Zasady przechowywania i magazynowania towarów pochodzenia rolniczego Rules for storage and warehousing of goods of agricultural origin

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zasady przechowywania i magazynowania towarów pochodzenia rolniczego Rules for storage and warehousing of goods of agricultural origin"

Transkrypt

1 Zeszyty Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Nr 88 Seria: Administracja i Zarz dzanie 2011 dr in. Robert Rudzi ski Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach Zasady przechowywania i magazynowania towarów pochodzenia rolniczego Rules for storage and warehousing of goods of agricultural origin Streszczenie: Rolnictwo to jeden z dzia ów gospodarki, którego g ównym zadaniem jest dostarczanie p odów rolnych. Uzyskuje ono produkty ro linne i zwierz ce dzi ki uprawie roli i ro- lin oraz z chowu i hodowli zwierz t. Zajmuje si produkcj ywno ci oraz surowców, które jako towary maj szerokie zastosowanie w ró nych ga ziach przemys u przetwórczego. Ze wzgl du na szerok gam i specyfik produktów oraz surowców, a tak e konkurencj i stawiane przez rynek odbiorców rygorystyczne normy, towary musz odznacza si wysok jako ci i przydatno ci techniczn. Surowce pochodzenia rolniczego charakteryzuj si zró nicowanym sk adem chemicznym, który wywiera istotny wp yw na ich jako i przydatno dla przemys u. Aby utrzyma wysok jako i wyd u y przydatno surowców dla przemys u przetwórczego, niezb dne jest zapewnienie im odpowiednich warunków przechowywania i magazynowania. Abstract: Agriculture is one of the branches of the economy whose main task is to provide agricultural products. Agriculture receives vegetable and animal products through tillage and plant and animal farming. Agriculture produces food and raw materials which as goods are widely used in various branches of manufacturing industry. Due to the wide range and the specificity of products and raw materials, as well as the competition and delivered rigorous norms by customer market, the goods must be of high technical quality and usefulness. Raw materials of agricultural origin are characterized by varying the chemical composition which has a significant impact on their quality and usefulness for industry. To maintain the high quality and extend the usefulness of the raw materials for processing industries, it is necessary to provide them with adequate storage conditions and warehousing. Specyfika p odów rolnych Plony ro lin uprawnych spe niaj wiele funkcji w gospodarce cz owieka, poniewa stanowi po ywienie dla ludzi i pasz dla zwierz t hodowlanych, a tak e surowiec dla przetwórstwa spo ywczego, farmaceutycznego, chemicznego, tekstylnego, motoryzacyjnego i budowlanego. Potrzeby ywieniowe w zakresie podstawowych sk adników pokarmowych, w tym zwi zków energetycznych i bia ka, zaspokaja gównie produkcja ro linna. W skali wiata zwi zki energetyczne pochodz w 55% z produkcji zbo owej, oko o 20% z innych ro lin uprawnych i w 15-20% z produkcji zwierz cej. W skali wia-

2 114 R. Rudzi ski towej 50% produkowanego bia ka dostarczaj zbo a, 15% ro liny motylkowe i 20% zwierz ta cznie z rybami 1. Zbo a stanowi najwi kszy udzia w strukturze zasiewów rolnictwa wiatowego. Najwi ksze znaczenie w skali wiatowej odgrywa pszenica, j czmie, kukurydza i ry. W Polsce najpopularniejszymi gatunkami zbó s : pszenica, yto, pszen yto, j czmie, owies, kukurydza, proso, szar at i gryka. Gatunki tych zbó maj szerokie zastosowanie w przemy le m ynarskim, paszowym, spirytusowym, browarniczym i farmaceutycznym. O przydatno ci zbó w poszczególnych ga ziach przemys u decyduje ich sk ad chemiczny. Sk ad chemiczny wybranych gatunków zbó przedstawia tabela 1. Tabela 1. Sk ad chemiczny ziarna zbó [%] Table 1. The chemical composition of cereal grains [%] Sk adnik yto Pszenica Pszen- yto Owies Proso Szar at Gryka J czmie Kukurydza Sucha masa 85,2 85,2 86,6 85,0 85,0 84,8 87,1 90,1 84,9 Woda 14,8 14,8 13,4 15,0 15,0 15,2 12,9 9,9 15,1 W glowodany 65,5 69,0 67,0 64,5 53,0 67,0 61,1 58,5 57,0 Bia ko surowe 13,9 10,6 13,5 12,2 13,3 9,9 10,6 16,7 11,4 T uszcz surowy 2,0 1,7 1,8 2,1 4,8 4,4 3,9 6,9 2,7 W ókno surowe 2,0 2,2 2,5 3,8 10,3 2,2 8,1 4,7 11,4 Popió surowy 1,8 1,7 1,8 2,4 3,6 1,3 3,4 3,3 2,4 ród o: Z. Jasi ska, A. Kotecki, Szczegó owa uprawa ro lin, Wyd. AR we Wroc awiu, Wroc aw 2003, s. 38. Source: Z. Jasi ska, A. Kotecki, Szczegó owa uprawa ro lin, Wyd. AR we Wroc awiu, Wroc aw 2003, s. 38. Ro liny str czkowe stanowi grup u ytkow odznaczaj c si du- ymi nasionami. Nazwa ro lin pochodzi od owocu, którym jest str k wype niony nasionami. Nasiona ro lin str czkowych zawieraj najwi cej bia ka spo ród wszystkich ro lin uprawnych (tabela 2). Dzi ki korzystnej warto ci biologicznej nasiona stanowi cenny pokarm dla ludzi i pasz tre ciw dla zwierz t oraz s wykorzystywane w ró nych ga ziach przemys u spo- ywczego. Do typowo jadalnych zalicza si fasol, groch, bób, soj, soczewic, orzech ziemny, groch w oski, a do u ytkowanych na pasz : ubin, groch pastewny i wyk. Ro liny oleiste reprezentuj te gatunki ro lin uprawnych, które gromadz w swoich organach co najmniej 15-20% t uszczu. T uszcz jako materia zapasowy najcz ciej magazynowany jest w nasionach oraz mi sistych cz ciach owocu. T uszcze ro linne maj szerokie zastosowanie w produkcji 1 Z. Jasi ska, A. Kotecki, Szczegó owa uprawa ro lin, Wyd. AR we Wroc awiu, Wroc aw 2003, s. 7. Seria: Administracja i Zarz dzanie (15)2011 ZN nr 88

3 Zasady przechowywania i magazynowania towarów pochodzenia rolniczego 115 myd a, rodków pior cych, farb, pokostów, lakierów, ceraty. S u ywane w hutnictwie i odlewnictwie podczas hartowania i walcowania blachy oraz formowania odlewów hutniczych. Ponadto maj szerokie zastosowanie w przemy le kosmetycznym, spo ywczym, farmaceutycznym oraz petrochemicznym przy produkcji biopaliw. Na wiecie uprawia si ponad 200 gatunków ro lin oleistych, jednak w Polsce najwi ksze znaczenie gospodarcze posiada rzepak wyst puj cy w formie ozimej oraz jarej. Zawarto t uszczu w nasionach waha si w granicach 40-46%. Poza rzepakiem w Polsce uprawia si równie gorczyc, rzodkiew oleist, s onecznik oleisty, dyni oleist i len oleisty. Pomimo e zawarto t uszczu w tych ro linach waha si w granicach od 27 do 43%, to area upraw tych gatunków jest niewielki w porównaniu z rzepakiem 2. Tabela 2. Sk ad chemiczny nasion ro lin str czkowych [%] Table 2. The chemical composition of legumes seeds [%] Gatunek Bia ko ogólne T uszcz surowy Bezazotowe zwi zki wyci gowe W ókno surowe Popió surowy ubin ó ty 42,2 4,4 33,3 15,1 5,2 Groch jadalny 21,2 1,2 70,3 3,7 3,6 Groch pastewny 24,0 1,1 65,8 5,5 3,6 Bobik 29,6 1,3 57,5 7,8 3,8 Wyka siewna 33,0 0,7 58,0 4,4 3,9 Wyka kosmata 33,0 0,7 53,6 8,0 4,7 Soczewica 32,0 1,5 58,0 4,8 3,7 Soja 35,1 20,7 33,0 5,1 6,6 Fasola 25,1 1,8 65,0 4,5 3,6 ród o: Z. Jasi ska, A. Kotecki, Szczegó owa uprawa ro lin, Wyd. AR we Wroc awiu, Wroc aw 2003, s. 11. Source: Z. Jasi ska, A. Kotecki, Szczegó owa uprawa ro lin, Wyd. AR we Wroc awiu, Wroc aw 2003, s. 11. Ro liny motylkowe drobnoziarniste reprezentowane s przez takie gatunki jak koniczyna czerwona, koniczyna bia a, koniczyna perska, koniczyna szwedzka, koniczyna inkarnatka, lucerny, esparceta siewna, komonica ro kowa, seradela uprawna. Gatunki tej grupy ro lin uprawiane s g ównie na zielonk lub susz i stanowi cenne ród o paszy obj to ciowej soczystej, a tak e suchej wykorzystywane w ywieniu zwierz t hodowlanych, g ównie byd a mlecznego. Ro liny okopowe wyst puj w dwóch formach, jako ro liny okopowe bulwiaste, do których nale y ziemniak oraz s onecznik bulwiasty, a tak e ro- 2 Z. Jasi ska, A. Kotecki, Szczegó owa uprawa ro lin. Wyd. AR we Wroc awiu, Wroc aw 2003, s ZN nr 88 Seria: Administracja i Zarz dzanie (15)2011

4 116 R. Rudzi ski liny okopowe korzeniowe reprezentowane przez burak cukrowy, burak pastewny, cykori, marchew, brukiew i rzep. Bulwy i korzenie ro lin okopowych maj szerokie znaczenie gospodarcze. Dzi ki ró norodnej zawarto ci sk adników pokarmowych, bulwy i korzenie poszczególnych gatunków ro lin mog mie nast puj ce przeznaczenie: do bezpo redniej konsumpcji (np. ziemniak, dzi ki du ej warto ci biologicznej bulw), na przetwórstwo spo ywcze ze wzgl du na znaczn warno technologiczn, na przetwórstwo przemys owe przemys gorzelniczy (ziemniaki i buraki), oraz przemys cukrowniczy (buraki cukrowe), na pasz. Przechowywanie i magazynowanie ziarna i nasion ro lin uprawnych Po mechanicznym zbiorze ro lin uprawnych przy u yciu kombajnu najwa niejszym zabiegiem jest czyszczenie ziarna lub nasion z zielonych nasion chwastów i zanieczyszcze organicznych oraz ewentualne suszenie. Od 1 maja 2004 r. obowi zuje w Polsce unijny system interwencji na rynku zbó. Zbo e odstawione do skupu musi spe nia okre lone szczegó owo dla ka dego gatunku parametry, takie jak: ci ar, wilgotno oraz zanieczyszczenie (pszenica: wilgotno 14,5%, zanieczyszczenie 12%, ci ar w stanie zsypowym 73 kg/hl). W przypadku ro lin oleistych, a g ównie rzepaku, wilgotno nasion powinna wynosi 7-8%. Suche i pozbawione zanieczyszcze nasiona lepiej i d u ej przechowuj si, nie ple niej, nie trac jako ci i warto ci u ytkowej. Ziarno zbó oraz nasiona ro lin oleistych (g ównie rzepaku), ro lin str czkowych i innych przechowywane s w specjalnych magazynach. S to murowane wielkoprzestrzenne budowle odizolowane od otoczenia, chroni ce nasiona przed dzia aniem czynników atmosferycznych i dost pem gryzoni, ptaków, a nawet szkodników. Magazyny te wyposa one s w system przeno ników, podajników s u cych do mechanicznego za adunku i roz adunku, ponadto system wentylatorów i dmuchaw zapewniaj cych wymian gazow. Wymiana gazowa w magazynach zbo owych odbywa si równie za po rednictwem wywietrzników ciennych i dachowych. W s siedztwie magazynów usytuowane s czyszczalnie, które czyszcz ziarno i nasiona ro lin uprawnych przed ich magazynowaniem. Oczyszczone nasiona za po rednictwem systemu przeno ników (na ogó limakowych) transportowane s do odpowiednich komór magazynowych lub zsypywane na gromady (pryzmy). Magazyny lokalizowane powinny by na terenach suchych o niskim poziomie wód gruntowych. Ponadto pod ogi magazynów musz by wybetonowane i odpowiednio odizolowane od pod o a, aby zapobiec podsi kaniu wód gruntowych i powierzchniowych. Podobnie wokó magazynów teren musi by utwardzony, aby u atwia podjazd samochodów ci arowych przywo cych lub odbieraj cych towar. Seria: Administracja i Zarz dzanie (15)2011 ZN nr 88

5 Zasady przechowywania i magazynowania towarów pochodzenia rolniczego 117 Obecnie coraz wi ksz popularno ci ciesz si magazyny oparte na silosach BIN. S to silosy o adowno ci ton (dla pszenicy) przeznaczone do u ytkowania w du ych gospodarstwach, najcz ciej jako zespo y kilku sztuk silosów tworz cych nowoczesne magazyny przechowalnicze. Rozwi zania techniczne silosów BIN zabezpieczaj zgromadzony materia Rys. 1. Magazyn zbo owy Fig. 1. Cereal magazine ród o: opracowanie w asne. Source: own study. (ziarno) przed zamokni ciem, zniszczeniem, a tak e przed gryzoniami i ptakami. Pod oga szczelinowa (gdy surowiec nie jest nadmiernie zanieczyszczony) zapewnia równomierny przep yw powietrza przez ca mas ziarna wype niaj cego silos. Zarówno powierzchnia wewn trzna, jak i zewn trzna p aszcza silosów pokryta jest trwa pow ok antykorozyjn. G adkie wewn trzne powierzchnie p aszcza silosów zapewniaj samooczyszczalno. Silosy mog by w atwy sposób za adowane i roz adowane. Zainstalowane wyposa enie stwarza mo liwo dogodnego wej cia do wn trza silosów i kontroli. Wyposa enie technologiczne silosów stanowi : wentylator, szczelinowa pod oga i wyloty powietrza umo liwiaj przewietrzanie ziarna zarówno bezpo rednio po zbiorze, jak i podczas d ugotrwa ego przechowywania. Zabieg ten zapewnia w pierwszym okresie wymian powietrza w przestrzeniach mi dzy ziarnowych, powoduj c usuni cie produktów oddychania ziarna oraz umo liwia obni enie temperatury zgromadzonego w silosie ziarna podczas jego przechowywania. Nowoczesny silos metalowy to technologicznie zawansowane urz dzenie realizuj ce takie procesy, jak: ZN nr 88 Seria: Administracja i Zarz dzanie (15)2011

6 118 R. Rudzi ski mieszanie, dosuszanie, sch adzanie czy te aktywne przewietrzanie. Zastosowana w nim bogata automatyka sterownicza i systemy pomiaru zmian temperatury i wilgotno ci sk adowanej masy ziarna zast puj cz owieka w kontroli parametrów przechowywania, a w przypadku wyst pienia niekorzystnych zmian decyduj o sposobach ich zapobiegania. Rys. 2. Magazyn zbo owy w formie silosów BIN Fig. 2. Cereal magazine in the form of BIN Silos ród o: opracowanie w asne. Source: own study. Podczas przechowywania ziarna zbó w magazynach opartych na silosach BIN nale y spe ni nast puj ce warunki: Po zwiezieniu ziarna z pola niezw ocznie nale y oceni jego wilgotno oraz stan zanieczyszczenia. Je eli wilgotno ziarna przekracza 14,5% (wg normy) materia nale y dosuszy i sch odzi do wymaganych parametrów (wilgotno poni ej 14,5% i temperatura po sch odzeniu poni ej 20 C). Planuj c d ugookresowe przechowywanie ziarna, nale y obni y jego wilgotno poni ej 14%. Je eli ziarno jest nadmiernie zanieczyszczone, nale y je podda czyszczeniu za pomoc aspiratorów lub wialni. Nast pnie w razie konieczno ci ziarno nale y dosuszy i sch odzi. Dosuszanie (niwelacja 2-3% wilgotno ci) mo na realizowa w silosach BIN przy zastosowaniu aktywnej wentylacji, wykorzystuj c wentylator lub dmuchaw stanowi c wyposa enie silosu. Dodatkowo optymalizacja, kontrola i sterowanie dosuszaniem w silosach typu BIN mog by prowadzone za pomoc sterownika BIT oferowanego przez producenta. Seria: Administracja i Zarz dzanie (15)2011 ZN nr 88

7 Zasady przechowywania i magazynowania towarów pochodzenia rolniczego 119 Podczas przechowywania ziarna w silosach konieczna jest kontrola temperatury i ocena wizualna ziarna. W przypadku wzrostu temperatury ziarna w czasie przechowywania, materia nale y niezw ocznie podda przewietrzaniu (aktywna wentylacja). Przegrzanie ziarna, nawet nieskutkuj ce jego pora eniem ple niami czy szkodnikami, mo e powodowa znaczne obni enie jego parametru, czego nast pstwem jest przeklasyfikowanie do ziarna paszowego. Podczas przechowywania nale y kontrolowa powierzchni ziarna w silosie (powierzchniowe zawilgocenie) w celu wyeliminowania ewentualnych uszkodze konstrukcji silosu. W celu utrzymania w silosie wyrównanej temperatury ziarna nale y regularnie (bior c pod uwag odpowiednie warunki atmosferyczne zw aszcza nisk wilgotno powietrza zewn trznego) prowadzi proces przewietrzania ca ej masy materia u. Zapewnienie jednakowej temperatury ziarna w silosie zapobiega niekontrolowanym zmianom jego wilgotno ci 3. Obecnie na polskim rynku jest wielu producentów silosów do przechowywania nasion i ziarna zbó. Czo owe firmy to BIN, ARAJ, ZUPTOR, RIE- LA. Równie zagraniczne, takie jak BROCK czy ILPER. Do magazynowania nasion rzepaku mog by wykorzystywane magazyny do ziarna zbó pod warunkiem odpowiedniego ich przygotowania. Nale y zwróci szczególn uwag na oczyszczenie magazynu, gdy pozosta- o ci i brud tworz idealne warunki do powstania ognisk rozwoju grzybów ple niowych. Istotne jest równie zwrócenie uwagi na szczelno cian, ze wzgl du na znacznie mniejsz obj to nasion rzepaku w stosunku do ziarna zbó. Procesowi przechowywania mog by poddane tylko nasiona rzepaku dojrza e, zdrowe, czyste o barwie naturalnej oraz swoistym naturalnym zapachu, nieskie kowane, niepo amane, bez nieuszkodzonej okrywy nasiennej, niezagrzane, o wilgotno ci 7-8%. Istotne jest równie utrzymywanie wilgotno ci wzgl dnej powietrza w magazynie w przedziale od 30 do 70%. Ogólne warunki bezpiecznego przechowywania nasion rzepaku w naszym klimacie w okresie 12 miesi cy: wilgotno nasion powinna wynosi oko o 7% i nie ma by ni sza ni 5%; wyra ne przekroczenie 7% powoduje wzrost kwasowo ci i spadek zdolno ci kie kowania, nasiona nale y tak suszy, by nie zniszczy zdolno ci kie kowania, nie nale y nasion zdrowych sk adowa razem z niedojrza ymi i skie kowanymi. Oprócz bezpiecznej wilgotno ci magazynowania nale y uwzgl dni bezpieczn temperatur przechowywania nasion rzepaku. Poza tym sch adzanie nasion suchych do odpowiednio niskiej temperatury gwarantuje za- 3 L. Janowicz, Przechowywanie ziarna pszenicy i j czmienia w silosach BIN, (w:) Zbo a wysokiej jako ci, Agro Serwis, czerwiec 2005, s. 86. ZN nr 88 Seria: Administracja i Zarz dzanie (15)2011

8 120 R. Rudzi ski chowanie dobrej ich jako ci. Ogólne zalecenia w tym zakresie wskazuj, e podczas przechowywania nasion rzepaku temperatura powinna by utrzymywana na poziomie poni ej 15 C. Podczas przechowywania nasion przez okres nie d u szy ni 8 miesi cy, temperatura powinna by obni ona do C. Przy rocznym okresie przechowywania powinna si ona mie ci w przedziale 5-10 C. Utrzymanie niskiego poziomu temperatury mo e zapewni wentylacja mechaniczna lub agregat sch adzaj cy. 4 Przechowywanie i magazynowanie ro lin okopowych W grupie ro lin okopowych najwi ksze znaczenie gospodarcze w Polsce maj buraki cukrowe i ziemniaki. Posiadaj szerokie zastosowanie w ró nych ga ziach przemys u przetwórczego, szczególnie cukrowniczego i gorzelniczego. Przemys przetwórczy stawia przed producentami tych gatunków rygorystyczne normy co do ich jako ci technologicznej. Ro liny okopowe w swoim sk adzie posiadaj ponad 77% wody, w zwi zku z tym nara- one s na ró nego rodzaju choroby o charakterze gnilnym, szkodniki oraz niskie temperatury. Aby wyd u y przydatno przemys ow i walory jako- ciowe korzeni i bulw ro lin okopowych koniecznym jest zapewnienie im odpowiednich warunków przechowywania i magazynowania po zborze. Do zachowania dobrej jako ci i warto ci ro lin okopowych potrzebne s optymalne warunki przechowywania, w których nast puje maksymalne ograniczenie procesów yciowych, zahamowanie zmian fizyko biochemicznych, prowadz cych do utraty j drno ci i zmniejszenia masy. G ównymi czynnikami decyduj cymi o warunkach przechowywania s : temperatura (wp ywa na procesy oddychania i czas przechowywania), wilgotno wzgl dna powietrza oraz sk ad gazowy atmosfery 5. Zbiór ro lin okopowych jest szeroko roz o ony w czasie i zawiera si w terminach od czerwca (ziemniak bardzo wczesny) do ko ca listopada, a nawet grudnia. Zbioru ro lin okopowych, szczególnie na du ych plantacjach dokonuje si mechanicznie przy u yciu kombajnów, które wyoruj bulwy i korzenie, oczyszczaj z zanieczyszcze ziemnych, przy mo liwe jak najmniejszych uszkodzeniach. Zebrane korzenie lub bulwy w zale no ci od przeznaczenia odpowiednio magazynuje si i przechowuje. Przechowywanie buraka cukrowego nie wymaga znacznych nak adów, poniewa korzenie tej ro liny sk adowane s na gromadach w s siedztwie plantacji lub drogi dojazdowej. Przy sk adowaniu buraków na polu nale y zaplanowa miejsce lokalizacji pryzmy (gromady). Miejsce pod pryzm musi spe nia nast puj ce warunki: pod o e wyrównane i wolne od kolein w celu u atwienia mechanicznego za adunku, 4 L. Janowicz, Przechowywanie nasion rzepaku w magazynach silosowych, Agro Serwis czerwiec 2004, s B. G siorowska, R. Odachowski, Przechowywanie okopowych korzeniowych, Poradnik Gospodarski, pa dziernik 2010, s Seria: Administracja i Zarz dzanie (15)2011 ZN nr 88

9 Zasady przechowywania i magazynowania towarów pochodzenia rolniczego 121 pod o e zlokalizowane na wzniesieniu, aby zapobiec podmokni ciu pryzmy, równoleg a lokalizacja pryzmy w stosunku do utwardzonej drogi w celu atwego dojazdu samochodów ci arowych po korzenie (odleg o od drogi maksymalnie 2 metry) z dala od drzew i s upów itp., ró nica poziomów mi dzy polem a drog - maksymalnie do jednego metra. Spe nienie powy szych warunków pozwala ograniczy straty surowca, zanieczyszczenie oraz zapewnia bezproblemowy za adunek mechaniczny i transport 6. Pryzma powinna mie równ i p ask powierzchni. Wysoko pryzmy powinna mie wysoko oko o 2 metrów a szeroko od 7 do 9 metrów. Termin sk adowania korzeni jest krótki (oko o 3 dni), poniewa buraki szybko s transportowane do cukrowni. W cukrowni korzenie s bezpo rednio przerabiane lub ponownie sk adowane na terenie cukrowni w formie wielkogabarytowych gromad, stanowi cych zapas gwarancyjnych (zapewniaj cy ci g o kampanii). Przerób korzeni buraka cukrowego jest kampanijny (sezonowy) i obecnie trwa od pa dziernika do grudnia, w zwi zku z tym nie s wymagane szczególne warunki przechowywania i magazynowania surowca. W przypadku niebezpiecze stwa nadej cia mrozów lub ulew zalecane jest przykrycie pryzm w óknin. Specyfika przechowywania i magazynowania bulw ziemniaków znacznie ro ni si od magazynowania korzeni buraka cukrowego. Przechowywanie ziemniaków jest najd u szym etapem w technologii produkcji tej ro liny i mo e trwa nawet do 9 miesi cy. Ziemniaki s w tym czasie nara one na wiele niebezpiecze stw, takich jak wilgotno, temperatura oraz choroby. Mo na tego unikn, przyk adaj c du wag do sposobu przechowywania. Przez ca y rok bulwy ziemniaka stanowi surowiec do produkcji w ró nych ga ziach przemys u, a ponadto stanowi podstaw wy ywienia cz owieka. W przypadku ziemniaka obserwuje si szerok rozpi to terminow jego zbioru, przypadaj c na pocz tek lata, a ko cz c si w po owie jesieni. Zebrane ziemniaki (mechanicznie na du ych plantacjach) osusza si, sortuje, a nast pnie przerabia lub przechowuje w specjalnie przygotowanych magazynach. Podczas magazynowania powinny by zapewnione takie warunki, aby straty surowca by y mo liwie najmniejsze (tabela 3). G ówn przyczyn strat s procesy gnilne bulw wywo ane uszkodzeniami mechanicznymi, lub niew a ciwymi stosunkami wilgotno ciowo termicznymi, które przyczyniaj si do rozwoju takich chorób jak: zaraza ziemniaczana, sucha zgnilizna, mokra zgnilizna, zgnilizna mieszana i fomoza. Aby ograniczy rozwój chorób i wyd u y przydatno techniczn bulw ziemniaka zaleca si odpowiednie sposoby przechowywania i magazynowania bulw np. w kopcach (napowierzchniowych i technicznych), piwnicach i przechowalniach. 6 z dnia r. ZN nr 88 Seria: Administracja i Zarz dzanie (15)2011

10 122 R. Rudzi ski Tabela 3. Warunki termiczno-wilgotno ciowe w etapach przechowywania Table 3. The thermal-moisture conditions in stages of storage Etap przechowywania Osuszanie Dojrzewanie Sch adzanie D ugotrwa e przechowywanie (do 8 miesi cy) Przygotowanie do u ytkowania (oko o 10 dni) Rodzaj u ytkowania Temperatura [ o C] Wilgotno powietrza [%] redni czas wietrzenia na dob [h] Wszystkie kierunki u ytkowania Wszystkie kierunki u ytkowania Obni anie Wszystkie kierunki o 0,0-0,5 o C u ytkowania na dzie sadzeniaki jadalne przetwórstwo spo- ywcze pasza przemys owa jadalne, przetwórstwo sadzeniaki podkie kowywanie ,4 ród o: J. Chodkowski (red.), Produkcja nasienna i przechowalnictwo ziemniaków, Wyd. Wie Jutra, Warszawa 2008, s. 81. Source: J. Chodkowski (red.), Produkcja nasienna i przechowalnictwo ziemniaków, Wyd. Wie Jutra, Warszawa 2008, s. 81. Przechowywanie ziemniaków w kopcach jest metod star i powszechnie stosowan. W dobrze wykonanym kopcu mo na osi gn dobr jako sadzeniaków i ziemniaków jadalnych. Wad kopcowania jest du y nak ad pracy r cznej oraz utrudniona kontrola procesu przechowywania ziemniaków (w przypadku kopca napowierzchniowego). W gospodarstwach, które uprawiaj ziemniaki w niewielkim areale, budowane s kopce napowierzchniowe oraz zag bione. Szeroko kopca nie powinna przekracza 180 cm. Pryzma po usypaniu wymaga wyrównania w kszta cie o przekroju trójk ta o wysoko ci 90 cm. Okrycie kopca sk ada si z dwóch warstw: jesiennej i zimowej. Okrycie jesienne zabezpiecza przed przymrozkami i umo liwia atwiejsze odprowadzenie ciep a i wilgoci w pierwszej fazie przechowywania. Okrywa jesienna sk ada si z warstwy s omy grubo ci oko o 20 cm i ziemi grubo ci 5-10 cm. Gdy temperatura powietrza spadnie do 3 C i zamarznie ziemia z okrywy jesiennej, wówczas nale y zastosowa okryw zimow. Okrywa ta sk ada si z dwóch warstw: s omy o grubo ci cm i ziemi o grubo ci 15 cm. Na zim kopiec powinien by obsypany ziemi ca kowicie bez zostawiania wolnej kalenicy. Do pomiaru temperatury u ywa si termometrów kopcowych lub elektrycznych. Kopce techniczne w porównaniu do kopców tradycyjnych odznaczaj si nast puj cymi cechami i zaletami: kumulacj du ej masy ziemniaków w jednym kopcu, zastosowaniem systemu wentylacji (u ycie wentylatora), który przy- Seria: Administracja i Zarz dzanie (15)2011 ZN nr 88

11 Zasady przechowywania i magazynowania towarów pochodzenia rolniczego 123 czynia do ograniczenia rozwoju chorób przechowalniczych, znacznie ograniczaj jednostkowy nak ad pracy, ni szym zapotrzebowaniem s omy na okrycie 1 tony ziemniaków, atwiejszym dost pem do ziemniaków szczególnie w okresie zimowym. Optymalna masa pryzmy wynosi 180 ton. Zwi zane jest to z najlepszym wykorzystaniem jednego kana u wentylacyjnego umo liwiaj cego wietrzenie ca ej pryzmy. Mog by budowane pryzmy mniejsze o minimalnej pojemno ci do 50 ton 7. Kopce techniczne s po redni form przechowywania ziemniaków mi dzy kopcami tradycyjnymi a przechowalniami ziemniaki, 2 - okrywa ze s omy o grubo ci 20 cm 3 - okrywa z ziemi o grubo ci 5-10 cm 4 - okrywa ze s omy o grubo ci 15 cm 5 - okrywa z ziemi o grubo ci cm Rys. 3. Budowa kopca napowierzchniowego Fig. 3. Construction of the mound above the surface ród o: J. Chodkowski (red.), Produkcja nasienna i przechowalnictwo ziemniaków, Wyd. Wie Jutra, Warszawa 2008, s. 83. Source: J. Chodkowski (red.), Produkcja nasienna i przechowalnictwo ziemniaków, Wyd. Wie Jutra, Warszawa 2008, s. 83. Przechowywanie ziemniaków w piwnicach charakterystyczne jest dla niewielkich gospodarstw zajmuj cych si upraw ziemniaków na w asne potrzeby. Ziemniaki z piwnicy wydobywane mog by przez ca zim jako ziemniaki jadalne i pasza dla zwierz t. 7 J. Chodkowski (red.), Produkcja nasienna i przechowalnictwo ziemniaków, Wyd. Wie Jutra, Warszawa 2008, s Z. Czerko, W. Nawrocki, Budowa przechowalni gospodarczych o pojemno ci 80, 200, 450 ton. Instrukcja upowszechnieniowa nr 1/98, Wyd. IHAR, Jadwisin ZN nr 88 Seria: Administracja i Zarz dzanie (15)2011

12 124 R. Rudzi ski Wszystkie typy piwnic charakteryzuj si tym, e ich wietrzenie odbywa si metod naturaln (grawitacyjn ). Zgromadzone nad pryzm ch odne powietrze wnika do pryzmy i jednocze nie wypycha ciep e, które jest l ejsze. Ten sposób wymiany gazowej ogranicza g ównie ró norodno frakcji zsypywanych ziemniaków oraz ich zanieczyszczenie ziemi. Wietrzenie pryzmy odbywa si na g boko cm. W du ych piwnicach wymiana gazowa mo e odbywa si za po rednictwem wentylatorów. Mechanizacja prac w piwnicy jest nieuzasadniona ekonomicznie ze wzgl du na niewielk przestrze, zbyt ma mas sk adowanych ziemniaków oraz niewielkie dzienne ich wydobycie. Najefektywniejszym miejscem do przechowywania i magazynowania ziemniaków s specjalnie do tego przystosowane budowle nazywane przechowalniami. Aby przechowalnia najefektywniej spe nia a swoje funkcje, musi by odpowiednio usytuowana. Lokalizacja budynku powinna uwzgl dnia nast puj ce elementy: dogodny dojazd lub wjazd do przechowalni, budynek nie powinien by usytuowany w zag bieniu terenu, a pod- o e powinno by suche i przepuszczalne, w przechowalniach zag bionych poziom wody musi by ni ej o 1 m od poziomu posadzki, pomieszczenia sk adowe powinny by lokalizowane od strony pó nocnej, a sortownie od po udniowej, czerpnie powietrza najlepiej spe niaj funkcj, gdy s usytuowane od strony pó nocnej i zachodniej 9. W przechowalniach istnieje mo liwo stworzenia odpowiedniego mikroklimatu (wilgotno ci i temperatury powietrza, temperatury ziemniaków, sk adu atmosfery), chroni cego bulwy przed nadmiernymi stratami oraz zapewniaj cego utrzymanie wymaganej jako ci ziemniaków. Ze wzgl du na sposób sk adowania i przechowywania ziemniaków rozró nia si przechowalnie halowe, komorowe i boksowe. Ze wzgl du na cechy konstrukcyjno- -technologiczne sk adowanie luzem mo e odbywa si w przechowalniach komorowych z indywidualnymi i szczelnie zamkni tymi pomieszczeniami, w przechowalniach halowych i boksowych z pomieszczeniami otwartymi i zasypywanymi z góry oraz z korytarzem roz adunkowym mi dzy dwoma rz dami boksów. Masa 1 m³ ziemniaków przy sk adowaniu luzem wynosi oko o 600 kg, za przy sk adowaniu w paletach skrzyniowych oko o 400 kg. Wysoko sk adowania luzem wynosi do 5 m, a wolna przestrze nad ziemniakami powy ej 100 cm. Sk adowanie w paletach skrzyniowych odbywa si w przechowalniach komorowych przy spi trzeniu do 6 palet z zachowaniem przestrzeni technologicznej nad ziemniakami oko o 100 cm, odst pu od cian oko o 20 cm oraz mi dzy stosami palet oko o 10 cm. Przechowalnia do sk adowania w paletach skrzyniowych przeznaczona jest przewa nie dla ziemniaków jadalnych oraz sadzeniaków. Ziemniaki przeznaczone do prze- 9 W. Nowacki (red.), Metodyka integrowanej produkcji ziemniaków. Wyd. Pa stwowa Inspekcja Ochrony Ro lin i Nasiennictwa G ówny Inspektorat, Warszawa 2005, s. 64. Seria: Administracja i Zarz dzanie (15)2011 ZN nr 88

13 Zasady przechowywania i magazynowania towarów pochodzenia rolniczego 125 twórstwa przechowuje si luzem. Sk adowanie ziemniaków w paletach skrzyniowych w porównaniu do sk adowania luzem posiada szereg zalet: wi ksza sprawno organizacyjna w przypadku skupu i sk adowania ró nych partii ziemniaków, atwy dost p do okre lonych partii podczas przechowywania, u atwiona kontrola przechowywanych ziemniaków, ograniczenie rozwoju ognisk gnilnych do jednej palety. Przechowalnia ziemniaków sk ada si z nast puj cych pomieszcze : sk adowania, obróbki, przyj cia i ekspedycji. Powierzchnia oraz kubatura sk adowania przechowalni uzale niona jest od przewidywanej ilo ci ziemniaków oraz sposobu sk adowania. Rodzaj u ytych maszyn do mechanizacji prac w przechowalni zale y od typu przechowalni, sposobu przechowywania ziemniaków oraz zakresu operacji obróbczych. W przechowalni do sk adowania luzem zestaw maszyn obejmuje: zasobnik dozuj cy, zespó odsiewaczy zanieczyszcze i drobnych bulw, przeno niki transportuj ce ziemniaki i pryzmownik. 10 W przechowalniach, w których bulwy przechowywane s w paletach skrzyniowych, niezb dnym urz dzeniem jest wózek wid owy. G ównymi czynnikami wp ywaj cymi na ograniczenie strat w przechowalniach i budynkach adaptowanych na przechowalni (z systemem wentylacji mechanicznej) nale : dobór odmian o wysokiej trwa o ci przechowalniczej, zbiór dojrza ych bulw, przeznaczanie do przechowywania ziemniaków tylko ze zdrowych plantacji, zapobieganie uszkodzeniom mechanicznym podczas zbioru i prze- adunku, szczególne przestrzeganie pierwszego okresu przechowywania, osuszania i gojenia bulw, zagwarantowanie wymaganej temperatury i wilgotno ci w przechowalni dla ka dego etapu przechowywania, likwidowanie zawilgocenia cian i sufitu przez zastosowanie wentylacji obiegowej, zapobieganie kie kowaniu przez utrzymywanie minimalnej dopuszczalnej temperatury dla danej odmiany i kierunku u ytkowania, przeprowadzanie wentylacji przy wysokiej wilgotno ci powietrza zewn trznego, ograniczanie czasu wentylacji do niezb dnego minimum, pojawiaj ce si ogniska gnilne powinny by jak najszybciej usuwane P. Grudnik, Bezpieczny ziemniak, Farmer, nr 18/ W. Nowacki (red.), Metodyka integrowanej produkcji ziemniaków, Wyd. Pa stwowa Inspekcja Ochrony Ro lin i Nasiennictwa G ówny Inspektorat, Warszawa 2005, s. 64. ZN nr 88 Seria: Administracja i Zarz dzanie (15)2011

Zagospodarowanie magazynu

Zagospodarowanie magazynu Zagospodarowanie magazynu Wymagania wobec projektu magazynu - 1 jak najlepsze wykorzystanie pojemności związane z szybkością rotacji i konieczną szybkością dostępu do towaru; im większa wymagana szybkość

Bardziej szczegółowo

PRZEDMOWA... 11 WYKAZ

PRZEDMOWA... 11 WYKAZ Spis treści PRZEDMOWA... 11 WYKAZ WAśNIEJSZYCH OZNACZEŃ... 15 ROZDZIAŁ 1 Jerzy Chojnacki AGREGATOWANIE SPRZĘTU ROLNICZEGO... 19 1.1. ZASADY ZESTAWIANIA AGREGATÓW CIĄGNIKOWYCH... 20 1.2. UWARUNKOWANIA ROLNICTWA

Bardziej szczegółowo

4.1. Transport ISK SKIERNIEWICE, PL

4.1. Transport ISK SKIERNIEWICE, PL TRANSPORT 18 4.1. Transport Transport, w szczególności towarów niebezpiecznych, do których należą środki ochrony roślin, jest zagadnieniem o charakterze przygotowawczym nie związanym ściśle z produkcją

Bardziej szczegółowo

D- 10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH

D- 10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH D- 10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH SPIS TREŚCI. 1. WSTĘP 2. MATERIAŁY 3. SPRZĘT 4. TRANSPORT 5. WYKONANIE ROBÓT 6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT 7. OBMIAR ROBÓT 8. ODBIÓR ROBÓT 9.

Bardziej szczegółowo

Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO

Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO Gruntowy wymiennik ciepła PROVENT- GEO Bezprzeponowy Płytowy Gruntowy Wymiennik Ciepła PROVENT-GEO to unikatowe, oryginalne rozwiązanie umożliwiające pozyskanie zawartego gruncie chłodu latem oraz ciepła

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

NOWOŚCI Z ZAKRESU SYSTEMU SWR

NOWOŚCI Z ZAKRESU SYSTEMU SWR System rur i kształtek wentylacyjnych SYSTEM KOMINUS SYSTEM RUR I KSZTAŁTEK WENTYLACYJNYCH SYSTEM KOMINUS SYSTEM RUR I KSZTAŁTEK WENTYLACYJNYCH IZOLOWANYCH IZOLACJA 30 MM SYSTEM KOMINUS CHARAKTERYSTYKA

Bardziej szczegółowo

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce JANUSZ WOJCIECHOWSKI POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Tekst wystąpienia na Konferencji: "TRADYCYJNE NASIONA - NASZE DZIEDZICTWO I SKARB NARODOWY. Tradycyjne

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL

WZORU UŻYTKOWEGO EGZEMPLARZ ARCHIWALNY. d2)opis OCHRONNY. (19) PL (n)62894. Centralny Instytut Ochrony Pracy, Warszawa, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej d2)opis OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 112772 (22) Data zgłoszenia: 29.11.2001 EGZEMPLARZ ARCHIWALNY (19) PL (n)62894 (13)

Bardziej szczegółowo

SPRZĄTACZKA pracownik gospodarczy

SPRZĄTACZKA pracownik gospodarczy Szkolenie wstępne InstruktaŜ stanowiskowy SPRZĄTACZKA pracownik gospodarczy pod red. Bogdana Rączkowskiego Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 339/2011 Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 17 października 2011r.

Zarządzenie Nr 339/2011 Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 17 października 2011r. Zarządzenie Nr 339/2011 Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 17 października 2011r. w sprawie: ustalenia instrukcji dotyczącej sposobu i trybu przetwarzania informacji niejawnych oznaczonych klauzulą

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r.

Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1821 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków

Bardziej szczegółowo

Rodzaje biomasy wykorzystywane na cele energetyczne:

Rodzaje biomasy wykorzystywane na cele energetyczne: Energia z biomasy Pojecie biomasy: Biomasa to substancja organiczna pochodzenia roślinnego, powstająca poprzez fotosyntezę. Do biomasy zaliczamy również odpady z produkcji zwierzęcej oraz gospodarki komunalnej

Bardziej szczegółowo

Szybkoschładzarki SZYBKOSCHŁADZARKI. Szybkoschładzarki z funkcją 50 szybkozamrażania

Szybkoschładzarki SZYBKOSCHŁADZARKI. Szybkoschładzarki z funkcją 50 szybkozamrażania SZYBKOSCHŁADZARKI Szybkoschładzarki z funkcją 50 szybkozamrażania SZYBKOSCHŁADZARKI DLACZEGO WARTO ICH UŻYWAĆ? Wszystkie świeże produkty zawierają naturalną florę bakteryjną, która w sprzyjających warunkach

Bardziej szczegółowo

WYMOGI PRAWNE W PRODUKCJI I OBROCIE ŻYWNOŚCI TRADYCYJNEJ I REGIONALNEJ. Produkty regionalne i tradycyjne w świetle wspólnotowego prawa żywnościowego"

WYMOGI PRAWNE W PRODUKCJI I OBROCIE ŻYWNOŚCI TRADYCYJNEJ I REGIONALNEJ. Produkty regionalne i tradycyjne w świetle wspólnotowego prawa żywnościowego WYMOGI PRAWNE W PRODUKCJI I OBROCIE ŻYWNOŚCI TRADYCYJNEJ I REGIONALNEJ Produkty regionalne i tradycyjne w świetle wspólnotowego prawa żywnościowego" Zgłoszenie wniosku o rejestracjędo Powiatowego Inspektoratu

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych

PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 35 ds. Mleka i Przetworów Mlecznych STRESZCZENIE Przemysł mleczarski jest jednym z ważniejszych sektorów w przemyśle spożywczym, stale rozwijającym się zwłaszcza w segmentach

Bardziej szczegółowo

KAPUSTA. Broszura interpretacyjna do normy handlowej dla kapusty zawartej w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1591/87 z dnia 5 czerwca 1987 r.

KAPUSTA. Broszura interpretacyjna do normy handlowej dla kapusty zawartej w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1591/87 z dnia 5 czerwca 1987 r. KAPUSTA Broszura interpretacyjna do normy handlowej dla kapusty zawartej w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1591/87 z dnia 5 czerwca 1987 r. SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Tekst normy z komentarzem... 4 I.

Bardziej szczegółowo

Rozbudowa domu przedpogrzebowego na cmentarzu komunalnym w Bierutowie. Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót budowlanych - Okna i drzwi

Rozbudowa domu przedpogrzebowego na cmentarzu komunalnym w Bierutowie. Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót budowlanych - Okna i drzwi SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH * * * OKNA I DRZWI 1 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1.1. Przedmiot ST Przedmiotem niniejszej części specyfikacji technicznej (ST) są wymagania dotyczące

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

POSTĘP TECHNOLOGICZNY A STRUKTURA CZASU PRACY, KOSZTY I EFEKTYWNOŚĆ NAKŁADÓW W TRANSPORCIE WARZYW

POSTĘP TECHNOLOGICZNY A STRUKTURA CZASU PRACY, KOSZTY I EFEKTYWNOŚĆ NAKŁADÓW W TRANSPORCIE WARZYW InŜynieria Rolnicza 11/2006 Stanisław Kokoszka, Sylwester Tabor Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza w Krakowie POSTĘP TECHNOLOGICZNY A STRUKTURA CZASU PRACY, KOSZTY I EFEKTYWNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice

Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice J. Bargiel, H. Grzywok, M. Pyzik, A. Nowak, D. Góralski Innowacyjna gospodarka elektroenergetyczna gminy Gierałtowice Streszczenie W artykule przedstawiono główne elektroenergetyczne innowacyjne realizacje

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

PLACÓWKI OPIEKI NAD DZIEĆMI

PLACÓWKI OPIEKI NAD DZIEĆMI PLACÓWKI OPIEKI NAD DZIEĆMI KROK PO KROKU SPIS TREŚCI: Przepisy prawne Formalności z udziałem Państwowej Inspekcji Sanitarnej Wymagania dotyczące lokalu Wymagania dotyczące wyposażenia lokalu Projektowanie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 10. 1. Wytyczne do punktów wydawania/spożywania posiłków w miejscach zakwaterowania

Załącznik nr 10. 1. Wytyczne do punktów wydawania/spożywania posiłków w miejscach zakwaterowania Załącznik nr 10 1. Wytyczne do punktów wydawania/spożywania posiłków w miejscach zakwaterowania Przedstawione tematy są bardzo ogólne warunki sanitarnohigieniczne są różne w zależności od sposobu wydawania

Bardziej szczegółowo

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym Samorządowy Program dotyczący pomocy finansowej dla gmin/miast na zakup nowych samochodów ratowniczo - gaśniczych ze sprzętem ratowniczogaśniczym zamontowanym na stałe oraz zakup sprzętu ratowniczo-gaśniczego

Bardziej szczegółowo

Wniosek o ustalenie warunków zabudowy

Wniosek o ustalenie warunków zabudowy Wniosek o ustalenie warunków zabudowy Informacje ogólne Kiedy potrzebna jest decyzja Osoba, która składa wniosek o pozwolenie na budowę, nie musi mieć decyzji o warunkach zabudowy terenu, pod warunkiem

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru hydroizolacji z wykorzystaniem środka PENETRON PLUS

Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru hydroizolacji z wykorzystaniem środka PENETRON PLUS Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru hydroizolacji z wykorzystaniem środka przy realizacji projektu:..................................................................................................

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE PRACOWNIKÓW NARAśONYCH NA SZKODLIWE CZYNNIKI CHEMICZNE. Szkolenia bhp w firmie szkolenie pracowników naraŝonych na czynniki szkodliwe 27

SZKOLENIE PRACOWNIKÓW NARAśONYCH NA SZKODLIWE CZYNNIKI CHEMICZNE. Szkolenia bhp w firmie szkolenie pracowników naraŝonych na czynniki szkodliwe 27 SZKOLENIE PRACOWNIKÓW NARAśONYCH NA SZKODLIWE CZYNNIKI CHEMICZNE Szkolenia bhp w firmie szkolenie pracowników naraŝonych na czynniki szkodliwe 27 Informowanie pracowników Pracodawca ma obowiązek poinformowania

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA - UROZMAICONA DIETA GWARANCJĄ NIEZBĘDNYCH SKŁADNIKÓW ODŻYWCZYCH, MINERALNYCH ORAZ WITAMIN. 1 Urozmaicenie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowej diety, która zapewnia

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

OCHRONA DRZEW NA TERENACH INWESTYCYJNYCH

OCHRONA DRZEW NA TERENACH INWESTYCYJNYCH OCHRONA DRZEW NA TERENACH INWESTYCYJNYCH Teren budowy jest miejscem, gdzie występują liczne zagrożenia dla żywotności i stanu sanitarnego drzew i krzewów w postaci bezpośrednich uszkodzeń mechanicznych

Bardziej szczegółowo

PL 211524 B1. FAKRO PP SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Nowy Sącz, PL 29.10.2007 BUP 22/07 31.05.2012 WUP 05/12. WACŁAW MAJOCH, Nowy Sącz, PL

PL 211524 B1. FAKRO PP SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Nowy Sącz, PL 29.10.2007 BUP 22/07 31.05.2012 WUP 05/12. WACŁAW MAJOCH, Nowy Sącz, PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 211524 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 379508 (51) Int.Cl. E06B 7/14 (2006.01) E04D 13/03 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH 45421000-4 ROBOTY W ZAKRESIE STOLARKI BUDOWLANEJ

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH 45421000-4 ROBOTY W ZAKRESIE STOLARKI BUDOWLANEJ SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH 45421000-4 ROBOTY W ZAKRESIE STOLARKI BUDOWLANEJ 1 SPIS TREŚCI 1. WSTĘP str. 3 2. MATERIAŁY str. 3 3. SPRZĘT str. 4 4.TRANSPORT str. 4 5. WYKONANIE

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

biuro@cloudtechnologies.pl www.cloudtechnologies.pl Projekty uchwał dla Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia

biuro@cloudtechnologies.pl www.cloudtechnologies.pl Projekty uchwał dla Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Warszawa, 11 kwietnia 2016 roku Projekty uchwał dla Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia w sprawie przyjęcia porządku obrad Zwyczajne Walne Zgromadzenie przyjmuje następujący porządek obrad: 1. Otwarcie Zgromadzenia,

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH

SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH Docieplenie budynku Publicznego Przedszkola nr 3 z grupą żłobkową Niezapominajka ul. Spokojna 2, 58-160 Świebodzice DOCIEPLENIE STROPODACHU

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

Ojcowski Park Narodowy

Ojcowski Park Narodowy Znak sprawy: DNE 50/13/2011 Zamawiający: Ojcowski Park Narodowy 32 047 OJCÓW 9, POLSKA tel.: 12 389 10 39, 12 389 14 90, 12 389 20 05, fax: 12 389 20 06, email: opnar@pro.onet.pl www.ojcowskiparknarodowy.pl

Bardziej szczegółowo

Nowy Serwis Pstr gowy. Analiza Rynku Producentów Ryb ososiowatych

Nowy Serwis Pstr gowy. Analiza Rynku Producentów Ryb ososiowatych Nowy Serwis Pstr gowy Analiza Rynku Producentów Ryb ososiowatych Spis Tre ci Za enia Nowego Serwisu Historia Serwisu Pstr gowego Problemy Nowego Serwisu Pstr gowego Pozyskiwanie Danych ci galno danych

Bardziej szczegółowo

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP Warszawa, dnia 04 września 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP W związku z interpelacją nr 34158 posła Jana Warzechy i posła

Bardziej szczegółowo

OPIS TECHNICZNY DO PROJEKTU BUDOWLANEGO SIŁOWNI TERENOWEJ

OPIS TECHNICZNY DO PROJEKTU BUDOWLANEGO SIŁOWNI TERENOWEJ OPIS TECHNICZNY DO PROJEKTU BUDOWLANEGO SIŁOWNI TERENOWEJ 1 Dane wyjściowe 1.1 Przedmiot i podstawa opracowania Przedmiotem opracowania jest dokumentacja projektowa budowy siłowni terenowej na dz. nr ewid.

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

D-01.01.01. wysokościowych

D-01.01.01. wysokościowych D-01.01.01 Odtworzenie nawierzchni i punktów wysokościowych 32 Spis treści 1. WSTĘP... 34 1.1. Przedmiot SST... 34 1.2. Zakres stosowania SST... 34 1.3. Zakres robót objętych SST... 34 1.4. Określenia

Bardziej szczegółowo

CENTRALE WENTYLACYJNE NAWIEWNO WYWIEWNE Z ODZYSKIEM CIEPŁA ORAZ WILGOCI

CENTRALE WENTYLACYJNE NAWIEWNO WYWIEWNE Z ODZYSKIEM CIEPŁA ORAZ WILGOCI CENTRALE WENTYLACYJNE NAWIEWNO WYWIEWNE Z ODZYSKIEM CIEPŁA ORAZ WILGOCI DOKUMENTACJA TECHNICZNO RUCHOWA B3B-WX 20, B3B-WX 30, B3B-WX 40, B3B-WX 60 http://www.hakom.pl SPIS TREŚCI 1. CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA.

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna przedsięwzięcia Przebudowa budynku warsztatu

Karta informacyjna przedsięwzięcia Przebudowa budynku warsztatu Karta informacyjna przedsięwzięcia Przebudowa budynku warsztatu Realizowanego na działce numer 33/4, k.m. 4, obręb Wojnowice ul. Ogrodowa 1, 47 470 Wojnowice gmina Krzanowice powiat raciborski województwo

Bardziej szczegółowo

TEMAT: EKSPERTYZA TECHNICZNA DLA INWESTYCJI: REMONTU BUDYNKU INFORMACJI TURYSTYCZNEJ W JURGOWIE

TEMAT: EKSPERTYZA TECHNICZNA DLA INWESTYCJI: REMONTU BUDYNKU INFORMACJI TURYSTYCZNEJ W JURGOWIE TEMAT: EKSPERTYZA TECHNICZNA DLA INWESTYCJI: REMONTU BUDYNKU INFORMACJI TURYSTYCZNEJ W JURGOWIE INWESTOR: GMINA BUKOWINA TATRZAŃSKA UL. DŁUGA 144, 34-530 BUKOWINA TATRZAŃSKA ADRES INWESTYCJI: 34-532 JURGÓW

Bardziej szczegółowo

Modele i narzędzia optymalizacji w systemach informatycznych zarządzania

Modele i narzędzia optymalizacji w systemach informatycznych zarządzania Przedmiot: Modele i narzędzia optymalizacji w systemach informatycznych zarządzania Nr ćwiczenia: 2 Temat: Problem transportowy Cel ćwiczenia: Nabycie umiejętności formułowania zagadnienia transportowego

Bardziej szczegółowo

Tabela. Kukurydza kiszonkowa odmiany badane w 2014 r.

Tabela. Kukurydza kiszonkowa odmiany badane w 2014 r. Kukurydza. Kukurydza odznacza się wszechstronnością użytkowania i jest wykorzystywana na cele: pastewne, spożywcze, przemysłowe. Jako pasza energetyczna (ziarno, kiszonka z całych roślin, kiszonka z kolb,

Bardziej szczegółowo

art. 3 pkt 60 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia

art. 3 pkt 60 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia Żywność tradycyjna art. 3 pkt 60 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia żywność tradycyjna - produkty rolne i środki spożywcze: a) których nazwy są zarejestrowane zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE)

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA STI 01.07 ZASYPANIE WYKOPÓW WRAZ Z ZAGĘSZCZENIEM Kod według Wspólnego Słownika Zamówień

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA STI 01.07 ZASYPANIE WYKOPÓW WRAZ Z ZAGĘSZCZENIEM Kod według Wspólnego Słownika Zamówień 1. WSTĘ P 1.1. Przedmiot STWiOR. SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA STI 01.07 ZASYPANIE WYKOPÓW WRAZ Z ZAGĘSZCZENIEM Kod według Wspólnego Słownika Zamówień kody CPV 45213314-7, 45111200-0 Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

Załącznik do zezwolenia MRiRW nr R - 166/2012 z dn. 30.11.2012 r.

Załącznik do zezwolenia MRiRW nr R - 166/2012 z dn. 30.11.2012 r. Załącznik do zezwolenia MRiRW nr R - 166/2012 z dn. 30.11.2012 r. Posiadacz zezwolenia: Rotam Agrochemical Europe Ltd., Hamilton House, Mabledon Place, Londyn, WC1H9BB, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii

Bardziej szczegółowo

Wymagania dla ruchomych punktów sprzedaży (tj. pojazdy przeznaczone do handlu

Wymagania dla ruchomych punktów sprzedaży (tj. pojazdy przeznaczone do handlu Wymagania dla ruchomych punktów sprzedaży (tj. pojazdy przeznaczone do handlu obwoźnego) i tymczasowych (jak duże namioty, stragany), a także automatów ulicznych. Zgodnie z art. 61 i 63 ustawy z dnia 25

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem DZIAŁ ÓSMY Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE RADY MINISTRÓW z dnia... 2007 r.

ROZPORZ DZENIE RADY MINISTRÓW z dnia... 2007 r. ROZPORZ DZENIE RADY MINISTRÓW z dnia..... 2007 r. projekt w sprawie wysoko ci dop at do sk adek z tytu u ubezpieczenia upraw rolnych i zwierz t gospodarskich w 2008 r. Na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy

Bardziej szczegółowo

Pojazd podstawowy AT. łączników w automatycznych. Wymaganie to nie dotyczy następuj. łączników. w: - od akumulatora do układu zimnego startu i wyłą

Pojazd podstawowy AT. łączników w automatycznych. Wymaganie to nie dotyczy następuj. łączników. w: - od akumulatora do układu zimnego startu i wyłą POJAZD AT Średnice przewodów w powinny być na tyle duże, aby nie dochodziło o do ich przegrzewania. Przewody powinny być należycie izolowane. Wszystkie obwody elektryczne powinny być zabezpieczone za pomocą

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Rada Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Eurogalicja, zwana dalej Radą, działa na podstawie: Ustawy

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Edyta Bielak-Jomaa Warszawa, dnia 1 kwietnia 2016 r. DOLiS 035 2332/15 Prezydent Miasta K. WYSTĄPIENIE Na podstawie art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk Sygn. akt II UK 27/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 lutego 2016 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof

Bardziej szczegółowo

profil ogólnoakademicki studia II stopnia

profil ogólnoakademicki studia II stopnia Opis efektów na kierunku TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIE CZŁOWIEKA z odniesieniem do efektów oraz efektów prowadzących do specjalności: - technologia żywności - żywienie człowieka - zarządzanie jakością

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 22 lutego 2007 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o dopłatach do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz niektórych innych ustaw

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia... 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia... 2010 r. projekt z dnia 19.05.2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia... 2010 r. w sprawie przekazywania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe funkcjonariuszy Służby Więziennej zwolnionych

Bardziej szczegółowo

Rodzaje i metody kalkulacji

Rodzaje i metody kalkulacji Opracowały: mgr Lilla Nawrocka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych w Zespole Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w Miętnem mgr Maria Rybacka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Przepisy ogólne : Rozdział II

Rozdział I Przepisy ogólne : Rozdział II Załącznik Nr 3 do Regulaminu Pracy Zespołu Szkół Nr 2 im. Stanisława Konarskiego w Bochni Zatrudnienie młodocianych Na podstawie Art. 190-206 ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy Dz. U. Nr 21, poz.

Bardziej szczegółowo

z dnia 6 lutego 2009 r.

z dnia 6 lutego 2009 r. Pieczęć podłuŝna o treści Burmistrz Lądka Zdroju ZARZĄDZENIE NR 19 /09 Burmistrza Lądka Zdroju z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia programu przeprowadzania szkoleń pracowników Urzędu Miasta i Gminy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

ROLA E-LEARNINGU W WYRÓWNYWANIU SZANS EDUKACYJNYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

ROLA E-LEARNINGU W WYRÓWNYWANIU SZANS EDUKACYJNYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH MODELE KSZTAŁCENIA I DOSKONALENIA NA ODLEGŁOŚĆ ROLA E-LEARNINGU W WYRÓWNYWANIU SZANS EDUKACYJNYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Warszawa, 12-13.10.2010 r. Józef Bednarek ZAŁOśENIA METODOLOGICZNE ANALIZ 1. ZłoŜoność

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Załącznik Nr 1 Do zarządzenia Nr 92/2012 Prezydenta Miasta Konina z dnia 18.10.2012 r. Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Jednostką dominującą jest Miasto Konin (Gmina Miejska

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe Specyfikacje Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych CPV 45310000-3 Branża elektryczna

Szczegółowe Specyfikacje Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych CPV 45310000-3 Branża elektryczna Szczegółowe Specyfikacje Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych CPV 45310000-3 Branża elektryczna OBIEKT: Budynki 20 i 21 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ADRES: Gdańsk, Al. Zwycięstwa

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. PROJEKT w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji obrotu detalicznego produktami leczniczymi weterynaryjnymi i wzoru tej dokumentacji

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja

Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja I. Postanowienia ogólne: 1. Konkurs pod nazwą Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja (zwany dalej: Konkursem ), organizowany jest przez spółkę pod firmą: Grupa

Bardziej szczegółowo

INSTRUMEWNTY FINANSOWE umożliwiające pomoc rolnikom w usuwaniu skutków niekorzystnych zjawisk atmosferycznych

INSTRUMEWNTY FINANSOWE umożliwiające pomoc rolnikom w usuwaniu skutków niekorzystnych zjawisk atmosferycznych INSTRUMEWNTY FINANSOWE umożliwiające pomoc rolnikom w usuwaniu skutków niekorzystnych zjawisk atmosferycznych Aleksandra Szelągowska Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Rozporządzenie Rady Ministrów z

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN przeprowadzania okresowych ocen pracowniczych w Urzędzie Miasta Mława ROZDZIAŁ I

REGULAMIN przeprowadzania okresowych ocen pracowniczych w Urzędzie Miasta Mława ROZDZIAŁ I Załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr169/2011 Burmistrza Miasta Mława z dnia 2 listopada 2011 r. REGULAMIN przeprowadzania okresowych ocen pracowniczych w Urzędzie Miasta Mława Ilekroć w niniejszym regulaminie

Bardziej szczegółowo

SERI A 93 S E RI A 93 O FLUSH GRID WITHOUT EDGE TAB

SERI A 93 S E RI A 93 O FLUSH GRID WITHOUT EDGE TAB SERIA E93 CONIC FRINCTION CONIC 2 SERIA 93 SERIA 93 O FLUSH GRID WITHOUT EDGE TAB Podziałka Powierzchnia 30 mm Flush Grid Prześwit 47% Grubość Minimalny promień skrętu taśmy Układ napędowy Szerokość taśmy

Bardziej szczegółowo

Seria OKW1. zabezpieczaj cy przed zabrudzeniem Ch odnica mo e by ustawiana przed albo za wentylatorem.

Seria OKW1. zabezpieczaj cy przed zabrudzeniem Ch odnica mo e by ustawiana przed albo za wentylatorem. CH ODNICE WODNE Seria Seria 1 Przy pr dko ci powietrza wi kszej ni 2,5 m/sek proponuje si ustawia skraplacz, (zamawia si go oddzielnie), od tej strony, z której wychodzi powietrze z ch odnicy. B dzie on

Bardziej szczegółowo

RZEPA I MARCHEW FOOD PRODUCTION MACHINERY

RZEPA I MARCHEW FOOD PRODUCTION MACHINERY RZEPA I MARCHEW SINCE 1919 FOOD PRODUCTION MACHINERY O NAS DOŚWIADCZENIE Firma Herbort od roku 1919 zajmuje się produkcją maszyn i linii produkcyjnych dla branży przetwórstwa spożywczego. Dzięki wieloletniej

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

Załącznik do zarządzenia Rektora Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Nr 8/2013 z 4 marca 2013 r.

Załącznik do zarządzenia Rektora Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Nr 8/2013 z 4 marca 2013 r. Załącznik do zarządzenia Rektora Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Nr 8/2013 z 4 marca 2013 r. Zasady i tryb przyznawania oraz wypłacania stypendiów za wyniki w nauce ze Studenckiego

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia : Dokonać pomiaru zuŝycia tulei cylindrowej (cylindra) W wyniku opanowania treści ćwiczenia student

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE PROCESÓW PRODUKCYJNYCH

PROJEKTOWANIE PROCESÓW PRODUKCYJNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW PRODUKCYJNYCH Do celów projektowania naleŝy ustalić model procesu wytwórczego: Zakłócenia i warunki otoczenia Wpływ na otoczenie WEJŚCIE materiały i półprodukty wyposaŝenie produkcyjne

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa Zamawiający: Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej 00-662 Warszawa, ul. Koszykowa 75 Przedmiot zamówienia: Produkcja Interaktywnej gry matematycznej Nr postępowania: WMiNI-39/44/AM/13

Bardziej szczegółowo

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych.

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. 13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. Przyjęte w ustawie o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców rozwiązania uwzględniły fakt, że

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS)

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) zawarta w dniu. r. pomiędzy : Powiatowym Urzędem Pracy w Gdyni reprezentowanym przez.., działającą na podstawie upoważnienia

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE MCPFE DO OCENY LASÓW I INNYCH GRUNTÓW LEŚNYCH CHRONIONYCH I ZE STATUSEM OCHRONNYM W EUROPIE

WYTYCZNE MCPFE DO OCENY LASÓW I INNYCH GRUNTÓW LEŚNYCH CHRONIONYCH I ZE STATUSEM OCHRONNYM W EUROPIE Living Forest Summit Czwarta Konferencja Ministerialna w sprawie Ochrony Lasów w Europie 28-30 kwietnia 2003 r., Wiedeń Austria WYTYCZNE MCPFE DO OCENY LASÓW I INNYCH GRUNTÓW LEŚNYCH CHRONIONYCH I ZE STATUSEM

Bardziej szczegółowo

POZIOM WYPOSAśENIA I WYKORZYSTANIA MASZYN ŁADUNKOWYCH NA PRZYKŁADZIE GOSPODARSTW WOJ. PODKARPACKIEGO

POZIOM WYPOSAśENIA I WYKORZYSTANIA MASZYN ŁADUNKOWYCH NA PRZYKŁADZIE GOSPODARSTW WOJ. PODKARPACKIEGO InŜynieria Rolnicza 7/2005 Maciej Kuboń, Sylwester Tabor Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza w Krakowie POZIOM WYPOSAśENIA I WYKORZYSTANIA MASZYN ŁADUNKOWYCH NA PRZYKŁADZIE GOSPODARSTW

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

TOM II ISTOTNE DLA STRON POSTANOWIENIA UMOWY. Opis przedmiotu zamówienia opis techniczny + schematy przedmiar robót

TOM II ISTOTNE DLA STRON POSTANOWIENIA UMOWY. Opis przedmiotu zamówienia opis techniczny + schematy przedmiar robót TOM II ISTOTNE DLA STRON POSTANOWIENIA UMOWY Rozdział 1 Rozdział 2 Wzór umowy Opis przedmiotu zamówienia opis techniczny + schematy przedmiar robót R O Z D Z I A Ł 1 Wzór umowy WZÓR UMOWY U M O W A NR.

Bardziej szczegółowo

Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows.

Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows. Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows. Zadaniem modułu jest wspomaganie zarządzania magazynem wg. algorytmu just in time, czyli planowanie

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE D - 10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH

SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE D - 10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH 84 SZCZEGÓŁOWE SPECYFIKACJE TECHNICZNE D - 10.03.01 TYMCZASOWE NAWIERZCHNIE Z ELEMENTÓW PREFABRYKOWANYCH D-10.03.01 Tymczasowe nawierzchnie z elementów prefabrykowanych 85 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot SST Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Lublin, dnia 16 lutego 2016 r. Poz. 775 UCHWAŁA NR XIV/120/16 RADY GMINY MIĘDZYRZEC PODLASKI. z dnia 29 stycznia 2016 r.

Lublin, dnia 16 lutego 2016 r. Poz. 775 UCHWAŁA NR XIV/120/16 RADY GMINY MIĘDZYRZEC PODLASKI. z dnia 29 stycznia 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Lublin, dnia 16 lutego 2016 r. Poz. 775 UCHWAŁA NR XIV/120/16 RADY GMINY MIĘDZYRZEC PODLASKI z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie przyjęcia Wieloletniego programu

Bardziej szczegółowo

PANEL IV. FORUM DYSTRYBUCJA I KONSUMPCJA 11:30-13:00. Moderator: Mikołaj Rudawski, UPM. Ekspert: Natalia Fechse, Vamir

PANEL IV. FORUM DYSTRYBUCJA I KONSUMPCJA 11:30-13:00. Moderator: Mikołaj Rudawski, UPM. Ekspert: Natalia Fechse, Vamir PANEL IV. FORUM DYSTRYBUCJA I KONSUMPCJA 11:30-13:00 Moderator: Mikołaj Rudawski, UPM Ekspert: Natalia Fechse, Vamir Tematy do dyskusji Jakość biomasy Wiedza o biomasie drzewnej Rozliczenia 2 Biomasa leśna

Bardziej szczegółowo