Zarządzanie środowiskiem. Edukacja ekologiczna jako instrument oddziaływania społecznego Natalia Dorushina

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zarządzanie środowiskiem. Edukacja ekologiczna jako instrument oddziaływania społecznego Natalia Dorushina"

Transkrypt

1 Zarządzanie środowiskiem. Edukacja ekologiczna jako instrument oddziaływania społecznego Natalia Dorushina Praca wykonana pod kierunkiem dr. inż. Iwony Kuczyoskiej Program Stypendialny im. Lane a Kirklanda 2009/2010

2 Cele pracy prezentacja efektywnych systemów zarządzania środowiskowego porównanie pozaszkolnych programów edukacji ekologicznej w Polsce i w Obwodzie Kaliningradzkim, będących istotnym instrumentem społecznym zarządzania środowiskiem

3 Struktura pracy I pojęcie i proces zarządzania środowiskiem cele zarządzania środowiskiem II III definicje i założenia systemu zarządzania środowiskiem systemy zarządzania środowiskiem instrumenty zarządzania środowiskiem edukacja ekologiczna jako instrument społeczny zarządzania środowiskiem analiza porównawcza pozaszkolnych programów edukacji ekologicznej w Polsce i Rosji

4 Zarządzanie środowiskiem zarządzanie użytkowaniem, ochroną i kształtowaniem środowiska, czyli zarządzanie ochroną środowiska w szerokim tego słowa znaczeniu w sposób bezpośredni i pośredni, na koocu rury, w procesach produkcyjnych oraz w czasie pozaprodukcyjnej aktywności społeczeostwa i pojedynczych osób. Poskrobko B., 1998 to te aspekty ogólnej funkcji zarządzania, które dotyczą opracowania, wdrożenia i realizacji polityki oraz celów środowiskowych jednostki organizacyjnej Matuszak-Flejszman A., 2001

5 Nowoczesne zarządzanie środowiskiem wiąże się z rozważnym gospodarowaniem zasobami naturalnymi, rozszerzaniem świadomości proekologicznej wśród społeczeostwa, przekonywanie do stosowania coraz nowszych i lepszych technologii mających na celu redukcje odpadów już w trakcie procesu produkcyjnego. także z zarządzaniem środkami finansowymi, których pozyskiwanie i prawidłowe użytkowanie stwarza dla przedsiębiorstwa szansę rozwoju. ważną zaletą nowego zarządzania - możliwośd powiązania wymienionych wyżej działao z całym zarządzaniem przedsiębiorstwem.

6 System zarządzania środowiskiem - zamierzony, uporządkowany układ działao, stanowiących element systemu zarządzania przedsiębiorstwem i zapewniających realizację jego polityki ochrony. Ogólny model systemu zarządzania środowiskiem (Poskrobko, 1998)

7 Rozszerzony model systemu zarządzania środowiskiem (Poskrobko, 1998)

8 Organizacja systemu zarządzania ochroną środowiska System zarządzania środowiskiem bazujący na strategii Czystszej Produkcji System ekozarządzania i audytu EMAS Norma ISO 14001

9 Program Czystszej Produkcji program ogłosiło Centrum Programowania Działalności, działający w strukturze UNEP (1989 r., Paryż) Czystsza Produkcja - strategią ochrony środowiska polegającą na ciągłym, zintegrowanym, zapobiegawczym działaniu w odniesieniu do procesów, produktów i usług, zmierzającym do zwiększenia efektywności produkcji i usług oraz redukcji ryzyka dla ludzi i środowiska przyrodniczego. Podstawowy zasady Czystszej Produkcji : zapobieganie lub likwidacja zanieczyszczeo poprzez kombinacje działao, które dają maksimum pozytywnych efektów w środowisku z istotnymi ekonomicznymi oszczędnościami dla przemysłu i społeczeostwa przedsiębiorstwa, które decydują się na jej wdrożenie muszą stale szukad nowych rozwiązao pozwalających na zmniejszenie ilości zanieczyszczeo, zużycia energii i zasobów naturalnych ideałem Czystszej Produkcji jest produkcja bez odpadów

10 System zarządzania środowiskiem bazujący na strategii Czystszej Produkcji Dalsza ciągła poprawa

11 System EMAS Opracowano w latach 80-tych XX wieku systemu zarządzania ochroną środowiska w przedsiębiorstwie i przeglądów ekologicznych. System został nazwany systemem EMAS, od angielskiego Eco-Management and Audit Scheme, ekoaudytem. Do wspólnotowego porządku prawnego wprowadzono go rozporządzeniem Rady 1836/93 z dnia 29 czerwca 1993 r. w sprawie dobrowolnego uczestnictwa firm przemysłowych w systemie zarządzania ochrony środowiska i przeglądów ekologicznych we Wspólnocie

12 Polityka ekologiczna Wstępny przegląd ekologiczny Analiza zakresu bezpośrednich oddziaływao Analiza zakresu oddziaływao sektora usług Szczegółowy przegląd bezpośrednich oddziaływao Szczegółowy przegląd oddziaływania sektora usług Raport z przeglądu Rekomendacje ze wstępnego przeglądu Program środowiskowy System ekologicznego zarządzania System zarządzania bezpośredni mi efektami System zarządzania sektorem usług Komplekso wy system zarządzania jednostką System współpracy i koordynacj i Wdrożenie programu środowiskowego za pomocą systemu zarządzania Pierwsze oświadczenie powinno byd opracowane przed wdrożeniem programu i audytu Przegląd ekonomiczny Oświadczenie środowiskowe Zewnętrzna ocena systemu

13 Wymagania, cechy EMAS Strategia zarządzania środowiskiem wg Czystszej Produkcji Zakres obowiązywania Uczestnictwo Unia Europejska Dobrowolne zobowiązanie przedsiębiorstwa wydziały produkcyjne Polska Dobrowolne zobowiązanie przedsiębiorstwa samorządy lokalne Najważniejsze wymagania Ciągła poprawa w oddziaływaniu na środowisko Zobowiązanie do ciągłej: redukcji wsadu redukcji zrzutów do środowiska odpadów stałych, ciekłych, gazowych, innych (np. hałas) Formalne potwierdzenie Oświadczenie o przystąpieniu do EMAS podpisanie deklaracji UNEP-CP złożenie formularzy aplikacyjnych Ocena Ocena przez akredytowanego audytora Audyt zewnętrzny i ocena formularzy aplikacyjnych Rejestracja Rejestracja w rejestrze UE Świadectwo CP (tymczasowe) Kontrola ocena skuteczności i wyników wprowadzenia schematu co 3 lata publikowanie raportu ekologicznego weryfikacja SŻŚ po 2 latach od uzyskania Świadectwa publikowanie raportu ekologicznego (coroczne) Komunikacja społeczna publikacja listy przedsiębiorstw EMAS wpis do Polskiego Rejestru CP

14 Norma ISO jest obecnie najbardziej znanym międzynarodowym standardem systemu zarządzania środowiskowego została opracowana w początkach lat dziewięddziesiątych XX wieku przez członków Międzynarodowej Organizacji Standaryzacyjnej (International Standarisation Organization, ISO) zasadniczym celem tego systemu jest zapewnienie minimalizowania negatywnego wpływu do środowiska wraz z zapobieganiem zanieczyszczeniom, a także zgodności z wymaganiami prawnymi w zakresie ochrony środowiska obowiązującymi organizację oraz zapewnienie ciągłego doskonalenia

15 Struktura norm ISO serii w zarządzaniu środowiskowym

16 Etapy wdrażania systemy zarządzania środowiskowego na podstawie normy ISO Ciągle doskonalenie

17 Porównanie ISO EMAS Pierwszy raport ekologiczny dobrowolny obowiązkowy Polityka ekologiczna organizacja powinna ustanowid i wykonad procedurę identyfikowania wymagao prawnych i innych przestrzeganie stosownych przepisów odnoszących się do ochrony środowiska musi byd opublikowana w oświadczeniu ekologicznym Cele i zadania muszą byd związane z polityką środowiskową nie wspomniano o zadaniach cele powinny byd określone liczbowo i terminowo Programy ekologiczne muszą byd odpowiednie do celów i zadao osobne programy muszą byd wykonywane do nowych działao System Zarządzania Środowiskowego Kontrola ekologiczna/ audity wewnętrzne Certyfikacja/ rejestracja odnośnie do organizacji dokumentacja SZŚ i kontrola dokumentacji wymaga ciągłego doskonalenia audity wewnętrzne systemu w dobrowolnym cyklu kontrolnym przez akredytowane jednostki certyfikujące otrzymuje się certyfikat odnośnie miejsca firmy komunikowanie się z administracją, udziałowcami wyższe wymagania dotyczące ciągłego doskonalenia ocena procesów w celu ochrony środowiska co 3 lata przez akredytowaną osobę lub instytucję do spraw walidacji ekologiczna, powołaną przez władze kraju rejestracja w rejestrze uczestników EMAS Dodatkowe wymagania - wyższe wymagania dotyczące pracowników

18 Instrumenty zarządzania środowiskiem Instrumentami zarządzania - narzędzia, które w sposób bezpośredni lub pośredni oddziałują na obiekt. Instrumenty to narzędzia oddziałujące na jednostki terytorialne, przedsiębiorstwa, gospodarstwa domowe i osoby fizyczne. Narzędzia zarządzania - instytucje polityczne i prawne oraz środki, instrumenty i procedury zarządzania, a więc wszystko to, co zapewnia organizacje systemu, jego wewnętrzne funkcjonowanie i regulacyjne oddziaływanie na obiekt zarządzania.

19

20 Edukacja ekologiczna jako instrument społeczny zarządzania środowiskiem Edukacja ekologiczna - uświadomienie skutków nierozważnych działao ingerujących w komponenty środowiska naturalnego. Aby edukacja ekologiczna była skuteczna musi docierad do całości społeczeostwa ze szczególnym zwróceniem uwagi na młode pokolenie, dopiero wkraczające w dorosłe życie. Programy edukacji ekologicznej mogą byd nastawione na działanie przez różne okresy czasowe w zależności od oczekiwanych przez organizatorów efektów.

21 Foto: archiwum WKŚ UMK według Programu Ochrony Środowiska dla miasta Krakowa Edukacja ekologiczna działania edukacyjne działania popularyzacyjne działania propagandowe edukacja podstawowa na bazie szkół plakaty i ulotki informacje tablicowe o walorach terenów chronionych seminaria imprezy tematyczne informacje o komponentach środowiska i występujących zagrożeniach dostępnośd literatury audycje tematyczne dostępnośd literatury w sieci kioskowej

22 Porównanie pozaszkolnych programów edukacji ekologicznej Program ekozespołów, czyli kampania ekologicznego stylu życia "Razem chronimy Ziemię Czym skorupka za młodu nasiąknie, czyli jak pokochad przyrodę, żeby ona pokochała nas" U żródel natury "Przyroda wokół nas - Ptaki" Strażnicy Przyrody

23 Nazwa programu Program ekozespołów Organizatorzy Fundacja GAP Polska (Global Action Plan) Czym skorupka za młodu nasiąknie Zespol Edukacji i Udostępniania Gorczaoskiego Parku Narodowego "U źródeł Natury" Stowarzyszenie Ośrodek Działao Ekologicznych "Źródła" "Przyroda wokół nas - Ptaki" Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków Strażnicy Przyrody Kaliningradzki Obwodowy Centrum Edukacji Ekologiczneij i Turystiki, Grupa "Guide" Istnieje Od 2000 r. Od 2002 r. Od 2008 r. Od 2004 r. Od 2004 r. Cele Ochrona przyrody i zachowanie różnorodności biologicznej, Uświadomienie, że małe lokalne działania mogą wpływad na globalne zjawiska. Adresaci Przedszkola, szkoły podstawowe, gimnazja, szkoły ponadgimnazjalne, ośrodki szkolnowychowawcze, młodzieżowe ośrodki wychowawcze, bursy szkolne, domy dziecka Budzenie i rozwijanie wrażliwości na przyrodę Kształtowanie proekologicznych postaw, zaangażowanie w aktywne formy ochrony przyrody. Uczniowie i nauczyciele szkoły podstawowej ze szczególnym uwzględnieniem mieszkaoców obszarów cennych przyrodniczo, chronionych i ich otulin zapoznanie uczestników z problematyką programu NATURA 2000 oraz pozostałymi formami ochrony środowiska. Projekt skierowany jest do nauczycieli i uczniów szkół gimnazjalnych oraz średnich. Zachęcenie uczestników do obserwowania przyrody. Zaangażowanie uczniów w aktywne działania na rzecz poznania i ochrony środowiska w swojej okolicy. Skierowany jest do nauczycieli i uczniów szkół średnich, gimnazjów oraz starszych klas szkół podstawowych. Zwiększenie zaangażowania mieszkaoców Obwodu Kaliningradzkiego w zakresie obserwacji i ochrony przyrody Przedszkola, szkoły, domy dziecka, ośrodki dla dzieci i młodzieży, przedszkola, szkoły, domy dziecka, ośrodki dla dzieci i młodzieży

24 Nazwa programu Program ekozespołów Czym skorupka za młodu nasiąknie "U źródeł Natury" "Przyroda wokół nas - Ptaki" Strażnicy Przyrody Obszary działania Działaoia w gospodarstwie domowym ucznia. 5 obszarów oddziaływania Ochrona różnorodności biologicznej, kształtowaniue aktywnej postawy przyjaznej dla przyrody Problematyką programu NATURA 2000 oraz pozostałe formy ochrony środowiska Ptaki - rzadkie gatunki oraz powszechnie występujące Różnorodnośd biologiczna i jej zachowanie, "Styl życia i środowisko, Odkrywamy Świat Przyrody Zaangażowa nie ponad uczniów i dzieci 104 nauczycieli, 2050 uczniów w roku 2006 Program dżiała od 2009 roku ponad 1000 nauczycieli i uczniów ponad uczestników Realizacja Programu 6-miesięczny program stylu życia Uczestnicy skupieni są w kilkuosobowych zespołach Szkolenia, warsztaty metodyczne i t.d.. praca z jedną grupą dzieci przez kilka lat. Terenowe zajęcia według Pakietu edukacyjnego warsztaty dla nauczycieli Program składa się z trzech projektów realizowanych równolegle: Pakiet edukacyjny. NATURA 2000 i inne formy ochrony przyrody, Edukacja ekologiczna Natura 2000, Wpadnij w sied. Realizowany przez całe klasy na lekcjach lub w ramach zajęd pozalekcyjnych wybór realizowanych zagadnieo. Różnorodnośd biologiczna i jej zachowanie - sezonowy system Uczestnicy Programu skupieni są w zespołach Dla nauczycieli zorganizowane szkolenia i t.d.. Materialy Podręcznik Razem chronimy Ziemię Pakiet edukacyjny - zestaw materiałów dydaktycznych dla nauczyciela i ucznia (poradniki, zestaw do dwiczeo, prezentacja multimedialna, CD) Pakiet edukacyjny: mapa, broszura z materiałami informacyjnymi Zestaw materiałów edukacyjnych, książka dla nauczyciela Ptaki. Zestaw materiałów edukacyjnych, poradnik Strażnicy przyrody

25 Wnioski Popularnośd wdrażania systemów zarządzania środowiskowego wzrasta. Wiele organizacji przeprowadza ekologiczne analizy i audyty. Aby to było skuteczne one powinny byd prowadzone w ramach zorganizowanego systemu. Przykładami tych systemów mogą byd polski systemu zarządzania środowiskiem według Czystszej Produkcji, system Unii Europejskiej EMAS oraz międzynarodowy system na podstawie normy ISO Wymienione systemy zarządzania środowiskowego są potencjalnie bardzo dobrymi narzędziami, ułatwiającymi organizacji, która wdrożyła system, kontrolowanie wpływu wywieranego na środowisko oraz pozwalającymi wykazad dbałośd o środowisko i poprawny stosunek do jego ochrony. Opracowanie dobrze działającego systemu, dostosowanego do danej organizacji, wymaga właściwego zrozumienia koncepcji systemu, dobrej znajomości specyfiki organizacji. System zarządzania jest tylko narzędziem i jak każde narzędzie błędnie używany nie przyniesie pozytywnych skutków. Organizacje potrzebują wsparcia, które ułatwiłoby im właściwe posłużenie się koncepcją przedstawioną w normie (pomoc konsultanta przy opracowywaniu własnego systemu).

26 Oprócz właściwego wdrażanie i realizacji systemów zarządzania środowiskowego jest bardzo istotne dążenie do ich ciągłego doskonalenia. Ważną role w tym odgrywają instrumenty zarządzania środowiskiem, w tym edukacja ekologiczna. W danej prace porównane zostałe pozaszkolne programy edukacji ekologicznej: Program ekozespołów, czyli kampania ekologicznego stylu życia "Razem chronimy Ziemię", program Czym skorupka za młodu nasiąknie, czyli jak pokochad przyrodę, żeby ona pokochała nas", program ODEE Żródła - "U źródeł Natury", program "Przyroda wokół nas Ptaki oraz Program Strażnicy przyrody. Zwiększenie liczby uczestników wszystkich porównywanych programów edukacji ekologicznej wykazuje stały wzrost zainteresowania i zbliżenie do zainteresowao i potrzeb uczniów, rodziny, społeczeostwa. Zaangażowanie do udziału w programie dzieci w wieku przedszkolnym i młodzieży w wieku powyżej 18 lat (wolontariat) i zorganizowanie letniej praktyki, podczas której uczestnicy badają przyrodę i piszą własną prace jest pozytywnym doświadczeniem programu edukacji ekologicznej Strażnicy przyrody. Zorganizowanie wspólnych seminariów dla metodyków z Polski i Rosji, dotyczących edukacji ekologicznej i przyrodniczej, istniejących programów edukacji, pozytywnych rezultatów, ułatwi wymianę doświadczeo, powstanie i dalszy rozwój nowych programów edukacji ekologicznej.

27 Dziękuję za uwagę!

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

Wstęp. 1 Założenia i cele EMAS 2 EMAS w Polsce 3 Wdrażanie i rejestracja w EMAS

Wstęp. 1 Założenia i cele EMAS 2 EMAS w Polsce 3 Wdrażanie i rejestracja w EMAS Wstęp 1 Założenia i cele EMAS 2 EMAS w Polsce 3 Wdrażanie i rejestracja w EMAS Założenia 1 i cele EMAS Geneza zarządzania środowiskowego EMAS / ISO 14001 Zarządzanie środowiskowe 1995 Zarządzanie jakością

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka

Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS. Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka Weryfikacja i walidacja w systemie EMAS Biuro Certyfikacji Systemów Zarządzania PRS S.A. Grzegorz Marchewka EMAS (Eco Management and Audit Scheme) Wspólnotowy System Ekozarządzania i Audytu Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS. Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013

Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS. Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013 Program akredytacji weryfikatorów środowiskowych EMAS Krzysztof Woźniak, Barbara Zengel Warszawa, 19.12.2013 Definicje Akredytacja poświadczenie przez krajową jednostkę akredytującą, że jednostka oceniająca

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

SYSTEMOWE ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM

SYSTEMOWE ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM Wykład 11. SYSTEMOWE ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM 1 1. Istota i funkcje zarządzania środowiskowego: Racjonalne zagospodarowanie środowiska wymaga, aby rozwój działalności rozpatrywać w kontekście trzech sfer:

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie. Tomasz Poskrobko

Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie. Tomasz Poskrobko Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie Tomasz Poskrobko Etapy rozwoju modelu ochrony środowiska w przedsiębiorstwie strategia czystszej produkcji strategia zarządzania obciążeniem strategia zarządzania

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM Co jest istotą systemu zarządzania środowiskowego wg normy ISO 14001? System zarządzania środowiskowego stanowi część systemu zarządzania organizacji. Istota SZŚ wg normy ISO 14001

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB

Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB Postępowanie na opracowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego według wymagań normy ISO 14001 i Rozporządzenia EMAS w Oddziałach IMGW-PIB Joanna Kozłowska p.o. Kierownik Biura Organizacyjno-Prawnego

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI Seminarium Informacyjno-promocyjne projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

Proces certyfikacji ISO 14001:2015

Proces certyfikacji ISO 14001:2015 ISO 14001:2015 Informacje o systemie W chwili obecnej szeroko pojęta ochrona środowiska stanowi istotny czynnik rozwoju gospodarczego krajów europejskich. Coraz większa liczba przedsiębiorców obniża koszty

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Nowe regulacje prawne a EMAS. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Nowe regulacje prawne a EMAS. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Nowe regulacje prawne a EMAS Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Ochrona środowiska w Polsce Ochrona środowiska w Polsce 500 aktów prawnych Gospodarka odpadami - zmiany w przepisach

Bardziej szczegółowo

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Monika Dziadkowiec Dyrektor Generalna Warszawa, 5.07.2012 r. Ministerstwo Środowiska, poprzez współtworzenie polityki państwa, troszczy się o środowisko

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Jak skutecznie wdrożyć System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji. Katowice 25 czerwiec 2013

Jak skutecznie wdrożyć System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji. Katowice 25 czerwiec 2013 Jak skutecznie wdrożyć System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji Katowice 25 czerwiec 2013 Agenda Na czym oprzeć System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji (SZBI) Jak przeprowadzić projekt wdrożenia

Bardziej szczegółowo

Plan spotkań DQS Forum 2017

Plan spotkań DQS Forum 2017 DQS Polska sp. z o.o. Członek DQS Group Plan spotkań DQS Forum 2017 1 Grupa docelowa Data Temat Miejsce Cel 1 23.01.2017 Wymagania IATF 16949 w porównaniu do ISO/TS 16949:2009 Główne zmiany ISO/TS 16949:2009

Bardziej szczegółowo

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE:

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE: Audytor Wewnętrzny systemu HACCP oraz standardów IFS w wersji 6 (International Food Standard version 6) i BRC w nowej wersji 7 (Global Standard for Food Safety issue 7) - AWIFSBRC CEL SZKOLENIA: zrozumienie

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 w terenie

Natura 2000 w terenie Antoni Marczewski Natura 2000 w terenie Fot. W. Stepaniuk Doświadczenia Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków OTOP Założone w 1991 Prawie 1000 ha rezerwatów, w których prowadzona jest czynna ochrona

Bardziej szczegółowo

CSR szansą rozwoju Polskiej Korporacji Recyklingu (PKR) Witold Chemperek

CSR szansą rozwoju Polskiej Korporacji Recyklingu (PKR) Witold Chemperek CSR szansą rozwoju Polskiej Korporacji Recyklingu (PKR) Witold Chemperek Wiceprezes Zarządu Polska Korporacja Recyklingu Sp. z o.o. jest wiodącym w regionie Zakładem Przetwarzania Zużytego Sprzętu Elektrycznego

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

POLSKI RUCH CZYSTSZEJ PRODUKCJI NOT

POLSKI RUCH CZYSTSZEJ PRODUKCJI NOT Seminarium Informacyjno-promocyjne projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. Zmiany wzorców produkcji i konsumpcji w świetle

Bardziej szczegółowo

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność?

Krajowy system ekozarządzania i audytu. EMAS potrzeba czy konieczność? Krajowy system ekozarządzania i audytu EMAS potrzeba czy konieczność? Agnieszka Zdanowska Departament Informacji o Środowisku Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska 25 listopada 2010 r., Poznań Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Forum ISO 14000 INEM Polska Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Wymagania norm: ISO 9001, ISO 14001 oraz PN-N-18001 dotyczące dostawców i podwykonawców. Szczyrk, 24 27. 09. 2006r. Maciej Kostrzanowski

Bardziej szczegółowo

EMAS w nowych przepisach o gospodarce odpadami. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

EMAS w nowych przepisach o gospodarce odpadami. Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska EMAS w nowych przepisach o gospodarce odpadami Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Ochrona środowiska w Polsce Ochrona środowiska w Polsce 500 aktów prawnych Eco-Management and Audit

Bardziej szczegółowo

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum WdroŜeń Czystszej Produkcji Zarządzanie środowiskowe zgodne z wymaganiami normy ISO 14001 Wprowadzenie Coraz więcej

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

Norma ISO 26000 Zasady, obszary i działania Wyzwania praktyczne. Dr inż. Zofia Pawłowska

Norma ISO 26000 Zasady, obszary i działania Wyzwania praktyczne. Dr inż. Zofia Pawłowska Norma ISO 26000 Zasady, obszary i działania Wyzwania praktyczne Dr inż. Zofia Pawłowska 1 Odpowiedzialnośd społeczna powinna przenikad każdą decyzję, bez względu na to, czy dotyczy ona pracowników, wyrobów,

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne

Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne Założenia Realizacji Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! w latach 2012 2015 Założenia ogólne 1. Celem Ogólnopolskiego Programu Edukacyjnego Trzymaj Formę! jest edukacja w zakresie trwałego

Bardziej szczegółowo

Koncepcji pracy Zespołu Szkół nr 1. Dukla 01 grudnia 2010

Koncepcji pracy Zespołu Szkół nr 1. Dukla 01 grudnia 2010 Koncepcji pracy Zespołu Szkół nr 1 Dukla 01 grudnia 2010 Definicja koncepcji pracy szkoły Pojęcie Koncepcja pracy szkoły w sposób formalny, jako jeden z wymogów funkcjonowania placówek oświatowych, zapisane

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Zarządzanie środowiskiem Rok akademicki: 2013/2014 Kod: DIS-2-106-IK-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

EMAS w Polsce. Robert Pochyluk

EMAS w Polsce. Robert Pochyluk Robert Pochyluk EMAS w Polsce Po kilku latach oczekiwania, polskie organizacje, które wdrożyły system zarządzania środowiskowego uzyskały formalną możliwość rejestracji w systemie EMAS. System ten, który

Bardziej szczegółowo

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Generalna Dyrekcja Ochrony

Bardziej szczegółowo

POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA

POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA Thermaflex Izolacji Sp. z o. o. zajmuje wiodącą pozycję w Polsce w branży izolacji technicznych ze spienionych poliolefin. Dążymy aby System Zarządzania Jakością i Środowiskiem

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY

PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY Danuta Rozmarynowska Gimnazjum Publiczne w Głuszycy PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY I. Wyjątki z rozporządzeń MENiS w sprawie programów nauczania.

Bardziej szczegółowo

CELE I ZAŁOŻENIA PROJEKTU: PROPAGOWANIE WZORCÓW PRODUKCJI I KONSUMPCJI SPRZYJAJĄCYCH PROMOCJI ZASAD TRWAŁEGO I ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

CELE I ZAŁOŻENIA PROJEKTU: PROPAGOWANIE WZORCÓW PRODUKCJI I KONSUMPCJI SPRZYJAJĄCYCH PROMOCJI ZASAD TRWAŁEGO I ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU Seminarium Informacyjno-promocyjne projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. CELE I ZAŁOŻENIA PROJEKTU: PROPAGOWANIE WZORCÓW

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW

SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW SZKOLNY SYSTEM WSPIERANIA ZDOLNOŚCI I TALENTÓW UCZNIÓW w Publicznej Szkole Podstawowej im. Wandy Kawy i Bronisławy Kawy w Kośmidrach Szkolny System Wspierania Zdolności i Talentów Uczniów zaopiniowany

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA W ZAKRESIE TECHNOLOGII ŚRODOWISKOWYCH ZUO SP. Z O. O. I GOT PNP SP. Z O.O.

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA W ZAKRESIE TECHNOLOGII ŚRODOWISKOWYCH ZUO SP. Z O. O. I GOT PNP SP. Z O.O. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA W ZAKRESIE TECHNOLOGII ŚRODOWISKOWYCH ZUO SP. Z O. O. I GOT PNP SP. Z O.O. Gorzowski Ośrodek Technologiczny PNP Sp. z o.o. Gorzowski Ośrodek Technologiczny Park Naukowo-Przemysłowy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN Ogólnopolskiego konkursu na opracowanie scenariusza zajęć związanych z edukacją społeczeństwa na obszarze Natura 2000.

REGULAMIN Ogólnopolskiego konkursu na opracowanie scenariusza zajęć związanych z edukacją społeczeństwa na obszarze Natura 2000. REGULAMIN Ogólnopolskiego konkursu na opracowanie scenariusza zajęć związanych z edukacją społeczeństwa na obszarze Natura 2000. 1. Organizator: Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku, ul. Stary

Bardziej szczegółowo

Oferta edukacyjna. w Tucholskim Parku Krajobrazowym. Dorota Borzyszkowska. Bydgoszcz, dnia 14 listopada 2014 r.

Oferta edukacyjna. w Tucholskim Parku Krajobrazowym. Dorota Borzyszkowska. Bydgoszcz, dnia 14 listopada 2014 r. Oferta edukacyjna w Tucholskim Parku Krajobrazowym Dorota Borzyszkowska Bydgoszcz, dnia 14 listopada 2014 r. 36. 983 ha 11.323 ha 25.660 ha 2 PWR fot. Marcin Karasiński PWR fot. Marcin Karasiński PWR

Bardziej szczegółowo

Skuteczność i efektywność systemów zarządzania środowiskowego

Skuteczność i efektywność systemów zarządzania środowiskowego Skuteczność i efektywność systemów zarządzania środowiskowego dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Warszawa, 18 kwietnia 2012 r. AGENDA Systemy zarządzania

Bardziej szczegółowo

Legionowo, r. mgr Alicja Sitkowska-Warda

Legionowo, r. mgr Alicja Sitkowska-Warda Legionowo, 23.02.2016 r. mgr Alicja Sitkowska-Warda Program innowacji Obserwuję, badam, odkrywam jest skierowany do uczniów I etapu edukacyjnego. Program innowacji będzie realizowany podczas zajęć pozalekcyjnych

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001

Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 Doświadczenia w wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji zgodnego z normą ISO 27001 na przykładzie Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej Gliwice, dn. 13.03.2014r. System Zarządzania Bezpieczeństwem

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych

Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych Lesław Janowicz econet OpenFunding Sp. z o.o. 28.10.2015 Nie wiemy wszystkiego, ale czujemy się ekspertami

Bardziej szczegółowo

Projekt LIFE12 NAT/PL/000081 Ochrona zbiorowisk nieleśnych na terenie Beskidzkich Parków Krajobrazowych

Projekt LIFE12 NAT/PL/000081 Ochrona zbiorowisk nieleśnych na terenie Beskidzkich Parków Krajobrazowych Projekt LIFE12 NAT/PL/000081 Ochrona zbiorowisk nieleśnych na terenie Beskidzkich Parków Krajobrazowych Beskidy Zachodnie walory przyrodnicze, kulturowe, krajobrazowe Nieleśne zbiorowiska roślinne efektem

Bardziej szczegółowo

Rola usług publicznych i ekosystemowych w kształtowaniu zrównoważonego rozwoju

Rola usług publicznych i ekosystemowych w kształtowaniu zrównoważonego rozwoju Rola usług publicznych i ekosystemowych w kształtowaniu zrównoważonego rozwoju Katowice, 23.11.2012 r. dr Leszek Trząski mgr Małgorzata Kantor Główny Instytut Górnictwa Sfinansowano ze środków Narodowego

Bardziej szczegółowo

"Stąd do przyszłości"

Stąd do przyszłości Strona1 Publikacja podsumowująca na zakończenie projektu "Stąd do przyszłości" Nr POKL.09.01.02-06-090/11 zajęcia: Zajęcia wyrównawcze z przyrody z elementami ekologii SP Trzeszczany Opracowała: Marzena

Bardziej szczegółowo

W SZKOLE PODSTAWOWEJ w ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 im. JANA PAWŁA II w BEŁŻYCACH

W SZKOLE PODSTAWOWEJ w ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 im. JANA PAWŁA II w BEŁŻYCACH W SZKOLE PODSTAWOWEJ w ZESPOLE SZKÓŁ NR 1 im. JANA PAWŁA II w BEŁŻYCACH W związku z postępującą degradacją środowiska naturalnego (susza, powodzie, dziura ozonowa) coraz większego znaczenia na świecie

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej filarem systemu finansowania ochrony środowiska w Polsce

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej filarem systemu finansowania ochrony środowiska w Polsce Z a i n w e s t u j m y r a z e m w ś r o d o w i s k o Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej filarem systemu finansowania ochrony środowiska w Polsce Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Konferencja. 27 września 2010 roku, godz

Konferencja. 27 września 2010 roku, godz Mamy tylko jedną Ziemię, a jej przyszłość zależy od każdego, na pozór niewielkiego, ludzkiego działania, Konferencja zależy od każdego z nas 27 września 2010 roku, godz. 10.00 Organizacje pozarządowe z

Bardziej szczegółowo

Miejsce: Towarzystwo Naukowe Płockie w Płocku. 1. Otwarcie konferencji Janina Kawałczewska Powitanie uczestników, prelegentów.

Miejsce: Towarzystwo Naukowe Płockie w Płocku. 1. Otwarcie konferencji Janina Kawałczewska Powitanie uczestników, prelegentów. Scenariusz konferencji 27 września 2010 roku, godz. 10.00 Organizacje pozarządowe z administracją publiczną na rzecz zrównoważonego rozwoju i ochrony bioróżnorodności Mazowsza, Kujaw i Ziemi Łódzkiej.

Bardziej szczegółowo

NOWA WIZJA KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO SZANSĄ NA ROZWÓJ REGIONU WAŁBRZYSKIEGO. Opracował: Roman Głód

NOWA WIZJA KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO SZANSĄ NA ROZWÓJ REGIONU WAŁBRZYSKIEGO. Opracował: Roman Głód NOWA WIZJA KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO SZANSĄ NA ROZWÓJ REGIONU WAŁBRZYSKIEGO Opracował: Roman Głód Z czego wynika potrzeba modernizacji kształcenia zawodowego? globalizacja i rosnący udział

Bardziej szczegółowo

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA W TRAKCJA PRKiI S.A. Warszawa, maj 2015 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od 1999 roku Trakcja PRKiI S.A. mając na uwadze satysfakcję Klienta i

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA SKUTECZNEJ EDUKACJI

ŹRÓDŁA SKUTECZNEJ EDUKACJI ŹRÓDŁA SKUTECZNEJ EDUKACJI Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła 90-602 Łódź, ul. Zielona 27 tel. 042 632 03 11, kom. 507 575 535 www.zrodla.org www.zieloneszkoly.pl Edukacja ekologiczna - Ośrodek Edukacji

Bardziej szczegółowo

Polityka innowacyjna Województwa Mazowieckiego

Polityka innowacyjna Województwa Mazowieckiego Polityka innowacyjna Województwa Mazowieckiego Konferencja Innowacje w przemyśle a zmiany klimatu Warszawa, dn. 28 maja 2009 r. 1 Warszawa, dn.28 maja 2009 r. Plan prezentacji: Regionalna Strategia Innowacji

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁTOWANIE KRAJOBRAZU SZKOŁY

KSZTAŁTOWANIE KRAJOBRAZU SZKOŁY PUBLICZNE GIMNAZJUM im. Władysława Jagiełły w Parczewie PROJEKT EKOLOGICZNO- EDUKACYJNY KSZTAŁTOWANIE KRAJOBRAZU SZKOŁY 2014 Autor : Iwona Ilczuk Współpraca : Zofia Zajączkowska Urszula Czarnacka Barbara

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością

Systemy zarządzania jakością Systemy zarządzania jakością cechy, funkcje, etapy wdrażania systemu Prezentacja na spotkanie 3 System zarządzania jakością - czym jest a czym nie jest? System zarządzania jakością jest: zbiorem reguł,

Bardziej szczegółowo

O STOWARZYSZENIU. Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła ul. Zielona 27, 90-602 Łódź tel. 042 632 03 11, kom. 507 575 535 www.zrodla.

O STOWARZYSZENIU. Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła ul. Zielona 27, 90-602 Łódź tel. 042 632 03 11, kom. 507 575 535 www.zrodla. O STOWARZYSZENIU Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła ul. Zielona 27, 90-602 Łódź tel. 042 632 03 11, kom. 507 575 535 www.zrodla.org Stowarzyszenie ODE Źródła od 20 lat zajmuje się szeroko rozumianą edukacją

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 Przedmowa... 11 Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 1. Charakterystyka zarządzania jakością... 15 1.1. Zarządzanie a kierowanie... 15 1.2. Cel i obiekt zarządzania... 16 1.3. Definiowanie

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju.

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. FAMED Żywiec S.A. Dokumentacja Systemu Zarządzania zgodnego z PN-EN ISO

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKA AGENCJA ENERGETYCZNA DARIUSZ CIARKOWSKI

MAZOWIECKA AGENCJA ENERGETYCZNA DARIUSZ CIARKOWSKI MAZOWIECKA AGENCJA ENERGETYCZNA DARIUSZ CIARKOWSKI Warszawa 30.09.2011 Regionalna agencja energetyczna ( geneza ) Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa mówi, że prowadzi on politykę

Bardziej szczegółowo

Projekt systemowy Opracowanie i wdrożenie kompleksowego systemu pracy z uczniem zdolnym

Projekt systemowy Opracowanie i wdrożenie kompleksowego systemu pracy z uczniem zdolnym Projekt systemowy Opracowanie i wdrożenie kompleksowego systemu pracy z uczniem zdolnym Podstawowe informacje o projekcie: Okres realizacji i Lider Projektu 1 lutego 2010 r. - 30 czerwca 2011 r. Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty środowiskowe

Certyfikaty środowiskowe Certyfikaty środowiskowe jako praktyczna realizacja zasad zrównoważonego rozwoju Gdynia, 23.05.2013 Agenda 1. O Fundacji Partnerstwo dla Środowiska 2. Program Czysty Biznes 3. Zielone Biuro 4. Przyjazny

Bardziej szczegółowo

Kliknij, aby edytować styl

Kliknij, aby edytować styl Biuro Usług Doskonalenia Zarządzania i Organizacji SYSTEM Sp.j. Kliknij, aby edytować styl ul. Faradaya 53 lok. 44 42-200 Częstochowa, tel.: 34-321 43 80 e-mail: sekretariat@biuro-system.com www.biuro-system.com

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie gminy kompetencje i zastosowania

Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie gminy kompetencje i zastosowania Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie kompetencje i zastosowania Zadania gmin zostały wyodrębnione na podstawie zapisów wybranych ustaw: Ustawa Ustawa o samorządzie gminnym z dn. 8 marca

Bardziej szczegółowo

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ

ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ ETAPY WDRAŻANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ENERGIĄ Standardowe etapy wdrażania systemu zarzadzania energią ETAP I: Przeprowadzenie przeglądu wstępnego zarządzania energią ETAP II: Opracowanie zakresu działań

Bardziej szczegółowo

Poznań 23 listopada 2016 r. A u t o r : dr inż. Ludwik Królas

Poznań 23 listopada 2016 r. A u t o r : dr inż. Ludwik Królas Ośrodek Kwalifikacji Jakości Wyrobów SIMPTEST Sp. z o.o. Sp. k. ul. Przemysłowa 34 A, 61-579 Poznań, tel. 61-833-68-78 biuro@simptest.poznan.pl www.simptest.poznan.pl 1 Seminarium nt. Zarządzanie ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny PL03

Program Operacyjny PL03 Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2009-2014 Program Operacyjny PL03 Wzmocnienie monitoringu środowiska oraz działao kontrolnych Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Małgorzata Tołwioska

Bardziej szczegółowo

Harcerstwo a szkoła partnerzy w wychowaniu. Ośrodek Kształcenia Kadr "Quercus"

Harcerstwo a szkoła partnerzy w wychowaniu. Ośrodek Kształcenia Kadr Quercus Harcerstwo a szkoła partnerzy w wychowaniu Partnerstwo zapisane w dokumentach USTAWA z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty Art. 2a. 1. System oświaty wspierają organizacje pozarządowe, w tym organizacje

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny program nauczania matematyki dla liceów

Innowacyjny program nauczania matematyki dla liceów Justyna Biernacka Konsultant ds. matematyki WODN w Skierniewicach Innowacyjny program nauczania matematyki dla liceów We wrześniu 2015 roku odbyła się VI Ogólnopolska Konferencja GeoGebry. Konferencja

Bardziej szczegółowo

Prezentacja metodyki zajęć edukacyjnych oraz jej wykorzystanie w procesie dydaktycznym

Prezentacja metodyki zajęć edukacyjnych oraz jej wykorzystanie w procesie dydaktycznym Prezentacja metodyki zajęć edukacyjnych oraz jej wykorzystanie w procesie dydaktycznym Dofinansowano ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ

Bardziej szczegółowo

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO DYREKTORA PRZEDSZKOLA NR 283 W WARSZAWIE W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO DYREKTORA PRZEDSZKOLA NR 283 W WARSZAWIE W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 PRZEDSZKOLE NR 283 W WARSZAWIE Warszawa, dn.15 września 2014 r. PLAN NADZORU PEDAGOGICZNEGO DYREKTORA PRZEDSZKOLA NR 283 W WARSZAWIE W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

konferencja Gospodarka odpadami - szanse, zagrożenia i nowe technologie Międzynarodowe Targi Ochrony Środowiska POLEKO Poznań, 25-26 listopada 2009

konferencja Gospodarka odpadami - szanse, zagrożenia i nowe technologie Międzynarodowe Targi Ochrony Środowiska POLEKO Poznań, 25-26 listopada 2009 konferencja Gospodarka odpadami - szanse, zagrożenia i nowe technologie Międzynarodowe Targi Ochrony Środowiska POLEKO Poznań, 25-26 listopada 2009 Małgorzata Małochleb Związek Stowarzyszeń Polska Zielona

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

9 czerwca 2015r. Konferencja pn. Co dalej z nami pytają obszary Natura 2000

9 czerwca 2015r. Konferencja pn. Co dalej z nami pytają obszary Natura 2000 9 czerwca 2015r. Konferencja pn. Co dalej z nami pytają obszary Natura 2000 Zespół Szkół im. Stanisława Staszica w Gąbinie składa się z następujących szkół: Liceum Ogólnokształcące Technikum Zasadnicza

Bardziej szczegółowo

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH Społeczna Odpowiedzialność Biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU TO koncepcja, wedle której

Bardziej szczegółowo

Dziedzictwo kulturowe i zasoby naturalne w programach Interreg

Dziedzictwo kulturowe i zasoby naturalne w programach Interreg Dziedzictwo kulturowe i zasoby naturalne w programach Interreg Wydział Europejskiej Współpracy Terytorialnej Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Wspólne zasady programów Interreg dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

LCA (life-cycle assessment) jako ekologiczne narzędzie w ulepszaniu procesów technologicznych

LCA (life-cycle assessment) jako ekologiczne narzędzie w ulepszaniu procesów technologicznych LCA (life-cycle assessment) jako ekologiczne narzędzie w ulepszaniu procesów technologicznych Toruń 2012 Ocena cyklu życia (Life Cycle Assessment - LCA) jest jedną z technik zarządzania środowiskowego.

Bardziej szczegółowo

Janusz Turowski. Przemysł spożywczy w świetle raportów o zrównoważonym rozwoju

Janusz Turowski. Przemysł spożywczy w świetle raportów o zrównoważonym rozwoju Janusz Turowski Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Energia i środowisko w mleczarstwie Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Pracownia Usług Technicznych Audytor Przemysł spożywczy w świetle raportów

Bardziej szczegółowo

Szkolenie w komponencie GOSPODARKA WODNA. WFOŚiGW w Zielonej Górze październik, 2015 r.

Szkolenie w komponencie GOSPODARKA WODNA. WFOŚiGW w Zielonej Górze październik, 2015 r. Szkolenie w komponencie GOSPODARKA WODNA październik, 2015 r. ZAKRES SZKOLENIA 1. Działalność Funduszu 2. Kryteria wyboru przedsięwzięć 3. Procedura ubiegania się o dofinansowanie 4. Formularz wniosku

Bardziej szczegółowo

Pisanie i zarządzanie projektami transgranicznymi dla instytucji kultury powiatów Krasnostawskiego i Łuckiego

Pisanie i zarządzanie projektami transgranicznymi dla instytucji kultury powiatów Krasnostawskiego i Łuckiego Stworzenie pakietu komplementarnych projektów transgranicznych dla placówek kulturalnych powiatów: Krasnostawskiego i Łuckiego Pisanie i zarządzanie projektami transgranicznymi dla instytucji kultury powiatów

Bardziej szczegółowo

Projekt przewidywał kompleksową modernizację systemu

Projekt przewidywał kompleksową modernizację systemu DZIAŁANIA EKOLOGICZNE PODEJMOWANE W ZESPOLE SZKÓŁ SAMORZĄDOWYCH W STARYCH JUCHACH Wchodź do lasu jak do domu, nie rób krzywdy nikomu Działania podejmowane przez Urząd Gminy i Dyrekcję szkoły Nowa kotłownia

Bardziej szczegółowo

Projekt interdyscyplinarny biologia-informatyka

Projekt interdyscyplinarny biologia-informatyka Projekt interdyscyplinarny biologia-informatyka DZIAŁANIA NA RZECZ OCHRONY ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO W ŚRODOWISKU LOKALNYM TWORZENIE BAZY DANYCH Podstawa programowa biologii zakres podstawowy 2. Różnorodność

Bardziej szczegółowo

Ochrona środowiska 10/10

Ochrona środowiska 10/10 Ochrona środowiska 10/10 Czyli 10 bezpłatnych audytów środowiskowych dla 10 przedsiębiorstw z województwa śląskiego! Conart Sp. z o.o. ul. Barbary 21, 40-053 Katowice Tel. 32 253 71 33 e-mail: pos@conart.pl

Bardziej szczegółowo

Projekt innowacji w zakresie zajęć pozalekcyjnych

Projekt innowacji w zakresie zajęć pozalekcyjnych Projekt innowacji w zakresie zajęć pozalekcyjnych Temat: Chcę wiedzieć więcej z biologii 1. Wstęp Nauczanie przedmiotów przyrodniczych jest szczególnie efektywne jeśli jest prowadzone w sposób urozmaicony

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo