STRATEGIA PRODUKTU TURYSTYCZNEGO GOTANIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STRATEGIA PRODUKTU TURYSTYCZNEGO GOTANIA"

Transkrypt

1 STRATEGIA PRODUKTU TURYSTYCZNEGO GOTANIA Opracowanie zostało wykonane w ramach zadania pn. Promocja turystyczno-gospodarcza regionu hrubieszowsko-tomaszowsko-zamojskiego GOTANII realizowanego w ramach projektu: Zainwestuj w Gotanii - projekt rozwoju ponadlokalnej marki regionu hrubieszowsko - tomaszowsko zamojskiego. y

2 SPIS TREŚCI 1. ANALIZA ATRAKCYJNOŚCI I POTENCJAŁU TURYSTYCZNEGO OBSZARU Analiza dokumentów strategicznych obszaru Dokumenty krajowe Dokumenty województwa lubelskiego Dokumenty powiatów i gmin Analiza sytuacji na krajowym, regionalnym i lokalnym rynku turystycznym sytuacja obecna i prognozy Sytuacja obecna na rynku turystycznym Prognozy rozwoju turystyki Audyt turystyczny obszaru GOTANII Walory turystyczne GOTANII Gmina wiejska Mircze Gmina miejska Hrubieszów Gmina wiejska Komarów-Osada Gmina wiejska Tomaszów Lubelski Pozostałe gminy obszaru GOTANII

3 1.4. Analiza porównawcza potencjału turystycznego względem innych regionów Polski Roztocze Podlasie Bieszczady Analiza benchmarkingowa - Centrum Słowian i Wikingów Wolin Analiza SWOT KIERUNKI ROZWOJU TURYSTYCZNEGO OBSZARU WSKAZANYCH PRZEZ STRATEGIĘ MARKI GOTANIA Turystyka kulturowa Turystyka kulinarna Turystyka rozrywkowa Turystyka kwalifikowana Agroturystyka SZCZEGÓŁOWA KONCEPCJA W ZAKRESIE MARKOWYCH PRODUKTÓW TURYSTYCZNYCH OBSZARU GOTANIA Istota i elementy produktu turystycznego Określenie podstawowej i uzupełniającej koncepcji rozwoju produktów turystycznych obszaru GOTANIA Plan i harmonogram wdrożenia markowych produktów turystycznych obszaru... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki Zasady monitorowania sposobu i efektów wdrażania markowych produktów turystycznych obszaru

4 1. ANALIZA ATRAKCYJNOŚCI I POTENCJAŁU TURYSTYCZNEGO OBSZARU 1.1. Analiza dokumentów strategicznych obszaru Dokumenty krajowe Strategia Rozwoju Kraju na lata Polska posiada znaczne zasoby naturalne będące szansą rozwojową. Środowisko przyrodnicze cechuje przede wszystkim wyjątkowa różnorodnośd biologiczna w zróżnicowanych regionalnie warunkach. Walory naturalne w połączeniu z potencjałem kulturowym i korzystnym położeniem w środku Europy czynią z Polski atrakcyjne miejsce do zwiedzania i wypoczynku. Dla wielu słabiej uprzemysłowionych, a atrakcyjnych środowiskowo regionów Polski (np. Nizina Południowopodlaska) turystyka stanowi podstawową szansę rozwojową. Niezbędną rolę odgrywa wsparcie inicjatyw lokalnych przez władze publiczne, które wyznaczają szlaki turystyczne i wodne, tereny łowieckie, obszary rekreacyjne oraz pomagają przy rozbudowie niezbędnej infrastruktury. Na korzystny wizerunek Polski wpływają także zasoby dziedzictwa kulturowego w postaci zabytków antropogenicznych i osiągnięd krajowych twórców. Polska powinna czerpad korzyści z rozwoju turystyki przyczyniającej się do wzrostu gospodarczego regionów, tworzenia nowych miejsc pracy oraz promocji regionów i kraju. Do zadao mających na celu konkurowanie i intensyfikację działao na rynku turystycznym należy wzbogacenie wachlarzu usług wymagających powstania i rozbudowy obiektów bazy i infrastruktury turystycznej. Odnośnie województwa lubelskiego w Strategii Rozwoju Kraju na lata nacisk zostanie położony na zwiększenie udziału sektora kultury i turystyki. 4

5 Dokumenty województwa lubelskiego Strategia Rozwoju Województwa Lubelskiego na lata Dokument Strategia Rozwoju Województwa Lubelskiego jest narzędziem planowania działao mających na celu trwały rozwój społeczno gospodarczy regionu. Jednym z siedmiu opracowanych priorytetów jest ochrona i wykorzystanie dziedzictwa kulturowego regionu. Zmiany obejmują m.in. tworzenie szlaków turystycznych, modernizację obiektów sportowo rekreacyjnych, prace remontowo konserwatorskie w obiektach zabytkowych oraz prowadzenie marketingu turystycznego. Lubelszczyzna została określona regionem atrakcyjnym turystycznie. Wiele gmin ma potencjał do rozwoju funkcji turystycznej jako czynnika aktywizującego miejscową ludnośd. W polityce regionalnej bogactwo kulturowe nie jest w pełni wykorzystywane, więc w odniesieniu do niektórych obszarów może zostad zaprzepaszczone. Mimo że Strategia Rozwoju Województwa Lubelskiego nie zalicza obszaru Gotanii do miejsc posiadających kompleksową ofertę turystyczną, niezbędne jest eksponowanie autentyzmu i oryginalności tego terenu. Poprzez rozwój i kształtowanie tożsamości kulturowej oraz edukację ekologiczną mieszkaoców powyższy stan może ulec zmianie na lepsze. Plan Marketingu Turystyki w województwie lubelskim na lata W Planie Marketingu Turystyki w województwie lubelskim określone zostały główne kierunki rozwoju turystyki regionalnej. Dokument uwzględnia wszelkie uwarunkowania, kierunki rozwoju oraz strategiczne działania adresowane do podmiotów realizujących regionalną politykę społeczno gospodarczą. Opracowanie powstało na podstawie Strategii Rozwoju województwa lubelskiego na lata oraz Koncepcji programowo przestrzennej rozwoju turystyki i rekreacji w województwie lubelskim. Celem Planu Marketingu Turystyki jest określenie możliwości zrównoważonego rozwoju gospodarki turystycznej. Do konkretnych działao należy: propagowanie rozwoju różnorodnych form 5

6 turystyki i rekreacji, zachowanie bioróżnorodności, racjonalne wykorzystanie bazy turystycznej, zasobów ludzkich, turystycznych oraz finansowych. Opracowanie obejmuje charakterystykę stanu zagospodarowania turystycznego województwa lubelskiego, główne kierunki rozwoju sektora turystyki, źródła finansowania projektów. Ponadto określa atrakcyjne obszary turystyczno rekreacyjne, preferowane formy aktywności turystyczno rekreacyjnej oraz plan promocji produktów turystycznych. Celem działao marketingu turystycznego jest szybki wzrost liczby turystów w województwie lubelskim oraz wykreowanie atrakcyjnego wizerunku regionu w całej Polsce i za granicą. Do konkretnych przedsięwzięd będą należały: poprawa promocji, usprawnienie systemu informacji, rozwój instytucji turystycznych oraz kształcenie kadr w sektorze. Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego powstał w 2002 roku. Jest to trzytomowy dokument obejmujący uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, kierunki polityki przestrzennej w formie opracowania i mapy. Uwarunkowania zewnętrzne rozwoju przestrzennego województwa lubelskiego określone są przez opracowania i dokumenty rangi krajowej (głównie Koncepcję polityki przestrzennego zagospodarowania kraju ) i międzynarodowej oraz relacje z otoczeniem w postaci omówienia problematycznych zagadnieo. Określenie wewnętrznych uwarunkowao polega na analizie czterech sfer: ekologicznej, społecznej, gospodarczej i infrastruktury technicznej. W dokumencie Międzyrzec Podlaski ujęty jest jako ośrodek turystyczny o regionalnej randze, w którym kształtowanie przemysłu turystycznego umożliwia wykształcenie funkcji specjalistycznych związanych z organizacją i obsługą ruchu turystycznego, rozbudowę bazy noclegowej, gastronomicznej i paraturystycznej, rewaloryzację obiektów i zespołów zabytkowych, powołanie regionalnych i lokalnych ośrodków informacji turystycznej. 6

7 Wymogiem i ustaleniem przez kierunki polityki przestrzennej województwa jest kompleksowa rewaloryzacja dolin rzecznych w Międzyrzecu Podlaskim. Ustalony został także obowiązek opracowania systemów przyrodniczych miast (SPM). Oznaczają one spójną przestrzennie sied terenów o nadrzędnych funkcjach przyrodniczych z zależnym od nich wykorzystaniem, np. wypoczynkowym, mieszkaniowym. Stabilizacja i ochrona przyrody zależą od wielkości miasta, charakteru zagospodarowania, cech i uwarunkowao przyrodniczych. Międzyrzec Podlaski kwalifikuje się do prac nad identyfikacją SPM dopiero w drugim rzędzie, gdyż zachwianie równowagi ekologicznej w mieście nie jest bardzo rażące. Miejscowośd objęta jest programem zielonych pierścieni, czyli czynną strefą ochrony krajobrazu. Strategia zalesieo w planie zagospodarowania przestrzennego województwa lubelskiego opiera się o Krajowy Program Zwiększania Lesistości. Zagadnienie dotyczy także Międzyrzeca Podlaskiego, gdzie celem zwiększenia powierzchni lasów jest przeciwstawianie powstawaniu gruntów marginalnych Dokumenty powiatów i gmin Strategia Rozwoju Powiatu Zamojskiego na lata Tylko jedna gmina powiatu zamojskiego Komarów-Osada bierze udział i jest jednym z liderów projektu Promocja turystyczno-gospodarcza regionu hrubieszowsko-tomaszowsko-zamojskiego GOTANII. Dokument prezentuje wizję rozwoju powiatu zamojskiego z uwzględnieniem elementów strategii rozwoju województwa lubelskiego i strategii rozwoju poszczególnych gmin. Wzięto pod uwagę również realia ekonomiczne kraju, województwa i powiatu Kierunki działao proponowane w opracowaniu spełniają kilka funkcji: - regulacyjną, określającą politykę władz samorządowych w zakresie kierunków ii tempa rozwoju powiatu zamojskiego, - stymulującą rozwój powiatu (a zwłaszcza jego gospodarki), 7

8 - informacyjno-promocyjną, - kontrolno-koordynacyjną. Strategia Rozwoju Powiatu Hrubieszowskiego na lata Dokument obejmuje diagnozę strategiczną polegającą na ocenie głównych uwarunkowao wewnętrznych i zewnętrznych rozwoju, projekcje przyszłego rozwoju powiatu, opis obszarów priorytetowych i celów operacyjnych, wdrażanie, monitorowanie oraz wykaz źródeł finansowania działao zawartych w strategii. Wśród celów największe znaczenie dla turystyki ma rozbudowa i modernizacja infrastruktury technicznej, tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi turystyki i agroturystyki, ochrona i restauracja obiektów dziedzictwa kulturowego oraz placówek muzealnych i instytucji kultury, wzmocnienie społeczno-ekonomicznego i turystycznego potencjału Hrubieszowa oraz wypromowanie współpracy międzynarodowej z Ukrainą. Strategia Rozwoju Powiatu Tomaszowskiego na lata Celem dokumentu jest przygotowanie pod względem merytorycznym zestawu zadao określających rozwój społeczno-gospodarczy powiatu tomaszowskiego. Proponowane w strategii kierunki działao spełniają następujące funkcje: staną się instrumentem zarządzania, materiałem promocyjnym, a wobec ewentualnych inwestorów i instytucji pomocowych materiałem informacyjnym i edukacyjnym o mechanizmach i preferencjach rozwojowych istotnych dla społeczeostwa ziemi tomaszowskiej. W strategii powiat tomaszowski przedstawiono jako region o dużej różnorodności przyrodniczej, krajobrazowej, bogatej historii i tradycjach kulturowych, posiadający szereg walorów wypoczynkowych i sprzyjających różnorodnym formom turystyki, np. agroturystyki. 8

9 Strategia Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Miasta Hrubieszów na lata Całościowa koncepcja rozwoju gminy miejskiej Hrubieszów zmierza ku zrównoważonemu rozwojowi. Celem związanym z funkcją turystyczną jest Hrubieszów miastem turystyki, w ramach którego podejmuje się opracowanie programu rozwoju turystyki w mieście w oparciu o szczegółowa inwentaryzację zasobów. Miernikiem rezultatu tego działania będzie liczba produktów turystycznych. Drugim zadaniem jest stworzenie ofensywnego programu promocji walorów turystycznych, zasobów dziedzictwa kulturowego i atrakcyjności przyrodniczej, które zostanie zmierzone liczbą inicjatyw promocyjnych w ciągu roku. Wytyczną opracowania jest kreacja silnej marki produktu lokalnego Hrubieszów we wszystkich obszarach aktywności gospodarce, turystyce i kulturze. Strategia Rozwoju Gminy Komarów-Osada Dokument zawiera diagnozę stanu rozwoju gminy (z uwzględnieniem sektora turystyki), wizje strategicznego rozwoju jednostki terytorialnej, misje, cele oraz system wdrażania, finansowania oraz monitorowania realizacji strategii. Do preferowanych kierunków rozwoju gminy należy agroturystyka, rozwój przemysłu rolno spożywczego, propagowanie turystyki kwalifikowanej oraz budowa dróg. Rozwój sektora turystyki jest jedną z form wzmacniania lokalnej gospodarki i tworzenia nowych miejsc pracy poza rolnictwem. Podstawę stanowią walory przyrodnicze i krajobrazowe, czyli atrakcyjne tereny, zarówno dla wypoczynku, rekreacji, jak i dla uprawiania turystyki, szczególnie pieszej i kolarskiej, a w sezonie zimowym także narciarstwa śladowego. W tym celu zaplanowano stworzenie podstawowej infrastruktury turystycznej (ścieżki dydaktyczne i spacerowe, szlaki rowerowe, parkingi). 9

10 Strategia Rozwoju Lokalnego Gminy Hrubieszów Opracowanie pozwala na stworzenie jednego z podstawowych warunków sprawnego i efektywnego zarządzania gminą. Równocześnie przyczynia się do znalezienia odpowiednich rozwiązao do efektywnego gospodarowania zasobami. Do obszarów priorytetowych należy m. in. zmiany w sposobie użytkowania terenu (rozwój różnych form turystyki i agroturystyki, promocja gospodarcza walorów turystycznych i inwestycyjnych), poprawa stanu środowiska naturalnego i kulturowego, rozwój systemu komunikacji i infrastruktury, w tym bazy turystycznej. Z punktu widzenia rozwoju przemysłu turystycznego do najważniejszych inicjatyw zalicza się: tworzenie terenów zielonych, wyznaczanie i utrzymanie szlaków turystycznych, tworzenie miejsc rekreacyjnych w celu wykorzystania lokalnego mikroklimatu, organizowanie imprez o krajowym i międzynarodowym znaczeniu, restaurowanie i udostępnianie zabytków, aktywizacja stowarzyszeo kulturalnych oraz nawiązanie kontaktów partnerskich z Ukraina i paostwami Unii Europejskiej. Strategia Rozwoju Gminy Dołhobyczów na lata Strategia zawiera ogólną charakterystykę gminy, jej mieszkaoców, jednostki organizacyjne i budżet. Do generacji celów strategicznych użyto analizy SWOT. Mają one umożliwid realizacje następującej misji: Gmina ma potencjalne szanse rozwoju ze względu na przygraniczne położenie na wschodniej granicy Unii Europejskiej, a głównym celem jej rozwoju jest osiąganie trwałego zrównoważonego rozwoju społecznego i gospodarczego. Do priorytetów związanych z rozwojem turystyki należy ochrona środowiska (utrzymanie wysokich walorów przyrodniczych i środowiskowych), kultura i dziedzictwo narodowe, rozbudowa i modernizacja infrastruktury służącej wzmocnieniu konkurencyjności regionu oraz poprawa atrakcyjności i spójności terytorialnej z naciskiem na zmianę wizerunku gminy na lepszy. 10

11 Strategia Rozwoju Lokalnego Gminy Trzeszczany na lata Opracowanie powstało w efekcie współpracy i konsultacji administracji samorządowej Gminy Trzeszczany, z partnerami społecznymi. Głównym zadaniem strategii uznano przeciwdziałanie marginalizacji społecznej i ekonomicznej obszarów wiejskich, rozwój przedsiębiorczości oraz podniesienie jakości życia mieszkaoców, w tym poszukiwanie pozarolniczych źródeł utrzymania. Jednym z celów jest poprawa atrakcyjności gminy, czyli dostępności komunikacyjnej, stanu środowiska przyrodniczego i kulturowego oraz ładu przestrzennego. Strategia Rozwoju Lokalnego Gminy Werbkowice na lata Strategia obejmuje częśd diagnostyczną oraz planistyczną. W tej pierwszej sporządzono ogólną charakterystykę gminy na podstawie dostępnych informacji i ich analizy. Umożliwiło to wyznaczenie głównych kierunków rozwoju obszaru oraz ustalenie wstępnych prognoz. Drugą częśd dokumentu stanowi planowanie strategiczne obejmująca misję, obszary i cele strategiczne. Funkcja turystyczna obszaru może byd pełniej realizowana przez rozbudowę infrastruktury drogowej, rekreacyjnej, kulturalnej, promocję gminy oraz rozwój turystyki (kwalifikowanej, agroturystyki, ekoturystyki). Strategia Rozwoju Gminy Uchanie na lata Ze względu na pragmatyczny charakter dokumentu działania w nim proponowane służą tworzeniu infrastruktury, warunków aktywności społeczeostwa i prorozwojowych zachowao gospodarczych podmiotów, a także poprawie stanu środowiska przyrodniczego oraz promowaniu walorów turystycznych. Informowanie o gminie, jej lokalizacji, dostępności komunikacyjnej, zasobach i atrakcjach powinno przyczyniad się do przekonania o unikalnych zaletach oferty gminy oraz wysokiego jej pozycjonowania. 11

12 Strategia Rozwoju Lokalnego Gminy Tyszowce na lata Zasięg strategii obejmuje różne dziedziny życia społecznego, gospodarczego, ochrony środowiska przyrodniczego i przestrzeo kulturowooświatową. W dokumencie szczegółowo została zaproponowana alokacja środków finansowych uwzględniająca możliwośd poprawy życia lokalnej społeczności oraz kolejnośd realizacji poszczególnych inwestycji. Opracowanie łączy się również z możliwością finansowania działao powiązanych z planem korzystania z funduszy europejskich Analiza sytuacji na krajowym, regionalnym i lokalnym rynku turystycznym sytuacja obecna i prognozy Turystyka jest coraz prężniej rozwijającą się gałęzią gospodarki w Polsce. Od lat przeważają tendencje wzrostowe, zarówno w przypadku wielkości ruchu turystycznego jak i dochodów z przemysłu turystycznego. Jednak zainteresowanie poszczególnymi regionami kraju jest wyraźnie zróżnicowane. Wschodnia Polska należy do mało popularnych turystycznie obszarów. Atrakcyjnośd turystyczna województwa lubelskiego opiera się na zróżnicowanym dziedzictwie kulturowym, walorach krajobrazowych i uzdrowiskowych oraz na ekologicznym charakterze. Na terenie województwa znajdują się miejscowości historyczne i turystyczne o znaczeniu międzynarodowym, do których zalicza się przede wszystkim Zamośd (miejsce światowego dziedzictwa UNESCO), Lublin, Kazimierz Dolny, Nałęczów, Puławy, Kozłówka, Janów Podlaski. Województwo lubelskie obejmuje obszary o walorach wypoczynkowych znaczących w kraju: Pojezierze Łęczyosko Włodawskie, Roztocze oraz kompleksy Puszczy Solskiej i Lasy Janowskie. Ponad 22 % powierzchni zajmują tereny prawnie chronione. Ze względu na czystośd środowiska i tradycyjny charakter wsi posiada warunki do rozwoju turystyki wiejskiej, w tym agroturystyki i ekoturystyki. 12

13 Rynek turystyczny na regionalnym i lokalnym szczeblu jest słabo rozwinięty. Na obszarze Gotanii kuleje baza i infrastruktura turystyczna, ilośd osób zatrudnionych i przedsiębiorstw w branży jest niewielka, a ich oferta mało elastyczna. Sytuację ratuje pozamaterialna działalnośd stowarzyszeo i instytucji kulturalnych, które podejmują liczne inicjatywny pobudzające wielopłaszczyznowy rozwój regionu Sytuacja obecna na rynku turystycznym Gospodarka i przemysł turystyczny Turystyka ma znaczny wpływ na ekonomiczny rozwój wielu paostw. Około 10% wpływów z podatków generowanych jest przez ten sektor gospodarki. Sam przemysł turystyczny, obejmujący produkcję dóbr i usług stricte turystycznych (m.in. zakwaterowanie, wyżywienie, usługi rekreacyjne i transport), wytwarza ponad 4% światowego PKB, czyli 1,4 biliona USD. W branży turystycznej na całym świecie zarejestrowano w 2009 roku spadki. W Polsce przychody z turystyki obniżyły się o 6,2%. Spowodowało to zmniejszenie udziału turystyki w Produkcie Krajowym Brutto. W 2009 roku wydatki w polskiej gospodarce turystycznej wyniosły w sumie 62,8 mld złotych i tym samym były o 4,2 mld mniejsze niż w roku poprzednim. Udział gospodarki turystycznej w tworzeniu Produktu Krajowego Brutto w 2009 roku wyniósł 7,5%, a udział przemysłu turystycznego 1,7%. Ruch turystyczny Polska posiada znaczny potencjał do rozwoju turystyki. Jednak skala ruchu turystycznego nie przekłada się na wielkośd efektów gospodarczych. W 2009 roku uczestnictwo Polaków w wieku 15 i więcej lat w krajowych wyjazdach było o jeden punkt procentowy wyższe niż w roku poprzednim. Natomiast jednopunktowy spadek zaobserwowano odnośnie udziału w podróżach zagranicznych Pomimo kryzysu gospodarczego uczestnictwo w wyjazdach turystycznych w 2009 roku objęło 15,7 miliona Polaków (49% populacji). Z badao Instytutu Turystyki wynika, że w 13

14 krajowych i zagranicznych podróżach biorą udział głównie osoby z wyższym wykształceniem oraz pochodzące z miast powyżej 500 mieszkaoców. Najmniejszy odsetek turystów ma wykształcenie zasadnicze zawodowe oraz zamieszkuje wsie i małe miasta (do 20 tysięcy mieszkaoców). Statystyki z 2009 roku podają, że Polacy wzięli udział w 30,8 miliona krajowych wyjazdach, głównie krótkookresowych (57%). W porównaniu z rokiem poprzednim nastąpił spadek o 12%. Wpływ sezonowości ruchu turystycznego zdecydowanie częściej przejawiał się przy podróżach długookresowych. Latem 2009 roku wyjechało 56% Polaków, a w pozostałych porach roku po około 15%. W przypadku wyjazdów krótkookresowych czas wyjazdu nie odgrywa tak dużej roli. Wiosną podróżowało 25% Polaków, latem 32%, jesienią- 21%, a zimą 22%. Częstotliwośd krajowych wyjazdów długookresowych (ze średnią długością pobytu 9 noclegów) wynosiło 1,4 na osobę, a krótkookresowych (przeciętnie z 2 noclegami) 2,6. Do głównych celów krótkich wyjazdów należały odwiedziny u krewnych lub znajomych (50%). Turystykę i wypoczynek wybrała ⅓ Polaków. W przypadku podróży długookresowych tendencja była odwrotna 56% wyjechało w celu turystyczno wypoczynkowym, a ⅓ z zamiarem odwiedzin krewnych lub znajomych. Cele służbowe i inne wskazało po 7% turystów. We wszystkich podróżach przeważał samodzielny sposób organizacji (prawie 90%). Nieliczni wyjeżdżali z pomocą zakładu pracy lub innej instytucji. Usługi biur podróży są wykorzystywane jedynie w przypadku wyjazdów długookresowych. Mieszkania krewnych lub znajomych były głównymi rodzajami zakwaterowania turystów. W przypadku podróży krótkookresowych popularnymi obiektami noclegowymi stanowiły także hotele i motele, a przy dłuższych pobytach pensjonaty i ośrodki wczasowe. Najczęściej wykorzystywanym przez Polaków środkiem transportu był samochód osobowy (około 70%). W wyjazdach turystycznych rolę odgrywają także pociągi i kursowe autobusy, ale ich popularnośd spada. Stała (5 %-owa) tendencja dotyczy korzystania z autokarów. Głównymi kierunkami wyjazdów długookresowych w Polsce w 2009 roku były obszary nadmorskie (37%) oraz górskie (27%). Zupełnie inne destynacje dominowały podczas krótkich podróży miasta (42%) i inne tereny (27%). Największe natężenie ruchu turystycznego w 2009 roku 14

15 odnotowano w województwach: pomorskim (3,7 miliona turystów), zachodniopomorskim (3,5), mazowieckim (3,5), dolnośląskim (2,8), małopolskim (2,4) i wielkopolskim (2,4). Na podróż długookresową w 2009 roku turysta wydał średnio 901 złotych, a w przeliczeniu na dzieo pobytu 90 złotych. Dzieo podczas krótkiego wyjazdu kosztuje turystę 115 złotych, a cały pobyt 331 złotych. Uczestnicy podróży najchętniej spędzali czas wypoczywając, spacerując, prowadząc życie towarzyskie, a także uprawiając sporty, korzystając z bazy gastronomicznej i zwiedzając. W 2009 roku za granicę wyjechało 6,3 miliona polskich turystów. Prawie 40% wyjazdów odbyło się latem, a podczas pozostałych pór roku utrzymywał się podobny odsetek zagranicznych podróży. Polacy najchętniej wyjeżdżali do Włoch, Niemiec, Czech i Chorwacji, a także do Austrii, Egiptu, Hiszpanii i Słowacji. Ponad połowa (60%) wyjazdów było organizowanych samodzielnie, a ⅕ całkowicie przez biuro podróży. Z wykorzystywanych obiektów bazy noclegowej najpopularniejszymi były hotele, motele, pensjonaty i zajazdy oraz mieszkania krewnych lub znajomych. Wśród środków transportu wybieranych podczas podróży dominował samolot (36%) i samochód osobowy (35%). Prawie ⅕ podróży odbyło się autokarem. Przeciętne wydatki turysty za granicą w 2009 roku wynosiły 200 złotych za dzieo pobytu. Trudna sytuacja na rynku pracy i w sferze socjalnej są czynnikami ujemnie wpływającymi na aktywnośd turystyczną Polaków. Barierami ograniczającymi dynamikę zagranicznych przyjazdów turystycznych są: niewystarczająca promocja Polski jako kraju atrakcyjnego turystycznie, brak dróg szybkiego ruchu i autostrad, niewystarczająca liczba i przepustowośd regionalnych lotnisk. Eksport turystyczny W roku 2009 odnotowano najniższą liczbę zagranicznych turystów od wielu lat. Według Instytutu Turystyki wyniosła ona 11,9 miliona. Jednak prognozowany jest systematyczny wzrost tej wielkości, która w 2015 roku ma osiągnąd 14,3 miliona. Z Niemiec pochodzi najwięcej turystów zagranicznych (4,7 miliona w 2009 roku). Ich liczba w 2015 roku prawdopodobnie dojdzie do 5,1 miliona. Polska jest licznie odwiedzana także przez Rosjan, Białorusinów, Ukraioców (2,5 miliona turystów) oraz mieszkaoców paostw Unii 15

16 Europejskiej bez Niemiec (2,2 miliona). W najbliższych latach, do 2015 roku, prognozuje się tendencję wzrostową w powyższych zestawach: do 2,8 miliona gości z Rosji, Białorusi i Ukrainy i 2,9 miliona z Unii Europejskiej bez Niemiec. Wpływy z tytułu przyjazdów cudzoziemców wyniosły w 2009 roku 9,5 mld USD (5,2 mld pochodziło od turystów, a 4,3 mld od odwiedzających jednodniowych). Szacuje się wzrost eksportu turystycznego do 12,3 mld USD w 2015 roku. Cudzoziemcy odwiedzających województwo lubelskie to w większości obywatele Ukrainy (prawie 50% obcokrajowców) i Białorusi (ponad 35%). Polityka turystyczna Turystyka nie jest dziedziną jednorodną i zwartą. Problematyka jej rozwoju jest złożona ze względu na zróżnicowanie obejmujących ją zjawisk i zagadnieo. Na zarządzanie turystyką ma wpływ wiele samodzielnych sektorów gospodarki, co powoduje implikacje natury organizacyjnej, produkcyjnej, prawnej i technologicznej. Ministrem właściwym do spraw turystyki w Polsce jest Minister Sportu i Turystyki. Ustawa z dnia 4 września 1997 roku o działach administracji rządowej nakłada na niego w artykule 27a zadania dotyczące zagospodarowania turystycznego kraju oraz mechanizmów regulacji rynku turystycznego. W Polsce system zarządzania turystyką jest trójstopniowy. Poziom narodowy obejmuje dwa podmioty: Departament Turystyki w Ministerstwie Sportu i Turystyki oraz Polską Organizację Turystyczną. Na poziomie regionalnym działają Wydziały Turystyki Urzędów Marszałkowskich i Wojewódzkich oraz Regionalne Organizacje Turystyczne. Na najniższym, lokalnym, poziomie struktury zarządzania turystyką funkcjonują Urzędy Miast i Gmin oraz Lokalne Organizacje Turystyczne. Do harmonijnego rozwoju turystyki w Polsce niezbędna jest wielostronna współpraca administracji rządowej, jednostek samorządu terytorialnego, podmiotów gospodarczych, zrzeszeo oraz organizacji pozarządowych i społeczności lokalnych. 16

17 W systemie turystycznym uczestniczą następujące jednostki i organizacje: - Rząd Rzeczypospolitej Polskiej reprezentowany przez ministra właściwego do spraw turystyki; - Polska Organizacja Turystyczna wraz z 16 regionalnymi oraz licznymi lokalnymi organizacjami turystycznymi; - samorząd terytorialny wszystkich szczebli; - społeczności lokalne; - podmioty gospodarcze i ich zrzeszenia (w szczególności Polska Izba Turystyki, Izba Gospodarcza Hotelarstwa Polskiego, Polska Izba Hotelarstwa, Polska Izba Turystyki Młodzieżowej, Izba Gospodarcza Uzdrowiska Polskie, Rada Krajowa Izb Turystyki w Polsce); - uczelnie oraz przedsiębiorcy prowadzący działalnośd oświatową i eksperci; - organizacje pozarządowe (m. in. Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze, Polskie Towarzystwo Schronisk Młodzieżowych, Polska Federacja Campingu i Caravaningu, Polska Federacja Turystyki Wiejskiej Gospodarstwa Gościnne, Polskie Stowarzyszenie Hotelarstwa i Turystyki, Stowarzyszenie Konferencje i Kongresy w Polsce, Stowarzyszenie Gmin Uzdrowiskowych RP, Polski Związek Kajakowy, Żeglarski czy Kolarski); Polską Organizację Turystyczną (POT) powołano zgodnie z ustawą z dnia 25 czerwca 1999 roku. Swoją działalnośd rozpoczęła w styczniu 2000 roku jako wyspecjalizowana paostwowa instytucja promocyjna zagranicznej turystyki przyjazdowej i turystyki krajowej. POT została powołana w ramach programu PHARE TOURIN III z funduszy Unii Europejskiej. Celem było dostosowanie zarządzania turystyką w Polsce do standardów obowiązujących w paostwach będących członkami Unii Europejskiej oraz uczestnictwo na wspólnym rynku turystycznym przy zwiększeniu efektywności środków finansowych przeznaczonych na realizację zadao administracji publicznej w sferze turystyki. Kapitał organizacji przeznaczany jest głównie na marketing i promocję turystyki, np. poprzez stworzenie podstaw prawnych do łączenia funduszy na promocję budżetu paostwa z funduszami samorządu terytorialnego oraz izb gospodarczych i samych przedsiębiorców, działających w branży turystycznej. Dzięki połączeniu tych środków POT osiąga lepsze efekty działalności promocyjnej. Ważna rola POT przejawia się także w inicjowaniu szeregu 17

18 działao służących rozwojowi turystyki na obszarze Polski. W realizacji swoich zadao współpracuje z samorządami terytorialnymi i przedsiębiorstwami branży turystycznej. Przyczynia się do zrozumienia potrzeby komplementarnego ujmowania spraw turystyki przez władze samorządowe i branżę. Kolejnymi ogniwami trójstopniowej struktury zarządzania turystyką w Polsce są regionalne (ROT) i lokalne (LOT) organizacje turystyczne. Organizacje zrzeszają przedstawicieli samorządu terytorialnego, turystycznego samorządu gospodarczego, organizacji pozarządowych działających na rzecz rozwoju turystyki oraz przedsiębiorców pracujących w turystyce. Na szczeblu wojewódzkim od 2005 roku działa Lubelska Regionalna Organizacja Turystyczna. Do jej zadao należy: Koordynacja działao promocyjnych w województwie lubelskim; Tworzenie regionalnego systemu informacji turystycznej w celu zapewnienia kompleksowej informacji o województwie oraz włączenie w krajowe rozwiązania spójnego systemu informacji turystycznej; Promocja walorów turystycznych regionu lubelskiego w kraju i za granicą; Nadzór nad inicjowaniem i wdrażaniem strategii rozwoju turystyki i produktów turystycznych; Pomoc przy tworzeniu Lokalnych Organizacji Turystycznych w regionie oraz współpraca z nimi; Inicjowanie, opiniowanie i wspomaganie planów rozwoju i modernizacji infrastruktury turystycznej w regionie; Kształcenie kadr dla potrzeb turystyki; Prowadzenie badao i analiz marketingowych w dziedzinie turystyki; Pozyskiwanie środków z Unii Europejskiej. 18

19 Lokalne Organizacje Turystyczne powstają w obrębie obszarów atrakcyjnych turystycznie. Ich podstawowym zadaniem jest: integracja społeczności lokalnej, głównie jednostek samorządu lokalnego i miejscowej branży turystycznej; tworzenie i rozwój produktów turystycznych; gromadzenie i aktualizacja informacji o atrakcjach i produktach turystycznych; utrzymanie i prowadzenie lokalnych punktów informacji turystycznej. Członkami LOT są, podobnie jak w przypadku ROT, przedstawiciele samorządu terytorialnego gminy, powiatu, przedstawiciele lokalnej branży turystycznej (hotele, biura podróży, restauratorzy, zarządcy atrakcji turystycznych itd.) oraz inne podmioty zainteresowane rozwojem turystyki. Zasięg działania LOT odpowiada swoją wielkością obszarowi skupionych w niej jednostek samorządu lokalnego (zazwyczaj jednego lub kilku powiatów lub gmin). Powstaje na bazie lokalnych produktów turystycznych, co stanowi bardzo ważny element tworzenia oferty dla turystów. Stowarzyszenia turystyczne W Polsce funkcjonuje kilka stowarzyszeo o długiej tradycji, wpisanych w turystyczną historię kraju. W ostatnich pojawiło się coraz więcej organizacji działających lokalnie, najczęściej przy konkretnych instytucjach. Przez połączenie Polskiego Towarzystwa Turystycznego i Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w 1950 roku powstało Polskie Towarzystwo Turystyczno Krajoznawcze. W roku 2009 liczyło 61,4 tysięcy członków, co jednak było znacznie mniej niż w roku ,6 tysięcy osób. Najwięcej stowarzyszonych wywodzi się z klubów i kół terenowych (ponad 17 tysięcy) oraz ze szkół (prawie 15 tysięcy). Najliczniej reprezentowane są kluby turystyczno krajoznawcze młodzieżowe (127) i kolarskie (98). Główny cel PTTK (upowszechnianie turystyki kwalifikowanej i krajoznawstwa) realizowany jest przez liczne działania, m. in. kierowanie obiektami noclegowymi i muzealnymi, wydawanie 19

20 map, folderów i przewodników, prowadzenie szkoleo, wytyczanie tras turystycznych. Łączna długośd szlaków turystycznych PTTK wynosiła w 2009 roku 70,1 tysięcy kilometrów. Rosnąca liczba tras świadczy o wykorzystywaniu unikatowych walorów przyrodniczych i kulturowych jako czynnika rozwoju lokalnego. W 2009 roku do najdłuższych szlaków turystycznych należały szlaki piesze nizinne (35,9 tysięcy kilometrów) oraz rowerowe (17,2 tysięcy kilometrów). Długośd tras kajakowych i narciarskich jest najkrótsza i wynosi odpowiednio niecałe. Największa gęstośd i długośd (8,9 tysięcy kilometrów) szlaków turystycznych przebiega przez województwo małopolskie ze względu na rozwiniętą bazę turystyczną, kompleksy leśne i parki krajobrazowe. W województwie lubelskim znajduje się 3757 kilometrów tras, w tym 3282,8 kilometrów pieszych nizinnych, 415,2 kilometrów rowerowych i 59 kilometrów konnych. Polskie Towarzystwo Schronisk Młodzieżowych (PTSM) zostało utworzone w 1926 roku jako trzecie towarzystwo schronisk młodzieżowych na świecie. Działalnośd statutowa stowarzyszenia obejmuje głównie organizowanie sieci schronisk młodzieżowych, organizowanie środowiskowych, wojewódzkich i centralnych imprez turystycznych oraz upowszechnianie najtaoszej i najbardziej wartościowej wśród młodzieży formy letniego wypoczynku - obozów wędrownych. W ramach stowarzyszenia działa 800 kół PTSM. Członkostwo poświadcza legitymacja PTSM, której posiadanie wiąże się z możliwością uzyskania rabatu na nocleg. W województwie lubelskim znajdują się 4 oddziały PTSM: w Lublinie, Chełmie, Białej Podlaskiej, Zamościu. 20

21 Zatrudnienie w turystyce Turystyka w wielu regionach ma duży wpływ na aktywizację zawodową ludności. Przemysł turystyczny rozwija się na terenach, gdzie wskaźnik bezrobocia jest wysoki ze względu na ograniczenie możliwości pozyskania innej pracy. Społecznośd lokalna otrzymuje także profity w postaci wpływu na procesy wychowawcze, edukacyjne, np. w zakresie ochrony dóbr kultury i środowiska naturalnego. W 2008 roku liczba Polaków zatrudnionych w branży turystycznej wyniosła osób, z czego 8976 w województwie lubelskim. Sektor turystyczny przyjmuje do pracy najwięcej mieszkaoców województw: mazowieckiego (43998 osób), śląskiego (35880) i małopolskiego (31379), a najmniej z województw: podlaskiego (5513), opolskiego (5947), świętokrzyskiego (6135). W ocenie Światowej Rady Podróży i Turystyki w 2009 roku w Polsce nieznacznie wzrósł poziom zatrudnienia w przemyśle turystycznym (o 1,4%) natomiast spadł w całej gospodarce turystycznej o 3,6%. Tym samym udział w rynku pracy branży turystycznej nie zmienił się i wynosił 1,7%, przy spadku udziału gospodarki turystycznej z 7,2% w 2008 roku do 7% w 2009 roku. Do istotnych sfer wymagających pogłębienia wiedzy empirycznej należy stan kadr zatrudnionych w branży turystycznej. Brak rzetelnych i aktualnych wiadomości na temat kwalifikacji tych kadr wynikających z procesu kształcenia i dokształcania, procedur rekrutacyjnych, wymogów firm wobec nowozatrudnionych oraz struktury cech demograficznych i zawodowych pracowników skutkuje problemami w kształtowaniu polityki kadrowej przedsiębiorstw i instytucji, w ocenie i w realizacji procesów kształcenia, w ocenie przydatności kształconych kadr dla funkcjonowania i rozwoju turystyki. Obserwacje wskazują, że większośd absolwentów kierunków turystycznych poszukuje i znajduje pracę poza branżą, a przedsiębiorstwa turystyczne zatrudniają w dużym stopniu osoby bez kierunkowego wykształcenia. W mniejszym zakresie dotyczy to gastronomii, a w większym firm obsługujących ruch turystyczny i instytucji publicznych odpowiedzialnych za turystykę. 21

22 Do grupy czynników organizacyjnych związanych z kadrami w branży turystycznej należy także zaliczyd pomoc szkoleniową dla hotelarstwa. Pokaźny wzrost podaży obiektów i miejsc hotelowych, jaki miał miejsce w Polsce w ostatnich latach, przy ograniczonym popycie będzie skutkował pogorszeniem wskaźników efektywności. Spowoduje to koniecznośd stosowania wszechstronnych i wyrafinowanych zabiegów marketingowych, które mogłyby w części osłabid złe relacje ekonomiczne. Sprostanie tym problemom jest możliwe dzięki lepszemu niż obecnie przygotowaniu kadry zarządzającej hotelami. Dotyczy to szczególnie obiektów małych oraz tych, które nie należą do sieci hotelowych. Wewnętrzne szkolenia i marketing hotelowy na wysokim poziomie opanowały hotele sieciowe. Stąd też, między innymi lepsze od przeciętnych wskaźniki wykorzystania obiektów w tej grupie. Pozostawienie hotelarzy z mniejszych obiektów samym sobie stwarza aktualnie zagrożenie, że liczba bankructw w tym segmencie rynku może byd w najbliższych latach znacząca. Pociągnie to za sobą koszty ekonomiczne i socjalne oraz obniżenie wartości rynku w oczach potencjalnych inwestorów. Szkolenia marketingowe hotelarzy w wielu przypadkach współfinansowane są przez Programy Operacyjne Kapitał ludzki. Biura podróży Specyficzny dla branży turystycznej jest usługowy charakter, głównie małych i średnich, przedsiębiorstw. W 2009 roku Centralna Ewidencja Organizatorów Turystyki i Pośredników Turystycznych zarejestrowała 2956 podmiotów, które posiadają zezwolenie na prowadzenie działalności. Najwięcej firm działało na terenie województwa mazowieckiego (590), śląskiego (410), małopolskiego (380), a najmniej w województwie lubuskim (49), świętokrzyskim (53), opolskim (56). W województwie lubelskim funkcjonowało 84 biur podróży, w tym 23 organizatorów turystyki, 61 organizatorów i pośredników. W obszarze Gotanii znajdują się 7 firm turystycznych: 2 biura podróży w Hrubieszowie (Raj-Sega i Księżyk E.), 5 w Tomaszowie Lubelskim (Voyager, Anna, Euro-Travel, biuro turystyczne Quand, Agencja Turystyczno-Usługowa Belinda-Tour). 22

23 Baza noclegowa W połowie 2010 roku zarejestrowano w Polsce 7206 obiektów zbiorowego zakwaterowania, w tym 3223 obiektów hotelowych i 3983 pozostałych obiektów. Najliczniejsze grupy stanowią hotele (1796), ośrodki wczasowe (1154), inne obiekty hotelowe (1011). Spis z 2009 roku ujął 6992 obiektów bazy noclegowej, z których 4989 było całorocznych. Ogólna liczba pokoi wyniosła , a liczba miejsc noclegowych W województwie lubelskim znajdowało się 285 obiektów z miejscami noclegowymi. Szczegółowe zasoby bazy noclegowej w województwie lubelskim przedstawia następująca tabela. Tabela 1. Zasoby bazy noclegowej w województwie lubelskim w 2009 roku RODZAJ OBIEKTU KAT. HOTELI LICZBA OBIEKTÓW LICZBA OBIEKTÓW CAŁOROCZNYCH LICZBA POKOI W HOTELACH LICZBA MIEJSC NOCLEGOWYCH Wszystkie obiekty Hotele razem Hotele **** Hotele *** Hotele ** Hotele * Hotele bez * Motele LICZBA MIEJSC NOCLEGOWYCH CAŁOROCZNYCH 23

24 Pensjonaty Inne hotelowe Domy wycieczkowe Szkolne schroniska młodzieżowe Ośrodki wczasowe Ośrodki kolonijne Ośrodki szkoleniowo wypoczynkowe Domy pracy twórczej Zespół domków turystycznych Kempingi Pola biwakowe Zakłady uzdrowiskowe Pozostałe niesklasyfikowane Źródło: GUS; opracowanie: Instytut Turystyki 24

25 Gotania obejmuje 9 gmin zlokalizowanych na terenie trzech powiatów hrubieszowskiego, tomaszowskiego i zamojskiego. Bazę noclegową tego terenu prezentują poniższa tabela. Tabela 2. Zasoby bazy noclegowej w powiatach hrubieszowskim, tomaszowskim, zamojskim POWIAT RODZAJ OBIEKTU KAT. HOTELI LICZBA OBIEKTÓW LICZBA OBIEKTÓW CAŁOROCZNYCH LICZBA POKOI W HOTELACH LICZBA MIEJSC NOCLEGOWYCH LICZBA MIEJSC NOCLEGOWYCH CAŁOROCZNYCH HRUBIESZOWSKI Wszystkie obiekty TOMASZOWSKI (LUBL) Inne hotelowe Ośrodki wczasowe Pozostałe niesklasyfikowane Wszystkie obiekty Inne hotelowe Szkolne młodzieżowe schroniska Ośrodki wczasowe Ośrodki kolonijne Zespół turystycznych domków Kempingi ZAMOJSKI Wszystkie obiekty Hotele razem

26 Hotele **** Motele Pensjonaty Inne hotelowe Szkolne młodzieżowe schroniska Ośrodki wczasowe Ośrodki szkoleniowo wypoczynkowe Zespół turystycznych domków Pozostałe niesklasyfikowane Źródło: GUS; opracowanie: Instytut Turystyki Baza noclegowa w obszarze Gotanii i okolicach obejmuje 39 obiektów, z czego najwięcej (25) w powiecie zamojskim, a najmniej (3) w hrubieszowskim. W sumie posiadają one 2500 miejsc noclegowych, w większości sezonowych. Liczba całorocznych obiektów wynosi 17, a miejsc noclegowych W powiatach przeważają ośrodki wczasowe (11) z 681 miejscami noclegowymi, zespoły domków turystycznych (6) z 462 miejscami, ośrodki szkoleniowo wypoczynkowe (5) z 342 miejscami, inne hotelowe (4) oraz szkolne schroniska młodzieżowe (4). W powyższym zestawieniu zaprezentowano bazę noclegową całego regionu hrubieszowsko tomaszowsko zamojskiego. Należy jednak zaznaczyd, iż Gotania obejmuje tylko jedną gminę z powiatu zamojskiego oraz dwie z tomaszowskiego, a jak wspomniano w powiecie hrubieszowskim liczba obiektów noclegowych jest najmniejsza. 26

27 Turystyka kulturowa Potencjał kulturowy Polski jest ogromny. W praktyce i promocji turystycznej jest jednak wciąż w niewystarczającym stopniu wykorzystywany. Bogactwo przyrodnicze i dziedzictwo kulturowe należy nie tylko chronid, ale także wykorzystywad dla rozwoju turystyki. Polska, jako jeden z najatrakcyjniejszych krajów w Europie, ma szansę na zajęcie dobrej pozycji na europejskim (a z czasem również na światowym) rynku turystycznym. Zasoby kulturowe mogą stanowid podstawę rozwoju aktywności turystycznych powiązanych w spójne produkty rynkowe o cechach lokalnej tożsamości. Turystyka kulturowa to nie tylko zwiedzanie atrakcji turystycznych, ale przede wszystkim penetracja tradycji, kultury i naturalnego pejzażu. Na tak pojętą turystykę nie brakuje chętnych, natomiast występuje niedostatek ofert. Poszukiwanie oryginalnych, nieskażonych i zachwycających miejsc oraz powroty do korzeni to obecne trendy na światowym rynku turystycznym. W Polsce turystyka kulturowa jest segmentem wyraźnie niedocenianym. Jednak władze kraju zauważyły powyższą kwestię i problematykę, co uwidacznia się w opracowywanych dokumentach i projektach. Ponadto biura turystyczne coraz częściej organizują tzw. wycieczki objazdowe, w dużej mierze skoncentrowane właśnie na turystyce kulturowej. Dominującą funkcją turystyki są działania i konsekwencje ekonomiczne. W 1999 roku na konferencji naukowej Walory kulturowe w turystyce w Warszawie postawiono tezę, że kultura tworzy nowe wartości ekonomiczne. Stwierdzono także, że dziedzictwo kulturowe jest jednym z czynników sprawczych wyjazdów turystycznych. Specjaliści w zakresie ekonomiki regionalnej i turystyki wskazują środowisko kulturowe jako jeden z głównych elementów biznesu turystycznego. Rozkwit turystyki kulturowej przyczynia się do rozwoju społeczno gospodarczego kraju. Uwidacznia się to w tworzeniu miejsc pracy, generowaniu zapotrzebowania na wysoko wykwalifikowanych specjalistów, wykorzystywaniu nowych technologii, często nastawionych proekologicznie. Rozwój opiera się na polskim dziedzictwie kulturowym, wiedzy i informacji. Jest powiązany z innymi sektorami gospodarki, obejmuje rynek ponadlokalny. Główną przyczyną zainteresowania tematyką turystyki kulturowej jest dostrzeżenie przez lokalną społecznośd 27

28 możliwości uzyskiwania przychodów z prowadzenia działalności turystycznej. Ożywienie i intensyfikacja popularności turystyki kulturowej związane są także z takimi czynnikami, jak wzrost popytu na produkty specjalistyczne, włączenie elementów sztuki, religii i historii do organizowanych imprez oraz bardziej kreatywne przekazywanie informacji. Działania związane z rozwojem turystyki kulturowej stawiają sobie za cel m.in. wzrost inwestycji w zakresie ochrony i odbudowy dziedzictwa kulturowego, rozwój imprez i atrakcji kulturalnych regionu, co w konsekwencji prowadzi do zwiększenia liczby turystów uczestniczących w ofercie kulturowej. Do ważnych kwestii należy również wzbogacanie kompetencji kadr turystyczno kulturowych oraz wzmacnianie współpracy między różnymi podmiotami przy regionalnych działaniach kulturalnych. Do osiągnięcia powyższych celów niezbędny jest szereg konkretnych działao m. in.: dostosowanie produktów turystycznych do potrzeb rynku, przedstawienie specyfiki i tożsamości regionalnej w proponowanych produktach turystycznych, rozwój i modernizacja infrastruktury, uformowanie odpowiedniego systemu promocji i dystrybucji regionalnych produktów turystycznych, stworzenie zintegrowanej sieci informacji turystycznej i rezerwacji, określenie priorytetowych przedsięwzięd i inwestycji, aktywowanie do podnoszenia kwalifikacji pracowników zatrudnionych w gospodarce turystycznej regionu, umożliwienie odpowiedzialnym podmiotom realizację strategii rozwoju turystyki oraz wsparcie w ubieganiu się o środki finansowe na urzeczywistnienie przyjętych celów strategicznych. Rekonstrukcje historyczne W kontekst analizy krajowego, regionalnego i lokalnego (hrubieszowsko tomaszowsko zamojskiego) rynku turystycznego wpisuje się problematyka organizacji rekonstrukcji historycznych. Archeologia eksperymentalna budzi zainteresowanie nie tylko pasjonatów tej dziedziny, 28

29 ale także potencjalnych turystów. Zajmuje się ona badaniem technologii wymarłych cywilizacji poprzez próby rekonstrukcji przedmiotów i technik rzemieślniczych. Przykładem działao na tej podstawie jest tworzenie skansenów historycznych, zakładanie towarzystw, organizowanie imprez. Najpopularniejszym rezerwatem archeologicznym w Środkowo Wschodniej Europie jest Biskupin. Przy tamtejszym skansenie funkcjonuje Biskupioskie Towarzystwo Archeologiczne im. Wincentego Szwajcera. Muzeum Archeologiczne organizuje od 1995 roku Festyny Archeologiczne oraz szereg innych wydarzeo wpisanych już na stałe w kalendarium imprez. Kompleksową ofertę prezentuje także Skansen Wikingów w Wolinie ze Stowarzyszeniem Centrum Słowian i Wikingów Wolin Jomsborg Wineta, inicjatorzy Festiwalu Słowian i Wikingów (od 1994 r.). Podobny profil działalności, ale na mniejszą skalę posiada m. in. grodzisko Mazurski Eden w Krainie Wielkich Jezior, Rezerwat Archeologiczny Rydno na Kielecczyźnie oraz osada paleolityczna Mamucia Dolina nad Biebrzą. Produkt turystyczny Gotania także opiera się na historycznych rekonstrukcjach. W gockim parku historycznym można zastosowad podobne rozwiązania w celu utworzenia porównywalnych standardów turystycznych i osiągnięcia materialnych korzyści Prognozy rozwoju turystyki Turystyka staje się jedną z największych gałęzi światowej gospodarki. Wpływy z międzynarodowych podróży stanowią prawie 13% eksportu na świecie, a wartośd inwestycji związanych z turystyką ponad 9 % wszystkich inwestycji na świecie. Europejski rynek turystyczny charakteryzuje się silną polityką turystyczną (ingerencją władz i organizacji regionalnych) w zakresie usług oferowanych turystom. Równocześnie rządy poszczególnych paostw i regionów poszukują narzędzi stymulujących podnoszenie jakości oferowanych usług przez przedsiębiorstwa turystyczne. 29

30 Pozycja Polski na międzynarodowym rynku turystycznym ma szansę ulec poprawie dzięki uczestnictwie w Międzynarodowych Targach Turystycznych w Berlinie w 2011 roku w charakterze kraju partnerskiego. Jest to doskonała okazja do promocji kraju (zarówno wśród fachowców od turystyki z całego świata, jak i konsumentów usług turystycznych), poprawy wizerunku i wzrostu zainteresowania, a przez to zwiększenia ruchu i wpływów z eksportu turystycznego. Medialnośd tego wydarzenia sprawia, że relacje z targów będą, niejako automatycznie, informacjami o Polsce. Przemyślana i prawidłowo poprowadzona prezentacja może zaważyd na przełamaniu lub podtrzymaniu stereotypów na temat Polski lub wykreowaniu całkiem nowego wizerunku. Do czynników politycznych bezpośrednio oddziaływujących na polską gospodarkę turystyczną należy zakooczenie i wdrożenie międzyrządowych porozumieo o ruchu osobowym pomiędzy Polską a jej sąsiadami nienależącymi do układu z Schengen. Odnośnie budowy sfer wpływu, jak i rozwiązywania konkretnych bieżących problemów powinno się zaliczyd umocnienie pozycji Zespołu Parlamentarnego do spraw Turystyki w VI kadencji Sejmu Rzeczypospolitej Polski oraz Międzyresortowego Zespołu do spraw Koordynacji Zadao Rządu Określonych w Kierunkach Rozwoju Turystyki do 2015 roku. Wśród czynników prawno administracyjnych istotne jest zakooczenie procesu uchwalania lokalnych planów zagospodarowania przestrzennego. Będzie to skutkowało przejrzystością w zakresie oceny możliwości inwestycyjnych zarówno dla nowopowstających obiektów noclegowych, jak i urządzeo rekreacyjnych. Innym ważnym czynnikiem ze sfery prawno administracyjnej powinno byd dalsze upraszczanie procedur związanych z uruchamianiem inwestycji służących obsłudze ruchu turystycznego, w tym przede wszystkim inwestycji komunikacyjnych, bazy noclegowej, infrastruktury rekreacyjnej i przeznaczonej dla turystyki specjalistycznej ze szczególnym uwzględnieniem przepisów o ochronie środowiska. 30

31 Biorąc pod uwagę, że pewna częśd zapisów ustawy o usługach turystycznych wynika bezpośrednio z prawa unijnego, a do innych nadrzędnych regulacji prawa polskiego powinny zostad dołożone starania do uproszczenia lub wyeliminowania przepisów niewymagających koniecznej interwencji ustawodawcy. Działalnośd przedsiębiorstw branży turystyczne jest oparta przede wszystkim na świadczeniu usług, więc powinna w większym stopniu niż dotychczas wykorzystad możliwości, jakie stwarza wdrażanie programów współfinansowanych przez Unię Europejską Innowacyjna gospodarka i Kapitał ludzki. Wiele osób skorzystało dotychczas z tej pomocy, ale świadomośd możliwości wzięcia udziału w projektach jest wciąż niska. Silne powiązanie tzw. czynnika ludzkiego oraz uwarunkowao technologicznych i organizacyjnych w sektorze turystycznym powoduje, iż efekty wdrożenia nowoczesnych rozwiązao powinny przyczynid się do wzrostu rentowności tej grupy przedsiębiorstw. Ważnym czynnikiem natury organizacyjnej powinna byd bardziej wnikliwa obserwacja zjawisk społecznych i gospodarczych dotyczących turystyki oraz szybszy obieg informacji pochodzących z monitoringów, a także rozszerzenie kręgu odbiorców tej informacji. Zagraniczna turystyka przyjazdowa W 2015 roku do Polski powinno przyjechad 20 milionów turystów zagranicznych. W związku z organizacją Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej przez Unię Europejskich Związków Piłkarskich (UEFA) wzrost liczby turystów w 2012 roku prawdopodobnie będzie najwyższy. W latach kolejnych (do 2020 roku) tempo wzrostu eksportu turystycznego ma wynosid około 3%. Z powodu wolniejszego niż oczekiwany wzrost liczby turystów zagranicznych, struktura ich wydatków nabiera szczególnego znaczenia. Największą wagę będzie się przywiązywało do jakości usług, która stanowi o konkurencyjności i rozszerzeniu oferty dostępnej w czasie pobytu w kraju. Przy wyborze kierunku wyjazdu turystycznego coraz większego znaczenia nabiera dostępnośd komunikacyjna (głównie bezpośrednie połączenia lotnicze, czas dojazdu). Trendy rozwojowe będą 31

32 dotyczyły głównie turystyki miejskiej, prozdrowotnej, kwalifikowanej. W strukturze wydatków w czasie pobytu w Polsce, spadad powinien udział wydatków na bazę noclegową i transport na korzyśd usług kulturalno rekreacyjnych. O ostatecznej liczbie przyjazdów turystów zagranicznych zadecyduje konkurencyjnośd polskich produktów turystycznych na międzynarodowym rynku oraz jakośd kadr turystycznych. Turystyka krajowa mieszkaoców Polski W 2015 roku Polacy prawdopodobnie odbędą 48,1 miliona podróży turystycznych (w tym około 25,2 miliona długookresowych i 22,9 miliona krótkookresowych) przy średniorocznym tempie wzrostu 4,2%. Rozwój turystyki krajowej w latach kształtowany będzie przez podwyższenie dochodów Polaków umożliwiający wzrost liczby wyjazdów turystycznych. Prognozowane relacje dotyczące wielkości ruchu turystycznego i wydatków na turystykę stały się podstawą dla sformułowania trzech scenariuszy rozwoju. Zakładają one tempo wzrostu wydatków na turystykę w Polsce w cenach stałych w latach Według I scenariusza będą one na poziomie planowanego tempa wzrostu PKB w poszczególnych latach. Scenariusz II prognozuje tempo o 2 punkty procentowe wyższe niż planowany wzrost PKB w poszczególnych latach, a oczekiwany (scenariusz III) - nieco wyższe niż planowany wzrost PKB. 32

33 1.3. Audyt turystyczny obszaru GOTANII Walory turystyczne GOTANII Głównymi atutami miejscowej oferty turystycznej oprócz dziedzictwa archeologicznego są walory naturalne, na których mogą bazowad inne formy turystyki. Rzeka Bug stanowi główny walor przyrodniczy Gotanii. Do granic regionu, a tym samym Polski, dopływa na 185 km swojego biegu w pobliżu wsi Gołębie, w gminie Dołhobyczów. Bug uznany jest za niebezpieczną rzekę ze względu na częste wiry oraz tzw. podwójne dno. Brak uregulowania, liczne meandry, mielizny i łachy oraz bogactwo ryb i odpowiednie warunki lęgowe ptaków przesądzają o ekologicznym znaczeniu rzeki. Brzegi często są strome i urwiste, ale jest sporo miejsc dogodnych na postój i wyjście z łodzi czy kajaka. Od 2000 roku odbywa się tygodniowy Ogólnopolski Spływ Kajakowy Bug nazywany Nadbużaoskimi Spotkaniami na Kresach. Celem organizowania imprezy kajakowej jest promocja walorów kulturowych i turystycznych Kotliny Hrubieszowskiej. Rzeka na trasie spływu biegnie naturalnym korytem i meandruje starorzeczami wśród łąk. W wielu miejscach drogę tarasują powalone gałęzie. Trasa jest o tyle ciekawa, że na jednym z odcinków wiedzie pod mostem granicznym i przejściem drogowym Zosin Uściług, które stanowi najdalej na wschód wysuniętą częśd Polski. Ciekawostką jest, że kajakarze mogą postawid nogę na ukraioskim brzegu tylko wówczas, gdy ich życiu lub zdrowiu zagrozi niebezpieczeostwo. Pilnujące jednostki straży granicznej przypominają uczestnikom spływu o konieczności trzymania się lewego, polskiego brzegu. Na Międzynarodowych Targach Poznaoskich impreza kajakowa otrzymała I Nagrodę na Najlepszy Agroturystyczny Produkt Regionalny 2002 roku. 33

34 Huczwa jest pierwszym dużym dopływem Bugu. Swoje źródło ma w Justynówce na wysokości 318 m n.p.m. (Biała Góra) i stamtąd płynie przez powiaty tomaszowski i hrubieszowski na długości 75 km. Rzeka na wielu odcinkach. W obszarze Gotanii znajdują się fragmenty Strzeleckiego Parku Krajobrazowego, Nadbużaoskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, Dołhobyczowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz rezerwaty przyrody (leśne, faunistyczne) i zespoły przyrodniczo - krajobrazowe. Duże kompleksy leśne i walory krajobrazowe, znaczne możliwości produkcyjne oraz czysta ekologicznie żywnośd stanowią doskonały potencjał pod budowę bazy dla agroturystyki. Dodatkowym atutem umożliwiającym rozwój funkcji turystycznych i wypoczynkowych jest możliwośd organizacji wycieczek pieszych, rowerowych i samochodowych. W 2007 roku oddany został dla turystów Szlak Gocki na trasie Masłomęcz Kosmów Kryłów. Źródło: Internet,

35 Do najciekawszych miejsc na szlaku należy: skansen Chata Gocka w Masłomęczu, tereny wykopalisk (osada Gotów), Czapliniec pod Kosmowem, kapliczka św. Mikołaja z wilkiem nad uzdrawiającym źródełkiem w Kolonii Kryłów, ruiny zamku Ostrorogów w Kryłowie. Trasa przeznaczona jest dla turystów pieszych i na rowerach Gmina wiejska Mircze Gmina Mircze położona jest w południowo wschodniej części powiatu hrubieszowskiego. Siedziba władz gminnego samorządu terytorialnego połączona jest dogodnymi szlakami komunikacyjnymi z siedzibą powiatu i większymi ośrodkami miejskimi regionu. Oddalona jest od miasta wojewódzkiego - Lublina o około 150 km, od Hrubieszowa - miasta powiatowego o około 18 km, od Zamościa o około 55 km, od Tomaszowa Lubelskiego o około 40 km. Gmina Mircze jest jedną z największych obszarowo jednostek administracyjnych w województwie. ZAGOSPODAROWANIE TURYSTYCZNE Baza noclegowa na terenie gminy obejmuje 4 gospodarstwa agroturystyczne (w Wereszynie, Prehoryłem, dwa obiekty w Kolonii Kryłów). Także podmioty gospodarcze świadczące usługi gastronomiczne są nieliczne. W Mirczu znajduje się dom weselny, klubokawiarnia i bar. Gmina posiada 4 obiekty sportowe stadion w Mirczu i trzy szkolne hale sportowe. Na terenie gminy Mircze oprócz fragmentu Szlaku Gockiego znajdują się inne, nieoznakowane szlaki rowerowe: I trasa: Mircze Małków Kryłów Kol.- Górka Zabłocie Smoligów Ameryka Mircze (łączna długości około 30 km) 35

36 II trasa: Mircze Borsuk Kol. Stara Wieś Mołożów Kol. Tuczapy Lipowiec Miętkie - Mircze (łączna długośd około 25 km) III trasa: Mircze Stara Wieś Radostów Wiszniów Wereszyn Mircze (łączna długośd około 23 km) W Kryłowie znajduje się Izba Pamięci oraz punkt informacji turystycznej. WALORY TURYSTYCZNE GMINY MIRCZE Gmina Mircze leży we wschodniej części Polski w widłach rzek Huczwy i Bugu. Od wschodu jej naturalną granicę stanowi rzeka Bug, natomiast cała zachodnia częśd gminy leży w dolinie Huczwy. Ponadto przez teren gminy płynie rzeka Bukowa oraz jej największy dopływ Kacapski Rów. Powiązania przyrodnicze gminy z otoczeniem wynikają m. in. z przebiegu przez gminę korytarza ekologicznego rzeki Bug o międzynarodowej randze, występowania wysokiej jakości gleb o wysokim potencjale do produkcji żywności, położenia w systemie obszarów prawnie chronionych (wschodnia częśd gminy leży w granicach Dołhobyczowskiego Parku Krajobrazowego oraz łączącego się z nim Nadbużaoskiego Parku Krajobrazowego). Rozwój funkcji turystycznej umożliwiają dodatkowe atuty w postaci zabytkowych obiektów. Są to m. in.: Kopiec ziemny kurhan stanowisko archeologiczne nr 21/139/ Pojedynczy kurhan w Koloni Kryłów jest jednym z nielicznych stosunkowo dobrze zachowanych pradziejowych obiektów tego typu na terenie kotliny hrubieszowskiej. Kurhan ten najprawdopodobniej kryje pochówki kultury ceramiki sznurowej z okresu neolitu. Kościół parafialny pod wezwaniem Narodzenia NMP w Kryłowie. Fragment ogrodzenia klasztoru reformatów i pozostałośd ogrodów klasztornego reformatów w Kryłowie. 36

37 Pozostałości bastei zamkowej Kryłowie. Zamek Ostrorogów datowany jest na czas średniowiecza. Zbudowano go na wyspie, w miejscu będącym jednym z punktów osadniczych Lubelszczyzny prawdopodobnie na Grodach Czerwieoskich. Całośd stanowi rzadki i szczególnie cenny przykład zamku nawodnego na planie trójkąta. Brama z domkiem odźwiernego w parku dworskim w Kryłowie Kościół murowany wraz z cmentarzem przykościelnym i drzewostanem w Modryniu Cmentarz wojenny z I wojny światowej w Modryniu Park Dworski w Szychowicach Dawna cerkiew prawosławna obecnie Kościół parafialny w Wiszniowie oraz cmentarz przykościelny z drzewostanem Cmentarz wojenny z I wojny światowej w Radostowie Figura kamienna NMP w Radostowie Kościół parafialny z dzwonnicą, cmentarzem przykościelnym i drzewostanem w Mirczu Rokokowa figura św. Jana Nepomucena w Kryłowie Młyn motorowy w Kryłowie Figura św. Mikołaja z wilkiem kamiennym w Kolonii Kryłów ustawiona obok źródła z wodą uchodzącą za lecznicą. Oryginalna statua przedstawia św. biskupa naturalnej wielkości oraz siedzącego wilka z jednej strony i kosz z kilkoma bochenkami chleba z drugiej Pomnik X lecia Niepodległości Cmentarz z okresu Powstania Styczniowego w Mołożów Kolonii Cmentarz unicki w Prehoryłem Kapliczka św. Jana Nepomucena w Starej Wsi 37

38 Gmina miejska Hrubieszów Gmina Hrubieszów jest położona w północno wschodniej części powiatu hrubieszowskiego, przy polsko ukraioskiej granicy. Jej siedziba Hrubieszów jest najbardziej na wschód wysuniętym miastem w Polsce. Hrubieszów jest siedzibą powstałej w 2009 roku Lokalnej Organizacji Turystycznej Gotania. W ramach międzynarodowej współpracy posiada miasto partnerskie ukraioski Włodzimierz Wołyoski. ZAGOSPODAROWANIE TURYSTYCZNE Hrubieszów jest największym ośrodkiem miejskim w Gotanii. W konsekwencji posiada najbardziej rozbudowaną i różnorodną bazę noclegową i gastronomiczną. Infrastruktura sportowa obejmuje boiska i hale przy szkołach i Hrubieszowskim Ośrodku Sportu i Rekreacji oraz ośrodek jeździecki. Transgraniczne Centrum Informacji Turystycznej znajduje się przy Powiatowej Bibliotece Publicznej w Hrubieszowie oraz przy Gminnym Ośrodku Kultury w Wojałowicach (gmina wiejska Hrubieszów). Przez teren gminy Hrubieszów prowadzą następujące trasy turystyczne: Nadbużaoski Szlak Przyjaźni Nadbużaoski Szlak Rowerowy Ścieżka Historyczno Przyrodnicza Królewski Kąt Lokalna Trasa Turystyczna Nadbużaoski Tramp Transgraniczna Trasa Turystyczna 38

39 Pętla Historyczno Staszicowska Szlak Gocki Transgraniczny Szlak Turystyczny WALORY TURYSTYCZNE Lasy strzeleckie stanowią główny walor przyrodniczy gminy Hrubieszów. Natomiast najważniejsze obiekty antropogeniczne to: układ urbanistyczny miasta zespół klasztorny dominikanów kościół św. Mikołaja cerkiew grekokatolicka, obecnie kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem św. Stanisława cerkiew prawosławna pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP zespół dworski Du Chateau obejmujący dwór, 2 oficyny, ogród z dziedziocem i ogrodzenie Gmina wiejska Komarów-Osada Gmina Komarów-Osada położona jest w południowo - wschodniej części powiatu zamojskiego i cechuje się stosunkowo słabą dostępnością komunikacyjną. Przez jej teren nie przebiega żadna droga o znaczeniu międzyregionalnym. Gmina znajduje się w odległości 110 km od Lublina, 22 km od Zamościa oraz około 50 km od przejścia granicznego z Ukrainą w Hrebennem. 39

40 ZAGOSPODAROWANIE TURYSTYCZNE W Gminie Komarów-Osada nie ma ani jednego obiektu noclegowego. Baza gastronomiczna ogranicza się do jednego punktu w Komarowie. Planowane jest otwarcie pizzerii. Gminę Komarów-Osada reprezentuje 13 członków w Lokalnej Grupie Działania Ziemia Zamojska, której celem jest działanie w czterech priorytetach rozwoju: turystyka, obszary wiejskie, gospodarka, dziedzictwo kulturowe, przyrodnicze i historyczne. Prawdopodobnie gmina weźmie udział w projekcie Kulinarny Szlak Smaków. W ramach wdrażania produktu turystycznego - szlak planuje się budowę infrastruktury turystycznej, w tym szlaków konnych, rowerowych, narciarskich, trialu rowerowego, pola do zorbingu. WALORY TURYSTYCZNE Liczne walory naturalne stanowią mocna podstawę pod rozwój wielu form turystyki, głównie kwalifikowanej (pieszej, rowerowej, narciarskiej). Ważnym elementem środowiska przyrodniczego jest sied hydrograficzna i rzeźba terenu. Przez środek gminy Komarów-Osada, z zachodu na wschód przepływa rzeka Sieniocha, lewobrzeżny dopływ Huczwy, do której wpadają mniejsze cieki wodne. Źródliska rzeki znajdują się na pograniczu Antoniówki i Wolicy Śniatyckiej. W południowo - zachodniej części gminy płynie Kryniczka, prawobrzeżny dopływ Wieprza. Częśd obszaru gminy Komarów-Osada objęta jest siecią NATURA W jej ramach wyznaczono jedną ostoję ptasią (Ostoja Tyszowiecka) i dwie ostoje siedliskowe (Dolina Sieniochy, Torfowisko Węglanowe Śniatycze). Powierzchnia lasów jest niewielka i wynosi około 7% powierzchni. Występują jedynie w okolicach Duba, Śniatycz i Wolicy Śniatyckiej. Żadne formy ochrony przyrody nie występują w gminie. Na obszarze Ostoi Tyszowieckiej planowane jest utworzenie Tyszowieckiego Parku 40

41 Krajobrazowego lub Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz stworzenie dwóch korytarzy ekologicznych: Dolina Górnej Łabuoki Górna Topornica oraz Lasy Rachodoszcze Łabunie i las Plebaoszczyzna. Prawdopodobnie powstanie też użytek ekologiczny obejmujący torfowiska Perespa. Szczególnie atrakcyjne pod względem rozwoju turystyki są liczne wąwozy. Na okolicznych stokach powinny powstad wyciągi narciarskie oraz trasy narciarstwa śladowego. Na terenie gminy znajdują się obiekty zabytkowe objęte ścisłą ochroną konserwatorską na podstawie przepisów ustawy o ochronie dóbr kultury, wpisane do rejestru zabytków Województwa Lubelskiego: zespół kościoła parafialnego pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia (drewniany kościół i dzwonnica, cmentarz przykościelny, ogrodzenie z bramką, cmentarz rzymskokatolicki z kaplicą grobową rodziny Rulikowskich w Dubie kościół parafialny pod wezwaniem Świętej Trójcy z cmentarzem kościelnym w Komarowie - Osadzie mogiła żołnierzy poległych w bitwie pod Komarowem w dniu w Wolicy Śniatyckiej drewniana cerkiew grekokatolicka, obecnie kościół rzymskokatolicki z dzwonnicą i cmentarzem w Zubowicach Miejsca bitwy wojsk polskich z Armią Czerwoną podczas wojny polsko-bolszewickiej upamiętnia Szlak historyczny. W miejscowościach: Antoniówka, Huta Komarowska, Janówka, Kadłubiska, Komarów-Wieś, Kraczew, Krzywystok, Księżostany, Ruszczyzna, Sosnowa-Dębowa, Swaryczów, Śniatycze, Tuczapy, Wolica Brzozowa, Wolica Śniatycka, Dub, Tomaszówka, Zubowice znajdują się stanowiska archeologiczne. Odpowiednio zagospodarowane w infrastrukturę (szlaki, ścieżki, baza turystyczna) staną się bardzo istotną i integralną częścią produktu turystycznego GOTANIA. 41

42 Gmina wiejska Tomaszów Lubelski Gmina Tomaszów Lubelski leży w centralnej części powiatu tomaszowskiego. Posiada dośd dobre połączenie drogowe droga krajowa nr 17, drogi wojewódzkie, bliskośd przejścia granicznego z Ukrainą (20 km) w Hrebennem oraz odległa o zaledwie 5 km stacja kolejowa w Bełżcu. ZAGOSPODAROWANIE TURYSTYCZNE Baza noclegowa i gastronomiczna na terenie gminy wiejskiej Tomaszów Lubelski jest skromna. Nieliczne obiekty świadczące podstawowe usługi turystyczne znajdują się w Kolonii Łaszczówka, Rogoźnie, Pasiekach, Rabinówce, Dąbrowie Tomaszowskiej. Niektóre z nich są członkami Lokalnej Organizacji Turystycznej Roztocze. Przez teren gminy Tomaszów Lubelski przebiegają 4 szlaki turystyczne: Centralny Historyczny (Tomaszów Lubelski Rachanie Tyszowce - Turkowice) Wolnościowy (Tomaszów Lubelski Bełżec - Hrebenne) Walk Partyzanckich (Tomaszów Lubelski - Siwa Dolina - Pasieki Łosiniec Osuchy Kozaki Górecko Koscielne - Stary Lipowiec - Stary Majdan - Bidaczów Stary) 42

43 WALORY TURYSTYCZNE Warunki przyrodnicze gminy są odpowiednie do uprawiana turystyki pieszej, konnej i rowerowej (ścieżki rowerowe i szlaki turystyczne) oraz myślistwa i wędkowania. Obszary chronione w gminie obejmują częśd Krasnobrodzkiego Parku Krajobrazowego, rezerwat Piekiełko koło Łaszczówki, gdzie skupionych jest 70 głazów narzutowych z epoki lodowcowej oraz rezerwat Zarośle nieopodal Ulowa wpisany do obszaru Natura Także tam znajduje się najwyższe wzgórze Roztocza Środkowego (385 m n.p.m.) - pomnik przyrody Wapienia. W samym Ulowie mieści się cmentarzysko Herulów, ludu germaoskiego z pierwszej połowy IV wieku - obecnie teren wykopalisk archeologicznych. Na terenie gminy na wysokości 318 m n.p.m. znajduje się Biała Góra z wyciągiem orczykowym oraz sztucznie naśnieżanym i oświetlanym stokiem narciarskim. Długośd zjazdu wynosi 400 m przy różnicy wzniesieo 70 m. Obiekt zarządzany jest przez Ośrodek Sportu i Rekreacji Tomasovia w Tomaszowie Lubelskim. Dodatkowym zapleczem stoku jest punkt małej gastronomii otwarty w godzinach pracy wyciągów. Ponadto na Siwej Dolinie znajdują się trasy do uprawiania narciarstwa biegowego. Warunki do uprawiania jeździectwa oferują stadniny koni Pod Lasem w Dąbrowie Tomaszowskiej i Rogowe Kopce w Rabinówce. 43

44 Pozostałe gminy obszaru GOTANII Poza liderami projektu Promocja turystyczno - gospodarcza regionu hrubieszowsko tomaszowsko - zamojskiego GOTANII obszar odniesienia obejmuje także gminy wiejskie: Dołhobyczów, Trzeszczany, Werbkowice, Uchanie oraz gminę miejsko wiejską Tyszowce. Przez Gotanię przebiega Szlak Cerkiewny, na którym szczególnie atrakcyjne są cerkwie w Dołhobyczowie, Sulimowie, Dłużniowie, Mycowie, Chłopiatynie oraz monastyr w Turkowicach. W Werbkowicach, Trzeszczanach, Dołhobyczowie, Gołębiach, Oszczowie znajdują się cenne zespoły pałacowe. Często posiadają parki dworskie z pomnikami przyrody. Badania archeologiczne na terenie gmin wykazały, że krajobraz kulturowy kształtował się już w epoce neolitu i brązu. O tym okresie i czasach późniejszych świadczą liczne stanowiska archeologiczne, np. 263 w gminie Trzeszczany świadczące o 699 faktach osadniczych. Najcenniejsze stanowiska wpisano do rejestru zabytków m. in. cmentarzysko kurhanowe w Trzeszczanach, kurhan w Józefinie i w Korytynie, kopiec ziemny w Chyżowicach, dwa cmentarzyska kurhalne w Jarosławcu i zamczysko średniowieczne w Uchaniach. Z walorów przyrodniczych na uwagę zasługuje ostoja Suśle Wzgórza osiągająca wysokośd ponad 300 m n.p.m. na terenie gminy Dołhobyczów, która stanowi obszar ochrony siedlisk i populacji susła perełkowatego - gatunku o priorytetowym znaczeniu dla ochrony europejskiej bioróżnorodności, wpisanym do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Dołhobyczowski Obszar Chronionego Krajobrazu utworzony w celu zapewnienia równowagi ekologicznej, obejmujący m. in. Ścieżkę dydaktyczną w Witkowie i fragment Doliny Środkowego Bugu, należącej do Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura Ważnym obszarem jest także rezerwat stepowy Skarpa Dobużaoska z roślinnością kserotermiczną na terenie gminy Tyszowce. W Nieledwi i Zaborcach (gmina Trzeszczany) znajdują się bogato zarybione zbiorniki wodne, ale nie są wykorzystywane w celach turystycznych. 44

45 Do corocznych imprez w pozostałych gminach Gotanii należy m. in. Święto Pieczonego Ziemniaka, Dożynki Gminne. Mają one charakter lokalny. Na terenie większości gmin Gotanii działa Stowarzyszenie Hrubieszowskie Lepsze jutro Lokalna Grupa Działania (gmina Mircze, Hrubieszów, Dołhobyczów, Werbkowice, Trzeszczany oraz miasto Hrubieszów) z siedzibą w Wołajowicach. Natomiast miasto i gmina Tyszowce (powiat tomaszowski) są członkiem LOT Roztocze. Gminy Gotanii powinny położyd duży nacisk na stworzenie infrastruktury noclegowej i gastronomicznej w oparciu o istniejące budynki. Dopiero po tych podstawowych działaniach należy ukierunkowad się ku kształtowaniu i uatrakcyjnianiu oferty turystycznej. 45

46 1.4. Analiza porównawcza potencjału turystycznego względem innych regionów Polski Roztocze Roztocze Kategoria O regionie Zasoby i charakterystyka Roztocze jest regionem, które w unikalny sposób łączy aktywny wypoczynek (można tu skorzystad z bogatej oferty atrakcji turystyki aktywnej, poznad liczne zabytki zawiązane z historią itp.) z możliwością udziału w interesujących wydarzeniach kulturalno-rozrywkowych, jak również z okazję do spacerowania wśród wyjątkowych pod względem przyrodniczym krajobrazów, pełnych ciszy i spokoju. Urozmaicona rzeźba terenu i na ogół duża lesistośd sprawiają, że na Roztocze ściągają tłumnie amatorzy turystyki pieszej, rowerowej i konnej, zwłaszcza ze słabo zalesionej, monotonnej krajobrazowo centralnej i wschodniej Polski. Wędrówki piesze można tu odbywad dzięki licznym znakowanym szlakom turystycznym. Najbardziej popularne są krótkie wędrówki (do 2-3 godz.) wykorzystujące m.in. ścieżki spacerowe i edukacyjne (poznawcze). Ze względu na nieduże wysokości do pokonania, Roztocze jest idealnym miejscem dla turystyki rowerowej. Przez obszar Roztocza biegnie 273-kilometrowy Centralny Szlak Rowerowy, który wraz z wieloma trasami pobocznymi umożliwia dotarcie do najpiękniejszych zakątków regionu. Dwa szlaki konne umożliwiają kolejną formę atrakcyjnego spędzenia wolnego czasu łączącego aktywnośd ruchową oraz wypoczynek psychiczny. W okresie zimowym na narciarzy czekają odpowiednio przygotowane stoki i wyciągi w Krasnobrodzie, Jacni i Justynówce. 46

47 Urozmaicona rzeźba terenu i na ogół duża lesistośd sprawiają, że na Roztocze ściągają tłumnie Oferta Ciekawa inwestycja Roztocze Witalność z natury amatorzy turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej i konnej. Wędrówki można tu odbywad dzięki licznym znakowanym pieszym i rowerowym szlakom turystycznym lub trasom kajakowym. Dodatkowo, na odwiedzających region gości czekają urokliwe zakątki pełne klimatycznych zabytków zatopionych w pięknych krajobrazach. Region Roztocza jest inspiracją dla wielu artystów oraz amatorów sztuki. Organizowane są tu liczne plenery plastyczne, fotograficzne, koncerty muzyczne. Roztocze to kraina pulsująca bogactwem przyrody i kultury wielu narodów zamieszkujących ją przed wiekami. Zachwyca i fascynuje zarówno swym krajobrazem, przyrodą, jak i wspaniałymi zabytkami oraz bogactwem różnorodności kulturowej. Szczególnie niezwykłe jest to, że krajobraz naturalny i kulturowy znajdują się tu w pełnej harmonii. Osoby preferujące natomiast bierny sposób spędzania wolnego czasu mogą się zrelaksowad na tutejszych plażach, gdzie mają do wyboru liczne kąpieliska i baseny lub zwyczajnie zaszyd się w tajemniczych miejscach o nadzwyczajnej, niczym niezmąconej ciszy. Koncept Roztocze- Witalnośd z natury odnosi się do budowania wizerunku miejsca odpowiadającego na potrzeby osób, które potrzebują dużej dawki pozytywnej energii, poszukują możliwości regeneracji i powrotu sił witalnych, poprawy samopoczucia i uwolnienia od codziennego stresu. Jest to idealne miejsce dla odkrywców ceniących miejsca z niczym niezmąconą ciszą, zapewniających poczucie intymności, wolności oraz pełnej swobody. Roztocze to przystao, do której powracają osoby wrażliwe, stawiające emocje związane z przeżywaniem piękna i przygody wyżej od standardowych i komercyjnych atrakcji. To miejsce dla tych, którzy smakują życie. 47

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Materiał na konferencję prasową w dniu 25 października 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa 1 wg stanu w dniu 31 lipca oraz

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Materiał na konferencję prasową w dniu 25 września 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa 1 wg stanu w dniu

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach WPROWADZENIE DO PROBLEMATYKI FUNKCJONOWANIA RYNKU USŁUG TURYSTYCZNYCH (W TYM PRAWNE ASPEKTY OBSŁUGI RUCHU TURYSTYCZNEGO,

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2013 roku.

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2013 roku. Materiał na konferencję prasową w dniu 25 marca 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Uwaga: od 2012 r. zmiana zakresu prezentowanych danych

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2011 ROKU

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2011 ROKU TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2011 ROKU Źródłem danych o stanie i wykorzystaniu bazy noclegowej województwa świętokrzyskiego w 2011 roku jest stałe badanie Głównego Urzędu Statystycznego, prowadzone

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku W 2015 r. badania statystyczne w zakresie turystyki krajowej i zagranicznej turystyki wyjazdowej mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań Badania wykonane przez Activ Group. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok temat nr 1.30.06(099) Aktywność turystyczna Polaków.

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie.. 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Materiał na konferencję prasową w dniu 3 września 214 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa według stanu w dniu

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ

PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKA GOSPODARKA TURYSTYCZNA Największy turystyczny rynek świata 2013-560 milionów zagranicznych turystów w Europie (52 % udziału w światowej

Bardziej szczegółowo

Baza noclegowa w I kwartale 2012 roku 1

Baza noclegowa w I kwartale 2012 roku 1 Materiał na konferencję prasową w dniu 31 maja 212 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Baza noclegowa w I kwartale 212 roku

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania organizacyjno prawne funkcjonowania gospodarki turystycznej

Uwarunkowania organizacyjno prawne funkcjonowania gospodarki turystycznej Dr Piotr Gryszel Uwarunkowania organizacyjno prawne funkcjonowania gospodarki turystycznej w Polsce W wielu krajach turystyka traktowana jest jako jeden ze stymulatorów rozwoju całej gospodarki. Rozwój

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 1 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 CEL PROGRAMU 2 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW Szanowni Państwo Urząd Gminy rozpoczął prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju. istotnym elementem, niezbędnym dla stworzenia strategii jest poznanie opinii

Bardziej szczegółowo

Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13

Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13 Wspieranie przedsięwzięć z zakresu turystyki w ramach programów operacyjnych 2007-13 wsparcie dla samorządów i organizacji pozarządowych Warszawa, 8 maja 2008 r. Zarys prezentacji środki finansowe na wspieranie

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE Spotkania konsultacyjne współfinansowane są przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Europa inwestująca w obszary wiejskie w ramach działania 19 Wsparcie dla Rozwoju Lokalnego

Bardziej szczegółowo

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze.

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Jej prowadzenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest ochrona

Bardziej szczegółowo

III Kongres Rozwoju Ruchu Rowerowego

III Kongres Rozwoju Ruchu Rowerowego III Kongres Rozwoju Ruchu Rowerowego Warszawa, 22-23 IX 2014 Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ! www.miastadlarowerow.pl

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY w SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY w SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY w SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, czerwiec 2010 r. TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM W 2009 R. Na terenie województwa zachodniopomorskiego, według stanu na dzień

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań II warsztat strategiczny gmina Gorzków Część I. Opracowanie Misji i Wizji gminy MISJA Grupa 1: 1. Bezpieczne przejścia szlaki komunikacyjne (ścieżka rowerowa, szlaki konne, trasy spacerowe, chodniki łączące

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 8.6.215 r. Notatka informacyjna Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w I kwartale 215 roku W pierwszych trzech miesiącach roku 215, w porównaniu do I kwartału

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PROGRAMU ROZWOJU TURYSTYKI

GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PROGRAMU ROZWOJU TURYSTYKI KIERUNKI ROZWOJU TURYSTYKI W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM na podstawie Programu Rozwoju Turystyki i Zagospodarowania Turystycznego Województwa Podlaskiego w latach 2010-2015 GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PROGRAMU ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 4 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM W 2011 R.

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM W 2011 R. URZĄD STATYSTYCZNY W OPOLU Informacja sygnalna Data opracowania maj 2012 tel. 77 423 01 10 11 77 423 01 20 21 e-mail: sekretariatusopl@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Integracja terytorialna Obszar funkcjonalny Poznania Integracja instytucjonalna Samorządy 3 szczebli, instytucje, organizacje działające na obszarze Metropolii Koncepcja

Bardziej szczegółowo

Struktura przyjazdów do Małopolski turystów z Polski

Struktura przyjazdów do Małopolski turystów z Polski TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM Ruch Turystyczny w Małopolsce Województwo Małopolskie ze względu na swoje walory przyrodnicze, zróżnicowaną rzeźbę terenu oraz bogactwo kulturowe jest terenem szczególnie

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2012 roku

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2012 roku Materiał na konferencję prasową w dniu 22 marca 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Wykorzystanie turystycznych obiektów

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne. Temat zajęd: Zakwaterowanie i baza żywieniowa jako element materialnej bazy turystyki -

Przedmiot: Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne. Temat zajęd: Zakwaterowanie i baza żywieniowa jako element materialnej bazy turystyki - ALMAMER WYŻSZA SZKOŁA EKONOMICZNA WYDZIAŁ TURYSTYKI I REKREACJI KATEDRA ZAGOSPODAROWANIA TURYSTYCNEGO I EKOTURYSTYKI Przedmiot: Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne Temat zajęd: Zakwaterowanie i

Bardziej szczegółowo

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Załącznik nr 1 do Regulaminu Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Kryteria podstawowe (podstawa dopuszczenia): aplikująca destynacja stanowi obszar, który spełnia

Bardziej szczegółowo

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania Departament Koordynacji Programów Operacyjnych UMWO Priorytety i działania Priorytet 1 Dalszy rozwój i modernizacja infrastruktury dla zwiększenia konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Tab. 2. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych

Tab. 2. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych MINISTERSTWO SPORTU I TURYSTYKI Badania wykonano w Instytucie Turystyki Sp. z o.o. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok temat

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2014 roku.

Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w 2014 roku. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Uwaga: od 212 r. zmiana zakresu prezentowanych danych przez włączenie informacji na temat pokoi gościnnych

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością.

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością. Wizja 1. Roztoczańskie Centrum Rekreacyjne wykorzystujące położenie transgraniczne, walory przyrodnicze i gospodarcze dla poszerzania oferty turystycznowypoczynkowej. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem

Bardziej szczegółowo

Podstawowe dane Liczba obiektów noclegowych turystyki ogółem (stan w dniu 31 VI ) 296

Podstawowe dane Liczba obiektów noclegowych turystyki ogółem (stan w dniu 31 VI ) 296 Podstawowe dane Liczba obiektów noclegowych turystyki ogółem (stan w dniu 31 VII) 296 z ogółem: obiekty całoroczne 259 hotele, motele, pensjonaty i inne obiekty hotelowe 189 Liczba miejsc noclegowych w

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA I REKREACJA

TURYSTYKA I REKREACJA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W SULECHOWIE INSTYTUT ADMINISTRACJI I TURYSTYKI Zaprasza do studiowania kierunku TURYSTYKA I REKREACJA www.pwsz.sulechow.pl e-mail: sek-ipia@pwsz.sulechow.pl Koncepcja

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 80 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate

Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate Szczecin 20 grudnia 2011 r. Bożena Wołowczyk Plan prezentacji 1. Idea europejskich szlaków

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!!

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Głównym celem projektu jest umożliwienie podmiotom z sopockiej

Bardziej szczegółowo

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Charakterystyka miejscowości, opis planowanych zadań inwestycyjnych, inwentaryzacja zasobów

Bardziej szczegółowo

WNIOSKI I REKOMENDACJE

WNIOSKI I REKOMENDACJE Prowadzenie Centrum Wdrażania Projektów przy BPN Zadanie A działania analityczne WNIOSKI I REKOMENDACJE Białowieża, 26.06.2014 dr hab. Artur Bołtromiuk, prof. IRWiR PAN Institute of Rural and Agricultural

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia Katedra Turystyki i Promocji Zdrowia Główne tematy naukowo-badawcze podejmowane w katedrze: Turystyka kulturowa w Polsce i na świecie. Wpływ walorów turystycznych, historycznych i kulturowych miast na

Bardziej szczegółowo

Ankieta. 1. Proszę za znaczyd krzyżykiem w wolnej kratce nazwę sołectwa:

Ankieta. 1. Proszę za znaczyd krzyżykiem w wolnej kratce nazwę sołectwa: Ankieta dotycząca planowania strategicznego w zakresie identyfikacji potrzeb i oczekiwao społecznych mieszkaoców gminy Chmielno Szanowni mieszkaocy Gminy Chmielno! W związku z rozpoczęciem prac nad Strategią

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

Czysta Woda na Pobużu - Transgraniczny System Zaopatrzenia w wodę Hrubieszowa i Włodzimierza Wołyńskiego ETAP I. Prezentacja Projektu

Czysta Woda na Pobużu - Transgraniczny System Zaopatrzenia w wodę Hrubieszowa i Włodzimierza Wołyńskiego ETAP I. Prezentacja Projektu Czysta Woda na Pobużu - Transgraniczny System Zaopatrzenia w wodę Hrubieszowa i Włodzimierza Wołyńskiego ETAP I Prezentacja Projektu Podobieństwa i dysproporcje pomiędzy miastami HRUBIESZÓW Siedziba powiatu

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA I WYPOCZYNEK W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2004 R.

TURYSTYKA I WYPOCZYNEK W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2004 R. TURYSTYKA I WYPOCZYNEK W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2004 R. Informacje o stanie i wykorzystaniu bazy noclegowej turystyki pochodzą ze stałych badań statystycznych GUS. Dane dotyczące liczby obiektów

Bardziej szczegółowo

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "LIWOCZ" zaprasza wszystkich zainteresowanych na bezpłatne szkolenie pt. "Małe projekty - sposób na aktywizację społeczności lokalnej" dotyczące przygotowania wniosków

Bardziej szczegółowo

Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej

Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej 1 Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013. Program Samorządu Województwa Wielkopolskiego Wielkopolska Odnowa Wsi. Program Operacyjny Zrównoważony

Bardziej szczegółowo

I. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych

I. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych MINISTERSTWO SPORTU I TURYSTYKI Badania wykonano w Instytucie Turystyki Sp. z o.o. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok 2010 temat

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsięwzięć turystycznych z funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Wsparcie przedsięwzięć turystycznych z funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Wsparcie przedsięwzięć turystycznych z funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 23 czerwca 2006 r. Gospodarka turystyczna NaleŜy zauwaŝyć,

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD Rozdział IV.1 OKREŚLENIE WSKAŹNIKÓW REALIZACJI CELÓW ORAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej Przedsięwzięcia Produktu Cel

Bardziej szczegółowo

Egzamin teoretyczny część ustna dla kandydatów na pilotów wycieczek. Zestaw nr 1

Egzamin teoretyczny część ustna dla kandydatów na pilotów wycieczek. Zestaw nr 1 Egzamin teoretyczny część ustna dla kandydatów na pilotów wycieczek Zestaw nr 1 1. Scharakteryzuj podstawowe słabości polskiej turystyki (min 3 elementy). 2. Omów prawa i obowiązki pilota wg obowiązujących

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Biuro Podróży Best-Harctur & Watra-Travel & Travel-Senior

Biuro Podróży Best-Harctur & Watra-Travel & Travel-Senior Robert Mazur Biuro Podróży Best-Harctur & Watra-Travel & Travel-Senior Biuro Podróży - przedsiębiorstwo turystyczne 2 Rok powstania firmy: 1990. Liczba zatrudnionych: 11 osób pracowników biura, 36 osób

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI. Jawor, 17 września 2011

ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI. Jawor, 17 września 2011 ZNACZENIE MARKI W PROMOCJI TURYSTYCZNEJ POLSKI Jawor, 17 września 2011 Marka jako pojęcie nazwa pojęcie znak symbol rysunek Kombinacja cech materialnych (funkcjonalnych) i niematerialnych, generowanych

Bardziej szczegółowo

Opole, lipiec 2013 r. Turystyka jako istotny element rozwoju Aglomeracji Opolskiej

Opole, lipiec 2013 r. Turystyka jako istotny element rozwoju Aglomeracji Opolskiej Opole, lipiec 2013 r. Turystyka jako istotny element rozwoju Aglomeracji Opolskiej PORZĄDEK PREZENTACJI 1. Turystyka w dokumentach programowych AO 2. Jak duży jest potencjał turystyczny AO? 3. Dlaczego

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Notatka informacyjna Baza noclegowa i jej wykorzystanie w 2009 roku. Zgodnie ze stanem w dniu 31 lipca 2009 roku w Polsce było zarejestrowanych 6992

Bardziej szczegółowo

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła Kryteria Wyboru Operacji przez Radę LGD Etap I ocena zgodności operacji z Lokalną Strategią Rozwoju Poniżej przedstawiono tabelę zawierającą cele ogólne i szczegółowe LSR. Operacja musi być zgodna przynajmniej

Bardziej szczegółowo

Plany realizacji dolnośląskiej polityki rowerowej

Plany realizacji dolnośląskiej polityki rowerowej Plany realizacji dolnośląskiej polityki rowerowej dr Maciej Zathey Dyrektor Departamentu Rozwoju Regionalnego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Znakowane szlaki rowerowe PTTK (w km) Źródło:

Bardziej szczegółowo

1. Uwarunkowania Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Miasta Biłgoraj: 1.1. Uwarunkowania zewnętrzne 1.2. Uwarunkowania wewnętrzne diagnoza obszaru

1. Uwarunkowania Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Miasta Biłgoraj: 1.1. Uwarunkowania zewnętrzne 1.2. Uwarunkowania wewnętrzne diagnoza obszaru Schemat dokumentu 1. Uwarunkowania Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Miasta Biłgoraj: 1.1. Uwarunkowania zewnętrzne MOF Biłgoraj na tle dokumentów strategicznych Uwarunkowania wynikające z położenia administracyjnego

Bardziej szczegółowo

ROWEREM I KAJAKIEM PO ZIEMI KOZIENICKIEJ Organizator Powiatowy Urząd Pracy w Kozienicach Diagnoza problemu i opis projektu Problem: Słabo rozwinięta baza rowerowo-wodna wodna w regionie Powiatu Kozienickiego

Bardziej szczegółowo

II. Poprawa jakości życia, w tym dostępu do kultury i rekreacji, nauki i pracy.

II. Poprawa jakości życia, w tym dostępu do kultury i rekreacji, nauki i pracy. Opracowanie informacji o możliwości realizacji projektów przez beneficjentów z terenu działania LGD Między Dalinem i Gościbią w ramach Osi 4 Leader Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej. Opolskie w Internecie

Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej. Opolskie w Internecie Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej Opolskie w Internecie Podstawa prawna Realizacja projektu Opolskie w Internecie- system informacji przestrzennej i portal informacyjnopromocyjny

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY W RAMACH LSR ZIEMIA PSZCZYOSKA - spotkanie informacyjne -

MAŁE PROJEKTY W RAMACH LSR ZIEMIA PSZCZYOSKA - spotkanie informacyjne - MAŁE PROJEKTY W RAMACH LSR ZIEMIA PSZCZYOSKA - spotkanie informacyjne - PROGRAM ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH 2007-2013 Podstawowe założenia, jak również zakres, cele oraz działania Programu zostały wybrane

Bardziej szczegółowo

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych Pracownicy Biura LCOI Region Lubelski: Marcin Orzeł Inspektor LCOI Region Michał Nizioł Specjalista ds. Marketingu i Rozwoju LCOI - Region Kategoria:

Bardziej szczegółowo

Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie gminy kompetencje i zastosowania

Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie gminy kompetencje i zastosowania Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie kompetencje i zastosowania Zadania gmin zostały wyodrębnione na podstawie zapisów wybranych ustaw: Ustawa Ustawa o samorządzie gminnym z dn. 8 marca

Bardziej szczegółowo

II KONSULTACJE W SPRAWIE OPRACOWANIA STRATEGII ROZWOJU GMINY OSIEK NA LATA 2015-2022

II KONSULTACJE W SPRAWIE OPRACOWANIA STRATEGII ROZWOJU GMINY OSIEK NA LATA 2015-2022 II KONSULTACJE W SPRAWIE OPRACOWANIA STRATEGII ROZWOJU GMINY OSIEK NA LATA 2015-2022 2022 WYNIKI ANKIETY DLA MIESZKAŃCÓW GMINY OSIEK OCENA STANU INFRASTRUKTURY NA TERENIE GMINY OSIEK OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ

Bardziej szczegółowo

www.forumrynkupracy.com.pl.

www.forumrynkupracy.com.pl. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. www.forumrynkupracy.com.pl. Konferencja 22.09.11, Wrocław imię, nazwisko prelegenta: Zenon Matuszko

Bardziej szczegółowo

Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Stawiski na lata KONSULTACJE SPOŁECZNE

Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Stawiski na lata KONSULTACJE SPOŁECZNE Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Stawiski na lata 2015-2020 KONSULTACJE SPOŁECZNE CELE OPERACYJNE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I AKTYWIZACJA ZAWODOWA ROZWÓJ INFRASTRUKTURY SPOŁECZNEJ I DZIAŁALNOŚCI SPORTOWEJ

Bardziej szczegółowo

Przede wszystkiej liczy się pomysł

Przede wszystkiej liczy się pomysł Przede wszystkiej liczy się pomysł ciekawy, nowatorski możliwy do realizacji i odpowiadający oczekiwaniom społeczności lokalnej nt.: - organizacja szkoleń w zakresie prowadzenia działalności turystycznej

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA BIŁGORAJ GORAJ - XXI KRESOWYCH. www.bilgoraj21.pl

FUNDACJA BIŁGORAJ GORAJ - XXI KRESOWYCH. www.bilgoraj21.pl FUNDACJA BIŁGORAJ GORAJ - XXI www.bilgoraj21.pl MIASTO NA SZLAKU KULTUR KRESOWYCH KRESOWYCH 2 KIM JESTEŚMY? lipca 2005 roku ustanowiona została aktem notarialnym Fundacja Obywatelska Przedsiębiorczość

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SWOT GMINA PLEŚNA

ANALIZA SWOT GMINA PLEŚNA ANALIZA SWOT GMINA PLEŚNA Analiza SWOT stanowi jedną z najpopularniejszych metod diagnozy sytuacji, w jakiej znajduje się wspólnota samorządowa. Służy porządkowaniu i segregacji informacji, dzięki czemu

Bardziej szczegółowo

SPORT i TURYSTYKA. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów.

SPORT i TURYSTYKA. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów. SPORT i TURYSTYKA Już wkrótce zostaną zakończone prace związane z przygotowaniem trasy

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Wprowadzenie

Rozdział I Wprowadzenie Rozdział I Wprowadzenie Przedmiotem Strategii Nowe szanse, nowe możliwości wspierania przedsiębiorczości MMSP na terenie powiatu bełchatowskiego, 2005-2013 jest pokazanie możliwości współfinansowania zadań

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Konferencja pt. Innowacyjność i e-rozwój Województwa Mazowieckiego jako kluczowe czynniki wdrażania polityki strukturalnej w latach 2007-2013 26

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ Załącznik do Uchwały Nr XXV/149/2008 Rady Powiatu Średzkiego z dnia 30 grudnia 2008 roku POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ

STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ na lata 2009-2016 1 WIZJA GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ... 2 2 MISJA GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ... 2 3 CELE STRATEGICZNE... 2 4 CELE OPERACYJNE...

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI Opis operacji odpowiadającej działaniu z zakresu Małe projekty pod kątem spełniania kryteriów wyboru określonych w Lokalnej Strategii Rozwoju Lokalnej Grupy Działania Partnerstwo na Jurze Tytuł projektu:

Bardziej szczegółowo

Opinie na temat Produktu i możliwości jego wdrożenia w Gminie Czernichów

Opinie na temat Produktu i możliwości jego wdrożenia w Gminie Czernichów Jak skutecznie wykorzystać system zarządzania JST do poprawy jakości życia mieszkańców? Konferencja zamykająca realizację innowacyjnego projektu partnerskiego MJUP Opinie na temat Produktu i możliwości

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA POLSKA W 2008 ROKU WIELKIE MIASTA

TURYSTYKA POLSKA W 2008 ROKU WIELKIE MIASTA Instytut Turystyki sp. z o.o. TURYSTYKA POLSKA W 2008 ROKU WIELKIE MIASTA BoŜena Radkowska Warszawa, 2009 Szczecin W 2008 roku do Szczecina przyjechało około 0,6 mln turystów krajowych i tyle samo zagranicznych.

Bardziej szczegółowo

Czysta Turystyka. - nowe wyzwania i możliwości dla branży hotelarskiej

Czysta Turystyka. - nowe wyzwania i możliwości dla branży hotelarskiej - nowe wyzwania i możliwości dla branży hotelarskiej Aleksandra Pacułt Fundacja Partnerstwo dla Środowiska Seminarium Eko-Hotel Gdańsk, 17.06.10 1. Fundacja Partnerstwo dla Środowiska. 2. Certyfikat Czysta

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Statystyczny

Główny Urząd Statystyczny Główny Urząd Statystyczny Urząd Statystyczny w Krakowie Opracowanie sygnalne Ośrodek Statystyki Kultury Kraków, wrzesień 2011 r. Wydatki na kulturę w 2010 r. Niniejsza informacja prezentuje wydatki poniesione

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne

Rozdział I Postanowienia ogólne Załącznik nr 1 do uchwały nr.. Rady Gminy Wińsko z dnia.. PROJEKT Program współpracy Gminy Wińsko z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami, o których mowa w art. 3 ust.3 ustawy z dnia 24 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Koncepcja tras rowerowych Pomorza Zachodniego. Darłówko, 21 maja 2015 r.

Koncepcja tras rowerowych Pomorza Zachodniego. Darłówko, 21 maja 2015 r. Koncepcja tras rowerowych Pomorza Zachodniego Darłówko, 21 maja 2015 r. Dlaczego turystyka rowerowa? Turystyka aktywna jednym z głównych strategicznych produktów turystycznych regionu. Turystyka rowerowa

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020.

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. ANKIETA Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. Szanowni Państwo! W związku z rozpoczęciem prac nad opracowaniem aktualizacji

Bardziej szczegółowo