Zagrożenia mikrobiologiczne w przetwórstwie owocowym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zagrożenia mikrobiologiczne w przetwórstwie owocowym"

Transkrypt

1 Funded by the European Union s Seventh Framework Programme Zagrożenia mikrobiologiczne w przetwórstwie owocowym Anna Zadernowska Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Olsztyn Wydział Nauki o Żywności Katedra Mikrobiologii Przemysłowej i Żywności

2 ZAGROŻENIA MIKROBIOLOGICZNE JAKOŚĆ BEZPIECZEŃSTWO Mikroorganizmy szkodliwe rozkład składników żywności WADY I ZEPSUCIA PRODUKTÓW Mikroorganizmy chorobotwórcze lub ich toksyny ZAGROŻENIE ZDROWIA KONSUMENTA 2

3 MIKROORGANIZMY W ŻYWNOŚCI BAKTERIE G + (gramdodatnie) G - (gramujemne) GRZYBY pleśnie drożdże WIRUSY rotawirusy; norowirusy; wirusy zapalenia wątroby typu A i E 3

4 MIKROORGANIZMY W ŻYWNOŚCI norowirusy Choroba rozwija się w ciągu 1-2 dni, objawy: wymioty i/lub biegunka, gorączka, bóle głowy, stawów. U osób dorosłych mija po godzinach wirusy zapalenia wątroby typu A (żółtaczka pokarmowa) Choroba rozwija się w ciągu dni Spożycie zakażonych truskawek II-III przypadków zachorowań w USA Truskawki pochodziły od tego samego producenta i były zamrożone! Skażenie truskawek nastąpiło na etapie zbioru 4

5 Toksyny pleśni mikotoksyny: PLEŚNIE wytworzone w surowcu lub produkcie podczas rozwoju pleśni Penicillium, Aspergillus i innych na powierzchni produktu. Zdolność do syntezy mikotoksyn jest cechą szczepową a nie gatunkową, która ujawnia się w określonych warunkach, jak: odpowiednie uwarunkowania genetyczne, odpowiednia temperatura, wilgotność, skład podłoża, obecność mikroflory towarzyszącej 5

6 PLEŚNIE MIKOTOKSYNY (MYKOTOKSYNY) działają toksycznie m.in. na wątrobę, nerki, układ krwiotwórczy mają działanie rakotwórcze obrzmienia krwotoczne, owrzodzenia nie są niszczone w procesach termicznego utrwalania żywności Patulina Penicillium sp., Aspergillus sp. - owoce (głównie jabłka), soki owocowe mykotoksykozy pierwotne i wtórne 6

7 KRYTERIA MIKROBIOLOGICZNE Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2073/2005 z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych zmienione przez Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1441/2007 z 5 grudnia 2007, następnie przez 365/2010 z dnia 28 kwietnia 2010 r. 1. Żywność gotowa do spożycia przeznaczona dla niemowląt, żywność gotowa do spożycia specjalnego medycznego przeznaczenia, 2. Mięso i produkty mięsne, 3. Mleko i produkty mleczne, 4. Produkty jajeczne, 5. Produkty rybołówstwa 6. Warzywa, owoce i produkty pochodne 7

8 KRYTERIA MIKROBIOLOGICZNEJ OCENY PRODUKTÓW Producent lub wytwórca artykułu żywnościowego musi zdecydować, czy produkt jest gotowy do spożycia w niezmienionej formie, bez potrzeby gotowania lub innej obróbki w celu zapewnienia, że jest on bezpieczny i zgodny z kryteriami mikrobiologicznymi Badanie próbek środowiska, w którym odbywa się produkcja i przetwarzanie, może być użytecznym narzędziem wykrywania i przeciwdziałania obecności mikroorganizmów chorobotwórczych Przedsiębiorstwo sektora spożywczego powinny same decydować o koniecznej częstotliwości pobierania i badania próbek w ramach obowiązujących je procedur opartych na zasadach HACCPi innych procedur kontroli 8

9 Rodzaj żywności Mikroor. ich toksyny, metabolity Plan pobierania Limity próbek n c m M Referen. metoda badania Etap stosowania kryterium Żywność gotowa do spoż. przeznaczona dla niemowląt oraz gotowa do spożycia żywność specjalnego medycznego przeznaczenia Listeria monocytogenes 10 0 Nieob. w 25g EN/ISO Produkty wprowadzane do obrotu w ciągu okresu przydatności do spożycia Żywność gotowa do spoż., w której możliwy jest wzrost L. monocytogenes, niebędąca żywnością przeznaczoną dla niemowląt ani żywnością spec. med. przeznaczenia Listeria monocytogenes jtk/g Nieob. w 25g EN/ISO EN/ISO Produkty wprowadzane do obrotu w ciągu okresu przydatności do spożycia Przed wyjściem żywności spod bezpośredniej kontroli przedsiębiorstwa sektora spożywczego, które jest jego producentem 9

10 Rodzaj żywności Mikroor. ich toksyny, metabolity Plan pobierania Limity próbek n c m M Referen. metoda badania Etap stosowania kryterium Owoce i warzywa krojone (gotowe do spożycia) Salmonella sp. 5 0 Nieob. w 25g EN/ISO 6579 Produkty wprowadzane do obrotu w ciągu okresu przydatności do spożycia Soki owocowe i warzywne niepasteryzowane (gotowe do spożycia) Salmonella sp. 5 0 Nieob. w 25g EN/ISO 6579 Produkty wprowadzane do obrotu w ciągu okresu przydatności do spożycia 10

11 Rodzina Enterobacteriaceae gramujemne, względnie beztlenowe pałeczki jelitowe naturalnie występujące w przewodzie pokarmowym ludzi i zwierząt klasyfikuje się w niej 42 rodzaje i 176 gatunków sprofitycznych i chorobotwórczych, m.in.: pałeczki fermentujące laktozę i glukozę w procesie fermentacji mrówkowej, obejmujące rodzaje Escherichia, Enterobacter, Klebsiella, Citrobacter - określane jako grupa coli/pałeczki grupy coli pałeczki fermentujące glukozę, ale zwykle niefermentujące laktozy reprezentowane przez rodzaje: Hafnia sp., Serratia sp., Proteus sp., Salmonella sp., Shigella sp., Yersinia sp. 11

12 Salmonella sp. Serotypy S. Typhi oraz S. Paratyphi A, B i C wywołują dur brzuszny i rzekome Pozostałe serotypy, np. S. typhimurium, S. enteritidis, S. gallinarum, S. dublin wywołują salmonelozy wywarzając endotoksyny powodujące nieżyty przewodu pokarmowego oraz biegunki o ostrym przebiegu Toksykoinfekcje występują po spożyciu dawki 10 7 kom/g, u osób z obniżoną odpornością kom/g Nie są ciepłooporne, giną w procesie pasteryzacji 12

13 Salmonella sp. Luty 2012 Wielka Brytania 35 osób chorych, 1 zmarła przyczyna arbuz 1974 USA niepasteryzowany sok jabłkowy 296 osób chorych 1999 Australia niepasteryzowany sok pomarańczowy 405 osób chorych 13

14 E.coli EPEC Enteropatogenne serotypy E. coli Objawy chorobowe - biegunki oraz infekcje u niemowląt o ostrzejszym przebiegu od innych zakażeń jelitowych zwłaszcza w krajach o niskim standardzie higieny. Występują rzadko, a związane są ze zdolnościami adhezyjnymi szczepów EIEC Enteroinwazyjne serotypy E. coli Choroby wywołane przez te szczepy mają przebieg zbliżony do shigelozy Źródłem zakażenia najczęściej są ludzie-nosiciele, oraz zanieczyszczona mikrobiologicznie woda EHEC Enterokrwotoczne serotypy E. coli Wytwarzają verotoksyny Objawy chorobowe, tzw. biegunka krwawa śmiertelność 30% oraz zespół HUS (zespół hemolityczno-mocznicowy) śmiertelność 50% 14

15 E.coli E. coli O157:H7 mała dawka infekcyjna, mniej niż 1000 komórek, bezobjawowi nosiciele: bydło, jelenie 1991 USA niepasteryzowany cydr jabłkowy - 49 przypadków 1996 Kanada niepasteryzowany sok jabłkowy 70 przypadków (1 śmiertelny) 2007 USA - niepasteryzowany sok jabłkowy 7 przypadków 15

16 Yersinia enterocolitica Nie są ciepłooporne, psychrotrofy, znaczenie Yersinia enterocolitica wzrasta w ostatnich latach z uwagi na rozprzestrzenianie się szczepów o dużej zjadliwości, dotychczas oznaczanych tylko w Stanach Zjednoczonych - tzw. serotyp Amerykański. Ponadto zwiększa się ilość doniesień o izolowaniu z materiału klinicznego serotypu 1A, który był dotychczas uważany za niepatogenny. zgłaszana od 2002 roku, wcześniej nie podlegała ona zgłaszaniu jako oddzielna jednostka chorobowa. Zachorowanie wywołane przez te bakterie było traktowane jako inne bakteryjne zakażenia jelitowe 2007 Polska niepasteryzowany sok jabłkowy 16

17 Listeria monocytogenes Gramdodatnie, pleomorficzne pałeczki, rosnące w temp C, nie są ciepłooporne, psychrotrofy Występują w przewodzie pokarmowym ludzi i zwierząt, drobnoustroje oportunistyczne Listeria monocytogenes - chorobotwórczość Dawka infekcyjna - około10 3 kom/g komórki namnażają się na nabłonku jelita dalej przenikają do krwioobiegu wywołując Listeriozy zapalenie opon mózgowych, paraliż układu nerwowego, posocznice, działanie na płód kobiet w ciąży, rzadko zaburzenia jelitowe 2011 USA melon - 72 chorych (16 zgonów) 17

18 Człowiek jako źródło zanieczyszczeń Ogólna liczba mikroorganizmów zasiedlających organizm człowieka (100 bilionów) komórek Występują : na skórze błonach śluzowych w przewodzie pokarmowym (masa kg) Na powierzchni 1cm 2 głowy, czoła czy okolic pach liczba drobnoustrojów może wynosić 10 6 komórek, w 1cm 3 wydzieliny z nosa i gardła znajduje się nawet 10 8 komórek. Większość to mikroflora stała, która spełnia określoną funkcję fizjologiczną. Zachowując np. niskie ph tworzy selektywną barierę przed inwazją drobnoustrojów chorobotwórczych 18

WNOZ - DIETETYKA 13.10.2014 PODSTAWOWE METODY STOSOWANE W BAKTERIOLOGII METODY MIKROSKOPOWE MORFOLOGIA BAKTERII BAKTERIE GRAM-UJEMNE

WNOZ - DIETETYKA 13.10.2014 PODSTAWOWE METODY STOSOWANE W BAKTERIOLOGII METODY MIKROSKOPOWE MORFOLOGIA BAKTERII BAKTERIE GRAM-UJEMNE WNOZ - DIETETYKA 13.10.2014 ĆWICZENIE 1 PODSTAWOWE METODY STOSOWANE W BAKTERIOLOGII PODŁOśA I WARUNKI HODOWLANE METODY MIKROSKOPOWE MORFOLOGIA BAKTERII BAKTERIE GRAM-UJEMNE 1. Cel badań mikrobiologicznych

Bardziej szczegółowo

- tłumaczenie robocze - Wstępna Ocena Ryzyka sporządzona przez ECDC

- tłumaczenie robocze - Wstępna Ocena Ryzyka sporządzona przez ECDC - tłumaczenie robocze - Wstępna Ocena Ryzyka sporządzona przez ECDC Ognisko zachorowań wywołanych przez bakterie Escherichia coli wytwarzających toksynę Shiga (STEC) na terenie Niemiec 25 maja 2011 r.

Bardziej szczegółowo

Zatrucia bakteriami z rodzaju Salmonella

Zatrucia bakteriami z rodzaju Salmonella Zatrucia bakteriami z rodzaju Salmonella Drobnoustroje z rodzaju Salmonella są pierwotnymi patogenami wielu zwierząt, tj. ssaków i ptaków zarówno domowych, jak i hodowlanych oraz wolno żyjących. JAKIE

Bardziej szczegółowo

ń Ż Ń Oświata Zdrowotna i Promocja Zdrowia PSSE Brzesko - Barbara Jewiarz

ń Ż Ń Oświata Zdrowotna i Promocja Zdrowia PSSE Brzesko - Barbara Jewiarz 5 1 0 2 ia w o I r C d Ś Z O ń zie WN Y D Ż y O ow t W a T i S w Ń Ś E Z C E I BEZP Oświata Zdrowotna i Promocja Zdrowia PSSE Brzesko - Barbara Jewiarz 7 kwietnia 2015 r. Światowy Dzień Zdrowia hasło tegorocznej

Bardziej szczegółowo

Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w mieście Białystok i powiecie białostockim

Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w mieście Białystok i powiecie białostockim Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w mieście Białystok i powiecie białostockim Zachorowania na wybrane choroby zakaźne- porównanie lipiec 2011/2012. Jednostka chorobowa Liczba zachorowań 2012 2011

Bardziej szczegółowo

Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w mieście Białystok i powiecie białostockim

Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w mieście Białystok i powiecie białostockim Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w mieście Białystok i powiecie białostockim Zachorowania na wybrane choroby zakaźne- porównanie listopad 2011/2012. Jednostka chorobowa Liczba zachorowań 2012 2011

Bardziej szczegółowo

WNOZ - DIETETYKA 07.10.2013 PODSTAWOWE METODY STOSOWANE W BAKTERIOLOGII METODY MIKROSKOPOWE MORFOLOGIA BAKTERII BAKTERIE GRAM-UJEMNE

WNOZ - DIETETYKA 07.10.2013 PODSTAWOWE METODY STOSOWANE W BAKTERIOLOGII METODY MIKROSKOPOWE MORFOLOGIA BAKTERII BAKTERIE GRAM-UJEMNE WNOZ - DIETETYKA 07.10.2013 ĆWICZENIE 1 PODSTAWOWE METODY STOSOWANE W BAKTERIOLOGII PODŁOśA I WARUNKI HODOWLANE METODY MIKROSKOPOWE MORFOLOGIA BAKTERII BAKTERIE GRAM-UJEMNE 1. Cel badań mikrobiologicznych

Bardziej szczegółowo

Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w mieście Białystok i powiecie białostockim

Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w mieście Białystok i powiecie białostockim Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w mieście Białystok i powiecie białostockim Zachorowania i zapadalność na wybrane choroby zakaźne w mieście Białystok i w powiecie białostockim od 1 stycznia do

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1136

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1136 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1136 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7, Data wydania: 9 grudnia 2014 r. Nazwa i adres AQM LAB POLSKA

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4-5 Mikrobiologiczne kryteria oceny sanitarnej wody

Ćwiczenie 4-5 Mikrobiologiczne kryteria oceny sanitarnej wody ĆWICZENIA Z GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ, WODNEJ I ŚCIEKOWEJ; CZĘŚĆ MIKROBIOLOGICZNA Ćwiczenie 4-5 Mikrobiologiczne kryteria oceny sanitarnej wody Podczas analizy mikrobiologicznej wody niemożliwe jest badanie

Bardziej szczegółowo

Mali mieszkańcy naszych posiłków: Uwaga na zagrożenia Listeria monocytogenes w żywności. Elżbieta Maćkiw Zakład Bezpieczeństwa Żywności

Mali mieszkańcy naszych posiłków: Uwaga na zagrożenia Listeria monocytogenes w żywności. Elżbieta Maćkiw Zakład Bezpieczeństwa Żywności Mali mieszkańcy naszych posiłków: Uwaga na zagrożenia Listeria monocytogenes w żywności Elżbieta Maćkiw Zakład Bezpieczeństwa Żywności Listeria monocytogenes Charakterystyka pałeczki Gram-dodatnie, nieprzetrwalnikujące,

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1319

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1319 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1319 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5 Data wydania: 28 stycznia 2015 r. AB 1319 Kod identyfikacji

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MEDYCYNY PRACY im. prof. J. Nofera w ŁODZI Zakład Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia. Wprowadzenie

INSTYTUT MEDYCYNY PRACY im. prof. J. Nofera w ŁODZI Zakład Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia. Wprowadzenie Wprowadzenie 1 Instytut Medycyny Pracy w Łodzi Kierownik: dr hab. Irena Szadkowska-Stańczyk, doc. IMP Pracownia Zagrożeń Biologicznych Kierownik: dr inż. Alina Buczyńska tel. : (42) 6314 575 e-mail: alina@imp.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2015: Bezpieczeństwo żywności

Światowy Dzień Zdrowia 2015: Bezpieczeństwo żywności Światowy Dzień Zdrowia 2015: Bezpieczeństwo żywności Światowy Dzień Zdrowia Każdego roku Światowa Organizacja Zdrowia wybiera priorytetowy obszar ważny z punktu widzenia zdrowia publicznego, jako temat

Bardziej szczegółowo

OCENA CZYSTOŚCI MIKROBIOLOGICZNEJ SUROWEGO CUKRU TRZCINOWEGO

OCENA CZYSTOŚCI MIKROBIOLOGICZNEJ SUROWEGO CUKRU TRZCINOWEGO OCENA CZYSTOŚCI MIKROBIOLOGICZNEJ SUROWEGO CUKRU TRZCINOWEGO dr inż. Joanna Biernasiak 1 1. W dniu 1 lipca 2006 w krajach członkowskich Unii Europejskiej weszła w życie reforma systemu regulacji rynku

Bardziej szczegółowo

Normy ilościowe i jakościowe dotyczące zawartości drobnoustrojów w produktach spożywczych.

Normy ilościowe i jakościowe dotyczące zawartości drobnoustrojów w produktach spożywczych. Normy ilościowe i jakościowe dotyczące zawartości drobnoustrojów w produktach spożywczych. KATEDRA I ZAKŁAD MIKROBIOLOGII LEKARSKIEJ WUM W WARSZAWIE Dominika Lachowicz Źródła zanieczyszczenia mikrobiologicznego

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1415

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1415 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1415 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 22 stycznia 2015r. Nazwa i adres Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) powstała 7 kwietnia 1948 r. Biuro WHO w Polsce utworzone zostało w lipcu 1992 r.

Światowy Dzień Zdrowia. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) powstała 7 kwietnia 1948 r. Biuro WHO w Polsce utworzone zostało w lipcu 1992 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) powstała 7 kwietnia 1948 r. Główna siedziba Organizacji znajduje się w Genewie. Polska jest krajem członkowskim WHO od początku jej istnienia. Biuro WHO w Polsce utworzone

Bardziej szczegółowo

L 322/12 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 7.12.2007

L 322/12 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 7.12.2007 L 322/12 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 7.12.2007 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 1441/2007 z dnia 5 grudnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2073/2005 w sprawie kryteriów mikrobiologicznych

Bardziej szczegółowo

Zakażenia i zatrucia pokarmowe - norowirusy-

Zakażenia i zatrucia pokarmowe - norowirusy- Zakażenia i zatrucia pokarmowe - norowirusy- Oddział Nadzoru Przeciwepidemicznego Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Lublinie mgr Agnieszka Białkowska Zatrucia i zakażenia pokarmowe Wg Światowej

Bardziej szczegółowo

WYBRANE CHOROBY ZAKAŹNE I ZATRUCIA W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W 2011 R. (BIULETYN ROCZNY)

WYBRANE CHOROBY ZAKAŹNE I ZATRUCIA W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W 2011 R. (BIULETYN ROCZNY) WYBRANE CHOROBY ZAKAŹNE I ZATRUCIA W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W 2011 R. (BIULETYN ROCZNY) Gdańsk, 2012 r. Spis treści strona 1. Dur brzuszny (A01.0) 7 2. Dury rzekome A,B,C (A01.1-3) 7 3. Salmonelozy (A02)

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 7 kwietnia 2011 r. WALCZ Z LEKOOPORNOŚCIĄ Brak działań dziś brak moŝliwości leczenia jutro Tegoroczny Światowy Dzień Zdrowia jest poświęcony rozprzestrzeniającej się na całym świecie

Bardziej szczegółowo

(Dz.U. L 338 z 22.12.2005, str. 1)

(Dz.U. L 338 z 22.12.2005, str. 1) 2005R2073 PL 19.05.2010 002.001 1 Dokument ten służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych i instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego zawartość B ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2073/2005 z

Bardziej szczegółowo

Status oznaczenia / pomiaru 1 2 3 4 5 1. Bakteriologiczne badanie krwi. Metoda badawcza

Status oznaczenia / pomiaru 1 2 3 4 5 1. Bakteriologiczne badanie krwi. Metoda badawcza adania materiału klinicznego i sporali. L.p. Rodzaj oznaczenia / pomiaru Metoda badawcza Status oznaczenia / pomiaru 1 2 3 4 5 1. akteriologiczne badanie krwi w kierunku bakterii tlenowych instrukcja badawcza

Bardziej szczegółowo

Badania kału wirusologiczne, bakteriologiczne i parazytologiczne

Badania kału wirusologiczne, bakteriologiczne i parazytologiczne Badania kału wirusologiczne, bakteriologiczne i parazytologiczne PRZYJMOWANIE PRÓBEK KAŁU Badania wirusologiczne i parazytologiczne od poniedziałku do piątku od godz. 8 00 do godz. 11 00 Badania bakteriologiczne

Bardziej szczegółowo

Oznaczenie sprawy AE/ZP-27-49/14 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy

Oznaczenie sprawy AE/ZP-27-49/14 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy Ozczenie sprawy AE/ZP-7-9/ Załącznik Nr Formularz Cenowy Ce brutto zamówienia - każdego pakietu powin stanowić sumę wartości brutto wszystkich pozycji ujętych w pakiecie, tomiast wartość brutto poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Dlaczego konieczne jest podejmowanie specjalnych działań w zakresie bezpieczeństwa?

Dlaczego konieczne jest podejmowanie specjalnych działań w zakresie bezpieczeństwa? Pieczęć urzędu zdrowia Pouczenie zgodne z 43 ust. 1 ustawy o ochronie przed infekcjami (IfSG) Kto musi zostać pouczony? Przed pierwszym podjęciem pracy przy produktach spożywczych konieczne jest pouczenie

Bardziej szczegółowo

WPŁYW KONTROLI MONITOROWANIA WARUNKÓW PRZECHOWYWANIA I DOSTAW NA OPTYMALIZACJĘ JAKOŚCI MIKROBIOLOGICZNEJ MIĘSA

WPŁYW KONTROLI MONITOROWANIA WARUNKÓW PRZECHOWYWANIA I DOSTAW NA OPTYMALIZACJĘ JAKOŚCI MIKROBIOLOGICZNEJ MIĘSA Anna Pałkowska Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gdańsku WPŁYW KONTROLI MONITOROWANIA WARUNKÓW PRZECHOWYWANIA I DOSTAW NA OPTYMALIZACJĘ JAKOŚCI MIKROBIOLOGICZNEJ MIĘSA Optymalna jakość mikrobiologiczna

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 466

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 466 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 466 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 14 Data wydania: 9 lutego 2016 r. AB 466 Nazwa i adres WOJEWÓDZKI

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU ZAGROŻENIA CHOROBĄ ZAKAŹNĄ.

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU ZAGROŻENIA CHOROBĄ ZAKAŹNĄ. .. Pieczęć Fundacji Familijny Poznań PROCEDURA POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU ZAGROŻENIA CHOROBĄ ZAKAŹNĄ. OBOWIĄZUJĄCA w PUNKTACH PRZEDSZKOLNYCH o/ FAMILIJNA ŁÓDŹ w ramach wewnętrznego systemu zapewniania jakości

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 28 czerwca 2012 r. Poz. 728. Rozporządzenie. z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych

Warszawa, dnia 28 czerwca 2012 r. Poz. 728. Rozporządzenie. z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 czerwca 2012 r. Poz. 728 Rozporządzenie Ministra Zdrowia 1) z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 561

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 561 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 561 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 22 października 2015 r. Nazwa i adres AB

Bardziej szczegółowo

Badaniem pozwalającym na

Badaniem pozwalającym na Objawy kliniczne biegunek neonatalnych Biegunka wywoływana przez ETEC, rotawirusy i koronawirusy u cieląt ma konsystencję luźną do wodnistej, koloru od białego do żółtego, czasami może zawierać niewielkie

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI

BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA - 7 KWIETNIA 2015 r. BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI Kluczowe fakty Dostęp do wystarczającej ilości bezpiecznej i odpowiedniej pod względem wartości odżywczych żywności ma kluczowe znaczenie

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA ZAGROŻEŃ MENINGOKOKOWYCH. 07.06.2010r

PROFILAKTYKA ZAGROŻEŃ MENINGOKOKOWYCH. 07.06.2010r PROFILAKTYKA ZAGROŻEŃ MENINGOKOKOWYCH 07.06.2010r MENINGOKOKI INFORMACJE OGÓLNE Meningokoki to bakterie z gatunku Neisseria meningitidis zwane również dwoinkami zapalenia opon mózgowych. Wyodrębniono kilka

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 510

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 510 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 510 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13 Data wydania: 30 lipca 2014 r. Nazwa i adres organizacji

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 561

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 561 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 561 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12, Data wydania: 24 października 2014 r. Nazwa i adres AB

Bardziej szczegółowo

(13) B1 PL B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) A61K 31/702 A61P 31/04. (54) Zastosowanie 4-O-ß-galaktopiranozylo-D-fruktozy

(13) B1 PL B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) A61K 31/702 A61P 31/04. (54) Zastosowanie 4-O-ß-galaktopiranozylo-D-fruktozy RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 188319 (13) B1 (21 ) Numer zgłoszenia: 319791 (22) Data zgłoszenia: 28.04.1997 (51) IntCl7: A61K 31/702

Bardziej szczegółowo

Oznaczenie sprawy AE/ZP-27-41/13 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy

Oznaczenie sprawy AE/ZP-27-41/13 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy Ozczenie sprawy AE/ZP-27-41/13 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy Ce brutto zamówienia - każdego pakietu powin stanowić sumę wartości brutto wszystkich pozycji ujętych w pakiecie, tomiast wartość brutto poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo zdrowotne i jakość żywności

Bezpieczeństwo zdrowotne i jakość żywności Projekt Nr POKL.08.01.01-635/10 pt. Szerzenie wiedzy pracowników sektora spożywczego kluczem do sukcesu przedsiębiorstw. współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Budowa komórki bakteryjnej

Budowa komórki bakteryjnej Budowa komórki bakteryjnej Komórka bakteryjna Czynniki wpływające na wzrost i inaktywację mikroorganizmów w żywności są następujące: temperatura, kwasowośd, ph, aktywnośd wody, wilgotnośd, właściwości

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych Na podstawie art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 448

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 448 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 448 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12, Data wydania: 29 września 2014 r. Nazwa i adres AB 448 WOJEWÓDZKA

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 28.10.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 281/7 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 1086/2011 z dnia 27 października 2011 r. zmieniające załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Zagol Mikolaj ur 08.07.2006. profil bazowy jelita. bakteriologia. bakterie tlenowe

Zagol Mikolaj ur 08.07.2006. profil bazowy jelita. bakteriologia. bakterie tlenowe Zagol Mikolaj ur 08.07.2006 profil bazowy jelita bakteriologia bakterie tlenowe wynik norma 3x10^8 Escherichia coli 10^6-10^7

Bardziej szczegółowo

Inwazyjna Choroba Meningokokowa

Inwazyjna Choroba Meningokokowa Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w m. st. Warszawie ul. Kochanowskiego 21,, ul. Cyrulików 35; tel. 22/311-80-07 08; e-mail: oswiatazdrowotna@pssewawa.pl Inwazyjna Choroba Meningokokowa Profilaktyka

Bardziej szczegółowo

Błędy w analizie zagrożeń mikrobiologicznych w aspekcie funkcjonowania systemu HACCP z uwzględnieniem procesów przechowalniczych

Błędy w analizie zagrożeń mikrobiologicznych w aspekcie funkcjonowania systemu HACCP z uwzględnieniem procesów przechowalniczych Błędy w analizie zagrożeń mikrobiologicznych w aspekcie funkcjonowania systemu HACCP z uwzględnieniem procesów przechowalniczych Anna Bugajewska Dyrektor Naukowo-Techniczny Silliker Sp. z o.o. Do prezentacji

Bardziej szczegółowo

Pracownia w Kaliszu 62-800 Kalisz ul. Warszawska 63a tel: 62 767-20-25 fax: 62 767-66-23 zhw.kalisz@wiw.poznan.pl

Pracownia w Kaliszu 62-800 Kalisz ul. Warszawska 63a tel: 62 767-20-25 fax: 62 767-66-23 zhw.kalisz@wiw.poznan.pl Pracownia w Kaliszu 62-800 Kalisz ul. Warszawska 63a tel: 62 767-20-25 fax: 62 767-66-23 zhw.kalisz@wiw.poznan.pl Kierownik Pracowni w Kaliszu Dział badań Dział badań mikrobiologicznych lek. wet. Danuta

Bardziej szczegółowo

Sylabus modułu: Mikrobiologia żywności i fizjologia żywienia (2BT_29)

Sylabus modułu: Mikrobiologia żywności i fizjologia żywienia (2BT_29) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Mikrobiologia żywności i fizjologia żywienia (2BT_29) 1. Informacje ogólne koordynator modułu

Bardziej szczegółowo

Co to jest FERMENTACJA?

Co to jest FERMENTACJA? Co to jest FERMENTACJA? FERMENTACJA - rozkład niektórych monosacharydów, np. glukozy, pod wpływem enzymów wydzielanych przez drożdże lub bakterie. czyli tzw. biokatalizatorów. Enzymy (biokatalizatory)

Bardziej szczegółowo

Elementy zarządzania jakością i bezpieczeństwem żywności w produkcji serów mikrobiologia prognostyczna.

Elementy zarządzania jakością i bezpieczeństwem żywności w produkcji serów mikrobiologia prognostyczna. Licheń 28-30 października 2015 roku Elementy zarządzania jakością i bezpieczeństwem żywności w produkcji serów mikrobiologia prognostyczna. IV Forum Technologii Serowarskich dr inż. Jarosław Kowalik Katedra

Bardziej szczegółowo

Wykaz metod badawczych realizowanych w Laboratorium Usług Badawczych Lubelskiej Spółdzielni Usług Mleczarskich w Lublinie z dnia 09.07.2015 r.

Wykaz metod badawczych realizowanych w Laboratorium Usług Badawczych Lubelskiej Spółdzielni Usług Mleczarskich w Lublinie z dnia 09.07.2015 r. Strona z Wykaz metod badawczych realizowanych w Laboratorium Usług Badawczych Lubelskiej Spółdzielni Usług Mleczarskich w Lublinie z dnia 0.0.0 r. Laboratorium badawcze akredytowane przez PCA, Nr AB. Laboratorium

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DLA RODZICÓW dotycząca ALERGII oraz NIETOLERANCJI ŻYWIENIOWYCH dla uczestników obozów organizowanych przez SportFun

ANKIETA DLA RODZICÓW dotycząca ALERGII oraz NIETOLERANCJI ŻYWIENIOWYCH dla uczestników obozów organizowanych przez SportFun NAZWISKO i IMIĘ DZIECKA Data urodzenia dziecka MIEJSCE i TERMIN turnusu TELEFON do rodzica/opiekuna ANKIETA DLA RODZICÓW dotycząca ALERGII oraz NIETOLERANCJI ŻYWIENIOWYCH dla uczestników obozów organizowanych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych. (Dz. U. z dnia 1 maja 2004 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych. (Dz. U. z dnia 1 maja 2004 r. Dz.U.04.97.976 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych (Dz. U. z dnia 1 maja 2004 r.) Na podstawie art. 44 ust. 4 ustawy z dnia 11 maja

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 589

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 589 PCA Zakres akredytacji Nr AB 589 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 589 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 20 Data wydania: 19 grudnia

Bardziej szczegółowo

WYSOCE ZJADLIWA GRYPA PTAKÓW D. POMÓR DROBIU

WYSOCE ZJADLIWA GRYPA PTAKÓW D. POMÓR DROBIU WYSOCE ZJADLIWA GRYPA PTAKÓW D. POMÓR DROBIU Wysoce zjadliwa grypa ptaków (Highly pathogenic avian influenza, HPAI) jest wirusową chorobą układu oddechowego i pokarmowego ptaków. Objawy mogą także dotyczyć

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo żywności

Bezpieczeństwo żywności Bezpieczeństwo żywności Ulotka informacyjna nr 399 Listopad 2014 r. Kluczowe fakty Dostęp do wystarczającej ilości bezpiecznej i odpowiedniej pod względem wartości odżywczych żywności ma kluczowe znaczenie

Bardziej szczegółowo

- LIPTOL HPA - LIPTOL ANTISALM

- LIPTOL HPA - LIPTOL ANTISALM Liptosa Lípidos Toledo, S.A. - LIPTOL HPA - LIPTOL ANTISALM Bakteriocydy do Karm Drobiowych DLACZEGO POWINNIŚMY UŻYWAĆ BAKTERIOCYDÓW: ODKAŻENIE KARMY: DZIAŁAJĄ BAKTERIOBÓJCZO NA BAKTERIE GRAM I GRAM+ ORAZ

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA ROTAWIRUSAMI. Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Lublinie

ZAKAŻENIA ROTAWIRUSAMI. Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Lublinie ZAKAŻENIA ROTAWIRUSAMI Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Lublinie Czym są rotawirusy? Rotawirusy(łac.rota = koło) grupawirusównależących do rodziny

Bardziej szczegółowo

3. Szczepy wzorcowe TCS

3. Szczepy wzorcowe TCS Nr kat. Nazwa 3. Szczepy wzorcowe TCS Selectrol to liofilizowane na krążkach, mikrobiologiczne szczepy wzorcowe pierwszej generacji. Zgodnie z umową licencyjną z Health Protection Agency Culture Collection

Bardziej szczegółowo

Wykaz metod badawczych realizowanych w Laboratorium Usług Badawczych Lubelskiej Spółdzielni Usług Mleczarskich w Lublinie z dnia 14.03.2016 r.

Wykaz metod badawczych realizowanych w Laboratorium Usług Badawczych Lubelskiej Spółdzielni Usług Mleczarskich w Lublinie z dnia 14.03.2016 r. Strona z Wykaz metod badawczych realizowanych w Laboratorium Usług Badawczych Lubelskiej Spółdzielni Usług Mleczarskich w Lublinie z dnia.0.0 r. Laboratorium badawcze akredytowane przez PCA, Nr AB 5. Laboratorium

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1195

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1195 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1195 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5 Data wydania: 16 stycznia 2014 r. Nazwa i adres LABORATORIUM

Bardziej szczegółowo

Salmonella na śniadanie

Salmonella na śniadanie hk_podstrona_lodowka.png [1] Fot. materiały prasowe Strona 1 z 6 Strona 2 z 6 Strona 3 z 6 Strona 4 z 6 7 kwietnia 2015 Polacy nie przestrzegają podstawowych zasad higieny podczas przygotowywania posiłków.

Bardziej szczegółowo

Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r.

Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r. Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r. Wytyczne postępowania w przypadku wykrycia szczepów pałeczek

Bardziej szczegółowo

CHOROBY ZAKAŹNE I ZATRUCIA W POLSCE W 2009 ROKU - UAKTUALNIENIE Infectious diseases and poisonings in Poland in 2009 - Update

CHOROBY ZAKAŹNE I ZATRUCIA W POLSCE W 2009 ROKU - UAKTUALNIENIE Infectious diseases and poisonings in Poland in 2009 - Update CHOROBY ZAKAŹNE ZATRUCA W POLSCE W 00 ROKU UAKTUALNENE nfectious diseases and poisonings in Poland in 00 Update Zmiany zgłoszone do Zakładu Epidemiologii NZPPZH w okresie od października 00 r. do grudnia

Bardziej szczegółowo

Grzyby. Czym jest Multicide 150? Skład Multicide 150

Grzyby. Czym jest Multicide 150? Skład Multicide 150 1/6 Czym jest Multicide 150? Multicide 150 jest dezynfektantem, który działa w szerokim zakresie, szybko i długotrwale. Skład Multicide 150 Aldehyd glutarowy 15% Czwartorzędowe związki amoniowe 10% Ściśle

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE. Na wspólny rynek można wprowadzać wyłącznie jaja spożywcze z ferm kur. zarejestrowanych i nadzorowanych przez Powiatowych Lekarzy

INFORMACJE. Na wspólny rynek można wprowadzać wyłącznie jaja spożywcze z ferm kur. zarejestrowanych i nadzorowanych przez Powiatowych Lekarzy Konferencja Prasowa Krajowej Izby Producentów Drobiu i Pasz Centrum Prasowe PAP Warszawa, 13 sierpnia 2014 r. Zagrożenie życia i zdrowia konsumentów kupujących nieoznakowane jaja spożywcze INFORMACJE Tylko

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 576

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 576 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 576 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 3 luty 2014 r. Nazwa i adres AB 576 POWIATOWA

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 11. Temat: Wskaźniki higieniczne żywności.

Ćwiczenie 11. Temat: Wskaźniki higieniczne żywności. Ćwiczenie 11 Temat: Wskaźniki higieniczne żywności. Wskaźniki higieniczne żywności są to grupy bakterii dostające się do żywności w wyniku niewłaściwej higieny produkcji i braku higieny osobistej pracowników.

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT. Oleśnica, dnia 20 kwietnia 2015r.

KOMUNIKAT. Oleśnica, dnia 20 kwietnia 2015r. Oleśnica, dnia 20 kwietnia 2015r. KOMUNIKAT Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Oleśnicy, w sprawie rejestracji zakładów prowadzących produkcję pierwotną lub sprzedaż bezpośrednią Państwowy

Bardziej szczegółowo

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B?

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? SZCZEPIONKA WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ!

Bardziej szczegółowo

Enterokrwotoczne pałeczki okrężnicy (EHEC)

Enterokrwotoczne pałeczki okrężnicy (EHEC) Enterokrwotoczne pałeczki okrężnicy (EHEC) Dr hab. n. med. Beata Sobieszczańska 1 Pałeczki okrężnicy (Escherichia coli; E. coli) są bakteriami powszechnie występującymi w przewodzie pokarmowym ludzi i

Bardziej szczegółowo

znaczenie dla Ŝywności Joanna Nojek

znaczenie dla Ŝywności Joanna Nojek Bakterie w Ŝywności Przegląd d ogólny bakterii mających znaczenie dla Ŝywności Joanna Nojek Po raz pierwszy Bakterie po raz pierwszy dostrzegł,, w skonstruowanym przez siebie mikroskopie, oraz opisał Antonie

Bardziej szczegółowo

Minimalne stężenie hamujące MIC (ppm) Bakterie gram-dodatnie

Minimalne stężenie hamujące MIC (ppm) Bakterie gram-dodatnie Skuteczność BACTRONU Poniżej podano minimalne stężenie hamujące składnika aktywnego Bactronu dla szerokiej grupy typowych szczepów mikroorganizmów, ważnych z punktu widzenia higieny i zdrowia publicznego.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZCZEPIEŃ PROFILAKTYCZNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO MENINGOKOKOM NA LATA 2013-2017

PROGRAM SZCZEPIEŃ PROFILAKTYCZNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO MENINGOKOKOM NA LATA 2013-2017 Załącznik do Uchwały Nr 67/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PROGRAM SZCZEPIEŃ PROFILAKTYCZNYCH DZIECI I MŁODZIEŻY GMINY ZAGNAŃSK PRZECIWKO MENINGOKOKOM NA LATA 2013-2017 Autor programu:

Bardziej szczegółowo

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio)

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio) W latach 50. na chorobę Heinego-Medina chorowało w Europie i USA jedno na 5000 dzieci. Po wdrożeniu w Polsce masowych szczepień przeciw poliomyelitis, już w 1960 roku zarejestrowano mniej zachorowań. W

Bardziej szczegółowo

AIDS AIDS jest nabytym zespołem upośledzenia odporności, którego skrót (AIDS) wywodzi się od pierwszych liter nazwy angielskiej: (A)cquired (I)mmune

AIDS AIDS jest nabytym zespołem upośledzenia odporności, którego skrót (AIDS) wywodzi się od pierwszych liter nazwy angielskiej: (A)cquired (I)mmune AIDS AIDS jest nabytym zespołem upośledzenia odporności, którego skrót (AIDS) wywodzi się od pierwszych liter nazwy angielskiej: (A)cquired (I)mmune (D)eficiency (S)yndrome. Przyczyny zakażenia AIDS Czynnikiem

Bardziej szczegółowo

AB 434. Kierownictwo ZHW Oddział w Piotrkowie Trybunalskim lek. wet. Jadwiga Stępnicka kierownik. Kierownik ds. Jakości z-ca kierownika ZHW

AB 434. Kierownictwo ZHW Oddział w Piotrkowie Trybunalskim lek. wet. Jadwiga Stępnicka kierownik. Kierownik ds. Jakości z-ca kierownika ZHW Zakład Higieny Weterynaryjnej Łodzi Oddział w Piotrkowie Trybunalskim 97-300 Piotrków Trybunalski ul. Rzemieślnicza 6 tel: 044 646-46-76 zhwpiotrkowtryb@om.pl AB 434 Kierownictwo ZHW Oddział w Piotrkowie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

GRYPA. Jak zapobiec zakażeniom grypy? m. st. Warszawie. Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w

GRYPA. Jak zapobiec zakażeniom grypy? m. st. Warszawie. Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w m. st. Warszawie ul. Kochanowskiego 21, Oddział Promocji Zdrowia, ul. Cyrulików 35; tel. 22/311-80-07 08; e-mail: oswiatazdrowotna@pssewawa.pl GRYPA Jak zapobiec

Bardziej szczegółowo

1. Typowanie punktów pomiarowych dla jednego stanowiska pracy, zapoznanie się z procesem technologicznym, chronometrażem pracy,

1. Typowanie punktów pomiarowych dla jednego stanowiska pracy, zapoznanie się z procesem technologicznym, chronometrażem pracy, Zarządzenie nr /06 z dnia 6 września 06 r /z mocą od 00806 r/ Cennik opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane w Oddziale Laboratoryjnym Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej

Bardziej szczegółowo

Prezentacja zasad przechowywania żywności i przygotowywania posiłków w sposób bezpieczny, zalecanych przez WHO oraz wyników sondy "Co wiesz o swoim

Prezentacja zasad przechowywania żywności i przygotowywania posiłków w sposób bezpieczny, zalecanych przez WHO oraz wyników sondy Co wiesz o swoim Prezentacja zasad przechowywania żywności i przygotowywania posiłków w sposób bezpieczny, zalecanych przez WHO oraz wyników sondy "Co wiesz o swoim jedzeniu" przeprowadzonej przez uczniów naszego liceum,

Bardziej szczegółowo

Mikrobiologia żywności SYLABUS A. Informacje ogólne

Mikrobiologia żywności SYLABUS A. Informacje ogólne Mikrobiologia żywności SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod przedmiotu Język przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie; Katedra Mikrobiologii Przemysłowej i Żywności Przedmiot: Mikrobiologia, Ćwiczenie 9, 10

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie; Katedra Mikrobiologii Przemysłowej i Żywności Przedmiot: Mikrobiologia, Ćwiczenie 9, 10 Ćwiczenie 9 i 10 Temat: Metody ilościowe w mikrobiologicznych badaniach potraw. Pobieranie prób do badań. Oznaczanie liczby i obecności drobnoustrojów występujących w potrawach o różnym stopniu przetworzenia

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2015

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2015 ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA 2015 7 kwietnia, w rocznicę powstania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) obchodzony jest Światowego Dnia Zdrowia. Każdego roku WHO wybiera priorytetowy obszar ważny z punktu widzenia

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA MIKROBIOLOGICZNE W PRZECHOWYWANYM SOKU GĘSTYM W CUKROWNI GLINOJECK BSO POLSKA S.A. mgr inż. Magdalena Irach BSO Polska S.A.

ZAGROŻENIA MIKROBIOLOGICZNE W PRZECHOWYWANYM SOKU GĘSTYM W CUKROWNI GLINOJECK BSO POLSKA S.A. mgr inż. Magdalena Irach BSO Polska S.A. ZAGROŻENIA MIKROBIOLOGICZNE W PRZECHOWYWANYM SOKU GĘSTYM W CUKROWNI GLINOJECK BSO POLSKA S.A. mgr inż. Magdalena Irach BSO Polska S.A. Głównym źródłem mikroflory zanieczyszczającej w cukrownictwie jest

Bardziej szczegółowo

Rodzaje substancji leczniczych

Rodzaje substancji leczniczych Rodzaje substancji leczniczych Próby kliniczne leków - film Leki na nadkwasotę neutralizujące nadmiar kwasów żołądkowych Leki na nadkwasotę hamujące wydzielanie kwasów żołądkowych Ranitydyna (ranitidine)

Bardziej szczegółowo

Wykaz badań wykonywanych w Oddziale Laboratoryjnym Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Jeleniej Górze

Wykaz badań wykonywanych w Oddziale Laboratoryjnym Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Jeleniej Górze Wykaz badań wykonywanych w Oddziale Laboratoryjnym Powiatowej Stacji SanitarnoEpidemiologicznej w Jeleniej Górze Laboratorium Badań Fizykochemicznych / Laboratorium Analiz Instrumentalnych środki spożywcze

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

Temat: Zagrożenie czynnikami biologicznymi w środowisku pracy

Temat: Zagrożenie czynnikami biologicznymi w środowisku pracy LEKCJA 6 Temat: Zagrożenie czynnikami biologicznymi w środowisku pracy Czas realizacji: 1 godzina lekcyjna Cele operacyjne: Uczeń po zrealizowaniu lekcji powinien: umieć określić czynniki biologiczne,

Bardziej szczegółowo

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa

Inwazyjna choroba meningokokowa. Posocznica (sepsa) meningokokowa Inwazyjna choroba meningokokowa Posocznica (sepsa) meningokokowa Sepsa, posocznica, meningokoki to słowa, które u większości ludzi wzbudzają niepokój. Każdy z nas: rodzic, opiekun, nauczyciel, dorosły

Bardziej szczegółowo

Zapobiegajmy zatruciom pokarmowym!

Zapobiegajmy zatruciom pokarmowym! Zapobiegajmy zatruciom pokarmowym! Największą liczbę zatruć pokarmowych odnotowuje się w okresie od maja do września, kiedy następuje wzrost ilości organizowania imprez okolicznościowych (przyjęcia z okazji

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 546

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 546 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 546 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 12 grudnia 2008 r. Nazwa i adres organizacji

Bardziej szczegółowo

Stabilność mikrobiologiczna napojów wpływ surowców i opakowań

Stabilność mikrobiologiczna napojów wpływ surowców i opakowań Stabilność mikrobiologiczna napojów wpływ surowców i opakowań Dr hab. inż. Dorota Kręgiel Instytut Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Politechnika Łódzka Istotnym problemem jest brak stabilności mikrobiologicznej

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. Temat: Wpływ czynników fizyko-chemicznych na drobnoustroje

Ćwiczenie 2. Temat: Wpływ czynników fizyko-chemicznych na drobnoustroje Ćwiczenie 2 Temat: Wpływ czynników fizyko-chemicznych na drobnoustroje Temperatura jako czynnik wzrostowy Temperatura jest jednym z najważniejszych czynników warunkujących wzrost i procesy życiowe drobnoustrojów.

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje diagnostyczne inwazyjnych zakażeń bakteryjnych nabytych poza szpitalem M. Kadłubowski, A. Skoczyńska, W. Hryniewicz, KOROUN, NIL, 2009

Rekomendacje diagnostyczne inwazyjnych zakażeń bakteryjnych nabytych poza szpitalem M. Kadłubowski, A. Skoczyńska, W. Hryniewicz, KOROUN, NIL, 2009 Opracowanie: Marcin Kadłubowski, Anna Skoczyńska, Waleria Hryniewicz Krajowy Ośrodek Referencyjny ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego (KOROUN) Zakład Epidemiologii i Mikrobiologii

Bardziej szczegółowo

Ochrona pracowników przed szkodliwymi czynnikami biologicznymi w środowisku pracy - obowiązujące akty prawne

Ochrona pracowników przed szkodliwymi czynnikami biologicznymi w środowisku pracy - obowiązujące akty prawne Ochrona pracowników przed szkodliwymi czynnikami biologicznymi w środowisku pracy - obowiązujące akty prawne Niektóre czynniki biologiczne w środowisku pracy stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia pracowników.

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA 1

ULOTKA DLA PACJENTA 1 ULOTKA DLA PACJENTA 1 Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika TRIMESAN 100 mg, tabletki Trimethoprimum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO NIFUROKSAZYD GEDEON RICHTER, 100 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka zawiera 100 mg nifuroksazydu (Nifuroxazidum).

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdaoska

Politechnika Gdaoska Politechnika Gdaoska SEMINARIUM Z PRZEDMIOTU WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA. Temat: Technika konserwacji żywności metodą wysokich ciśnieo. Magdalena Pietruczuk SiUChłiKl Semestr IX 2010/2011 PODZIAŁ PRACY:

Bardziej szczegółowo