oraz linii kolejowej. Po pierwszej wojnie światowej Augustów zaczął rozwijać się prężnie jako miejscowość

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "oraz linii kolejowej. Po pierwszej wojnie światowej Augustów zaczął rozwijać się prężnie jako miejscowość"

Transkrypt

1 AUGUSTÓW

2 Fot. Archiwum Muzeum Według legendy Augustów powstał po pierwszej schadzce Zygmunta Augusta i Barbary Radziwiłłówny. Dla upamiętnienia tego zdarzenia król polecił założyć w tym miejscu gród. W rzeczywistości swoje narodziny miasto zawdzięcza potrzebie lokalizacji silnego ośrodka miejskiego na pograniczu polsko-litewsko-pruskim. Przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim król wydał 17 maja 1557 r. w Wilnie. Duży wpływ na szybki rozwój miasta miało osiedlanie się rzemieślników. Liczne cechy stworzyli tu m.in. piekarze, rzeźnicy, szewcy, kowale i kołodzieje. Na przełomie XVI i XVII w. w Województwie Podlaskim większym miastem od Augustowa był tylko Bielsk ówczesna stolica województwa. Ówcześni mieszkańcy Augustowa trudnili się głównie rolnictwem i spławem towarów z Mińska do Gdańska i Torunia. Dynamiczny rozwój grodu, podobnie jak wielu miast Podlasia, przerwały wojny i epidemie XVII i XVIII w. Kolejny okres rozwoju grodu nad Nettą przypada na XIX w. przyczyniły się do niego m.in. budowa Kanału Augustowskiego, przeprowadzenie szosy warszawsko-petersburskiej oraz linii kolejowej. Po pierwszej wojnie światowej Augustów zaczął rozwijać się prężnie jako miejscowość turystyczna. W 1993 r., dzięki warunkom klimatycznym i odkrytym w okolicy złożom borowiny, miasto otrzymało status miejscowości uzdrowiskowej. Leczy się tu choroby układu krążenia, reumatologiczne oraz schorzenia narządu ruchu. Olejki eteryczne i fi tocydy wydzielane przez drzewa iglaste działają bakteriobójczo, normalizując ciśnienie tętnicze krwi i rytm serca, wpływają korzystnie na drogi oddechowe. According to legend, Augustów was founded after Zygmunt August s fi rst date with Barbara Radziwiłłówna. To commemorate this event, the king ordered a fortifi ed town to be built. In reality the town owes its existence to the need to locate a strong urban settlement on the Polish-Prussian-Lithuanian borderlands. The King issued the town with Magdeburg law privileges on May 17th 1557 in Vilnius. The town s rapid expansion was greatly infl uenced by the settlement of craftsmen. Numerous guilds were founded here by, among others, bakers, butchers, shoemakers, smiths and wheelwrights. At the turn of the 17th century, the only town in the Podlaskie province (voivodeship) larger than Augustów was Bielsk the then provincial capital. The inhabitants of Augustów at that time were mainly employed in agriculture and the river transport of goods from Mińsk to Gdańsk and Toruń. Its dynamic development, like that of many towns in Podlesie, was interrupted by the wars and epidemics of the 17th and 18th centuries. The next period of expansion for the town on the Netta fell at the end of the 19th century, thanks to construction of the Augustowski Canal and the Warsaw-St Petersburg route and railway. After World War I Augustów began to develop dynamically as a tourist destination. In 1993 thanks to the climatic conditions and deposits of bath muds discovered in the area, the town was awarded the status of a spa. Illnesses of the circulatory and mobility systems and rheumatic ailments are treated here. Essential oils and phytocides emitted by coniferous trees have an antibacterial effect, normalise the pulse pressure of the blood and the rhythm of the heart, and have a benefi cial effect on the respiratory system. Pasak legendos, Augustavas pradėjo kurtis po pirmojo Žygimanto Augusto ir Barboros Radvilaitės susitikimo. Šiam įvykiui atminti karalius nurodęs įkurti šioje vietoje miestą. Tikrovėje Augustavo įkūrimas yra susijęs su stipraus miesto, lokalizuoto Lenkijos, Lietuvos ir Prūsų pasienyje, poreikiu. Lokacinę privilegiją Magdeburgo miesto teisėmis karalius suteikė 1557 metų gegužės 17 dieną Vilniuje. Didelės įtakos greitam miesto augimui turėjo tai, kad čia pradėjo kurtis amatininkai. Gausius cechus čia be kitų steigė kepėjai, mėsininkai, batsiuviai, kalviai ir račiai. XVI ir XVII amžių sankirtoje Palenkės vaivadijoje didesnis už Augustavą buvo tik Bielskas tuometė vaivadijos sostinė. Ano meto Augustavo gyventojai dažniausia vertėsi žemdirbyste ir prekių plukdymu iš Minsko į Gdanską ir Torunę. Tolygų miesto augimą pristabdė (panašiai kaip ir daugelio Palenkės miestų) XVII ir XVIII amžiaus karai ir epidemijos. Tolesnis miesto prie Netos augimo, kurį, be kitų veiksnių, paskatino Augustavo kanalo statyba, kelio VaršuvaPeterburgas ir geležinkelio linijos tiesimas, tarpsnis tenka XIX amžiui. Po pirmojo pasaulinio karo Augustavas pradėjo smarkiai vystytis kaip turizmo vietovė metais, dėl palankių klimato sąlygų ir apylinkėse atrastų durpių klodų miestui suteiktas gydomosios vietovės statusas. Čia gydomos kraujo apytakos sistemos, reumatinės ir judėjimo aparato ligos. Spygliuočių išskiriami eteriniai aliejai ir fi tocidai pasižymi bakterijas naikinančiu poveikiu, normalizuoja arterinį kraujospūdį ir širdies ritmą, teigiamai veikia kvėpavimo takus. 2 3

3 Połączone Kanałem Augustowskim czyste jeziora i rzeki tworzą niepowtarzalne warunki do uprawiania wielu sportów wodnych. Poszukujący mocnych wrażeń mogą skorzystać z Elektrycznego Wyciągu Nart Wodnych, usług fi rm wynajmujących m.in. skutery, kajaki, motorówki, deski windsurfi n- gowe. Od lat największe rzesze turystów przyciągają szlaki kajakowe Kanału Augustowskiego, Czarnej Hańczy i Rospudy. W najbardziej odludne zakątki regionu można dotrzeć szlakami rowerowymi, zarówno lokalnymi jak i międzynarodowym R11. Wycieczki można rozpocząć w centrum miasta. Fot. Beata Żukowska Amatorzy spędzania wolnego czasu w siodle mogą podziwiać piękno Ziemi Augustowskiej na wytyczonym szlaku konnym. Osoby, które nie lubią wysiłku fi zycznego, mogą odwiedzać malownicze zakątki na pokładzie gondoli, katamaranu lub statku Żeglugi Augustowskiej. W niepogodę można skorzystać z oferty Centrum Sportu i Rekreacji, kręgielni lub całorocznego lodowiska. Miłośnicy błogiego leniuchowania i opalania się zapewne znajdą swój ulubiony kącik na Molo imienia Radiowej Trójki lub licznych plażach położonych nad augustowskimi jeziorami. Jesienią Puszcza Augustowska jest rajem dla grzybiarzy, zimą gruba warstwa lodu na augustowskich jeziorach stwarza doskonałe warunki do uprawiania łyżwiarstwa, żeglowania na bojerach i wędkarstwa podlodowego. Niezliczone drogi leśne znakomicie nadają się do urządzania kuligów lub uprawiania narciarstwa biegowego. Fot. Dariusz Sieńkowski The clean lakes and rivers connected by the Augustowski Canal form marvellous conditions for practising many types of water sports. Thrill-seekers can make use of the Electric Water Ski Towline and the services of companies hiring out scooters, canoes, motorboats and windsurfi ng boards. For years, the greatest draw for tourists have been the canoe routes on the Augustowski Canal, Czarna Hańcza and Rospuda. The most isolated corners of the region can be reached by cycle paths, both local and the international R11. Excursions can start from the town centre. Those who enjoy spending their spare time in the saddle can admire the beauty of the Augustów region along the horse riding trail. Those who do not like physical exertion can visit the picturesque corners on board a gondola, catamaran or the Augustów Sailing ship. When the weather is bad there is always the Sport and Recreation Centre, bowling alley and all-yearround ice rink. Sun worshippers will surely fi nd their own favourite part of the Radio Three Pier, or among the numerous beaches to be found by the lakes of Augustów. The Augustów Primeval Forest is a mushroom-picker s paradise in autumn, and in winter a thick layer of ice on the lakes makes for perfect conditions for skating, sailing on ice boats and angling. The innumerable forest roads are excellent for sleigh rides or cross-country skiing. Fot. Jadwiga Konieczko Augustavo kanalo jungiami švarūs ežerai ir upės sukuria išskirtines sąlygas užsiimti įvairiomis vandens sporto šakomis. Adrenalino gerbėjai gali pasinaudoti elektriniu vandens slidžių trauktuvu ir fi rmų, siūlančių vandens motociklus, baidares, motorines valtis, banglentes, paslaugomis. Nuo seno ypatingo turistų dėmesio sulaukia Augustavo kanalo, Juodosios Ančios ir Rospudos baidarių trasos. Tolimiausius regiono kampelius galima pasiekti tiek vietos dviračių takais, tiek tarptautiniu dviračių taku R11. Išvykas galima pradėti miesto centre. Jodinėjimo entuziastai Augustavo kraštu gali grožėtis jodami pažymėtu jodinėjimo taku. Tie, kurie nemėgsta didelių fi zinių krūvių, vaizdingas vietas gali aplankyti plaukdami gondola, katamaranu arba Augustavo laivybos įmonės laivu. Subjurus orams, galima pasinaudoti Sporto ir poilsio centro, boulingo arba ištisus metus veikiančios ledo čiuožyklos paslaugomis. Teikiantys pirmenybę tingiam mėgavimuisi saule be jokių abejonių ras jiems patiksiantį kampelį Radijo stoties Trójka mole arba gausiuose Augustavo ežerų paplūdimiuose. Rudenį Augustavo giria yra tikras grybautojų rojus, žiemą Augustavo ežerus padengiantis storas ledo sluoksnis užtikrina puikias sąlygas slidinėti, buriuoti ant ledo ir užsiimti poledine žūkle. Nesuskaičiuojami miško keliai puikiai tinka važinėti rogėmis arba užsiimti bėgimu slidėmis. 4 Fot. Jadwiga Konieczko Fot. Jadwiga Konieczko 5

4 Dopełnieniem tych wszystkich atrakcji jest bogaty kalendarz imprez o charakterze kulturalno-sportowym, liczne festyny, pokazy oraz koncerty czołowych gwiazd polskiej estrady zapewniające wspaniałą zabawę. Do najstarszych i najbardziej popularnych imprez należą m.in. Mistrzostwa Polski w pływaniu na byle czym Co ma pływać nie utonie, Balladowe Nocki nad Neckiem, Augustowskie Lato Teatralne, Weekendy z Trójką, Międzynarodowy Konkurs Skoków na Nartach Wodnych Netta CUP Memoriał Zygmunta Kowalika, Augustowski Festiwal Jazzu Tradycyjnego Spotkania z Louisem Armstrongiem, Augustowskie Wieczory Kabaretowe Lejemy wodę, Camerata Augustoviana, Motorowodne Mistrzostwa Świata Necko Endurance. Po aktywnie spędzonym dniu w Augustowie zapas energii najlepiej uzupełnić za pomocą regionalnych specjałów. Augustowskie lokale gastronomiczne oferują duży wybór dań z ryb słodkowodnych m.in. siei, sielawy, sandacza, węgorza, oraz dań regionalnych. Fot. Dariusz Sieńkowski Fot. Dariusz Sieńkowski Fot. Jadwiga Konieczko Fot. Dariusz Sieńkowski All of these attractions are complemented by the rich calendar of sporting and cultural events, numerous festivals, shows and concerts by leading Polish stage stars, all ensuring a great time is had. The oldest and most popular events include the Polish Championships in Sailing on Whatever If It Floats It Won t Sink, Ballad Nights by the Necko, Augustów s Summer of Theatre, Weekends with Radio Trójka, the Netta CUP International Water-ski Jumping Competition in Memory of Zygmunt Kowalik, the Meeting with Louis Armstrong Augustów Trad Jazz Festival, Augustów Cabaret Evenings We Pour Water, Camerata Augustoviana, the Necko Endurance World Water Motor Championships. After an active day in Augustów, it is best to recharge your energy with the help of regional specialities. Augustów s cafés and restaurants offer a wide range of freshwater fi sh dishes, including whitefi sh, vendace, pike perch, eel and regional dishes. Visas čia išvardytas atrakcijas papildo intensyvus kultūros ir sporto renginių kalendorius, gausūs festivaliai, lenkų estrados žvaigždžių koncertai. Seniausi ir populiariausi renginiai yra Lenkijos plaukymo viskuo čempionatas Visa, kas gali plaukti, nenuskęs, Baladžių naktys prie Necko, Augustavo teatro vasara, savaitgaliai su radijo stotimi Trójka, Tarptautinis šuolių su vandens slidėmis konkursas Netta CUP Zygmunto Kowaliko memorialas, Augustavo džiazo festivalis Susitikimai su Louisu Armstrongu, Augustavo kabaretų vakarai Lejemy wodę, Camerata Augustoviana, Pasaulio motorlaivių čempionatas Necko Endurance. Po aktyviai Augustave praleistos dienos išeikvotas energijos atsargas geriausia papildyti besimėgaujant regioninės virtuvės patiekalais. Augustavo maitinimo įstaigos siūlo gausų gėlavandenių žuvų (sykų, seliavų, starkių, ungurių) ir kitokių regioninių patiekalų pasirinkimą. Fot. Archiwum AOT 6 7

5 KRÓL ZYGMUNT II AUGUST syn króla Polski Zygmunta I (zwanego Starym) i Bony Sforzy księżniczki mediolańskiej. Urodził się 1 sierpnia 1520 r. w Krakowie. W wieku dwóch lat został Wielkim Księciem Litewskim, w wieku dziesięciu koronowany na Króla Polski. Była to jedyna w dziejach Polski elekcja za życia panującego króla. W kwietniu 1548 r., po śmierci ojca Zygmunt August, zasiadł na tronie polskim. Okres panowania ostatniego z Jagiellonów to rozkwit Rzeczpospolitej Szlacheckiej. Mimo ogromu problemów, z jakimi borykała się Polska w latach , dzięki dużym zdolnościom politycznym, oratorskim, znajomości prawa oraz konsekwentnemu przestrzeganiu zasad tolerancji religijnej, zapewnił Polsce spokój wewnętrzny. Przy tym ostatni z Jagiellonów cieszył się dużą popularnością i szacunkiem wśród szlachty, dzięki czemu udało się mu przeprowadzić reformy w Wielkim Księstwie Litewskim. Po latach starań doprowadził do Unii Polski z Litwą na Sejmie Lubelskim w 1569 r. Od tej chwili w Rzeczpospolitej Obojga Narodów wspólne miały być sejm, senat, elekcja władcy, moneta i polityka zagraniczna. Wycieńczony ciężką chorobą król zmarł bezpotomnie na zamku w Knyszynie 7 lipca 1572 r. Śmierć Zygmunta Augusta zakończyła panowanie dynastii Jagiellonów otwierając nowy rozdział w historii Polski. RYNEK ZYGMUNTA AUGUSTA do czasów II Wojny Światowej odbywały się tutaj targi i jarmarki. Plac otoczony jest ciągiem niskich eklektycznych kamieniczek, z których najstarsza nr 28 z 1801 r., gościła Napoleona Bonaparte w 1812 r. Środek głównego placu zajmuje park z 1847 r., zwany kolejno Ogrodem Saskim i Ogrodem Jagiellońskim. W niedzielne popołudnia w parku odbywały się festyny i koncerty orkiestr dętych. Na przestrzeni lat mieściły się tu różne obiekty m.in. ratusz i cerkiew prawosławna, o istnieniu której przypomina niewielki budynek posterunek stójkowego, chroniącego świątynię. Obecnie odbywają się tu m.in. targi staroci, festyny, koncerty. Fot. Archiwum Muzeum KING ZYGMUNT II AUGUST son of the Polish king Zygmunt I (known as the Old) and the Milanese princess Bona Sforza. He was born on August 1st 1520 in Kraków. At the age of two he became Grand Duke of Lithuania, and at ten he was crowned King of Poland. This was the only election during the lifetime of a reigning king in Polish history. In April 1548, after the death of his father Zygmunt August, he took his place on the Polish throne. The Noble Republic fl ourished during the reign of the last of the Jagiellons. In spite of the mass of problems faced by Poland between , his great political and rhetorical skills, legal knowledge and consistent adherence to the principles of religious tolerance ensured Poland internal peace. At the same time the last of the Jagiellons enjoyed immense popularity and respect among the nobility, which allowed him to introduce reforms in the Grand Duchy of Lithuania. After years of trying, he brought about the Union of Poland and Lithuania at the Lublin Sejm in From then on the Commonwealth of Two Nations was to have a shared two-chambered parliament, election of rulers, currency and foreign policy. Exhausted by serious illness, the King died without an heir at the castle in Knyszyn on July 7th The death of Zygmunt August ended the rule of the Jagiellon dynasty, opening a new chapter in Polish history. ZYGMUNT AUGUST SQUARE markets and fairs were held here until the Second World War. The square is surrounded by an eclectic row of low-built tenements, the oldest of which is no. 28, which was built in 1801 and in 1812 hosted Napoleon Bonaparte. The centre of the main square is a park from 1847, known fi rst as the Saxon Gardens, then the Jaguellonian Gardens. Festivals and brass band concerts are held in the park on Sunday afternoons. Over the years, there have been various buildings here, including a town hall and orthodox church, the only reminder of which is the post of the constable who guarded the place of worship. Events such as antiques fairs, festivals and concerts are currently held here. KARALIUS ŽYGIMANTAS AUGUSTAS Lenkijos karaliaus Žygimanto I (vadinto senuoju) ir Bonos Sforzos Milano kunigaikštytės sūnus. Gimė 1520 metų rugpjūčio 1 dieną Krokuvoje. Būdamas dvejų metų tapo Didžiuoju Lietuvos Kunigaikščiu, o sulaukęs dešimties karūnuotas Lenkijos karaliumi. Tai buvo vienintelė Lenkijos istorijoje karaliaus elekcija esant gyvam esamam karaliui metų balandį mirus tėvui, Žygimantas Augustas įžengė į Lenkijos sostą. Paskutiniojo Jogailaičio valdymo metai tai Šlėktų Žečpospolitos sužydėjimo laikas. Nepaisant gausybės problemų, su kuriomis Lenkija susidūrė metais, išskirtinių politinių, iškalbos sugebėjimų ir teisės srities žinių bei nuoseklaus religinės tolerancijos taisyklių paisymo dėka šis valdovas užtikrino Lenkijai vidinę darną. Paminėtina, kad paskutinis Jogailaitis, itin populiarus šlėktos tarpe, buvo jos gerbiamas, būtent todėl jam pavyko įgyvendinti reformas Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje. Po ilgų pastangų metų 1569 metų Liublino Seime jam pavyko pasiekti galutinį susitarimą dėl Lenkijos ir Lietuvos unijos. Nuo šio momento Abiejų Tautų Respublikoje turėjo veikti bendras Seimas, bendrai turėjo būti renkamas valdovas, vykdoma bendra užsienio politika, kalamos bendros monetos. Išvargintas sunkios ligos karalius mirė Knyšyno pilyje 1572 metų liepos 7 dieną. Palikuonių karalius neturėjo. Žygimanto Augusto mirtis žymi Jogailaičių dinastijos viešpatavimo pabaigą ir atveria naują skyrių Lenkijos istorijoje. ŽYGIMANTO AUGUSTO AIKŠTĖ. Iki II Pasaulinio karo čia vyko turgūs ir mugės. Aikštę juosia žemų eklektiško stiliaus mūrinių namų virtinė, iš kurių seniausiame, pastatytame 1801 metais, numeriu 28 pažymėtame name 1812 metais buvo apsistojęs Napoleonas Bonapartas. Pagrindinės aikštės centre yra 1847 metais įkurtas parkas, vadintas Saksų sodu ir Jogailaičių sodu. Sekmadienio popietėmis parke vykdavo festivaliai ir pučiamųjų orkestro koncertai. Laikui bėgant, šioje vietoje buvo statomi įvairūs objektai, tarp jų rotušė ir pravoslavų cerkvė, kurią primena nedidelis pastatas sargybinio, saugojusio šventovę, postas. Šiuo metu čia, be kitų renginių, vyksta sendaikčių turgūs, festivaliai, koncertai. 8 9

6 BAZYLIKA MNIEJSZA pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa trójnawowy neoromański kościół wybudowano w latach Powstał na miejscu dawnego cmentarza i jest szóstą świątynią w tym miejscu. Na uwagę zasługują dębowe ołtarze oraz witraże nawiązujące do tysiąclecia przyjęcia przez Polskę chrztu. Zniszczoną podczas II Wojny Światowej świątynię odbudowali parafi anie pod kierownictwem ówczesnego proboszcza ks. Wojciecha Chojnowskiego. Wysadzone przez Niemców w sierpniu 1944 r. wieże zostały odbudowane dopiero w 1986 r. W 2001 r. ogłoszono dekret papieski o nadaniu świątyni tytułu Bazyliki Mniejszej. The SMALLER BASILICA of the Most Sacred Heart of Jesus a three-naved neo-romanesque church built between It was constructed on the site of a former cemetery and is the sixth church to stand in this place. Its oak altar is worthy of note, as are the stained glass windows alluding to the thousandth anniversary of the baptism of Poland. The church was destroyed during World War 2, and rebuilt by parishioners under the direction of the then parish priest, Father Wojciech Chojnowski. The towers blown up by the Germans were restored until In 2001 a papal decree was issued bestowing the church the title of the Smaller Basilica. MAŽOJI ŠVČ. JĖZAUS ŠIRDIES BAZI- LIKA. Trijų navų neoromanų stiliaus bažnyčia pastatyta metais, senųjų kapinių vietoje. Tai yra šeštoji šventykla, pastatyta šioje vietoje. Išskirtinio dėmesio yra verti ąžuoliniai altoriai ir vitražai, skirti Lenkijos krikšto 1000-mečiui atminti. II Pasaulinio karo metais sunaikintą šventyklą atstatė parapijiečiai, vadovaujami tuomečio klebono kunigo Vojciecho Chojnovskio metų rugpjūtį vokiečių susprogdinti bokštai galutinai atstatyti tik 1986 metais metais paskelbtas popiežiaus dekretas, kuriuo šventyklai suteiktas Mažosios Bazilikos vardas. Fot. Archiwum Urzędu Miejskiego Fot. Archiwum Muzeum 10 11

7 STUDZIENICZNA w XVIII wieku osiadł tu pustelnik Wincenty Murawski emerytowany wojskowy, który w 1770 r. na małej wysepce zbudował niewielką drewnianą kapliczkę. Z pielgrzymki do Rzymu przywiózł cztery odpusty oraz obrazy dla tutejszego kościoła. Obiektem kultu jest słynący łaskami obraz Matki Boskiej Studzieniczańskiej Matki Kościoła, uwieńczony koronami papieskimi 17 września 1995 r. Obraz, namalowany techniką olejną w XVIII w., jest wierną kopią wizerunku Matki Boskiej Częstochowskiej. W 1872 r. drewnianą kapliczkę zastąpiono murowaną. Na 64 wbitych w podmokłą wyspę palach wzniesiono neoromańską kaplicę w kształcie rotundy. Pod koniec XIX w. usypano groblę łączącą wyspę z lądem. Od kapliczki i studzienki z cudowną wodą ścieżka prowadzi do drewnianego kościoła, wybudowanego w XIX w. Wystrój wnętrza świątyni jest dziełem ludowych artystów. Sanktuarium w Studzienicznej odwiedził Papież Jan Paweł II 9 czerwca 1999 r. Wizytę upamiętnia pomnik Ojca Świętego ustawiony nad brzegiem jeziora w pobliżu kapliczki. Fot. Jadwiga Konieczko Fot. Jadwiga Konieczko STUDZIENICZNA in the 18th century, a hermit Wincenty Murawski, a retired soldier who built a little wooden chapel on the small island settled here. He returned from a pilgrimage to Rome with four indulgences and paintings for the church here. The famous painting of the Studzieniczna Virgin Mary Mother of the Church, is worshipped here, decorated with papal crowns on September 17th The picture, painted in oil in the 18th century, is a faithful copy of the Virgin Mary of Częstochowa. In 1872, the wooden chapel was replaced by a walled one. A neo-romanesque chapel in the shape of a rotunda was erected on 64 stakes driven into the waterlogged island. In the late 19th century a dam was laid linking the island with the shore. Trails lead from the chapel and the well of miraculous water to a 19th century wooden church, with an interior adorned with the work of folk artists. Pope John Paul II visited the sanctuary in Studzieniczna on June 9th The visit is commemorated by a monument to the Holy Father erected on the bank of the lake near the chapel. STUDZIENIČNA. XVIII amžiuje čia apsigyveno atsiskyrėlis Vincentas Muravskis buvęs kariškis, kuris 1770 metais mažoje salelėje pastatė nedidelę medinę koplytėlę. Iš piligriminės kelionės į Romą jis parsivežė popiežiaus sutikimą keturiems atlaidams ir paveikslus vietos bažnyčiai. Čionykštis kulto objektas yra stebuklingasis Studzieničnos Dievo Motinos paveikslas, 1995 metų rugsėjo 17 dieną vainikuotas popiežiaus vainikais. Aliejinis paveikslas, nutapytas XVIII amžiuje, yra tiksli Čenstachavos Dievo Motinos atvaizdo kopija metais medinę koplytėlę pakeitė mūryta. Ant 64-ių į drėgną salos žemę įkaltų polių buvo pastatyta neoromanų stiliaus rotondos formos koplyčia. XIX amžiaus pabaigoje buvo supiltas pylimas, sujungęs salą su krantu. Nuo koplytėlės ir šulinio su stebuklinguoju vandeniu takelis veda link XIX amžiaus medinės bažnyčios. Šventyklos vidus įrengtas liaudies meistrų rankomis. Studzieničnos šventyklą 1999 metų birželio 9 dieną aplankė Popiežius Jonas Paulius II. Vizitui atminti ežero krante netoli koplytėlės pastatytas Šventojo Tėvo paminklas

8 CMENTARZ AUGUSTOWSKI założyli Prusacy w 1800 r., jego główna aleja to część dawnego traktu napoleońskiego. Początkowo nekropolia była podzielona na kwatery: rzymskokatolicką, prawosławną, muzułmańską, ewangelicką i żydowską. Ta ostatnia znajduje się poza obecnym terenem cmentarza. Wokół kaplicy ufundowanej przez rodzinę Truszkowskich w 1832 r. zachowały się najstarsze i najciekawsze nagrobki m.in. kilka odlewów żeliwnych z Huty Sztabińskiej. STARA POCZTA neoklasycystyczny budynek projektu H. Marconiego wzniesiony w 1829 r. przy trakcie warszawsko-petersburskim. Z augustowskiej poczty nadawano przesyłki do Grodna, Kowna i Warszawy. Ponadto budynek pełnił rolę stacji przeprzęgowej dla koni oraz hoteliku. W 1964 r. w budynku poczty uruchomiono hotel oraz biuro turystyczne. Obecnie ma tu swą siedzibę Szkoła Muzyczna I stopnia. W pobliskim parku znajduje się kilka pomników przyrody oraz ogromny głaz upamiętniający 150 rocznicę rozpoczęcia budowy Kanału Augustowskiego. Fot. Archiwum AOT AUGUSTÓW CEMETERY was founded by the Prussians in 1800, and its main avenue is part of the Napoleonic Trail. The necropolis was originally divided into quarters: Roman Catholic, Orthodox, Muslim, Evangelical and Jewish. The latter is outside the present terrain of the cemetery. The oldest and most interesting headstones are to be found around the chapel funded by the Truszkowski family in 1832, including several iron castings from the Sztabińska Steelworks. OLD POST OFFICE a neo-classical building designed by H. Marconi and erected in by the Warsaw-St Petersburg route. Mail is sent from the Augustów post offi ce to Grodno, Kaunas and Warsaw. The building also functions as a horse tethering post and mini-hotel. In 1964 a hotel and tourist offi ce were created in the post offi ce building. The fi rst degree Music School is currently based here. There are several natural monuments in the nearby park, as well as an enormous boulder commemorating the 150th anniversary of the start of construction of the Augustowski Canal. AUGUSTAVO KAPINES 1800 metais įkūrė prūsai. Pagrindinė kapinių alėja tai senojo Napoleono kelio dalis. Pradžioje kapinės buvo padalytos į keturias dalis Romos katalikų, pravoslavų, musulmonų, evangelikų ir žydų. Pastaroji kapinių dalis šiuo metu yra likusi už esamos kapinių teritorijos ribų. Aplink koplyčią, pastatytą 1832 metais Truškovskių šeimos lėšomis, išliko seniausi ir įdomiausi antkapiai, tarp jų keli Štabino metalurgijos gamyklos ketaus liejiniai. SENASIS PAŠTAS neoklasikinis pastatas, suprojektuotas H. Marconio, pastatytas 1829 metais šalia kelio Varšuva-Peterburgas. Iš Augustavo pašto buvo siunčiamos siuntos į Gardiną, Kauną ir Varšuvą. Be to, pastatas atliko arklių perkinkymo stoties ir nedidelio viešbučio funkcijas metais pašto pastate pradėjo veikti viešbutis ir turizmo agentūra. Šiuo metu čia veikia I-osios pakopos muzikos mokykla. Šalia esančiame parke rasime kelis gamtos paminklus ir didžiulį akmenį, skirtą Augustavo kanalo statybos pradžios 150-osioms metinėms atminti. Fot. Jadwiga Konieczko Fot. Beata Żukowska 14 15

9 KANAŁ AUGUSTOWSKI powstał w konsekwencji wojny celnej pomiędzy Królestwem Polskim i Rosją a Prusami. Utrudniony dostęp do Bałtyku skierował uwagę rządów Polski i Rosji na ominięcie Gdańska i wykorzystanie wodnego transportu śródlądowego w szerszym zakresie. Latem 1823 r., Ignacy Prądzyński rozpoczął projektowanie Kanału Augustowskiego, mającego połączyć dorzecze Narwi z rzeką Niemen. Żeglugę do Bałtyku miało umożliwić wybudowanie Kanału Windawskiego. Dla utrzymania odpowiedniego poziomu wody zaprojektowano śluzy oraz wiele upustów i jazów. Cykl budowy jednej śluzy nie przekraczał dwóch lat, zadbano jednocześnie o ich estetykę i praktyczność. Na zewnątrz komory śluz wykładano czerwoną cegłą, łącząc ją z białym piaskowcem, co nawiązywało do barw narodowych. Podczas budowy pracowało jednocześnie od 5 do 7 tysięcy ludzi, gdyż większość robót wykonano ręcznie. Budowę zakończono w 1838 r. a w 1839 otwarto żeglugę na Kanale. Obniżenie ceł przez rząd pruski spowodowało, że ostatecznie Kanał Augustowski nie był wykorzystywany zgodnie z pierwotnym założeniem. Na całej długości kanału liczącej 101,2 km wybudowano 18 śluz, z których obecnie 14 znajduje się w Polsce, jedna w pasie granicznym i trzy na terenie Białorusi. Różnice poziomów wód pomiędzy poszczególnymi zbiornikami wynosiły od 0,8 do 8,0 m. Im większa różnica, tym bardziej skomplikowaną śluzę trzeba było wybudować. W ten sposób powstała dwukomorowa śluza Paniewo i trzykomorowa Niemnowo. Pozostałe 16 to śluzy jednokomorowe. Kanał jest zabytkiem budownictwa wodnego, w 2007 r. został uznany przez Prezydenta RP za pomnik historii, obecnie kandyduje do wpisania na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. W latach , zaniedbany odcinek Kanału po stronie białoruskiej został zrekonstruowany. W trakcie renowacji śluzę Niemnowo gruntownie przebudowano i dodano czwartą komorę, gdyż zwiększyła się różnica poziomów wody pomiędzy odcinkiem kanału i rzeką Niemen. Podczas odbudowy zachowano pierwotny wygląd śluz wykorzystując metody umocnienia koryta opracowane za czasów Prądzyńskiego. W trakcie renowacji wydłużono Kanał, aktualnie jego długość to ok. 103 km. Obecnie Kanał jest coraz popularniejszym szlakiem wodnym. Uruchomienie przejścia wodnego na śluzie granicznej pozwala na przepłynięcie z Augustowa aż do Niemna. Wystarczy tylko mieć ważną wizę białoruską. Fot. Archiwum AOT AUGUSTOWSKI CANAL built as a result of a customs war between the Kingdom of Poland, Russia and Prussia. Diffi culties in accessing the Baltic caused the Polish and Russian governments to concentrate on avoiding Gdańsk and making more use of inland water transport. In summer 1823, Ignacy Prądzyński began designing the Augustowski Canal to link the Narwia basin with the river Niemen. Construction of the Windawski Canal was meant to ensure a sailing route to the Baltic. Locks were designed to maintain the proper water level, along with many weirs and sluices. The construction cycle for a lock was never more than two years, their aesthetic and practical aspects were taken care of beforehand. The interiors of the locks were inlaid with red brick, joining it to white sandstone as a reference to the national colours. Between fi ve and seven thousand people worked on the construction at any one time, as most of the work was done by hand. Construction ended in 1838 and in 1839 the Canal was opened for navigation. A lowering of customs duty by the Prussian government meant that the Augustowski Canal was not used as originally planned. Eighteen locks were built along the Canal s km length, fourteen of which are currently in Poland, one in the border zone and three in Belarus. The differences in water levels between individual segments was from 0.8 to 8.0 m. The greater the difference, the more complicated a lock had to be built. In this way the two-chambered Paniewo and three-chambered Niemnowo locks were constructed. The other 16 are single chamber locks. The Canal is a relic of hydro-engineering, in 2007 it was recognised by the President of Poland as a historical monument, and currently it is a candidate for UNESCO s World Cultural Heritage list. In , the neglected section of the Canal on the Belarusian side was recon- AUGUSTAVO KANALAS pastatytas kilus muitų karui tarp Lenkijos Karalystės, Rusijos ir Prūsijos. Komplikuota prieiga prie Baltijos jūros privertė Lenkijos ir Rusijos valdžią aplenkti Gdanską ir plačiau naudoti vidaus vandenų transportą metų vasarą Ignotas Prandzynskis pradėjo Augustavo kanalo projektavimo darbus. Kanalas turėjo sujungti Narvos upės baseiną su Nemunu. Kelią į Baltijos jūrą turėjo atverti Vindavos kanalo statybos. Tinkamam vandens lygiui palaikyti suprojektuoti šliuzai ir daugybė ištakos vartų ir užtvankų. Vieno šliuzo statybos ciklas neviršijo dvejų metų. Pasirūpinta ne tik šliuzų praktine paskirtimi, bet ir estetine išvaizda. Iš išorės šliuzai būdavo apmūrijami raudonomis sutvirtintomis plytomis, maišytomis su baltu smiltainiu. Šis derinys turėjo simbolizuoti nacionalines spalvas. Vienu metu darbus atliko nuo 5 iki 7 tūkstančių asmenų, nes dauguma darbų buvo atliekama rankomis. Darbai baigti 1838 metais, o 1839 metais kanalu pradėjo plaukioti laivai. Dėl Prūsijos Vyriausybės sprendimo sumažinti muitus Augustavo kanalas nebuvo panaudotas tokiu mastu, kaip tai buvo numatyta pradiniame sumanyme. Bendras kanalo ilgis yra 101,2 km. Kanale įtaisyta 18 šliuzų, iš kurių 14 šiuo metu yra Lenkijos teritorijoje, vienas pasienio zonoje, ir trys Baltarusijoje. Vandens lygio skirtumas tarp atskirų talpyklų yra nuo 0,8 iki 8,00 metrų. Kuo didesnis skirtumas, tuo sudėtingesnį šliuzą reikėjo statyti. Taip buvo pastatytas dviejų kamerų šliuzas Panievo ir trijų kamerų Niemnovo šliuzas. Likę 16 šliuzų yra vienos kameros. Kanalas yra vandens statinių statybos paminklas, 2007 metais Lenkijos Respublikos Prezidentas pripažino Augustavo kanalą istorijos paminklu. Šiuo metu kanalas pretenduoja būti įtrauktas į UNESCO pasaulinio kultūros paveldo sąrašą

10 Fot. Archiwum Muzeum structed. During the renovation, the Niemnowo lock was fundamentally reconstructed and a fourth chamber was added, as the difference in water levels between the Canal and the river Niemen had increased. During rebuilding, the lock s original appearance was retained using canal bed strengthening techniques developed in Prądzyński s time. The Canal was extended during the renovation, and now measures around 103 km. The Canal is now an ever more popular water route. The opening of a water crossing on the border lock makes it possible to sail from Augustów all the way to the Niemen. All you need is a valid Belarusian visa metais buvo atlikta Baltarusijos teritorijoje esančios apleistos kanalo atkarpos rekonstrukcija. Renovavimo darbų metu Niemnovo šliuzas buvo iš pagrindų perstatytas, pridėta ketvirtoji kamera (nes padidėjo vandens lygio skirtumas tarp kanalo atkarpos ir Nemuno). Statybos darbų metu, pasitelkus vagos sutvirtinimo metodą, sukurtą Prandzynskio laikais, išsaugota pradinė šliuzų išvaizda. Dėl renovacijos pailgėjo kanalo ilgis, dabar jis siekia beveik 103 km. Šiuo metu kanalas kaip vandens kelias vis labiau populiarėja. Pasienio šliuze pradėjus veikti vandens perėjimo punktui atsirado galimybė plaukti iš Augustavo iki pat Nemuno. Tereikia turėti galiojančią Baltarusijos vizą. Fot. Jadwiga Konieczko Fot. Archiwum Muzeum Fot. Beata Żukowska 18 19

11 Fot. Jerzy Buzon OFICERSKI YACHT KLUB obiekt wybudowany w latach Ośrodek posiadał duże sale bankietowe, 40 pokoi, bibliotekę, łazienki, tarasy. Obok części luksusowej wybudowano część sportową, z miejscami noclegowymi, port i hangary na łodzie oraz budynek z salami klubowymi, bufetem i pokojami mieszkalnymi. Obecnie znajduje się tu ośrodek wypoczynkowy. Fot. Wake Fun DOM TURYSTY (Dom wycieczkowy PTTK) jego budowę na Białej Górze zainicjowała Liga Popierania Turystyki. Planowano zakwaterować w nim uczestników mistrzostw Europy w Żeglarstwie w 1939 r. Obiekt posiadał 100 miejsc noclegowych, salę dancingową, bufet, bilard, pokoje do brydża, własną plażę, garaże i obszerny parking. Zniszczony podczas wojny, został odbudowany w 1948 r. przez Polskie Towarzystwo Krajoznawcze. Obecnie w budynku mieści się zajazd, w którym na ścianie naprzeciwko recepcji znajduje się kolorowa mozaika przedstawiająca Augustów i okolice. Fot. Beata Żukowska OFFICERS YACHT CLUB an edifi ce constructed in The club has large banquet halls, 40 rooms, a library, bathrooms and terraces. A sports part was built alongside the luxury part, with accommodation, ice port and hangars, and a building with club rooms, a buffet and residential rooms. It currently houses a recreation centre. TOURIST HOUSE (PTTK Excursion House) the Tourism Support League initiated its construction on Biała Góra. It was intended to house the participants of the European Sailing Championships here in It has accommodation for 100 people, a dance hall, buffet, pool table, bridge room, its own beach, garages and extensive parking facilities. After being destroyed during the war, it was rebuilt by the Polish Landscape Society. The building currently houses an inn, which has a coloured mosaic on its wall opposite reception depicting Augustów and its environs. Fot. Jadwiga Konieczko KARININKŲ JACHTŲ KLUBAS. Šis objektas iškilo metais. Pastate buvo didelės pokylių salės, 40 kambarių, biblioteka, terasos. Šalia prabangiosios statinio dalies pastatytas sporto kompleksas, siūlęs apgyvendinimo paslaugas, čia buvo uostas, jachtų angarai bei pastatas, kuriame buvo įsikūrusios klubo salės, bufetas ir gyvenamieji kambariai. Šiuo metu čia veikia poilsio bazė. TURISTŲ NAMAI (Išvykų namai PTTK). Turistų namų statybą Baltajame kalne inicijavo Turizmo rėmimo lyga. Čia ketinta apgyvendinti 1939 metų Europos irklavimo čempionato dalyvius. Objekte buvo 100 nakvynės vietų, šokių salė, bufetas, biliardas, bridžo kambariai, be to, Turistų namai turėjo nuosavą paplūdimį, garažus ir didelę parkavimo aikštelę. Sunaikintus karo metu Turistų namus 1948 metais atstatė Lenkijos kraštotyros draugija. Šiuo metu pastate veikia užeiga, kurios registratūroje kabo spalvota mozaika, vaizduojanti Augustavą ir jo apylinkes

12 Fot. Magdalena Rutkowska KUCHNIA REGIONALNA Ziemia Augustowska to kraina niezwykła, gdzie przez wieki obok Polaków mieszkali między innymi Litwini, Żydzi czy Rosjanie. Nic, więc dziwnego, że kuchnia będąca wynikiem mieszania się i przenikania tradycji i kultury, jest niezwykle charakterystyczna i różnorodna. Unia Polski z Litwą oraz przygraniczne położenie miasta sprawiły, że najwięcej podobieństw i zbieżnych potraw można odnaleźć w kuchniach obu tych narodów. Bogactwo kulinarne oparte jest na tanich i łatwo dostępnych produktach przede wszystkim na ziemniakach, różnego rodzaju zbożach i jajach. Niemniej ważnym składnikiem pożywienia było mleko i jego przetwory. Surowym mlekiem w upalne dni gaszono pragnienie, a z nadwyżek wyrabiano masło, sery i twarogi, które często solono, aby zwiększyć ich trwałość. W jadłospisie nie brakowało też dań z ryb ze względu na mnogość jezior oraz rzek w tym regionie. Cenionymi gatunkami była sieja, sielawa czy też stynka. Najczęstszym sposobem konserwacji ryb było wędzenie. Świeże ryby jadano głównie smażone lub gotowane z dodatkiem różnych sosów. Od pokoleń na terenach przygranicznych cenioną potrawą był lin w śmietanie. Rybę mocno przyprawiano starannie skomponowaną mieszanką przypraw, smażono a następnie duszono w sosie śmietanowym z dużą ilością koperku i natki pietruszki. Równie popularne i często wykorzystywane w kuchni były i są wszelakie owoce leśne i grzyby. Kuchnia czerpała wprost z natury. Aby móc dłużej przechowywać potrawy i nadać im smak należało je wędzić, solić, kisić, smażyć. Można, więc powiedzieć, że była to kuchnia ostra, tłusta, kwaśna, słona i wędzona. Lista produktów, z jakich przygotowywano potrawy wydawać się może skromna i nieszczególnie wykwintna. Nic bardziej mylnego, gdyż z tych artykułów przez wieki dopracowano do perfekcji sztukę wytwarzania pysznych i niezwykłych potraw. REGIONAL COOKING The Augustów region is an unusual land, where for centuries Poles lived side by side with Lithuanians, Jews and Russians. It should be no surprise, then, that a cuisine resulting from the intermixing of different traditions and cultures is particularly characteristic and diverse. The Union of Poland and Lithuania, and the town s location by the border, have meant that it is between these two cuisines that most similarities and shared dishes can be found. The culinary richness is based on cheap and easily available products, mainly potatoes, various cereals and eggs. Milk and dairy products were an equally important element of nutrition. On hot days, thirst was quenched with fresh milk, and butter, cheeses and cottage cheese were produced from the surplus, often salted to make them keep longer. There was also no lack of fi sh on the menu, due to the large number of rivers and lakes in the area. Among the valued species were whitefi sh, vendace and smelt. Smoking was the most common way of preserving these. Fresh fi sh was mainly eaten fried or boiled and served with various sauces. Tench in cream was a favourite in the border region for generations. The fi sh was heavily seasoned with a carefully composed mixture of herbs, fried and then steamed in a cream sauce with large amounts of dill and parsley. Summer fruits and mushrooms of all kinds were and still are equally popular and commonly used in cooking. The cuisine drew directly from nature. To keep the dishes longer and give them fl avour they had to be smoked, salted, pickled and fried. So it could be said that it was a spicy, greasy, bitter, salty and smoked cuisine. The list of products from which the dishes were prepared may seem modest and not particularly sophisticated. Nothing, though, could be further from the truth, since these items had been perfected over the centuries, as the art of producing delicious and unusual dishes. REGIONINĖ VIRTUVĖ Augustavo kraštas yra ypatingas tuo, kad čia nuo amžių šalia lenkų be kitų tautybių gyveno lietuviai, rusai, žydai. Susipynusios įvairios kultūros ir tradicijos nulėmė šio krašto virtuvės įvairovę ir išskirtinumą. Tuo tarpu Lenkijos ir Lietuvos unija ir tai, kad Augustavas įsikūręs Lietuvos ir Lenkijos pasienyje, nulėmė didelius panašumus tarp abiejų tautų virtuvių, o kartais ir identiškus patiekalus. Maistui gaminti dažniausia naudoti pigūs ir lengvai prieinami produktai, visų pirma bulvės, įvairūs javai ir kiaušiniai. Ne ką mažiau svarbus maisto produktas buvo pienas ir jo gaminiai. Žaliu pienu karštomis dienomis malšintas troškulys, iš likusio pieno gamintas sviestas, sūriai ir varškė, kurie dažnai, siekiant prailginti šių produktų galiojimą, buvo gausiai sūdomi. Kadangi regione gausu ežerų ir upių, valgiaraštyje netrūko žuvų patiekalų. Ypač vertinti sykai, seliavos ir stintos. Dažniausias žuvų konservavimo būdas buvo rūkymas. Šviežia žuvis dažniausia buvo valgoma kepta arba virta, su įvairiais padažais. Nuo senovės pasienio regionuose itin vertinamas patiekalas buvo lynas grietinės padaže. Žuvys būdavo gausiai paskaninamos kruopščiai parinktu prieskonių mišiniu, po to kepamos ir galiausia troškinamos grietinės padaže, gausiai pridėjus krapų ir petražolių lapų. Ne ką mažiau populiarūs ir dažnai naudojami virtuvėje buvo įvairūs miško vaisiai ir grybai. Virtuvė buvo neatsiejama nuo gamtos. Kad patiekalai ilgiau išliktų švieži ir gardūs, jie buvo rūkomi, sūdomi, rauginami, kepami. Todėl galima teigti, kad šio krašto virtuvei būdingi patiekalai būdavo pikantiški, riebūs, rūgštūs, sūrūs ir rūkyti. Patiekalams gaminti naudotų produktų sąrašas gali atrodyti esąs kuklus ir labai jau paprastas. Tačiau tokia nuomonė būtų klaidinga, nes būtent šių produktų dėka krašto virtuvė bėgant amžiams buvo ištobulinta, joje sukurta gausybė itin gardžių, išskirtinių patiekalų. Lenkijos ir Lietuvos pasienio regiono virtuvėje pirmuoju smuiku griežia bulvės ir jų patiekalai. Ši paprasta ir auginimo požiūriu ne

13 Fot. Magdalena Rutkowska W kuchni regionu pogranicza polskolitewskiego prym wiedzie ziemniak i potrawy z niego przygotowywane. To pospolite i niewymagające skomplikowanej uprawy warzywo jest podstawowym składnikiem wielu dań takich jak babka ziemniaczana niegdyś danie biedaków, przygotowywane tylko z tartych ziemniaków i słoniny. W późniejszych latach do babki zaczęto dodawać mąkę, jaja, cebulę i boczek wędzony. Równie popularna była i jest kiszka ziemniaczana, czyli masa ziemniaczana z przyprawami przygotowana podobnie jak na babę ziemniaczaną, którą nadziewa się jelita wieprzowe i tak przyrządzone kiełbaski piecze. Jednak najbardziej znanym ziemniaczanym daniem są niewątpliwie kartacze pyzy wielkości dłoni robione z surowych ziemniaków z dodatkiem gotowanych, nadziewane mięsnym farszem. Podaje się je okraszone smażoną cebulą ze skwareczkami. Na Litwie odpowiednikiem kartaczy są cepeliny, przygotowywane w taki sam sposób jak kartacze, częściej podawane z gęstą, gorącą, kwaśną śmietaną i cebulą. Typowym daniem regionalnym z pogranicza polsko-litewskiego są soczewiaki, czyli niewielkie pierożki z ciasta przyrządzonego z gotowanych ziemniaków nadziewane soczewicą, grochem bądź kiszoną kapustą. Soczewiaki mogą być daniem głównym, albo przekąską w ciągu dnia. Są zjadane na gorąco, od razu po upieczeniu, albo odgrzaniu na patelni. W codziennej diecie mieszkańców przygranicza niezwykle ważną rolę odgrywał i nadal odgrywa chleb. Pieczony był najczęściej raz w tygodniu z pełnoziarnistej mąki żytniej (później z dodatkiem pszennej) na naturalnym zakwasie. Niekiedy dodawano do niego gotowane ziemniaki. Dzięki temu chleb długo pozostawał świeży. W Polsce tradycyjnie chleb wypiekano na liściach tataraku, chrzanu lub kapusty natomiast na Litwie dodatkowo dodawano kminek. Kuchnia obojga narodów słynie też ze wspaniałych wędlin i mięs. Na uwagę zasługuje kindziuk wywodzący się z kuchni litewskiej. Jest to wędlina długo dojrzewająca, sięgająca rodowodem czasów, kiedy nie było lodówek i przechowywanie żywności, zwłaszcza mięs, stanowiło problem. Tradycyjnie kindziuk wytwarza się z pokrojonego na kawałki i przyprawionego solą i ziołami mięsa wieprzowego. Tak przygotowanym farszem bardzo zwięźle napełnia się wieprzowy żołądek i gotową wędlinę wiesza się na 6 miesięcy w chłodnym i przewiewnym miejscu, aby wyschła. Wytworzony w taki sposób wyrób jest niezwykle trwały, a do tego niezwykle smaczny. The cuisine of the Polish-Lithuanian border region is dominated by potatoes and dishes prepared from these. This common vegetable, which does not require complicated farming techniques, is a basic ingredient of many dishes such as potato sponge Later they began to add fl our, eggs, onions and smoked bacon to the sponge. Equally popular was, and still is, potato guts a potato mass with herbs prepared much the same way as for potato sponge, which is stuffed into pigs intestines and the resulting sausage roasted. The best known potato dish, however, is undoubtedly kartacze dumplings the size of a hand made from raw potatoes with the addition of boiled ones, and stuffed with a meat fi lling. It is served seasoned with fried onion and bacon fat. The Lithuanian equivalent of kartacze are cepeliny, prepared in the same way as kartacze, more often served with thick, hot, sour cream and onion. A typical regional dish from the Polish-Lithuanian borderlands is soczewiaki, little potato dumplings stuffed with lentils, peas or pickled cabbage. Soczewiaki can be eaten either as a main meal or as a snack during the day. They are eaten hot, immediately after baking or reheated in a frying pan. Bread continues to play an extremely important role in the everyday diet of the borderland s inhabitants. It was usually baked once a week from whole grain rye fl our (later with wheat fl our added) using natural leavening agents. Boiled potatoes were occasionally added to it. This helped the bread stay fresh longer. In Poland, bread was traditionally baked with calamus leaves, horseradish or cabbage, while in Lithuania cumin was added. The cuisine of both countries is also famous for excellent meats. Kindziuk, which originates in the Lithuanian culinary tradition, is also noteworthy. This is a slow-maturing meat with its origins in the times when there were no fridges and storage of food, particureikli daržovė yra pagrindinis daugelio regiono patiekalų, kuriems priskiriamas ir kugelis, kuris kažkadais buvo laikomas vargšų patiekalu ir buvo gaminamas tik iš bulvių ir lašinių, sudedamasis produktas. Vėliau į kugelį pradėta dėti miltų, kiaušinių, svogūnų ir rūkytos šoninės. Ne ką mažiau mėgiami buvo ir tebėra vėdarai, t. y. bulvių masė, pagardinta prieskoniais ir paruošta panašiai kaip ir kugeliui, kuria pripildytos kiaulių žarnos vėliau yra kepamos. Bet didžiausias populiarumas bulvinių patiekalų tarpe be jokių abejonių tenka vadinamiesiems kartačams delno dydžio kukuliams, gaminamiems iš žalių ir trupučio virtų bulvių, su mėsos faršo įdaru. Kartačai patiekiami apibarstyti keptais svogūnais su spirgučiais. Lietuvoje kartačų atitikmuo yra cepelinai, gaminami taip pat kaip kartačai, bet dažniau patiekiami su tiršta karšta grietine ir svogūnais. Būdingas Lenkijos ir Lietuvos pasienio regiono patiekalas yra lęšinukai, t. y. nedideli pyragėliai, ruošiami iš virtų bulvių tešlos, įdaromi lęšiais, žirniais arba raugintais kopūstais. Lęšinukai gali būti patiekiami arba kaip pagrindinis patiekalas, arba kaip užkandis. Pyragėliai yra itin gardūs karšti, ką tik iškepti, bet nepraranda skonio ir juos vėliau pašildžius keptuvėje. Kasdieniame pasienio regiono gyventojų racione itin reikšmingas vaidmuo teko ir tebetenka duonai. Duona dažniausia būdavo kepama kartą per savaitę iš pilnagrūdžių ruginių miltų (vėliau su kvietinių miltų priedų), su natūraliu raugu. Kartais, kad duona ilgiau išliktų šviežia, buvo pridedama virtų bulvių. Lenkijoje tradiciškai duona buvo kepama ant ajerų, krienų arba kopūstų lapų, Lietuvoje papildomai buvo pridedama kmynų. Abiejų tautų virtuvė garsėja ir puikiais mėsos gaminiais, tarp jų rūkiniais. Ypatingo dėmesio nusipelno skilandis, kuris yra kildinamas iš lietuviškos virtuvės. Šis rūkinys brandinamas labai ilgai, o jo šaknys siekia laikus, kai dar nebuvo šaldytuvų ir maisto, o ypač mėsos, produktų laikymas keldavo daug rūpesčių. Tradiciškai skilandis gaminamas iš kiaulienos, kuri 24 25

14 W kuchni regionalnej po obu stronach granicy szerokie zastosowanie mają grzyby. Przepisów na potrawy z grzybami jest prawie tyle, co na dania ziemniaczane. Najczęściej serwowane są w postaci smażonej z cebulą i przyprawami lub duszone na patelni z dodatkiem śmietany. Mają też zastosowanie jako nadzienie lub dodatek do różnorakich potraw. Nieco zapomnianym daniem są grzyby kiszone, znane zarówno w Polsce jak i na Litwie. Receptura jest prosta oczyszczone i odgotowane grzyby różnych gatunków soli się sowicie w glinianym naczyniu i pozostawia do zakiszenia. Smakują najlepiej, jako sałatka z dodatkiem cebuli, pieprzu i oleju. W regionalnym menu nie może zabraknąć słodkiego co nieco. Miłośnicy ciast i słodyczy powinni skosztować słynnego na całą Polskę sękacza. Jest to ciasto, do produkcji którego potrzeba wielkiej ilości jaj, niemało czasu a także dużo cierpliwości. Ciasto pieczone jest na drewnianym rożnie obracanym bezpośrednio nad ogniem. Sztuka polega na utrzymaniu odpowiedniego tempa kręcenia wałka i jednocześnie umiejętnym polewaniu go dość rzadkim ciastem tak, aby spływająca masa, zastygając tworzyła efektowne sople zwane sękami. Proces opiekania Fot. Beata Żukowska trwa od 2 do 3 godzin. Kolejną warstwę ciasta wylewa się dopiero po zapieczeniu poprzedniej. Proces powtarza się nawet kilkadziesiąt razy. Jednocześnie nie można przerwać obracania wałka ani doglądania ognia. Oprócz sękacza, który jest nieodłącznym tradycyjnym elementem tutejszych wesel, mieszkańcy Augustowa i okolic zajadają się pampuchami, czyli kulami z ciasta drożdżowego gotowanymi na parze, jadanymi na słodko. Popularny jest też deser zwany mrowiskiem kopiec suchych placków kruchego ciasta przypominającego faworki z miodem, rodzynkami i makiem. Fot. Lucja Kożuchowska larly meat, was a problem. Traditionally kindziuk is prepared from sliced, salted and seasoned pork. The fi lling made this way is stuffed tight into a pig s stomach and the fi nished product is hung for six months in a cool, area space to dry. Produced in this way, it is extremely long lasting, as well as extremely tasty. Mushrooms have a wide range of applications in the regional cuisine on both sides of the border. There are almost as many recipes for mushrooms dishes as for potatoes. They are most commonly served fried with onion and seasoning, or steamed in a pan with cream. They are also used as fi llings or side dishes for various dishes. A meal which has been partly forgotten is pickled mushrooms, known both in Poland and in Lithuania. The recipe is simple cleaned and boiled mushrooms of various types are generously salted in a clay vessel and left to ferment. They taste best as a salad with onion, pepper and oil added. There can be no regional menu without a little something sweet. Cake and sweetlovers should try the renowned Polish sękacz. This is a cake which requires large amounts of eggs and time, and no small measure of patience. The cake is baked on a wooden spit turned directly over a fi re. The trick is to maintain the appropriate speed of rotation, simultaneously skilfully pouring the fairly thin dough so that the fl owing mass forms icicles known as sęki (literally knots, as in wood). The baking process lasts from 2 to 3 hours. Each layer of dough is added only after the previous one has baked. The process may be repeated dozens of times. Neither the revolving of the spit or the observation of the fi re can be interrupted. Apart from sękacz, which is an inseparable feature of local weddings, the inhabitants of Augustów and the surrounding area feast on pampuchy, balls of yeast dough steamed and served sweet. Another popular dessert is mrowisko ( ant-hill ) a mound of dry pancakes with honey, raisins and poppy seeds. yra supjaustoma gabalais ir atitinkamai paskaninama. Taip paruoštu faršu tankiai įdaromas kiaulės skrandis, o gatavas rūkinys pakabinamas 6 mėnesiams vėsioje gerai vėdinamoje vietoje, kad išdžiūtų. Taip paruoštas rūkinys yra be galo skanus ir gali būti vartojamas ilgą laiką. Abiejų tautų regioninėje virtuvėje itin populiarūs yra grybai. Grybų patiekalų receptai savo gausa beveik nenusileidžia bulvių valgiams. Dažniausia grybai patiekiami kepti, pagardinti svogūnais ir prieskoniais, arba troškinti su grietine keptuvėje. Be to, grybai naudojami kaip įdaras arba kitų patiekalų priedas. Šiek tiek primiršti yra rauginti grybai, kurie buvo žinomi tiek Lenkijoje, tiek Lietuvoje. Receptas yra paprastas nuvalytus ir išvirtus įvairių rūšių grybus reikia sudėti į molinį indą, juos gausiai pasūdyti ir palikti rūgti. Taip paruošti grybai yra itin skanūs su svogūnais, pipirais ir aliejumi. Regioninėje virtuvėje netrūksta ir saldumynų. Kepinių ir saldumynų mėgėjai privalo paragauti visoje Lenkijoje populiaraus šakočio. Šiam kepiniui reikia daug kiaušinių, nemažai laiko ir labai daug kantrybės. Šakotis kepamas ant medinio volo, kuris yra sukamas tiesiogiai virš ugnies. Svarbu yra išlaikyti atitinkamą volo sukimo greitį ir tuo pat metu sugebėti pilti ant volo gan skystą tešlą taip, kad nutekanti masė stingdama suformuotų efektingus varveklius, vadinamus šakomis. Kepama 2 3 valandas. Kitas tešlos sluoksnis išpilamas tik iškepus ankstesniajam. Procesas kartojamas keliasdešimt kartų. Kepant negalima liautis sukus volo, be to, reikia prižiūrėti ugnį. Be šakočio, kuris yra neatsiejamas vietos vestuvių atributas, Augustavo ir jo apylinkių gyventojai pasigardžiuodami mėgaujasi saldžiomis mielinės tešlos spurgomis, kurios ypatingos tuo, kad yra verdamos garuose. Populiarus yra ir skanėstas, vadinamas skruzdėlynu. Skruzdėlyno formos gardėsis suformuojamas iš žagarėlius primenančių trapios tešlos papločių su medumi, razinomis ir aguonomis

15 Bankuch, czyli sękacz z piekarnika 250 g masła 250 g cukru 250 g mąki pszennej 1 szklanka śmietany 10 jajek 1 kieliszek wódki 1 łyżka rumu lub olejku cytrynowego/pomarańczowego 1 opakowanie cukru waniliowego 1 łyżka masła do posmarowania tortownicy Sposób przygotowania: Masło należy utrzeć z cukrem i cukrem waniliowym na puszystą masę. Żółtka oddzielić od białka. Cały czas ucierając należy dodawać po jednym żółtku, potem rum/olejek i wódkę oraz śmietanę i mąkę. Z białek ubić sztywną pianę i delikatnie wymieszać z ciastem. Piekarnik rozgrzać do temp C. Tortownicę natłuścić masłem, na jej dnie równomiernie rozsmarować kilka łyżek ciasta. Zapiekać przez około 5 minut. Gdy ciasto nabierze złotego koloru, wyjąć tortownicę z piekarnika i rozprowadzić kolejną cienką warstwę ciasta i znowu zapiec przez kolejne 5 minut. Czynności te należy powtarzać do wyczerpania ciasta. Tortownicę z upieczonym sękaczem wyjąć z piekarnika i pozostawić do wystygnięcia. Gotowy sękacz posypać cukrem pudrem lub polukrować. Bankuch, or Baked Sękacz 250 g butter 250 g sugar 250 g wheat flour 1 glass of cream 10 eggs 1 measure of vodka 1 tablespoon of rum or lemon/orange oil 1 pack of vanilla sugar 1 tablespoon of butter to grease the cake tin Preparation: Blend the butter with the sugar and vanilla sugar into a fl uffy mass. Separate the yolks from the whites. Still blending, add one yolk, then the rum or oil and vodka, and the cream and fl our. Beat a stiff foam from the egg whites and gently mix it with the dough. Heat the oven to a temperature of C. Grease the cake tin with the butter, spread a few tablespoons of the dough evenly on the bottom. Bake for around 5 minutes. When the dough turns a golden colour, remove the tin from the oven, spread on another thin layer of dough and bake again for another 5 minutes. Repeat these steps until the dough is fi nished. Remove the cake tin with the baked sękacz from the oven and leave it cool. Sprinkle the prepared sękacz with sugar or cover it with icing. Bankuchenas arba šakotis orkaitėje 250 g sviesto 250 g cukraus 250 g kvietinių miltų 1 stiklinė grietinės 10 kiaušinių 1 stikliukas degtinės 1 šaukštas romo arba citrinų/apelsinų esencijos 1 pakelis vanilinio cukraus 1 šaukštas sviesto formai sutepti Fot. Józefa Drozdowska Paruošimo būdas: Sviestą ištrinti su cukrumi ir vaniliniu cukrumi iki purios masės. Trynius atskirti nuo baltymų. Nuolat trinant pridėti po vieną trynį, po to romą/esenciją, degtinę, grietinę ir miltus. Baltymus išplakti iki standžių putų ir atsargiai įmaišyti į tešlą. Orkaitę įkaitinti iki C temperatūros. Kepimo formą sutepti sviestu, formos dugne tolygiai paskirstyti kelis šaukštus tešlos. Kepti apie 5 min. Kai tešla gražiai pagels, išimti kepimo formą iš orkaitės ir, užtepus kitą ploną tešlos sluoksnį, kepti dar 5 minutes. Taip kepti, kol pasibaigs tešla. Kepimo formą su iškeptu šakočiu išimti iš orkaitės ir palikti atvėsti. Šakotį apibarstyti cukraus pudra arba papuošti glaistu

16 Fot. Jadwiga Konieczko NIEZBĘDNIK TURYSTYCZNY ESSENTIAL INFORMATION FOR TOURISTS TURIZMO INFORMACIJA Fot. Jadwiga Konieczko numer kierunkowy (87)/area code (87)/miesto kodas (87) Hotele/Hotels/Viešbučiai Hotel Leśnik ; Turystyczna 19a; , ; Hotel Warszawa Sp. z o.o.; Zdrojowa 1; , ; Hotel SPA Wojciech ; Wojciech 8; , ; Fot. Beata Żukowska Fot. Beata Żukowska Obiekty noclegowe/accommodation/nakvynės objektai Budowlani Sanatorium Uzdrowiskowe; Zdrojowa 3; , ; Dom Nauczyciela Logos; 29 Listopada 9; , ; Hetman Zajazd Turystyczny; Sportowa 1; , ; Hotel AMBER BAY & AQUAPARK AUGUSTÓW ; Turystyczna 81; , ; Hotel Polonia ; Mazurska 4; , ; Karmel Hotelik; Zarzecze 5; , , ; Krechowiak Ośrodek Hotelowo-Szkoleniowy; 1 Pułku Ułanów Krechowieckich 2; , ; Laguna Centrum Wypoczynkowo-Szkoleniowe; Wczasowa 4; , ; Nad Nettą Kompleks Wypoczynkowo-Konferencyjny; Portowa 3; , ; Ofi cerski Yacht Club R.P. Pacyfi k ; Al. Kardynała Wyszyńskiego 1; , ; Obiekty pensjonatowe/boarding houses/pensionatai AIM ; Łazienna 68; , ; August ; Piwna 8; , ; Gościniec Ostoja ; Wojska Polskiego 53a; , ; MB Usługi Hotelowe; Spacerowa 4; , ; Pokoje gościnne w kinie Iskra ; 3 Maja 38; , ; Szufl ada Usługi Hotelowe; Księdza Skorupki 2c; ; ada.augustow.pl U Marianny Pensjonat; Rajgrodzka 98; , ; VITA Pensjonat; Rajgrodzka 160; , ; Starożyn Karczma; Płaska 1; , ; Zagroda Kuwasy ; Woźnawieś 30A; , ;

17 Baza wczasowo-wypoczynkowa/bases for holidays and leisure/poilsio bazė Ośrodek Wypoczynkowy Leśnik I ; Przewięź; , ; Ośrodek Wypoczynkowy Patelnia ; Przewięź; , ; Ośrodek Wypoczynkowy Leśnik III ; Przewięź; , ; Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy Agrawit ; Przewięź; , ; Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy Borki ; Nadrzeczna 147; ; Ośrodek Kolonijny Jędrek ; Wczasowa 2; , ; Ośrodek Sportowo-Szkoleniowy Cresovia ; Wczasowa 3; , Ośrodek Wczasowy Skowronek (nad j. Sajno); , ; Ośrodek Sportów Wodnych Chris ; Serwy 1; , ; Ośrodek Wczasów Kempingowych Puszcza ; Kolejowa 1b; ; Ośrodek Wypoczynkowy Drogowskaz ; Przewięź; , ; Ośrodek Wypoczynkowy Królowa Woda; , ; Ośrodek Żeglarski Szekla; Nadrzeczna 70a; , ; Usługi Hotelowo-Gastronomiczne BPiS; Wczasowa 1; , ; Usługi Turystyczne Binduga ; Przewięź; , Schroniska/Hostess/Turistinės bazės Bursa Międzyszkolna; Al. Kardynała Wyszyńskiego 3a; ; Zespół Szkół Ogólnokształcących; Śródmieście 31; ; Pola namiotowe/campsites/kempingai Bartek ; Sportowa; ; Karmel ; Zarzecze 5; , , ; Patelnia ; Przewięź (nad j. Białym); ; Goła Zośka (nad j. Rospuda); Klonownica 1/1; , Ostry Róg (nad j. Białym); Swoboda, Studzieniczna; ; Świniucha, Janowy Grąd (nad j. Studzienicznym); , Wojciech, Nowina (nad j. Białym); , Zimowa droga, Słoneczna Polana, Krowi Róg (nad j. Sajno), Jacek Michniewicz; Biura podróży/travel Agents/Kelionių biurai Biuro Podróży Bial-Tur ; Wojska Polskiego 19; , ; Biuro Turystyczne Dom Nauczyciela ; 29 Listopada 9; , ; Biuro Podróży Ela Travel ; Rynek Zygmunta Augusta 15/2; ; Biuro Turystyczne PKS-TRAVEL ; Rynek Zygmunta Augusta 19; ; Biuro Usług Turystycznych Żak-Tourist ; Mostowa 25; , ; Polskie Biuro Podróży ; Rynek Zygmunta Augusta 22; , ; Usługi Turystyczne ZOOBI TOUR ; Rynek Zygmunta Augusta 6; , ; Organizatorzy turystyki/tourism Organisers/Turizmo organizatoriai ACTIVE TEAM; ; Augustów Summer Camp ; Młodości 21; , ; Biuro Turystyczne Necko ; Wojska Polskiego 53a; , ; Biuro Turystyczne Sirocco ; Studzieniczna; ; Campa Przedsiębiorstwo Turystyczne; Obrońców Westerplatte 9/36; , ; Organizator Turystyki Aktywnej i Sportu STREFA ; Kościuszki 42; , ; Przedsiębiorstwo Turystyczne Szot ; Konwaliowa 2; , ; Szekla Port Przedsiębiorstwo Turystyczne; Nadrzeczna 70a; , , ; SPORT I REKREACJA/SPORT AND RECREATION/SPORTAS IR POILSIS CENTRUM SPORTU I REKREACJI W AUGUSTOWIE Kompleks rekreacyjno-sportowy posiadający m.in. basen duży i mały z urządzeniami do masażu powietrznowodnego, wanny do kąpieli z hydro-masażem, zjeżdżalnię wodną o długości 92 m, saunę, siłownię. Obiekt jest w pełni przystosowany dla osób niepełnosprawnych ruchowo. Kontakt: Centrum Sportu i Rekreacji; Sucharskiego 15; , ; ELEKTRYCZNY WYCIĄG NART WODNYCH Pierwszy w Polsce profesjonalny wyciąg dla narciarzy wodnych na jeziorze Necko. Jego długość wynosi 740 m, maksymalna prędkość, jaką może rozwinąć 58 km/h. Z wyciągu może korzystać jednocześnie 8 osób. Za otwarcie wyciągu miasto otrzymało prestiżową nagrodę Prezesa Polskiej Organizacji Turystycznej Przebiśnieg 99. Każdego lata odbywa się tu szereg imprez sportowych. Kontakt: MOSiR; ; SPORT AND RECREATION CENTRES IN AUGUSTÓW A sport and leisure complex including large and small swimming pools with air and hydro-massage equipment, baths for hydro-massage, a 92 m water slide, sauna and gym. The building is fully adapted for the physically handicapped. Contact: Sport and Recreation Centre; Sucharskiego 15; , ; ELECTRIC WATER SKI TOWLINE Poland s fi rst professional towline for water-skiers on Lake Necko. It is 740 m long, and the maximum speed which can be reached is 58 km/h. Up to 8 people can use the towline at a time. The town received the prestigious Przebiśnieg 99 award from the President of the Polish Tourist Organisation for opening the towline. A whole range of sporting events is held here every year. Contact: MOSiR; ; AUGUSTAVO SPORTO IR POILSIO CENTRAS Sporto ir poilsio komplekse veikia didysis ir mažasis baseinai su oro ir vandens masažo įranga, hidromasažinės vonios, 92 m ilgio vandens čiuožykla, sauna, treniruoklių salė. Objektas yra pilnai pritaikytas asmenims, turintiems judėjimo negalią. Kontaktai: Sporto ir poilsio centras; Sucharskiego g. 15; , , ; ELEKTRINIS VANDENS SLIDŽIŲ TRAUKTUVAS Tai yra pirmasis Lenkijoje profesionalus vandens slidžių trauktuvas, sumontuotas Necko ežere. Trauktuvo ilgis yra 740 m, didžiausiasis trauktuvo išvystomas greitis 58 km/val. Vienu metu naudotis trauktuvu gali 8 asmenys. Už šio trauktuvo įrengimą miestas gavo prestižinį Turizmo organizacijos Przebiśnieg 99 prezidento apdovanojimą. Kas vasarą čia vyksta daugybė sporto renginių. Kontaktai: Miesto sporto ir poilsio centras (lenk. MOSiR); ; Klub Żeglarski AUGUST / AUGUST Sailing Club/Irklavimo klubas AUGUST ; Partyzantów 42/6; , ; Kręgielnia Garaż / Garaż Bowling Alley/Boulingas Garaż ; Sucharskiego 2A; ; Międzyszkolny Ośrodek Sportowy/Inter-school Sports Centre/Tarpmokyklinis sporto centras; Zarzecze 1; , Żegluga Augustowska Port/ Augustowska Sailing Port/ Augustavo laivybos įmonė uostas; 29 Listopada 7; , ; Rejsy Gondolami Mewa / Mewa Gondola Rides/ Reisai gondolomis Mewa ; port Sportowa 1; , Rejsy Gondolą Rospuda / Rospuda Gondola Rides/Reisai gondola Rospuda ; Zarzecze (przy końcu Bulwarów); , Rejsy Gondolami Wodnik / Wodnik Gondola Rides/Reisai gondolomis Wodnik ; port Mostowa; , Rejsy Gondolami ATRANS / ATRANS Gondola Rides/Reisai gondolomis ATRANS ; Zdrojowa 1; ; Tor Kartingowy/Racing Cart Track/Kartingų trasa; Zarzecze (nad j. Necko); Wypożyczalnie sprzętu wodnego/water equipment hire/vandens inventoriaus nuomos punktai: ATRANS ; Zdrojowa 1; ; Necko ; Sportowa (camping Bartek); , ; AUGUST jachty dwumasztowe/ AUGUST two-masted yachts/ AUGUST dvistiebės jachtos; Partyzantów 42/6; , ;

18 Szekla Port Przedsiębiorstwo Turystyczne/Szekla Port Tourism Company/Szekla Uostas turizmo įmonė; Nadrzeczna 70a; , , ; Przystań Wodna Tramp / Tramp Mooring/Prieplauka Tramp ; Rajgrodzka 26; , ; NORD-WAY ; Konopnicka 12/8; , Plaża Postiw/Postiw Beach/Paplūdimys Postiw ; Wypożyczalnia Sprzętu Wodnego Rejs (nad j. Necko)/ Rejs water equipment hire, (on Lake Necko)/ Vandens įrangos nuomos punktas Rejs (prie Neckos ežero); Biuro Turystyczne Sirocco / Sirocco Tourist Offi ce/turizmo agentūra Sirocco ; Zarzecze 3a; ; Jan Wojtuszko; Nadrzeczna 62a; , ; Przedsiębiorstwo Turystyczne Szot / Szot Tourism Enterprise/Turizmo įmonė Szot ; Konwaliowa 2; , ; Solar Sky ; ; Wypożyczalnia kajaków Campa / Campa Canoe Hire/Baidarių nuomos punktas Campa ; Obrońców Westerplatte 9/36; , ; Wypożyczalnia sprzętu wodnego Neptun / Neptun water equipment hire/vandens inventoriaus nuomos punktas Neptun ; Kasztanowa 38; , ; Wypożyczalnie rowerów/bicycle hire/dviračių nuomos punktai Jan Wojtuszko; Nadrzeczna 62a; , ; Necko ; Sportowa (camping Bartek); , ; Ośrodek Kolonijny Jędrek (sezonowy), Wczasowa 2; ; ; Solar Sky ; Portowa (przy moście); ; Szufl ada Cafe & Bar ; Księdza Skorupki 2c; ; ada.augustow.pl Quady, skutery, samochody/quad-bikes, scooters, cars/keturračiai, motoroleriai, automobiliai Auto-Moto Robert Milewski (quady, busy, suvy, auta osobowe, skutery)/ Auto-Moto Robert Milewski (quads, buses, SUVs, cars, scooters)/ Auto-Moto Robert Milewski (keturračiai, autobusai, visureigiai, lengvieji automobiliai, motoroleriai); Norwida 6/5; , Mobilna wypożyczalnia quadów/mobile quad hire/mobilusis keturračių nuomos punktas; Quady, Paintball, ATV/Quad-bikes, Paintball, ATV/Keturračiai, dažasvydis; Tytoniowa 7; ; QUADAMI.com; ; Stadniny koni/horse stables/jodinėjimo pramogos Armando ; Bluszczowa 11; , Ośrodek Jeździecki H. Miklaszewski OSTOJA/Riding centre/jodinėjimo centras; Kalinowa 15; ; Centra gastronomiczno-rekreacyjne/culinary and Recreation Centres/Gastronomijos ir poilsio centrai Blues Brother ; Mostowa (przy moście, sezonowy); ; Centrum Rekreacyjne Kaktusik / Kaktusik Recreation Centre / Poilsio centras Kaktusik ; 29 Listopada 2; ; Ogród Rekreacyjno-Wypoczynkowy STRUŚ / STRUŚ Rest and Recreation Garden/ Poilsio ir rekreacijos sodas STRUŚ ; Arnikowa 18; l Domowe jadło/home Cooking/Namų maistas Bartek; Mostowa 3; Bar Samoobsługowy Jędrek ; Raginisa 19; Bar Magnat Tadeusz Josipienko; Wiśniowa 121; Bar Ptyś; 3 Maja 21; Grill-Bar; Rynek Zygmunta Augusta 30; Kino Iskra; 3 Maja 38; , ; Smażalnie ryb/fish Fries/Žuvies restoranai Karczma Leszcz ; Rynek Zygmunta Augusta; Smażalnia ryb; Turystyczna 7; , Smażalnia ryb T. Zębala; Rynek Zygmunta Augusta 6; Pizzerie/Pizzeria/Picerijos Bar Gyros Pizzeria; Rynek Zygmunta Augusta 17; Pizzeria Best ; Chreptowicza 17; ; Pizzeria Best ; Nadrzeczna 1; ; Pizzeria Dwa Światy ; Majora Henryka Sucharskiego 8e; Pizzeria ZIELONA ; Kościelna 12; Pizzeria Greek Zorbas ; Kościelna 2; ; Pizzeria Gruby Benek ; Wojska Polskiego 47/7; , ; Restauracje/Restaurants/Restoranai Albatros ; Mostowa 3; , ; Atva ; Mickiewicza 33; ; Bursztynowa, Hotel AMBER BAY & AQUAPARK AUGUSTÓW ; Turystyczna 81; , ; Dolina Rospudy ; Nadrzeczna 1; , ; Dom Nauczyciela ; 29 Listopada 9; , ; Hotel Polonia ; Mazurska 4; , ; Hotel SPA Wojciech ; Wojciech 8; , ; Karczma Mostki ; Mostowa 34; ; Kolumnowa, Hotel Warszawa; Zdrojowa 1; ; Korona ; Rynek Zygmunta Augusta 15/3; ; Maska Restaurant & Pub; Rynek Zygmunta Augusta 9; , ; Nad Nettą Kompleks Wypoczynkowo-Konferencyjny; Portowa 3; , ; Ośrodek Hotelowo-Szkoleniowy Krechowiak ; 1 Pułku Ułanów Krechowieckich 2; ; Restauracja Myśliwska, Hotel Leśnik ; Turystyczna 19a; , ; Ogródki kawiarniane/café Garden/Kavinių sodeliai Cafe Bar Cappuccino ; Mickiewicza 9 Goła Zośka (nad j. Rospuda); Kwadrat BAR MAX (pomosty nad j. Necko); Mała Gastronomia KEBAB ; ul. Wojska Polskiego 3; Ogródek Restauracyjny POD JABŁONIAMI ; Rybacka 1; ; POSTiW ; (plaża miejska nad j. Necko) Szekla Port Przedsiębiorstwo Turystyczne; Nadrzeczna 70a; ; Puby/Pubs/Pabai Bar Zatoka ; Studzieniczna 8; Bar w kinie Iskra; 3 Maja 38; , ; Fabryka Nastrojów Sport & Music Club; Rynek Zygmunta Augusta 10/11; , ; Garaż Kręgielnia; Sucharskiego 2A; ; GRILL BAR; Mostowa 1; Infi niti Club ; Wojska Polskiego 40g; ; niti-club.pl Karczma Cztery Pory Roku ; ul. Wybickiego 8; Mini Bar U JURKA ; Mostowa 27; Park Pub ; Rynek Zygmunta Augusta 40; ; Pub 5th ; Wierzbna 5; , Route 66 Cocktail Bar & Restaurant; Wojska Polskiego 40; ; Szufl ada Cafe & Bar ; Księdza Skorupki 2c; ; ada.augustow.pl Żagielek ; 29 Listopada 7; Cukiernie kawiarnie/cafés Confectioners/Cukrainės, kavinės Kawiarnia P. Augustyniaka; Nowomiejska 1; Kawiarnia Przystań Cafe ; 29 Listopada 7 (przy porcie Żeglugi); , Pracownia Cukiernicza P. Augustyniak; Rynek Zygmunta Augusta 13; Cukiernia Stefanka; Rynek Zygmunta Augusta; Lody Rico; Rynek Zygmunta Augusta 5 Zabajka ; 3 Maja 11;

19 Kultura Kino Iskra; 3 Maja 38; , ; Muzeum I Pułku Ułanów Krechowieckich; Al. Kardynała Wyszyńskiego 2a; Muzeum Ziemi Augustowskiej Dział Historii Kanału Augustowskiego; 29 listopada 5a; (sezon); (poza sezonem); czynne w sezonie letnim wtorek niedziela: 9:00 16:00 Dział Etnografi czny; Hoża 7; Augustowskie Placówki Kultury Miejski Dom Kultury; Rynek Zygmunta Augusta 9; ; Miejska Biblioteka Publiczna; Hoża 7; Osiedlowy Dom Kultury; Hoża 2a; Culture Iskra Cinema; 3 Maja 38; , ; Museum of the 1st Krechowiecki Ulan Corps; Al. Kardynała Wyszyńskiego 2a; Augustów Region Museum Augustowski Canal History Dept; 29 listopada 5a; (season); (off season); open during the summer season, Tue Sun: 9:00 16:00 Ethnographic Dept; Hoża 7; Augustów Cultural Centres Civic Community Centre; Rynek Zygmunta Augusta 9; ; Civic Public Library; Hoża 7; Estate Community Centre; Hoża 2a; Kultūra Kino teatras Iskra ; 3 Maja g. 38; , ; Krechovcų ulonų I pulko muziejus; Al. Kardynała Wyszyńskiego 2a; Augustavo krašto muziejus Augustavo kanalo istorijos skyrius; 29 listopada g. 5a; (sezono metu), (ne sezono metu); vasaros sezono metu veikia antradieniais ketvirtadieniais nuo 9:00 iki 16:00 val Etnografijos skyrius; Hoża g. 7; Augustavo kultūros įstaigos Miesto kultūros namai; Zygmunta Augusta aikštė 9; Viešoji miesto biblioteka; Hoża g. 7; Rajoniniai kultūros namai; Hoża g. 2a; Urząd Miejski w Augustowie/Augustów Town Hall/Augustavo miesto valdyba 3 Maja 60; ; Centrum Informacji Turystycznej/Tourist Information Centre/Turizmo informacijos centras Rynek Zygmunta Augusta 44; ; Augustowska Organizacja Turystyczna/Augustów Tourist Organisation/Augustavo turizmo organizacija Rynek Zygmunta Augusta 44, lok. 1; ; 36

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Galeria Handlowa Starogard Gdański

Galeria Handlowa Starogard Gdański Galeria Handlowa Starogard Gdański Parkridge Retail Miasto Starogard Gdański leży w południowo-wschodniej części województwa pomorskiego, w pobliżu Borów Tucholskich, nad rzeką Wierzycą na Pojezierzu Starogardzkim.

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYCHÓD Nowicka sp. j. n Hetmańska 91, 60-218 Poznań, Poland n the Międzychód Plant n Gen. Sikorskiego 22, 64-400 Międzychód, Poland n

MIĘDZYCHÓD Nowicka sp. j. n Hetmańska 91, 60-218 Poznań, Poland n the Międzychód Plant n Gen. Sikorskiego 22, 64-400 Międzychód, Poland n n n n Międzychód is a city in the Wielkopolska [Greater Poland] Province, surrounded by nature reserves, known as Land of 100 Lakes and the clean environment. This is also the name of the 110 year old

Bardziej szczegółowo

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS

BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS BULLETIN 2 II TRAINING CAMP POLISH OPEN MTBO CHAMPIONSHIPS 19-22.06.2014 MICHAŁOWO 23-29.06.2014 TRAINING CAMP WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MASTERS WORLD MTB ORIENTEERING CHAMPIONSHIPS MTB ORIENTEERING

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND Ala ma kota is a network of non-public education preschools which are entered into the register of non-public schools and institutions of the Capital City of

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Warszawa, dnia 16 kwietnia 2013 r. Poz. 460. z dnia 9 kwietnia 2013 r.

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Warszawa, dnia 16 kwietnia 2013 r. Poz. 460. z dnia 9 kwietnia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 16 kwietnia 2013 r. Poz. 460 1) z dnia 9 kwietnia 2013 r. 2) - 1) 2) poz. 1003, Nr 171, poz. 1016, Nr 222, poz. 1326 i Nr 227, poz. 1367. - - - -

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

Morskie Oko powstało w dawnym wyrobisku. Morskie Oko (The Eye of the Sea) was developed. Nad wodą. By the water

Morskie Oko powstało w dawnym wyrobisku. Morskie Oko (The Eye of the Sea) was developed. Nad wodą. By the water Nad wodą Morskie Oko powstało w dawnym wyrobisku kamieniołomu w okolicy dzisiejszej ul.fabrycznej. Zbiornik wodny ze względu na częściowo skaliste brzegi nazywano Morskim Okiem. W latach 30. XX wieku przy

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Frozen baked goods catalogue

Frozen baked goods catalogue Frozen baked goods catalogue MW Janczewscy Company was founded in 1991 by Mariola and Waldemar Janczewski, and today it is one of the most competitive confectionery companies in Poland. Our products are

Bardziej szczegółowo

Liebrecht & wood Group, BBI Development Awards

Liebrecht & wood Group, BBI Development Awards www.placunii.pl Plac Unii City Shopping, opened in October 2013, is part of Plac Unii the largest mixed-use investment completed in Warsaw in the recent years. The three level shopping centre offers 15,500

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Hershey Resorts. W skład Hershey Resorts wchodzi m.in. szereg hoteli, restauracji, sklepów i przede wszystkim wielki park rozrywki.

Hershey Resorts. W skład Hershey Resorts wchodzi m.in. szereg hoteli, restauracji, sklepów i przede wszystkim wielki park rozrywki. www.hersheypa.com Hershey Resort znajduje się w bliskim sąsiedztwie z Nowym Jorkiem, Baltimore i Waszyngtonem. Hershey w stanie Pennsylvania jest znane jako najsłodsze miejsce na ziemi, ponieważ słynie

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm

Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm Public Schools No. 1 in Chelm Project: The Whole World Is a One Big Chelm The realization of the programme "The Whole World is One Big Chelm" March 2006 We have completed yet another stage of our programme.

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA Atrakcyjne tereny inwestycyjne znajdują się przy ul. Leśnej w Bytomiu, w bezpośrednim sąsiedztwie Alei Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Przeznaczona do sprzedaży uzbrojona

Bardziej szczegółowo

Find out more about IRENA s products in our catalogue.

Find out more about IRENA s products in our catalogue. Glass Factory IRENA is one of the leading producers of glass products. We are proud of over 80 years of experience and tradition. Our offer covers the range of sodium glass products: tumblers and steamware,

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 7 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to do business prowadzić interesy Prowadzę interesy w

Bardziej szczegółowo

POLISH CULTURAL FOUNDATION

POLISH CULTURAL FOUNDATION 177 Broadway Clark, New Jersey 07066 Tel: 732-382-7197 Fax: 732-382-7169 web: www.pcfnj.org e-mail: pcf@pcfnj.org Accept our cordial invitation to JOIN TODAY! Come visit and experience our hospitality.

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

THE RAIL RATES valid from 1st October 2015

THE RAIL RATES valid from 1st October 2015 RAIL TARIFF This Rail Tariff is an integral part of intermodal transport arrangement service provided by PCC Intermodal S.A. and therefore it cannot be used as a standalone offer, only in combination with

Bardziej szczegółowo

W rysunkach 1Vladyslawa Pietruka

W rysunkach 1Vladyslawa Pietruka Augustów. Widok z mostu na Kanał Augustowski Augustow. A view ronn the bridge on the Augustow Canal. W rysunkach 1Vladyslawa Pietruka W rysunkach Władysława Pietruka Wydano przy współpracy z Urzędem Miasta

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

Dobry wieczór. Cieszę się, że mogę być na Festiwalu po raz drugi. [Congratulations to Gołda Tencer and the Shalom Foundation.]

Dobry wieczór. Cieszę się, że mogę być na Festiwalu po raz drugi. [Congratulations to Gołda Tencer and the Shalom Foundation.] Ambassador Feinstein s Remarks at the Singer Jewish Cultural Festival, August 28, 2011 Dobry wieczór. Cieszę się, że mogę być na Festiwalu po raz drugi. in a row.] [Good evening. It is a great pleasure

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA N R 4 IM. WŁADYSŁAWA SZAFERA W EŁKU W LADYSLAW SZAFER S PRIMARY SCHOOL N O. 4 IN ELK. EŁK, 10.10.2012r.

SZKOŁA PODSTAWOWA N R 4 IM. WŁADYSŁAWA SZAFERA W EŁKU W LADYSLAW SZAFER S PRIMARY SCHOOL N O. 4 IN ELK. EŁK, 10.10.2012r. EŁK, 10.10.2012r. STRUKTURA SYSTEMU EDUKACYJNEGO STRUCTURE OF EDUCATIONAL SYSTEM WYCHOWANIE PRZEDSZKOLNE PRE-PRIMARY SZKOŁA PODSTAWOWA PRIMARY SCHOOL WIEK AGE 3 (6)7 WIEK (6)7 13 AGE GIMNAZJUM LOWER SECONDARY

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT 2. The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry. Conference information:

KOMUNIKAT 2. The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry. Conference information: AT 1 KOMUNIKAT 2 The 44 th International Biometrical Colloquium and IV Polish-Portuguese Workshop on Biometry Conference information: AT 1 PLACE OF CONFERENCE Address: ACH - DS "Krakowiak" 30-150 Kraków

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 6 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to eat out jeść poza domem Czy często jadasz poza domem?

Bardziej szczegółowo

Post-iGeo: Kraków-Toruń-Gdańsk-Warszawa 19.08.-23.08.2014

Post-iGeo: Kraków-Toruń-Gdańsk-Warszawa 19.08.-23.08.2014 Kraków 2014 Travel Office Pedagogical University of Cracow Photo by Mariusz Szubert & Anna Winiarczyk-Raźniak Institute of Geography Pedagogical University of Cracow Post-iGeo: Kraków-Toruń-Gdańsk-Warszawa

Bardziej szczegółowo

CZASY ANGIELSKIE W PIGUŁCE

CZASY ANGIELSKIE W PIGUŁCE 1) SIMPLE PRESENT (Czas teraźniejszy prosty) CZASY ANGIELSKIE W PIGUŁCE informujemy o czyimś zwyczaju, przyzwyczajeniu czynności powtarzające się, rutynowe plan lekcji, rozkłady jazdy + czasownik zwykły

Bardziej szczegółowo

EuroWeek Szkoła Liderów 2015

EuroWeek Szkoła Liderów 2015 EuroWeek Szkoła Liderów 2015 Tegoroczny Obóz Językowy Euroweek, niewątpliwie był jednym z tych wyjazdów, które zapadają w pamięci na długie lata. Grupa uczniów z naszej szkoły wraz z nauczycielem języka

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 8 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to take a rest - odpocząć Muszę odpocząć. (5) Czy chcesz

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO SZCZEGÓŁOWY HARMONOGRAM SZKOLENIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Projekt: Podnoszenie kwalifikacji drogą do sukcesu Szkolenie: j. angielski, poziom A1 Termin szkolenia: 15. 12. 2014 r. 06. 05. 2015 r. Termin Egzaminu

Bardziej szczegółowo

Pytania cudzoziemców zwiedzających Dom Jana Matejki; Questions of foreigners visiting Jan Matejko House

Pytania cudzoziemców zwiedzających Dom Jana Matejki; Questions of foreigners visiting Jan Matejko House Pytania cudzoziemców zwiedzających Dom Jana Matejki; Questions of foreigners visiting Jan Matejko House The Jan Matejko House a Branch of the National Museum in Krakow and the oldest biographical museum

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 26 Informator o egzaminie maturalnym z języka obcego nowoŝytnego Część ustna (bez określania poziomu) Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

Aleje Ujazdowskie 41, Warszawa 41 Ujazdowskie Avenue, Warsaw

Aleje Ujazdowskie 41, Warszawa 41 Ujazdowskie Avenue, Warsaw Aleje Ujazdowskie 41, Warszawa 41 Ujazdowskie Avenue, Warsaw Budynek został wzniesiony około 1876 roku przy Trakcie Królewskim, historycznie najważniejszej arterii Warszawy. Lokalizacja u zbiegu ulicy

Bardziej szczegółowo

Gazeta szkolna koła Comenius Szkoły Podstawowej im. ks. Kard. Stefana Wyszyńskiego w Świdrach

Gazeta szkolna koła Comenius Szkoły Podstawowej im. ks. Kard. Stefana Wyszyńskiego w Świdrach Gazeta szkolna koła Comenius Szkoły Podstawowej im. ks. Kard. Stefana Wyszyńskiego w Świdrach Nasi Partnerzy w Projekcie W numerze: - co zrobiliśmy w projekcie, - kilka refleksji naszych uczniów o wiośnie,

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko April 22, 2012 Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik Tatrzanski Park Narodowy Director Pawel Skawinski (host) Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for National Parks Jan Reklewski Tatras

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO

Niepubliczne Przedszkole i Żłobek EPIONKOWO KROPECZKI MIESIĄC: PAŹDZIERNIK 2013R. TEMAT MATERIAŁ Hello again! What s your name? Proste powitania Wskazywanie kolegów/koleżanek Śpiewanie piosenki Dialogi A. Hello! I am Kasia. My name is Kasia What

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

Kuchnia podlaska w świetle badań Koła Naukowego Dietetyków

Kuchnia podlaska w świetle badań Koła Naukowego Dietetyków Kuchnia podlaska w świetle badań Koła Naukowego Dietetyków W sierpniu 2001 r. Studenckie Koło Naukowe Dietetyków Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW, przeprowadziło badania dotyczące charakterystyki

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement

Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego End-user licence agreement Umowa Licencyjna Użytkownika Końcowego Wersja z dnia 2 września 2014 Definicje GRA - Przeglądarkowa gra HTML5 o nazwie Sumerian City, dostępna

Bardziej szczegółowo

PLAN WYNIKOWY English Adventure 3 KLASA III

PLAN WYNIKOWY English Adventure 3 KLASA III PLAN WYNIKOWY English Adventure 3 KLASA III Poziom P podstawowy oznacza fundamentalną wiedzę i umiejętności językowe, które warunkują możliwość kontynuacji kształcenia językowego Poziom PP ponadpodstawowy

Bardziej szczegółowo

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KILKA WSKAZÓWEK PRZED USTNYM EGZAMINEM MATURALNYM Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Zadania egzaminacyjne Rozmowa wstępna (rozgrzewka językowa) Zadanie 1 rozmowa sterowana Zadanie 2 ilustracja + 3 pytania Zadanie

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIEBIORSTWO LUSARSKO-BUDOWLANE LESZEK PLUTA

PRZEDSIEBIORSTWO LUSARSKO-BUDOWLANE LESZEK PLUTA Przedsi biorstwo lusarsko Budowlane was founded in 1992 in Kielce, Poland. Today we are a recognized manufacturer of modern aluminium-glass constructions at a high European level. We provide solutions

Bardziej szczegółowo

Przykładowe treści projektu- Strona Ścieżki kulinarne.

Przykładowe treści projektu- Strona Ścieżki kulinarne. Załącznik H do specyfikacji. Przykładowe treści projektu- Strona Ścieżki kulinarne. Przykładowa ścieżka kulinarna: Ścieżka 3: ZUPY Przykładowy opis ścieżki: Ścieżka Zupy prezentuje potrawy znane w danej

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UCZNIA UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK ANGIELSKI

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z języka angielskiego poziom podstawowy ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar

Bardziej szczegółowo

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1.

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1. Share w2 Exit Questionnaire version 2.7 2006-09-29 XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW 1. Kontynuuj XT006_ PROXY RESPONDENT'S SEX 1. Mężczyzna 2. Kobieta XT002_ RELATIONSHIP TO THE DECEASED IF XT002_

Bardziej szczegółowo

HOTEL ORBIS PROSNA KALISZ. Teresa Kucharska Wrocław, 4th July 2006

HOTEL ORBIS PROSNA KALISZ. Teresa Kucharska Wrocław, 4th July 2006 HOTEL ORBIS PROSNA KALISZ Teresa Kucharska Wrocław, 4th July 2006 Hotel Orbis Prosna 5 apartamentów 40 pokojów 1 os. 58 pokojów 2 os. sale wielofunkcyjne dla ok. 200 os. restauracja dla 70 os. klub nocny

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Katalog produktów Products catalogue

Katalog produktów Products catalogue Katalog produktów Products catalogue Wszelkiego rodzaju warzywa i owoce a także mieszanki owocowe i warzywne można kupić w opakowaniach z logiem Słonecznego Ogrodu. Łącząc ogromne doświadczenie oraz najnowsze

Bardziej szczegółowo

Industrial Landscape Eustachy Kossakowski, 1950s and 60s

Industrial Landscape Eustachy Kossakowski, 1950s and 60s dimensions: 38.5 x 28.5 cm technique: 12 black and white silver gelatin fiber prints made from original Eustachy Kossakowski s negatives edition: 6 price: 12 000 PLN Each portfolio is numbered and signed

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL Centre Number Surname Candidate Number For Examiner s Use Other Names Candidate Signature Examiner s Initials Section Mark Polish Unit 1 Reading and Writing General Certificate of Education Advanced Subsidiary

Bardziej szczegółowo

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT A n g i e l s k i Phrasal Verbs in Situations Podręcznik z ćwiczeniami FRAGMENT Dorota Guzik Joanna Bruska Autorzy: Dorota Guzik, Joanna Bruska Konsultacja językowa: Tadeusz Z. Wolański Lektorzy: Maybe

Bardziej szczegółowo

Polska Federacja Klubów Business and Professional Women

Polska Federacja Klubów Business and Professional Women Polska Federacja Klubów Business and Professional Women 5 października 2013 roku zainaugurowała we Dworze Podstolice Kampanię EQUAL PAY DAY na lata 2014-2015 pod hasłem: JOINT ACTION WSPÓLNA AKCJA. Polska

Bardziej szczegółowo

Your bridge to opportunities+

Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV 64,000 sqm warehouse space in strategic location Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV Wrocław, ul. Kwiatkowskiego Goodman Wrocław IV Wrocław, Kwiatkowskiego Street Zbliż

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWY TRIATHLON MTB W DĄBROWIE GÓRNICZEJ

MIĘDZYNARODOWY TRIATHLON MTB W DĄBROWIE GÓRNICZEJ Klub Rekreacyjno-Sportowy TKKF Triathlon w Dąbrowie Górniczej oraz Morawskośląski Związek Triathlonu w Ostrawie zapraszają na MIĘDZYNARODOWY TRIATHLON MTB W DĄBROWIE GÓRNICZEJ w ramach Morawskośląskiego

Bardziej szczegółowo

Stan i szanse rozwoju sektora piekarskiego w Polsce Status and development opportunities of the bread baking branch in Poland

Stan i szanse rozwoju sektora piekarskiego w Polsce Status and development opportunities of the bread baking branch in Poland Stan i szanse rozwoju sektora piekarskiego w Polsce Status and development opportunities of the bread baking branch in Poland Henryk Piesiewicz, Andrzej Szydłowski UIB Congress POZNAŃ, POLAND 12-16, september

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie ze

Bardziej szczegółowo

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I

Język angielski. Poziom rozszerzony Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą CZĘŚĆ I KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I Poziom rozszerzony Język angielski Język angielski. Poziom rozszerzony KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I W schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

Jaworowy Dwór HOTEL - SPA - KONFE RENCJE

Jaworowy Dwór HOTEL - SPA - KONFE RENCJE Jaworowy Dwór HOTEL - SPA - KONFE RENCJE Historyczny obiekt Dwór został zbudowany w pierwszej połowie XVIII wieku w klasycznym stylu szlacheckich dworków polskich przez rodzinę Jaworskich, pieczętującą

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M

Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M Auschwitz and Birkenau Concentration Camp Records, 1940 1945 RG 15.191M United States Holocaust Memorial Museum Archive 100 Raoul Wallenberg Place SW Washington, DC 20024 2126 Tel. (202) 479 9717 Email:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Virginia Evans Jenny Dooley

Spis treści. Virginia Evans Jenny Dooley pis treści chool... p. y things... p. ports... p. y home... p. 8 y family... p. 0 nimals... p. Free-time activities... p. 8 Food... p. Virginia vans Jenny ooley łownictwo ZZW chool like aths and nglish

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011

Estimation and planing. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Estimation and planing Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wroclaw, 06.07.2011 Story points Story points C D B A E Story points C D 100 B A E Story points C D 2 x 100 100 B A E Story points C D 2 x 100 100

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX UNIWERSYTETU BIBLIOTEKA IEGO UNIWERSYTETU IEGO Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX 1. Make a new connection Open the System Preferences by going to the Apple menu

Bardziej szczegółowo

The Lights of Chartres Eustachy Kossakowski, 1983-1989

The Lights of Chartres Eustachy Kossakowski, 1983-1989 Eustachy Kossakowski, 1983-1989 dimensions: 40 x 29 cm technique: 12 color prints on Hahnemuhle Photo Rag 308 g/m² paper made from original Eustachy Kossakowski s negatives edition: 6 price: 12 000 PLN

Bardziej szczegółowo

Regionalny SEAP w województwie pomorskim

Regionalny SEAP w województwie pomorskim ENNEREG International Conference Transfer of knowledge in the field of sustainable use of energy 22 May 2012, Wielkopolska Voivodship Office, Poznań, Poland Regionalny SEAP w województwie pomorskim Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Oferta sprzedaży działki inwestycyjno- przemysłowej w Sieradzu (Greenfields for sale on urban economic zone in Sieradz)

Oferta sprzedaży działki inwestycyjno- przemysłowej w Sieradzu (Greenfields for sale on urban economic zone in Sieradz) Oferta sprzedaży działki inwestycyjno- przemysłowej w Sieradzu (Greenfields for sale on urban economic zone in Sieradz) Nazwa lokalizacji Site name Zakładników Miasto Town Sieradz Województwo Voivodship

Bardziej szczegółowo

Agata i Rados aw Kowalscy

Agata i Rados aw Kowalscy Agata i Rados aw Kowalscy Akwakultura s odkowodna trend zmian na przestrzeni 21 wieku Akwakultura s odkowodna ca kowita produkcja w 2013r w przeliczeniu na area dost pny 1000000 900000 Produkcja ryb w

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI

EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2012 JĘZYK ANGIELSKI POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi CZERWIEC 2012 ZADANIA ZAMKNIĘTE Zadanie 1. Obszar standardów Rozumienie

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

a) Present Simple (czas teraźniejszy)

a) Present Simple (czas teraźniejszy) 1. Czasy gramatyczne GRAMATYKA JĘZYKA ANGIELSKIEGO a) Present Simple (czas teraźniejszy) - czynności stałe, regularne, powtarzające się (I go to school every day.) - prawdy życiowe (The sun rises in the

Bardziej szczegółowo

WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch

WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch WAREHOUSE AND PRODUCTION HALL OFFER poz. schematu nr 1 position 1 on the sketch PRODUCTION HALL DATA 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Hala magazynowo- produkyjna (oznaczona na schemacie

Bardziej szczegółowo

Wymagania szczegółowe 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych (leksykalnych,

Wymagania szczegółowe 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych (leksykalnych, Część pisemna (poziom podstawowy). Przykładowe zadania z rozwiązaniami 57 TWORZENIE WYPOWIEDZI PISEMNEJ Zadanie 11. (0 10) Uczestniczyłeś(-aś) w międzynarodowej wymianie w Londynie. Napisz list do kolegi

Bardziej szczegółowo