BESKIDY lato 2012 / 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BESKIDY lato 2012 / www.it.beskidy.pl 1"

Transkrypt

1 lato 2012 / 1

2 w numerze: strona 22 strona 40 strona 30 strona 44 strona 32 na okładce: Beskid sądecki Zdjęcie: Zbigniew Poraniewski strona / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 3

3 Drodzy Czytelnicy! Po pełnych emocji Mistrzostwach Euro zapraszamy na letni odpoczynek w beskidzkie strony, z dala od miejskiego zgiełku. Im bliżej natury, tym więcej można z niej czerpać, dlatego proponujemy wyprawę pod namiot. Ten, kto choć raz zdecydował się na nocleg w górach pod prawie gołym niebem, wie doskonale czym natura się odwdzięcza. Wszystkie drobne niedogodności na pewno zostaną wynagrodzone niezapomnianym zachodem słońca, koncertem świerszczy, czy w końcu przepięknym górskim świtem. Tym, którzy jeszcze nie są do końca przekonani, polecamy artykuł o Studenckich Bazach Namiotowych, zdecydowanym szczegółową listę obiektów znajdującą się na naszej stronie internetowej Przygotowaliśmy również kilka propozycji szlaków, które kryją w sobie najpiękniejsze beskidzkie panoramy, a także miejsca, których historia już dawno została zapomniana. Podczas wędrówki przez polską część Karpat znaleźliśmy kilka pamiątek po Łemkach. Odwiedziliśmy Cerkiew w Złockiem, która urzeka pięknem i artystycznym kunsztem. Zawędrowaliśmy do krainy miodem płynącej w Beskidzie Niskim, gdzie znajduje się Światowe Centrum Apiterapii. Zapraszamy do lektury. Redakcja spis treści: Birofilia Żywiecki Park Miniatur Wyścig Papajów X Regionalne Dni Rybactwa w Skoczowie 80 lat schroniska na Luboniu Wielkim BIELSKO-BIAłA Przeżyjesz dwa razy śląski Manchester Kulinarne Dziedzictwo Na szczyrkowskim rynku... PIĘKNY WODOSPAD Odnowiona kaplica USTROŃSKIE LATO Nowości z Gminy Istebna WISŁA ZAPRASZA CIESZYN ROBI WRAŻENIE 21 CIESZYŃSKIE Kręgi Sztuki VIA DUCALIS DROGA KSIĄŻĘCA kierunek wielka czantoria sądeckie kusi Aktywna MUSZYNA Turbacz NOCNE WĘDRÓWKI PO BESKIDACH 37 WITAMY W GMINIE RACIECHOWICE Na Lubomir, czyli dawną Łysinę CERKIEW W ZŁOCKIEM Kraina miodem płynąca 49 NASZ PATRONAT Z namiotem przez BESKIDY NA MUŃCUŁ tydzień KULTURY BESKIDZKIEJ ROZRYWKA 4 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 5

4 czerwca Birofilia Już po raz XVII odbędzie się w Żywcu Festiwal Birofilia. W tym roku Aleja Piw Świata oferować będzie 350 rodzajów złocistego trunku z całego świata. Na terenie festiwalu będzie można nabyć specjalne żetony oraz kufelek o pojemności 0,1 l, to wystarczy by cieszyć się smakiem produktów nawet z najbardziej nietypowych miejsc m.in. Trynidadu czy Sri Lanki. Żywiecki Park Miniatur W żywieckim parku Habsburgów podziwiać można Park Miniatur. Na powierzchni 20 arów znajdują się 24 budowle związane z rodami, które dawniej rządziły Żywiecczyzną. Tuż przy wejściu do parku znajdują się cztery odlewy mosiężne prezentujące postacie dawnych mieszczan i górali z tego Wyścig Papajów Już od ośmiu lat na terenie sołectwa Ochaby, w gminie Skoczów odbywa się dość nietypowa impreza. Do rywalizacji przystępują zawodnicy na wykonanych przez siebie pojazdach Papajach. Wygrywa ten, kto najszybciej pokona specjalnie przygotowany tor. Na co dzień Papaje wykorzystywane są przy pracach w polu i lesie. Swym wyglądem przypominają ciągnik, jednak często spisują się od niego znacznie lepiej. Wykorzystane do ich budowy części pochodzą od różnych pojazdów. W ubiegłorocznym rajdzie największy pojazd należał do Michała Łabaja z Ochab, jego maszyna wyposażona była w 80-konny silnik Mercedesa. Co ciekawe w zawodach startują również kobiety. Skąd się wzięła nazwa Papaj? To oczywiste od charakterystycznego dźwięku silnika pa-pa-pa. W tym roku zawodnicy wystartują po raz ósmy. Szczegółowe informacje pojawią się Oprócz degustacji będzie można zwiedzać muzeum browaru, wziąć udział w warsztatach warzenia piwa, a także wymienić się doświadczeniami z największymi autorytetami piwnego świata. Zwycięzca konkursu na najlepsze piwo domowe, jak co roku będzie mógł je sporządzić wg własnej receptury w Brackim Browarze Zamkowym w Cieszynie. /BJ/ rejonu. Wśród budowli znalazły się najciekawsze obiekty historyczne z czasów panowania Komorowskich, Habsburgów i Wielkopolskich. Znaleźć można m.in. miniaturę Starego i Nowego Zamku z Żywca, zamek z Suchej Beskidzkiej, cieszyńską Górę Zamkową, a także Zespół Pałacowo-Parkowy z Rajczy. Park znajduje obok Nowego Zamku w Żywcu. Zwiedzać go można od poniedziałku do piątku w godz /BJ/ z miesięcznym wyprzedzeniem na stronie Wstępnie impreza planowana jest na wrzesień zapewnia sołtys Ochab, jednocześnie pomysłodwca imprezy, Maciej Bieniek. /BJ/ Foto: bartosz jedliński Foto: katarzyna BIENIEK Foto: arch. LGR X Regionalne Dni Rybactwa w Skoczowie Stowarzyszenie Lokalna Grupa Rybacka serdecznie zaprasza na jubileuszowe X Regionalne Dni Rybactwa w Skoczowie, które odbędą się w dniach r. Tegoroczna edycja imprezy zapowiada się bardzo interesująco, tradycyjnie rozpoczniemy od konferencji poświęconej rozwojowi agroturystyki oraz konferencji naukowej w Polskiej Akademii Naukowej w Gołyszu. Natomiast sobota i niedziela to czas wystawy rybackiej na skoczowskim rynku. Oprócz VII Mistrzostw Europy w przyrządzaniu potraw z karpia w kategorii Profesjonalistów, podczas wystawy będą miały miejsce: pokazy i konkursy kulinarne, degustacje potraw z karpia oraz występy artystyczne. Warto wspomnieć, że swoje atrakcje turystyczne będą prezentowały partnerskie Lokalne Grupy Rybackie z południa Polski. Więcej szczegółów wkrótce na IX Regionalne Dni Rybactwa 2011 przygotowanie klopsików z karpia na degustację dla odwiedzających wystawę. 80 lat schroniska na Luboniu Wielkim W niedzielę 29 lipca 2012 r. odbędzie się uroczystość na szczycie Lubonia Wielkiego, z okazji 80-lecia Schroniska, które zostało wzniesione w 1931 r. przez Oddział Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego. W programie uroczysta Msza Św. dziękczynna za ocalenie obiektu w czasie II wojny światowej oraz uroczystości jubileuszowe. /BJ/ 6 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 7

5 iinfo BESKIDY 22 lipca, godz Bielska Estrada Na wszystkie koncerty wstęp wolny Organizator: gmina Bielsko-Biała 14 LIPCA Bielsko-Biała stanowi centrum kulturalne i turystyczne Beskidów. W mieście odbywają się liczne wydarzenia kulturalne, zawody sportowe i inne, ciekawe imprezy czerwca operacja południe 27 czerwca godz FOTO: zbigniew poraniewski FOTO: zbigniew poraniewski TARGI REKREACJA w 1954 r. W wieku 12 lat rozpoczął naukę gry na gitarze. Na swoim koncie ma 18 nagród Grammy i kilkadziesiąt płyt sygnowanych swoim nazwiskiem. 29 czerwca/1 lipca Puchar Polski w klasie OMEGA memoriał Adama Banaszka To już kolejne regaty poświęcone pamięci A. Banaszka. Odbędą się, tak jak zawsze na Jeziorze Żywieckim w dniach Organizatorami tej imprezy są: Klub Żeglarski Halny i Agencja Reklamowa PORAN. Impreza od pierwszej edycji cieszy się ogromnym zainteresowaniem zawodników, publiczności oraz mediów. rajd pojazdów zabytkowych Na trasie rajdu znajdą się: zamki w Oświęcimiu i Cieszynie oraz pałac w Czechowicach Dziedzicach. Próby sportowe pojazdów odbywać się będą na lotnisku w Kaniowie oraz obok Sali Sportowej pod Dębowcem w Bielsku-Białej. Jak co roku odbędzie się konkurs elegancji pod ratuszem w Bielsku-Białej lipca operacja południe Błonia Największa impreza militarna w Polsce skupiająca kolekcjonerów i miłośników pojazdów wojskowych sierpnia pożegnanie lata Wystąpi zespół ZAKOPOWER września piknik lotniczy Lotnisko Aleksandrowice Atrakcją tegorocznej imprezy będzie prezentacja w locie myśliwców F Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkiej Atletyce Organizator: Klub Sportowy SPRINT, czerwca TARGI REKREACJA Organizator: ZIAD Bielsko-Biała S.A., czerwca Festiwal Miast Partnerskich Poznajmy się Teren ZIAD Bielsko-Biała S.A. Festiwalowi towarzyszy promocyjna impreza bliźniaczego miasta znad Bałtyku Cała naprzód, czyli Ustka w Bielsku-Białej. Organizator: Gmina Bielsko-Biała Urząd Miejski w Bielsku-Białej, Wydział Promocji Miasta PAT METHENY UNITY BAND Teren obok hali Pod Dębowcem Muzyczne wydarzenie roku!!! Jeden z najwybitniejszych jazzowych gitarzystów świata wystąpi w Bielsku-Białej. Koncert Pata Metheny ego odbędzie się w nowym miejscu koncertowym, położonym na terenie ZIADU, poniżej hali pod Dębowcem. Teren będzie zadaszony namiotem, który znajdował się wcześniej na terenach ATH. Gitarzyście będą towarzyszyli znakomici muzycy z jego grupy Pat Metheny Unity Band: Chris Potter (znakomity saksofonista znany z występów na Jazzowej Jesieni), Antonio Sanchez (perkusista współpracujący m.in. z Chickiem Coreą) i Ben Williams (basista). Pat Metheny amerykański gitarzysta jazzowy, urodzony LIPIEC, SIERPIEŃ ZAPRASZAMY NA LATO Z KULTURĄ Co tydzień, w okresie od lipca do sierpnia odbywać się będą koncerty na Starym Rynku: 1 lipca, godz Krzysztof Krawczyk z zespołem 7 lipca, godz Miejska Orkiestra Dęta, formacja paradna 8 lipca, godz Leonsia Erdenko z zespołem cygańskim z Rosji 14 lipca, godz Miejska Orkiestra Dęta, formacja wojskowa 15 lipca, godz Orkiestra im. Telemanna 21 lipca, godz W Krainie Czardasza: Magdalena Idzik mezzosopran, Artur Banaszkiewicz skrzypce i zespół muzyczny FOTO: zbigniew poraniewski piknik lotniczy 8 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 9

6 śląski Manchester Publicyści nazywają wiele miejscowości w związku z ich bogatą tradycją włókienniczą jakimś tam Manchesterem. Tak też stało się z Bielskiem (od 1951 r. połączonym z Białą w jeden organizm Bielsko-Białą), nazwanym śląskim Manchesterem, bowiem na przełomie XIX i XX wieku był to jeden z największych w monarchii austro-węgierskiej ośrodek przemysłu włókienniczego, z licznymi przędzalniami, tkalniami i fabrykami maszyn włókienniczych. Zanim jednak doszło do takiego rozwoju, Bielsko i sąsiednia Biała były czołowymi ośrodkami rzemieślniczymi tej branży. Miasto nad rzeką Białą powstało już w średniowieczu, jednak o jego charakterze zadecydował XVI-wieczny rozwój sukiennictwa i płóciennictwa. Do rozkwitu tej branży przyczyniła się o ironio! wojna trzydziestoletnia ( ), w czasie której w Bielsku znajdywali schronienie prześladowani za swoje religijne przekonania rzemieślnicy z Czech i Śląska. Przywilej króla Jana Kazimierza dotyczący bielskiego sukna w Polsce gwarantował rynek zbytu. Wkrótce zaczęto sukno barwić, podnosząc jego jakość. Na przełomie XVII i XVIII w. Bielsko zdystansowało pod względem rozwoju stolicę regionu Cieszyn, a bielscy sukiennicy i tkacze lnu stanowili 2/3 ogółu rzemieślników. Apogeum rzemieślniczego sukiennictwa nastąpiło w latach wojen napoleońskich i trwającej wtedy blokady Anglii. Nastąpiło wówczas gwałtowne zapotrzebowanie na sukno, zwłaszcza mundurowe. Około 1800 r. pracowało w Bielsku już 520 mistrzów tkackich i niewiele mniej w sąsiedniej Białej. tekst i rysunek Edward Wieczorek Jednak ironia historii spowodowała, że to co pozornie stało się przyczyną gwałtownego rozwoju rzemiosła, stało się także przyczyną jego upadku. Coraz większe zamówienia wymusiły uprzemysłowienie procesów włókienniczych. W 1806 r. sprowadzono do Bielska pierwsze maszyny, w 1826 r. uruchomiono w fabryce włókienniczej pierwszą maszynę parową. Dla miasta i regionu zaczęła się era industrializacji, która spowodowała nadanie miastu owego przydomku Manchester. Tak też zrodziła się powszechnie znana markowa bielska wełna. Produkowano tkaniny wełniane najwyższej jakości w niewielkich seriach, choć fabryki nie były zbyt wielkie, maksymalnie zatrudniające 600 pracowników. Rozwój przemysłu zmienił urbanistyczne oblicze Bielska i sąsiedniej Białej. Zakłady ulokowano z reguły wzdłuż osi, jaką wyznacza rzeka Biała, zaś Max Fabiani, uczeń słynnego projektanta wiedeńskiego Ringu Otto Wagnera, stworzył plan urbanistyczny industrialnego miasta, którego centrum wyznacza dzisiejszy plac Chrobrego i główna arteria ulica Franciszka Józefa (dziś 3 Maja). Przy niej powstały bielskie reprezentacyjne budowle publiczne, okazałe kamienice mieszczańskie, fabrykanckie wille, parki i zieleńce. W 1855 r. do miasta doprowadzono kolej, w 1862 r. zbudowano gazownię, w 1893 r. elektrownię, w 1895 r. uruchomiono wodociągi i tramwaje elektryczne. Po przeszło półtora wieku miasto zmieniło jednak swoje oblicze. Dla Bielska-Białej epoka przemysłu włókienniczego się już skończyła i dziś przemysłową potęgę owego śląskiego Manchesteru możemy oglądać jedynie (i na szczęście) w muzeach. Część hal fabrycznych bielskich zakładów włókienniczych zaadaptowano na centra handlowe i usługowe, magazyny. Część zakładów przebranżowiono, dlatego przejeżdżając dziś przez Bielsko- -Białą rzadko zdajemy sobie sprawę z jego słynnych włókienniczych, rzemieślniczych i przemysłowych tradycji. Przy ulicy Sobieskiego pod numerem 51 stoi drewniany piętrowy dom, zbudowany w połowie XVIII w. na potrzeby mistrza sukienniczego. Pod jednym dachem mieścił się warsztat, mieszkanie i biuro właściciela, później budynek pełnił różne inne funkcje, aż wreszcie w 1974 r. podarowano go Muzeum Okręgowemu w Bielsku-Białej, które po gruntownym remoncie urządziło w jego wnętrzu ekspozycję, będącą próbą zrekonstruowania stanu z końca XIX w. Podzielony sienią na dwie części budynek prezentuje warsztat pracy z krosnem nicielnicowym z XVIII w. Pierwotnie stało ono w pomieszczeniu jakiegoś rzemieślnika, od którego trafiło do bielskiej fabryki Edwarda Zipsera i tam pracowało do końca XIX w. Jego szerokość powodowała, że było ono obsługiwane przez dwie osoby, które przerzucały sobie czółenko z jednej strony na drugą. Najważniejszą czynnością poprzedzającą tkanie było przygotowanie osnowy, które odbywało się przy użyciu szpulerza, snówki i snowadła. Wszystkie te urządzenia zachowały się w Muzeum, a wykwalifikowani pracownicy demonstrują pracę na krośnie. Drugą, niezwykle ważną placówką ukazującą tym razem przemysłowe tradycje bielskiego włókiennictwa, jest Muzeum Techniki i Włókiennictwa przy ul. Sukienniczej 7. Powstało ono w 1996 r. w halach nieczynnej fabryki Büttnera (ostatnio do likwidacji ZPW Bewelana ). Na dwóch piętrach fabrycznej hali zgromadzono ekspozycje maszyn włókienniczych oraz wszelkiego rodzaju narzędzia, maszyny i urządzenia gospodarstwa domowego, do niedawna traktowane jako zawadzające gdzieś w pawlaczach rupiecie, a będące wszak zabytkami techniki. Dopiero z perspektywy takiej ekspozycji muzealnej widzimy, jak poszła do przodu nasza politechniczna codzienność: lampy, maszyny do pisania, lodówki, pralki, kuchenki, radia, telewizory. Urządzono w muzeum także ekspozycję maszyn i urządzeń poligraficznych. Stoi tu także kilka zabytkowych pojazdów strażackich z XIX i początku XX w. Najistotniejszą częścią muzeum jest stała ekspozycja maszyn włókienniczych, tworząca cykl produkcji sukna od wstępnej obróbki wełny po gotowe tkaniny. Parter zajmują różnego rodzaju maszyny przygotowujące niedoprzęd: trzepak, klepak, wilk, zgrzeblarki i zespoły zgrzebne. Stoi tu także imponująca samoprząśnica wózkowa z 1890 r., zwana selfaktorem. Z kolei na I piętrze umieszczono maszyny działu przygotowania do tkania: skręcarki, przygotowujące z cienkiej przędzy skręcaną nić do maszyn tkackich, kilka typów przewijarek, motaki, maszyny przygotowujące dla krosien wątek (snowarki) i osnowę (cewiarki). Wreszcie etap końcowy: tkalnia, a raczej ekspozycja różnych maszyn i urządzeń tkackich od ręcznych XVIII-wiecznych krosien, poprzez krosna mechaniczne (żakardowe, rapierowe, chwytakowe), aż po pneumatyczne. Ekspozycję uzupełniają maszyny do wykańczania tkanin: aparaty farbiarskie, folusze, draparki i postrzygarki. Ekspozycja Muzeum Techniki i Włókiennictwa robi wrażenie. Sam jestem humanistą, a wszelkie maszyny i urządzenia, zwłaszcza na chodzie, to dla mnie czary-mary i z ciekawością je oglądam. Sądzę też, że podobnie zaciekawi muzealna ekspozycja każdego laika, zaś fachowców, którzy zęby zjedli w przemyśle włókienniczym, zmusi do chwili wspomnień i refleksji nad nie tak dawną, a już zamierzchłą przeszłością. Marzy mi się także, by kilka razy do roku (po uprzednim nagłośnieniu terminu w mediach) muzeum urządzało pokaz produkcji sukna od zgrzeblenia włókna po wykańczanie tkaniny. Maszyny są wszak na chodzie i mogłyby w każdej chwili rozpocząć proces produkcyjny dla ciekawskich turystów. 10 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 11

7 Co roku w innej gminie powiatu bielskiego odbywa się Powiatowy Przegląd Potraw Regionalnych Kulinarne Dziedzictwo. Jest to przedsięwzięcie, podczas którego uczestniczące Koła Gospodyń Wiejskich oraz stowarzyszenia z powiatu bielskiego, prezentują dziedzictwo kulinarne naszego regionu potrawy, których receptury umiejscowione są głęboko w tradycji, od lat wytwarzane, a niejednokrotnie już zapomniane. FOTO: Jarosław jesionka FOTO: Jarosław jesionka FOTO: Jarosław jesionka Kulinarne Dziedzictwo Impreza ta jest prawdziwą kopalnią wiedzy, w której nie tylko można odkryć oryginalne produkty żywnościowe, specyficzne dla danego regionu, ale przede wszystkim zapoznać się z historią i tradycją, sztuką kulinarną oraz potrawami od lat przyrządzanymi według tych samych receptur. W tym roku, w dniu 26 maja odbyła się ona na terenach rekreacyjnych Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji w Bestwinie. Wzięło w niej udział 31 uczestników w tym przede wszystkim Koła Gospodyń Wiejskich oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Kaniówka, Stowarzyszenie Przyjaciół Ligoty i Zespół Regionalny Jaworze. Impreza rozpoczęła się degustacją regionalnych potraw przez zaproszonych gości oraz występem orkiestry dętej OSP Polanka Wielka. Kilkunastoosobowa komisja pod przewodnictwem etnografa Barbary Rosiek oceniała nie tylko walory smakowe oraz wygląd i dobór potraw, ale przede wszystkim ich przygotowanie zgodnie z dawnymi, tradycyjnymi przepisami i recepturami. Nawiązanie do przeszłości, wykorzystanie znanych przed laty produktów, warzyw, ziół i przypraw, czerpanie z bogactwa i specyfiki regionu, wykorzystywanie sezonowych produktów, samowystarczalność pod względem przetwórstwa wędlin czy pieczenia własnego chleba, jednym słowem powrót do tego, co gotowały i przygotowywały nasze prababcie było najwyżej punktowane i nagradzane. Statuetki w postaci rzeźb regionalnych baby za najbardziej tradycyjne potrawy nawiązujące do kulinarnego dziedzictwa w czterech kategoriach konkursowych (danie gorące, produkt, ciasta i desery, napoje i nalewki) otrzymali: w kategorii zupy - Koło Gospodyń Wiejskich Jaworze nr 2 za szczawiową z jajkiem, w kategorii dania gorące - Koło Gospodyń Wiejskich Meszna za bryję fasolową z kiszką, w kategorii produkt Koło Gospodyń Wiejskich Zasole Bielańskie za kiełbasę domową, w kategorii ciasta i desery Koło Gospodyń Wiejskich Janowice za placek drożdżowy z rabarbarem, w kategorii napoje i nalewki Koło Gospodyń Wiejskich Buczkowice za miętówkę. FOTO: Jarosław jesionka Na szczyrkowskim rynku... W centrum Szczyrku powstał atrakcyjny plac, który pełni funkcję małego rynku, wszystko to w ramach projektu pn. Rozbudowa i modernizacja ścieżki rowerowo-pieszej w Szczyrku deptak nad Żylicą oraz zagospodarowanie terenu centrum miasta Szczyrk. Na jego realizację udało się zdobyć pieniądze z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Woj. Śląskiego na lata Wartość projektu wyniosła ponad 2 mln euro, z czego 85% środków pochodziło z funduszu unijnego. W centrum miasta, zagospodarowano teren dawnego dworca autobusowego. Plac wyłożony jest obecnie granitowymi i bazaltowymi REKLAMA kostkami ułożonymi w ornamenty nawiązujące stylistyką do góralskich wzorów. Na ryneczku stanęła kulista fontanna. Jest wiele ławek, koszy, posadzono niskopienne drzewa. Są stojaki na rowery. Zamonotowano stylowe oświetlenie i system monitoringu. Ryneczek ma wyłącznie wypoczynkowy charakter, dlatego brak na nim obiektów handlowych. Blisko ryneczku płynie Żylica. Przedtem powadziła wzdłuż niej zaniedbana alejka spacerowa, która została przebudowana, a tereny na brzegu rzeki zamieniono w spacerowy bulwar i ścieżkę rowerową. Ma ona 3,5 km długości i prowadzi do sąsiednich Buczkowic. Nad Żylicą również są miejsca z ławkami do wypoczynku, posadzono ozdobne rośliny, ustawiono kosze, zamontowano nowe oświetlenie. /K.W./ FOTO: Krzysztof Wojtasiński 12 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 13

8 Wodospad w Sopotni Wielkiej w Beskidzie Żywieckim. to największy wodospad w polskich Beskidach, przy tym jeden z najładniejszych. Wodospad znajduje się w górnej części wsi, przy moście nad potokiem Sopotnia Wielka (ma on źródła na wschodnich zboczach Romanki). tekst Krzysztof Wojtasiński PIĘKNY WODOSPAD Nawiązując do nazwy wsi i potoku, trzeba wyjaśnić, że słowo sopot, znaczące wodospad, szum, bulgot, przywędrowało do nas wraz z pasterzami wołoskimi, którzy założyli wieś w XV w. Nazwa pasuje do potoku, na którym znajduje się wiele szumiących progów wodnych. Największy z zespołu progów, położony na wysokości 620 m n.p.m., tworzy piękny wodospad o wysokości 15 m. Woda spływa skalną rynną wyżłobioną w warstwach piaskowca magurskiego. Rynna ustawiona jest skośnie w kierunku, w którym płynie potok. Taki typ wodospadu, gdy warstwy skalne zapadają się zgodnie z kierunkiem płynącej wody, nazywamy kataklinalnym. Próg wodospadu jest systematycznie modelowany przez wodę, podcinany od dołu i obniżany od góry. Przy wodospadzie można się wzajemnie nie słyszeć, ponieważ woda z hukiem spada do dużego kotła eworsyjnego, czyli zagłębienia powstałego wskutek działania przydennych wirów tworzonych przez spadające masy wody. Wiry i szpikulce sprawiają, że kocioł jest niebezpiecznym miejscem, należy więc bardzo uważać, by nie wpaść do wody podczas oglądania wodospadu, do którego można blisko podejść, zarówno do progu, jak też (schodząc stromo) nad kocioł. Przy wodospadzie, będącym pomnikiem przyrody nieożywionej, zlokalizowano jeden z przystanków ścieżki przyrodniczo-dydaktycznej opracowanej przez Żywiecki Park Krajobrazowy. Na tablicy informacyjnej znajdziemy opis wodospadu oraz towarzyszącego mu świata przyrody ożywionej. Roślinność w okolicy wodospadu została znacznie przekształcona przez ludzi. Tylko fragmentarycznie, na stromych skarpach, zachowały się porastające dawniej dolinę potoku lasy grądowe. Małe fragmenty grądu, FOTO: KRZYSZTOF WOJTASIŃSKI Głębokość kotła eworsyjnego sięga 5 m. Na jego dnie sterczą skalne igły ułożone skośnie. z udziałem lipy drobnolistnej, klonu, trześni i brzozy brodawkowatej, stwarzają okazję do poznania podszytu i runa takiego lasu. Rosną tam m.in.: kalina koralowa, tarnina, bez koralowy, różne gatunki paproci, dzwonek pokrzywolistny, gajowiec żółty, żywiec gruczołowaty, tojeść gajowa, szałwia lepka. Nad potokiem występują zbiorowiska ziołorośli z lepiężnikiem wyłysiałym. W pobliżu kotła eworsyjnego zauważyć można czasem pluszcza ptaka, który gnieździ się w skarpach nad potokiem. Pożywienie zdobywa on nurkując w wodzie. To nasz jedyny ptak śpiewający, który to potrafi. Na potokowych kamykach przysiadają też pliszka siwa i pliszka górska. Dzięki badaniom fauny występującej w wodzie potoku, wiemy, że żyją tam ryby: strzebla potokowa, głowacz białopłetwy, pstrąg potokowy, brzanka. Na dnie bytują larwy chruścików, jętek, widelnic. Wiosną i latem wylęgają się z nich dorosłe formy owadów, które latają w okolicy wodospadu. Przy moście koło wodospadu zlokalizowany jest przystanek autobusowy. Rozpoczynają się tu dwa szlaki turystyczne: czarny na Kotarnicę w grzbiecie Romanki, żółty do Korbielowa przez przełęcz Przysłopy. 14 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 15

9 Odnowiona kaplica Jest to zabytkowa kaplica Serca Pana Jezusa, która znajduje się na pętli beskidzkiej Szlaku Architektury Drewnianej woj. śląskiego. Jej historia łączy dwie sąsiednie wsie Rychwałd i Gilowice. Wzniesiono ją bowiem z materiału pozostałego po rozbiórce starego kościoła w Gilowicach. Kaplica Serca Pana Jezusa to budyneczek orientowany, konstrukcji zrębowej. Nakryta jest jednokalenicowym dachem. Przed remontem dach ten szpeciła blacha, obecnie kaplica pokryta jest ładnym gontem. Na dachu widoczna mała wieżyczka ze stożkowym hełmem z latarnią. FOTO: KRZYSZTOF WOJTASIŃSKI Pielgrzymi i turyści idący do Sanktuarium Matki Boskiej Rychwałdzkiej mijają drewniany budyneczek z małym krzyżem na dachu. Zwraca on uwagę, ponieważ niedawno został odnowiony. Niektórzy zastanawiają się, co to za obiekt sakralny. Odnowiona kaplica Serca Pana Jezusa w Rychwałdzie tekst Krzysztof Wojtasiński Kaplica to budowla salowa, bez wyodrębnionego z nawy prezbiterium. Wewnątrz brak jest wyposażenia. W oparciu o badania dendrochronologiczne zabytek datowany jest (w materiałach prezentujących obiekty architektury drewnianej szlaku) na 1797 r. Według tychże badań drewno ścian kaplicy datowano na 1507 r., drewno więźby dachowej na 1508 r., a drewno wieżyczki z sygnaturką na 1796 r. Powstanie kaplicy związane było z rosnącym kultem cudownego obrazu Matki Boskiej, który znajdował się w starym, drewnianym kościele Sanktuarium Matki Bożej w Rychwałdzie FOTO: ZBIGNIEW PORANIEWSKI w Rychwałdzie, z 1547 r. Kościół ten stał właśnie w miejscu kaplicy. Nie mógł jednak pomieścić coraz liczniej przybywających pielgrzymów. Zdecydowano więc, by wznieść we wsi duży, murowany kościół i w nim umieścić cudowny obraz. Nowy kościół konsekrowano w 1756 r. Natomiast stary postanowiono przenieść do sąsiednich Gilowic. W Gilowicach znajdował się wtedy mały, drewniany kościółek, konsekrowany w 1547 r., z wieżą dobudowaną w 1641 r. Rozebrano go, a na jego miejscu ustawiono kościół z Rychwałdu. Przeniesiono go bez wieży, która była już podniszczona, dlatego do kościoła dostawiono wieżę gilowicką. Świątynia w Gilowicach stoi do dziś, nosi wezwanie św. Andrzeja Apostoła. Również znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej woj. śląskiego. Zastanawiano się następnie, co zrobić z elementami rozebranego gilowickiego kościółka. Ostatecznie, postanowiono, że zostanie z nich wzniesiona kaplica w Rychwałdzie. Poprzedni remont kaplicy przeprowadzono jeszcze w 1856 r. Była ona rzadko użytkowana. W 1958 r. zaczęto ją wykorzystywać jako salkę katechetyczną do nauki religii, która jako przedmiot została usunięta ze szkół przez władze PRL. Potem kaplica przez wiele lat niszczała, pojawiła się groźba, że zabytek się rozsypie. W 2011 r., dzięki inicjatywie proboszcza rychwałdzkiego sanktuarium, o. Radosława Kramarskiego, udało się zebrać pieniądze na gruntowny remont i uratować kaplicę. Uprzątnięto też otoczenie zabytku. Zatem: Gilowicki kościół został przeniesiony do tej wsi z Rychwałdu, a kaplica Serca Pana Jezusa w Rychwałdzie zbudowana jest z drewna byłego kościoła w Gilowicach. Czerwiec II. Międzynarodowy Plener Rzeźbiarski DAR Beskidzkie profesje /Amfiteatr/ I. Zlot Motocykli na Czantorii oraz Otwarcie Sezonu Uzdrowiskowego /Rynek/ Czantoria dla Twojego Zdrowia Dzień Fana /Górna stacja KL Czantoria / oraz Święto Szlaku Zabytków Techniki Industriada 2012 /Muzeum Ustrońskie/ Mountain Maraton Bieg na Czantorię /Start: Rynek/ Samochodem przez Beskidzką 5 zakończenie rodzinnego rajdu turystyczno-krajobrazowego /Rynek/ Lipiec Przegląd muzyki młodzieżowej No Name /Rynek/ Koncert Muzyczny na Rynku Przegląd Piosenki Turystycznej /Rynek/ IV. Węgierskie gotowanie na Czantorii /Górna stacja KL Czantoria / oraz Tour de Pologne. Etap III Kędzierzyn -Koźle Cieszyn Puchar Polski i Europy Środkowej Cross Country /Dolna stacja KL Czantoria / Przeboje Radia CCM i Radia Fest /Amfiteatr cena/ biletu 25,- zł Lolek Orkiestra biesiada sarmacka, góralska, rosyjska, włoska i latynoska /Amfiteatr/ XX. Turniej Koszykówki na Asfalcie Beton /SP 2, Rynek/ Święto Piwa /Górna stacja K L Czantoria / oraz Pływanie na byle czym /Staw kajakowy/ oraz III. Military Festival / Rynek / Amfiteatr/ Dzień Śpiących Rycerzy /Górna stacja K L Czantoria / oraz Koncert Muzyczny na Rynku koncert grupy Vocalis / Rynek / Koncert zespołu LADY PANK /Amfiteatr/ cena biletu 40,- zł SIERPIEŃ MTB Marathon /Start: stadion KS Kuźnia, Trasa: okolice Ustronia/ Szczegóły na Zaczarowany Świat Operetki i Musicalu /Amfiteatr / cena biletu 20,- zł Janosikowe Święto /Polanka pod Czantorią/ oraz UPHILL MTB Beskidy VII. Mistrzostwa Ustronia /Start: wiadukt pod Skalicą/ Jedź z Głową /Rynek/ Święto Baraniny VII. Mistrzostwa Polski w Podawaniu Baraniny /Karczma Góralska, ul. Nadrzeczna/ Międzynarodowe Wybory Miss Wakacji /Amfiteatr/ cena biletu 25,-/ 30,- zł Dni Regionalne na Czantorii Konkurs Zespołów Regionalnych Koncert Laureatów / Górna stacja KL Czantoria / oraz Gdzie Biją Źródła, prowadzenie Józef Broda /Amfiteatr/ Dni Ustronia Ustrońskie Dożynki /Rynek/ Targ / Staw kajakowy /Amfiteatr XXII. Bieg Romantyczny Parami /Ul. Nadrzeczna (Karczma Góralska)/ Babska Biesiada Europa da się lubić /Amfiteatr/ Śląska Gala /Amfiteatr/ cena biletu 40,- zł 16 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 17

10 i INFO BESKIDY I S T E B N A J A W O R Z Y N K A K O N I A K Ó W FOTO: JANUSZ GAWRON FOTO: JANUSZ GAWRON FOTO: JANUSZ GAWRON Nowości z Gminy Istebna Gmina Istebna położona jest w południowej części woj. śląskiego u styku trzech granic polskiej, czeskiej i słowackiej. Gminę tworzą trzy miejscowości: Istebna Jaworzynka i Koniaków położone na malowniczych zboczach Beskidu Śląskiego, a Trójstyk który stanowi spotkanie trzech granic (PL-SK-CZ) jest miejscem wyjątkowym na mapie wędrówek. To tylko zalążek z długiej listy atutów, jakie posiada Gmina Istebna. W gminie Istebna stale rozwija się infrastruktura turystyczna, baza noclegowa i gastronomiczna, izby regionalne, muzea i chaty. Blisko 3 tys. miejsc noclegowych i mnóstwo zajazdów regionalnych stwarza specyficzny góralski klimat. Ale to nie wszystko! Gmina dysponuje szerokim wachlarzem infrastruktury sportowej poczynając od tras nordic walking, tras rowerowych MTB, sal gimnastycznych, hali widowiskowo-sportowej, przez kompleks boisk Orlik, boiska piłkarskie, baseny kryte i otwarte, a kończąc na nowo powstałych trasach nartorolkowych przy Gimnazjum w Istebnej oraz wokół boiska piłkarskiego w Istebnej Zaolziu, gdzie znajdują się także siłownia i salka gimnastyczna. Turyści, którzy coraz częściej odwiedzają Gminę mają do swojej dyspo- zycji także Akacjowy Plac Zabaw oraz Ogród Roślin przy Ośrodku Edukacji Ekologicznej w Istebnej, ścieżki treningowo-rekreacyjne przy boisku na Zaolziu oraz przy amfiteatrze Pod skocznią w Istebnej. Na terenie amfiteatru powstało także boisko do siatkówki plażowej z punktem wypoczynkowym. W Gminie Istebna powstały nowe parkingi: przy amfiteatrze Pod skocznią w Istebnej, przy gimnazjum w Istebnej, przy Ośrodku Edukacji Ekologicznej w Istebnej oraz przy kompleksie sportowo-rekreacyjnym w Istebnej Zaolziu w ramach projektu Rozbudowa infrastruktury okołoturystycznej Gminy Istebna. Atrakcje w Trójwsi dostępne są przez cały rok, dlatego do korzystania z nich zapraszamy zarówno młodszych jak i starszych, bo tu każdy znajdzie coś dla siebie. Urząd Gminy Istebna Istebna 1000 tel: Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 19

11 i INFO BESKIDY na wszystkich! Informacje: Cieszyńskie Centrum Informacji tel , FOTO: b. SAWKA FOTO: Renata Karpińska FOTO: Renata Karpińska Cieszyn robi wrażenie potwierdzi to każdy, kto choć raz odwiedził to miasto. Średniowieczny układ urbanistyczny, liczne zabytki, sąsiedztwo z Republiką Czeską, wiele festiwali i innych imprez, smakowita kuchnia i bogata historia to tylko część atrakcji sprawiających, że Cieszyn jest miastem wyjątkowym. Cieszyn ma mnóstwo do zaoferowania także tym, którzy lubią wzbogacać swoją wiedzę z różnych dziedzin, działają tu aż 4 muzea! Każde z nich to inna historia i unikatowe eksponaty. Muzeum Śląska Cieszyńskiego, posiada bogate zbiory archeologiczne, historyczne, etnograficzne i artystyczne. Ciekawa jest kolekcja broni (w tym słynne strzelby cieszynki), cieszyński filigran, czyli misternie wykonana biżuteria oraz wiele innych. Znajduje się w urokliwym Parku Pokoju, w którym w letnie, niedzielne popołudnia odbywają się koncerty. Muzeum Drukarstwa jest schronieniem dla starych, zabytkowych, ale wciąż działających maszyn drukarskich! W Muzeum 4. Pułku Strzelców Podhalańskich można zobaczyć wyposażenie wojskowe z okresu II wojny światowej broń, mundury, pojazdy itp. Gratką dla miłośników historii będą odwiedziny Muzeum Protestantyzmu, gdzie znajdują się eksponaty obrazujące dzieje cieszyńskich ewangelików. Polecamy piesze wycieczki trasami spacerowymi (przewodniki na i w Cieszyńskim Centrum Informacji na Rynku). Przemierzając szlaki książąt cieszyńskich Piastów i Habsburgów poznać można zabytki przypominające o skomplikowanej i ciekawej historii miasta. Najstarsze to rotunda romańska z XI w. i Wieża Piastowska z XIV w. a jednym z najpiękniejszych obiektów w mieście jest gmach teatru zaprojektowany przez słynnych, wiedeńskich architektów. Na szlaku pamiątek ewangelików cieszyńskich, Via Sacra oraz Śladami cieszyńskich Żydów można zobaczyć jaki wpływ na życie miasta po obu stronach Olzy miała religia, zwiedzić zabytkowe kościoły, których historia sięga niekiedy średniowiecza. Szlak Cieszyńskiej moderny obrazuje zmiany w architekturze po podziale miasta. Doskonałą formą relaksu na łonie natury będzie przejście szlakiem Via Natura, który prowadzi przez malownicze, zielone zakątki Cieszyna. Zapraszamy też na, w większości transgraniczne, imprezy: Święto Trzech Braci, Plaża Open, Industriada Święto Szlaku Zabytków Techniki, Międzynarodowy Festiwal Szkół Artystycznych Kręgi Sztuki oraz Przegląd Filmowy Wakacyjne Kadry, Wyścig kolarski Tour de Pologne, Międzynarodowy Studencki Festiwal Folklorystyczny, Festiwal Muzyki Wokalnej Viva il Canto. 20 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 21 FOTO: archiwum Starostwa Powiatowego w Cieszynie FOTO: b. Zubrzycka CIESZYŃSKIE Kręgi Sztuki Festiwal Europejskich Szkół Artystycznych i Twórczości, którego 3. edycja odbędzie się w Cieszynie udowadnia, że sztuka jest dostępna dla wszystkich miłośników i znawców, dzieci i dorosłych. Organizatorzy zapraszają na znakomite koncerty, warsztaty, spotkania, wystawy, wykłady, seanse filmowe. VIA DUCALIS DROGA KSIĄŻĘCA Przez ponad sześć stuleci księstwo cieszyńskie znajdowało się pod panowaniem dwóch wielkich dynastii europejskich Piastów i Habsburgów. Spośród wzniesionych wówczas zamków, pałaców i kościołów wiele szczęśliwie przetrwało do dziś. Obecnie połączył je szlak turystyczny o nazwie Via Ducalis Droga Książęca. Za czasów obu dynastii od średniowiecza aż do XX wieku na całym obszarze Śląska Cieszyńskiego wzniesiono sporo ważnych budowli, dziś stanowiących cenne zabytki architektury. Wystarczy wspomnieć o cieszyńskiej Wieży Piastowskiej z XIV w., która do dziś góruje nad miastem, XVI-wiecznym zamku Grodeckich w Grodźcu, drewnianym kościele w Gutach, a nawet hucie w Trzyńcu w Czechach. Najcielawsze obiekty połączył wytyczony w 2002 roku szlak turystyczny Via Ducalis Droga Książęca. Trzy lata później na szlaku znalazły się zabytkowe budowle Śląska Cieszyńskiego leżące w Republice Czeskiej, w powiecie bielskim oraz w Bielsku-Białej, które w liczbie 58 dokładnie opisano w specjalnie w tym celu sporządzonej, promocyjnej publikacji składającej się z folderu oraz mapy. Są wśród nich m.in. Muzeum Śląska Cieszyńskiego mieszczące się w pałacu Larischów i Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej w Górkach Wielkich. Powstała również strona internetowa FOTO: b. Konior Wstęp na wszystkie imprezy wolny! Koncerty i warsztaty Muzyka: barokowa na instrumentach z epoki, klasyczna, etniczna, jazzowa, reggae i raggamuffin. Wykłady, warsztaty dla dzieci i młodzieży sztuki wizualne: picturebook, garden-art., performance, warsztaty operatorskie, poezja i plastyka warsztaty plastyczne dla dzieci i rodziców Republika motyli, mobilna rzeźba. Koncerty będzie prowadził: M. Szajkowski ( Kapela ze wsi Warszawa, R.U.T.A., Paszport Polityki 2011). Kręgi Sztuki i przegląd filmowy Wakacyjne Kadry to atrakcyjna propozycja dla każdego, kto zechce odwiedzić piękne, secesyjne miasto bo Cieszyn robi wrażenie. ducalis.pl. Wszystko to zrealizowano w ramach projektu Droga Książęca Via Ducalis poszerzenie produktu turystycznego. Obecnie powstał również multimedialny przewodnik GPS w językach polskim i czeskim. Urządzenie dokładnie wskaże drogę do wybranej budowli oraz przybliży infrastrukturę turystyczną wokół szlaku, który stanowi lokalną część większej trasy kulturowo-przyrodniczej o nazwie Kraków-Morawy- -Wiedeń Greenways łączącej Polskę, Czechy i Austrię. FOTO: b. SAWKA

12 Beskid Śląsko-Morawski widziany spod Małej Czantorii tekst sebastian TOMALA kierunek wielka czantoria Bekid Śląski, mimo iż mocno zalesiony, kryje w sobie miejsca, z których rozciągają się przepiękne panoramy. Warto wybrać się na szlak koloru czarnego, który wiedzie z Goleszowa na Wielką Czantorię. Malownicza trasa łączy Pogórze Cieszyńskie z Beskidem Śląskim. Goleszów jest jedną z najstarszych osad Śląska Cieszyńskiego. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1223 r. W XVII w. na Chełmie (463 m) oraz Jasieniowej (521 m) rozpoczęto wydobywanie wapienia i wypalanie wapna, co doprowadziło do wybudowania cementowni, zlikwidowanej dopiero w latach 90-tych XX w. W czasie II Wojny Światowej istniała na jej terenie filia obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. Ciekawostką jest, że tuż po wojnie, z racji braku taboru kolei państwowej, władze cementowni uruchomiły regularne połączenie, swoim parowozem oraz węglarką przystosowaną do przewozu osób, na trasie Cieszyn-Goleszów. FOTO: SEBASTIAN TOMALA Mała Czantoria spod góry Tuł Ze szczytu Małej Czantorii rozpościerają się piękne widoki na Pogórze Śląskie oraz uzdrowiskową zabudowę Ustronia i grzbiety Beskidu Śląskiego. Wędrówkę rozpoczynamy przy dworcu PKP i ulicami Dworcową, a następnie Wolności kierujemy się ku centrum Goleszowa. Przed kościołem p.w. św. Michała Archanioła skręcamy w ul. 1-go Maja. Przed budynkiem Urzędu Gminy znajduje się obelisk poświęcony ofiarom zbrodni hitlerowskich. Skręcamy w ul. Cieszyńską (po prawej na ścianie budynku dawnej przychodni lekarskiej, tablica upamiętniająca wymordowanie więźniów znajdującego się tu podobozu koncentracyjnego), a następnie wspinamy się pod górę ul. Jasną i docieramy do wyrobiska po dawnym kamieniołomie, zamienionego w zbiornik wodny Ton. Skręcamy w prawo i lekko wchodzimy pod górę. W kierunku zachodnim widać Cieszyn oraz wzgórze Chełm, na którym dawniej istniała szkoła szybowcowa. Do niedawna przebiegała tędy towarowa kolej linowa z kamieniołomu w Lesznej Górnej. Szlak biegnie dalej przez teren strzelnicy lokalnego koła łowieckiego, a następnie lasem, trawersując stoki Jasieniowej, pomiędzy zarośniętymi wyrobiskami dawnych kamieniołomów i śladami torowisk kolejek wąskotorowych, które służyły do przewozu materiału skalnego z kamieniołomów do cementowni. Funkcjonowały one jeszcze do lat 50-tych zeszłego wieku, a długość sieci połączeń wynosiła około 30 km. Po łagodnym zejściu z góry kierujemy się ulicą Zamkową w lewo (idąc w prawo dotarlibyśmy do zamku w Dzięgielowie obecnie własność prywatna), a następnie ul. Turystyczną idziemy w kierunku czynnego kamieniołomu w Lesznej Górnej. Na skraju lasu napotykamy drogowskaz informujący o drodze do dawnego schroniska, a obecnie restauracji. Budynek powstał w latach jako posiadłość niemieckiego kupca z Cieszyna. W czasie II Wojny Światowej willa była miejscem zebrań Hitlerjugend. Po wojnie przekazano ją cieszyńskiemu oddziałowi PTT, z inicjatywy którego stworzono tu prowizoryczną stację turystyczną, a w późniejszych latach całoroczne schronisko. Restauracja stoi na skraju rezerwatu Zadni Gaj z długą na 8 m Jaskinią na Górze. Wracamy na szlak czarny i kierujemy się przez las do łąk u stóp góry FOTO: SEBASTIAN TOMALA 22 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 23

13 Podróż na górną stację Kolei Linowej Czantoria (851 m n.p.m.) trwa kilkanaście minut i kończy się na Polanie Stokłosicy miejscu niezwykle atrakcyjnym widokowo, z którego roztacza się malownicza panorama. 24 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 25 FOTO: Zbigniew Poraniewski

14 FOTO: SEBASTIAN TOMALA Grodzisko (550 m) Foto: PAWEŁ z drogi FRANCZAK na Małą Czantorię FOTO: SEBASTIAN TOMALA Widok ze szczytu Małej Czantorii na Pogórze Cieszyńskie Pasmo Wiślańskie ze szczytu Małej Czantorii FOTO: SEBASTIAN TOMALA Tuł (621 m). Do niedawna istniał tu rezerwat Góra Tuł, lecz z powodu wyniszczającej gospodarki ludzi został on przemieniony na użytek ekologiczny. Wczesną wiosną oraz jesienią tereny te zarastają różnorakimi, kolorowymi kwiatami. Przechodzimy przez prywatne gospodarstwo, skąd możemy podziwiać masywną bryłę Małej Czantorii (866 m) oraz szczyty Lipowskiego Gronia (745 m) i Równicy (884 m). Schodzimy na Przełęcz pod Tułem (535 m), skąd doskonale widać Beskid Śląsko-Morawski w całej swojej okazałości. Widoczne są także kominy potężnej huty w miejscowości Třinec. Zaczyna się bardzo strome podejście stokiem Małej Czantorii. Przy drewnianych ławkach dołącza czerwony szlak spacerowy wiodący do pomnika upamiętniającego śmierć polskich partyzantów z oddziału Czantoria w dniu r. Osiągamy szczyt Małej Czantorii, skąd rozpościerają się piękne widoki na Pogórze Śląskie oraz uzdrowiskową zabudowę Ustronia i grzbiety Beskidu Śląskiego. Na pierwszym planie widoczna jest Wielka Czantoria (995 m), z charakterystyczną wieżą widokową oraz przekaźnikiem na Polanie Stokłosica. Z Małej Czantorii można żółtym szlakiem zejść do Ustronia lub kontynuować wędrówkę do końca czarnego szlaku na Wielkiej Czantorii. Letni tor saneczkowy na Polanie Stokłosicy FOTO: ZBIGNIEW PORANIEWSKI 26 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 27

15 28 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 29

16 FOTO: z arch. UMiGU Muszyna i INFOFOTO: FOTO: Andrzej KlimKowski FOTO: Andrzej KlimKowski Andrzej KlimKowski FOTO: z arch. UMiGU Muszyna Pijalnia Antoni SkatePark w Muszynie Turystyka konna w Muszynie Kompleks Rekreacji Wodnej na Zapopradziu w Muszynie Rowerem na szlaku Centrum Informacji Turystycznej Muszyna ul. Krzywa 1 tel Aktywna MUSZYNA Osoby odwiedzające Muszynę z pewnością nie będą narzekać na brak koniecznie skorzystać z kompleksu Goszcząc w Muszynie latem trzeba odpowiedniej infrastruktury sportowo-rekreacyjnej. W Muszynie rozpodziu. Obiekt wyposażony w groty rekreacji wodnej na Zapopraczyna się Karpacki i Transgraniczny sztucznej fali, gejzery denne, bicze Szlak Rowerowy, trasy rowerowe szkockie, zjeżdżalnie i jacuzzi zadowolą gusta nawet najbardziej Turystyczna Pętla Muszyńska i Pętla Wokół Kotylniczego Wierchu wiodą wybrednych amatorów wodnego do najciekawszych miejsc gminy. szaleństwa. A ten wodny szał ogarnia co roku turystów i kuracjuszy Oprócz nich do dyspozycji turystów pozostają szlaki konne, SkatePark, odwiedzających Muszynę podczas korty tenisowe, które co roku przyciągają polskich celebrytów i aktorów na kilkudniowych imprez nie brakuje Święta Wód Mineralnych. W trakcie Turniej Gwiazd Klimek CUP. degustacji lokalnych wód mineralnych, występów artystycznych, Wchodząc do jednego z muszyńskich parków zdrojowych można przekonać się, że przysłowie w zdrowym mienitszych polskich wykonawców. pokazów oraz koncertów najzna- ciele zdrowy duch jest jak najbardziej W tegorocznej edycji podczas występu gwiazdy wieczoru zaśpiewa prawdziwe. Wzdłuż malowniczego potoku Szczawnik można niezależnie KAYAH. Serdecznie zapraszamy od wieku skorzystać z dwudziestu w dniach 4-5 sierpnia 2012 r. do profesjonalnych urządzeń do ćwiczeń wzięcia udziału w tym niecodziennym na świeżym powietrzu. wydarzeniu. Na turystycznym szlaku FOTO: Andrzej KlimKowski Panorama Muszyny z ruin XIV-wiecznego zamku FOTO: ANDRZEJ KLIMKOWSKI 30 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 31

17 Turbacz Widok z Turbacza na wszystkie strony przecudny, obszarem, który zajmuje i bogactwem rozmaitości. Nie miałem jeszcze w swym życiu podobnego widoku. Dziennik podróży do Tatrów Seweryn Goszczyński FOTO: KRZYSZTOF WOJTASIŃSKI 32 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 33

18 tekst BARTOSZ JEDLIŃSKI Cisza, spokój, kontakt z dziką przyrodą, tak w skrócie można określić górskie pasmo leżące w centrum Beskidów Zachodnich Gorce. Ich nazwa prawdopodobnie wywodzi się od słowa gorzeć, które wiąże się z dawnym sposobem pozyskiwania metodą żarową polan śródleśnych. Wśród innych pasm Beskidów Gorce wyróżniają się charakterystycznym tylko dla nich układem, który można porównać do rozgwiazdy. Centralnym, najwyższym punktem jest Turbacz (1310 m n.p.m.). Łagodne kopulaste grzebiety Gorców, rozciągające się na długości 40 km są przyjemne dla każdego turysty. Na Turbacz z powodzeniem można zabrać nawet kilkuletnie dzieci, a dzięki gęstej sieci szlaków pieszych, rowerowych czy też konnych, możliwości wejścia na szczyt jest wiele. Wierzchołek zaznaczony jest kamiennym obeliskiem oraz metalowym krzyżem z podpisaną datą Schronisko znajduje się na wysokości 1283 m n.p.m. Pierwszy budynek stanął w tym miejscu w roku 1934 r., wybudował go Oddział PTT z Nowego Targu. Zimą 1936 r. udostępniono 40 miejsc noclegowych, kolejnych 35 miejsc oddano latem. Warto się zapoznać z burzliwą historią tego miejsca, która przypada na okres II wojny światowej, a rozpoczyna już w czerwcu 39. Przybyli wtedy oficerowie Wojska Polskiego. Ich zadaniem było zorganizowanie grup dywersyjnych, które na wypadek wojny miały za zadanie niszczyć linie komunikacyjne nieprzyjaciela. Do swej dyspozycji otrzymali dwa pokoje. Schroniskiem kierowała wówczas Michalina Batkiewiczowa, której rodzina posiadała również dom w Kowańcu połączony ze schroniskiem linią telefoniczną. Dzięki temu, w czasie działań wojennych, istniała możliwość ostrzegania ludzi ukrywających się w górach przed patrolami niemieckimi. W pierwszych dniach okupacji w schronisku przebywali uciekinierzy z Podhala, a po kampanii wrześniowej oficerowie polscy kierujący się na Węgry. Punkt przerzutowy na Turbaczu stworzył Henryk Radosiński z upoważnienia Organizacji Orła Białego. Rodzina Batkiewiczów została wówczas zaprzysiężona do konspiracji. Uchodźcy wyruszali stąd gorczańskimi szlakami w Pieniny i na Podhale. Radosiński, aby zalegalizować pobyt zatrudniał ich przy FOTO: KRZYSZTOF WOJTASIŃSKI 34 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 35

19 Nocne wędrówki po Beskidach Nocą, gdy zapada zmierzch, góry dostarczają niezwykłych doznań. Warto wybrać się na szlak wieczorem, by zdążyć na zachód słońca, które chowa się za szczytami górskimi, na tle czerwonego nieba. Po zmroku nad głową srebrna tarcza księżyca i miliony skrzących się gwiazd, a każda z nich na wyciągnięcie ręki... Gdzieś w oddali, między drzewami światła cywilizacji. Poruszając się po zmierzchu należy być odpowiednio przygotowanym, znać trasę i posiadać niezawodną latarkę. Najpewniej poruszać się z osobami, które są doświadczonymi piechurami. Żądnym tego typu wrażeń możemy polecić wyprawy, które organizowane są od lat, przez miłośników nocnych marszów m.in. Noc Krawculi czy XXII Marszon. Na XXII Marszon zapraszamy w nocy z 29 na 30 czerwca. Start w Schronisku PTTK Trzy Korony meta wieczorem, w Schronisku PTTK na Hali Krupowej. Przebieg trasy: Schronisko PTTK Trzy Korony-Przełęcz Szopka-Sromowce Wy- żne-niedzica-żar-dursztyn-krempachy- Szaflary-Ludźmierz-Zeleżnica-Przełęcz Bory-Przełęcz Zubrzycka-Hala Krupowa. Czas marszu: około 27 godzin Długość trasy: okolo 80 km. htm Tegoroczna edycja Nocy Krawculi odbędzie się w nocy z 29 na 30 sierpnia i poprowadzi przez szlak: Koszarawa-Jałowiec-Mędralowa-Przełęcz Glinne-Pilsko- -Hala Miziowa-Trzy Kopce-Bacówka PTTK na Krawcowym Wierchu. Długość trasy: 46,5 km Czas przejścia: 17,5 h. FOTO: KRZYSZTOF WOJTASIŃSKI pracach w swoim gospodarstwie. W ten sposób sformowana została placówka ZWZ. Na Turbaczu ukrywali się również członkowie rozbitej przez Niemców Konfederacji Tatrzańskiej, zwłaszcza z Waksmundu. Stąd pochodził uczestnik kampanii wrześniowej Józef Kuraś pseudonim Orzeł. Sformował oddział partyzancki, który przystępował do otwartych walk z Niemcami. Działały tu także inne oddziały podporządkowane Obwodowi AK w Nowym Targu. W 1943 r. Niemcy postanowili rozbić konspirację, w tym celu skierowali swoich agentów Benala i Kruszewskiego, którzy podali się za skoczków spadochronowych. Zostali oni jednak zdemaskowani i rozstrzelani przez oddział Orła na Polanie Gabrowskiej. W odwecie Niemcy zamordowali najbliższych Kurasia: ojca, żonę i 2,5-letniego syna. On sam po tych wydarzeniach przyjął pseudonim Ogień. Rok 1943 przyniósł tragiczne wydarzenia również w historii schroniska. W lipcu została zastrzelona przez Niemców pracownica Albina Białoń, która chciała ostrzec partyzantów przed obławą niemiecką. Została zerwana linia telefoniczna łącząca schronisko z domem w Kowańcu. Batkiewiczów odsunięto od schroniska, a nowe kierownictwo objął Kazimierz Musil-Tarłowski znany tenisista. Partyzanci nie mieli jednak do niego zaufania. Zwiększyła się liczba patroli niemieckich, co spowodowało przeniesienie się konspiratorów na Polanę Stawieniec. Tam sformowano nowy oddział AK Wilk, który w obawie przed narastającym niebezpieczeństwem wynikającym z obsadzenia niemieckimi żołnierzami schroniska, spalił placówkę 12 listopada 1943 r. Odbudowę schroniska rozpoczęto dopiero po wojnie w latach , według projektu Anny Górskiej. Podczas zlotu działaczy PTTK w 1957 r. nadano mu imię Władysława Orkana. Historię schroniska można przeczytać w jego wnętrzu na tablicy informacyjnej. Z dala od zgiełku miast, w gminie Raciechowice, gdzie za lasem las, za sadem sad, na łagodnych stokach wzgórz, przy strumieniach, pośród pól i łąk, w zniewalającym uroku krajobrazów i kojącym mikroklimacie znajdzie swoje miejsce każdy, kto potrzebuje wytchnienia w wiejskiej ciszy. Bez względu na porę roku zapraszamy do gminy Raciechowice gdzie poczuć można smak i zapach tradycyjnych potraw, skosztować prawdziwych owoców. Jeśli szukasz przygody znajdziesz ją, wspinając się na owiane tajemnicą historii Grodzisko i przemierzając gęste lasy. Przed tymi, którzy szukają znaków czasu, otworem 36 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY BESKIDY wiosna lato 2012 // 37 Foto: Stanisław Spytek WITAMY W GMINIE RACIECHOWICE stoją zabytkowe szlacheckie dwory, drewniane, kilkusetletnie kościółki. Lubisz ruch? Ścieżki rowerowe i szlaki turystyczne, stadniny, infrastruktura sportowa czekają tu na Ciebie! Przyjedź do nas. Tu odpoczniesz w towarzystwie gościnnych ludzi, którzy dbają o to, co mają najcenniejsze nietuzinkową, oryginalną kulturę ukształtowaną na styku dziedzictwa Krakowiaków i Górali. ZAPRASZAMY! 8 lipca 2012 Wspólne odkrywanie góry Grodzisko S t a r t g o d z i n a 9 : 0 0 Krzesławice Podkamień 16 września 2012 Święto Jabłka i Gruszki Urząd Gminy Raciechowice Raciechowice 277 tel fax Foto: Przemysław Morawski i INFO

20 Na Lubomir, czyli dawną Łysinę Celem naszej wycieczki jest Lubomir (904 m), według autorów projektu Korona Gór Polski najwyższy szczyt Beskidu Makowskiego, według prof. Jerzego Kondrackiego, twórcy regionalizacji fizycznogeograficznej Polski, jeden ze szczytów Beskidu Wyspowego. Widok na Pogórze Wiśnickie oraz pasmo Cietnia tekst i zdjęcia TOMASZ BIERNAT Przez całą trasę będzie towarzyszył nam szlak czerwony, fragment Małego Szlaku Beskidzkiego, biegnącego z Bielska-Białej aż na Luboń Wielki. Wędrówkę rozpoczynamy w Zarabiu, dzielnicy Myślenic. Zarabie powstało w 1813 roku, gdy w czasie powodzi, Raba zmieniła koryto i odsunęła się od podnóża Uklejny (667 m). Idziemy szlakiem ulicą Parkową i kierujemy się w stronę rezerwatu krajobrazowego Zamczysko nad Rabą, chroniącego ruiny strażnicy i przyległy do nich las jodłowy. Według przekazów już w XIII wieku ist- Obserwatorium astronomiczne na Lubomirze niała tu warownia należąca do systemu obronnego drogi handlowej, prowadzącej doliną Raby na Węgry. Strażnica zbudowana była z miejscowego piaskowca. W XV w. wieża strażnicza została wysadzona w niewyjaśnionych okolicznościach. Jedna z legend podaje, że zniszczono ją, żeby pojmać Katarzynę Włodkową z Barwałdu, która, i to już nie legenda, przewodziła bandzie zbójców i dokonywała napadów na podróżnych. Pozostawiamy Zamczysko i lasem trawersujemy zbocze Uklejny. Z nazwą szczytu związana jest inna legenda. Według niej pochodzi od bartnika Ukleja, którego zła żona wraz z bandą rabusiów bluźniła przeciw Bogu. Za karę pod grzesznikami rozmiękła ziemia i pochłonęła nieszczęśników. Pozostałością po tych wydarzeniach mają być młaki i mokradła zwane Czarne Błoto. Szlak czerwony dochodzi do polanki za Śliwnikiem (620 m). Stąd doskonałe widoki na wierzchołki Kamiennika. Tutaj również spotykamy szlak zielony, biegnący z Myślenic przez Chełm, dochodzimy do następnego wzniesienia, Działka (600 m). Mijamy węzeł szlaków i po stromym podejściu dochodzimy do schroniska PTTK na Kudłaczach (730 m). Schronisko zostało oddane do użytku w 1994 r. i jest jednym z najmniejszych w Beskidach. Posiada 26 miejsc noclegowych, proponuje dobrą kuchnię w przytulnej sali jadalnej z kominkiem. Wielkim atutem jest taras z piękną panoramą. Ze skraju polany doskonały widok na Babią Górę w Beskidzie Żywieckim. Ruszamy dalej. Początkowo od schroniska biegną trzy szlaki, nasz czerwony, zielony i czarny. Wiodą przez młody las bukowo-jodłowy zwany Nowinki. Po kilkuset metrach w prawo odchodzi trawersem szlak czarny, za chwilę zielony w stronę Kamiennika. My podążamy głównym grzbietem. Ponownie spotykamy szlak czarny, w prawo skręca ścieżka prowadząca do symbolicznych mogił partyzanckich. Idziemy skrajem nieistniejącej już polany Długiej. Warto na chwilę zboczyć w lewo i poszukać miejsca jeszcze nie do końca zarośniętego. Wspaniały stąd widok na Pogórze Wiśnickie oraz pasmo Cietnia (829 m). Wracamy na szlak i po minięciu polany Przygoleź dochodzimy na szczyt Lubomira. Jesienią 2007 r. oddano tu do użytku obserwatorium astronomiczne. Przed wojną istniała w tym miejscu stacja astronomiczna, powstała z inicjatywy wybitnego krakowskiego astronoma Tadeusza Banachiewicza, który w 1919 r. postanowił otworzyć stację zamiejską. Wybór padł na Łysinę (obecny Lubomir), która idealnie spełniała wszystkie wymogi. Stacja powstała w 1922 r. dzięki pomocy księcia Kazimierza Lubomirskiego, który podarował działkę. W uznaniu zasług darczyńcy w 1932 roku góra została nazwana Lubomirem. Mimo skromnego wyposażenia stacja dobrze przysłużyła się polskiej astronomii. Największą sławę przyniosły placówce odkrycia dwóch komet. Tu ciekawostka, komety na stałe zagościły w herbie gminy Wiśniowa. Działalność stacji na Lubomirze miała bardzo dramatyczne zakończenie. We wrześniu 1944 r. Niemcy przeprowadzili akcję pacyfikacyjną, w wyniku której partyzanci zostali wyparci z tego terenu, a stacja spalona. Schroniska PTTK na Kudłaczach (730 m) zostało oddane do użytku w 1994 r. i jest jednym z najmniejszych w Beskidach. Obecny budynek można zwiedzać w soboty i niedziele, a w miesiącach wakacyjnych od wtorku do niedzieli. Charakterystyczne dwie śnieżnobiałe kopuły obserwatorium widoczne są z wielu szczytów Beskidu Wyspowego, a nawet Gorców. 38 / BESKIDY lato 2012 BESKIDY lato 2012 / 39 Schronisko na Kudłaczach! Tadeusz Banachiewicz Prof. Tadeusz Banachiewicz żył w latach Urodził się w Warszawie, gdzie ukończył V gimnazjum, a następnie studia astronomiczne na Wydziale Fizyczno- Matematycznym na Uniwersytecie Warszawskim. Ponadto studiował w Getyndze i Pułkowie. W późniejszych latach pracował jako obserwator w Warszawie, a także jako asystent w obserwatorim Engelhardta pod Kazaniem. W 1911 r. przeniósł się do Ameryki Południowej, gdzie prowadził prace wokół wyznaczenia siły ciężkości. W latach pełnił funkcję dyrektora obserwatorium astronomicznego w Krakowie. W tym czasie stworzył program systematycznych obserwacji gwiazd zmiennych zaćmieniowych. Do największych zasług należy opracowanie w 1925 r. krakowianów macierzy stosowanych w obliczeniach geodezyjnych i astronomicznych. Rozpoczął, także przygotowania do obserwacji zaćmienia Słońca zbudowanym przez siebie instrumentem, którego celem było wyznaczenie profilu brzegu Księżyca. Chronokinematograf jego autorstwa używany był podczas zaćmień Słońca w Laponii Szwedzkiej, Stanach Zjednoczonych, Grecji, Japonii i Syberii. Banachiewicz zmarł w 1954 r. w Krakowie, gdzie został pochowany w krypcie zasłużonych Kościoła oo. Paulinów na Skałce. Jego nazwiskiem nazwano krater na Księżycu (5,2 N, 80,1 E), planetoidę 1286 oraz od imienia jego żony Lorcia planetoidę /bj/ znani nieznani

Wędrówki odbędą się 8-mego i 10-stego listopada (sobota i poniedziałek).

Wędrówki odbędą się 8-mego i 10-stego listopada (sobota i poniedziałek). Plan wędrówek XXI Ogólnopolskiego Zlotu Harcerzy Akademików i Wędrowników Diablak W ramach zlotu przewidzieliśmy dla was wędrówki górskie i nie tylko. Nowy Targ leży na Podhalu, z którego blisko jest do

Bardziej szczegółowo

Kalendarz imprez LATO W BESKIDZIE WYSPOWYM 2012

Kalendarz imprez LATO W BESKIDZIE WYSPOWYM 2012 Kalendarz imprez LATO W BESKIDZIE WYSPOWYM 2012 22-24 czerwca 2012 r. Weekend za pół ceny wykaz na www.odkryjbeskidwyspowy.pl 22-24 czerwca 2012 r. IV Wyścig Górski Limanowa - Przełęcz pod Ostrą 2012 organizator

Bardziej szczegółowo

Górskim Szlakiem bez komórki i laptopa

Górskim Szlakiem bez komórki i laptopa Beskid Żywiecki Górskim Szlakiem bez komórki i laptopa Dzień 1: Zbiórka uczestników i wyjazd we wczesnych godzinach porannych. Wizyta w Żywcu, jednym z najbardziej znanych miast regionu, zwiedzanie miasta,

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż nowych mieszkań mieszkania dla młodych. promienne.pl. nowe apartamenty na sprzedaż od 3400 zł / m 2

Sprzedaż nowych mieszkań mieszkania dla młodych. promienne.pl. nowe apartamenty na sprzedaż od 3400 zł / m 2 Sprzedaż nowych mieszkań mieszkania dla młodych promienne.pl nowe apartamenty na sprzedaż od 3400 zł / m 2 Przykładowe mieszkania BUDYNEK-B, PIĘTRO-1 APARTAMENT 50,96 m 2 BUDYNEK-B, PIĘTRO-2 APARTAMENT

Bardziej szczegółowo

Dokument zawiera opis trzech projektów zrealizowanych/realizowanych. w ramach

Dokument zawiera opis trzech projektów zrealizowanych/realizowanych. w ramach Projekty współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) za pośrednictwem Euroregionu Śląsk Cieszyński - Těšínské Slezsko" Dokument zawiera opis trzech projektów zrealizowanych/realizowanych

Bardziej szczegółowo

Wnioski z analizy ankiet do aktualizacji Strategii rozwoju turystyki dla miasta Stargard Szczeciński w perspektywie do roku 2020

Wnioski z analizy ankiet do aktualizacji Strategii rozwoju turystyki dla miasta Stargard Szczeciński w perspektywie do roku 2020 Wnioski z analizy ankiet do aktualizacji Strategii rozwoju turystyki dla miasta Stargard Szczeciński w perspektywie do roku 2020 Biuro Strategii Miasta / Luty 2015 Metryczka Osoba wypełniająca Wiek 1,01

Bardziej szczegółowo

Ul. Opolska 16. Tarnowskie Góry

Ul. Opolska 16. Tarnowskie Góry OFERTA NAJMU Ul. Opolska 16 Tarnowskie Góry 1 Szanowni Państwo, Mamy przyjemność przedstawić Państwu ofertę najmu całej powierzchni zabytkowej kamienicy położonej w centrum Tarnowskich Gór. Mając na uwadze

Bardziej szczegółowo

OŚRODEK DYSPONUJE BAZĄ 200 MIEJSC NOCLEGOWYCH:

OŚRODEK DYSPONUJE BAZĄ 200 MIEJSC NOCLEGOWYCH: POŁOŻENIE Ośrodek Sportów Wodnych i Rekreacji Neptun jest jednym z najpiękniejszych i najbardziej atrakcyjnych terenów rekreacyjno- wypoczynkowych położonych nad Jeziorem Żywieckim (Beskid Żywiecki). Najpopularniejszym

Bardziej szczegółowo

Cienków Niżny, ujście Białej Wisełki i Wylęgarnia Przemysław Borys, 22.08.15, 9:30-13:30

Cienków Niżny, ujście Białej Wisełki i Wylęgarnia Przemysław Borys, 22.08.15, 9:30-13:30 Cienków Niżny, ujście Białej Wisełki i Wylęgarnia Przemysław Borys, 22.08.15, 9:30-13:30 Ilustracja 1: Wycieczkę zaczynamy po zjechaniu na Czarne (jak nad zalew). Jeszcze przed Wylęgarnią, trochę za wodospadem

Bardziej szczegółowo

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie.

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Łąki Nowohuckie Mapa Łąk Nowohuckich, na której niebieską linią zaznaczona jest trasa ścieżki dydaktycznej. Łąki Nowohuckie Łąki Nowohuckie

Bardziej szczegółowo

TRASA TURYSTYCZNA. Z plecakiem po Żaganiu

TRASA TURYSTYCZNA. Z plecakiem po Żaganiu POI 1 Liceum Ogólnokształcące im. S. Banacha 51 36'44.88"N 15 18'41.35"E Miejskie Gimnazjum i Liceum w Żaganiu powstało 10 września 1945 roku. Do dziś nad jednym z wejść widnieje płaskorzeźba byłego patrona

Bardziej szczegółowo

Ilość dni: 3 lub 5. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: wiosna, lato, jesień, zima JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE!

Ilość dni: 3 lub 5. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: wiosna, lato, jesień, zima JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Mazury Zachodnie i kulinaria Ilość dni: 3 lub 5 Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie Pory roku: wiosna, lato, jesień, zima JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Ten pakiet proponujemy wszystkim poszukiwaczom

Bardziej szczegółowo

Mercure KASPROWY ZAKOPANE*** W zimowej stolicy Polski, u podnóża malowniczych polskich Tatr.

Mercure KASPROWY ZAKOPANE*** W zimowej stolicy Polski, u podnóża malowniczych polskich Tatr. *** W zimowej stolicy Polski, u podnóża malowniczych polskich Tatr. Przyjemność podróżowania czerpiemy z odwiedzania nowych miejsc. Inne zapachy, odmienny klimat oraz specyfika każdego regionu sprawiają,

Bardziej szczegółowo

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl).

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl). Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl). Nasz hotel to idealne miejsce na organizację m.in.: spotkań biznesowych, konferencji, szkoleń oraz imprez

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA. Zajęcia turystyczno-krajoznawcze 27.09-29.11.2013. Zajęcia turystyczno-krajoznawcze w ramach Projektu Klucz do Przyszłości:

PREZENTACJA. Zajęcia turystyczno-krajoznawcze 27.09-29.11.2013. Zajęcia turystyczno-krajoznawcze w ramach Projektu Klucz do Przyszłości: PREZENTACJA Zajęcia turystyczno-krajoznawcze 27.09-29.11.2013 Zajęcia turystyczno-krajoznawcze w ramach Projektu Klucz do Przyszłości: Turystyka zjawisko przestrzennej ruchliwości ludzi, które związane

Bardziej szczegółowo

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań II warsztat strategiczny gmina Gorzków Część I. Opracowanie Misji i Wizji gminy MISJA Grupa 1: 1. Bezpieczne przejścia szlaki komunikacyjne (ścieżka rowerowa, szlaki konne, trasy spacerowe, chodniki łączące

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleniowo - Wypoczynkowy Ministerstwa Sprawiedliwości Albrechtówka. Albrechtówka

Ośrodek Szkoleniowo - Wypoczynkowy Ministerstwa Sprawiedliwości Albrechtówka. Albrechtówka Ośrodek Szkoleniowo Wypoczynkowy w Kazimierzu Dolnym malowniczo położony na skarpie wiślanej, jest jednym z najpiękniejszych miejsc na trasie Kazimierz Męćmierz. W otoczeniu lasu, ciszy i spokoju każdy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM JUBILEUSZU 650-LECIA LOKACJI MIASTA KOŁA

PROGRAM JUBILEUSZU 650-LECIA LOKACJI MIASTA KOŁA PROGRAM JUBILEUSZU 650-LECIA LOKACJI MIASTA KOŁA Lp Przedsięwzięcie Opis Planowany termin realizacji Miejsce Jednostka koordynująca 1 Zawody Mistrzostwa Wielkopolski Oyama Karate w Kata 17.03. r. MOSiR

Bardziej szczegółowo

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Strona 1 / 5 Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Opis autor: Admin Pierwszym ważniejszym obiektem na śląskim odcinku rowerowego szlaku Szlaku Orlich Gniazd jest miejscowość Smoleń,

Bardziej szczegółowo

Bieszczady Ustrzyki Górne Połonina Caryńska Kruhly Wierch (1297 m n.p.m.) Tarnica(1346 m n.p.m.) Wielką Rawkę (1307 m n.p.m.

Bieszczady Ustrzyki Górne Połonina Caryńska Kruhly Wierch (1297 m n.p.m.) Tarnica(1346 m n.p.m.) Wielką Rawkę (1307 m n.p.m. Bieszczady Gdzieś na krańcu Polski, na południowym wschodzie leży legendarna i trudno dostępna kraina górska, czyli słynne Bieszczady. Dostać się tutaj środkiem komunikacji publicznej jest niezwykle ciężko.

Bardziej szczegółowo

07.03.2015 Cyfrowa Rewia - spektakl premierowy Rewii Dziecięcej Sylaba

07.03.2015 Cyfrowa Rewia - spektakl premierowy Rewii Dziecięcej Sylaba Data Nazwa imprezy MARZEC 07.03.2015 Cyfrowa Rewia - spektakl premierowy Rewii Dziecięcej Sylaba 20.03.2015 KWIECIEŃ V Wiosenne Spotkania z Wojskiem, koncert Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska

Bardziej szczegółowo

Kresowa Osada w Baszni Dolnej

Kresowa Osada w Baszni Dolnej PIRWSZA WIOSKA TMATYZNA NA PODKARPAIU Kresowa Osada w Baszni Dolnej Na smakoszy galicyjskich tradycji gastronomicznych czeka z kolei dawna karczma wiejska, w której posmakować można Kresowego Jadła. W

Bardziej szczegółowo

W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl

W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl W Y P O C Z Y N E K w 11-1 ŚRODOWISKOWYM HUFCU PRACY W TCZEWIE ul. Jana III Sobieskiego 10 tel/fax 58 5315644 e-mail ohp11.1@wp.pl NASZA OFERTA 40 miejsc noclegowych w pokojach 3, 4, 5 osobowych z łazienkami

Bardziej szczegółowo

Podróże małe i duże. Wyjazd: 9 sierpnia ( niedziela), spod Ośrodka Kultury w Wiśniowej o godz. 5.30. Powrót ok.22-23.00.

Podróże małe i duże. Wyjazd: 9 sierpnia ( niedziela), spod Ośrodka Kultury w Wiśniowej o godz. 5.30. Powrót ok.22-23.00. Tatry Słowackie po raz drugi czemu nie? Podróże małe i duże Tym razem z bagażem cennych doświadczeo ruszamy na Stary Smokovec, by stamtąd zacząd wędrówkę po wysokogórskich malowniczych szlakach i dotrzed

Bardziej szczegółowo

KALENDARZ IMPREZ 2015 Termin Impreza Miejsce Organizator

KALENDARZ IMPREZ 2015 Termin Impreza Miejsce Organizator KALENDARZ IMPREZ 2015 Termin Impreza Miejsce Organizator 11 stycznia 23 Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy Hala sportowa SCSiR Ośrodek Kultury, 14 stycznia Promocja książki Wandy Wasik: Tajemnica

Bardziej szczegółowo

ZASOBY KULTUROWE GÓRALE ZAGÓRZAŃSCY KULTYWOWANIE TRADYCJI TEJ GRUPY ETNICZNEJ W MSZANIE DOLNEJ, KSIĄŻKA KULTURA LUDOWA GÓRALI ZAGÓRZAŃSKICH

ZASOBY KULTUROWE GÓRALE ZAGÓRZAŃSCY KULTYWOWANIE TRADYCJI TEJ GRUPY ETNICZNEJ W MSZANIE DOLNEJ, KSIĄŻKA KULTURA LUDOWA GÓRALI ZAGÓRZAŃSKICH ZASOBY KULTUROWE GÓRALE ZAGÓRZAŃSCY KULTYWOWANIE TRADYCJI TEJ GRUPY ETNICZNEJ W MSZANIE DOLNEJ, KSIĄŻKA KULTURA LUDOWA GÓRALI ZAGÓRZAŃSKICH ZASOBY KULTUROWE MIASTO I KOŚCIÓŁ ŚW. MICHAŁA ARCHANIOŁA ZASOBY

Bardziej szczegółowo

Grupa docelowa: rodzina

Grupa docelowa: rodzina Grupa docelowa: rodzina Źródło zdjęć: http://dziecko-i-prawo.wieszjak.pl/rodzina-zastepcza/271333,galeria,podzial-kompetencji-miedzy-rodzina-zastepcza-a-rodzicami.html Pakiet turystyczny Nazwa pakietu:

Bardziej szczegółowo

Lista rankingowa wniosków z działania "Małe projekty" - nabór przeprowadzony w dniach 27.05-10.06.2011

Lista rankingowa wniosków z działania Małe projekty - nabór przeprowadzony w dniach 27.05-10.06.2011 Lista rankingowa wniosków z działania "Małe projekty" - nabór przeprowadzony w dniach 27.05-10.06.2011 Wnioski przyjęte, które są zgodne z, uzyskały minimum punktowe i mieszczą się w alokacji środków Lp.

Bardziej szczegółowo

POZNAJ OKOLICĘ WARIANT I WYCIECZKI: WARIANT II WYCIECZKI: PLAN WYJAZDU WARIANT I WARIANT II

POZNAJ OKOLICĘ WARIANT I WYCIECZKI: WARIANT II WYCIECZKI: PLAN WYJAZDU WARIANT I WARIANT II TRESNA - ŻAR Dni tygodnia: Poniedziałki Długość trasy: 60 km 50zł 75zł 100zł 11 00 - Wyjazd z Hotelu w kierunku zapory w Tresnej 11 30 - Rejs statkiem po jeziorze żywieckim: czas trwania 45 minut ceny

Bardziej szczegółowo

ATRACKJE TURYSTYCZNE BUKOWINY :

ATRACKJE TURYSTYCZNE BUKOWINY : BUKOWINA TATRZAŃSKA Bukowina Tatrzańska to piękna podhalańska miejscowość w województwie małopolskim,leżąca na wschód od Zakopanego,blisko granicy ze Słowacją. Z Bukowiny położonej na wysokości 860 do

Bardziej szczegółowo

Apartamenty na sprzedaż i wynajem w Szklarskiej Porębie Willa Józefina

Apartamenty na sprzedaż i wynajem w Szklarskiej Porębie Willa Józefina Apartamenty na sprzedaż i wynajem w Szklarskiej Porębie Willa Józefina WILLA JÓZEFINA, dawniej Hotel Josephinenhütte, wybudowano pod koniec XIX wieku, a rozbudowano w 1911r. Po gruntownym remoncie (z zachowaniem

Bardziej szczegółowo

Geotermia w Gminie Olsztyn

Geotermia w Gminie Olsztyn Geotermia w Gminie Olsztyn Tomasz Kucharski Wójt Gminy Olsztyn Europejski Kongres Gospodarczy Katowice, 18 maja 2011 r. Gmina Olsztyn Gmina Olsztyn położona jest niespełna 10 km od Częstochowy. Zajmuje

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Sztuka zarabiania na wypoczynku Aleksandra Ruta Uniwersytet w Białymstoku 8 października 2015 r. Sztuka. zarabiania Sztuka (łac.ars, grec. techne) w starożytności i średniowieczu

Bardziej szczegółowo

W15 - Jeseniki Chata Ramzovské sedlo Schroniska 100/100 : Trasa A1 Trasa B1 Trasa C1 Trasa A2 Trasa B2 Trasa C2 Trasa A3

W15 - Jeseniki Chata Ramzovské sedlo Schroniska 100/100 : Trasa A1 Trasa B1 Trasa C1 Trasa A2 Trasa B2 Trasa C2 Trasa A3 W15 - Jeseniki Termin: piątek - niedziela 12-14.06.2015 odjazd: informacja w Głosie Ludu lub na: http://www.ptts-beskidslaski.cz/ zakwaterowanie: Chata Ramzovské sedlo http://www.ramzova.cz/ Schroniska

Bardziej szczegółowo

Szlak Architektury Drewnianej jako przykład markowego produktu turystycznego

Szlak Architektury Drewnianej jako przykład markowego produktu turystycznego Szlak Architektury Drewnianej jako przykład markowego produktu turystycznego Paweł Mierniczak Dyrektor Małopolskiej Organizacji Turystycznej Polsko-Szwajcarskie Forum Turystyki Ekologicznej Kraków, 6 lutego

Bardziej szczegółowo

karczma-tatrzanska.pl

karczma-tatrzanska.pl Piyknie witomy! U progu gór, choć na Górnym Śląsku... W małym Kobiórze, ale dogodnie położona... Wykwintna restauracja, ale w drewnianej chacie. Taka właśnie jest Karczma Tatrzańska. To tutaj tradycja

Bardziej szczegółowo

STYCZEŃ. IV Otwarty Bożonarodzeniowy Festiwal Tradycji LUTY

STYCZEŃ. IV Otwarty Bożonarodzeniowy Festiwal Tradycji LUTY PROPOZYCJE CYKLICZNYCH IMPREZ na rok 2012 DATA NAZWA ORGANIZATOR MIEJSCE IMPREZY ZASIĘG 15.01.2012 (niedziela) STYCZEŃ IV Otwarty Bożonarodzeniowy Festiwal Tradycji Koncerty kolęd i pastorałek w różnych

Bardziej szczegółowo

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Kraków Kraków położony jest w województwie małopolskim. Był siedzibą królów Polski. To król Kazimierz Odnowiciel przeniósł swoja siedzibę z

Bardziej szczegółowo

Edukacja w Gorczańskim Parku Narodowym teraźniejszość i przyszłość. Anna Kurzeja Zespół ds. Edukacji i Udostępniania Parku

Edukacja w Gorczańskim Parku Narodowym teraźniejszość i przyszłość. Anna Kurzeja Zespół ds. Edukacji i Udostępniania Parku Edukacja w Gorczańskim Parku Narodowym teraźniejszość i przyszłość Anna Kurzeja Zespół ds. Edukacji i Udostępniania Parku GORCE W 2004 r. GPN został włączony do sieci Natura 2000 jako Obszar Specjalnej

Bardziej szczegółowo

GMINA ŻARY. Ludzie- Lasy- Przestrzeń. Kalendarz wydarzeń. kulturalnych i sportowych. www.gminazary.pl

GMINA ŻARY. Ludzie- Lasy- Przestrzeń. Kalendarz wydarzeń. kulturalnych i sportowych. www.gminazary.pl GMINA ŻARY Ludzie- Lasy- Przestrzeń Kalendarz wydarzeń kulturalnych i sportowych 2014 www.gminazary.pl WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH WYDARZEŃ KULTURALNYCH I SPORTOWYCH ORGANIZOWANYCH NA TERENIE GMINY ŻARY w 2014

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Zamość

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Zamość Dokumentacja projektowa tras do uprawiania Nordic Walking na terenie Gminy Zamość Szczebrzeszyn, kwiecień 2013r. Projekt i opracowanie tras: TRAMP Zofia Kapecka Szczebrzeszyn Leśna tel. 600 423 828, 602

Bardziej szczegółowo

REGATY, SIATKÓWKA I ROWER SPORT NAD ZEGRZEM JADWISIN

REGATY, SIATKÓWKA I ROWER SPORT NAD ZEGRZEM JADWISIN REGATY, SIATKÓWKA I ROWER SPORT NAD ZEGRZEM JADWISIN CEL: podtrzymanie dobrych relacji z partnerami biznesowymi GRUPA: 10-14 osób, partnerzy biznesowi TERMIN: maj, czerwiec, lipiec, wrzesień DŁUGOŚĆ WYJAZDU:

Bardziej szczegółowo

Powiat Świdnicki. Powiat Świdnicki leży w południowej części Dolnego Śląska na Przedgórzu Sudeckim, między świętą górą pogan Ślężą, a pasmami Sudetów.

Powiat Świdnicki. Powiat Świdnicki leży w południowej części Dolnego Śląska na Przedgórzu Sudeckim, między świętą górą pogan Ślężą, a pasmami Sudetów. Powiat Świdnicki Powiat Świdnicki leży w południowej części Dolnego Śląska na Przedgórzu Sudeckim, między świętą górą pogan Ślężą, a pasmami Sudetów. Na terenie 743 km 2 mieszka prawie 160 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

1-3 sierpień. Park Żywiecki. Żywiecki festiwal Roślin. przy starym Zamku. Organizator: honorowy patronat: burmistrz miasta żywca-

1-3 sierpień. Park Żywiecki. Żywiecki festiwal Roślin. przy starym Zamku. Organizator: honorowy patronat: burmistrz miasta żywca- Żywiecki festiwal Roślin Park Żywiecki przy starym Zamku 1-3 sierpień Organizator: Eko-europejskie stowarzyszenie miłośników regionu podbeskidzia Kultura Krajobrazu w czernichowie honorowy patronat: burmistrz

Bardziej szczegółowo

KALENDARZ IMPREZ 2015 Termin Impreza Miejsce Organizator

KALENDARZ IMPREZ 2015 Termin Impreza Miejsce Organizator KALENDARZ IMPREZ 2015 Termin Impreza Miejsce Organizator 11 stycznia 23 Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy Hala sportowa SCSiR Ośrodek Kultury, 14 stycznia Promocja książki Wandy Wasik: Tajemnica

Bardziej szczegółowo

OPERACJE ZREALIZOWANE NA OBSZARZE WDRAŻANIA GMINA ANDRESPOL GMINA ROKICINY GMINA NOWOSOLNA GMINA BRÓJCE W RAMACH PROW 2007-2013

OPERACJE ZREALIZOWANE NA OBSZARZE WDRAŻANIA GMINA ANDRESPOL GMINA ROKICINY GMINA NOWOSOLNA GMINA BRÓJCE W RAMACH PROW 2007-2013 GMINA ROKICINY GMINA ANDRESPOL LGD GMINA NOWOSOLNA OPERACJE ZREALIZOWANE NA OBSZARZE WDRAŻANIA LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU STOWARZYSZENIA LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STER W RAMACH PROW 2007-2013 GMINA BRÓJCE

Bardziej szczegółowo

Lista ocenionych wniosków złożonych w siedzibie Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Jurajska Kraina w ramach

Lista ocenionych wniosków złożonych w siedzibie Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Jurajska Kraina w ramach Strona1 Lista ocenionych wniosków złożonych w siedzibie Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Jurajska Kraina w ramach Działania 4.1/413 Wdrażanie Lokalnych Strategii Rozwoju - Małe Projekty uznanych

Bardziej szczegółowo

KALENDARZ IMPREZ GMINA PISZ. Lp. Miesiąc Rodzaj imprezy Data Miejsce Nazwa imprezy Pełna nazwa i dane organizatora

KALENDARZ IMPREZ GMINA PISZ. Lp. Miesiąc Rodzaj imprezy Data Miejsce Nazwa imprezy Pełna nazwa i dane organizatora 1. Styczeń Kulturalna 6.01 Piski Przegląd Grup Kolędniczych HERODY 2. Styczeń Kulturalna 10.01 Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy 3. Styczeń Sportowa 10.01 Pływalnia Miejska Test Coopera w ramach 24 finału

Bardziej szczegółowo

Gmina Zebrzydowice sport i rekreacja

Gmina Zebrzydowice sport i rekreacja Gmina Zebrzydowice sport i rekreacja Boisko ze sztuczną nawierzchnią w Kaczycach 1 Witajcie w naszej gminie Zebrzydowice to gmina położona w południowej, cieszyńskiej części województwa śląskiego, nad

Bardziej szczegółowo

Oferta PROMOCYJNA na organizację Zielonych Szkół oraz imprez integracyjnych i sportowych dla dzieci i młodzieży. 50 zł za dobę ZAPRASZAMY NAD MORZE

Oferta PROMOCYJNA na organizację Zielonych Szkół oraz imprez integracyjnych i sportowych dla dzieci i młodzieży. 50 zł za dobę ZAPRASZAMY NAD MORZE Oferta PROMOCYJNA na organizację Zielonych Szkół oraz imprez integracyjnych i sportowych dla dzieci i młodzieży 50 zł za dobę ZAPRASZAMY NAD MORZE OPIEKUNOWIE OTRZYMAJĄ ZAKWATEROWANIE W APARTAMENTACH DE

Bardziej szczegółowo

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych Pracownicy Biura LCOI Region Lubelski: Marcin Orzeł Inspektor LCOI Region Michał Nizioł Specjalista ds. Marketingu i Rozwoju LCOI - Region Kategoria:

Bardziej szczegółowo

1. Poprawa bezpieczeństwa ciągu pieszego łączącego ulicę Prusa i Krasickiego Działanie 9.1, Priorytet 9 RPO WD 2007-2013

1. Poprawa bezpieczeństwa ciągu pieszego łączącego ulicę Prusa i Krasickiego Działanie 9.1, Priorytet 9 RPO WD 2007-2013 Projekty zrealizowane w Gminie Świebodzice w ramach Lokalnego Programu Rewitalizacji, dofinansowane z Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013 Projekty zakończone:

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Wypoczynkowy. Słok. 97-400 Bełchatów Słok k. Bełchatowa

Ośrodek Wypoczynkowy. Słok. 97-400 Bełchatów Słok k. Bełchatowa Ośrodek Wypoczynkowy Słok 97-400 Bełchatów Słok k. Bełchatowa Lokalizacja N 51 16 44 E 19 21 55. Odległość z ośrodka: Łódź 60 km Katowice 140 km Warszawa 175 km Wrocław 185 km Nieruchomość stanowiąca OW

Bardziej szczegółowo

Nazwa wydarzenia Termin Miejsce Organizator. Park im. A.Majkowskiego (mała scena) 8-10.05.2015 Korty tenisowe. WCK - Filharmonia Kaszubska

Nazwa wydarzenia Termin Miejsce Organizator. Park im. A.Majkowskiego (mała scena) 8-10.05.2015 Korty tenisowe. WCK - Filharmonia Kaszubska Nazwa wydarzenia Termin Miejsce Organizator MAJ Spotkanie ewangelizacyjne, Wejherowska Majówka czasem nowej ewangelizacji Turniej otwarcia sezonu 2015 tenisa ziemnego Ogólnopolski Festiwal Pieśni o Morzu

Bardziej szczegółowo

Propozycja tras rowerowych z Rzeszowa do CTiR w Kielnarowej. opracowanie: mgr Łukasz Stokłosa Katedra Turystyki i Rekreacji

Propozycja tras rowerowych z Rzeszowa do CTiR w Kielnarowej. opracowanie: mgr Łukasz Stokłosa Katedra Turystyki i Rekreacji Propozycja tras rowerowych z Rzeszowa do CTiR w Kielnarowej opracowanie: mgr Łukasz Stokłosa Katedra Turystyki i Rekreacji Rzeszów 2015 I. Trasa 1: Rzeszów (Park im. W. Szafera) CTiR w Kielnarowej Rysunek

Bardziej szczegółowo

Kalendarium wydarzeń sportowych, turystycznych i rekreacyjnych odbywających się na terenie Miasta i Gminy Grabów nad Prosną zaplanowanych na rok 2015

Kalendarium wydarzeń sportowych, turystycznych i rekreacyjnych odbywających się na terenie Miasta i Gminy Grabów nad Prosną zaplanowanych na rok 2015 Kalendarium wydarzeń sportowych, turystycznych i rekreacyjnych odbywających się na terenie Miasta i Gminy Grabów nad zaplanowanych na rok 2015 Lp. Nazwa wydarzenia Termin Zasięg imprezy* Miejsce wydarzenia

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr. 1 do Zarządzenia Nr.0050.Z.19.2011 Burmistrza Miasta z dnia 8 lutego 2011

Załącznik Nr. 1 do Zarządzenia Nr.0050.Z.19.2011 Burmistrza Miasta z dnia 8 lutego 2011 Załącznik Nr. 1 do Zarządzenia Nr.0050.Z.19.2011 Burmistrza Miasta z dnia 8 lutego 2011 L.p Wnioskodawca Nazwa projektu Kwota dotacji Ilość punktów 1. Polski Związek Niewidomych Okręg Małopolski III Wernisaż

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Sportu i Rekreacji. Wawrzkowizna. Wawrzkowizna 1 k. Rząsawy, 97-400 Bełchatów

Ośrodek Sportu i Rekreacji. Wawrzkowizna. Wawrzkowizna 1 k. Rząsawy, 97-400 Bełchatów Ośrodek Sportu i Rekreacji Wawrzkowizna Wawrzkowizna 1 k. Rząsawy, 97-400 Bełchatów Lokalizacja N 51 30 09 E 19 33 48 Odległość z ośrodka: Bełchatów 8 km Łódź 60 km Katowice 140 km Warszawa 175 km Wrocław

Bardziej szczegółowo

Biuro turystyczne Travel proponuje niezapomnianą wycieczkę.

Biuro turystyczne Travel proponuje niezapomnianą wycieczkę. Biuro turystyczne Travel proponuje niezapomnianą wycieczkę. Gmina Kolbudy Zapraszamy Państwa na krótką podróż po Gminie Kolbudy podczas której zaprezentujemy jej walory turystyczne, przyrodnicze, kulturalne

Bardziej szczegółowo

GMINA ŻARY. Ludzie - Lasy - Przestrzeń. Kalendarz wydarzeń. kulturalnych i sportowych. www.gminazary.pl

GMINA ŻARY. Ludzie - Lasy - Przestrzeń. Kalendarz wydarzeń. kulturalnych i sportowych. www.gminazary.pl GMINA ŻARY Ludzie - Lasy - Przestrzeń Kalendarz wydarzeń kulturalnych i sportowych 2015 www.gminazary.pl WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH WYDARZEŃ KULTURALNYCH I SPORTOWYCH ORGANIZOWANYCH NA TERENIE GMINY ŻARY w

Bardziej szczegółowo

Dni i godziny pracy: poniedziałek:.., wtorek:.., środa, czwartek.., piątek:.., sobota:.., niedziela:.., dodatkowe uwagi:

Dni i godziny pracy: poniedziałek:.., wtorek:.., środa, czwartek.., piątek:.., sobota:.., niedziela:.., dodatkowe uwagi: CHCEMY PRZYCIĄGNĄĆ TURYSTÓW DO NASZEGO REGIONU POMÓŻ NAM WYPEŁNIJ ANKIETĘ SKORZYSTAMY NA TYM WSZYSCY WERSJA ELEKTRONICZNA ANKIETY (edytowalna) do pobrania bezpośrednio pod adresem www.lotmz.org DANE PODMIOTU.

Bardziej szczegółowo

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE 4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE W skład gminy wchodzą miasto Kolonowskie osiedle Fosowskie i 3 sołectwa: Spórok, Staniszcze Małe, Staniszcze Wielkie 4.1. OGÓLNA

Bardziej szczegółowo

Piwniczna-Zdrój 19 września 2015r.

Piwniczna-Zdrój 19 września 2015r. Rozwój turystyki sportowej na pograniczu polsko-słowackim na przykładzie zrealizowanego projektu partnerskiego Miasta i Gminy Piwniczna-Zdrój z Miastem Sabinov Piwniczna-Zdrój 19 września 2015r. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Infrastruktura noclegowa w Beskidach Zachodnich

Infrastruktura noclegowa w Beskidach Zachodnich Kurs Przodownika Turystyki Górskiej PTTK 2012 Infrastruktura noclegowa w Beskidach Zachodnich Marta Olejniczak Obiekty historia Trochę historii pierwsze schroniska Beskidenverein i TT (koniec XIX w., czasy

Bardziej szczegółowo

Program Wakacyjnych Obozów Naukowych w Poroninie Ośrodek Wypoczynkowy Limba ul. Kośne Hamry 15A 34-520 Poronin

Program Wakacyjnych Obozów Naukowych w Poroninie Ośrodek Wypoczynkowy Limba ul. Kośne Hamry 15A 34-520 Poronin Program Wakacyjnych Obozów Naukowych w Poroninie Ośrodek Wypoczynkowy Limba ul. Kośne Hamry 15A 34-520 Poronin ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNE: 1 Organizator: Małgorzata Pielecka-Sikorska NIP: 712-168-66-32, REGON

Bardziej szczegółowo

Norwegia - w krainie fiordów

Norwegia - w krainie fiordów Norwegia - w krainie fiordów Opis Cena od: 5000 PLN Liczba dni: 8 dni Kraj: Norwegia Norwegia jest miejscem niezwykłym, w którym przyroda urzeka swoją nieskazitelnością i czystością. Wiele tam miejsc w

Bardziej szczegółowo

KALENDARZ CYKLICZNYCH UROCZYSTOŚCI, IMPREZ, WYDARZEŃ

KALENDARZ CYKLICZNYCH UROCZYSTOŚCI, IMPREZ, WYDARZEŃ KALENDARZ CYKLICZNYCH UROCZYSTOŚCI, IMPREZ, WYDARZEŃ państwowych, lokalnych, kulturalnych, turystycznych i sportowych w GMINIE MICHAŁOWICE na 2011 rok organizowanych przez Urząd Gminy, Kluby, Stowarzyszenia,

Bardziej szczegółowo

PIERWSZA TAKA IMPREZA NA LUBELSZCZYŹNIE!!!

PIERWSZA TAKA IMPREZA NA LUBELSZCZYŹNIE!!! I Targi Turystyki Wiejskiej i Kulturowej PIERWSZA TAKA IMPREZA NA LUBELSZCZYŹNIE!!! Wierzchowiska 15-16.06.2013 Patronat Honorowy: Krzysztof Hetman - Marszałek Województwa Lubelskiego Europejski Fundusz

Bardziej szczegółowo

Wieczór Albański. Butrintit i Zamek Lekursi

Wieczór Albański. Butrintit i Zamek Lekursi Wieczór Albański Specjalnie dla Państwa w każdą niedzielę odbywa się wieczór albański przy dźwiękach tradycyjnej polifonicznej muzyki. Cały wieczór to degustacja wspaniałych albańskich potraw oraz niezwykle

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Józefów

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Józefów Dokumentacja projektowa tras do uprawiania Nordic Walking na terenie Gminy Józefów Szczebrzeszyn, kwiecień 2013r. Projekt i opracowanie tras: TRAMP Zofia Kapecka Szczebrzeszyn Leśna tel. 600 423 828, 602

Bardziej szczegółowo

Co warto zwiedzić? MIEJSCA I ATRAKCJE TURYSTYCZNE W OKOLICY

Co warto zwiedzić? MIEJSCA I ATRAKCJE TURYSTYCZNE W OKOLICY Willa Marka i Amigo Wynajem mieszkań i pokoi w okolicach Krakowa i Wieliczki www.noclegi-okolice-krakowa.pl www.swie2y.republika.pl www.kwaterywkrakowie.pl Co warto zwiedzić? MIEJSCA I ATRAKCJE TURYSTYCZNE

Bardziej szczegółowo

Diagnoza potencjału i problemów w zakresie Kultury, Sztuki, Sportu i Turystyki w Dzielnicy Targówek

Diagnoza potencjału i problemów w zakresie Kultury, Sztuki, Sportu i Turystyki w Dzielnicy Targówek Diagnoza potencjału i problemów w zakresie Kultury, Sztuki, Sportu i Turystyki w Dzielnicy Targówek Warsztat tematyczny w ramach przygotowania Zintegrowanego Programu Rewitalizacji na lata 2014-2020 wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Program imprezy: CENTRUM ZARZĄDZANIA SZLAKIEM KONNYM Ul. Wycieczkowa 86, Łódź

Program imprezy: CENTRUM ZARZĄDZANIA SZLAKIEM KONNYM Ul. Wycieczkowa 86, Łódź Program imprezy: CENTRUM ZARZĄDZANIA SZLAKIEM KONNYM Ul. Wycieczkowa 86, Łódź WYDARZENIA NA SCENIE 12:30 13:00 konkurs wiedzy ekologicznej I 13:00 13:20 uroczysta inauguracja obchodów Światowego Dnia Turystyki

Bardziej szczegółowo

PROJEKT ZAGOSPODAROWANIA REKREACYJNO-KULTURALNEGO TERENU FORTU NR 4 W RÓŻANIE WRAZ Z INFRASTRUKTURĄ TOWARZYSZĄCĄ

PROJEKT ZAGOSPODAROWANIA REKREACYJNO-KULTURALNEGO TERENU FORTU NR 4 W RÓŻANIE WRAZ Z INFRASTRUKTURĄ TOWARZYSZĄCĄ PROJEKT ZAGOSPODAROWANIA REKREACYJNO-KULTURALNEGO TERENU FORTU NR 4 W RÓŻANIE WRAZ Z INFRASTRUKTURĄ TOWARZYSZĄCĄ 123456 1. Lokalizacja Projektowany obszar znajduję się w miejscowości Różan, miedzy ulicami

Bardziej szczegółowo

Pensjonat. Dychów 66-624. Dychów 4

Pensjonat. Dychów 66-624. Dychów 4 Pensjonat 66-624 Dychów Dychów 4 Lokalizacja N 51 59 05 E 15 03 19. Odległość z pensjonatu: Warszawa 465 km Wrocław 215 km Zielona Góra 37 km Poznań 166 km Berlin 162 km Przejścia graniczne: Gubin(PL)

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Pałac na Wyspie Pałac Myślewicki Biały Domek Stara Pomarańczarnia Podchorążówka Stara Kordegarda Amfiteatr Stajnie i wozownie Wejścia do Łazienek Królewskich 2 3 O CO TU CHODZI? Kto

Bardziej szczegółowo

RAJD GÓRSKI 24 maja 2015r. Beskid Żywiecki

RAJD GÓRSKI 24 maja 2015r. Beskid Żywiecki ŁACZĄ NAS GÓRY Cykl imprez turystycznych w Beskidach organizowanych przez Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Żywiecki Raj (rajd górski na terenach należących do gmin: Jeleśnia, Węgierska Górka, Milówka,

Bardziej szczegółowo

Opracowali: Michał Kraska Łukasz Deka

Opracowali: Michał Kraska Łukasz Deka Opracowali: Michał Kraska Łukasz Deka Lokalizacja Kościerski dworzec kolejowy Z historią w przyszłość Do Kościerzyny kolej dotarła z Pszczółek w 1885 r. Od tej pory dzieje miasta na trwałe związane zostały

Bardziej szczegółowo

Ilość dni: 3 lub 5. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: lato, jesień JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE!

Ilość dni: 3 lub 5. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: lato, jesień JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Mazury Zachodnie i grzybobranie Ilość dni: 3 lub 5 Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie Pory roku: lato, jesień JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Ten pakiet jest idealny dla wszystkich miłośników grzybobrania.

Bardziej szczegółowo

Projekt 1. Obserwatorium astronomiczne Koszalin. Autor: Paweł Iwanek

Projekt 1. Obserwatorium astronomiczne Koszalin. Autor: Paweł Iwanek Projekt 1 Obserwatorium astronomiczne Koszalin Autor: Paweł Iwanek Projekt zakłada budowę obserwatorium astronomicznego o niewielkiej powierzchni (do 100 m2) wraz z wyposażeniem. W trzykondygnacyjnym budynku

Bardziej szczegółowo

Podróżnik zaprasza. Pogranicze Ziemi Kłodzkiej. Nove Mesto nad Metuji Kudowa Zdrój Jarków. Zamek z pięknymi wnętrzami uzdrowisko ogród japoński

Podróżnik zaprasza. Pogranicze Ziemi Kłodzkiej. Nove Mesto nad Metuji Kudowa Zdrój Jarków. Zamek z pięknymi wnętrzami uzdrowisko ogród japoński Podróżnik zaprasza Pogranicze Ziemi Kłodzkiej Nove Mesto nad Metuji Kudowa Zdrój Jarków Zamek z pięknymi wnętrzami uzdrowisko ogród japoński TERMIN: 15 sierpień 2015, sobota WYJAZD: godz.07:00 (parking

Bardziej szczegółowo

DLA CIEBIE ZNAJDUJEMY NAJLEPSZE MIEJSCA

DLA CIEBIE ZNAJDUJEMY NAJLEPSZE MIEJSCA OFERTA SPECJALNA dla klientów Kristensen Group waż na do dnia 23.09.2007 r DLA CIEBIE ZNAJDUJEMY NAJLEPSZE MIEJSCA APARTAMENTY BUKOWA GÓRA 40 LAT DOŚ WIADCZENIA DEWELOPERSKIEGO 1 PODSTAWOWE INFORMACJE

Bardziej szczegółowo

X Gdańskie Targi Turystyczne GTT 2007 Juz po raz dziesiąty odbyły się w dniach 13-15.04.2007 r. Gdańskie Targi Turystyczne GTT. Z roku na rok wzrasta

X Gdańskie Targi Turystyczne GTT 2007 Juz po raz dziesiąty odbyły się w dniach 13-15.04.2007 r. Gdańskie Targi Turystyczne GTT. Z roku na rok wzrasta Targi 2007 Międzynarodowy Salon Turystyczny TOUR SALON 2007 W dniach 24 27.10.2007 r. w Poznaniu, odbyły się prestiżowe Targi Regionów i Produktów Turystycznych - Tour Salon. Stowarzyszenie Turystyczne

Bardziej szczegółowo

O F E R T A S P R Z E D A Ż Y Pałac do remontu

O F E R T A S P R Z E D A Ż Y Pałac do remontu O F E R T A S P R Z E D A Ż Y Pałac do remontu Zespół pałacowo parkowy w Dąbrówce Wielkopolskiej, gm. Zbąszynek woj. lubuskie Neorenesansowy pałac hrabiów Schwarzenau i park krajobrazowy w zespole pałacowym,

Bardziej szczegółowo

TRASY DO NARCIARSTWA BIEGOWEGO W PARTIACH SZCZYTOWYCH MAGURKI WILKOWICKIEJ

TRASY DO NARCIARSTWA BIEGOWEGO W PARTIACH SZCZYTOWYCH MAGURKI WILKOWICKIEJ TRASY DO NARCIARSTWA BIEGOWEGO W PARTIACH SZCZYTOWYCH MAGURKI WILKOWICKIEJ Trasa do narciarstwa biegowego powstała w szczytowych partiach Magurki Wilkowickiej w województwie śląskim, częściowo na terenie

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

KALENDARZ IMPREZ Czerwiec/Lipiec/Sierpień/Wrzesień 2009

KALENDARZ IMPREZ Czerwiec/Lipiec/Sierpień/Wrzesień 2009 KALENDARZ IMPREZ Czerwiec/Lipiec/Sierpień/Wrzesień 2009 DATA GODZINA NAZWA IMPREZY MIEJSCE ORGANIZATOR 20.06 11:00 Maszerujemy razem Nordic Walking 20.06 19:00 Spływ kajakowy wokół J. Swarzędzkiego Przystań

Bardziej szczegółowo

kliniska Ośrodek Edukacji Przyrodniczo-Leśnej przy Nadleśnictwie Kliniska

kliniska Ośrodek Edukacji Przyrodniczo-Leśnej przy Nadleśnictwie Kliniska Ośrodek Edukacji Przyrodniczo-Leśnej przy Nadleśnictwie Kliniska kliniska 20 21 O ośrodku Oferta edukacyjna Nadleśnictwo Kliniska położone jest w zachodniej części województwa zachodniopomorskiego, w południowej

Bardziej szczegółowo

KAENDARZ IMPREZ KULTURALNYCH GMINY CHOCZ 2014. Lp. Termin Wydarzenia/uroczystości Miejsce Organizacja

KAENDARZ IMPREZ KULTURALNYCH GMINY CHOCZ 2014. Lp. Termin Wydarzenia/uroczystości Miejsce Organizacja KAENDARZ IMPREZ KULTURALNYCH GMINY CHOCZ 2014 Lp. Wydarzenia/uroczystości Miejsce Organizacja 1. styczeń 02.01 06.01 12.01 18.01 25.01 31.01 Konkurs na najpiękniejszy wiersz o Choczu Koncert Kolęd i Pastorałek

Bardziej szczegółowo

Harmonogram planowanych konkursów i imprez gminnych w roku 2015 z udziałem instytucji kultury w Gminie Bobrowo.

Harmonogram planowanych konkursów i imprez gminnych w roku 2015 z udziałem instytucji kultury w Gminie Bobrowo. Harmonogram planowanych konkursów i imprez gminnych w roku 2015 z udziałem instytucji kultury w Gminie. Lp. Nazwa imprezy Termin Miejsce imprezy Organizator/współorganiza tor Opis imprezy Uwagi 1. XXIII

Bardziej szczegółowo

Kęty to gmina miejsko-wiejska położona w powiecie oświęcimskim w województwie małopolskim. Powierzchnia Gminy Kęty 75,79 km²

Kęty to gmina miejsko-wiejska położona w powiecie oświęcimskim w województwie małopolskim. Powierzchnia Gminy Kęty 75,79 km² Kęty to gmina miejsko-wiejska położona w powiecie oświęcimskim w województwie małopolskim. Powierzchnia Gminy Kęty 75,79 km² Powierzchnia miasta Kęty 23,05 km² Liczba ludności Gminy Kęty 34 292 osoby Liczba

Bardziej szczegółowo

Autor: dr Zbigniew Piepiora pracownik naukowo-dydaktyczny Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu www.ue.wroc.pl, www.ae.jgora.pl.

Autor: dr Zbigniew Piepiora pracownik naukowo-dydaktyczny Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu www.ue.wroc.pl, www.ae.jgora.pl. PROJEKT ŚCIEŻKI DYDAKTYCZNO-HISTORYCZNEJ Z KOWAR DO BUDNIK Przygotowany dla: 1. Stowarzyszenie Miłośników Budnik www.budniki.pl, 2. Urząd Miejski w Kowarach, ul. 1-go Maja 1a, 58-530 Kowary www.kowary.pl.

Bardziej szczegółowo

Akcja Lato 2015 harmonogram

Akcja Lato 2015 harmonogram Akcja Lato 2015 harmonogram Półkolonie 3 turnusy (zajęcia od godziny 7.30-16.30) Zajęcia bezpłatne na obiektach POSiR Turnieje piłki nożnej Turnieje siatkówki plażowej Spływy kajakowe Jednodniowe wycieczki

Bardziej szczegółowo

Jaworowy Dwór HOTEL - SPA - KONFE RENCJE

Jaworowy Dwór HOTEL - SPA - KONFE RENCJE Jaworowy Dwór HOTEL - SPA - KONFE RENCJE Historyczny obiekt Dwór został zbudowany w pierwszej połowie XVIII wieku w klasycznym stylu szlacheckich dworków polskich przez rodzinę Jaworskich, pieczętującą

Bardziej szczegółowo

Most Przyjaźni i wzajemnej współpracy

Most Przyjaźni i wzajemnej współpracy Projekt pn. Most Przyjaźni i wzajemnej współpracy współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Funduszu Mikroprojektów Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej

Bardziej szczegółowo

Centrala PKP S.A. Region Katowice Wydział Sprzedaży Nieruchomości PKP S.A. w Katowicach

Centrala PKP S.A. Region Katowice Wydział Sprzedaży Nieruchomości PKP S.A. w Katowicach Region Centrala PKP S.A. Departament Sprzedaży Nieruchomości ul. Szczęśliwicka 62, 00-973 Warszawa tel. (22) 474 90 65, fax. (22) 474 92 28 e-mail: sekretariat.knds@pkp.pl www.pkpsa.pl Wydział Sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Projekt Obywatelski 2016

Projekt Obywatelski 2016 Projekt Obywatelski 2016 Mieszkamy nad Biał(k)ą Adaptacja bulwarów rzeki Białej na tereny rekreacyjne w dzielnicach Mikuszowice Krakowskie i Śląskie. Stowarzyszenie Mieszkańców Mikuszowic Krakowskich.

Bardziej szczegółowo

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD Rozdział IV.1 OKREŚLENIE WSKAŹNIKÓW REALIZACJI CELÓW ORAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej Przedsięwzięcia Produktu Cel

Bardziej szczegółowo

Mały Szlak Beskidzki

Mały Szlak Beskidzki Kurs Przodownika Turystyki Górskiej PTTK 2012 Mały Szlak Beskidzki Jerzy Antychowicz Mały Szlak Beskidzki Oznakowany kolorem czerwonym Ma długość 137km. Jest 4 pod względem długości szlakiem polskich Karpat.

Bardziej szczegółowo