2011(2) FORUM O BEZDOMNOŚCI BEZ LĘKU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "2011(2) FORUM O BEZDOMNOŚCI BEZ LĘKU"

Transkrypt

1 2011(2) FORUM O BEZDOMNOŚCI BEZ LĘKU

2 302

3 FORUM O bezdomności bez lęku

4 Zwycięża bardzo nieznacznie i rzadko. Pełznie, kryje się, pełznie znowu na swej umięśnionej nodze i w historycznym krajobrazie, na dokumentach i granicach, między placami budowy i ruinami, w nawiedzanych przez przeciągi gmachach wiedzy, z dala od pięknie położonych teorii, na uboczu odwrotów i omijając niewydarzone rewolucje pozostawia swój szybko schnący płynny ślad. I co ty niby chcesz powiedzieć przez tego ślimaka? Ślimak to jest postęp. A postęp to niby co? Być troszkę szybszym od ślimaka... Günter Grass, Z dziennika ślimaka, tłum. Sławomir Błaut, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1991, s. 9. Quot homines, tot sententiae Bogactwo opinii nie wyklucza możliwości porozumienia, warunkiem jego osiągnięcia jest odnalezienie przestrzeni, która sprzyjać będzie szukaniu wspólnoty myśli. Świat antyczny posiadał przestrzeń publiczną, która w opozycji do sfery prywatnej stanowiła spoiwo miejskiej wspólnoty. Choć dziś trudno odnaleźć w jakimkolwiek mieście Forum, które pełniłoby funkcję taką, jak przed wiekami, to jednak potrzeba przestrzeni służącej uwspólnianiu silnie się zaznacza. Poniższe karty, w zamyśle wydawcy, stanowią przestrzeń umożliwiającą nieskrępowane wypowiadanie myśli, jednocześnie jest to miejsce poszukiwania jedności poprzez różnorodność; wspólnego wynajdywania najkrótszych ścieżek do celu majaczącego na horyzoncie.

5 FORUM O bezdomności bez lęku Rok IV redakcja Łukasz Browarczyk Maciej Dębski Karolina Weiner Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności Gdańsk 2011

6 Forum. O bezdomności bez lęku Publikacja współfinansowana ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu wspierającego powrót osób bezdomnych do społeczności. Wyrażone na łamach publikacji poglądy i opinie prezentują punkt widzenia autorów i nie zawsze odzwierciedlają stanowisko wypracowane w ramach Pomorskiego Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności. Wykorzystywanie w części lub całości materiałów zawartych w tym opracowaniu możliwe jest jedynie pod warunkiem podania źródła (zachowania reguł cytowania) Rok IV Forum. O bezdomności bez lęku ISSN wydaje Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności Gdańsk, ul. ks. J. Zator Przytockiego 4 tel./faks ; grafiki wykorzystane na okładce Marek Kłusek opracowanie graficzne i skład Maciej Ostoja-Lniski korekta językowa Joanna Śliwińska redakcja Łukasz Browarczyk, Maciej Dębski, Karolina Weiner druk Drukarnia MISIURO Gdańsk, ul. Gdańska 29 tel./faks

7 SPIS TREŚCI Wstęp... 9 Rozdział I DOM, MÓWI SIĘ ŁATWO, TRUDNO BUDUJE. RAPORT ROCZNY MIESZKALNICTWO Łukasz Browarczyk Mieszkalnictwo. Natura nie daje domów Łukasz Browarczyk Meandry polityki mieszkaniowej Maciej Dębski Kondycja mieszkalnictwa społecznego w Polsce wybrane wyniki badań Piotr Olech Sytuacja mieszkaniowa a bezdomność w 2011 roku aktualizacja Rozdział II 3040 BADANIE SOCJODEMOGRAFICZNE 2011 Maciej Dębski Bezdomność jako problem społeczny w województwie pomorskim. Na podstawie wyników badań socjodemograficznych w 2011 r Maciej Dębski Wyniki badań socjodemograficznych w 2011 r. tabele Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności Badanie socjodemograficzne 2011 r. Narzędzia badawcze

8 Rozdział III PO DRABINIE CZY OD RAZU? METODY WSPIERANIA OSÓB BEZDOMNYCH W ZAKRESIE UDZIELANIA SCHRONIENIA Tomasz Maruszak Schody do... nikąd? Analiza systemu hierarchizacji placówek dla osób bezdomnych Piotr Olech Metoda drabinkowa a metoda najpierw mieszkanie w rozwiązywaniu problemu bezdomności Rozdział IV EUROPEJSKA RÓŻNORODNOŚĆ FEANTSA (tłum. Monika Spanialska) Jakość usług socjalnych. Usługi oferowane osobom bezdomnym. Europejski raport FEANTSA FEANTSA (tłum. Monika Spanialska) Zmienny charakter usług w sektorze bezdomności i ich jakość FEANTSA (tłum. Monika Spanialska) Czym jest jakość usług socjalnych w sektorze usług dla bezdomnych? FEANTSA (tłum. Monika Spanialska) Modele promowania jakości UE oraz wnioski dotyczące lokalizacji i charakterystyki usług socjalnych Rozdział V NA MARGINESIE Aleksandra Dębska-Cenian Gdynia moje miasto, mój dom. Rozwiązania na rzecz gdynian mających dom, bez domu i tych zagrożonych jego utratą Ewa Bełdowska Gdy bezdomny pacjent trafia do szpitala

9 Rozdział VI POLITYKA Mieczysław Wacławski, Marcin Kowalewski Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności Stanowisko PFWB w zakresie potrzeby i zasadności wykorzystywania środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na remonty i tworzenie lokali dla zmarginalizowanych społeczności, w tym bezdomnych Pomorskie Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności Stanowisko Pomorskiego Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności w sprawie pomysłu budowy osiedli kontenerowych w Gdańsku Rada miasta Starogadu Gdańskiego Uchwała nr XXIV/226/2004 Rady Miejskiej Starogardu Gdańskiego z dnia 13 października 2004 r PROLEGOMENA 2012 Łukasz Browarczyk Odyseja po-rozumienia

10

11 Wstęp Wieloletnie doświadczenie pracy z ludźmi bezdomnymi jaskrawo pokazało, że kwestie taniego budownictwa społecznego są palącym problem. Upraszczając w trosce o dotknięcie istoty rzeczy powiedzieć można, że placówki dla ludzi bezdomnych (noclegownie, schroniska) zajmowane są przez osoby, których nie powinno w nich być i nie z tej przyczyny, jak chcieliby to widzieć niektórzy, że ludzie bezdomni nie są w stanie zaadoptować się do wymagań związanych z możliwością pobytu w tych miejscach; powód jest inny rynek nie oferuje tanich rozwiązań mieszkaniowych. Rok mieszkalnictwa miał zwrócić uwagę na te problemy. Celem było nie tyle precyzyjne nakreślenie skali problemu, ile zwrócenie nań uwagi, wzbudzenie dyskusji, dialogu. Trudno mówić tu o zainspirowaniu zmian w sferze mieszkalnictwa w rok, nawet nierealne wydaje się zainicjowanie choćby zmiany w myśleniu o tym obszarze, jednak naszą nadzieją jest naświetlenie problemu, ukazanie, że istnieje i że domaga się większego zainteresowania niż dotychczas. Podejmowano różnego rodzaju działania seminaria, organizowano spotkania, konferencję, przeprowadzono badanie społeczne. Podjęto w nim próbę określenia w największych miastach, takich parametrów mówiących o mieszkalnictwie, jak: skala zasądzonych eksmisji, zadłużeń, wielkość zasobu miejskiego (komunalnego, socjalnego), itd. Ponadto realizowano spotkania, seminaria, w trakcie których przyglądano się lokalnym rozwiązaniom, praktykom, ale również naświetlano problemy, trudności. W trakcie tych spotkań wskazywano na różne aspekty szeroko rozumianego mieszkalnictwa społecznego, zastanawiano się nad możliwymi scenariuszami zmiany, poprawy sytuacji. Starano się ukazać problemy do jakich prowadzić może błędnie prowadzona polityka w tym zakresie. Już tradycyjnie treść numeru nie jest wyczerpana materiałami dedykowanymi tematowi rocznemu. Jak co roku znaleziono również miejsce na artykuły poświęcone innym zagadnieniom, m.in. na raport z najnowszego badania socjodemograficznego, potocznie nazywanego pomorskim liczeniem bezdomnych. Tegoroczny numer Forum składa się z sześciu rozdziałów oraz dodatkowej części nazwanej Prolegomena Pierwszy rozdział jest ściśle poświęcony tematowi rocznemu. Czytelnik znajdzie w nim cztery teksty jeden zbierający tematykę poruszaną na organizowanych w ciągu roku seminariach. Pozostałe teksty mają charakter badawczy. Dwa z nich, autorstwa Ł. Browarczyka i M. Dębskiego stanowią podsumowanie badania mieszkalnictwa przeprowadzonego przez Pomorskie Forum. Czytelnik znajdzie w nich nie tylko najważniejsze dane do jakich dotarto, ale również informacje o kontekście realizacji samego badania, ogólnie ujmując rzecz o klimacie jaki mu towarzyszył. W rozdziale tym znajduje się również

12 10 Forum. O bezdomności bez lęku materiał P. Olecha traktujący szerzej o kondycji mieszkalnictwa społecznego w kraju, naświetlający stan aktualny i sygnalizujący tendencje. Drugi rozdział jest poświęcony tematowi badania socjodemograficznego Nosi on tytuł 3040, który mówi o liczbie osób bezdomnych objętych ostatnim liczeniem. W tym miejscu, poza raportem badawczym, zamieszczono również tabelaryczne zestawienie wyników, a także przedrukowano narzędzia badawcze wykorzystane w badaniu. Następny rozdział poświęcono dyskusji dwóch koncepcji (filozofiami) organizacji systemu pomocy stacjonarnej (udzielania schronienia) osobom bezdomnym tzw. metody drabinkowej i metody najpierw mieszkanie. Zestawienie dwóch poglądów daje czytelnikowi możliwość wyrobienia sobie zdanie o prezentowanych założeniach, ideach pomagania. Następne cztery artykuły składające się na rozdział zatytułowany Europejska różnorodność traktują o jakości usług społecznych w różnych krajach UE. Lektura tych tekstów pozwoli zainteresowanemu czytelnikowi wyrobić sobie obraz nie tylko kondycji niesienia pomocy w różnych krajach wspólnotowych, ale również zwróci uwagę na różne poziomy narracji o pomocy. W numerze zawarto również materiały, które nie są ściśle splecione z tematem rocznym, opublikowano także kilka dokumentów formalnych stanowiska Pomorskiego Forum (np. w sprawie pomysłów tworzenia osiedli kontenerowych). Numer zamyka tekst Ł. Browarczyka poświęcony zagadnieniom współpracy i założeniom, których przyjęcie kształtuje późniejsze relacje. Tradycyjnie już rocznik został wzbogacony grafikami M. Kłuska.

13 Przedmowa 11 Rozdział I Dom, mówi się łatwo, trudno buduje. Raport roczny Mieszkalnictwo

14

15 Łukasz Browarczyk Mieszkalnictwo. Natura nie daje domów Tematem prac Pomorskiego Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności w 2011 roku były zagadnienia mieszkaniowe, ze szczególnym uwzględnieniem ich związku z bezdomnością, dokładnie z wchodzeniem w tę formę wykluczenia społecznego (utrata mieszkania), jak i wychodzeniem (mieszkanie jako problem a w istocie jego brak i trudność w zdobyciu). Przegląd literatury specjalistycznej, jak i tematyki szkoleń, seminariów, konferencji branżowych ukazuje konsekwentną nieobecność tematyki mieszkaniowej w debacie. W rozważaniach o dynamice bezdomności nieobecne są zależności między lokalną polityką Łukasz Browarczyk pracownik biura Pomorskiego Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności, absolwent filozofii oraz socjologii Uniwersytetu Gdańskiego. Koordynator badania socjodemograficznego w 2009, 2011 r., autor artykułów z obszaru problematyki bezdomności. mieszkaniową, a przemianami zjawiska braku domu. O problematyce mówi się częściej z perspektywy schronienia (miejsca w specjalistycznych placówkach), patologii (skala uzależnień), biedy (brak dochodów, zadłużenie), wykluczenia społecznego (utrudniony dostęp do podstawowych dóbr społecznych, wykluczenie z rynku pracy, wykluczenie z szeroko rozumianego życia społecznego). Czytelnikowi badającemu literaturę specjalistyczną rysuje się obraz zagadnień mieszkaniowych jako tematyki drugorzędnej, a w rzeczywistości, to utrata mieszkania jest przyczyną bezdomności, a deficyt tanich mieszkań jest jednym z bardzo ważnych problemów powodujących trwanie wielu osób w sytuacji braku domu. Analizując prowadzone na Pomorzu badania populacji ludzi bezdomnych, rysuje się pesymistyczny obraz wieloletniej bezdomności, przy jednoczesnym posiadaniu przez osoby w niej tkwiące dużych szans na usamodzielnienie. Co należy przez to rozumieć? Część badanych posiada cechy predestynujące ją do stałej aktywności zawodowej (odpowiedni stan zdrowia, uporządkowane kwestie związane np. z uzależnieniami, odpowiedni wiek, wyuczony zawód), głównym deficytem utrzymującym sporą grupę osób w sytuacji braku domu jest właśnie deficyt tanich mieszkań. Jest jeszcze dodatkowa perspektywa wspomnianego braku. Jeśli na horyzoncie nie rysuje się możliwość trwałej odmiany sytuacji w takim przypadku warunkiem koniecznym jest mieszkanie, które można otrzymać i utrzymać to trudno wymagać od kogokolwiek motywacji do podejmowania wysiłków, które mają prowadzić do osiągniecia nierealnego celu. Te wysiłki to np. terapia alkoholowa, szkolenia, kursy, aktywizacja zawodowa, spłata zadłużeń. Ich podjęcie stanowi niebagatelny wysiłek, a jeśli za trudami nie ma perspektywy na samodzielność

16 14 Mieszkalnictwo. Natura nie daje domów (opuszczenie placówki dla bezdomnych), to motywacja do podejmowania wyrzeczeń spada, a co więcej jest nieracjonalna. Doświadczenia projektowe ostatnich lat pokazały, że realizacja szeroko zakrojonych działań nastawionych na aktywizację, usamodzielnienie, nie dawały oczekiwanych rezultatów. Często nie zawodziły osoby, z którymi pracowano, ale jeśli można użyć takiego sformułowania instytucja, która mówiła podejmij wysiłek jednak kiedy osoba podejmowała z powodzeniem wysiłek, instytucja mówiła przykro mi, nie ma mieszkania dla pana. To właśnie deficyt tanich mieszkań jest jedną z największych przeszkód w usamodzielnianiu ludzi bez domu. Wieloletni okres oczekiwania na lokal socjalny niszczy rezultaty wcześniejszej pracy, często powoduje, że samo uczestnictwo w projekcie np. aktywizacyjnym jest niecelowe, ponieważ bez ostatniego elementu usamodzielniania, wszelkie działania podejmowane w tym kierunku tracą swoją właściwą wartość. Z tej perspektywy potrzebne są pilne rozwiązania w sferze mieszkalnictwa społecznego. Szczególnie, że w gminach rozpowszechnione jest wyzbywanie się zasobu miejskiego, który jest w zasadzie jedyną pulą tanich mieszkań. Wynajem trudno tak traktować ze względu na niestabilność relacji, brak jej prawnego uregulowania. Autorzy w bieżącym, jak i poprzednich numerach Forum 1 wskazują na dramatyczną i systematycznie pogorszającą się sytuację mieszkalnictwa społecznego, zainteresowany czytelnik w przywołanych publikacjach znajdzie precyzyjne dane opisujące skalę deficytu oraz koszty jakie on generuje. W ramach roku tematycznego Forum zrealizowało pionierskie badanie kondycji mieszkalnictwa, badanie ankietowe skierowane do gmin powyżej 50 tys. mieszkańców. W ramach niego podjęto próbę odpowiedzi na pytania o politykę mieszkaniową największych miast. Badano trendy mieszkalnictwa społecznego, diagnozowano, jak gminy wywiązują się z obowiązku dostarczania lokali socjalnych, ewentualnie, jakie kary ponoszą za niewywiązanie się z tej powinności. Otrzymany obraz nie rysuje się optymistycznie, na co zwracają uwagę autorzy w dalszych częściach wydania. Poza badaniem w ramach roku tematycznego zrealizowano cztery seminaria tematyczne. Podejmowano na nich m.in. tematykę nowych trendów w światowych w polityce społecznej ukierunkowanej na rozwiązywanie problemu bezdomności (metoda najpierw mieszkanie). Dyskutowano o roli placówek dla osób bezdomnych w zapewnianiu zakwaterowania ludziom bez domu. Seminaria były kolejno poświęcone: związkowi mieszkalnictwa i wychodzenia z bezdomności (marzec 2011, Starogard Gdański), zapobieganiu bezdomności w odniesieniu do kwestii mieszkaniowych (czerwiec 2011, Wejherowo), konfrontacji modelu schodkowego i metody najpierw mieszkanie (wrzesień 2011, Gdańsk), systemowi zabezpieczenia zakwaterowania ludziom bez domu (listopad 2011, Słupsk). 1 Zainteresowani w poniższych tekstach mogą odnaleźć wiele informacji związanych ze związkami kwestii mieszkaniowych i bezdomności: P. Olech, Mieszkalnictwo i bezdomność, Forum. O bezdomności bez lęku, red. Ł. Browarczyk, Gdańsk 2008; P. Olech, Metoda najpierw mieszkanie zmieniający się charakter pracy socjalnej z ludźmi bezdomnymi w Europie, Forum. O bezdomności bez lęku, red. Ł. Browarczyk, M. Dębski, A. Maj, Gdańsk 2011; P. Olech, Zapobieganie bezdomności prewencja celowa, systemowa oraz profilaktyka. Raport roczny, Forum. O bezdomności bez lęku, red. Ł. Browarczyk, M. Dębski, Gdańsk 2010; P. Olech, Bezdomność zarys głównych problemów w Polsce oraz rekomendacje dla całościowej polityki społecznej, Forum. O bezdomności bez lęku, red. Ł. Browarczyk, M. Dębski, A. Maj, Gdańsk 2011.

17 Łukasz Browarczyk 15 Na pierwszym seminarium starogardzkim dyskutowano na temat kondycji mieszkaniowej w ogóle, ale ważnym punktem debaty były również praktyki i doświadczenia Starogardu Gdańskiego. Uwagę uczestników przykuły takie zagadnienia jak uchwała rady miasta ułatwiająca zdobycie mieszkania przez bezdomne matki, duże kontrowersje wzbudziły koncepcje stworzenia osiedli kontenerowych czy trudnej kondycji mieszkaniowej miasta. Tłem dla tematyki były obszerne relacje o praktykach gospodarza, Gdyni i Sopotu. Najpierw przedstawiono starogardzką politykę mieszkaniową w kontekście bezdomności. Na uwagę zasługuje specjalna procedura postępowania wobec bezdomnych matek, które w pierwszej kolejności otrzymują lokale socjalne (kryterium przyznania lokalu jest co najmniej pół roczny okres bezdomności). Po przeniesieniu do mieszkania nadal świadczona jest praca socjalna tym osobom, w rezultacie w ciągu trwania tej praktyki cztery kobiety otrzymały taki lokal i wciąż w nim zamieszkują. Powyższe rozwiązanie z pewnością zasługuje na miano dobrej praktyki. Miasto boryka się, jak większość gmin z deficytem zasobu miejskiego. Czas oczekiwania na lokal socjalny waha się od pięciu do siedmiu lat. Z tego tytułu urząd miasta płaci odszkodowania za niedostarczenie lokali socjalnych osobom z orzeczonym nakazem eksmisji ze wskazaniem takiego lokalu. Gmina próbuje szukać rozwiązań, jednym z pomysłów jest mieszkalnictwo modułowe, jak eufemistycznie nazywa się pomysły tworzenia osiedli kontenerowych. Samo przedsięwzięcie jest w fazie konceptualizacji. W przeciwieństwie do Starogardu, w Gdyni funkcjonują dość licznie placówki dla osób bezdomnych, miasto cierpi na deficyt mieszkań dla osób bezdomnych. Jest też niewielka liczba osób bezdomnych, które są gotowe na pełną samodzielność, tzn. są w stanie osiągać dochody pozwalające na utrzymania mieszkania na wolnym rynku i nie wymagają świadczenia pracy socjalnej. Innymi słowy mało jest osób gotowych mieszkaniowo. Tworzy to lukę w systemie pomocowym, która w zasadzie sprowadza się do deficytu mieszkań społecznych, gdzie w ofercie jest dodatkowe wsparcie specjalistów. W mieście w celu zażegnania deficytu praktykuje się pozyskiwanie mieszkań na wolnym rynku i wspieranie klientów w ich utrzymaniu. Jak wylicza gdyński ośrodek pomocy społecznej, taka ścieżka jest zdecydowanie mniej kosztowna niż finansowanie miejsca w placówce dla osób bezdomnych. W Sopocie podobnie jak w Starogardzie nie ma placówek dla osób bezdomnych. Tu praktykuje się umieszczanie osób w mieszkaniach wspieranych i otaczanie ich specjalistycznym wsparciem. W przypadku doświadczeń tej gminy również wskazywano na zdecydowanie niższy koszt ekonomiczny prowadzenia mieszkań wspieranych niż utrzymywania osób w placówkach. Podsumowanie seminarium i zapowiedź tematyki następnego zamyka się w kilku zdaniach. Są dwie osie pomagania osobom bezdomnym. Jak na razie to najpierw walczymy z wykluczeniem, a na końcu dajemy mieszkanie. Może warto najpierw oferować mieszkanie, a potem zmagać się z wykluczeniem dysfunkcjami w innych sferach życia osoby. Problemy mieszkaniowe deficyt tanich mieszkań coraz silniej się zaznaczają. Rzesza ludzi, których nie stać na zwykłe mieszkanie zasadniczo się nie zmniejsza, natomiast pula dostępnych mieszkań tzw. społecznych wciąż spada. Rodzi to coraz większą potrzebę rozwiązania problemu mieszkalnictwa. W przestrzeni pracy z ludźmi bez domu wyraźnie widać, że za mało jest osób w mieszkaniach wspieranych, zdecydowanie mniej niż gotowych byłoby na podjęcie takiej formy zamieszkania. Nie ma podaży tego rodzaju lokali. Ścieżka upowszechniania mieszkań wspieranych/treningowych wydaje się właściwym rozwiązaniem pomocowym, jednak nie wiadomo kto miałby się tym zająć. OPS, NGO? Co więcej nie ma pędu do takich rozwiązań, ale warto podejmować wysiłki zmierzające do eksplorowania tej możliwości.

18 16 Mieszkalnictwo. Natura nie daje domów Drugie seminarium w Wejherowie poświęcone było tematowi związków mieszkalnictwa i zapobiegania bezdomności. Przedstawiono na nim już tradycyjnie z praktyki gospodarza tematu rocznego czyli wejherowskiego urzędu. Uczestnicy mieli okazję zapoznać się z kondycją miasta w obszarze mieszkalnictwa. Jedną z przykuwających uwagę informacji była ta o wysokości ściągalności czynszu około 92%. Wskaźnik ten należy uznać jako bardzo wysoki. Wejherowo ponadto wdraża program odpracowywania czynszu. Dzieje się to na wzór gdański zatrudnieni nie otrzymują wynagrodzenia, a zadłużenie jest pomniejszane o otrzymywany zarobek. Zasób mieszkaniowy, jak w większości gmin, jest dalece niewystarczający czas oczekiwania na lokal wynosi kilkanaście lat. Praktykuje się takie gospodarowanie zasobem, aby w pierwszej kolejności do lokali socjalnych trafiały osoby z zasądzoną eksmisją ze wskazaniem lokalu socjalnego. W trakcie debaty zidentyfikowano dość powszechny problem, dotykający wiele gmin w kraju, mianowicie deficyt komunikacji miedzy zarządami nieruchomości komunalnych, a ośrodkami pomocy społecznej. Jeśli przepływ informacji w tym wymiarze się pojawia to ma charakter improwizowany i doraźny. Jako różne modele zabezpieczania przed bezdomnością, zaprezentowano coraz popularniejszy na zachód od Odry model housing first. W kontekście trudnej sytuacji mieszkaniowej w kraju oraz nabrzmiewających problemów związanych z rażącym deficytem mieszkalnictwa społecznego wskazano na konieczność wypracowywania rozwiązań w tym obszarze. Jednym ze sposobów byłoby implementowanie metody najpierw mieszkanie. Alternatywnym i testowanym w Gdańsku modelem jest Centrum Treningu Umiejętności Społecznych, gdzie z przyjmowanymi osobami (przyjmowani są ludzie z prawomocnymi nakazami eksmisji, przed którymi stoi widmo bezdomności) prowadzona jest intensywna praca mająca na celu podniesienie ich kompetencji społecznych. Ma to zapobiegać utracie mieszkania jeśli praca podejmowana jest jeszcze w zajmowanym lokalu lub zwiększeniu szans na utrzymanie i prawidłowe funkcjonowanie w nowo otrzymanym miejscu do życia. Uczestnicy programu otrzymują wsparcie jeszcze przed opuszczeniem swoich mieszkań lub już po wykonaniu eksmisji, która jest wykonywana do specjalnie przygotowanych pomieszczeń. Tam uczestnicy są objęci specjalistycznym wsparciem, które jednak jest ograniczone w czasie. Jeśli praca okaże się skuteczna takie osoby mają szansę otrzymać lokal socjalny (zakłada się przekazywanie rocznie około 10 lokali dla uczestników CTUS), natomiast jeśli praca nie przyniesie należytych rezultatów, osoby trafiają do placówek dla bezdomnych. Ich droga do samodzielności się wydłuża. Cechą charakterystyczną gdańskiej praktyki jest koncentrowanie na pewnym etapie osób objętych wsparciem w jednym miejscu. Jeśli wsparcie specjalistyczne w takiej sytuacji nie będzie wystarczające, a umieszczane tam osoby odpowiednio dobrane. Drugą praktyką w obszarze profilaktyki bezdomności w obszarze mieszkalnictwa są doświadczenia gdyńskie. W tym modelu wsparcie kierowane jest do zadłużonych gospodarstw domowych, nie ma etapu przenoszenia klientów do miejsca na wzór CTUS. Tutaj niezwykle ważnym elementem jest diagnoza kondycji osoby z problemami, precyzyjne określenie jej zasobów oraz deficytów. Gdyński program oparty jest na przekonaniu, że zadłużanie lokali jest przejawem nagromadzenia różnego rodzaju problemów/deficytów i najskuteczniejszym i zarazem najtrwalszym sposobem przełamania zadłużeń jest praca nad tymi deficytami. We wszystkich modelach bardzo duży nacisk jest położony na oddziaływania pozafinansowe specjalistyczne interdyscyplinarne wsparcie. Rodzi się wniosek, że wsparcie powinno mieć charakter kombinowany łączona winna być pomoc materialna ze specjalistyczną nie-

19 Łukasz Browarczyk 17 materialną. Każda z nich oddzielnie nie przyniesie należytego rezultatu, dopiero połączone i dopasowane do indywidualnych potrzeb mogą okazać się skuteczne. Trzecie seminarium, które odbyło się w Gdańskim Centrum Integracji Społecznej poświęcone było prezentacji dwóch alternatywnych modeli wychodzenia z bezdomności. Pierwszy, od lat testowany w kraju, tzw. model drabinkowy, drugi od niedawana promowany w Polsce, ale coraz popularniejszy za granicami, tam gdzie walka z bezdomnością ma już kilka dekad tradycji, model housing first. Pierwszy z wymienionych modeli polega na uszeregowaniu pomocy od najniższego szczebla (ogrzewalnia) poprzez pośrednie (noclegowania, schronisko) do najwyższych (mieszkanie treningowe/wspierane). Ostatnim szczeblem jaki osoba bezdomna musi pokonać na tej drabinie usamodzielnienia jest uzyskanie własnego mieszkania. Natomiast w podejściu alternatywnym, mieszkanie nie stanowi nagrody, majaczącej na końcu długiej drogi pełnej wyrzeczeń, ale jest pierwszym dobrem dostarczanym osobie bezdomnej. Integralnym elementem tego podejścia jest obligatoryjne łączenie wsparcia materialnego (mieszkanie) z pomocą specjalistyczną asystenta, pedagoga, psychologa i innych. W dyskusji usiłowano orzec, który z modeli wydaje się właściwszy w polskich realiach. Po przedstawieniu obu podejść skoncentrowano się na określeniu ich głównych wad. Określenie tego w przypadku modelu drabinkowego jest o tyle proste, że funkcjonuje on od kilku lat w trójmieście. Praktyka pokazała, że nie wszystko w tym podejściu działa jak należy. Najogólniej można to określić jako niewielką elastyczność tego podejścia wobec zmieniającej się sytuacji. Funkcjonujące w trójmieście placówki układają się w łańcuch od ogrzewalni do mieszkań treningowych, jednak proporcje przewidzianych w nich miejsc nie odpowiadają rzeczywistym potrzebom. Szczególnie uderzają deficyty na ostatnich, najwyższych szczeblach mieszkalnictwa wspieranego oraz tanich mieszkań społecznych. W wyniku tego osoby zdecydowanie dłużej niż wymaga tego ich sytuacja przebywają w takich placówkach jak noclegownie, schroniska. Stawia to pod znakiem zapytania ideę systemu drabinkowego jako taśmy kierującej ludzi z ulicy do mieszkań. Dzieje się tak ponieważ brakuje tanich mieszkań, na które byłoby stać ludzi o niskich dochodach. Z powodu tych deficytów system z transmitującego klientów do domów zamienia się by nie użyć słowa zamienił w konserwujący, tzn. zatrzymujący osoby w placówkach noclegownie, schroniska, które z natury rzeczy zostały przewidziane do czasowego pobytu a nie długotrwałego (często wieloletniego) zamieszkiwania. Wady podejścia housing first trudno określić w oparciu o doświadczenia krajowe, ponieważ takich brak. Można się jedynie odwoływać do praktyki innych krajów, w których próbuje się wdrażacie tę metodę i usiłować przewidzieć trudności jakie wywołałoby to w kraju. Największe jakie pojawiły się w trakcie dyskusji, to wszelkie kwestie związane z deficytem tanich mieszkań. Wynikłe z dyskusji negatywne kwestie związane z tą metodą ogólnie można określić mianem braku akceptacji społecznej. Wciąż w pracy z ludźmi bezdomnymi pokutują różnego rodzaju negatywne stereotypy, i w tym kontekście housing first mogłoby wzbudzić społeczne niezadowolenie w myśl przekonania jak można tym bezdomnym rozdawać mieszkania, kiedy tylu innych, ciężko pracujących nie stać na nie. Wskazywano też na wątpliwości co do skuteczności tej metody. Pytano czy rzeczywiście jest skuteczna? Pojawiły się obawy o to czy w owych mieszkaniach nie powstaną meliny, jak to możliwe, że osoby obarczone wieloma deficytami nagle przestaną stwarzać problemy. Uwagi te są raczej rezultatem obaw przed nowym niż przeglądem dyskredytujących obciążeń metody.

20 18 Mieszkalnictwo. Natura nie daje domów Gdańskie seminarium pokazało, że obie metody są obarczone swoistymi problemami, jednak wskazało również, że większość trudności wynika z deficytów mieszkaniowych. Spotkanie zakończono wnioskiem, że nie powinno się zarzucać żadnej z metod, a próbować stosować je najskuteczniej jak się da. W przypadku drabinkowej należy koncentrować się na uzupełnianiu jej brakujących szczebli i unikaniu zmian w funkcjonowaniu placówek niezgodnych z ich przeznaczeniem (przybieraniu przez noclegownie, schroniska charakteru placówek pobytu długoterminowego). Natomiast odnośnie housing first ważne jest pełne jej stosowanie tzn. nie ograniczenie jej do housing only, zapewnienie uczestnikom pełnego wsparcia jakiego wymaga jej stosowanie. Ostatnie seminarium w roku tematycznym odbyło się w Słupsku, a poświęcone było ekonomicznym aspektom systemu zabezpieczenia zakwaterowania i schronienia ludziom bezdomnym. Na nim jak na poprzednich wspomniano o kierunku zmian stopniowym rozprzestrzenianiu się modelu housing first i zmianach z tym związanych. Szczególnie potrzebie zmiany charakteru świadczenia pracy socjalnej, innego w placówkach zbiorowego zakwaterowania, innych w mieszkaniach. W pierwszym przypadku praca przybiera charakter tradycyjnej pracy socjalnej. Natomiast w drugim specjalistyczne wsparcie odpowiada asystenturze swoistemu towarzyszeniu osobie bezdomnej w nowej sytuacji jaką jest zamieszkanie w samodzielnym mieszkaniu. Dyskusja ewoluowała w kierunku wielkości i zmian finasowania usług zlecanych przez gminy, a związanych z bezdomnością (schronienie). Mimo dynamiki bezdomności, organizacje realizujące zadania zlecane przez gminę w zakresie świadczenia pomocy osobom bezdomnym, często otrzymują dofinansowanie na część wykonywanych przez siebie zadań. W coraz większej liczbie gmin przy rozpatrywaniu ofert na świadczenie usług dla ludzi bezdomnych, leżących w zakresie ustawowych obowiązków gminy, jako wartość dodatkową składanych ofert rozpatruje się wielkość wkładu własnego organizacji ubiegającej się o realizację zadania zleconego, albo przyznaje się dotację pokrywającą jedynie część kosztów zadania. Taka praktyka jest sprzeczna z zapisami ustawowymi obarczającymi gminy odpowiedzialnością za udzielenia schronienia osobom bezdomnymi, a nie organizacje świadczące tego rodzaju usługi. Tworzy to paradoksalną sytuację, w której to organizacje pozarządowe ze środków własnych dofinansowują gminy i częściowo wyręczają je w zakresie ich zadań obowiązkowych. W dyskusji na ten temat pojawiają się odwołania do misyjności organizacji, jednak należy je traktować jako chybione. Misją podmiotów trzeciego sektora nie jest odciążanie instytucji publicznych z nałożonych na nie przez ustawodawstwo obowiązków, a wzbogacanie i urozmaicanie tej oferty o usługi nieprzewidziane przez gminę czy inny organ administracji. Sytuacja jest o tyle drażliwa, że wszelkie zamieszanie w tym obszarze skutkowałoby załamaniem się systemu pomocy, a największy koszt ponieśli by jak zwykle ci, którym się powodzi najgorzej osoby bezdomne. Wartością spotkania jest zwrócenie uwagi na ten problem, który jest skomplikowany i delikatny, jego rozwiązane zapewne będzie wymagało wielu dyskusji i czasu. Jednak funkcjonowanie systemu pomocy w obecnym kształcie będzie wymagało zmian w tym obszarze. Szczególnie kiedy w wielu gminach widać nie tylko skłonność, ale i praktyki wyręczania podmiotów publicznych z realizowanych zadań obowiązkowych poprzez finasowanie ich np. ze środków pozyskanych na realizację projektów.

Demarginalizacja społeczna bezdomnych a mieszkalnictwo socjalne. Diagnoza problemu i rekomendacje dla polityki społecznej.

Demarginalizacja społeczna bezdomnych a mieszkalnictwo socjalne. Diagnoza problemu i rekomendacje dla polityki społecznej. Dr hab. Andrzej Przymeński, prof. nadzw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu dr Monika Oliwa Ciesielska, UAM Demarginalizacja społeczna bezdomnych a mieszkalnictwo socjalne. Diagnoza problemu i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr LV/748/2006 Rady Miejskiej w Jaworznie. z dnia 29 czerwca 2006 r. w sprawie programu pomocy osobom zagrożonym eksmisją.

Uchwała Nr LV/748/2006 Rady Miejskiej w Jaworznie. z dnia 29 czerwca 2006 r. w sprawie programu pomocy osobom zagrożonym eksmisją. Uchwała Nr LV/748/2006 Rady Miejskiej w Jaworznie z dnia 29 czerwca 2006 r. w sprawie programu pomocy osobom zagrożonym eksmisją. Na podstawie art. 17 ust.1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy

Bardziej szczegółowo

SAMORZĄDY W OBLICZU WEJŚCIA W ŻYCIE USTAWY O WSPIERANIU RODZINY I SYSTEMIE PIECZY ZASTĘPCZEJ

SAMORZĄDY W OBLICZU WEJŚCIA W ŻYCIE USTAWY O WSPIERANIU RODZINY I SYSTEMIE PIECZY ZASTĘPCZEJ SAMORZĄDY W OBLICZU WEJŚCIA W ŻYCIE USTAWY O WSPIERANIU RODZINY I SYSTEMIE PIECZY ZASTĘPCZEJ PODZIAŁ KOMPETENCJI MIĘDZY SAMORZĄDAMI GMINA POWIAT WOJEWÓDZTWO Wspieranie rodziny Piecza zastępcza Piecza zastępcza

Bardziej szczegółowo

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Obserwatorium Integracji Społecznej Zielona Góra, sierpień r. Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

Model Gminy Standard Wychodzenia z Bezdomności - Podsumowanie 2010-2014 26-27.03.2014 Warszawa. Piotr Olech PFWB;

Model Gminy Standard Wychodzenia z Bezdomności - Podsumowanie 2010-2014 26-27.03.2014 Warszawa. Piotr Olech PFWB; Model Gminy Standard Wychodzenia z Bezdomności - Podsumowanie 2010-2014 26-27.03.2014 Warszawa Piotr Olech PFWB; Rezultaty: Rekomendacje: Ok 100 ekspertów standardy Podręcznik Model GSWB Strategia wdrażania

Bardziej szczegółowo

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Raport z monitoringu opracowania i wdrażania standardu wzajemnego informowania się JST i NGO o planach, zamierzeniach, kierunkach działań przez Gminę Frampol w projekcie pt.: Współpracujemy profesjonalnie!

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzonych konsultacji społecznych projektu Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Dąbrowy Górniczej na lata 2016-2020

Raport z przeprowadzonych konsultacji społecznych projektu Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Dąbrowy Górniczej na lata 2016-2020 Raport z przeprowadzonych konsultacji społecznych projektu Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Dąbrowy Górniczej na lata 2016-2020 Dąbrowa Górnicza 2015 WPROWADZENIE Prace nad Strategią Rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Program osłonowy na rzecz osób bezdomnych i zagrożonych bezdomnością na terenie miasta Częstochowy w latach 2014-2020

Program osłonowy na rzecz osób bezdomnych i zagrożonych bezdomnością na terenie miasta Częstochowy w latach 2014-2020 Program osłonowy na rzecz osób bezdomnych i zagrożonych bezdomnością na terenie miasta Częstochowy w latach 2014-2020 Joanna Zielińska Koordynator Zespołu Pomocy Osobom Bezdomnym i Grupom Wybranym Miejski

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PROGRAMU ZNAJDŹ SWOJE MIEJSCE

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PROGRAMU ZNAJDŹ SWOJE MIEJSCE Śrem, 5 maja 2007 roku SPRAWOZDA Z REALIZACJI PROGRAMU ZNAJDŹ SWOJE MIEJSCE Środowiskowy program reintegracji społecznej i zawodowej osób bezdomnych Znajdź swoje miejsce realizowany był w miesiącu kwietniu

Bardziej szczegółowo

WYNIKI KONSULTACJI SPOŁECZNYCH PROWADZONYCH ZA POŚREDNICTWEM STRONY WWW W DNIACH 05.07-08.07.2010

WYNIKI KONSULTACJI SPOŁECZNYCH PROWADZONYCH ZA POŚREDNICTWEM STRONY WWW W DNIACH 05.07-08.07.2010 WYNIKI KONSULTACJI SPOŁECZNYCH PROWADZONYCH ZA POŚREDNICTWEM STRONY WWW W DNIACH 05.07-08.07.2010 Czego dotyczyła uwaga? Treść uwagi Kto zgłosił? Komentarz 7.2.2, nowe kryterium jako nr 4 7.2.2, nowe kryterium

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE DZIEMIANY WPROWADZENIE. Rozdział 1

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE DZIEMIANY WPROWADZENIE. Rozdział 1 Załącznik do Uchwały XX/100/16 Rady Gminy Dziemiany z dnia 18.03.2016r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE DZIEMIANY WPROWADZENIE Do zadań własnych określonych w ustawie o wspieraniu rodziny i

Bardziej szczegółowo

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Raport z monitoringu opracowania i wdrażania standardu realizacji zadań publicznych z wykorzystaniem form finansowych przez Gminę Frampol w projekcie pt.: Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowanym

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r.

Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu

Bardziej szczegółowo

DŁUGI - WSPÓLNY PROBLEM Konferencja 12 września 2014 r., Warszawa

DŁUGI - WSPÓLNY PROBLEM Konferencja 12 września 2014 r., Warszawa DŁUGI - WSPÓLNY PROBLEM Konferencja 12 września 2014 r., Warszawa PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Projekt z dnia 11 czerwca 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r.

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej realizacji w latach 2004 2005 projektów: Bemowski Program Wspierania Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 Załącznik do uchwały Nr XIX/119/12 Rady Gminy Lubawa z dnia 31 października 2012r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 1 Spis treści Wstęp. 3 1. Diagnoza środowiska lokalnego..

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXXIV/938/09 Rady Miasta Krakowa z dnia 3 czerwca 2009 r.

UCHWAŁA NR LXXIV/938/09 Rady Miasta Krakowa z dnia 3 czerwca 2009 r. UCHWAŁA NR LXXIV/938/09 Rady Miasta Krakowa z dnia 3 czerwca 2009 r. w sprawie zmiany uchwały nr XXIV/288/07 Rady Miasta Krakowa z dnia 24 października 2007 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących

Bardziej szczegółowo

Rozdzielenie pracy socjalnej od postępowania administracyjnego - zarys koncepcji

Rozdzielenie pracy socjalnej od postępowania administracyjnego - zarys koncepcji Rozdzielenie pracy socjalnej od postępowania administracyjnego - zarys koncepcji Podstawowe założenia rozdzielenia - Dwie odrębne role pracowników socjalnych Pracownik socjalny prowadzący postępowanie

Bardziej szczegółowo

- samorząd miasta Ełku -samorząd województwa -dotacje z budżetu państwa -inne dotacje -fundusze Unii Europejskiej -fundusze grantowe 2016-2020

- samorząd miasta Ełku -samorząd województwa -dotacje z budżetu państwa -inne dotacje -fundusze Unii Europejskiej -fundusze grantowe 2016-2020 Załącznik do Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie Gminy Miasta Ełk na lata przyjętego Uchwałą nr Rady Miasta z dnia 2015 r. Harmonogram realizacji

Bardziej szczegółowo

Projekty systemowe Ministerstwa Sprawiedliwości w ramach Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL)

Projekty systemowe Ministerstwa Sprawiedliwości w ramach Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL) Projekty systemowe Ministerstwa Sprawiedliwości w ramach Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL) Ministerstwo Sprawiedliwości, jako jeden z beneficjentów

Bardziej szczegółowo

Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce

Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce Projekt: Formalne i nieformalne instytucje opieki w Polsce. Etap pierwszy prac Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce Potrzeby informacyjne interesariuszy

Bardziej szczegółowo

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Działania Klubu Integracji Społecznej od 2010 roku. TUTUŁ PROGRAMU Zwiększenie szans na zatrudnienie i podniesienie kompetencji społecznych poprzez stworzenie kompleksowego systemu wsparcia dla osób zagrożonych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM POMOCY OSOBOM ZAGROŻONYM EKSMISJĄ

PROGRAM POMOCY OSOBOM ZAGROŻONYM EKSMISJĄ Załącznik do uchwały Nr XI/58/2007 Rady Miasta Lubań z dnia 28.08.2007r. PROGRAM POMOCY OSOBOM ZAGROŻONYM EKSMISJĄ I. ADRESACI PROGRAMU Osoby i rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i materialnej,

Bardziej szczegółowo

Tytuł zrealizowanego projektu / programu:. Całkowity koszt realizacji projektu: zł. Źródła finansowania:

Tytuł zrealizowanego projektu / programu:. Całkowity koszt realizacji projektu: zł. Źródła finansowania: STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH DLA MIASTA TORUNIA NA LATA 2014-2020 SPRAWOZDANIE ZA ROK 2015 CEL STRATEGICZNY NR 2: Aktywizacja i integracja grup zagrożonych wykluczeniem społecznym Realizator

Bardziej szczegółowo

Cel nr 3: Wsparcie działań profilaktycznych oraz integracji i aktywizacji społecznozawodowej

Cel nr 3: Wsparcie działań profilaktycznych oraz integracji i aktywizacji społecznozawodowej Załącznik Nr 2 Program wspierający powrót osób bezdomnych do społeczności, Edycja 2012 Cele regionalne wskazane przez Wydziały Polityki Społecznej Urzędów Wojewódzkich I. Województwo świętokrzyskie: Cel

Bardziej szczegółowo

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Dr hab. Ryszard Szarfenberg Uniwersytet Warszawski Instytut Polityki Społecznej Pracownia Pomocy i Integracji Społecznej XXXIII Konferencja Polityków

Bardziej szczegółowo

Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020

Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020 Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020 Propozycje działań realizowanych w ramach programu zostały

Bardziej szczegółowo

Kolonowskie na lata 2013 2015

Kolonowskie na lata 2013 2015 UCHWAŁA NR XXX/248/13 RADY MIEJSKIEJ W KOLONOWSKIEM z dnia 24 czerwca 2013roku w sprawie uchwalenia 3-letniego Gminnego Program Wspierania Rodziny dla Gminy Kolonowskie na lata 2013 2015 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR /2008 RADY MIEJSKIEJ W ŚRODZIE WIELKOPOLSKIEJ. z dnia..2008 roku

UCHWAŁA NR /2008 RADY MIEJSKIEJ W ŚRODZIE WIELKOPOLSKIEJ. z dnia..2008 roku UCHWAŁA NR /2008 RADY MIEJSKIEJ W ŚRODZIE WIELKOPOLSKIEJ z dnia..2008 roku w sprawie uchwalenia programu pod nazwą "Program rozwiązywania problemów bezdomności Gminy Środa Wielkopolska na lata 2009-2020"

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 W latach 2005-2010 w przedsięwzięciach organizacyjnych, kierowanych do osób potrzebujących pomocy, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaliczanych

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Załącznik do uchwały Nr XXVII/204/2013 Rady Gminy Kołczygłowy z dnia 11 marca 2013 r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Gmina Kołczygłowy I. Wprowadzenie Rodzina to podstawowa komórka

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII/59/15 RADY MIEJSKIEJ W GONIĄDZU. z dnia 27 lutego 2015 r.

UCHWAŁA NR VII/59/15 RADY MIEJSKIEJ W GONIĄDZU. z dnia 27 lutego 2015 r. UCHWAŁA NR VII/59/15 RADY MIEJSKIEJ W GONIĄDZU z dnia 27 lutego 2015 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Goniądz. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15,

Bardziej szczegółowo

w sprawie : Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Gminy Oświęcim na lata 2011-2013

w sprawie : Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Gminy Oświęcim na lata 2011-2013 U C H W A Ł A NrLI/398/10 Rady Gminy Oświęcim z dnia 27 października 2010 r. w sprawie : Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Gminy Oświęcim na lata 2011-2013 Na podstawie art.18 ust.2 pkt.15

Bardziej szczegółowo

ASYSTENTURA RODZINY WSPARCIE I POMOC

ASYSTENTURA RODZINY WSPARCIE I POMOC ASYSTENTURA RODZINY WSPARCIE I POMOC Idea asystentury rodziny Asystentura polega na towarzyszeniu rodzinie z dziećmi w poszukiwaniu rozwiązań trudnej sytuacji życiowej z wykorzystaniem: mocnych stron członków

Bardziej szczegółowo

Kondycja mieszkalnictwa społecznego (komunalnego i socjalnego) w Polsce Wybrane wyniki badań

Kondycja mieszkalnictwa społecznego (komunalnego i socjalnego) w Polsce Wybrane wyniki badań Kondycja mieszkalnictwa społecznego (komunalnego i socjalnego) w Polsce Wybrane wyniki badań Opracowanie: dr Maciej Dębski Mieszkalnictwo a bezdomność 1. Bezdomność rozwiązywana na poziomie polityki społecznej

Bardziej szczegółowo

Lp. Rodzaj wyposażenia Liczba lokali 1. Centralne ogrzewanie 142 2. Instalacja gazowa 15

Lp. Rodzaj wyposażenia Liczba lokali 1. Centralne ogrzewanie 142 2. Instalacja gazowa 15 UCHWAŁA NR XLVII/362/13 RADY MIEJSKIEJ W TUSZYNIE z dnia 30 października 2013 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Tuszyn na lata 2013 2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Tytuł zrealizowanego projektu / programu:. Całkowity koszt realizacji projektu: zł. Źródła finansowania: Wskaźnik Wartość wskaźnika w 2014r Uwagi

Tytuł zrealizowanego projektu / programu:. Całkowity koszt realizacji projektu: zł. Źródła finansowania: Wskaźnik Wartość wskaźnika w 2014r Uwagi STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH DLA MIASTA TORUNIA NA LATA 2014-2020 SPRAWOZDANIE ZA ROK 2014 CEL STRATEGICZNY NR 2: Aktywizacja i integracja grup zagrożonych wykluczeniem społecznym Realizator

Bardziej szczegółowo

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 CZĘŚĆ I - DANE OSOBOWE (*wypełnienie obowiązkowe) imię i nazwisko*: tel. / faks: e-mail*:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII/37/15 RADY GMINY ŻAGAŃ. z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Żagań

UCHWAŁA NR VII/37/15 RADY GMINY ŻAGAŃ. z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Żagań UCHWAŁA NR VII/37/15 RADY GMINY ŻAGAŃ z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Żagań Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2016

Program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2016 Program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2016 I. Postanowienia ogólne. 1. 1. Program współpracy Gminy Szczerców z organizacjami

Bardziej szczegółowo

Raport Końcowy z ewaluacji w projekcie: Droga do bezpiecznej służby

Raport Końcowy z ewaluacji w projekcie: Droga do bezpiecznej służby Raport Końcowy z ewaluacji w projekcie: Droga do bezpiecznej służby 1.10.2011-30.04.2013 WYKONAWCA: HABITAT SP. Z O.O. UL. 10 LUTEGO 37/5 GDYNIA SPIS TREŚCI Sprawozdanie z działań ewaluacyjnych... 3 1.

Bardziej szczegółowo

Rola asystenta rodziny: wspomaganie rodziny w wypełnianiu podstawowych funkcji, w tym we wprowadzaniu w świat wartości

Rola asystenta rodziny: wspomaganie rodziny w wypełnianiu podstawowych funkcji, w tym we wprowadzaniu w świat wartości Rola asystenta rodziny: wspomaganie rodziny w wypełnianiu podstawowych funkcji, w tym we wprowadzaniu w świat wartości Małgorzata Ciczkowska-Giedziun Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Katedra Pedagogiki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XV/181/2012 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 28 lutego 2012r.

Uchwała Nr XV/181/2012 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 28 lutego 2012r. Uchwała Nr XV/181/2012 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 28 lutego 2012r. zmieniająca uchwałę w sprawie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Miasta Stargard

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r.

UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r. UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013-2015 w Gminie Sandomierz Na podstawie art. 18 ust.2 pkt.15

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze W województwie lubuskim

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXII/240/2013 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 21 marca 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXII/240/2013 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 21 marca 2013 r. UCHWAŁA NR XXXII/240/2013 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie uchwalenia Gminnego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie dla Gminy Żarów

Bardziej szczegółowo

TŁO OPRACOWANIA MODELU PRACY WYCHOWAWCZEJ.

TŁO OPRACOWANIA MODELU PRACY WYCHOWAWCZEJ. Model pracy wychowawczej ukierunkowanej na edukację i aktywizację zawodową wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych w oparciu o trójsektorową współpracę TŁO OPRACOWANIA MODELU PRACY WYCHOWAWCZEJ.

Bardziej szczegółowo

Opracowanie i uchwalenie programu w pierwszej połowie 2011 roku.

Opracowanie i uchwalenie programu w pierwszej połowie 2011 roku. Załącznik do Uchwały Nr X/48/11 Rady Miasta Bielsk Podlaski z dnia 28 czerwca 2011 r. 3.2.1 Harmonogram wdrażania strategii Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych w mieście Bielsk Podlaski została

Bardziej szczegółowo

PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ

PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ Podstawowym założeniem, które przyjęto dla potrzeb opracowania Lokalnej Strategii Rozwoju dla obszaru PROWENT na lata 2014-2020 jest szerokie włączenie mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XXIII/135/08 Rady Miasta Hajnówka z dnia 30 grudnia 2008 r.

Załącznik do Uchwały Nr XXIII/135/08 Rady Miasta Hajnówka z dnia 30 grudnia 2008 r. Załącznik do Uchwały Nr XXIII/135/08 Rady Miasta Hajnówka z dnia 30 grudnia 2008 r. Program współpracy miasta Hajnówka z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

STATUT FORUM WSPÓŁPRACY EMPOWERMENT

STATUT FORUM WSPÓŁPRACY EMPOWERMENT STATUT FORUM WSPÓŁPRACY EMPOWERMENT I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Forum Współpracy Empowerment, nazywane dalej Forum, jest autonomicznym ciałem bez osobowości prawnej. 2. Forum powołuje się na czas nieokreślony.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR../../2012 RADY MIEJSKIEJ W TŁUSZCZU z dnia 2012

UCHWAŁA NR../../2012 RADY MIEJSKIEJ W TŁUSZCZU z dnia 2012 Projekt Burmistrza UCHWAŁA NR../../2012 RADY MIEJSKIEJ W TŁUSZCZU z dnia 2012 w sprawie przyjęcia lokalnego programu pomocy społecznej pt.: Programu Aktywności Lokalnej AKADEMIA MĄDREGO RODZICA Na podstawie

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2013

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2013 Załącznik do Uchwały Nr XXXII/218/2013 Rady Gminy Lipno z dnia 18 lutego 2013 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA ROK 2013 Styczeń 2013 r. I. WSTĘP. Rada Gminy Lipno

Bardziej szczegółowo

NIE. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od daty opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego.

NIE. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od daty opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego. Uchwała nr VIII/38/2015 Rady Miejskiej w Proszowicach z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie programu oddłużeniowego dla lokatorów i osób zajmujących bez tytułu prawnego lokale mieszkalne stanowiące własność

Bardziej szczegółowo

wywiadu środowiskowego. 1

wywiadu środowiskowego. 1 1. DANE OSOBY Z KTÓRĄ PRZEPROWADZONO WYWIAD 1 Narzędzie pracy socjalnej nr 1 Wywiad Rozpoznanie sytuacji Przeznaczenie narzędzia: Etap 1 Diagnoza / Ocena Podetap 1a Rozeznanie sytuacji związanej z problemem

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości współpracy Miasta Tychy z organizacjami pozarządowymi - raport z badania opinii NGOs

Ocena jakości współpracy Miasta Tychy z organizacjami pozarządowymi - raport z badania opinii NGOs Ocena jakości współpracy Miasta Tychy z organizacjami pozarządowymi - raport z badania opinii NGOs Inkubator Społecznej Przedsiębiorczości Wydział Spraw Społecznych i Zdrowia Urząd Miasta Tychy Tychy,

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr/ XXXIV/179/06 Rady Gminy Rawa Mazowiecka z dnia 20 stycznia 2006 roku.

Uchwała Nr/ XXXIV/179/06 Rady Gminy Rawa Mazowiecka z dnia 20 stycznia 2006 roku. Uchwała Nr/ XXXIV/179/06 Rady Gminy Rawa Mazowiecka z dnia 20 stycznia 2006 roku. w sprawie :przyjęcia Gminnego programu Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2006-2008 w Gminie Rawa Mazowiecka. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny model aktywizacji

Innowacyjny model aktywizacji Innowacyjny model aktywizacji zawodowej uczestników WTZ Temat innowacyjny: "Współpraca podmiotów działających w obszarze zatrudnienia oraz integracji i pomocy społecznej z przedsiębiorcami w zakresie ułatwiania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 Ostrowiec Świętokrzyski 2015 Wstęp Program Wsparcia Ekonomii Społecznej w Gminie Ostrowiec Świętokrzyski na lata

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Raport z badania przeprowadzonego w sierpniu 2007 roku O badaniu Badanie zostało przeprowadzone w sierpniu bieżącego roku na podstawie ankiety internetowej Ankieta

Bardziej szczegółowo

17 WYDARZENIA W CZĘŚCI

17 WYDARZENIA W CZĘŚCI Newsletter 17 Projekt Koordynacja na rzecz aktywnej integracji Przegląd wydarzeń w projekcie w maju 2013 r. WYDARZENIA W CZĘŚCI EDUKACYJNEJ PROJEKTU Wszystkie wydarzenia opisane w części szkoleniowej kierowane

Bardziej szczegółowo

1 otwarte (własna wypowiedź respondenta na zadane pytanie) 1 półotwarte (wybór odpowiedzi oraz swobodna wypowiedź odnośnie badanego zagadnienia).

1 otwarte (własna wypowiedź respondenta na zadane pytanie) 1 półotwarte (wybór odpowiedzi oraz swobodna wypowiedź odnośnie badanego zagadnienia). Sprawozdanie z przeprowadzonego badania ewaluacyjnego wśród rodziców dzieci biorących udział w projekcie ECHO-NAUKA wyrównywanie szans edukacyjnych dzieci z klas nauczania zintegrowanego ze Szkoły Podstawowej

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ. Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym w regulaminie

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ. Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym w regulaminie KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ Część I: Kryteria formalne podlegające weryfikacji na etapie oceny merytorycznej Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD Załącznik do Uchwały nr XXIV/196/08 Rady Gminy Szemud z dnia 08 września 2008 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD NA LATA 2008 2013 Szemud 2008 SPIS TREŚCI: I. WSTĘP.. 3 II. III. IV. ZAŁOŻENIA

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 68/XII/2011 Rady Gminy Żabia Wola z dnia 25 października 2011 roku

Uchwała Nr 68/XII/2011 Rady Gminy Żabia Wola z dnia 25 października 2011 roku Uchwała Nr 68/XII/2011 Rady Gminy Żabia Wola z dnia 25 października 2011 roku zmieniająca załącznik do Uchwały Nr 70/XXXVI/2009 Rady Gminy w Żabiej Woli z dnia 29 grudnia 2009r w sprawie Wieloletniego

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych Dobra, 28 maja 2015 r. Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych Strategia Rozwiązywania Problemów

Bardziej szczegółowo

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe)

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe) Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Demografia Wydział Nauk Ekonomicznych UW Warszawa, 4 listopada 2008 Najważniejsze rodzaje badań Typy badań Podział wg celu badawczego Badania eksploracyjne

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje Oceny Zasobów Pomocy Społecznej

Rekomendacje Oceny Zasobów Pomocy Społecznej MGOPS.ZŚS.0110.26.2015 Jastrowie 15.04.2015 r. Rekomendacje Oceny Zasobów Pomocy Społecznej Wprowadzenie Nowym zadaniem Gminy wynikającym ze znowelizowanego art. 16a ustawy o pomocy społecznej jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach.

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Ryki, styczeń 2013r. 1 Wstęp Powiatowy Urząd Pracy w Rykach w okresie od

Bardziej szczegółowo

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim 1 Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim Regionalne Centrum Ekonomii Społecznej raport z działalności 2010-2011 Toruń, maj 2011 roku Projekt jest współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji działań na rzecz ludzi bezdomnych w województwie.. w roku 2012. Tablice sprawozdania jednorazowego w SAC 1 DPS-IV-32-IR/2013

Sprawozdanie z realizacji działań na rzecz ludzi bezdomnych w województwie.. w roku 2012. Tablice sprawozdania jednorazowego w SAC 1 DPS-IV-32-IR/2013 Sprawozdanie z realizacji działań na rzecz ludzi bezdomnych w województwie. w roku 2012 Tablice sprawozdania jednorazowego w SAC 1 DPS-IV-32-IR/2013 UWAGI: 1. Informacje z tabel dotyczą okresu sprawozdawczego:

Bardziej szczegółowo

RADA MIASTA RYBNIKA postanawia:

RADA MIASTA RYBNIKA postanawia: (2003/034228) UCHWAŁA NR 178/XI/2003 RADY MIASTA RYBNIKA z dnia 10 września 2003 r. w sprawie: przyjęcia Statutu Ośrodka Pomocy Społecznej w Rybniku. Działając na podstawie : - art. 18 ust. 2 pkt 9 lit.h),

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny w Gminie Krzeszowice w roku 2012 i przedstawienie potrzeb związanych z realizacją zadań

Sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny w Gminie Krzeszowice w roku 2012 i przedstawienie potrzeb związanych z realizacją zadań Krzeszowice, dnia 14 marca 2013 r. Sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny w Gminie Krzeszowice w roku 2012 i przedstawienie potrzeb związanych z realizacją zadań Podstawa prawna:

Bardziej szczegółowo

MIESZKAŃCY POWIATU SIEDLECKIEGO

MIESZKAŃCY POWIATU SIEDLECKIEGO MIESZKAŃCY POWIATU SIEDLECKIEGO Trzymacie Państwo w rękach broszurę informującą o realizacji w 2009 roku przez Powiat Siedlecki - Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Siedlcach projektu Nowa Szansa na Przyszłość

Bardziej szczegółowo

Program współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w Gminie Przytoczna na rok 2014

Program współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w Gminie Przytoczna na rok 2014 Program współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w Gminie Przytoczna na rok 2014 I. CEL GŁÓWNY I CELE SZCZEGÓŁOWE PROGRAMU 1. Celem głównym

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze Ekonomia społeczna to

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 23 stycznia 2015 r.

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 23 stycznia 2015 r. UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE z dnia 23 stycznia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Żarów na 2015 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XLIII/40/2010

UCHWAŁA Nr XLIII/40/2010 UCHWAŁA Nr XLIII/40/2010 RADY GMINY JEDLIŃSK z dnia 28 października 2010r. w sprawie uchwalenia Programu współpracy Gminy Jedlińsk z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE PILZNO NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE PILZNO NA LATA 2013-2015 GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE PILZNO NA LATA 2013-2015 Pilzno, kwiecień 2013 I. Wprowadzenie Rodzina jest podstawowym środowiskiem funkcjonowania i rozwoju dziecka, które powinno zapewnić

Bardziej szczegółowo

V. Województwo lubuskie: Cel nr 1: Usamodzielnianie osób bezdomnych poprzez podjęcie profesjonalnych działań aktywizacyjnych, społeczno-zawodowych i

V. Województwo lubuskie: Cel nr 1: Usamodzielnianie osób bezdomnych poprzez podjęcie profesjonalnych działań aktywizacyjnych, społeczno-zawodowych i Załącznik Nr 2 Program wspierający powrót osób bezdomnych do społeczności, Edycja 2013 Cele regionalne wskazane przez Wydziały Polityki Społecznej Urzędów Wojewódzkich I. Województwo świętokrzyskie: Cel

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Grabica na lata 2012-2015 r.

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Grabica na lata 2012-2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Grabica na lata 2012-2015 r. Załącznik do Uchwały Nr XI/75/2012 Rady Gminy Grabica z dnia 29 lutego 2012 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

S T A T U T GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ

S T A T U T GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ S T A T U T GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ Dział I. Postanowienia ogólne 1 Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Baboszewie, zwany dalej Ośrodkiem jest samodzielną jednostką organizacyjną gminy utworzoną

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji wewnętrznej. przeprowadzonej w Powiatowym Ośrodku Doskonalenia. Nauczycieli w Wodzisławiu Śląskim

Raport z ewaluacji wewnętrznej. przeprowadzonej w Powiatowym Ośrodku Doskonalenia. Nauczycieli w Wodzisławiu Śląskim Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Powiatowym Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli w Wodzisławiu Śląskim Opracowały: Renata Gryt i Iwona Miler - konsultantki PODN Wodzisław Śląski, 28 lutego

Bardziej szczegółowo

Referat Gospodarki Mieszkaniowej

Referat Gospodarki Mieszkaniowej Referat Gospodarki Mieszkaniowej W zakresie Gospodarki Mieszkaniowej: W zakresie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego: 1. rejestr wniosków o przyznanie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR W.0050.75.2012 WÓJTA GMINY GASZOWICE. z dnia 29 maja 2012 r.

ZARZĄDZENIE NR W.0050.75.2012 WÓJTA GMINY GASZOWICE. z dnia 29 maja 2012 r. ZARZĄDZENIE NR W.0050.75.2012 WÓJTA GMINY GASZOWICE z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie konsultacji projektu uchwały dotyczącej przyjęcia Wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Informacja o projekcie Czytam, liczę rozwijam swoje

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Informacja o projekcie Czytam, liczę rozwijam swoje Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Informacja o projekcie Czytam, liczę rozwijam swoje zainteresowania dobry start w edukację indywidualizacja

Bardziej szczegółowo

projekt Uchwała Nr Rady Gminy Solec-Zdrój w sprawie określenia warunków i trybu finansowania zada ń z zakresu sportu na terenie Gminy Solec-Zdrój.

projekt Uchwała Nr Rady Gminy Solec-Zdrój w sprawie określenia warunków i trybu finansowania zada ń z zakresu sportu na terenie Gminy Solec-Zdrój. projekt Uchwała Nr Rady Gminy Solec-Zdrój z dnia w sprawie określenia warunków i trybu finansowania zada ń z zakresu sportu na terenie Gminy Solec-Zdrój. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 i art. 40 ust.

Bardziej szczegółowo

Procedura Standardy realizacji zadań publicznych oraz kryteria oceny ofert składanych w otwartych konkursach ofert na realizację zadań publicznych

Procedura Standardy realizacji zadań publicznych oraz kryteria oceny ofert składanych w otwartych konkursach ofert na realizację zadań publicznych Strona1 Procedura Standardy realizacji zadań publicznych oraz kryteria oceny ofert składanych w otwartych konkursach ofert na realizację zadań publicznych Opracowanie w ramach projektu Potencjał Działanie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR NR NR XIV/120/16 RADY GMINY MIĘDZYRZEC PODLASKI. z dnia 29 stycznia 2016 r.

UCHWAŁA NR NR NR XIV/120/16 RADY GMINY MIĘDZYRZEC PODLASKI. z dnia 29 stycznia 2016 r. UCHWAŁA NR NR NR XIV/120/16 RADY GMINY MIĘDZYRZEC PODLASKI z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie przyjęcia Wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Międzyrzec Podlaski na lata 2016-2021

Bardziej szczegółowo

Projekt,,Potencjał Działanie Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych

Projekt,,Potencjał Działanie Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych Projekt Potencjał Działanie - Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych Procedura standardy realizacji zadań publicznych oraz kryteria oceny ofert składanych w otwartych

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 29 kwietnia 2004 r. o finansowym wsparciu tworzenia w latach 2004-2006 lokali socjalnych, noclegowni i domów dla bezdomnych

USTAWA z dnia 29 kwietnia 2004 r. o finansowym wsparciu tworzenia w latach 2004-2006 lokali socjalnych, noclegowni i domów dla bezdomnych Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 29 kwietnia 2004 r. o finansowym wsparciu tworzenia w latach 2004-2006 lokali socjalnych, noclegowni i domów dla bezdomnych Opracowano na podstawie Dz.U. z 2004 r.

Bardziej szczegółowo