru stanowi poważny problem, gdyż ich nieobecność zazwyczaj wiąże się z niemożliwością przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Błędy agencji PR w kontaktach z mediami

Błędy agencji PR w kontaktach z mediami Wrocław, 16.04.2013 YOUNG PR Błędy agencji PR w kontaktach z mediami Dziennikarz nigdy nie dzwoni dwa razy! Kilkadziesiąt firm podobnych do Waszego klienta. Kilkaset agencji walczących o miejsce w

Bardziej szczegółowo

www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych

www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych Kim jesteśmy? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy to ogólnopolski, nieodpłatny program edukacji ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH

OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH Warszawa, 18 kwietnia 2011 r. OFERT PRZYBYWA, ALE NIE DLA WSZYSTKICH Raport Pracuj.pl Rynek Pracy Specjalistów w I kwartale 2011 roku Przybywa ofert pracy. W I kwartale 2011 ogłoszeń w serwisie Pracuj.pl

Bardziej szczegółowo

Młodzi pożyczają finansowy portret młodych

Młodzi pożyczają finansowy portret młodych Młodzi pożyczają finansowy portret młodych Życie na kredyt jest dla wielu młodych ludzi jedyną możliwością na rozpoczęcie samodzielnego życia. Jak wynika z badania Finansowy portret młodych Krajowego Rejestru

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść?

Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść? Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść? Studiujesz zagadnienia związane z bibliotekarstwem lub informacją naukową i szukasz pomysłu na rozwój zawodowy? Szykujesz się do obrony pracy magisterskiej

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI

Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI Warszawa, kwiecień 2015 ISSN 2353-5822 NR 61/2015 WIEDZA O UŁATWIENIACH W GŁOSOWANIU PRZED WYBORAMI PREZYDENCKIMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku

Bardziej szczegółowo

Klient banku w gąszczu informacji

Klient banku w gąszczu informacji Klient banku w gąszczu informacji 1 Zanim kupię % wśród internautów nie szukałe(a)m informacji przed zakupem Ubrania: 19% Żywność: 33% Alkohol: 33% Sprzęt komputerowy: 3% Zanim zrobisz popytaj, zanim popytasz

Bardziej szczegółowo