W numerze: Darmowy fragment Kwartalnik Literacki nr 4 (94) 2013

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W numerze: Darmowy fragment www.bezkartek.pl. Kwartalnik Literacki nr 4 (94) 2013"

Transkrypt

1 W numerze: Kwartalnik Literacki nr POTENCJALNOŚĆ Anna Kałuża 3 Jak konstytuuje się dziś poezja? Katarzyna Szkaradnik 10 W obliczu pustki. Magdaleny Tulli poszukiwania transcendencji Maciej Jakubowiak 25 Nieskończona możliwość. O Dzieciństwie Jezusa Johna Maxwella Coetzeego Wit Pietrzak 33 Gdzie między ciałem a językiem wydarza się życie. O poezji Jerzego Jarniewicza Marek Mikołajec 48 Morfina, czyli o potencjalności 55 Recenzje Marta Syrwid: Bogactwo_Jan Szaket Jerzy Pilch: Drugi dziennik. 21 czerwca czerwca 2013_Olga Knapek Szczepan Twardoch: Wieczny Grunwald. Powieść zza końca czasów _ Ryszard Knapek Marek Krajewski: W otchłani mroku_ Piotr Gorliński-Kucik Orhan Pamuk: Pisarz naiwny i sentymentalny. Wykłady harwardzkie. Przeł. Tomasz Kunz_Grzegorz Tomicki Grzegorz Kwiatkowski: Radości_ Eliza Kącka Szymon Domagała-Jakuć: Hotel Jahwe_ Dawid Kujawa Joanna Mueller: Powlekać rosnące. Apokryfy prenatalne_ Katarzyna Szopa Roland Barthes: Dziennik żałobny. Przeł. Kajetan Maria Jaksender_ Paweł Jasnowski Maryla Hopfinger: Literatura i media po 1989 roku_ Kinga Kasperek Małgorzata Tusk: Między nami_ Kinga Kasperek rocznica powstania kwartalnika literackiego FA-art fotorelacja Krzysztof Uniłowski 108 Fantastyka i realizm Piotr Gorliński-Kucik 119 Jak zrobiony jest Lód Jacka Dukaja Ludmyła Taran 130 Wiersze (z języka ukraińskiego przełożyła Aneta Kamińska) Marie Šťastná 135 Wiersze (z języka czeskiego przełożyła Zofia Bałdyga) Lidija Dimkovska 141 Wiersze (z języka macedońskiego przełożyła Agnieszka Będkowska-Kopczyk) Cezary K. Kęder 151 Rurand. Prequel (fragment powieści) Marek K.E. Baczewski 159 Kot mówi Krzysztof Uniłowski 165 Karolina w mieście Grzegorz Tomicki 169 Ameryka Adam Wiedemann 181 Wiersze 186 Noty o autorach Nadesłano nam Table of Contents

2 2 Rada: Bogdan Baran, Jacek Łukasiewicz, Tadeusz Komendant, Ewa Rewers, Jan Tomkowski. Redagują: Konrad C. Kęder (redaktor naczelny), Krzysztof Uniłowski (z ca redaktora naczelnego), Marta Baron, Małgorzata Nadwadowska, Robert Ostaszewski. Współpracują: Marek K.E. Baczewski, Adam Dziadek, Tomasz Gerszberg, Anna Kałuża, Eliza Kącka, Agnieszka Kozłowska, Sabina Kwak, Marta Mizuro, Józef Olejniczak, Grzegorz Olszański, Karolina Pospiszil, Andrzej Szuba, Joanna Soćko, Dariusz Tkaczewski, Grzegorz Tomicki, Adam Ubertowski, Isabelle Vonlanthen, Andreas Volk, Anna Węgrzyniak. Projekt okładki: Monika Juroszek. Korekta i adiustacja: Małgorzata Nadwadowska. Redakcja tekstów w języku angielskim: Małgorzata Matyjasek, Aleksandra Pajda. Adres redakcji: Katowice, pl. Sejmu Śląskiego 1, pok. 012 tel Adres do korespondencji: Katowice, skryt. poczt. 401 e mail: FA art.pl, www: art.pl Materiałów niezamówionych nie odsyłamy. Redakcja zastrzega sobie prawo ewentualnych skrótów w tekstach i zmian tytułów. Prenumerata roczna krajowa i zagraniczna: 64, zł (wysyłka pocztą zwykłą). Konto Wydawnictwa FA art: PKO BP S.A. CBE Inteligo Inne oferty prenumeraty, w tym możliwość zapłacenia kartą lub przelewem internetowym: Prenumeratę prowadzą także firmy RUCH S.A., Kolporter S.A. oraz Garmond Press S.A Wydawca: Wydawnictwo FA art Konrad C. Kęder, Katowice, pl. Sejmu Śląskiego 2, p. 205 Współpraca: Towarzystwo Literackie im. Teodora Parnickiego, Katowice, pl. Sejmu Śląskiego 1, p. 409; Fundacja Otwarty Kod Kultury, Warszawa. Druk: TextPartner sp.j., Katowice ISSN Nakład: 900 egz. Nr indeksu: Cena: 20 zł Numer zamknięto: r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Numer ukazał się dzięki wsparciu Samorządu Województwa Śląskiego

3 Anna Kałuża Jak konstytuuje się dziś poezja? 3 Od dawna, a szczególnie intensywnie po 1989 roku, mówimy o zmianie kulturowej, o procesach przeobrażania sztuki, które doprowadziły z jednej strony do impasu jej tradycyjnego ujmowania, a z drugiej nie przyniosły, jak się wydaje, żadnych pozytywnych rozstrzygnięć. Próbując odpowiedzieć na pytanie o to, w jaki sposób aktualnie, na naszych oczach, ustanawia się poezja lub lepiej: pewna forma kulturowa zwana tradycyjnie poezją warto ponownie przemyśleć relacje między, najogólniej mówiąc, sztuką a kulturą, czyli między wytwarzaniem, produkcją a rozpowszechnianiem i komunikowaniem 1, procesami zwyczajowo rozdzielanymi, które stają się dziś coraz trudniejsze do odróżnienia. Chciałabym przedstawić scenariusz możliwego pozycjonowania się poezji we współczesnym uniwersum kulturowym. Do rozważań na ten temat szczególnie zachęciła mnie medialna przygoda duńskiego poety, która wydała mi się symptomatyczna dla współczesnej poezji i jej kulturowych kłopotów. W październiku 2013 roku w Danii rozpętała się medialna burza. Wywołała ją publikacja zbioru wierszy osiemnastoletniego muzułmanina Yahyi Hassana. Książka sprzedała się w siedemnastu tysiącach egzemplarzy, przez tak zwaną lewicową i rdzennie duńską krytykę została przyjęta bardzo przychylnie głównie z tego powodu, że ostrze języka Hassana wymierzone było w jego własne, muzułmańsko-arabskie 1 W ten sposób Jean-Luc Godard sformułował różnicę między sztuką a kulturą. Zob. P. Mościcki: Wydarzenia i gramatyka. Polityka sztuki w dobie kapitalizmu kognitywnego. W zbiorze: Manifest nooawangardy. Sztuka w dobie kapitalizmu kognitywnego, posthumanizmu i nauk o złożoności. Red. Ł. Ronduda. Warszawa 2010, s. 57.

4 4 środowisko 2. Hassan udzielał wywiadów, odpowiadał na polityczne pytania, a krytycy komentujący jego wystąpienie podzielili się na tych, którzy używali argumentów polityczno-społecznych, i tych, których interesowały kwestie literacko-estetyczne. Duńska krytyczka Lilian Munk Rösing pisała, że otrzymujemy historię życia Yahyi Hassana: od wczesnego dzieciństwa wypełnionego obrazami ojcowskiej przemocy aż do obecnej sytuacji poety jako ucznia szkoły pisarskiej, który pozostaje cały czas na bakier z wymiarem sprawiedliwości 3. Krytycy podkreślali, że to sytuacja bez precedensu: wypowiedź Hassana uznana za poetycką zapoczątkowała nowy etap w debacie dotyczącej tematów imigracyjnych, bo jak wskazywała Sara Hornum Inanloo w przeszłości debata ta w dużej mierze pozostawała w rękach DF (Dansk Folkeparti) i pozostałych ugrupowań prawicowych, teraz jednak rozprzestrzeniła się poza ten krajobraz polityczny 4. Bardzo szybko, niemal równocześnie, pojawiły się komentarze dotyczące spektakularnej widzialności tekstu w przestrzeni publicznej. Niektórzy twierdzili, że Hassan stał się częścią gry medialnej, gdzie wszystkie role są z góry zdefiniowane 5. Obawy te były formułowane w związku z literackim aspektem jego wierszy: Można jednak się zastanowić, czy uczestnicy debaty dbają o literacki wydźwięk tych utworów pisała jedna z recenzentek, jednocześnie uznając, że Yahya Hassan nie napisał pamfletu, nie napisał manifestu, dał nam za to słowa i obrazy, opowiedział, jak to jest być Yahyą Hassanem, synem uchodźców z bliskowschodniego Langeland, synem dwóch języków, synem Danii 6. Członkini kolegium redakcyjnego duńskiego czasopisma Politiken tu jako jedna z rozgrywających tak zwaną dramaturgię mediów stwierdziła, że Liczy się to, że jego sztuka otwiera zupełnie nowy kanał w publicznej dyskusji i że musimy się do tego jakoś ustosunkować 7. 2 Zob. Digter: Jeg er fucking vred på mine forældres generation. Dostęp online: (data dostępu: ). Korzystam z przekładu Grzegorza Wróblewskiego: Poeta: jestem wkurwiony na generację moich rodziców. Wywiad z Y. Hassanem. W wywiadzie osiemnastoletni poeta z Aarhus Yahya Hassan wyjaśnia, że jest częścią pokolenia osieroconego generacji, która zawiodła się na własnych rodzicach. Bardzo ostro krytykuje islam i środowiska imigranckie, atakuje poprawność polityczną lewicy, naiwnych utopistów kultury, Kościoła i biznesu. 3 L.M. Rösing: Yahya Hassans digte er fyldt med ild og nyskabelse. Dostęp online: dk/kultur/boger/ece /yahya-hassans-digte-er-fyldt-med-ild-og-nyskabelse/ (data dostępu: ). Korzystam z przekładu Grzegorza Wróblewskiego: Wiersze Hassana to ogień i inwencja. Wspomniany w cytowanym tekście Langeland to jedna z duńskich wysp, będąca popularnym miejscem wakacyjnych wyjazdów. 4 S.H. Inanloo: Digteren som urban legend. Dostęp online: (data dostępu: ). Korzystam z przekładu Grzegorza Wróblewskiego: Poeta jako legenda miejska. 5 Tamże. 6 L.M. Rösing: Wiersze Hassana to ogień i inwencja, dz. cyt. 7 S.H. Inanloo: Poeta jako legenda miejska, dz. cyt.

5 5 No właśnie, spróbujmy zatem jakoś się ustosunkować. Oczywiście można powiedzieć, że gdyby lewicowa prasa nie wprowadziła w przestrzeń publiczną wypowiedzi antyislamskich skonstruowanych przez reprezentanta arabskiej mniejszości, chcąc wykorzystać jego krytykę do swojej imigranckiej polityki, to wzmocniony tym poparciem głos Hassana nie byłby słyszalny i w efekcie on sam nie stałby się ofiarą przemocy. Potraktujmy tę historię jednak w mniej dosłowny sposób, czyli uwolnijmy ją od kontekstu muzułmańsko- -imigranckiego. I zastanówmy się, co z niej wynika: czy to, że jak zwykle media uniemożliwiły zaistnienie estetycznie niewinnej narracji o literaturze? I że jak zwykle literatura przegrała z polityką? Wydaje się, że to podwójne związanie jeśli w przestrzeni publicznej pojawia się informacja o poezji, to źle, bo na pewno zostanie zredukowana do doraźnej politycznej agitki, źle także, gdy poezja w przestrzeni publicznej się nie pojawia, bo to skazuje ją na nieistotność nie tłumaczy w pełni historii muzułmańskiego poety. Sytuacja ta pozwala nam, jak sądzę, na innego rodzaju opowieść. Na razie powiedzmy tylko tyle, że obserwując stawanie się faktem kulturowym pewnej wiązki słów i obrazów, nie sposób uznać za ustanawiającą ów fakt kulturowy ani narracji promującej literackość tych tekstów, ani narracji stawiającej na polityczną debatę, choć ani jednego, ani drugiego wymiaru nie należy lekceważyć. Chodzi o to, że z perspektywy przygody medialnej Hassana trudno byłoby uzasadnić ważność jego poezji rewolucyjnymi rozwiązaniami językowymi, doskonaleniem medium języka i wiersza, doniosłością kulturową dla imigranckich środowisk, bo imigranckie środowiska odczytały publikację zbioru jako plemienną zdradę. Nie można się godzić na gest ustanawiania poezji za sprawą debat politycznych czy też medialno-towarowej obróbki. Nie należy jednak ani jednego, ani drugiego sposobu konstytuowania faktów kulturowych bagatelizować, żadnego z nich nie można także uczynić rozstrzygającym. Zwróćmy uwagę na to, iż poezja Hassana zyskała rozgłos z tego powodu, że bardzo wyraźnie prezentowała ideologiczne stanowisko, że eksponowała jednoznacznie pewne wartości, krytykowała inne zachowywała się więc dokładnie tak jak system, w ramach którego operowała. Tymczasem najbardziej znane sposoby konstytuowania się tego, co nazywamy sztuką w nowoczesnej kulturze, polegały na zupełnie odwrotnych procesach: na wywłaszczaniu obiektów z macierzystych kontekstów. Wystarczy odwołać się do zainteresowania sztuką pierwotną i przyjrzeć się jej przyswajaniu w społeczeństwach nowoczesnych. Shelly Errington w The Death of Authentic Primitive Art And Other Tales of Progress, rozważając sposoby konstruowania przez nowoczesność narracji o sztuce prymitywnej, podkreśla w tym procesie przywłaszczania sobie pewnych obiektów jako

6 6 dzieł sztuki ważne rozróżnienie między tym, co zostaje uznane za przedmiot zainteresowania antropologii, a tym, co staje się dziedziną badań estetyki: W galeriach pokazywano konkretne obiekty z uwagi na ich walory formalne i estetyczne, zmieniając w ten sposób dawne»fetysze«w»rzeźby«. W muzeach etnograficznych prezentowano je przede wszystkim w kontekście kulturowym,»fetysz«zyskiwał dzięki temu miano obiektu rytualnego (»artefaktu«) należącego do konkretnej grupy tubylczej. ( ) Jasne zatem staje się to, że aby konkretny obiekt mógł wejść w przestrzeń ocen estetycznych, musiał być uprzednio pozbawiony śladów tożsamości swojego naturalnego środowiska społecznego 8. To praktyka arcynowoczesna: obiekt staje się dziełem sztuki za cenę odcięcia go od kulturowych odniesień i wyłączenia ze sfery kulturowej praktyczności. Dopiero po tym wyłączeniu może on pełnić rozmaite funkcje społeczno-polityczne. Przypadek Hassana świadczy nie tylko o tym, że nastąpiło odwrócenie porządku konstytuowania się przedmiotu sztuki: najpierw obiekt, wiązka słów i znaków, wchodzi w przestrzeń kulturowej praktyczności, najpierw jest komunikowany i dystrybuowany, a późnej produkowany (w sensie ustanawiania jego estetycznej postaci); przypadek Hassana świadczy raczej o tym, że w procesie dystrybucji obiekt uznawany za przedmiot sztuki może być utylizowany i dlatego może nie zdążyć się ukonstytuować. Znaczące wydaje się, że historia Hassana skończyła się jego pobiciem, i jest to niestety również symptomatyczne, jeśli pamiętamy o płonących tęczach czy innych aktach wandalizmu dokonywanych na dziełach sztuki. Czy więc ta historia dowodzi, że poezja/sztuka skazana jest na utylizację, jeśli nie zgodzi się na istnienie na tak zwanych cudzych warunkach, wyznaczanych przez polityczno-medialne konteksty? Spróbujmy spojrzeć na ten problem z perspektywy historycznej. Do tej pory mogliśmy mówić przynajmniej o dwóch wielkich narracjach źródłowych, które ustalały zespół przeświadczeń konstytuujących poezję: metafizycznej i estetycznej. Nie zawsze były one odrębne, choć nowoczesność dążyła do ich odróżnienia, nie zawsze też metafizyczna górowała nad estetyczną, bo ta druga zdobywała przewagę zwłaszcza w awangardowych koncepcjach poezji. Pierwsza narracja ustalała zespól odniesień dla poezji najpierw w rytuale, a następnie w rozmaicie rozumianej sferze transcendentnej. W ramach drugiej narracji poezja była definiowana przede wszystkim poprzez odnoszenie jej do funkcjonujących w danym czasie przekonań na temat sztuki: stanowiła ich zaprzeczenie (anty-poezja i anty-sztuka), najwyższe spełnienie (i zarazem zniesienie w filozofii Hegla), uzgadniała się z nimi etc. 8 S. Errington: The Death of Authentic Primitive Art And Other Tales of Progress. London Cyt. za: C. Freeland: Czy to jest sztuka? Wprowadzenie do teorii sztuki. Przeł. R. Bartołd. Poznań 2004, s. 166.

7 7 Te dwie narracje nie tyle się wyczerpały, ile zmieniły swoją postać pod koniec XX wieku. Proces zmiany postaci trwał dosyć długo. Składały się na niego różne przetasowania koncepcyjne dotyczące idei sztuki estetycznej, będące reakcją także na postępujące zeświecczenie idei sztuki. Ich punkt kulminacyjny stanowiły gesty samozaprzeczania sztuki, objawiające się w dążeniu przedmiotów i znaków do bycia anty-sztuką, nie-sztuką, a-sztuką, w pozbywaniu się patosu i powagi, ponownym ustanawianiu się poprzez ironię i komizm, które są nakierowane na samą ideę sztuki. Doprowadziły one do kryzysu rozumienia sztuki jako estetycznej. Ale też na co chciałabym szczególnie zwrócić uwagę wyłoniły nową postać estetyki i przede wszystkim estetyczności. I odnowiona postać estetyczności wydaje się tym, czego poezja po wyczerpaniu się narracji tradycyjnie metafizycznych i tradycyjnie estetycznych może się uchwycić jako swojej szansy. Na czym jednak miałaby ona polegać? Trzeba pamiętać, że estetyczny porządek wiąże się przede wszystkim z dystrybucją widzialności, słyszalności i odpowiednio ustrukturyzowanej postrzeżeniowości 9. Ponieważ dzisiaj pewna wiązka znaków i słów konstytuuje się jako poezja nie tyle w procesach produkcji czy wytwarzania, ile w procesach dystrybucji, które niekoniecznie są tożsame z medialnością, nie możemy zapominać, że nie tylko dystrybuowana jest ich estetyczność (to tradycyjne ujęcie) estetyczny jest również sam proces dystrybuowania. Teksty Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, Szczepana Kopyta, Konrada Góry, Kiry Pietrek lub Ilony Witkowskiej poetów i poetek niezwykle wyrazistych wyłaniają się jako forma kulturowa nie dlatego, że można odebrać im antropologiczno-etnograficzne czy polityczne podłoże, ale dlatego że konstytuują się one właśnie za sprawą etnograficznie, antropologicznie, politycznie dystrybuowanego porządku estetycznego. Ta dystrybucja sprawia, że teksty mogą działać w rozmaitych kontekstach: politycznych, społecznych. Chodzi mi o to, że, mówiąc ostrożnie, wiązka znaków coraz rzadziej staje się wierszem zgodnie z tradycyjnie pomyślanym reżimem estetycznym (jako dzieło sztuki). Nie do utrzymania jest także etyczny porządek rozumienia poezji jako wspólnotowego rytuału w znaczeniu, jakie nadaje mu Jacques Rancière chodzi o poszukiwanie kontaktu poprzez sztukę z tak zwaną wyższą rzeczywistością, bóstwami czy duchami przodków. Choć oczywiście taka postać poezji nie jest wykluczona i nie należy jej lekceważyć, co dobitnie pokazuje przykład Jarosława Marka Rymkiewicza. To, że sztuka konstytuuje się nie tylko w ramach tych dwóch wielkich narracji, teoretycznie wiedzieliśmy od lat sześćdziesiątych, kiedy okazało się, że teorie tworzą sztukę (teoria przemienia, jak pisał Arthur 9 Odwołuję się tu oczywiście i przede wszystkim do koncepcji estetyki i estetyczności Jacques a Rancière a.

8 8 C. Danto, zwykłe przedmioty w przedmioty sztuki) 1 0. Taką teorią tworzącą poezję mógł być na przykład strukturalizm (w przypadku nurtu lingwistycznego), a potem dekonstrukcja (tu na przykład wczesna poezja Andrzeja Sosnowskiego, późniejsza Krzysztofa Siwczyka). Pewne teksty stają się wierszami także za sprawą instytucji sztuki, czyli zinternalizowanej w nas wiedzy na temat sztuki 11. Wypada chyba się jednak zgodzić na to, że poezja staje się coraz częściej zgodnie z porządkiem produkowania innych znaków (także jako towar). Ta wiązka znaków konstytuuje się jako poezja, będąc przedmiotem cyrkulacji, przechodząc przez różne sfery: materialne, społeczne, polityczne, psychiczne. Dopiero cyrkulacja taka właśnie, jaka uwidoczniła się w przypadku tekstów Hassana wytwarza wartość dodatkową dzięki przemieszczaniu się, wymianie, funkcjonowaniu w różnych kanałach komunikacyjnych. W polu mediacji i translacji wiązka znaków nabiera znaczeń. Należy więc najpierw przyglądać się temu, jak ta materialność języka staje się czymś innym niż wiązką znaków, zanim uzna się, że w określony sposób postrzegane znaki są tym, czym są, czyli najogólniej jak proponuje etnoestetyk Richard Anderson w swojej książce Calliope s Sisters kulturowo istotnym znaczeniem, umiejętnie zakodowanym w poruszającym, oddziałującym na zmysły medium 12. To, że poezja przestaje być odnoszona do idei sztuki czy idei religijno-metafizycznych co oczywiście nie przeczy istnieniu poezji metafizycznej czy religijnej (Wojciech Bonowicz) lub tradycyjnie estetycznej (Jacek Dehnel) nie oznacza, że doszło do ujednolicenia poszczególnych sztuk, w dalszym ciągu bowiem trwa proces różnicowania praktyki artystycznej i w dalszym ciągu dzieje się to w porządku estetycznym, co chciałabym mocno podkreślić. Zmiana polega na tym, że przy uzasadnianiu ważności takiej czy innej propozycji trudno się odwoływać wyłącznie do wartości estetycznych; co więcej, estetyczna redukcja do mniej lub bardziej wyrafinowanej formy wizualnej (na przykład zbiór Hassana odczytany jako niezwykle błyskotliwe eksperymenty językowe) może być rozpoznana jako próba dostosowania tekstu do wypracowanych przez określone środowiska kryteriów wartościowania, słowem: może świadczyć o protekcjonalnym stosunku. Oznacza to, że poezja przestała być pojmowana jako ponadczasowa, niezmiennie wartościowa idea, a stała się medium, które podlega rozmaitym użyciom i którego nic nie zabezpiecza przed tymi użyciami. W procesie konstytuowania się poezji nadal biorą udział właściwości samego obiektu, ale nie 10 Na temat koncepcji transfiguracji u A.C. Danto zob. T. Załuski: Modernizm artystyczny i powtórzenie. Próba reinterpretacji. Kraków 2012, s G. Dziamski: Przełom konceptualny i jego wpływ na praktykę i teorię sztuki. Poznań 2010, s Cyt. za C. Freeland: Czy to jest sztuka?, dz. cyt., s. 96.

9 9 możemy się odwołać do ustanawiającej, absolutnej idei (sztuki jako prawdy, jako zwierciadła życia, pośredniczki w kontaktach z bogami, pięknej formy etc.), żeby uwiarygodnić pewne obiekty jako kulturowo istotne. Częściej co najbardziej zauważalne, choć to inna kwestia pewne obiekty są a priori uznane za dzieła sztuki. Być może to właśnie dogłębne zdanie sobie sprawy z tego, jak dziś społecznie i politycznie pracują estetyzacja oraz estetyczność i jakie reguły rządzą porządkiem estetycznym (lub jakie reguły widzialności i słyszalności on wspiera), ułatwi interpretację wielu problemów, przede wszystkim: lokalnych polityczno-ekonomicznych wydarzeń, ewolucji znaczeń kulturowych i wartości estetycznych, oraz uniemożliwi (powstrzyma) całkowitą adaptację procesów konstytuowania się sztuki do istniejących warunków globalnego rynku i globalnej kultury.

10 10 Katarzyna Szkaradnik W obliczu pustki Magdaleny Tulli poszukiwania transcendencji Zachwytowi części krytyki nad kolejnymi mikropowieściami Magdaleny Tulli od początku towarzyszyły także opinie sceptyczne 1, sytuujące jej książki w kręgu autotematycznej i pastiszowej twórczości postmodernistycznej, skupionej na igraszkach konceptami i kliszami literackimi, a w rezultacie jak gdyby zasklepionej w immanencji 2. Jednak abstrahowanie od rzeczywistości nie wydaje się tutaj pustą grą z mimesis, lecz konsekwencją zdiagnozowania rzeczywistości jako pustki (znaczącego braku) 3, a konstatacja ta przekłada się na specyficzne ukształtowanie motywacji postaci: ich dążenia wydobywają się z pustki i zwracają przeciwko niej. Ona właśnie okazuje się absolutnie realna dla postaci oraz dla narratora zwierzającego 1 Zob. np. M. Mizuro: Śmieszne ruchy. FA-art 2003, nr 1-2, s ; D. Nowacki: Raz lepiej, raz gorzej. W: tegoż: Zawód: czytelnik. Notatki o prozie polskiej lat 90. Kraków Najnowszy zbiór opowiadań Włoskie szpilki (2011) znacząco zmienił nastawienie do Tulli także bardziej nieufnych krytyków, odsłoniwszy autobiograficzne (również w znaczeniu pokoleniowym) zaplecze tego, co uznawano za literackie rekwizyty czy jałowe igraszki z formą. Zasadniczy trzon niniejszego tekstu powstał jednak przed ukazaniem się tej książki i postanowiłam nie włączać do swojej analizy bardziej antyfikcyjnych Włoskich szpilek, gdyż akurat do podejmowanej tu problematyki nie wnoszą one zbyt wiele, przeciwnie właśnie w autonomicznych światach pierwszych opowieści kwestia poszukiwania transcendencji wydaje się szczególnie intrygująca. Uprzedzając dalsze rozważania, warto jednak dodać, iż nowa proza Tulli potwierdza tezy, że wszyscy naznaczeni są brakiem i że opowiadanie daje szansę spożytkowania owego braku. 3 Najpełniejszy przegląd znaczeń i konotacji pojęcia pustki oraz pokrewnych ( próżnia, nicość etc.) zawierają teksty z tomu: Człowiek i pustka. Problemy wakuumologii. Red. Z. Hull, W. Tulibacki. Olsztyn 2000.

GRUPA 1 - POZIOM A1 GRUPA 2 - POZIOM A1

GRUPA 1 - POZIOM A1 GRUPA 2 - POZIOM A1 GRUPA 1 - POZIOM A1 TRYB: poniedziałek, środa 18:15-19:45 1 Jarosław P. 29 2 Justyna T. 37 3 Domicela Arycja K. 47 4 Ryszard Tomasz N. 51 5 Hanna G. 61 GRUPA 2 - POZIOM A1 TERMIN PIERWSZYCH ZAJĘĆ: 19.04.2013r.

Bardziej szczegółowo

Język a a komunikacja 2628. Tłumacz wobec problemów kulturowych Monografia z cyklu Język trzeciego tysiąclecia pod redakcją Marii Piotrowskiej

Język a a komunikacja 2628. Tłumacz wobec problemów kulturowych Monografia z cyklu Język trzeciego tysiąclecia pod redakcją Marii Piotrowskiej Język a a komunikacja 2628 Tłumacz wobec problemów kulturowych Monografia z cyklu Język trzeciego tysiąclecia pod redakcją Marii Piotrowskiej Kraków 2010 Spis treści Słowo wstępne.................................

Bardziej szczegółowo

Lista zwycięzców za okres r.

Lista zwycięzców za okres r. Lista zwycięzców za okres 4.08.2014 10.08.2014 r. MIECZYSŁAW S. PIOTR W. ANASTAZJA B. STEFAN J. IRENA K. JERZY K. HELENA R. KAZIMIERZ C. JERZY G. ZOFIA M. EDWARD B. EWA S.P. MIECZYSŁAW D. GRZEGORZ K. JOLANTA

Bardziej szczegółowo

Zwycięzcy loterii promocyjnej Kamis Smaki 25-lecia. II losowanie edycja jesienna r.

Zwycięzcy loterii promocyjnej Kamis Smaki 25-lecia. II losowanie edycja jesienna r. Zwycięzcy loterii promocyjnej Kamis Smaki 25-lecia II losowanie edycja jesienna 1.08-31.10.2016 r. Laureat nagrody I stopnia 25 000 zł Kamila G. Laureaci nagród II stopnia młynków do przypraw Maria D.

Bardziej szczegółowo

I rok 1 FILMOZNAWSTWO I KULTURA MEDIÓW, gr. 1 Godz. Poniedziałek Wtorek Środa Czwartek Piątek

I rok 1 FILMOZNAWSTWO I KULTURA MEDIÓW, gr. 1 Godz. Poniedziałek Wtorek Środa Czwartek Piątek I rok 1 FILMOZNAWSTWO I KULTURA MEDIÓW, gr. 1 Wychowanie Fizyczne Portrety aktorów Prof. Marek Hendrykowski Kino światowe: Od Lumière ów do zmierzchu kina niemego (1895-1929) W Kino ostatniej dekady Krytyka

Bardziej szczegółowo

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Pod redakcją naukową Martyny Pryszmont-Ciesielskiej Copyright by Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

PUBLIC RELATIONS W KOMUNIKOWANIU SPOŁECZNYM I MARKETINGU

PUBLIC RELATIONS W KOMUNIKOWANIU SPOŁECZNYM I MARKETINGU PUBLIC RELATIONS W KOMUNIKOWANIU SPOŁECZNYM I MARKETINGU SERIA mediapoczątku XXIw. Instytut Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego TOM 7 Komitet redakcyjny Janusz W. Adamowski, Jerzy Bralczyk, Michał

Bardziej szczegółowo

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile KRYSTYNA S. KRYSTYNA C. EDWARD F. KAROLINA C. WOJCIECH T. JANINA F. FRANCISZKA G. HENRYK H. MIROSŁAW W. JULI BARBARA H. CELINA Ł. STANISŁAW K. HELENA S.

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić?

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić? Egzamin maturalny na poziomie podstawowym. Jak sformułować stanowisko i właściwie je uzasadnić? PODSTAWOWE INFORMACJE Rozprawka na poziomie podstawowym jest formą wypowiedzi pisemnej na podany temat, która

Bardziej szczegółowo

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy LITERATURA 1. "Żyć życiem innym niż większość". Twoje rozważania o wybranych bohaterach literackich idących

Bardziej szczegółowo

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii Andrzej L. Zachariasz ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2004 Opiniowali Prof. zw. dr hab. KAROL BAL Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Znajomość ogólnej wiedzy historii, teorii i estetyki muzyki, wykonawstwa. Znajomość szeroko pojętej kultury muzycznej i życia społeczno-kulturalnego

Znajomość ogólnej wiedzy historii, teorii i estetyki muzyki, wykonawstwa. Znajomość szeroko pojętej kultury muzycznej i życia społeczno-kulturalnego AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY Moduł/Przedmiot: Seminarium Krytyki Kod modułu: Koordynator modułu: Stefan Drajewski Punkty ECTS: 2 Status przedmiotu: obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

CZESŁAW MIŁOSZ : życie i twórczość (bibliografia w wyborze)

CZESŁAW MIŁOSZ : życie i twórczość (bibliografia w wyborze) PUBLICZNA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA W KONINIE FILIA W KOLE 62-600 Koło, ul. Toruńska 60 tel. (0-63) 2721261 e-mail kolo@pbpkonin.pl www.pbpkonin.pl CZESŁAW MIŁOSZ : życie i twórczość (bibliografia w wyborze)

Bardziej szczegółowo

HERBERT MARSHALL McLUHAN (1911-1980). Determinizm technologiczny. (zestawienie bibliograficzne w wyborze).

HERBERT MARSHALL McLUHAN (1911-1980). Determinizm technologiczny. (zestawienie bibliograficzne w wyborze). Jaworzno, 26.03.2015 HERBERT MARSHALL McLUHAN (1911-1980). Determinizm technologiczny. (zestawienie bibliograficzne w wyborze). Teksty H. M. McLuhan a 1. McLUHAN, Marshall. Galaktyka Gutenberga / Marshall

Bardziej szczegółowo

ORGANIZATORZY. Katedra Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego Instytut Filologii Polskiej Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

ORGANIZATORZY. Katedra Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego Instytut Filologii Polskiej Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II ORGANIZATORZY Katedra Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego Instytut Filologii Polskiej Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Partner Merytoryczny Patronat Medialny PROGRAM KONFERENCJI 11 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Kawa? Proszę! Lista zwycięzców konkursu

Kawa? Proszę! Lista zwycięzców konkursu Kawa? Proszę! Lista zwycięzców konkursu I tura - zgłoszenia z dnia 16 kwietnia 2015 r. 1 Bartosz R 2 Robert F 3 Małgorzata R 4 Michał C Zephirus Warszawa 17 Stycznia 45B 5 Marcin N Zephirus Warszawa 17

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Rzeszowski

Uniwersytet Rzeszowski Przewody doktorskie mgr Karolina Mazur Tytuł rozprawy doktorskiej: Umiejętności tekstotwórcze uczniów szkoły podstawowej w zakresie opowiadania z dialogiem dr hab. Danuta Krzyżyk (Uniwersytet Śląski) dr

Bardziej szczegółowo

Pojęcie myśli politycznej

Pojęcie myśli politycznej Myśl polityczna Pojęcie myśli politycznej Myśl polityczna obejmuje całość zagadnień odnoszących się bezpośrednio do działalności politycznej stanowi zbiór wyobrażeń dotyczących organizacji państwa oraz

Bardziej szczegółowo

Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VI

Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VI Warszawa 2013 Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VI Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Szpociński Recenzent: dr hab. prof. UW Jerzy Bartkowski Redaktor prowadząca:

Bardziej szczegółowo

Estetyka - opis przedmiotu

Estetyka - opis przedmiotu Estetyka - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Estetyka Kod przedmiotu 08.1-WA-AWP-ESKA-W-S14_pNadGen6EBPL Wydział Kierunek Wydział Artystyczny Architektura wnętrz Profil ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. 35. rocznica powstania NSZZ Solidarność NR 114/2015 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. 35. rocznica powstania NSZZ Solidarność NR 114/2015 ISSN KOMUNIKATzBADAŃ NR 114/2015 ISSN 2353-5822 35. rocznica powstania NSZZ Solidarność Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów oraz

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

Polszczyzna piękna i bogata wybór literatury

Polszczyzna piękna i bogata wybór literatury Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach Polszczyzna piękna i bogata wybór literatury Wybór i opracowanie Magdalena Mularczyk Kielce 2015 Korekta Małgorzata Pronobis Redakcja techniczna opracowanie

Bardziej szczegółowo

Forum Nauczycieli. Kwartalnik. W tym wydaniu: Doskonalenia nauczycieli WOM. w Katowicach

Forum Nauczycieli. Kwartalnik. W tym wydaniu: Doskonalenia nauczycieli WOM. w Katowicach podstaw programowych metodycznym FORUM NAUCZYCIELI Nr 3 (55) 2014 Regionalnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli WOM Redaktor naczelny: Bohdan Doboszyński Zespół redakcyjny: Anna Zakrzewska-Zamora Iwona

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. politologia studia I stopnia

SYLABUS. politologia studia I stopnia Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Rodzaj przedmiotu Rok i semestr studiów

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z DRUGIEJ WRZEŚNIOWEJ SZKOŁY HUMANISTYCZNEJ COLLEGIUM INVISIBILE W MIKOŁAJKACH

RAPORT Z DRUGIEJ WRZEŚNIOWEJ SZKOŁY HUMANISTYCZNEJ COLLEGIUM INVISIBILE W MIKOŁAJKACH RAPORT Z DRUGIEJ WRZEŚNIOWEJ SZKOŁY HUMANISTYCZNEJ COLLEGIUM INVISIBILE W MIKOŁAJKACH Druga Wrześniowa Szkoła Humanistyczna była zorganizowana przez Collegium Invisibile w Mikołajkach (na Mazurach) i trwała

Bardziej szczegółowo

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy Two zen e przestrzen biur socjologiczny projekt badawczy Wywiady pogłębione Storytelling OBSERWACJA UCZESTNICZĄCA Motto projektu Zadaniem etnografii, a w każdym razie jednym z zadań, jest dostarczanie,

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania. Język polski. Zespół Przedmiotowy Humanistyczny

Przedmiotowy System Oceniania. Język polski. Zespół Przedmiotowy Humanistyczny Przedmiotowy System Oceniania Język polski Zespół Przedmiotowy Humanistyczny 2012-09-03 Opracowanie: mgr Elżbieta Jawor mgr Agata Benduska mgr Ewa Król mgr Anna Adamuszek 1.Przedmiot oceny ucznia (wg wymagań

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Translatio i kultura

Translatio i kultura Uniwersytet Warszawski Wydział Lingwistyki Stosowanej Instytut Lingwistyki Stosowanej Instytut Rusycystyki zapraszają do udziału w Międzynarodowej Konferencji Naukowej nt. Translatio i kultura Warszawa,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II GIMNAZJUM OCENA WYMAGANIA CELUJĄCA (6) BARDZO DOBRA (5) Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą, osiągając 95%-100%

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Nr Literatura 1. Literackie wizje polskiego dworu. Omów temat w oparciu o wybrane utwory. 2. Polska, ale jaka? Przedstaw

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 30/2014

Zarządzenie nr 30/2014 Zarządzenie nr 30/2014 z dnia 5 maja 2014 r. w sprawie powołania obwodowych komisji wyborczych dla przeprowadzenia głosowania w wyborach posłów do Parlamentu Europejskiego zarządzonych na dzień 25 maja

Bardziej szczegółowo

Zakład Historii Sztuki, Filozofii i Sportu Katedra Edukacji Artystycznej

Zakład Historii Sztuki, Filozofii i Sportu Katedra Edukacji Artystycznej Rok studiów/semestr; I, sem. 1 i 2 Cel zajęć 1. Wprowadzenie podstawowej terminologii z zakresu teorii sztuki Zapoznanie z literaturą ogólną przedmiotu 4. Zrozumienie znaczenia teorii sztuki w interpretacji

Bardziej szczegółowo

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas Zdzisława Piątek o śmierci seksie i metodzie in vitro universitas Na ironię zakrawa fakt, iż nauka, która nigdy nie dążyła do odkrycia prawd absolutnych, a wręcz odcinała się od takich poszukiwań,

Bardziej szczegółowo

Literatura w dobie mediatyzacji. mgr Karolina Mytkowska Uniwersytet Jagielloński k_myt@vp.pl

Literatura w dobie mediatyzacji. mgr Karolina Mytkowska Uniwersytet Jagielloński k_myt@vp.pl Literatura w dobie mediatyzacji mgr Karolina Mytkowska Uniwersytet Jagielloński k_myt@vp.pl Na podstawie rekonstrukcji obecnej sytuacji literatury i mediów formułuję pytania o zmianę miejsca literatury

Bardziej szczegółowo

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2011 Recenzował prof. dr hab. TADEUSZ BUKSIŃSKI Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo

Od wykazu nowości do czasopisma recenzowanego Historia kwartalnika Bibliotheca Nostra

Od wykazu nowości do czasopisma recenzowanego Historia kwartalnika Bibliotheca Nostra Od wykazu nowości do czasopisma recenzowanego Historia kwartalnika Bibliotheca Nostra Wydawca: Biblioteka Główna Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach Powstanie Wydajemy Bibliotheca

Bardziej szczegółowo

Kicz językowy. Przedstaw temat na podstawie wybranych piosenek, nurtów disco-polo lub podobnych. zestawienie bibliograficzne w wyborze

Kicz językowy. Przedstaw temat na podstawie wybranych piosenek, nurtów disco-polo lub podobnych. zestawienie bibliograficzne w wyborze Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach Kicz językowy Przedstaw temat na podstawie wybranych piosenek, nurtów disco-polo lub podobnych zestawienie bibliograficzne w wyborze Wybór i opracowanie Marta

Bardziej szczegółowo

Piotr Lewandowski. Creative writing. publicystycznych tekstów dziennikarskich. kreatywny wywiad dziennikarski

Piotr Lewandowski. Creative writing. publicystycznych tekstów dziennikarskich. kreatywny wywiad dziennikarski Piotr Lewandowski Creative writing publicystycznych tekstów dziennikarskich kreatywny wywiad dziennikarski Copyright by Piotr Lewandowski & e-bookowo Projekt okładki: Piotr Lewandowski ISBN 978-83-7859-561-8

Bardziej szczegółowo

dalsze opanowanie literackich technik narracyjnych i perswazyjnych, sztuki kompozycji, operowania informacją w tekście nieinformacyjnym;

dalsze opanowanie literackich technik narracyjnych i perswazyjnych, sztuki kompozycji, operowania informacją w tekście nieinformacyjnym; Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 5/2010 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 27 stycznia 2010 r. PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA SPECJALNOŚĆ: TWÓRCZE PISANIE (CREATIVE

Bardziej szczegółowo

Jak napisać literaturę podmiotu:

Jak napisać literaturę podmiotu: Jak napisać literaturę podmiotu: Mamy już temat i lektury - teraz czas na bibliografię. Składa się ona z literatury podmiotu i przedmiotu. Najpierw zajmijmy się literaturą podmiotu. Ten artykuł ma za zadanie

Bardziej szczegółowo

PORADY DLA MATURZYSTÓW JĘZYK POLSKI, MATURA PISEMNA

PORADY DLA MATURZYSTÓW JĘZYK POLSKI, MATURA PISEMNA PORADY DLA MATURZYSTÓW JĘZYK POLSKI, MATURA PISEMNA A. Poziom podstawowy Rozumienie czytanego tekstu 1. Przeczytaj uważnie tekst, zwracając uwagę na śródtytuły i przypisy. 2. Na ogół jeden akapit rozwija

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI Warszawa, dnia 7 lipca 200 r. Nr 5 TREŚĆ: Poz.: ZARZĄDZENIA MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI: 67 zmieniające zarządzenie w sprawie powołania Komisji Egzaminacyjnej do

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum Zgodnie z Podstawą Programową jako priorytetowe przyjmuje się na lekcjach plastyki w gimnazjum wymagania ogólne: 1. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

STOSOWANY W BIBLIOGRAFII ZAŁĄCZNIKOWEJ

STOSOWANY W BIBLIOGRAFII ZAŁĄCZNIKOWEJ OPIS BIBLIOGRAFICZNY STOSOWANY W BIBLIOGRAFII ZAŁĄCZNIKOWEJ Bibliografia załącznikowa powinna być opracowana zgodnie z normami: PN-ISO 690: 2002 Dokumentacja. Przypisy bibliograficzne. Zawartość, forma

Bardziej szczegółowo

Jakub Cisło ( ) Michał Cisło ( ) Wojciech Cisło ( ) Władysława Cisło OŜóg Edward OŜóg

Jakub Cisło ( ) Michał Cisło ( ) Wojciech Cisło ( ) Władysława Cisło OŜóg Edward OŜóg x Cisło Marcin Cisło y Cisło x1 Cisło Jakub Cisło ( - -1951) Michał Cisło (- -1888-24-12-1964) Wojciech Cisło (02-03-1927-08-02-1995) Anna Bełz Cisło Anna OŜóg Cisło (14-04-1904-30-06-1990) Aniela Kus

Bardziej szczegółowo

lp. imię żeńskie liczba wystapień lp. imię męskie liczba wystapień JULIA JAKUB WIKTORIA MATEUSZ 10.

lp. imię żeńskie liczba wystapień lp. imię męskie liczba wystapień JULIA JAKUB WIKTORIA MATEUSZ 10. lp. imię żeńskie liczba wystapień lp. imię męskie liczba wystapień 2002 2002 1 JULIA 11.854 1 JAKUB 18.013 2 WIKTORIA 11.356 2 MATEUSZ 10.170 3 NATALIA 9.963 3 KACPER 10.046 4 ALEKSANDRA 9.176 4 MICHAŁ

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA PODMIOTOWO - PRZEDMIOTOWA

PREZENTACJA PODMIOTOWO - PRZEDMIOTOWA PREZENTACJA PODMIOTOWO - PRZEDMIOTOWA 1. Czesław Miłosz: in memoriam. Red t. J. Gromek. Kraków 2004. ISBN 83-240-0503-X (slajd 1) 2. Miłosz Cz.: Na brzegu rzeki. Kraków 1994. ISBN 83-7006-254-7

Bardziej szczegółowo

Prawa dziecka. Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach. zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata 2000-2010

Prawa dziecka. Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach. zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata 2000-2010 Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach Prawa dziecka zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata 2000-2010 Wybór i opracowanie Elżbieta Skowron Kielce 2013 Korekta Marta Boszczyk Redakcja techniczna

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: Translatoryka tekstu 2. Kod przedmiotu: FAT-21 3. Okres ważności karty: 2015-2018 4. Forma : studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ZARZĄDZANIE TOM XI, ZESZYT 11. Debiuty doktorantów. Redakcja naukowa: Robert Seliga

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ZARZĄDZANIE TOM XI, ZESZYT 11. Debiuty doktorantów. Redakcja naukowa: Robert Seliga PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ I ZARZĄDZANIE TOM XI, ZESZYT 11 Debiuty doktorantów Redakcja naukowa: Robert Seliga Łódź 2010 Redakcja naukowa: Robert Seliga Skład i łamanie tekstu: Ilona Marczak Projekt okładki: Marcin

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY ZESTAW PODRĘCZNIKÓW OBOWIĄZUJĄCYCH W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

SZKOLNY ZESTAW PODRĘCZNIKÓW OBOWIĄZUJĄCYCH W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 SZKOLNY ZESTAW PODRĘCZNIKÓW OBOWIĄZUJĄCYCH W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 Lp. Klasa Rodzaj zajęć edukacyjnych Tytuł podręcznika, autor, wydawnictwo Nr dopuszczenia 1. I Edukacja wczesnoszkolna Nasze Razem w

Bardziej szczegółowo

Kultura. w województwie małopolskim w 2008 roku

Kultura. w województwie małopolskim w 2008 roku Kultura w województwie małopolskim w 2008 roku Kultura w Małopolsce Wydawca Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Kultury i Dziedzictwa Narodowego ul. Racławicka 56, 30-017 Kraków www.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014

Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014 Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014 fot. Zenon Łój od redakcji Spis treści Wstęp 3 Stefan Szmidt Mój Biłgoraj 4 Henryk Wujec Bez uproszczeń Dominikańskie listy z Lublina 6 o. Tomasz Dostatni Wypisy z lektury

Bardziej szczegółowo

Słowa na czasie Podręcznik do kształcenia literackiego i kulturowego, klasa 1

Słowa na czasie Podręcznik do kształcenia literackiego i kulturowego, klasa 1 Przedmiot WYKAZ PODRĘCZNIKÓW I INNYCH POMOCY DO NAUKI DLA KLASY I GIMNAZJUM PUBLICZNYM im. Jana Kochanowskiego W ZŁOTOWIE Rok szkolny 2015/2016 Nr dopuszczenia podręcznika Tytuł podręcznika Autor, wydawca

Bardziej szczegółowo

Sylabus modułów kształcenia Kuratorska I Instytut Historii Sztuki

Sylabus modułów kształcenia Kuratorska I Instytut Historii Sztuki Nazwa modułu kształcenia Nazwa jednostki prowadzącej moduł Sylabus modułów kształcenia Kuratorska I Instytut Historii Sztuki Kod modułu IHS-II-02 Efekty kształcenia dla modułu kształcenia Typ modułu kształcenia

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: Załącznik nr 1 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Opracował zespół: Prof. UKSW

Bardziej szczegółowo

TEORIA POWSTANIA KAPITALIZMU

TEORIA POWSTANIA KAPITALIZMU TEORIA POWSTANIA KAPITALIZMU Kliknij, wg. Karla aby Polanyi edytować styl wzorca podtytułu Karl Polanyi Urodził się 25 października 1886,a zmarł 23 kwietnia 1964 - intelektualista węgierski. Znany głównie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w klasie I liceum język polski

Scenariusz lekcji w klasie I liceum język polski Scenariusz lekcji w klasie I liceum język polski Temat: Świat wartości człowieka wolnego, niezależnego w wierszu W. Szymborskiej Możliwości Utwór W. Szymborskiej analizowany na lekcji daje uczniom i nauczycielowi

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I. Wprowadzenie... 13. Biblioteka miejsce prezentacji i realizacji tekstu artystycznego... 19

Spis treści. Rozdział I. Wprowadzenie... 13. Biblioteka miejsce prezentacji i realizacji tekstu artystycznego... 19 Spis treści Wprowadzenie... 13 Rozdział I Biblioteka miejsce prezentacji i realizacji tekstu artystycznego... 19 1.1. Biblioteka jako audytorium... 22 1.1.1. Biblioteka publiczna... 23 1.1.1.1. Typy czytelników...

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Dzień Olimpijczyka

Powiatowy Dzień Olimpijczyka Powiatowy Dzień Olimpijczyka Lp Szkoła Imię i nazwisko ucznia Imiona i nazwisko rodziców (matka,ojciec) Imię i nazwisko nauczyciela prowadzącego Nazwa olimpiady/turnieju 1 Mateusz Pasek Mirosław, Beata

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister Załącznik nr 2 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. Załącznik nr 2 do Uchwały nr 38/2012 Senatu UKSW z dnia 26 kwietnia 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA

Bardziej szczegółowo

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska MAŁGORZATA KAROLINA PIEKARSKA Z zawodu dziennikarka prasowa i telewizyjna oraz pisarka, autorka powieści dla młodzieży. Z zamiłowania blogerka, której blog W świecie absurdów zyskał ponad 3 mln odsłon.

Bardziej szczegółowo

Kulturoznawstwo i wiedza o mediach Studia stacjonarne I stopnia

Kulturoznawstwo i wiedza o mediach Studia stacjonarne I stopnia Semestr 1. PLAN STUDIÓ UKŁADZIE SEMESTRALNYM Kulturoznawstwo i wiedza o mediach Studia stacjonarne I stopnia E/- Podstawy teorii kultury 46 E 4 stęp do antropologii kultury 20 20 oc. 2 Elementy historii

Bardziej szczegółowo

STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PLAN STUDIÓW stacjonarnych

STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PLAN STUDIÓW stacjonarnych Egzamin po semestrze Forma zaliczenia I ROK II ROK III ROK I SEM. II SEM. III SEM. IV SEM. V SEM VI SEM. Lp. Nazwa przedmiotu RAZEM w. konw. sem. ćw. Lab. w. ćw. w. ćw. w. ćw. w. ćw. w. ćw. w. ćw. A. PRZEDMIOTY

Bardziej szczegółowo

LISTA ZWYCIĘZCÓW W LOSOWANIU Z DNIA 28.08 NAGRODY II STOPNIA

LISTA ZWYCIĘZCÓW W LOSOWANIU Z DNIA 28.08 NAGRODY II STOPNIA 1. Artur A., Warszawa 2. Tadeusz C., Warszawa 3. Bohdan R., Warszawa 4. Donata W., Rakoniewice 5. Grzegorz C., Sopot 6. Sylwia S., Katowice 7. Mieczysław K., Warszawa 8. Ewa K., Wojcieszów 9. Sybilla J.,

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Skamandryci. Wiersze wybranych przedstawicieli grupy

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Skamandryci. Wiersze wybranych przedstawicieli grupy Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Skamandryci Wiersze wybranych przedstawicieli grupy Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Imię i nazwisko autora rozprawy: mgr Paulina Mamiedow Stopień / tytuł naukowy oraz imię i nazwisko promotora rozprawy: dr hab. Mariusz Gizowski Temat rozprawy doktorskiej:

Bardziej szczegółowo

Lp Temat Data Zaproszony gość

Lp Temat Data Zaproszony gość Tematyka spotkań klubowych w roku szkolnym 2000/2001 Lp Temat Data Zaproszony gość 1. Boże Narodzenie, Weinachten, Christmas, - jak obchodzą je chrześcijanie? Rola i zadania związków zawodowych w realiach

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Utwory wybrane

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Utwory wybrane Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Jan Kochanowski Utwory wybrane Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. politologia studia I stopnia stacjonarne

SYLABUS. politologia studia I stopnia stacjonarne Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Marketing polityczny Wydział Socjologiczno-Historyczny

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Andrzej Morsztyn. Wybór wierszy

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Andrzej Morsztyn. Wybór wierszy Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Jan Andrzej Morsztyn Wybór wierszy Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

HISTORIA GOSPODARCZA RYBNIKA I POWIATU RYBNICKIEGO W XIX I XX WIEKU

HISTORIA GOSPODARCZA RYBNIKA I POWIATU RYBNICKIEGO W XIX I XX WIEKU HISTORIA GOSPODARCZA RYBNIKA I POWIATU RYBNICKIEGO W XIX I XX WIEKU ZESZYTY RYBNICKIE 9 K O N F E R E N C J E HISTORIA GOSPODARCZA RYBNIKA I POWIATU RYBNICKIEGO W XIX I XX WIEKU praca zbiorowa pod redakcją

Bardziej szczegółowo

Budowanie wizerunku współczesnego polityka. Opracowała: mgr Diana Mościcka Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego w Olsztynie

Budowanie wizerunku współczesnego polityka. Opracowała: mgr Diana Mościcka Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego w Olsztynie Budowanie wizerunku współczesnego polityka Opracowała: mgr Diana Mościcka Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego w Olsztynie Wizerunek wart jest więcej niż tysiąc słów Carlos Ruiz Zafón Współcześnie potencjał

Bardziej szczegółowo

III PRZEGLĄD POEZJI JANA PAWŁA II

III PRZEGLĄD POEZJI JANA PAWŁA II III PRZEGLĄD POEZJI JANA PAWŁA II Miejcie odwagę żyć dla Miłości! Organizator: Zespół Szkół nr 4 im. Ziemi Dobrzyńskiej w Nadrożu 1 HONOROWY PATRONAT NAD III PRZEGLĄDEM POEZJI JANA PAWŁA II PEŁNI: - Dyrektor

Bardziej szczegółowo

DARCZYŃCY, PARTNERZY, ODPŁATNA DZIAŁALNOŚĆ STATUTOWA

DARCZYŃCY, PARTNERZY, ODPŁATNA DZIAŁALNOŚĆ STATUTOWA SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE z działalności Fundacji Otwarty Kod Kultury w roku 2008 O FUNDACJI FUNDATOR Powstanie Fundacji Otwarty Kod Kultury wiąże się z historią projektu Witryna.Czasopism.pl, który został

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VII Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Szpociński Recenzent: prof. dr hab. Jan Jacek Bruski Redaktor

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Hanna Krall. Zdążyć przed Panem Bogiem

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Hanna Krall. Zdążyć przed Panem Bogiem Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Hanna Krall Zdążyć przed Panem Bogiem Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

SESJA NAUKOWA ODKRYWANIE UMYSŁU: LUDZKIE POZNANIE, EMOCJE, TWÓRCZOŚĆ I KOMUNIKACJA

SESJA NAUKOWA ODKRYWANIE UMYSŁU: LUDZKIE POZNANIE, EMOCJE, TWÓRCZOŚĆ I KOMUNIKACJA 16 października 2008 SESJA NAUKOWA ODKRYWANIE UMYSŁU: LUDZKIE POZNANIE, EMOCJE, TWÓRCZOŚĆ I KOMUNIKACJA Umysł ludzki jako produkt ewolucji godz. 10.00-10.30 prof. dr hab. Krzysztof Łastowski, Umysł ludzki

Bardziej szczegółowo

Przypisy system klasyczny (tradycyjny)

Przypisy system klasyczny (tradycyjny) Przypisy system klasyczny (tradycyjny) Przypisy - wskazują na źródła określonych danych, przedstawianych i cytowanych poglądów, stanowisk, refleksji, twierdzeń, hipotez czy odkryć. Dają one dodatkowe informacje

Bardziej szczegółowo

nowe media materiały dydaktyczne dla nauczycieli

nowe media materiały dydaktyczne dla nauczycieli nowe media materiały dydaktyczne dla nauczycieli Literatura hipertekstowa autorka: Anna Równy Materiał do realizacji na lekcji języka polskiego. Projekt NOWE MEDIA powstał we współpracy z Narodowym Instytutem

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2011/2012

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2011/2012 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2011/2012 WydziałPsychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Książka została wydana dzięki dotacji Instytutu Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w Warszawie

Książka została wydana dzięki dotacji Instytutu Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w Warszawie Recenzja: prof. dr hab. Janina Godłów-Legiędź Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: Fotolia anyaberkut Redaktor prowadzący: Łukasz Żebrowski Redakcja i korekta: Claudia Snochowska-Gonzalez

Bardziej szczegółowo

Tradycja kulturowa literatury - opis przedmiotu

Tradycja kulturowa literatury - opis przedmiotu Tradycja kulturowa literatury - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Tradycja kulturowa literatury Kod przedmiotu 09.2-WH-FiPlD-TRA-2-Ć-S14_pNadGenCYJ15 Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny

Bardziej szczegółowo

Współczesne koncepcje ochrony wolności i praw podstawowych

Współczesne koncepcje ochrony wolności i praw podstawowych Współczesne koncepcje ochrony wolności i praw podstawowych pod redakcją Andrzeja Batora Mariusza Jabłońskiego Marka Maciejewskiego Krzysztofa Wójtowicza Wrocław 2013 WSPÓŁCZESNE KONCEPCJE OCHRONY WOLNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Dwa przedmioty przygotowane specjalnie dla studentów orientalistyki przez Wydział Zarządzania i Instytut Stosunków Międzynarodowych polecamy!

Dwa przedmioty przygotowane specjalnie dla studentów orientalistyki przez Wydział Zarządzania i Instytut Stosunków Międzynarodowych polecamy! Kierunkowe przedmioty do wyboru 2013/2014 Dwa przedmioty przygotowane specjalnie dla studentów orientalistyki przez Wydział Zarządzania i Instytut Stosunków Międzynarodowych polecamy! 1. Nazwa i forma

Bardziej szczegółowo

Edukacja i wychowanie wyzwania współczesności

Edukacja i wychowanie wyzwania współczesności Edukacja i wychowanie wyzwania współczesności redakcja naukowa Lidia Pawelec CZĘŚĆ I. WSPÓŁCZESNOŚĆ W EDUKACJI PROBLEMY I ROZWIĄZANIA Część II. Kierunki współczesnego wychowania rola rodziny Kielce 2013

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych. klasa II gimnazjum

Program zajęć artystycznych. klasa II gimnazjum Program zajęć artystycznych klasa II gimnazjum Moduł I. Zajęcia teatralne i literackie. Moduł II. Zajęcia muzyczno - ruchowe. Moduł III. Zajęcia plastyczne. Opracowała : Beata Sikora Sztuka jest wieczną

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Lp. K_W01 K_W02 Nazwa Wydziału: Wydział Filozoficzny Nazwa kierunku

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17. Iwona Kłóska... 27

Spis treści. Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17. Iwona Kłóska... 27 CZĘŚĆ I Spis treści Zarządzanie zasobami ludzkimi w dobie kryzysu Rozdział 1 STYMULOWANIE I ZARZĄDZANIE WITALNYM POTENCJAŁEM ZASOBÓW LUDZKICH W ORGANIZACJI Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17 1. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

temat: Romantyczne widzenie świata i człowieka Romantyczność A. Mickiewicza

temat: Romantyczne widzenie świata i człowieka Romantyczność A. Mickiewicza SCENARIUSZ LEKCJI Proponowana lekcja ma na celu zapoznać uczniów z utworem A. Mickiewicza, jednak przede wszystkim dzięki lekturze ballady mają oni zrozumieć, jakimi kategoriami myśleli romantycy o świecie,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYDAWNICTWA PWSZ W PŁOCKU

REGULAMIN WYDAWNICTWA PWSZ W PŁOCKU REGULAMIN WYDAWNICTWA PWSZ W PŁOCKU I. Postanowienia ogólne 1 1. Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Płocku, zwane dalej Wydawnictwem jest ogólnouczelnianą jednostką organizacyjną działającą

Bardziej szczegółowo

Lista uczestników szkoleń Wzmocnienie potencjału organów nadzoru Urzędów Wojewódzkich

Lista uczestników szkoleń Wzmocnienie potencjału organów nadzoru Urzędów Wojewódzkich Lista uczestników szkoleń Wzmocnienie potencjału organów nadzoru Urzędów Wojewódzkich Lp. Imię i Nazwisko Instytucja Lokalizacja Grupa Urzędy Wojewódzkie Grupa I (19-20.03.2014 r., 02-03.04.2014 r.) 1.

Bardziej szczegółowo

rzeczownik prasa pochodzi od łac. presso, czyli tłoczyć; nazwa pochodzi zatem od sposobu produkcji - odciskanie określonych

rzeczownik prasa pochodzi od łac. presso, czyli tłoczyć; nazwa pochodzi zatem od sposobu produkcji - odciskanie określonych Prasa, podział prasy i gatunków prasowych rzeczownik prasa pochodzi od łac. presso, czyli tłoczyć; nazwa pochodzi zatem od sposobu produkcji - odciskanie określonych znaków na papierze; według Prawa Prasowego

Bardziej szczegółowo