OD REDAKCJI MATIO 3/2000 (10) Sponsor 2000 Fundacji MATIO 3/2000 3

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OD REDAKCJI MATIO 3/2000 (10) Sponsor 2000 Fundacji MATIO 3/2000 3"

Transkrypt

1

2 MATIO 3/2000 (10) Zespół redakcyjny: Stanisław Sitko, Lidia Wójtowicz, Paweł Wójtowicz, Alicja Rostocka, Włodzimierz Juchniewicz konsultacja medyczna: lek. med. Bogumiła Jodłowska lek. med. Piotr Dziadek Adres redakcji: Kraków, ul. Celna 6 tel. (012) tel./fax (012) OD REDAKCJI Drodzy Czytelnicy! Po raz kolejny mam przyjemność w imieniu całej Redakcji naszego magazynu złożyć życzenia lekarzom oraz całemu personelowi medycznemu, aby Ich praca była doceniona i godnie wynagradzana. Pacjentom, aby jak najrzadziej musieli korzystać z pomocy medycznej. Wszystkim naszym Czytelnikom od Redakcji zdrowych, spokojnych Świąt Bożego Narodzenia oraz szczęśliwego Nowego Wieku XXI. (PW) Opracowanie graficzne: Jacek Zieliński Druk: Drukarnia Technet, Kraków Dystrybucja: Medycyna Praktyczna, Kraków Wydawca: Fundacja MATIO (nakład: 5000 egz.) Redakcja nie odpowiada za treść ogłoszeń i reklam. W sprawie zamieszczania reklam prosimy kontaktować się z panem Pawłem Wójtowiczem, tel. (012) , (0603) , listownie pod adresem Redakcji lub pocztą elektroniczną. Sponsor 2000 Fundacji Boże, użycz mi pogody ducha, abym pogodził się z tym, czego nie mogę zmienić, odwagi, abym zmieniał to, co mogę, i mądrości, bym odróżniał jedno od drugiego. Numer 2 (9) 2000 oraz aktualny 3 (10) 2000 dofinansowane są ze środków PFRON w ramach programu PAPIRUS MATIO 3/2000 3

3 Dorota Sands Krótka relacja z Kongresu ECHA XIII MIĘDZYNARODOWEGO KONGRESU MUKOWISCYDOZY (CYSTIC FIBROSIS CF), SZTOKHOLM 2000 Kongres cechowała ogromna różnorodność i duża liczba przedstawianych prac. Uczestnikami byli nie tylko lekarze, ale wszyscy specjaliści biorący udział w kompleksowym leczeniu i diagnostyce mukowiscydozy oraz naukowcy z dziedzin podstawowych. Przedstawiam kilka zagadnień mających bezpośredni związek z postępowaniem klinicznym z chorymi, zanim bowiem różne rewelacje laboratoryjne wejdą do rutynowego postępowania, minie dobrych kilka lat. Kongres nie przyniósł żadnych rewolucyjnych zmian w sposobie leczenia, jednak dobrze udokumentowane prace jeszcze raz podkreślają, jak ważne jest właściwe odżywianie, wcześnie wprowadzona fizjoterapia i celowana antybiotykoterapia. Leczenie przeciwbakteryjne odgrywa kluczową rolę w postępowaniu terapeutycznym u chorych na mukowiscydozę Badania przesiewowe noworodków w kierunku mukowiscydozy P.F. Farell Badania przesiewowe noworodków w kierunku mukowiscydozy (określane często jako skrining) mają na celu możliwie najwcześniejsze wykrycie choroby (u niemowląt jeszcze w okresie bezobjawowym), a tym samym umożliwienie wczesnego leczenia zaburzeń występujących w mukowiscydozie. Wykrywanie choroby w okresie bezobjawowym opiera się testach wykonywanych w suchej kropli krwi oraz dalszej weryfikacji klinicznej. Wczesne rozpoznanie mukowiscydozy (CF) jest niezwykle ważne, ma bowiem wpływ na rokowanie. W Stanach Zjednoczonych średni wiek dzieci w momencie rozpoznania choroby waha się w granicach 3 lat i nie zmienił się w ostatnim dziesięcioleciu, mimo dobrze rozwiniętego zaplecza diagnostycznego. W tym kontekście przesiew noworodkowy w kierunku CF stanowi interesującą alternatywę. Wykonywany jest najczęściej na podstawie oznaczenia immunoreaktywnego trypsynogenu (IRT), a następnie wykrywanie najczęstszych mutacji genu CFTR. W populacji objętej skriningiem nie dochodziło do przypadków ciężkiego niedożywienia, co z reguły ma miejsce u chorych, u których chorobę rozpoznaje się z opóźnieniem. Dzięki badaniu przesiewowemu u chorych noworodków wprowadzano wczesną fizjoterapię, co ma z kolei korzystny wpływ na przebieg choroby oskrzelowo-płucnej. Optymalizacja antybiotykoterapii w mukowiscydozie D.J. Touw i inni Leczenie przeciwbakteryjne odgrywa kluczową rolę w postępowaniu terapeutycznym u chorych na mukowiscydozę. Dawka antybiotyku potrzebna do uzyskania optymalnego efektu leczniczego zależy od osobniczej reakcji pacjenta (farmakokinetyka) oraz rodzaju bakterii chorobotwórczej. W dobrze udokumentowanych badaniach stwierdzono zwiększone wydalanie leków z organizmu chorego na mukowiscydozę, wynikające m.in. ze zwiększonej sekrecji 4 MATIO 3/2000

4 w cewkach nerkowych, dlatego zaleca się podawanie większych dawek antybiotyków niż w innych grupach chorych. Ze względu na różnice osobnicze w depozycji i absorpcji leków w przypadkach stosowania antybiotyków bardziej toksycznych wskazane jest monitorowanie ich stężenia w osoczu. Patogeneza i terapia wczesnego zakażenia w CF R.C. Boucher Drogi oddechowe chronione są przed przewlekłym zakażeniem dzięki wrodzonym właściwościom obronnym. Po głośnych dyskusjach na temat roli defensyn, najnowsze badania wykazują, że dominującą rolę w profilaktyce przewlekłych zakażeń odgrywa jednak mechaniczne usuwanie śluzu z powierzchni dróg oddechowych. Twórcy tej hipotezy doceniają również rolę miejscowych substancji antybakteryjnych, takich jak laktoferryna i lizozym. Problem stanowi jednak to, że wspomniane substancje działają przeciwbakteryjnie tylko 3 6 godzin, stąd konieczność usunięcia w tym czasie bakterii z powierzchni nabłonka dróg oddechowych (częste drenaże!). Terapia inhalacyjno-drenażowa powinna być wprowadzona w jak najwcześniejszym okresie życia. Terapia inhalacyjna J.H. Dennis O tym, dokąd w drogach oddechowych dotrze kropla inhalowanego leku, decydują trzy czynniki: jej rozmiar, sposób oddychania podczas inhalacji oraz stan płuc. Najważniejszy jest rozmiar kropli. Porównanie ilości leku dostarczanego do płuc przez najczęściej w Europie używane zestawy do nebulizacji ujawniło, że różnice są nawet 10-krotne. Ważnym czynnikiem jest ilość leku pozostająca w pojemniku inhalatora po zakończeniu inhalacji. Z powodu braku standaryzacji danych opisujących dany typ inhalatora bardzo trudno wybrać optymalny sprzęt dla chorego. Problem ma zostać wkrótce rozwiązany dzięki opracowaniu nowego Standardu Europejskiego, zgodnie z którym producent ma testować swoje wyroby. Jest więc nadzieja, że wkrótce będzie można dobierać sprzęt inhalacyjny do danej metody leczenia. Nowoczesna fizjoterapia cele i strategie Louise Lannefors Celem nowoczesnej fizjoterapii jest zapobieganie, a nie jedynie leczenie zmian w układzie oddechowym. Fizjoterapia ma za zadanie nie tylko ewakuować śluz w celu zmniejszenia obturacji, nadmiernego upowietrznienia oraz zniszczenia tkanek, ale także utrzymania aktywności fizycznej i siły mięśniowej (trening ogólny). Przy doborze optymalnej techniki fizjoterapii dla danego pacjenta oprócz wieku należy wziąć pod uwagę następujące wykładniki: ilość wydzieliny, stan płuc, nadreaktywność oskrzeli, otoczenie, porę roku. Większość pacjentów ma obecnie zalecaną wybraną technikę fizjoterapii (technika natężonego wydechu, drenaż autogeniczny) oraz indywidualnie dobrany rodzaj wysiłku fizycznego. Potencjalna rola kwasów tłuszczowych w patogenezie i leczeniu CF J.G. Alvarez, S.D. Freedman U chorych na mukowiscydozę stwierdza się nieprawidłowości w metabolizmie niezbędnych kwasów tłuszczowych. Wciąż niejasna jest jednak ich etiologia. Przedstawione przez autorów badania prowadzone były na mysim modelu CF. Zaburzenia dotyczące lipidów błon komórkowych znaleziono w narządach patologicznie zmienionych w przebiegu CF, takie jak trzustka, płuca czy jelita. Dzięki doustnej podaży DHA (kwas dokozaheksaenowy) udało się wyrównać zaburzenia równowagi tłuszczowej, a nawet odwrócić patologiczne zmiany zachodzące w trzustce i jelicie. Dodatkowo uzyskano zahamowanie nadmiernej odpowiedzi zapalnej w płucach zakażonych Pseudomonas aeruginosa. Wstępne badania ze znakowanymi radioaktywnie prekursorami DHA wykazują, że dysfunkcja genu CFTR może prowadzić do bloku biosyntezy DHA. Reasumując, znowu najnowsze badania potwierdzają, że babcie dobrze radzą pijcie tran!!! (zawiera cenne tłuszcze). Zwiększony obrót kwasu arachidonowego czynnik patogenetyczny CF B. Strandvik Niedobór niezbędnych kwasów tłuszczowych (NNKT) w CF uważano początkowo za wynik złego wchłaniania. Od czasu, kiedy wykazano poprawę funkcji trzustki po suplementacji NKT, starano się znaleźć odpowiedź na pytania dotyczące przyczyny tego niedoboru oraz objawów bezpośrednio z nim związanych. Większość badaczy zajmujących się tym problemem stwierdzała małe stężenie kwasu linoleinowego (LA), prawidłowe lub lekko zwiększone stężenie kwasu arachidonowego, a stężenie kwasu dokozaheksaenowego (DHA) zmniejszone lub w granicach normy (prawdopodobna zależność od spożycia produktów rybnych). Do syntezy kwasu arachidonowego wykorzystywane są z wyboru te same enzymy, co do produkcji DHA, mogłoby to więc tłumaczyć niedobór tego ostatniego. Na modelach zwierzęcych wykazano, że przy niedoborze NKT zaburzona jest produkcja enzymów trzustkowych oraz homeostaza glukozy i zwiększony jest klirens aminoglikozydów. Dzięki wyrównaniu niedoborów NKT u pacjentów z CF badacze uzyskali normalizację filtracji kłębuszkowej, absorpcji sodu oraz zmniejszenie stopnia stłuszczenia wątroby. Wieloletnie stosowanie tej strategii doprowadziło do poprawy czynności płuc. CF i życie zawodowe M.J. McCracken Leczenie CF w czasach nowego milenium wyszło już z wyłącznej domeny pediatrów oznacza także perspektywiczne myślenie na temat życia dorosłego, w które dzięki postępom leczenia wkraczają coraz zdrowsze i silniejsze osoby z CF. Jak mają realizować swoje cele życiowe w zdrowy, aktywny sposób? W 1998 roku tylko 7,3% dorosłych z CF w Stanach Zjednoczonych zakwalifikowanych zostało jako niepełnosprawni. Pozostali byli aktywni zawodowo, nierzadko na odpowiedzialnych stanowiskach. Zbyt duży procent poświęcił jednak w jakimś stopniu swoje zdrowie dla kariery. By osiągać swoje cele życiowe, trzymając pod kontrolą swoją MATIO 3/2000 5

5 przewlekłą chorobę, trzeba trzeźwego spojrzenia. Studia mogą trwać trochę dłużej, praca zawodowa po 12 godzin dziennie też będzie zbyt wyczerpująca. W zależności od stanu zdrowia założony wstępnie pułap wysiłku powinien ulegać modyfikacjom. Indywidualne i rodzinne poradnictwo dla chorych z CF C. Worby Poradnictwo psychologiczne i socjalne powinno być integralną częścią kompleksowej opieki zapewnianej choremu. Każda rodzina jest inna i różni się zdolnościami adaptacyjnymi do rozmaitych problemów związanych z CF, od tych początkowych, pojawiających się w momencie rozpoznania CF, aż po stresy towarzyszące usamodzielnianiu się dziecka. Sposób poradnictwa i terapii (indywidualna, małżeńska, rodzinna) powinien być uzależniony od natury i specyfiki problemu. Poradnictwo psychologiczne i socjalne Ośrodki specjalistyczne zajmujące się leczeniem chorych na mukowiscydozę Klinika Bronchologii i Mukowiscydozy Zespołu Pediatrycznego Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Rabce ul. M. Skłodowskiej-Curie Rabka tel. (018) , wew. 322 Klinika Pediatrii i Centrum Diagnostyki i Leczenia Dzieci Chorych na Mukowiscydozę w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie ul. Kasprzaka 17 A Warszawa tel. (022) Klinika Gastroenterologii Dziecięcej i Chorób Metabolicznych Instytutu Pediatrii Akademii Medycznej w Poznaniu ul. Szpitalna 27/ Poznań tel. (061) Poradnia dla Dzieci Chorych na Mukowiscydozę SZOZMIDz w Gdańsku ul. Polanki Gdańsk tel. (058) , wew. 247 Zespół Gastroenterologii, Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka wwarszawie Al. Dzieci Polskich Warszawa tel. (022) I Klinika Gruźlicy i Chorób Płuc Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie ul. Płocka Warszawa tel. (022) (dla dorosłych) Klinika Ftyzjopneumonologii Akademii Medycznej w Poznaniu ul. Szamarzewskiego Poznań tel. (061) , , wew. 251 (dla dorosłych chorych) III Klinika Chorób Dzieci Akademii Medycznej w Białymstoku ul. Waszyngtona Białystok tel. (085) , wew. 710 I Klinika Pediatrii, Pediatryczna Klinika Dziennej Diagnostyki i Terapii Śląskiego Centrum Pediatrii ul. 3 Maja 13/ Zabrze tel. (032) , wew. 224, Poradnia Pulmunologiczna, Gabinet dla Dzieci chorych na mukowiscydozę przy Polsko-Amerykańskim Instytucie Pediatrii CU UJ w Krakowie ul. Wielicka Kraków prowadzony przez dr. Grzegorza Lisa, pokój K-26, tel.(012) w ( red.) powinno być Ośrodki wykonujące diagnostykę molekularną integralną częścią kompleksowej Zakład Genetyki Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie ul. Kasprzaka 17 A Warszawa tel. (022) , Zakład Genetyki Człowieka Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu ul. Strzeszyńska Poznań tel. (061) , wew. 230 opieki zapewnianej choremu Podziękowania Za wpłaty M. Bryksy, M. Kękuś, firmom: Orbis S.A., Oddział Hotel CRACOVIA, CARREFOUR Polska, oddział Kraków, SECURA NOVA Sp. z o.o. Za przekazane dary K. Bronieckiej, Dyrekcji Tarchomińskich Zakładów Farmaceutycznych POLFA S.A., Hurtowni Zabawek AJA ze Szczecina Za pomoc w innej formie Dr. M. Kowalskiej ipaństwu L.M. Glinieckim 6 MATIO 3/2000

6 Stenotrophomonas maltophilia Input, Summer 2000 Tłumaczenie: Alicja Rostocka STENOTROPHOMONAS MALTOPHILIA Stenotrophomonas maltophilia jest bakterią oportunistyczną rzadko (jeżeli w ogóle) jest w stanie wywołać chorobę w zdrowym organizmie, ale może być chorobotwórcza u osób osłabionych, podatnych na infekcję Co to jest Stenotrophomonas maltophilia? Pałeczka Stenotrophomonas maltophilia została po raz pierwszy wyizolowana w 1943 roku. W następnych latach mikrobiolodzy prowadzili burzliwe dyskusje, jak należałoby ją sklasyfikować. W rezultacie bakterii nadawano w ciągu następnych lat różne nazwy, m.in. Pseudomonas maltophilia czy Xanthomonas matophilia. W 1993 r. bakterię sklasyfikowano po raz kolejny, tym razem jako Stenotrophomonas maltophilia. Miejmy nadzieję, że argumenty taksonomiczne zostały już ostatecznie wyczerpane. Trudna do wymówienia nazwa wywodzi się zarówno z języka greckiego, jak i staroangielskiego: stenos (greckie wąski ), trophos (greckie karmiący ), monad (greckie jednostka ), malt (staroangielskie słód ), philos (greckie przyjaciel ), czyli jednostka, która może spożytkować tylko kilka środków odżywczych, takich jak cukier czy maltoza. Jest to nazwa ironiczna, w rzeczywistości bakteria może bowiem metabolizować imponująco dużą ilość składników, włączając w to antybiotyki (takie jak streptomycynę), a także kokainę i RDX. Tak jak w przypadku Burkholderia cepacia, Stenotrophomonas maltophilia również była badana w celu wykorzystania jej jako bakteryjny czynnik leczniczy. Gdzie można ją znaleźć? Stenotrophomonas maltophilia jest bardzo rozpowszechniona w środowisku. Została wyizolowana w różnych środowiskach i regionach geograficznych, nawet na Antarktyce. Można ją często znaleźć w wodzie zarówno w rzekach oraz jeziorach, jak i wodzie pitnej. Może znajdować się również w niegazowanej wodzie mineralnej w butelkach, czasami nawet w dużych ilościach. Znaleziono ją również w glebie i produktach pochodzenia roślinnego, w tym owocach i warzywach. Można ją również wykryć w wielu produktach żywnościowych, takich jak mrożone ryby, jaja czy mięso. Stenotrophomonas maltophilia może pochodzić również ze źródeł szpitalnych zwłaszcza ze środowisk mokrych i wilgotnych, np. z płynów do konserwacji soczewek kontaktowych, roztworów dezynfekcyjnych, basenów do hydroterapii, maszyn do wytwarzania lodu, nebulizatorów i innych urządzeń stosowanych do leczenia układu oddechowego, pędzli do golenia, pryszniców, zlewozmywaków i kurków. Źle znosi natomiast dokładne suszenie, niezwykle rzadko można ją więc znaleźć na suchych powierzchniach, takich jak podłoga czy półki. Stosunkowo małą uwagę zwrócono na tę bakterię pochodzącą ze źródeł domowych, znaleziono ją jednak w domach pacjentów chorych na mukowiscydozę (czytaj poniżej). Dotychczas nie przeprowadzono systematycznych badań poświęconych temu, czy zdrowi ludzie mogą być nosicielami tej bakterii. Doniesienia z nielicznych dostępnych prac sugerują, że stan nosicielstwa występuje bardzo rzadko. Donoszono natomiast o kolonizacji przez bakterie rąk personelu medycznego podczas wybuchu zakażenia Stenotrophomonas maltophilia wszpitalach. Chorobotwórczość Stenotrophomonas maltophilia Stenotrophomonas maltophilia jest bakterią środowiskową, której bardzo trudno uniknąć w normalnym życiu. Mimo niemal ciągłej ekspozycji, zakażenia wywołane przez tę bakterię u ludzi zdrowych należą do rzadkości. Uważa się więc, że Stenotrophomonas maltophilia jest bakterią oportunistyczną. Terminem tym określa się mikroorganizm, który rzadko jeżeli w ogóle jest w stanie wywołać chorobę w zdrowym organizmie, ale może być chorobotwórczy u osób osłabionych, ze względu na stan zdrowia podatnych na infekcję. Przykładem osób narażonych na zakażenie Stenotrophomonas maltophilia są ciężko chorzy leczeni na oddziałach intensyw- MATIO 3/2000 7

7 nej terapii, chorzy na raka czy białaczkę, zwłaszcza po chemioterapii. Zakres zakażeń związanych z Stenotrophomonas maltophilia w grupach tych chorych wciąż się zwiększa, istnieją jednak poważne kontrowersje wśród mikrobiologów i klinicystów co do rzeczywistej częstości ich występowania. Brak zgodności wynika z wielu przyczyn. Wiele wcześniejszych doniesień na temat tej bakterii nie rozróżniało bezobjawowej kolonizacji od rzeczywistego zakażenia. Występowanie problemu z Stenotrophomonas maltophilia podają tylko niektóre szpitale lub oddziały szpitalne i można się spierać, czy niewykryte dotychczas czynniki mogą nakładać się na końcowy obraz zakażenia. Nie ma również zgody co do stopnia nasilenia zakażenia Stenotrophomonas maltophilia. Wynika to z faktu, że u niektórych bardzo podatnych chorych (np. chorych na białaczkę), można wykryć bakterię w hodowli próbek krwi, chociaż nie stwierdza się u nich poważnych objawów zakażenia. Istnieje także wiele dobrze udokumentowanych doniesień na temat poważnych, czasami śmiertelnych zakażeń (posocznic) Stenotrophomonas maltophilia u chorych na białaczkę. Jest to dowodem, że mogą występować różnice między poszczególnymi szczepami bakterii w zdolności do wywoływania choroby. Mimo tych sporów nie ma wątpliwości, że zwiększa się częstość wykrywania Stenotrophomonas maltophilia u pacjentów, w tym chorych na mukowiscydozę (patrz: niżej). Przyczyny tego zjawiska nie są w pełni zrozumiałe, ale prawdopodobnie obejmują coraz częstsze stosowanie antybiotyków o szerokim spektrum działania, które mimo to wykazują słabą aktywność wobec Stenotrophomonas maltophilia, zwiększającą się liczbę pacjentów z grup ryzyka, a także udoskonalenia metod izolacji tej bakterii stosowanych w niektórych laboratoriach. Jakie znaczenie ma S. maltophilia dla chorych na mukowiscydozę? Pierwsze doniesienie o wyizolowaniu Stenotrophomonas maltophilia z plwociny chorego na mukowiscydozę pochodzi z Danii, z 1975 roku. Aż do wczesnych lat 90., kiedy to naukowcy zaczęli informować o zwiększającej się częstości występowania, traktowano to jako interesującą mikrobiologiczną osobliwość. Obecnie izoluje się Stenotrophomonas maltophilia u chorych na mukowiscydozę na całym świecie, większą częstość rejestrują jednak europejskie centra badawcze niż północnoamerykańskie (w zakresie 2 30% chorych). Dyskutuje się o przyczynach obserwowanego wzrostu i nie jest jasne, czy wynika to z rzeczywistego wzrostu kolonizacji oraz zwiększenia ilości doniesień z laboratoriów, czy udoskonalenia technik izolowania bakterii. Niektóre gremia sugerują, że wzrost kolonizacji Stenotrophomonas maltophilia może współistnieć z rozwojem strategii leczniczych polegających na zastosowaniu agresywnych antybiotyków przeciwko Pseudomonas aeruinosa podawanych zarówno wziewnie, jak i dożylnie. Zastosowanie nowoczesnych technik badania DNA sugeruje, że (w przeciwieństwie do Burkholderia cepacia) Stenotrophomonas maltophilia rzadko jeśli w ogóle przenosi się między chorymi na mukowiscydozę. Zakażenia nie udokumentowano w żadnym z ośrodków leczenia mukowiscydozy na świecie. Wydaje się, że u większości chorych doszło do kolonizacji specyficznym dla nich szczepem. Bardziej prawdopodobne jest więc, że pacjenci niezależnie zakażają się tą bakterią z otaczającego ich środowiska, zwłaszcza że Stenotrophomonas maltophilia jest szeroko rozpowszechniona w domach i szpitalach. Ostatnie badania wykazały, że Stenotrophomonas maltophilia stwierdzono w wielu miejscach w domach chorych na mukowiscydozę, zwłaszcza tam, gdzie panuje wilgoć. Bakterię tę izolowano z dziurek kontaktów elektrycznych, kurków, pryszniców, gąbek, ściereczek do naczyń, szczoteczek do czyszczenia, pralek, szczoteczek do zębów i flakonów. Stwierdzano ją również w stosowanych w domach nebulizatorach. Bakterię tę izolowano najczęściej z komory rozpylacza, gdzie umieszcza się roztwór antybiotyku. Bakteria potrafi przykleić się do plastiku, produkuje bowiem substancję działającą jak klej, nazywaną biofilmem. Biofilm chroni bakterię przed dużymi stężeniami antybiotyków w komorze i może umożliwić jej tolerowanie niektórych sposobów mycia i środków dezynfekujących. Do zanieczyszczenia bakteriami może dojść, gdy między kolejnymi użyciami nebulizator przepłukuje się wodą z kranu. Ponieważ Stenotrophomonas maltophilia nie wytrzymuje bardzo dokładnego suszenia, zauważono, że u chorych, którzy przywiązują dużą uwagę do właściwego mycia i suszenia domowego nebulizatora, obecność bakterii stwierdzano najrzadziej. Znaczenie kliniczne Stenotrophomonas maltophilia w mukowiscydozie jest tematem intensywnych rozważań. Do tej pory nie przeprowadzono wyczerpujących badań naukowych dotyczących rzeczywistego wpływu kolonizacji tą bakterią na chorych na mukowiscydozę. Na szczęście na pewno nie opublikowano doniesień dotyczących chorych, u których wystąpiło nagłe pogorszenie stanu zdrowia, tak jak stwierdzano to niekiedy po zakażeniu B. cepacia. U wielu pacjentów okresowo stwierdza się wzrost Stenotrophomonas maltophilia z próbek plwociny i bardzo trudno powiązać pogorszenie stanu chorego z obecnością tej bakterii. Co więcej, wielu pacjentów zakażonych Stenotrophomonas maltophilia było już wcześniej zakażonych innym bakteriami, o których wiemy, że są patogenami, np. Pseudomonas aeruginosa. U niewielkiej liczby chorych, u których stwierdza się ciągłą i nasiloną kolonizację Stenotrophomonas maltophilia, zauważono jednak powolne zmniejszenie czynności oddechowej w ciągu kilku lat. Jak leczy się zakażenie spowodowane S. maltophilia? Antybiotykoterapia zakażenia Stenotrophomonas maltophilia jest trudna, większość szczepów tej bakterii jest bowiem oporna na powszechnie dostępne antybiotyki o szerokim spektrum działania. Stenotrophomonas maltophilia wytwarza dwa enzymy, które hamują aktywność antybiotyków β-laktamowych grupy leków, do której należą m.in. penicyliny (np. amoksycylina, piperacylina) i cefalosporyny (np. cefaklor). Podgrupa antybiotyków β-laktamowych zwana karbapenemami która obejmuje imipenen i meropenem, ma najszersze spektrum działania ze wszystkich znanych antybiotyków, ale wszystkie szczepy Stenotrophomonas maltophilia są na nie oporne. Wiele szczepów jest także opornych na aminoglikozydy (tobramycyna, netylmycyna itd.), ze względu na zmniejszony wychwyt tych leków przez ścianę komórkową bakterii. Chinolony cd. na str MATIO 3/2000

8 Kto otrzymuje nasze pismo? 1. Chorzy i ich rodziny, którzy wyrazili zgodę na umieszczenie ich nazwisk w bazie danych Fundacji. Jeśli chcesz otrzymywać nasze pismo, prześlij pod adresem Fundacji (Fundacja MATIO, Kraków, ul. Celna 6) następujące dane: imię i nazwisko chorego, datę urodzenia, miejsce zamieszkania oraz imię, nazwisko i adres osoby, do której będzie przesyłany magazyn MATIO (przesłane informacje są objęte prawem o ochronie danych osobowych pozostaną do wyłącznej dyspozycji Fundacji). 2. Pediatrzy prenumeratorzy MEDY- CYNY PRAKTYCZNEJ. Pediatrom przesyłamy 2 3 egzemplarze z prośbą o przekazanie ich pacjentom (rodzinom chorych) lub wystawienie w miejscu ogólnie dostępnym wg własnego uznania. 3. Każdy darczyńca otrzymuje bezpłatnie aktualny numer (do wyczerpania nakładu). Zamieszczony poniżej przekaz pocztowy służy do wpłacania dobrowolnych datków na cele Fundacji MATIO 3/2000 9

9 Przepraszamy W poprzednim numerze MATIO chochlik sprawił nam psikusa i usunął ze strony 15., z relacji z koncertu Ryszarda Rynkowskiego, logo patrona medialnego, czasopisma PRZEKRÓJ, oraz współorganizatora Filharmonii Krakowskiej, za co przepraszamy. 10 MATIO 3/2000

10 cd. ze str. 8. (np. cyprofloksacyna) również nie wykazują oczekiwanej aktywności przeciwko Stenotrophomonas maltophilia, prawdopodobnie ze względu na zdolność wielu szczepów do wypompowywania leku poza ścianę komórkową bakterii. Problemy te są jeszcze bardziej złożone z tego powodu, że wrażliwość szczepów Stenotrophomonas maltophilia na antybiotyki określona w laboratorium mikrobiologicznym nie gwarantuje, niestety, dobrych efektów leczenia. Przyczyny tego zjawiska nie są zrozumiałe, wiadomo jednak, że szereg czynników technicznych związanych z metodami określającymi wrażliwość w laboratoriach może dawać błędne wyniki. Jest to szczególnie widoczne w przypadku chinolonów: cyprofloksacyny i lewofloksacyny. Z opisanych względów trudno stwierdzić, jaki jest najlepszy schemat antybiotykoterapii w przypadku zakażenia Stenotrophomonas maltophilia. Sytuację tę dodatkowo komplikuje fakt, że stopień oporności na konkretne antybiotyki może różnić się znacznie w różnych szpitalach. Staje się jednak oczywiste, że zastosowanie kombinacji antybiotyków, a nie monoterapii, daje większe szanse na skuteczne opanowanie zakażenia. Nie brakuje badań dotyczących synergizmu antybiotyków w walce z Stenotrophomonas maltophilia i wykryto wiele kombinacji antybiotyków wzajemnie uzupełniających swoje działanie, wciąż nie wiadomo jednak, czy wyniki badań w probówce będą odpowiadać rezultatom klinicznym. Jak można zapobiegać kolonizacji i(lub) zakażeniu S. maltophilia? Trudno odpowiedzieć na to pytanie. Wiadomo, że Stenotrophomonas maltophilia jest szeroko rozpowszechniona w środowisku, niektórzy mogą więc uważać, że nie da się zapobiec kontaktowi wrażliwej osoby z bakterią. Za mało wiadomo o epidemiologii bakterii, by ustalić, czy niektóre czynności (np. picie wody mineralnej, zmywanie) w większym stopniu niż inne (np. jedzenie sałaty i kąpiel pod prysznicem) zwiększają prawdopodobieństwo zakażenia. Co więcej, nie ma danych określających, co stanowi wystarczające narażenie, by doszło do rozwoju zakażenia tak więc niski poziom narażenia w codziennym środowisku może w rzeczywistości stanowić bardzo małe ryzyko zakażenia. Nie ma również badań rozstrzygających, czy niemal stałe narażenie na kontakt z opisywaną bakterią wywołuje reakcję immunologiczną na następującą później infekcję. Brak w końcu informacji, czy niektóre szczepy bakterii są bardziej zjadliwe niż inne i czy zakażenie szczepem niepatogennym nie ma znaczenia dla chorego. Można się spierać, że kolonizacja takim niegroźnym szczepem może ostatecznie przynieść korzyść choremu, bakteria może bowiem pomóc w eliminacji innych, bardziej chorobotwórczych mikroorganizmów. Rzeczywiście wykazano, że Stenotrophomonas maltophilia produkuje składniki przeciwgrzybicze, które mogą powstrzymywać wzrost grzybów Candida i Aspergillus. Chociaż nadal brakuje ostatecznych dowodów, że Stenotrophomonas maltophilia może zachowywać się w mukowiscydozie jak patogen, wydaje się, że chorzy na mukowiscydozę powinni unikać bezpośredniego zakażenia dróg oddechowych tą bakterią. Ponieważ komora powietrzna domowego nebulizatora może zawierać Stenotrophomonas maltophilia (ze względu na opisany wyżej sposób płukania elementów nebulizatora wodą z kranu), chorzy powinni przestrzegać zasad czyszczenia i dezynfekcji, by zapobiec utworzeniu się opisanego biofilmu. Nie powinniśmy jednak wpadać w przesadę. Zakażenia szpitalne występowały na wielu oddziałach niezwiązanych z leczeniem mukowiscydozy, m.in. na oddziałach intensywnej terapii, dializ czy leczenia białaczek. Przyczyny wielu tych przypadków można wiązać z nieprawidłowymi procedurami medycznymi, np. niewłaściwą sterylizacją lub odkażaniem sprzętu medycznego. Przestrzeganie standardowych procedur bez konieczności specjalnych działań powinno więc ustrzec przed zakażeniem Stenotrophomonas maltophilia. Chociaż sugerowano również możliwość szerzenia się zakażenia między pacjentami w przypadku zbiorowych zakażeń tą bakterią, przestrzeganie zasad unikania zakażenia wynikających ze zdrowego rozsądku, takich jak dokładne mycie rąk, powinno zminimalizować ryzyko przeniesienia bakterii tą drogą. Podsumowanie Nadal istnieje wiele niewiadomych na temat Stenotrophomonas maltophilia. Kluczowe zagadnienia obejmują rzeczywiste objawy kliniczne kolonizacji dróg oddechowych u chorych na mukowiscydozę i określenie czynników wytwarzanych przez tę bakterię, które mogą prowadzić do przejścia kolonizacji w zakażenie. Dalsze odkrywanie mechanizmów odpowiedzialnych za działanie patogenne umożliwi określenie, czy niektóre szczepy Stenotrophomonas maltophilia są bardziej zjadliwe niż inne. Konieczne jest też znalezienie optymalnej metody wykrywania oporności i wrażliwości na antybiotyki, podobnie jak badania identyfikujące najlepsze środki (stosowane pojedynczo lub w połączeniu), które powinny zostać wykorzystane w walce z zakażeniami Stenotrophomonas maltophilia. Czy S. maltophilia może pomóc w eliminacji innych, bardziej chorobotwórczych mikroorganizmów? WOLONTARIUSZE Zarząd Fundacji poszukuje wolontariuszy do współpracy. Chętnych prosimy o kontakt listowny (adres: Fundacja MATIO, Kraków, ul. Celna 6) lub telefoniczny: (012) z prezesem Stanisławem Sitko, (012) z panią Alicją Rostocką, dyrektorem Fundacji. MATIO 3/

11 Poradnik prawny Listy w sprawie porad podatkowych prosimy kierować pod adresem: Biuro Warszawskie Fundacji Pomocy Rodzinom i Chorym na Mukowiscydozę MATIO ul. Grochowska 175/52, Warszawa z dopiskiem Prawo PRAWO Szanowni Czytelnicy, ze względu na zawiłości związane z Reformą Służby Zdrowia jedni narzekają na Kasy Chorych, inni zaś na lekarzy. My pragniemy przybliżyć Wam instrument, o którym nie wszyscy wiedzą. Wszystkie Kasy Chorych powołały RZECZNI- KA PRAW PACJENTA, do którego każdy z Was może się zwrócić z problemem (osobiście lub telefonicznie). Mam nadzieję, że pomoże to Wam w wyjaśnieniu problemów, z którymi na pewno się spotykacie. RZECZNIK PRAW PACJENTA Zawiadomienie o spotkaniu Fundacja Pomocy Rodzinom i Chorym na Mukowiscydozę Matio, oddział w Warszawie, uprzejmie informuje o organizacji spotkań rodziców dzieci chorych na mukowiscydozę z personelem medycznym i wolontariuszami Fundacji. Spotkania będą się odbywały raz w miesiącu. Na pierwsze spotkanie serdecznie zapraszamy wszystkich chętnych 14 grudnia 2000 r., w godzinach Spotkanie odbędzie się w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie, ul. Kasprzaka 17A, w poczekalni Poradni Genetycznej (pokój naprzeciwko Poradni Mukowiscydozy). Zainteresowanych spotkaniem prosimy o kontakt z Panią Iwoną Fiuk, tel. (022) , oraz Anną Kobyłecką, tel. (022) (wieczorem). Informacji dostarcza także dyrektor Biura Warszawskiego, Włodzimierz Juchniewicz, tel. (022) , w godz Dolnośląska Kasa Chorych ul. Joannitów 6, Wrocław, rzecznik Barbara Janowicz, tel. (071) Kujawsko-Pomorska Kasa Chorych al. Mickiewicza 15, Bydgoszcz, rzecznik Jerzy Świstun, tel. (052) Lubelska Kasa Chorych ul. Szkolna 16, Lublin, rzecznik Karolina Kozorys, tel. (081) Lubuska Kasa Chorych ul. Podgórna 9B, Zielona Góra, rzecznik Wioletta Sofińska, tel (068) Łódzka Kasa Chorych ul. S. Kopicińskiego 58, Łódź, rzecznik Maria Kubiak, tel. (042) Małopolska Kasa Chorych ul. Ciemna 6, Kraków, rzecznik Wojciech Galata, tel. (012) Mazowiecka Kasa Chorych ul. Sienkiewicza 3, Warszawa, rzecznik Halina Roszkowska-Filip, tel. (022) , w Opolska Kasa Chorych ul. Głogowska 37, Opole, rzecznik Tadeusz Kaczmarek, tel. (077) , , Podkarpacka Kasa Chorych ul. Zamkowa 8, Rzeszów, rzecznik Anna Holzer, tel. (017) w Podlaska Kasa Chorych ul. Pałacowa 3, Białystok, rzecznik Maciej Olesiński, tel. (085) , Pomorska Kasa Chorych ul. Podwale Staromiejskie 69, Gdańsk, Biuro Skarg i Wniosków, tel. (058) , Śląska Kasa Chorych, ul. gen. Jankego 15 A, Katowice, rzecznik Maria Kukawska, tel. (032) w Świętokrzyska Kasa Chorych ul. Jana Pawła II 9, Kielce, rzecznik Piotr Kazanecki, tel. (041) w. 106, w Warmińsko-Mazurska Kasa Chorych, ul. Żołnierska 16, Olsztyn, rzecznik Marta Czerwińska, tel. (089) , Wielkopolska Kasa Chorych ul. Piekary 14/15, Poznań, rzecznik Tomasz Niewiadomski, tel. (061) Zachodniopomorska Kasa Chorych ul. Moniuszki 20, Szczecin, rzecznik Franciszka Siadkowska, tel. (091) w Branżowa Kasa Chorych dla Służb Mundurowych ul. Wołoska 137, Warszawa, rzecznik Jan Węgrzyn, Aleksandra Piątek, tel. (022) Dane powyższe podajemy za Biuletynem Kas Chorych (PW) 12 MATIO 3/2000

12 Z działalności Fundacji Fot. arch. Fund. TURNUS REHABILITACYJNY PUSTKOWO 2000 W dniach r. odbył się trzeci już turnus rehabilitacyjny dla dzieci chorych na mukowiscydozę i ich rodziców, zorganizowany przez naszą Fundację. Tym razem dzieci wypoczywały nad morzem. W turnusie wzięło udział 30 dzieci i tyluż rodziców. Opiekę medyczną tradycyjnie sprawował dr Andrzej Pogorzelski. Turnus rozpoczął się zabawą dla dzieci i balem dla rodziców. Obfitował w konkursy i zabawy. Dzieci szybko się zaprzyjaźniły, a ostatnie lody skruszyły zawody sportowe, w których brali udział dorośli i dzieci. Najbardziej dramatyczny przebieg miał mecz siatkówki rodziców, podczas którego doktor zwichnął nogę, a mamy nabawiły się ogromnych siniaków na rękach. Chociaż największą atrakcją tegorocznego turnusu było morze i plaża, staraliśmy się dodatkowo urozmaicić dzieciom pobyt, organizując wycieczki autokarowe do Kołobrzegu, gdzie zwiedzaliśmy port, stare miasto i muzeum Wojska Polskiego, oraz do Międzyzdrojów i Świnoujścia. Dzieci płynęły statkiem do Kamienia Pomorskiego, gdzie zwiedzały słynną katedrę i wysłuchały recitalu organowego. Pieszo odwiedziliśmy pobliski Trzęsacz, słynący z tego, że można tam obserwować skutki zjawiska abrazji. Wielką radość sprawili dzieciom dr M. Kowalska i Państwo Glinieccy z zespołem, organizując dla nich przedstawienie teatralne. Turnus nasz zaszczycił swoją obecnością dyrektor Małopolskiego Oddziału PFRON, Tadeusz Mękarski, od dawna wspierający naszą Fundację ogromną pomocą. Dzieci bawiły się, wypoczywały i wdychały jod, a rodzice słuchali wykładów dr. Pogorzelskiego i wymieniali doświadczenia. Dwa tygodnie minęły, jak zwykle, zbyt szybko. Do zobaczenia za rok! MATIO 3/

13 Droga Redakcjo! Jestem matką 9-letniej Agaty chorej na mukowiscydozę. Z Fundacją MATIO moja cała rodzina jest od samego początku. Już po raz trzeci miałam okazję uczestniczyć w turnusie rehabilitacyjnym w Pustkowiu. Jak zwykle było wspaniale! Spotkania ze starymi znajomymi, nowe znajomości i ogromna radość dziecka ze spotkania z dziećmi, które też się inhalują, też łykają Kreon. Nad wszystkim czuwała Pani Ala, starając się, by wszyscy byli zadowoleni. Pani Ala daje z siebie bardzo wiele, nie oczekując niczego w zamian. Cała moja rodzina coroczne wyjazdy na turnus traktuje jak rodzinne wczasy, bo w tym gronie czujemy się najlepiej. Turnusy dają nam możliwość kontaktu przez 2 tygodnie z panem dr. Pogorzelskim, co dla nas jest bardzo ważne, bo jesteśmy z okolic Szczecina. Koniec turnusu to początek oczekiwania na następny (dopiero za rok!), ale zawsze można do siebie zadzwonić, napisać list, bo przecież jest do kogo. To wszystko zaistniało dzięki Fundacji oraz wspaniałym ludziom w niej pracującym. Chciałabym podziękować Panu Prezesowi za to, że jest Fundacja, Pani Ali, że jest zawsze z nami, oraz innym bezimiennym pracownikom Fundacji. Szanowny Panie Prezesie gratuluję pomysłu stworzenia Fundacji, która nam, rodzicom, i naszym dzieciom pozwoliła poznać się oraz zaprzyjaźnić. Gratuluję doboru ludzi pracujących w zarządzie, a zwłaszcza pani Ali, która jest doskonałym organizatorem. A sobie gratuluję tak wielu przyjaciół w całej Polsce. To wszystko dzięki Fundacji! Renata Moge Wydarzenia 24 listopada 2000 r. nasza Fundacja wraz z Dyrekcją Zespołu Państwowych Szkół Muzycznych im. M. Karłowicza w Krakowie zorganizowała koncert charytatywny KRAKOWSKIEJ MŁODEJ FIL- HARMONII wraz z CHÓREM. Bliżej o tym wydarzeniu w następnym numerze MATIO. 24 listopada odbyła się Konferencja Naukowa Polskiej Grupy Roboczej Mukowiscydozy (bliżej o tym następnym numerze MATIO). Konsultacje specjalisty Pragniemy poinformować, że w dniach 07.01, 21.01, 04.02, 18.02, 04.03, 18.03, i r. w godzinach od 9.00 do w siedzibie Fundacji (Kraków, ul. Celna 6), dr Andrzej Pogorzelski z Kliniki Bronchologii i Mukowiscydozy wrabce, będzie udzielał bezpłatnych konsultacji dla chorych na mukowiscydozę. Konsultacje są możliwe w wypadku wcześniej rejestracji upani Alicji Rostockiej pod numerem (0-12) lub Prosimy o zgłoszenia najpóźniej na 3 dni przed datą konsultacji. 14 MATIO 3/2000

Lista placówek medycznych, do których mogą zgłosić się osoby cierpiące na choroby rzadkie.

Lista placówek medycznych, do których mogą zgłosić się osoby cierpiące na choroby rzadkie. Lista placówek medycznych, do których mogą zgłosić się osoby cierpiące na choroby rzadkie. Lp. Województwo Ośrodki dla dorosłych Ośrodki dla dzieci 1. Dolnośląskie Poradnia Endokrynologiczna przy Klinice

Bardziej szczegółowo

STAŻ KIERUNKOWY: CELE I ZADANIA PLACÓWEK PUBLICZNEJ SŁUŻBY KRWI. L.p. Nazwa jednostki Adres Województwo Liczba miejsc Uwagi. ul.ks.

STAŻ KIERUNKOWY: CELE I ZADANIA PLACÓWEK PUBLICZNEJ SŁUŻBY KRWI. L.p. Nazwa jednostki Adres Województwo Liczba miejsc Uwagi. ul.ks. Lista ministra właściwego do spraw zdrowia podmiotów uprawnionych do prowadzenia staży kierunkowych w ramach specjalizacji diagnostów laboratoryjnych w dziedzinie: LABORATORYJNA TRANSFUZJOLOGIA MEDYCZNA

Bardziej szczegółowo

Metody finansowania i wydatki na leczenie chorób reumatycznych w Polsce. 2015-06-16 Paweł Nawara

Metody finansowania i wydatki na leczenie chorób reumatycznych w Polsce. 2015-06-16 Paweł Nawara Metody finansowania i wydatki na leczenie chorób reumatycznych w Polsce 2015-06-16 Paweł Nawara Reumatologia Brak planu skoordynowanej opieki regionalnej Programy zdrowotne (lekowe) Brak dedykowanego pakietu

Bardziej szczegółowo

STAŻ KIERUNKOWY: CELE I ZADANIA PLACÓWEK PUBLICZNEJ SŁUŻBY KRWI. L.p. Nazwa jednostki Adres Województwo Liczba miejsc Uwagi. ul.ks.

STAŻ KIERUNKOWY: CELE I ZADANIA PLACÓWEK PUBLICZNEJ SŁUŻBY KRWI. L.p. Nazwa jednostki Adres Województwo Liczba miejsc Uwagi. ul.ks. Lista ministra właściwego do spraw zdrowia podmiotów uprawnionych do prowadzenia staży kierunkowych w ramach specjalizacji diagnostów laboratoryjnych w dziedzinie: LABORATORYJNA TRANSFUZJOLOGIA MEDYCZNA

Bardziej szczegółowo

Lista Ministra Zdrowia jednostek szkolących w dziedzinie: EPIDEMIOLOGIA. (stan na dzień 1.10.2007 r.)

Lista Ministra Zdrowia jednostek szkolących w dziedzinie: EPIDEMIOLOGIA. (stan na dzień 1.10.2007 r.) WYKAZ JEDNOSTEK SZKOLĄCYCH UPRAWNIONYCH DO PROWADZENIA SPECJALIZACJI W DZIEDZINACH MAJĄCYCH ZASTOSOWANIE W OCHRONIE ZDROWIA (LISTA JEDNOSTEK SZKOLĄCYCH). EPIDEMIOLOGIA 8-0 Bydgoszcz Epidemiologiczna w

Bardziej szczegółowo

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok

ZAKAŻENIA SZPITALNE. Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok ZAKAŻENIA SZPITALNE Michał Pytkowski Zdrowie Publiczne III rok REGULACJE PRAWNE WHO Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Rozporządzenie Ministra

Bardziej szczegółowo

Lista Ministra Zdrowia jednostek szkolących w dziedzinie: EPIDEMIOLOGIA. (stan na dzień 1.04.2007 r.) 01-163 Warszawa ul.

Lista Ministra Zdrowia jednostek szkolących w dziedzinie: EPIDEMIOLOGIA. (stan na dzień 1.04.2007 r.) 01-163 Warszawa ul. WYKAZ JEDNOSTEK SZKOLĄCYCH UPRAWNIONYCH DO PROWADZENIA SPECJALIZACJI W DZIEDZINACH MAJĄCYCH ZASTOSOWANIE W OCHRONIE ZDROWIA (LISTA JEDNOSTEK SZKOLĄCYCH) EPIDEMIOLOGIA Akademia Medyczna w Lublinie, Zakład

Bardziej szczegółowo

Zalecenia rekomendowane przez Ministra Zdrowia. KPC - ang: Klebsiella pneumoniae carbapenemase

Zalecenia rekomendowane przez Ministra Zdrowia. KPC - ang: Klebsiella pneumoniae carbapenemase Zalecenia dotyczące postępowania w przypadku identyfikacji w zakładach opieki zdrowotnej szczepów bakteryjnych Enterobacteriaceae wytwarzających karbapenemazy typu KPC * * KPC - ang: Klebsiella pneumoniae

Bardziej szczegółowo

HCV - Ośrodki diagnostyki i leczenia zakażeń HCV

HCV - Ośrodki diagnostyki i leczenia zakażeń HCV HCV - Ośrodki diagnostyki i leczenia zakażeń HCV Lista ośrodków diagnostyki i leczenia zakażeń HCV u dorosłych i dzieci. Szacuje się, że w Polsce około 730 tysięcy osób jest zakażonych wirusem HCV. Dotychczas

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁYCH ZAKAŻEŃ PŁUC U PACJENTÓW

LECZENIE PRZEWLEKŁYCH ZAKAŻEŃ PŁUC U PACJENTÓW Nazwa programu: Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Załącznik nr 30 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku LECZENIE PRZEWLEKŁYCH ZAKAŻEŃ PŁUC U PACJENTÓW Z MUKOWISCYDOZĄ

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chorób płuc dzieci za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chorób płuc dzieci za rok 2014 Warszawa dn. 15.02.2015 dr n. med. Katarzyna Krenke Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny 01-184 Warszawa, ul. Działdowska 1 Tel., fax 22 45 23 204, email

Bardziej szczegółowo

Lista Ministra Zdrowia jednostek szkolących w dziedzinie: EPIDEMIOLOGIA. (stan na dzień 2.01.2008 r.)

Lista Ministra Zdrowia jednostek szkolących w dziedzinie: EPIDEMIOLOGIA. (stan na dzień 2.01.2008 r.) WYKAZ JEDNOSTEK SZKOLĄCYCH UPRAWNIONYCH DO PROWADZENIA SPECJALIZACJI W DZIEDZINACH MAJĄCYCH ZASTOSOWANIE W OCHRONIE ZDROWIA (LISTA JEDNOSTEK SZKOLĄCYCH). 7 EPIDEMIOLOGIA 8-0 Bydgoszcz Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej. Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ

Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej. Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ Kraków, czerwiec 2005 Genetyka kliniczna Kierunki rozwoju Choroby

Bardziej szczegółowo

GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY ul. Dębinki 7, 80-11 Gdańsk, tel./fax (58) 341 16 77, jmslomin@amg.gda.pl Szanowni Państwo! Rok 009 przyniesie nam ważne wydarzenie w środowisku lekarzy pulmonologów II Ogólnopolską Konferencję POMORSKIE

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS 17 maja Warszawa 2015 Międzynarodowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS obchodzony jest w trzecią niedzielę maja od 1984 roku. Inicjatorem obchodów była międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Tarczyca a ciąża. Kraków 22-23 października 2010. www.tarczycaciaza.cm-uj.krakow.pl

Tarczyca a ciąża. Kraków 22-23 października 2010. www.tarczycaciaza.cm-uj.krakow.pl Tarczyca a ciąża Kraków 22-23 października 2010 Organizator: Katedra i Klinika Endokrynologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum www.tarczycaciaza.cm-uj.krakow.pl Szanowni Państwo, Drogie Koleżanki,

Bardziej szczegółowo

Wsparcie merytoryczne i logistyczne niekomercyjnych badań klinicznych

Wsparcie merytoryczne i logistyczne niekomercyjnych badań klinicznych Wsparcie merytoryczne i logistyczne niekomercyjnych badań klinicznych Badanie kliniczne definicje badaniem klinicznym jest każde badanie prowadzone z udziałem ludzi w celu odkrycia lub potwierdzenia klinicznych,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PIĄTEK 17 CZERWCA 2016 R

PROGRAM PIĄTEK 17 CZERWCA 2016 R KOMPLEKSOWA OPIEKA NAD CHORYM NA MUKOWISCYDOZĘ OGÓLNOPOLSKIE SZKOLENIE POŁĄCZONE Z WARSZTATAMI DLA CZŁONKÓW RODZIN I OPIEKUNÓW CHORYCH NA MUKOWISCYDOZĘ Centrum Konferencyjne Falenty, 17-19 czerwca 2016

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

CHOROBY PŁUC OD A do Z

CHOROBY PŁUC OD A do Z 14 14 Interaktywne Repetytorium Pulmonologiczne Repetitio mater studiorum est CHOROBY PŁUC OD A do Z 6-7 kwietnia 2016 GNIEZNO 14 INTERAKTYWNE REPETYTORIUM PULMONOLOGICZNE Repetitio mater studiorum est

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Szanowna Pani, Do listopada 2014r. kobiety ciężarne mają możliwość bezpłatnego przebadania się w kierunku zakażenia wirusem zapalenia wątroby C (HCV). Stanowią

Bardziej szczegółowo

PUNKTY KONSULTACYJNO-DIAGNOSTYCZNE (aktualizowano dnia 23.01.2014 r. www.aids.gov.pl)

PUNKTY KONSULTACYJNO-DIAGNOSTYCZNE (aktualizowano dnia 23.01.2014 r. www.aids.gov.pl) PUNKTY KONSULTACYJNO-DIAGNOSTYCZNE (aktualizowano dnia 23.01.2014 r. www.aids.gov.pl) Punkt Konsultacyjno - Diagnostyczny przy Ośrodku Diagnostyczno - Badawczym Chorób Przenoszonych Droga Płciową ul. Św.

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14

Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 11 Wstęp 13 Podziękowania 14 1. Wstęp i ustalanie rozpoznania 15 Co to jest mukowiscydoza? 15 Skąd nazwa mukowiscydoza? 16 Kiedy można podejrzewać występowanie

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Krystyna Paszko Monitorowanie patogenów alarmowych w Szpitalu św. Wojciecha w Gdańsku nowe przepisy i ich konsekwencje dla monitorowania patogenów alarmowych XII Konferencja naukowo-szkoleniowa SHL Stare

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie procedur zapobiegających zakażeniom szpitalnym znaczenie nadzoru, kontroli, szkoleń personelu

Wdrażanie procedur zapobiegających zakażeniom szpitalnym znaczenie nadzoru, kontroli, szkoleń personelu Wdrażanie procedur zapobiegających zakażeniom szpitalnym znaczenie nadzoru, kontroli, szkoleń personelu Małgorzata Czerniawska Ankiersztejn 18 20 września 2012 r. Zakażenia szpitalne są jedną z przyczyn

Bardziej szczegółowo

Wykaz ośrodków adopcyjnych w Polsce funkcjonujących w Polsce po dniu 1 stycznia 2012r. (stan na dzień 1. 04. 2012 r.)

Wykaz ośrodków adopcyjnych w Polsce funkcjonujących w Polsce po dniu 1 stycznia 2012r. (stan na dzień 1. 04. 2012 r.) Wykaz ośrodków adopcyjnych w Polsce funkcjonujących w Polsce po dniu 1 stycznia 2012r. (stan na dzień 1. 04. 2012 r.) Lp. województw ośrodki publiczne o 1. dolnośląskie Dolnośląskiego Ośrodka Polityki

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Zdrowotnego ZDROWA GMINA na lata 2015-2016 oraz udzielenia dotacji dla Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej

Bardziej szczegółowo

Państwo i Społeczeństwo

Państwo i Społeczeństwo Państwo i Społeczeństwo ROK XII 2012 nr 2 POD REDAKCJĄ FILIPA GOŁKOWSKIEGO I STANISŁAWA KWIATKOWSKIEGO Kraków 2012 Państwo i Społeczeństwo czasopismo Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO

CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO WYKAZ JEDNOSTEK UPRAWNIONYCH DO PROWADZENIA SPECJALIZACJI W DZIEDZINACH MAJĄCYCH ZASTOSOWANIE W OCHRONIE ZDROWIA (LISTA JEDNOSTEK SZKOLĄCYCH) L.p. 1. 3 5 6 7

Bardziej szczegółowo

Weź sprawy w swoje ręce www.tpg.org.pl

Weź sprawy w swoje ręce www.tpg.org.pl Weź sprawy w swoje ręce www.tpg.org.pl Projekt Wsparcie osób głuchoniewidomych na rynku pracy współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Szanowni Państwo, Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

PLACÓKI W KTÓRYCH MOŻNA BEZPŁATNIE WYKONAĆ DIAGNOZĘ NOZOLOGICZNĄ AUTYZMU - PUBLICZNE I NIEPUBLICZNE POSIADAJĘCE KONTRAKT Z NFZ:

PLACÓKI W KTÓRYCH MOŻNA BEZPŁATNIE WYKONAĆ DIAGNOZĘ NOZOLOGICZNĄ AUTYZMU - PUBLICZNE I NIEPUBLICZNE POSIADAJĘCE KONTRAKT Z NFZ: DIAGNOZA AUTYZMU - nozologiczna (ustalenie rozpoznania w sensie medycznym, występuje lub nie występuje autyzm lub całościowe zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, rozpoznanie jednostki chorobowej zgodnie

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Nazwa przedmiotu HIGIENA Z ELEMENTAMI DIETETYKI. 2. Numer kodowy BIO03c. 3. Język, w którym prowadzone są zajęcia polski

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Nazwa przedmiotu HIGIENA Z ELEMENTAMI DIETETYKI. 2. Numer kodowy BIO03c. 3. Język, w którym prowadzone są zajęcia polski Projekt OPERACJA SUKCES unikatowy model kształcenia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Łodzi odpowiedzią na potrzeby gospodarki opartej na wiedzy współfinansowany ze środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Poradnia Obrzęku Limfatycznego - zabiegi rehabilitacyjne nie są refundowane przez NFZ

Poradnia Obrzęku Limfatycznego - zabiegi rehabilitacyjne nie są refundowane przez NFZ Poradnia Obrzęku Limfatycznego - zabiegi rehabilitacyjne nie są refundowane przez NFZ Działająca w Hospicjum Poradnia Obrzęku Limfatycznego, od 1992 roku pomaga pacjentom zmagającym się z tym nieuleczalnym

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY PRASOWE ORGANIZATOR: PATRONI HONOROWI:

MATERIAŁY PRASOWE ORGANIZATOR: PATRONI HONOROWI: MATERIAŁY PRASOWE ORGANIZATOR: PATRONI HONOROWI: Zrób test na HIV! - ruszyła nowa kampania Krajowego Centrum ds. AIDS Krajowe Centrum ds. AIDS rozpoczęło kampanię promującą testowanie w kierunku HIV. Działania

Bardziej szczegółowo

SPRZĘT ZAKUPIONY PODCZAS 43. KONKURSU OFERT

SPRZĘT ZAKUPIONY PODCZAS 43. KONKURSU OFERT 2 3 Szpital im. K. Jonschera Uniwerytetu Medycznego Jana Rudników, Oddział Terenowy w Rabce- Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital SPRZĘT ZAKUPIONY PODCZAS 43. KONKURSU OFERT aparat USG klasy premium

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2014 roku Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego ul. Chałubińskiego

Bardziej szczegółowo

Formularz Świadomej Zgody dla Rodziców

Formularz Świadomej Zgody dla Rodziców Formularz Świadomej Zgody dla Rodziców Tytuł badania: Prospektywne, randomizowane, kontrolowane za pomocą placebo, podwójnie zaślepione badanie wieloośrodkowe fazy III oceniające skuteczność i bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Lista instytucji uczestniczących we wdrażaniu PO KL

Lista instytucji uczestniczących we wdrażaniu PO KL Załącznik nr 1 Lista instytucji uczestniczących we wdrażaniu PO KL Komponent centralny Instytucja Pośrednicząca Kontakt Instytucja Wdrażająca (Instytucja Pośrednicząca II stopnia) 1. Departament Administracji

Bardziej szczegółowo

Choroby ultra-rzadkie. Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka

Choroby ultra-rzadkie. Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Choroby ultra-rzadkie Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Definicje, częstość występowania Podstawą definicji chorób rzadkich są dane epidemiologiczne dotyczące występowania choroby w całej populacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychiatria w pytaniach i odpowiedziach. 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 11 marca 2014 r. Poz. 1232 UCHWAŁA NR 146/14 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO z dnia 18 lutego 2014 r. w sprawie zmiany Statutu Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2015 roku

Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2015 roku Korzystanie z telefonów komórkowych przez kierujących pojazdami w Polsce w 2015 roku I Sesja pomiarowa Wydawca: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Sekretariat Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego

Bardziej szczegółowo

STAŻ KIERUNKOWY W ZAKRESIE HIGIENY. L.p. Nazwa jednostki Adres Województwo Liczba miejsc Uwagi 1. ul.kujawska 4. ul.pielęgniarek 6. ul.

STAŻ KIERUNKOWY W ZAKRESIE HIGIENY. L.p. Nazwa jednostki Adres Województwo Liczba miejsc Uwagi 1. ul.kujawska 4. ul.pielęgniarek 6. ul. Lista ministra właściwego do spraw zdrowia podmiotów uprawnionych do prowadzenia staży kierunkowych w ramach specjalizacji diagnostów laboratoryjnych w dziedzinie: MIKROBIOLOGIA MEDYCZNA (stan na dzień

Bardziej szczegółowo

Kształcenie przeddyplomowe i podyplomowe w dziedzinie medycyny rodzinnej. Gdzie jesteśmy? Dokąd zmierzamy?

Kształcenie przeddyplomowe i podyplomowe w dziedzinie medycyny rodzinnej. Gdzie jesteśmy? Dokąd zmierzamy? Kształcenie przeddyplomowe i podyplomowe w dziedzinie medycyny rodzinnej Gdzie jesteśmy? Dokąd zmierzamy? lek. med. Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Warszawa, 5 października

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe w kierunku MRSA

Badania przesiewowe w kierunku MRSA Polish Screening for MRSA Badania przesiewowe w kierunku MRSA Wersja 1 Sierpień 2008 Czego dotyczy niniejsza ulotka? NHS Grampian bierze udział w szkockich badaniach przesiewowych (testach), których celem

Bardziej szczegółowo

V Ogólnopolska. Łódź, 10-11 kwietnia 2015r.

V Ogólnopolska. Łódź, 10-11 kwietnia 2015r. Dietetyki Congressus Dietetica V Konferencja Dietetyki Congressus Dietetica V Konferencja ngressus Dietetica V Konferencja Dietetyki Congressus Dietetica V Konferencja Dietetyki Co tetica V Konferencja

Bardziej szczegółowo

Przewlekła choroba nerek

Przewlekła choroba nerek KONFERENCJA PRASOWA WARSZAWA 04.03.2010 PCHN - EPIDEMIOLOGIA Prof. Bolesław Rutkowski Katedra i Klinika Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Gdański Uniwersytet Medyczny 1 Przewlekła choroba

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Wydział Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie stacjonarne polski SYLABUS Farmakologia Kliniczna

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie reumatologii za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie reumatologii za rok 2014 Marzena Olesińska Instytut Reumatologii Klinika i Poliklinika Układowych Chorób Tkanki Łącznej Ul. Spartańska 1 02-637 Warszawa Tel. 22.844 57 26 Fax. 22 646 78 94 Email: marzena.olesinska@vp.pl Warszawa

Bardziej szczegółowo

Neonatologia-hospitalizacja-N20,N24,N25- Oddział Patologii Noworodków

Neonatologia-hospitalizacja-N20,N24,N25- Oddział Patologii Noworodków DZIECIĘCY SZPITAL KLINICZNY IM. PROF. ANTONIEGO GĘBALI W LUBLINIE KONTRAKTY ZAWARTE Z LOW NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA -0 rok Lp. WYSZCZEGÓLNIENIE I Leczenie Szpitalne 0 Alergologia-hospitalizacja-Oddział

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 2 LICZBA LUDNOŚCI W 2010 ROKU 2010 województwo łódzkie miasto Łódź liczba ludności ogółem 2552000 737098 0 19 r.ż. 504576 (19,7) 117839 (15,9)

Bardziej szczegółowo

ŚRODA 4 września 2013

ŚRODA 4 września 2013 X JUBILEUSZOWE REGIONALNE FORUM MEDYCYNY ZAKAŻEŃ - od teorii do praktyki "PROBLEMY ANTYBIOTYKOTERAPII ZAKAŻEŃ" oraz DZIEŃ DIAGNOSTY LABORATORYJNEGO W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM ŚRODA 4 września 2013

Bardziej szczegółowo

Aktualne problemy w opiece paliatywno-hospicyjnej p yj j nad dziećmi w Polsce Tomasz Dangel Fundacja Warszawskie Hospicjum dla Dzieci Problemy: 1. Pacjenci kwalifikacja 2. Polityka zdrowotna państwa (MZ,

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Najważniejsze zagrożenia epidemiczne w oddziałach dziecięcych w Polsce Dr med. Paweł Grzesiowski STOWARZYSZENIE HIGIENY LECZNICTWA SZPITAL SPECJALISTYCZNY ŚW. ZOFII W WARSZAWIE FUNDACJA INSTYTUT PROFILAKTYKI

Bardziej szczegółowo

Podstawy leczenia PCD

Podstawy leczenia PCD Podstawy leczenia PCD Henryk Mazurek Klinika Pneumonologii i Mukowiscydozy IGiChP OT w Rabce - Zdroju Podstawy leczenia Brak badań wykonanych wg EBM w PCD Zasady leczenia proponowane wg doświadczeń w innych

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Zwyrodnienia Plamki Związanego z Wiekiem AMD (Age Macular Degeneration)

Stowarzyszenie Zwyrodnienia Plamki Związanego z Wiekiem AMD (Age Macular Degeneration) Stowarzyszenie Zwyrodnienia Plamki Związanego z Wiekiem AMD (Age Macular Degeneration) Stowarzyszenie AMD Stowarzyszenie Zwyrodnienia Plamki Związanego z Wiekiem (AMD) zostało zarejestrowane w Rejestrze

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna

Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna Nowoczesna diagnostyka mikrobiologiczna 1 2 Nowoczesne laboratorium mikrobiologiczne połączenie metod manualnych i automatyzacji Nowoczesne laboratorium mikrobiologiczne To nie tylko sprzęt diagnostyczny,

Bardziej szczegółowo

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Płacę składki, więc mi się należy! Nie wszystko Nie od razu Świadczeniodawca też ma obowiązki Obowiązki świadczeniodawcy

Bardziej szczegółowo

Lista placówek medycznych, do których mogą zgłosić się osoby cierpiące na choroby rzadkie.

Lista placówek medycznych, do których mogą zgłosić się osoby cierpiące na choroby rzadkie. Lista placówek medycznych, do których mogą zgłosić się osoby cierpiące na choroby rzadkie. Lp. 1. 2. 3. 4. 5. Województwo Dolnośląskie Kujawsko-Pomorskie Ośrodki dla dorosłych Poradnia Endokrynologiczna

Bardziej szczegółowo

Aneks 1. Przydatne adresy i telefony

Aneks 1. Przydatne adresy i telefony Aneks 1. Przydatne adresy i telefony Kliniki i oddziały kardiologiczne dla dzieci Bydgoszcz Wojewódzki Szpital Dziecięcy im. J. Brudzińskiego ul. Chodkiewicza 44; 85-667 Bydgoszcz Oddział Pediatrii i Kardiologii

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2013-2016

Cykl kształcenia 2013-2016 203-206 SYLABUS Nazwa Fizjoterapia kliniczna w chirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon VI.2 VI.2.1 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon Omówienie rozpowszechnienia choroby Deksametazonu sodu fosforan w postaci roztworu do wstrzykiwań stosowany jest

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DO OCENY RYZYKA INFORMACJE OGÓLNE

INFORMACJE DO OCENY RYZYKA INFORMACJE OGÓLNE Strona 1 z 6 Załącznik nr 8 do SIWZ 04/04/01/2013/N/GDAŃSK INFORMACJE DO OCENY RYZYKA Nazwa: Pomorskie Centrum Chorób Zakaźnych i Gruźlicy w Gdańsku Sp. z o.o. Adres siedziby (dyrekcji): ul. Smoluchowskiego

Bardziej szczegółowo

Badania kliniczne w szpitalu akademickim wyzwania i kontrowersje Sesja warsztatowa

Badania kliniczne w szpitalu akademickim wyzwania i kontrowersje Sesja warsztatowa Badania kliniczne w szpitalu akademickim wyzwania i kontrowersje Sesja warsztatowa dr Rafał Staszewski mgr Joanna Wieczorek mec. Paweł Węgrzynowski mgr Mariola Stalińska Badania kliniczne w szpitalu akademickim

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR)

Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) Zapraszamy na szkolenia informacyjne podnoszące kompetencje pracowników i właścicieli mikro, małych i średnich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Przeciwdziałania Narkomanii 2011-2016. Cele i działania.

Krajowy Program Przeciwdziałania Narkomanii 2011-2016. Cele i działania. Krajowy Program Przeciwdziałania Narkomanii 2011-2016. Cele i działania. Marta Struzik Centrum Informacji o Narkotykach i Narkomanii Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii Spotkanie z przedstawicielami

Bardziej szczegółowo

Warszawa 20-21.11.2009. Organizatorzy: Stowarzyszenie na rzecz wspierania i rozwoju Kliniki Gastroenterologii,

Warszawa 20-21.11.2009. Organizatorzy: Stowarzyszenie na rzecz wspierania i rozwoju Kliniki Gastroenterologii, TRZECIE SYMPOZJUM STANDARDY GASTROENTEROLOGICZNE, HEPATOLOGICZNE I ŻYWIENIOWE W PRAKTYCE LEKARZA RODZINNEGO I PEDIATRY INSTYTUT POMNIK CENTRUM ZDROWIA DZIECKA Warszawa 20-21.11.2009 Organizatorzy: Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Zasady udzielania wsparcia

Zasady udzielania wsparcia Zasady udzielania wsparcia FUNDACJA TVN 31.05.2001 ROK Fundacja to most pomiędzy tymi, którzy potrzebują pomocy i tymi, których serca są otwarte na dawanie nadziei Bożena Walter Prezes Fundacji TVN 1 PROFIL

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Zmiany strukturalne w specjalistycznych szpitalach pediatrycznych w Polsce

Zmiany strukturalne w specjalistycznych szpitalach pediatrycznych w Polsce Zmiany strukturalne w specjalistycznych szpitalach pediatrycznych w Polsce dr n. med. Krystyna Piskorz-Ogórek Konsultant Krajowy w Dziedzinie Pielęgniarstwa Pediatrycznego, Szpital Dziecięcy Olsztyn lek.

Bardziej szczegółowo

Jak poprawić dostępność do leczenia osteoporozy w Polsce? Jerzy Gryglewicz Warszawa, 20 października 2015 r.

Jak poprawić dostępność do leczenia osteoporozy w Polsce? Jerzy Gryglewicz Warszawa, 20 października 2015 r. Jak poprawić dostępność do leczenia osteoporozy w Polsce? Jerzy Gryglewicz Warszawa, 20 października 2015 r. Plan prezentacji: 1.Organizacja i finansowanie poradni osteoporozy w 2016 r. 2. Propozycje zmian

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Efekty kampanii informacyjnej. Warszawa 27.02.2009 Konferencja międzynarodowa w ramach kampanii informacyjnej. GMO a środowisko przyrodnicze

Efekty kampanii informacyjnej. Warszawa 27.02.2009 Konferencja międzynarodowa w ramach kampanii informacyjnej. GMO a środowisko przyrodnicze Efekty kampanii informacyjnej Dyrektor Centrum Informacji o Środowisku Cezary Starczewski Warszawa 27.02.2009 ZACHODNIOPOMORSKIE Szczecin 4.12. - 85 Gorzów Wlkp. 5.11. - 38 LUBUSKIE Koszalin 6.06. - 131

Bardziej szczegółowo

ROZWAŻ WYKONANIE TESTU NA HIV

ROZWAŻ WYKONANIE TESTU NA HIV ROZWAŻ WYKONANIE TESTU NA HIV W Polsce z każdym rokiem przybywają osoby, które nie zdają sobie sprawy ze swojego zakażenia HIV. Podejmując ryzykowne zachowania seksualne i nie zabezpieczając się i partnera

Bardziej szczegółowo

Brak przeszczepów płuc u chorych na mukowiscydozę w Polsce

Brak przeszczepów płuc u chorych na mukowiscydozę w Polsce Brak przeszczepów płuc u chorych na mukowiscydozę w Polsce Dlaczego przeszczep? Płuca chorego na mukowiscydozę ulegają systematycznemu wyniszczeniu, którego przyczyną jest zalegający w nich śluz oraz nawracające

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: trening zdrowotny

Specjalizacja: trening zdrowotny Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS w Cyklu Kształcenia 2014-2016 Katedra Fizjoterapii Jednostka Organizacyjna: Zakład Fizjoterapii Klinicznej i Praktyk Zawodowych Kierunek: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

ONKONAWIGATOR. Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich

ONKONAWIGATOR. Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich ONKONAWIGATOR Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich Grupa LUX MED sprawdzony wybór w leczeniu onkologicznym! Zdrowie to najcenniejszy skarb każdego z nas. Grupa LUX MED dzięki połączeniu

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: trening zdrowotny

Specjalizacja: trening zdrowotny Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU Kształcenia 2014-2016 Katedra Fizjoterapii Jednostka Organizacyjna: Rodzaj studiów i profil : Nazwa przedmiotu: Tryb studiów Rok Zakład

Bardziej szczegółowo

Centrum prowadzi także działalność interwencyjną w zakresie rozwiązywania doraźnych problemów społecznych, pojawiających się w kontekście HIV/AIDS.

Centrum prowadzi także działalność interwencyjną w zakresie rozwiązywania doraźnych problemów społecznych, pojawiających się w kontekście HIV/AIDS. Krajowe Centrum ds. AIDS Krajowe Centrum ds. AIDS jest agendą Ministra Zdrowia, działającą od 1993 roku, odpowiedzialną za koordynację działań, mających na celu zwalczanie epidemii HIV/AIDS w Polsce. Krajowe

Bardziej szczegółowo

Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r.

Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r. Narodowy Instytut Leków ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa Tel. 022 851-46-70, Fax. 022 841-29-49 www.korld.edu.pl Warszawa, dn. 21.10.2009r. Wytyczne postępowania w przypadku wykrycia szczepów pałeczek

Bardziej szczegółowo

Ograniczenia dostępu do świadczeń zdrowotnych, dla chorych na mukowiscydozę w Polsce

Ograniczenia dostępu do świadczeń zdrowotnych, dla chorych na mukowiscydozę w Polsce Warszawa 12.04.2013 r. Ograniczenia dostępu do świadczeń zdrowotnych, dla chorych na mukowiscydozę w Polsce Innowacje w leczeniu chorób rzadkich, leki sieroce ocena dostępności w Polsce Fundacja MATIO

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz

Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń krwi Paweł Zwierzewicz Diagnostyka mikrobiologiczna sepsy oferta firmy biomerieux Automatyczne analizatory do posiewów krwi Automatyczne analizatory do identyfikacji

Bardziej szczegółowo