Ekosystem leśny. (przykład samoregulacji)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ekosystem leśny. (przykład samoregulacji)"

Transkrypt

1 Ekosystem leśny (przykład samoregulacji)

2 Struktura ekosystemu leśnego Aby przedstawić strukturę ekosystemu leśnego należałoby opisać tworzące go czynniki ożywione i nieożywione, występujące w określonej przestrzeni i czasie

3 Opisując czynniki ożywione należałoby między innymi przedstawić: - listę gatunków - liczebność osobników reprezentujących te gatunki - biomasę tych osobników, reprezentujących poszczególne gatunki - rozmieszczenie tych osobników i ich biomasy w przestrzeni ekosystemu - dynamikę tych wszystkich elementów w czasie (migracje, cykle, trendy )

4 Opisując czynniki nieożywione należałoby między innymi przedstawić: - rozkład promieniowania świetlnego, parametry ciepła i temperatury, stosunki wodne, skład chemiczny powietrza - zawartość poszczególnych pierwiastków, zawartość materii organicznej i stopień jej rozkładu, kwasowość, porowatość, aerację i skład chemiczny powietrza glebowego, parametry ciepła i temperatury, stosunki wodne gleby Wszystko to należałoby przedstawić dla całej przestrzeni zajmowanej przez ekosystem nad glebą i w glebie Należałoby też przedstawić jak te wszystkie czynniki klimatyczne i glebowe zmieniają się w czasie (cykle dobowe, sezonowe, zmiany kierunkowe )

5 Aby dobrze przedstawić strukturę określonego ekosystemu leśnego, trzeba by zatem cały czas monitorować wszystkie jego składowe w całej jego przestrzeni Nasuwają się pytania: Czy byłoby to możliwe pod względem technicznym? Czy bylibyśmy w stanie przedstawić i (co najważniejsze) odebrać tak ogromną ilość informacji, przekazywanych w sposób ciągły i dynamiczny? Próba odpowiedzi: Ze względów technicznych jest to (na razie i chyba jeszcze długo) niemożliwe. A nawet gdyby było, nie bylibyśmy w stanie jednocześnie odebrać tak ogromnej ilości informacji. Moglibyśmy je analizować jedynie wybiórczo i przedstawiać na uproszczonych modelach.

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15 WZGLĘDNOŚĆ POJĘĆ producenci zajmują przestrzeń w obu środowiskach V i IV, konsumenci i destruenci też występują w obu środowiskach IV i V; konsumenci (a także producenci) także rozkładają materię organiczną w procesach życiowych podobnie jak reducenci (destruenci); reducenci (destruenci) to ostatnie ogniwo konsumentów, ale w lesie często pierwsze i ostatnie; jest to zresztą ogniwo złożone z wielu podogniw

16

17 Funkcjonowanie ekosystemu leśnego

18

19

20

21

22 Sprawny ekosystem niezakłócony, płynny obieg materii i przepływ energii (bez przestojów, zatorów, jałowej kumulacji) - cała wyprodukowana materia organiczna ulega szybkiemu rozkładowi (mineralizacji) - wszystkie pierwiastki są dostępne i pobierane przez rośliny - synteza materii organicznej przebiega intensywnie - biomasa biocenozy jest zbliżona do maksymalnej (w danych warunków siedliskowych)

23 Stabilny ekosystem działają mechanizmy samoregulacji (między innymi dzięki sprzężeniu zwrotnemu między produkcją i rozkładem materii organicznej) Przykład: - rośnie biomasa drzew i zagęszczenie koron - za mało opadów i promieniowania wnika do dna lasu - słabną procesy próchnicowania i mineralizacji (gromadzi się nadmiar próchnicy nadkładowej)

24 - pogarszają się warunki odżywiania - mniejsze: produkcja, biomasa, zagęszczenie koron - wnika więcej opadów i promieniowania - poprawiają się warunki: próchnicowania, mineralizacji, odżywiania - rośnie produkcja biomasy i zagęszczenie koron i cykl dostrajania się powtarza dostrajanie - sprzężenie zwrotne - samoregulacja

25

26 Puszcza Niepołomicka przykład funkcjonowania ekosystemu leśnego

27

28

29 Ryc A. Przepływ energii - w uproszczonej sieci troficznej ekosystemu boru Grodziński i in. 1984

30 Ryc B. Przepływ azotu - w uproszczonej sieci troficznej ekosystemu boru Grodziński i in. 1984

31

32

33

34

35

36

37 LZD Siemianice przykład badań ekosystemu leśnego (lata )

38 Kształtowanie specyficznego środowiska przez najważniejsze gatunki drzew leśnych - Pomiary dendrometryczne: dr inż. Jan Ceitel - Opad ścioły: dr hab. Jerzy Modrzyński - Analizy chemiczne gleby: dr inż. Antoni Sienkiewicz, mgr inż. Paweł Mroziński - Temperatura gleby: doc. dr Jacek Oleksyn, dr hab. Jerzy Modrzyński - Natężenie światła: dr hab. Jerzy Modrzyński - Flora i roślinność runa: dr Marek Kasprowicz - Mikoryzy: doc. dr hab. Maria Rudawska, dr Barbara Kieliszewska - Roztocze: dr inż. Maciej Skorupski, mgr inż. Tomasz Szuliński - Biegaczowate: dr inż. Andrzej Łabędzki (uzupełnione o badania dżdżownic, drobnych korzeni, fizjologii drzew)

39 KONCEPCJA BADAŃ Drzewostany mają zdolność wytwarzania w swoim wnętrzu specyficznego klimatu, który w pierwszym rzędzie zależy od tworzących je gatunków drzew. Swoisty mikroklimat oraz charakterystyczna dla danego gatunku ścioła wpływają z kolei na tempo i kierunek procesów humifikacji, a w rezultacie na cały kompleks fizycznych i chemicznych warunków glebowych. Konsekwencją modyfikacji mikroklimatu i gleby jest występowanie pod poszczególnymi gatunkami drzew swoistej flory i fauny. Wiemy zatem ogólnie, że skład gatunkowy drzewostanu może inicjować powstawanie charakterystycznych, związanych z nim ekosystemów. Nie wiemy jednak w jakim tempie i w jakich kierunkach przebiegają wspomniane wyżej procesy w przypadku poszczególnych gatunków drzew.

40 Dla właściwego scharakteryzowania ekosystemów powstających pod wpływem poszczególnych gatunków drzew potrzebne są więc wnikliwe i kompleksowe badania ekologiczne, obejmujące między innymi: mikroklimat, warunki glebowe, opad ścioły, roślinność runa, aktywność grzybów mikoryzowych oraz innych organizmów, zarówno w glebie, jak i na jej powierzchni. Powinny one najpierw wykazać stopień zróżnicowania tych czynników pod wpływem poszczególnych gatunków drzew. Następnie należałoby przeanalizować zależności występujące między poszczególnymi elementami specyficznych ekosystemów, kształtujących się pod okapem różnych gatunków.

41 OPIS OBIEKTU BADAŃ Obiektem badań były dwie powierzchnie założone przez prof. dr hab. Stanisława Szymańskiego w pododdziałach 25a i 25b Leśnictwa Doświadczalnego Wielisławice (Leśny Zakład Doświadczalny Siemianice) w celu porównania wzrostu różnych gatunków drzew w młodości (Szymański 1982, 1996). Pierwszą powierzchnię na siedlisku boru mieszanego świeżego (BMśw) obsadzono w roku 1970 jednorocznymi sadzonkami, a drugą na siedlisku lasu mieszanego świeżego (LMśw) - w 1972 roku, dwuletnimi sadzonkami. Glebę przygotowano pełną orką. Wszystkie gatunki posadzono w jednakowej więźbie: 1,0 x 1,0 m, na poletkach o powierzchni 400 m2 (20 x 20 m). Każdy gatunek posadzono na danej powierzchni w trzech powtórzeniach.

42 Na obu powierzchniach (o łącznej powierzchni 1,2 ha każda) wysadzono po dziewięć gatunków. Na siedlisku BMśw były to: Na siedlisku LMśw były to natomiast: sosna zwyczajna (Pinus sylvestris L.), świerk pospolity (Picea abies [L.]Karst.), modrzew europejski (Larix decidua Mill.), brzoza brodawkowata (Betula pendula Roth.), dąb szypułkowy (Quercus robur L.), grab pospolity (Carpinus betulus L.), sosna czarna (Pinus nigra Arn.), jedlica zielona (Pseudotsuga menziesii Franco) świerk pospolity (Picea abies [L.]Karst.), jodła pospolita (Abies alba Mill.), modrzew europejski (Larix decidua Mill), buk zwyczajny (Fagus sylvatica L.), dąb szypułkowy (Quercus robur L.), klon jawor (Acer pseudoplatanus L.), klon zwyczajny (Acer platanoides L.), lipa drobnolistna (Tilia cordata Mill.) jedlica zielona (Pseudotsuga menziesii Franco). dąb czerwony (Quercus rubra L.).

43 Db Dg So Dbcz Św Socz Gb Md Brz Dg So Db Św Socz Dbcz Md Brz Gb So Db Dg Socz Dbcz Św Brz Blok III Jd Lp Md Bk Kl Dg Św Jw Db Lp Md Jd Kl Db Bk Jw Dg Św Md Jd Lp Dg Bk Kl Db Św Jw Blok II Blok I LMśw 25 a Gb Md BMśw 25 b Blok III Blok II Blok I

44

45

46

47

48

49

50

51 NATĘŻENIE ŚWIATŁA Pomiary natężenia promieniowania świetlnego fotosyntetycznie czynnego wykonano w jednostkach: µmol/m2/s, za pomocą światłomierzy: Quantum Meter-BQM. W roku 1999 pomiary wykonano w terminach: 22 kwietnia, 23 lipca i 22 października, natomiast w 2000 roku: 16 lutego, 26 kwietnia, 26 maja, 28 lipca, 28 września i 27 października. Pomiary wykonywano w dwóch nawrotach. Pierwszy (przed południem) w kierunku SE, drugi (po południu) w kierunku SW. Podczas wykonywania pomiarów światłomierze trzymano więc w kierunku słońca, unikając w ten sposób ewentualnego ich ocienienia przez osobę wykonującą pomiar. Pomiary wykonywano na wysokości 1 m nad gruntem. Podczas każdego nawrotu wykonywano w środkowej części kolejnych poletek po pięć pomiarów w odstępach co 2 m. Zapisywano jednocześnie czas rozpoczęcia i zakończenia pomiarów na poletku. Przez cały czas trwania pomiarów pod okapem wykonywano co minutę pomiar kontrolny na powierzchni otwartej (sąsiednia uprawa). Pomiary były wykonywane za pomocą identycznych przyrządów

52 LMśw natężenie promieniowania (%) 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Św Md Jd Dg Db Bk Lp Jw Kl BMśw natężenie promieniowania (%) 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% So Św Md Dg Soc Db Brz Gb Dbc

53 LMśw natężenie promieniowania (%) 16% 14% 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% Św Md Jd Dg Db Bk Lp Jw Kl BMśw natężenie promieniowania (%) 14 % 12 % 10 % 8% 6% 4% 2% 0% So Św Md Dg Soc Db Brz Gb Dbc

54 Podsumowanie wyników 1. Między powtórzeniami (poletkami) tego samego gatunku istnieje pewne zróżnicowanie względnego natężenia światła, które wynika między innymi z małych wymiarów poletek i wpływu zarówno drzewostanów na sąsiednich poletkach doświadczenia, jak i sąsiadujących z doświadczeniem starszych drzewostanów i upraw. 2. W drzewostanach iglastych obserwuje się wyraźną zmienność sezonową warunków świetlnych w ciągu roku. Względne natężenie promieniowania jest tu w miesiącach letnich znacznie niższe niż w okresie od jesieni do wiosny (u niektórych gatunków nawet kilkakrotnie). Wiąże się to przede wszystkim z rocznym cyklem rozwoju młodych igieł i podwójną kulminacją (wiosna i jesień) ich opadu. 3. Zmienność sezonowa warunków świetlnych w drzewostanach liściastych i pod okapem modrzewia jest oczywista. Warto jednak zwrócić uwagę, że wyniki pomiarów światła korelują wyraźnie z dynamiką rozwoju i opadania liści, a więc długością rzeczywistego okresu wegetacyjnego w danym roku.

55 4. W pełni sezonu wegetacyjnego (lipiec) u wielu gatunków na siedlisku LMśw względne natężenie fotosyntetycznie czynnego promieniowania świetlnego nie przekracza 1% (jodła, świerk, buk, daglezja). Na siedlisku BMśw sytuacja taka występuje tylko pod okapem świerka. Natomiast największe wartości tego promieniowania w lipcu zmierzono na siedlisku BMśw pod okapem brzozy i modrzewia oraz dębu szypułkowego i obu gatunków sosen, przy czym pod sosną czarną niższe niż pod sosną zwyczajną. 5. Świerk wykazuje podobny stopień ocienienia na obu siedliskach, natomiast modrzew i daglezja przepuszczają pod swój okap dwa razy więcej światła na BMśw niż na LMśw. 6. Dąb szypułkowy w 1999 roku powodował na siedlisku LMśw znacznie większe ocienienie niż na siedlisku BMśw. W roku 2000 było natomiast odwrotnie. Na LMśw dąb szypułkowy był w tym roku gatunkiem najbardziej świetlistym nawet bardziej niż modrzew. Było też pod nim pięciokrotnie więcej światła niż pod dębem czerwonym.

56 TEMPERATURA GLEBY Celem badań było przedstawienie przebiegu temperatury i jej amplitud na głębokości 10 cm w glebie Pomiary wykonano za pomocą datalogerów (czujników połączonych z mikroprocesorem) typu HOBO 8K ONSET. Datalogery (po zamknięciu w szczelnych plastikowych pojemnikach) umieszczane były poziomo w dołku wykopanm pośrodku poletka w ten sposób, że środek pojemnika znajdował się dokładnie na głębokości 10 cm. Następnie pojemnik przykrywano dokładnie glebą i ściołą, odtwarzają ich naturalny układ. Datalogery zostały zaprogramowane na wykonywanie pomiaru co godzinę i zainicjowane za pomocą specjalnego programu komputerowego: Box Car Pro 3.5 Starter kit ONS. Wyniki przebiegu temperatury przedstawione w tabelach i na wykresach są bardzo dokładnym uśrednieniem temperatur obliczonych w oparciu o pomiary zarejestrowane co godzinę. W oparciu o pomiary temperatury obliczono amplitudy średnich dobowych temperatur i przedstawiono ich przebieg dla kolejnych miesięcy 1999 i 2000 roku.

57 25 Betula pendula Quercus robur Quercus rubra Pseudotsuga menziesii Carpinus betulus Larix decidua 20 Pinus nigra Pinus sylvestris Picea abies Stacja meteorologiczna temperatura ( oc) III IV V VI VII VIII IX X XI XII Ryc. TG-3. Średnia temperatura gleby na głębokości 10 cm w drzewostanach różnych gatunków drzew na siedlisku BMśw w 1999 roku.

58 20 Betula pendula Quercus robur Quercus rubra 18 Pseudotsuga menziesii Carpinus betulus Larix decidua 16 Pinus nigra Pinus sylvestris Picea abies 14 Stacja meteorologiczna temperatura ( oc) III IV V VI VII VIII IX X XI XII Ryc. TG-7. Średnia amplituda temperatur gleby na głębokości 10 cm w drzewostanach różnych gatunków drzew na siedlisku BMśw w 1999 roku.

59 Podsumowanie wyników 1. Największe różnice temperatury gleby pod badanymi gatunkami występują na początku lata (kiedy temperatury na powierzchni otwartej są znacznie wyższe niż w lesie) i wynoszą około 2 C na siedlisku LMśw oraz około 3 C na siedlisku BMśw. Na LMśw najniższe temperatury zmierzono pod okapem świerka, a najwyższe dębu szypułkowego. Na siedlisku BMśw najniższe pod okapem świerka, a najwyższe brzozy. 2. Jesienią i zimą temperatury pod okapem drzew są nieco wyższe niż na powierzchni otwartej, a maksymalne różnice między poszczególnymi gatunkami drzew wynoszą około 1 C na obu siedliskach.

60 3. Średnie amplitudy temperatury gleby pod okapem drzew są w okresie wegetacyjnym około 2 3 razy mniejsze w porównaniu z powierzchnią otwartą, przy czym na wiosnę są one nieco większe niż latem. 4. W kolejnych latach ranking poszczególnych gatunków drzew przedstawia się nieco inaczej, niemniej można przyjąć, że na siedlisku LMśw najmniejsze amplitudy występują pod okapem: jodły, świerka i daglezji, a największe: dębu szypułkowego, buka i obu klonów. Na siedlisku BMśw natomiast najmniejszymi amplitudami odznaczają się świerk i daglezja, a największymi modrzew i brzoza.

61 OPAD ŚCIOŁY Celem badań było określenie sezonowej dynamiki opadania liści oraz produktywności pierwotnej netto liści dla badanych gatunków. Do badań użyto drewnianych chwytników, rozmieszczonych na wszystkich poletkach według tego samego schematu w ilości 8 sztuk. Chwytniki, zbudowane z desek o szerokosci 12 cm miały kształt kwadratu o boku 62 cm, a zatem powierzchnia pojedynczego chwytnika wynosiła 0,385 m2. W drzewostanach liściastych leżały one bezpośrednio na mineralnej glebie, natomiast w drzewostanach iglastych zaopatrzone były od dołu w drobną siatkę plastikową, ułatwiającą wybieranie igliwia.

62 Zawartość pułapek wybierano raz w miesiącu do papierowych kopert oznaczonych datą, numerem poletka (1 54) i chwytnika (1 8). Zebrane liście suszono w suszarce w temperaturze 65 C przez około 4 doby. Następnie materiał przewożony był do Poznania. Prace laboratoryjne polegały na rozdzieleniu zawartości kopert na frakcje i ich zważeniu. Rozróżniano następujące frakcje: liście drzew gatunku głównego, liście drzew gatunków obcych, domieszki (gałązki, kora, nasiona, łuski pączków, itp.). Ważenie wykonano za pomocą wagi laboratoryjnej SARTORIUS PT 120 z dokładnością do jednego miejsca po przecinku. Masę liści zebranych z chwytników na danym poletku przeliczano następnie na jeden hektar.

63 Tilia cordata [kg/ha] 1800,0 1600,0 1400,0 1200,0 1000,0 800,0 600,0 400,0 200,0 0,0 II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Ryc. L - 9. Dynamika opadania liści lipy (Tilia cordata) od stycznia do grudnia 1997 (LMśw).

64 Picea abies [kg/ha] 300,0 250,0 200,0 150,0 100,0 50,0 0,0 II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Ryc. L - 1. Dynamika opadania igliwia świerka (Picea abies) od stycznia do grudnia 1997 (LMśw).

65 Tabela L - 1. Całoroczny opad ścioły dla badanych gatunków drzew na siedlisku LMśw Tabela L - 2. Całoroczny opad ścioły dla badanych gatunków drzew na siedlisku BMśw. Suma kg/ha Gatunek Abies alba Suma kg/ha Gatunek 341,2 Betula pendula 2 137,5 Acer platanoides 2 447,9 Carpinus betulus 1 626,0 Acer pseudoplatanus 3 285,8 Larix decidua 1 727,4 Fagus silvatica 2 895,9 Picea abies Larix decidua 3 185,5 Pinus silvestris 3 234,8 Picea abies 1 429,1 Pinus nigra 2 476,9 Pseudotsuga mienziesii 1 153,8 Pseudotsuga mienziesii Quercus robur 2 926,2 Quercus robur 1 274,1 Tilia cordata 2 803,4 Quercus rubra 5 268,5 931,2 684,0

66 Podsumowanie wyników 1. U gatunków liściastych i modrzewia kuluminacja opadu ścioły przypada na jesień, ale pewna ilość ścioły opada również w okresie od wiosny do jesieni, przy czym badane gatunki można połączyć w dwie grupy. Do pierwszej, odznaczającej się wcześniejszym rozpoczęciem opadu letniego i kuluminacją opadu rocznego w październiku należą: brzoza, grab, klon, jawor i lipa. Do drugiej natomiast, odznaczającej się nieco późniejszym opadem letnim i i kuluminacją opadu rocznego w listopadzie należą: buk, oba gatunki dębu i modrzew. 2. Opadanie igliwia u gatunków zimozielonych jodły, świerka, daglezji, sosny pospolitej i sosny czarnej ma odmienny charakter. Można zauważyć, ze opad igliwia trwa tu przez cały rok i posiada dwa maksima jesienne i wiosenne, przy czym u poszczególnych gatunków przebiega on nieco inaczej.

67 cd. Na przykład świerk na siedlisku boru mieszanego świeżego ma wiosenne maksimum w marcu, bardzo niewielki opad w miesiącach letnich, a jesienną kuluminację w październiku. Na lesie mieszanym świeżym dynamika opadania jest u tego gatunku mniej zróżnicowana i więcej opadu przypada w miesiącach od czerwca do września. U daglezji na borze mieszanym świeżym wiosenne maksimum przypada na maj, a jesienne na październik. Na lesie mieszanym świeżym jesienne maksimum u tego gatunku jest znacznie mniejsze niż wiosenne. 3. Masa liści opadłych w ciągu całego roku u gatunków liściastych zamyka się w przedziale od 1,6 T/ha (grab) do 5,2 T/ha (dąb czerwony). U gatunków iglastych wielkość ta wynosi od 0,3 T/ha (jodła) do 3,2 T/ha (sosna). W przypadku gatunków rosnących na obu siedliskach, czyli świerka, daglezji, modrzewia i dębu, wielkość opadu na siedlisku lasu mieszanego świeżego była około dwukrotnie większa niż na siedlisku boru mieszanego świeżego.

68 ANALIZY CHEMICZNE GLEBY Celem badań było stwierdzenie, czy po 30 latach od posadzenia 9 różnych gatunków drzew na siedlisku LMśw i 9 różnych gatunków drzew na siedlisku BMśw można zaobserwować różnicowanie się cech gleby pod okapem tych gatunków. Dodatkowym aspektem badań było stwierdzenie czy te same gatunki drzew inaczej oddziałują na glebę w zależności od siedliska, na którym zostały posadzone.

69 W ramach terenowych prac gleboznawczych na wszystkich poletkach wykonano po cztery odkrywki glebowe o wymiarach 20x20x50 cm. Z każdej ściany wykonanej jamki z poziomów: ektopróchnicznego, 0-20 cm i cm pobrano te same ilości materiału, który następnie dokładnie wymieszano dla uzyskania średnich prób z każdego poletka. Przy pobieraniu próby z poziomu ektopróchnicznego odgarniano luźne podpoziomy 0l i 0f pobierając przylegający ściśle do gleby mineralnej, całkowicie zhumufikowany podpoziom 0h. W ramach analiz laboratoryjnych oznaczono: procentowy udział próchnicy, zawartość węgla organicznego, azotu ogólnego i stosunek węgla do azotu oraz zawartość azotu w formie amonowej i azotanowej, fosforu, potasu, wapnia, magnezu, siarki, sodu, chloru, żelaza, manganu, cynku, miedzi, boru. Oznaczono również odczyn gleby i jej przewodność hydrolityczną.

70 LMśw poziom 1 15 poziom 2 poziom Św Md Jd Dg Dbs Bk Lp Jw Ryc. G-4. Stosunek węgla do azotu (C:N) Kl BMśw poziom 1 15 poziom 2 poziom So Św Md Dg Soc Dbs Brz Gb Dbc

71 LMśw 25 mg/100 g gleby poziom 1 poziom 2 poziom Ryc. G-5. Zawartość azotu amonowego (NH4) 0 Św Md Jd Dg Dbs Bk Lp Jw Kl BMśw 25 mg/100 g gleby poziom 1 poziom 2 poziom So Św Md Dg Soc Dbs Brz Gb Dbc

72 LMśw 25 mg/100 g gleby poziom 1 poziom 2 poziom Św Md Jd Dg Dbs Bk Lp Jw Kl Ryc. G-6. Zawartość azotu azotanowego (NO3) BMśw 25 mg/100 g gleby poziom 1 poziom 2 poziom So Św Md Dg Soc Dbs Brz Gb Dbc

73 LMśw 180 mg/100 g gleby poziom 1 90 poziom 2 poziom Św Md Jd Dg Dbs Bk Lp Jw Ryc. G-9. Zawartość wapnia (Ca) Kl BMśw 180 mg/100 g gleby poziom 1 poziom 2 90 poziom So Św Md Dg Soc Dbs Brz Gb Dbc

74 LMśw mg/100 g gleby poziom 1 poziom 2 20 poziom Św Md Jd Dg Dbs Bk Lp Jw Kl Ryc. G-10. Zawartość magnezu (Mg) BMśw mg/100 g gleby poziom 1 20 poziom 2 poziom So Św Md Dg Soc Dbs Brz Gb Dbc

75 LMśw 150 ppm w s.m. gleby poziom 1 poziom 2 poziom Św Md Jd Dg Dbs Bk Lp Jw Kl Ryc. G-14. Zawartość żelaza (Fe) BMśw 150,0 ppm w s.m. gleby 120,0 90,0 poziom 1 poziom 2 poziom 3 60,0 30,0 0,0 So Św Md Dg Soc Dbs Brz Gb Dbc

76 LMśw poziom 1 4 poziom 2 3 poziom Św Md Jd Dg Dbs Bk Lp Jw Ryc. G-19. Odczyn gleby (ph) Kl BMśw poziom 1 4 poziom 2 3 poziom So Św Md Dg Soc Dbs Brz Gb Dbc

77 LMśw µ S/cm 500 poziom poziom poziom Św Md Jd Dg Dbs Bk Lp Jw Kl Ryc. G-20. Przewodność elektrolityczna (EC) BMśw µ S/cm 500 poziom poziom poziom So Św Md Dg Soc Dbs Brz Gb Dbc

78 Podsumowanie wyników 1. Przez okres 30 lat badane gatunki drzew w zauważalny sposób wpłynęły na analizowane cechy gleby, zarówno na siedlisku lasu mieszanego świeżego, jak i boru mieszanego świeżego. 2. Wśród badanych gatunków na uwagę zasługują: dąb szypułkowy, klon jawor i klon pospolity, które wpłynęły na wiele analizowanych cech gleby korzystniej niż pozostałe gatunki drzew. 3. Nie stwierdzono aby świerk pospolity wpłynął na właściwości gleby mniej korzystnie niż większość pozostałych gatunków drzew, zarówno na siedlisku lasu mieszanego świeżego, jak i boru mieszanego świeżego.

79 4. Wpływ obcych gatunków (daglezja zielona, sosna czarna i dąb czerwony) na badane właściwości gleby należy ocenić jako mniej korzystny w porównaniu z rodzimymi gatunkami drzew. 5. W poziomie próchnicznym stwierdzono wielokrotnie większą zawartość pierwiastków niż w obu poziomach mineralnych. Poziom ten też najwyraźniej różnicuje badane gatunki drzew. 6. Znacznie wyższa zawartość mikro- i makroelementów w próbkach z poletek na siedlisku lasu mieszanego świeżego niż w próbkach z poletek na siedlisku boru mieszanego świeżego potwierdza siedliskowe zróżnicowanie obu badanych powierzchni, pomimo ich bardzo bliskiego sąsiedztwa.

80 ZALECENIA DLA PRAKTYKI 1. Ze względu na pożądany wpływ na glebę i bioróżnorodność takich gatunków drzew jak: dąb szypułkowy oraz klon jawor i klon zwyczajny zaleca się częstsze ich stosowanie, zwłaszcza jako domieszek biocenotycznych. 2. Ponieważ dotychczasowe badania nie wykazały aby świerk pospolity na LMśw i BMśw powodował degradację gleby i kształtował mniej korzystne warunki środowiskowe niż większość rodzimych gatunków drzew, dlatego wydaje się, że można ten gatunek bez obaw wprowadzać na tych siedliskach, zarówno jako gatunek domieszkowy i biocenotyczny, jak i główny gatunek produkcyjny (w zmieszaniu z innymi gatunkami drzew). 3. Ze względu na mniej korzystny (w porównaniu z gatunkami rodzimymi) wpływ: dębu czerwonego, daglezji zielonej i sosny czarnej na procesy próchnicowania i chemiczne właściwości gleby oraz bioróżnorodność nie zaleca się stosowania tych gatunków w gospodarstwie leśnym.

81

82

83 Pytania Jakie dane byłyby potrzebne do pełnego opisu struktury ekosystemu leśnego? Potrzeba stosowania uogólnionych i uproszczonych modeli przy wyjaśnianiu struktury i funkcjonowania ekosystemów? Lata nasienne u drzew a liczebność gryzoni (grabieżców)? Struktura troficzna i przepływ energii w ekosystemach lądowych? Przepływ energii a krążenie materii w ekosystemach lądowych? Jaki % energii słonecznej jest przez roślinność leśną: absorbowany fizycznie, wiązany fotosyntetycznie, lokowany w przyroście biomasy? Ogólny schemat funkcjonowania ekosystemu leśnego? Jaki % biomasy wyprodukowanej przez roślinność leśną jest pobierany przez konsumentów? Liczebność i masa najważniejszych grup organizmów glebowych? Proces próchnicowania? Sprawny i stabilny ekosystem?

84 Pytania c.d. Udział biomasy (energii) w nadziemnej i podziemnej części drzew? Dlaczego przyrost biomasy (produkcja pierwotna netto) liściastych gatunków drzew jest na ogół wyższy niż gatunków iglastych? Jakie ilości ścioły (rząd wielkości) opadają rocznie na powierzchni 1 ha w naszych lasach?

85 Aneks

86

87

88

89

90

91

INWENTARYZACJA ZIELENI

INWENTARYZACJA ZIELENI Lp. Nazwa polska Nazwa ³aci ska Obw d [cm] Uwagi 1 Jarz b pospolity, Jarz bina Sorbus aucuparia 57 2 Jarz b pospolity, Jarz bina Sorbus aucuparia 42 3 Jesion wynios³y Fraxinus excelsior 63 4 Jesion wynios³y

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Paweł Rutkowski Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Leśny. Zmiany klimatyczne w nauce, leśnictwie i praktyce

Dr hab. Paweł Rutkowski Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Leśny. Zmiany klimatyczne w nauce, leśnictwie i praktyce Dr hab. Paweł Rutkowski Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Leśny Zmiany klimatyczne w nauce, leśnictwie i praktyce Zmiany klimatyczne (Zmiany klimatu - 1 800 000) - 380 000 wyników Climate change

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenie atmosfery i terenu wpływa pośrednio na rozwój lasu. Naruszona bowiem zostaje równowaga chemiczna i zmieniony odczyn ph w środowisku

Zanieczyszczenie atmosfery i terenu wpływa pośrednio na rozwój lasu. Naruszona bowiem zostaje równowaga chemiczna i zmieniony odczyn ph w środowisku Ochrona lasów Zanieczyszczenie atmosfery i terenu wpływa pośrednio na rozwój lasu. Naruszona bowiem zostaje równowaga chemiczna i zmieniony odczyn ph w środowisku glebowym. Działanie bezpośrednie, jak

Bardziej szczegółowo

Stan odżywienia drzewostanów na obszarze Sudetów i Beskidu Zachodniego

Stan odżywienia drzewostanów na obszarze Sudetów i Beskidu Zachodniego Stan odżywienia drzewostanów na obszarze Sudetów i Beskidu Zachodniego Józef Wójcik Samodzielna Pracownia Chemii Środowiska Leśnego Instytut Badawczy Leśnictwa Seminarium, Ustroń Jaszowiec, 27-28 lutego

Bardziej szczegółowo

Przykładowe wymiary drzew, kwalifikujące je do ochrony, według propozycji sformułowanych dla wybranych kompleksów leśnych w Polsce.

Przykładowe wymiary drzew, kwalifikujące je do ochrony, według propozycji sformułowanych dla wybranych kompleksów leśnych w Polsce. Tab. 1. Przykładowe wymiary drzew, kwalifikujące je do ochrony, według propozycji sformułowanych dla wybranych kompleksów leśnych w Polsce. GATUNEK Kwalifikujące na pomnik przyrody - obowiązujące obecnie

Bardziej szczegółowo

Drewno jest wspaniałe Ośrodek Edukacji Leśnej Łysy Młyn w Biedrusku 06.09.2013 r. Struktura drewna. dr inż. Edward Roszyk

Drewno jest wspaniałe Ośrodek Edukacji Leśnej Łysy Młyn w Biedrusku 06.09.2013 r. Struktura drewna. dr inż. Edward Roszyk Drewno jest wspaniałe Ośrodek Edukacji Leśnej Łysy Młyn w Biedrusku 06.09.2013 r. Struktura drewna dr inż. Edward Roszyk Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Technologii Drewna Katedra Nauki o Drewnie

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja zieleni zał. nr 2

Inwentaryzacja zieleni zał. nr 2 Nazwa polska Nazwa łacińska śr. pnia (cm) wys. śr. 1 Dąb szypułkowy Quercus robur 297 18 14 stan dobry, wskazane do przeprowadzenia 2 Grab zwyczajny Carpinus betulus 155 12 10 stan dobry, wskazane do przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Las jako zjawisko geograficzne. (Biomy leśne)

Las jako zjawisko geograficzne. (Biomy leśne) Las jako zjawisko geograficzne (Biomy leśne) Dlaczego lasy na Ziemi w Europie, Afryce, Ameryce, Azji są takie a nie inne? Są pochodną klimatu zmieniającego się w przestrzeni i czasie Lasy (ekosystemy,

Bardziej szczegółowo

OPERAT DENDROLOGICZNY

OPERAT DENDROLOGICZNY Pracownia Projektowa Niweleta mgr inż. Tomasz Gacek ul. Jesionowa 14/131 NIP 937-243-05-52 43-303 Bielsko Biała Tel. 605 101 900 Fax: 33 444 63 69 www.pracownia-niweleta.pl OPERAT DENDROLOGICZNY Budowa

Bardziej szczegółowo

Załacznik do rozporządzenia Nr 25 Wojewody Mazowieckiego z dnia 31 lipca 2009r. (Dz.Urz.Woj.Maz. Nr 124, poz. 3640)

Załacznik do rozporządzenia Nr 25 Wojewody Mazowieckiego z dnia 31 lipca 2009r. (Dz.Urz.Woj.Maz. Nr 124, poz. 3640) Załacznik do rozporządzenia Nr 25 Wojewody ego z dnia 31 lipca 2009r. (Dz.Urz.Woj.Maz. Nr 124, poz. 3640) Lp. 1 miński Cegłów Kiczki Własność Gminy Cegłów / Szkoła Podstawowa w Kiczkach drzewo Wiąz szypułkowy

Bardziej szczegółowo

POŁOŻENIE MIEJSCOWOŚĆ BLIŻSZA LOKALIZACJA. Działka numer ewidencyjny. Lipa drobnolistna Tilia cordata 485 1 mławski Dzierzgowo Pobodze.

POŁOŻENIE MIEJSCOWOŚĆ BLIŻSZA LOKALIZACJA. Działka numer ewidencyjny. Lipa drobnolistna Tilia cordata 485 1 mławski Dzierzgowo Pobodze. U załącznika 1 ów położonych na terenie 08.09.07. Lipa drobnolistna Tilia cor 485 1 mławski Dzierzgowo Pobodze 31 Klon pospolity Acer platanoides 377 2 ów położonych na terenie 08.09.07. 2 mławski Dzierzgowo

Bardziej szczegółowo

dr Rafał Szymczyk Olsztyn 7.01.2011r.

dr Rafał Szymczyk Olsztyn 7.01.2011r. Inwentaryzacja bioty porostów chronionych na drzewach przeznaczonych do wycięcia w związku z rozbudową drogi wojewódzkiej nr 527 na odcinku Jelonki Rychliki od km 14+500 do km 22+815 dr Rafał Szymczyk

Bardziej szczegółowo

Projekt Ekosystem lasu

Projekt Ekosystem lasu Projekt Ekosystem lasu Adresaci projektu: uczniowie klas III gimnazjum Formy i metody pracy: praca grupowa, metoda projektów Czas realizacji: 4 tygodnie Cele projektu: Cel główny: Badanie struktury i funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Definicje podstawowych pojęć. (z zakresu ekologii)

Definicje podstawowych pojęć. (z zakresu ekologii) Definicje podstawowych pojęć (z zakresu ekologii) Ekologia Zajmuje się strukturą i funkcjonowaniem ekosystemów (układów ekologicznych w przyrodzie). Przez strukturę układu ekologicznego rozumiemy zarówno

Bardziej szczegółowo

4. Depozycja atmosferyczna

4. Depozycja atmosferyczna 4. DEPOZYCJA ATMOSFERYCZNA Jednym z podstawowych czynników, które mają wpływ na obieg materii w geoekosystemie jest depozycja atmosferyczna. Powietrze ulega silnemu zanieczyszczeniu. Związki powodujące

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA ZALECEŃ NAWOZOWYCH DLA SZKÓŁEK LEŚNYCH

AKTUALIZACJA ZALECEŃ NAWOZOWYCH DLA SZKÓŁEK LEŚNYCH Kraków jesień 2010r. Szanowni Panowie Nadleśniczowie Nadleśnictw terenu RDLP Katowice, Kraków, Lublin, Łódź, Radom Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w Krakowie przedstawia ofertę Pracowni

Bardziej szczegółowo

ZADANIA AKTYWIZUJĄCE DZIECI I MŁODZIEŻ Zadania dla pojedynczego ucznia. Mój pomnik przyrody. wyszukiwanie pomników

ZADANIA AKTYWIZUJĄCE DZIECI I MŁODZIEŻ Zadania dla pojedynczego ucznia. Mój pomnik przyrody. wyszukiwanie pomników ZADANIA AKTYWIZUJĄCE DZIECI I MŁODZIEŻ Zadania dla pojedynczego ucznia Mój pomnik przyrody wyszukiwanie pomników Pomnik przyrody to pojedynczy twór przyrody ożywionej i nieożywionej lub ich skupienia o

Bardziej szczegółowo

SOSNA ZWYCZAJNA (Pinus sylvestris L.) BRZOZA BRODAWKOWATA (Betula pendula Ehrh.)

SOSNA ZWYCZAJNA (Pinus sylvestris L.) BRZOZA BRODAWKOWATA (Betula pendula Ehrh.) SOSNA ZWYCZAJNA (Pinus sylvestris L.) Jednolatka 1/0 (produkowana na podłożu torfowo - perlitowym) 15-20 cm Drzewo o niewielkich wymaganiach glebowych, światłolubne, najlepiej rosnące na stanowiskach w

Bardziej szczegółowo

BIOMASA LEŚNA JAKO ŹRÓDŁO BIOENERGII I ISTOTNY SKŁADNIK EKOSYSTEMU LEŚNEGO

BIOMASA LEŚNA JAKO ŹRÓDŁO BIOENERGII I ISTOTNY SKŁADNIK EKOSYSTEMU LEŚNEGO Instytut Badawczy Leśnictwa 17-18 czerwca 2015 BIOMASA LEŚNA JAKO ŹRÓDŁO BIOENERGII I ISTOTNY SKŁADNIK EKOSYSTEMU LEŚNEGO ROMAN GORNOWICZ STANISŁAW GAŁĄZKA ROBERT KUŹMIŃSKI HANNA KWAŚNA ANDRZEJ ŁABĘDZKI

Bardziej szczegółowo

2. Wyposażenie bazy sprzętu przeciwpożarowego stanowi w szczególności:

2. Wyposażenie bazy sprzętu przeciwpożarowego stanowi w szczególności: Dziennik Ustaw Nr 73-3950- Poz. 824 10. 1. Zabezpieczeniu przeciwpożarowemu lasów służą pasy przeciwpożarowe w lasach położonych przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe lasu. 2. Wyróżnia się

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja zieleni wzdłuż drogi powiatowej nr 2201W

Inwentaryzacja zieleni wzdłuż drogi powiatowej nr 2201W 2011 Inwentaryzacja zieleni wzdłuż drogi powiatowej nr 2201W edek Agor Wykonie: Czysta Energia PV Sebastian Machnowski Warszawa, luty 2011 1. OPIS OPRACOWANIA.... 3 1.1. PRZEDMIOT OPRACOWANIA.... 3 1.2.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z 54 2005-06-09 11:18 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyrąb drzewostanu. (Dz. U. Nr 99, poz. 905) Na podstawie art. 12

Bardziej szczegółowo

Projekt Nr. Prace terenowe. Prace laboratoryjne Opracowanie wyników

Projekt Nr. Prace terenowe. Prace laboratoryjne Opracowanie wyników Projekt Nr Temat Cel Sprzęt Prace terenowe Prace laboratoryjne Opracowanie wyników Produkcja pierwotna nadziemna: drzewa (metoda dendrometryczna) Ocena biomasy stojącej drzew (zawartość węgla i energii)

Bardziej szczegółowo

Etap krajowy konkursu YPEF Młodzież w Lasach Europy III edycja 2012/ 2013

Etap krajowy konkursu YPEF Młodzież w Lasach Europy III edycja 2012/ 2013 Etap krajowy konkursu YPEF Młodzież w Lasach III edycja 2012/ 2013 1. Powierzchnia lasów : a) wzrasta b) maleje w niewielkim stopniu Odpowiedź poprawna: a) wzrasta c) maleje drastycznie d) nie zmienia

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja zasobów drzewnych

Inwentaryzacja zasobów drzewnych Inwentaryzacja zasobów drzewnych Metody inwentaryzacji zapasu. Charakterystyka metody reprezentacyjnej. Przypomnienie Metody inwentaryzacji: - pomiarowa - szacunkowa - pomiarowo-szacunkowa - reprezentacyjna

Bardziej szczegółowo

Ankieta oceny stanu siedlisk na stanowisku

Ankieta oceny stanu siedlisk na stanowisku Ankieta oceny stanu siedlisk na WGS) / Nazwa stanowiska (jeżeli istnieje) Zbiorowisko(a)/ nr zdjęcia fitosocjologicznego 990 nr Stok południowo-zachodni, okolice wzniesień Dębnik i Wysoki Kamień w pobliżu

Bardziej szczegółowo

Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych

Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych W wyniku programu badań transportu wilgoci i soli rozpuszczalnych w ścianach obiektów historycznych, przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

niezbędny składnik pokarmowy zbóż

niezbędny składnik pokarmowy zbóż POTAS niezbędny składnik pokarmowy zbóż kształtujący wielkość i jakość plonu ziarna Dostępność glebowych zasobów potasu dla roślin zbożowych Gleby zawierają duże zasoby potasu (K), nawet do 50 t/ha w warstwie

Bardziej szczegółowo

OBIEKT: Park Zabytkowy przy Samodzielnym Szpitalu Miejskim w Sosnowcu. ADRES: ul. Szpitalna 1, Sosnowiec

OBIEKT: Park Zabytkowy przy Samodzielnym Szpitalu Miejskim w Sosnowcu. ADRES: ul. Szpitalna 1, Sosnowiec OBIEKT: Park Zabytkowy przy Samodzielnym Szpitalu Miejskim w Sosnowcu ADRES: ul. Szpitalna 1, Sosnowiec INWESTOR: Samodzielny Szpital Miejski w Sosnowcu TEMAT: Inwentaryzacja dendrologiczna wraz z gospodarką

Bardziej szczegółowo

Obieg materii w skali zlewni rzecznej

Obieg materii w skali zlewni rzecznej WODY PODZIEMNE Wody podziemne stanowią nie tylko formę retencji wody w zlewni, ale równocześnie uczestniczą w procesach przemieszczania rozpuszczonej materii w zlewni. W ramach ZMŚP na Stacjach Bazowych

Bardziej szczegółowo

BIURO INŻYNIERSKIE KULINSKI FILIP www.biku.com.pl

BIURO INŻYNIERSKIE KULINSKI FILIP www.biku.com.pl BIURO INŻYNIERSKIE KULINSKI FILIP www.biku.com.pl ADRES: UL. GĄSAWSKA 7 64-500 SZAMOTUŁY NIP: 787-195-55-27 REGON: 301 403 140 STADIUM DOKUMENTACJI: ADRES DO KORESPONDENCJI: BIURO INŻYNIERSKIE KULIŃSKI

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych 1. Wielkości i jednostki stosowane do wyrażania ilości materii 1.1 Masa atomowa, cząsteczkowa, mol Masa atomowa Atomy mają

Bardziej szczegółowo

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA Monitoring of rainfall chemistry and of the deposition of pollutants to the ground Przygotowano w oparciu o zlecone

Bardziej szczegółowo

10,10 do doradztwa nawozowego 0-60 cm /2 próbki/ 275. 20,20 Badanie azotu mineralnego 0-90 cm. 26,80 C /+ Egner/

10,10 do doradztwa nawozowego 0-60 cm /2 próbki/ 275. 20,20 Badanie azotu mineralnego 0-90 cm. 26,80 C /+ Egner/ 1 Cennik 2008 GLEBA MAKROELEMENTY Badania pełnopłatne Pozycja cennika Kwota w zł Preparatyka ( 2 mm) 2 2,20 Oznaczenie ph 5 4,50 Ekstrakcja przysw. form fosforu i potasu 18 4,50 Oznaczenie przyswajalnego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 lipca 2015 r. Poz. 1070 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2015 r.

Warszawa, dnia 30 lipca 2015 r. Poz. 1070 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 lipca 2015 r. Poz. 1070 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad

Bardziej szczegółowo

Potas niezbędny składnik pokarmowy zapewniający wysoki plon i dobrą jakość buraka cukrowego

Potas niezbędny składnik pokarmowy zapewniający wysoki plon i dobrą jakość buraka cukrowego Potas niezbędny składnik pokarmowy zapewniający wysoki plon i dobrą jakość buraka cukrowego Potas jest niezbędnym składnikiem do wytworzenia wysokiego plonu, w tym głównie cukru (sacharozy). Składnik ten

Bardziej szczegółowo

WYSOKOŚĆ OPŁAT POBIERANYCH ZA ZADANIA WYKONYWANE PRZEZ OKRĘGOWE STACJE CHEMICZNO-ROLNICZE

WYSOKOŚĆ OPŁAT POBIERANYCH ZA ZADANIA WYKONYWANE PRZEZ OKRĘGOWE STACJE CHEMICZNO-ROLNICZE WYSOKOŚĆ OPŁAT POBIERANYCH ZA ZADANIA WYKONYWANE PRZEZ OKRĘGOWE STACJE CHEMICZNO-ROLNICZE Lp. Nazwa zadania Jednostka Kwota w zł I. Analizy fizyczne, fizykochemiczne i chemiczne gleb mineralnych oraz organicznych

Bardziej szczegółowo

Pomniki Przyrody W Gdyni

Pomniki Przyrody W Gdyni Pomniki Przyrody W Gdyni Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno - pamiątkowej i krajobrazowej odznaczające

Bardziej szczegółowo

Rejestr pomników przyrody Krakowa Stan na 09.12.2015 r.

Rejestr pomników przyrody Krakowa Stan na 09.12.2015 r. Rejestr pomników przyrody Krakowa Stan na 09.12.2015 r. () 0672 126101-001 001 14/I/2 platan klonolistny (Platanus acerifolia) drzewo 1966-12-16 Dec. RL-op-8311/127/66 PWRN w Krakowie z dn. 16.12.1966

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0 2014 Katedra Fizyki Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg... Godzina... Ćwiczenie 425 Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych Masa suchego kalorymetru m k = kg Opór grzałki

Bardziej szczegółowo

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

G M I N N Y K O N K U R S M A T E M A T Y C Z N O P R Z Y R O D N I C Z Y OMNIBUS O S I E K J A S I E L S K I 2 0 1 0 R. POWODZENIA!

G M I N N Y K O N K U R S M A T E M A T Y C Z N O P R Z Y R O D N I C Z Y OMNIBUS O S I E K J A S I E L S K I 2 0 1 0 R. POWODZENIA! Przed Tobą test zadań zamkniętych i krzyżówka. W każdym zadaniu zamkniętym tylko jedna odpowiedź jest poprawna. Swoje odpowiedzi do testu zaznacz w karcie odpowiedzi. Krzyżówkę rozwiąż na kartce, na której

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z biologii do klasy III.

Rozkład materiału z biologii do klasy III. Rozkład materiału z biologii do klasy III. L.p. Temat lekcji Treści programowe Uwagi 1. Nauka o funkcjonowaniu przyrody. 2. Genetyka nauka o dziedziczności i zmienności. -poziomy różnorodności biologicznej:

Bardziej szczegółowo

O/100 g gleby na rok, czyli około 60 kg K 2

O/100 g gleby na rok, czyli około 60 kg K 2 POTAS niezbędny składnik pokarmowy rzepaku kształtujący wielkość i jakość plonu Potas w glebach Całkowita zawartość potasu w glebach wynosi od 0,1 do 3 % i z reguły jest tym niższa, im gleba jest lżejsza.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIAR SZCZEGÓŁOWY DRZEW W WIEKU DO 10 LAT

PRZEDMIAR SZCZEGÓŁOWY DRZEW W WIEKU DO 10 LAT PRZEDMIAR SZCZEGÓŁOWY DRZEW W WIEKU DO 10 LAT Drzewa miękkie: osika, topola, brzoza, wierzba Drzewa twarde: dąb, klon, wiąz, jesion, buk, grusza, robinia, grab, głóg, śliwa, jabłoń, czeremcha, bez czarny

Bardziej szczegółowo

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 BIURO PROJEKTOWO - BADAWCZE DRÓG I MOSTÓW Sp. z o.o. TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 PRACOWNIA RUCHU I STUDIÓW DROGOWYCH GENERALNY POMIAR

Bardziej szczegółowo

POZNAJEMY LAS I JEGO MIESZKAŃCÓW.

POZNAJEMY LAS I JEGO MIESZKAŃCÓW. Scenariusz lekcji przyrody w kl. IV (2 jednostki lekcyjne). Temat: POZNAJEMY LAS I JEGO MIESZKAŃCÓW. Cele lekcji: Uczeń po lekcji: zna nazwy warstw lasu, potrafi wymienić rośliny i zwierzęta mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja końcowa

Dokumentacja końcowa SZKOŁA GŁÓWNA GOSPODARSTWA WIEJSKIEGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ LEŚNY KATEDRA HODOWLI LASU OCENA WZROSTU, JAKOŚCI ORAZ ZAGROŻENIA PRZEZ GRZYBY I OWADY UPRAW NA POWIERZCHNI POHURAGANOWEJ NADLEŚNICTWA PRZEDBÓRZ

Bardziej szczegółowo

WIOSNA LATO JESIEŃ ZIMA CZTERY PORY ROKU W LESIE

WIOSNA LATO JESIEŃ ZIMA CZTERY PORY ROKU W LESIE WIOSNA LATO CZTERY PORY ROKU JESIEŃ W LESIE ZIMA Prezentacja przedstawiona jest w humorystyczny sposób i nie ma na celu nikogo urazić. :) :) :) Na czym polegało nasze zadanie? Naszym zadaniem było zbadanie

Bardziej szczegółowo

Projekt Budowlany i Wykonawczy Nr projektu: PBW Z Data: 11 maj mgr inŝ. arch. kraj. Natalia Jakubas

Projekt Budowlany i Wykonawczy Nr projektu: PBW Z Data: 11 maj mgr inŝ. arch. kraj. Natalia Jakubas Projekt Budowlany i Wykonawczy Nr projektu: PBW-093019-Z Data: 11 maj 2009 Temat: Przebudowa ul. Tynieckiej w Skawinie Inwestor: Zarząd Dróg Powiatu Krakowskiego, 30-138 Kraków, ul. Włościańska 4. Obiekt:

Bardziej szczegółowo

Potrzeby pokarmowe 138 161 184 207 230

Potrzeby pokarmowe 138 161 184 207 230 Nawożenie kukurydzy Kukurydza jest rośliną mającą wysokie potrzeby pokarmowe. Najintensywniej pobiera ona azot i potas, ale w porównaniu z innymi roślinami potrzebuje także dużo wapnia i magnezu. Tempo

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Renata Bednarek, Helena Dziadowiec, Urszula Pokojska, Zbigniew Prusinkiewicz Badania ekologiczno-gleboznawcze

Księgarnia PWN: Renata Bednarek, Helena Dziadowiec, Urszula Pokojska, Zbigniew Prusinkiewicz Badania ekologiczno-gleboznawcze Księgarnia PWN: Renata Bednarek, Helena Dziadowiec, Urszula Pokojska, Zbigniew Prusinkiewicz Badania ekologiczno-gleboznawcze CZĘŚĆ PIERWSZA Podstawowe wiadomości o glebach. Gleby i procesy glebotwórcze

Bardziej szczegółowo

Projekt demonstracyjny BioSoil Forest Biodiversity 2006-2008. I spotkanie kameralne realizatorów IBL Sękocin, 27.02.2007

Projekt demonstracyjny BioSoil Forest Biodiversity 2006-2008. I spotkanie kameralne realizatorów IBL Sękocin, 27.02.2007 Bio S oil Projekt demonstracyjny BioSoil Forest Biodiversity 2006-2008 I spotkanie kameralne realizatorów IBL Sękocin, 27.02.2007 Janusz Czerepko Zakład Siedliskoznawstwa IBL 1 The BioSoil Demonstration

Bardziej szczegółowo

1. Zestawienie drzew do przesadzenia w ramach realizacji przebudowy ul. Miłoszyckiej

1. Zestawienie drzew do przesadzenia w ramach realizacji przebudowy ul. Miłoszyckiej 1. Zestawienie drzew do przesadzenia w ramach realizacji przebudowy ul. Miłoszyckiej Drzewa należy przesadzić na teren dz. 59 i 64 AM-11 obręb Kowale przy ul. Kowalskiej we Wrocławiu. Rośliny należy sadzić

Bardziej szczegółowo

POMNIKI PRZYRODY W GDYNI

POMNIKI PRZYRODY W GDYNI POMNIKI PRZYRODY W GDYNI POMNIK PRZYRODY Termin ten został wprowadzony przez Aleksandra von Humboldta na przełomie XVIII i XIX wieku, co dało początek kierunkowi konserwatorskiemu w ochronie przyrody.

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja dendrologiczna wzgórza zabudowanego Pawilonem w Bukowcu z projektem gospodarki drzewostanem

Inwentaryzacja dendrologiczna wzgórza zabudowanego Pawilonem w Bukowcu z projektem gospodarki drzewostanem REWALORYZACJA ZAŁOŻENIA PARKOWEGO W BUKOWCU ETAP I.1. Rewaloryzacja wzgórza z pawilonem (herbaciarnią) Inwentaryzacja dendrologiczna wzgórza zabudowanego Pawilonem w Bukowcu z projektem gospodarki drzewostanem

Bardziej szczegółowo

Lasy w Polsce. Agata Konefeld. Klasa 6a

Lasy w Polsce. Agata Konefeld. Klasa 6a Lasy w Polsce Agata Konefeld Klasa 6a Spis treści Co to właściwie jest las?... 3 Piętrowa budowa lasu, pospolite zwierzęta oraz rośliny w nich występujące... 4 NajwaŜniejsze funkcje lasu... 6 Las naturalny,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 11 września 2014 r. Poz. 1210. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1) z dnia 8 sierpnia 2014 r.

Warszawa, dnia 11 września 2014 r. Poz. 1210. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1) z dnia 8 sierpnia 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 11 września 2014 r. Poz. 1210 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1) z dnia 8 sierpnia 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości

Bardziej szczegółowo

I. Podstawy opracowania: II. Zakres i cel inwentaryzacji. Zestawienie wyników. - 1 -

I. Podstawy opracowania: II. Zakres i cel inwentaryzacji. Zestawienie wyników. - 1 - - 1 - OPIS TECHNICZNY I. Podstawy opracowania: Zlecenie na wykonanie prac projektowych, Aktualna mapa sytuacyjno-wysokościowa w skali 1:500, Koncepcja drogowa, Spis z natury oraz domiary w terenie, Przepisy

Bardziej szczegółowo

INWENTARYZACJA ZIELENI GOSPODARKA DRZEWOSTANEM

INWENTARYZACJA ZIELENI GOSPODARKA DRZEWOSTANEM INWENTARYZACJA ZIELENI GOSPODARKA DRZEWOSTANEM TEMAT Inwentaryzacja zieleni Gospodarka drzewostanem INWESTYCJA Gdański Park Naukowo - Technologiczny Rozbudowa Etap III AUTOR OPRACOWANIA inż. Arkadiusz

Bardziej szczegółowo

Żywność w łańcuchu troficznym człowieka

Żywność w łańcuchu troficznym człowieka Żywność w łańcuchu troficznym człowieka Łańcuch troficzny jest to szereg grup organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każda poprzednia jest podstawą pożywienia dla następnej. ELEMENTY ŁAŃCUCHA TROFICZNEGO

Bardziej szczegółowo

INWENTARYZACJA ZIELENI. na potrzeby budowy przy ul. Nadrzecznej dz. ewid. 824/17,824/18 obręb 02 Raszyn

INWENTARYZACJA ZIELENI. na potrzeby budowy przy ul. Nadrzecznej dz. ewid. 824/17,824/18 obręb 02 Raszyn INWENTARYZACJA ZIELENI na potrzeby budowy przy ul. Nadrzecznej dz. ewid. 824/17,824/18 obręb 02 Raszyn inwestor: URZĄD GMINY RASZYN 05-090 Raszyn, ul. Szkolna 2a jednostka projektowa: J.T.B Jacek Boruc

Bardziej szczegółowo

Zapraszamy na zajęcia

Zapraszamy na zajęcia 1 Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Leśny Zakład Doświadczalny Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego ul. Leśna 5a, 95-063 Rogów Zapraszamy na zajęcia w lesie, parku lub w Muzeum Lasu i Drewna Informacje

Bardziej szczegółowo

Problemy inwentaryzacji typologicznej, fitosocjologicznej oraz siedlisk przyrodniczych w ramach prac urządzeniowych

Problemy inwentaryzacji typologicznej, fitosocjologicznej oraz siedlisk przyrodniczych w ramach prac urządzeniowych Problemy inwentaryzacji typologicznej, fitosocjologicznej oraz siedlisk przyrodniczych w ramach prac urządzeniowych Roman Zielony Zakład Urządzania Lasu SGGW Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej, Zarząd

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY ZINTEGROWANEGO BLOKU OPERACYJNEGO 4 WOJSKOWEGO SZPITALA KLINICZNEGO Z POLIKLINIKĄ SP ZOZ WE WROCŁAWIU

PROJEKT BUDOWLANY ZINTEGROWANEGO BLOKU OPERACYJNEGO 4 WOJSKOWEGO SZPITALA KLINICZNEGO Z POLIKLINIKĄ SP ZOZ WE WROCŁAWIU L.p. Botaniczna nazwa polska drzewa/ nazwa łacińska 1. ligustr pospolity/ 2. ligustr pospolity/ 3. robinia akacjowa/ Robinia pseudoacacia 4. robinia akacjowa/ Robinia pseudoacacia 5. lipa drobnolistna/

Bardziej szczegółowo

6. Spis zinwentaryzowanych drzew i krzewów

6. Spis zinwentaryzowanych drzew i krzewów 6. Spis zinwentaryzowanych drzew i krzewów - drzewa stare 100-150 lat - drzewa pomnikowe - powyżej 150 lat Nr Botaniczna nazwa polska Wysokość korony [m] Rozpiętość korony [m] Średnica pnia [cm] Uwagi

Bardziej szczegółowo

POMNIKI PRZYRODY W WOJ. WARMIŃSKO-MAZURSKIM

POMNIKI PRZYRODY W WOJ. WARMIŃSKO-MAZURSKIM POMNIKI PRZYRODY W WOJ. WARMIŃSKO-MAZURSKIM STAN NA 2007 ROK Nr ew. Obiekt Obwód cm Wysokość m Gmina Lokalizacja Rok uznania 179/67-5 373-566 23-25 Elbląg ctwo Jagodno, oddz. 293npark w Krasnym Lesie Orzec.

Bardziej szczegółowo

Projektowanie Konstrukcyjno Inżynieryjne Bronisław Waluga z siedzibą w Rudzie Śl. ul.niedurnego 30 tel 0-32 2-444-666

Projektowanie Konstrukcyjno Inżynieryjne Bronisław Waluga z siedzibą w Rudzie Śl. ul.niedurnego 30 tel 0-32 2-444-666 Plan wyrębu " P K I " B R O N I S Ł A W W A L U G A 4 1-7 0 9 R U D A Ś L. U L. N I E D U R N E G O 3 0 T E L. / F A X. ( 0-3 2 ) 2 4-4 4-6 6 6 e - m a i l : W a l u g a @ w p. p l ; NAZWA ZAMÓWIENIA,

Bardziej szczegółowo

dr inż jako materiały konstrukcyjne (właściwości surowca) Budowa ciwości drewna DRZEWOSTAN POLSKICH LASÓW

dr inż jako materiały konstrukcyjne (właściwości surowca) Budowa ciwości drewna DRZEWOSTAN POLSKICH LASÓW Drewno i materiały drewnopochodne jako materiały konstrukcyjne (właściwości surowca) Kraków, semestr zimowy 200/20 Dr inż. Dorota KRAM 93 zawiązanie 2 98 szybki wzrost bez utrudnień ze strony otoczenia

Bardziej szczegółowo

Mierzymy drzewa stare drzewa są chronione

Mierzymy drzewa stare drzewa są chronione Mierzymy drzewa stare drzewa są chronione (aktywność opracowana w ramach projektu: Zwiększanie udziału dzieci i młodzieŝy niepełnosprawnej w edukacji dla zrównowaŝonego rozwoju realizowanego przez UCBS

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE WSTĘP Lasek Północny w Słupsku Brzoza brodawkowata Grzyby poliporoidalne Cele pracy:

STRESZCZENIE WSTĘP Lasek Północny w Słupsku Brzoza brodawkowata Grzyby poliporoidalne Cele pracy: STRESZCZENIE Badania przeprowadzono latem 008 roku w Lasku Północnym w Słupsku. Teren badań podzieliłam na pięć stanowisk, znajdujących się w środkowej części Lasku Północnego. Celem badań było określenie

Bardziej szczegółowo

II MIEJSKI KONKURS MATEMATYCZNO - PRZYRODNICZY SKARBY LASU 29 kwietnia 2010 r.

II MIEJSKI KONKURS MATEMATYCZNO - PRZYRODNICZY SKARBY LASU 29 kwietnia 2010 r. Dąbrowa Górnicza, 29. 04. 2010 r. II MIEJSKI KONKURS MATEMATYCZNO - PRZYRODNICZY SKARBY LASU 29 kwietnia 2010 r. KOD SZKOŁY: A Informacje dla ucznia: 1. Otrzymałeś test składający się z 20 zadań. 2. Odpowiedź

Bardziej szczegółowo

Załączniki formalno - prawne Wypis i wyrys z miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Wrocławia 1988/1989...

Załączniki formalno - prawne Wypis i wyrys z miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Wrocławia 1988/1989... Spis treści: Część opisowa Podstawa opracowania... 2 Zakres opracowania i lokalizacja... 2 Opis zieleni istniejącej... 2 Metody prac inwentaryzacyjnych... 2 Gospodarka drzewostanem...... 2 Tabela inwentaryzacji

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH I DZIAŁ KONTROLI JAKOŚCI WYKAZ CZYNNOŚCI Cena netto (PLN) Analiza kwasu siarkowego Przygotowanie próby, rejestracja, uśrednianie, wyrównanie temperatury 9,00 Oznaczenie zawartości

Bardziej szczegółowo

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika Koszty i wykaz badań wykonywanych w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Stawka podstawowa wynosi 40,41 zł. 2. Wyliczenie kosztów usługi następuje w sposób następujący: koszt usługi

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 888

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 888 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 888 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8 Data wydania: 27 marca 2014 r. Nazwa i adres: AB 888 ZAKŁAD

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

3. Warunki hydrometeorologiczne

3. Warunki hydrometeorologiczne 3. WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE Monitoring zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych jest jednym z najważniejszych zadań realizowanych w ramach ZMŚP. Właściwe rozpoznanie warunków hydrometeorologicznych

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Borowski & Jakub Borkowski Instytut Badawczy Leśnictwa

Zbigniew Borowski & Jakub Borkowski Instytut Badawczy Leśnictwa Zbigniew Borowski & Jakub Borkowski Instytut Badawczy Leśnictwa Populacja bobra w Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach, w ostatnich 30 latach odnotowała nagły wzrost liczebności z 270 do ponad???

Bardziej szczegółowo

Raport z działania Lokalnej Grupy Przyrodniczej

Raport z działania Lokalnej Grupy Przyrodniczej Raport z działania Lokalnej Grupy Przyrodniczej 1. Informacje ogólne: a) realizator działań LGP: Stowarzyszenie Aktywności Społecznej TREK i Wydział Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. b) obszar

Bardziej szczegółowo

POMNIKI PRZYRODY W WOJ. WARMIŃSKO MAZURSKIM

POMNIKI PRZYRODY W WOJ. WARMIŃSKO MAZURSKIM POMNIKI PRZYRODY W WOJ. WARMIŃSKO MAZURSKIM Lp. Nr ew. 1 87 głaz narzutowy 610 1 Banie Mazurskie w. Lisy Dz. Urz. WRN w Białystoku Nr 9 poz. 84 z 1969 r. 2 933 głaz Skalich 1140 2,3 Banie Mazurskie N-ctwo

Bardziej szczegółowo

Saletra amonowa. Skład: Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2%

Saletra amonowa. Skład: Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2% Saletra amonowa Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2% Nawóz granulowany, klasa ziarnistości 1-3,15 mm. Saletra amonowa jest uniwersalnym nawozem azotowym. Można ją stosować pod wszystkie rośliny i na wszystkich

Bardziej szczegółowo

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA Opracowanie wyników i sprawozdania z wykonanych badań

Bardziej szczegółowo

Współczynniki kalkulacyjne, ceny poboru próbek i wykonania badań Wykaz czynności Woda lub ścieki Gleby, odpady, Powietrze- imisja Powietrze- emisja

Współczynniki kalkulacyjne, ceny poboru próbek i wykonania badań Wykaz czynności Woda lub ścieki Gleby, odpady, Powietrze- imisja Powietrze- emisja Lp 1 Pobór próbek wody powierzchniowej i ścieków do badań fiz-chem i biologicznych 2 Pobór w okresie 24 godzin próbek ścieków do badań fiz-chem 3 Pobór próbek wody powierzchniowej do badań fitobentosu

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

Właściwości gleby pod okapem czterech gatunków drzew leśnych po 30 latach od ich posadzenia na dwóch różnych siedliskach

Właściwości gleby pod okapem czterech gatunków drzew leśnych po 30 latach od ich posadzenia na dwóch różnych siedliskach sylwan nr 8: 26 37, 2006 Paweł Mroziński, Jerzy Modrzyński Właściwości gleby pod okapem czterech gatunków drzew leśnych po 30 latach od ich posadzenia na dwóch różnych siedliskach Soil properties under

Bardziej szczegółowo

"On reconnaît l'arbre à ses fruits"

On reconnaît l'arbre à ses fruits "On reconnaît l'arbre à ses fruits" KRUSZYWA I BETON "Poznajemy wartość drzewa po jego owocach" Dział Gospodarowania Zasobami i Środowiskiem To francuskie przysłowie możemy tłumaczyć jako: Poznajemy wartość

Bardziej szczegółowo

Test 2 klasa III ( rząd 1)... Przeczytaj tekst i odpowiedz pełnymi zdaniami na zadane pytania.

Test 2 klasa III ( rząd 1)... Przeczytaj tekst i odpowiedz pełnymi zdaniami na zadane pytania. Test 2 klasa III ( rząd 1) Przeczytaj tekst i odpowiedz pełnymi zdaniami na zadane pytania. Las to duży teren, na którym rośnie wiele drzew oraz krzewy i rośliny zielne. Żyją tam także różne zwierzęta.

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po działaniu. Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne

Przewodnik po działaniu. Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne Przewodnik po działaniu Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne 1 1 Przewodnik Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne Przewodnik po działaniu Zalesianie

Bardziej szczegółowo

Zabytkowe Ogrody Kanonickie we Fromborku

Zabytkowe Ogrody Kanonickie we Fromborku Zabytkowe Ogrody Kanonickie we Fromborku gm. Frombork, woj. warmińsko-mazurskie INWENTARYZACJA DENDROLOGICZNA WRAZ Z GOSPODARKĄ DRZEWOSTANEM I ANALIZĄ UKŁADU KOMPOZYCJI opracowanie: mgr inż. Marta Akincza,

Bardziej szczegółowo

Co nas chroni przed UV?

Co nas chroni przed UV? 1 Co nas chroni przed UV? Czas trwania zajęć: 2 x 45 minut (rzeczywisty czas pracy uczniów). Eksperyment wymaga odparowania rozpuszczalnika organicznego. Z tego względu całe doświadczenie zajmuje dwa dni.

Bardziej szczegółowo

KONKURS Z PRZYRODY. Klucz odpowiedzi: Etap rejonowy 2011/2012 Suma punktów do uzyskania 134

KONKURS Z PRZYRODY. Klucz odpowiedzi: Etap rejonowy 2011/2012 Suma punktów do uzyskania 134 KOKUR Z PRZYRODY Klucz : Etap rejonowy 011/01 uma punktów do uzyskania 1 W kluczu są prezentowane przykładowe prawidłowe do zadań otwartych. ależy również uznać ucznia, jeśli są inaczej sformułowane, ale

Bardziej szczegółowo

Pomniki przyrody w Podkowie Leśnej. Artur Tusiński Lipiec 2015r.

Pomniki przyrody w Podkowie Leśnej. Artur Tusiński Lipiec 2015r. Pomniki przyrody w Podkowie Leśnej Artur Tusiński Lipiec 2015r. Podstawa prawna Podstawą prawną tworzenia pomników przyrody w Polsce jest Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody z późn. zm.

Bardziej szczegółowo

Oferta jesień 2015 wiosna 2016

Oferta jesień 2015 wiosna 2016 Oferta jesień 2015 wiosna 2016 Szkółka Drzew i Krzewów Ozdobnych BETULA mgr inż. Wojciech Kimel ul.pisarska 26 43-344 Bielsko-Biała (Hałcnów) tel./fax (033) 810-76-34 tel. kom. 0601 50-84-15 mail: wojciech.kimel@gmail.com

Bardziej szczegółowo

BAZY DANYCH I ARKUSZE KALKULACYJNE

BAZY DANYCH I ARKUSZE KALKULACYJNE BAZY DANYCH I ARKUSZE KALKULACYJNE Definicje Baza danych to zbiór informacji zapisanych w ściśle określony sposób, o określonej z góry strukturze. Nazwą baza danych nazywamy zarówno taki zbiór informacji

Bardziej szczegółowo

Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne

Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne Przewodnik po działaniu Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

1.4. PROGRAM POMIAROWY C2: CHEMIZM OPADU PODKORONOWEGO 1.5. PROGRAM POMIAROWY C3: CHEMIZM SPŁYWU PO PNIACH

1.4. PROGRAM POMIAROWY C2: CHEMIZM OPADU PODKORONOWEGO 1.5. PROGRAM POMIAROWY C3: CHEMIZM SPŁYWU PO PNIACH 1.4. PROGRAM POMIAROWY C2: CHEMIZM OPADU PODKORONOWEGO 1.5. PROGRAM POMIAROWY C3: CHEMIZM SPŁYWU PO PNIACH Tomasz ŚnieŜek, Anna Degórska (Instytut Ochrony Środowiska w Warszawie) CEL POMIARÓW: Na obszarach

Bardziej szczegółowo

Technik architektury krajobrazu. Przykładowe rozwiązanie zadania praktycznego z informatora

Technik architektury krajobrazu. Przykładowe rozwiązanie zadania praktycznego z informatora Przykładowe rozwiązanie zadania praktycznego z informatora Tytuł: Projekt realizacji prac obejmujących wykonanie rewaloryzacji XIX-wiecznego ogrodu willowego w zakresie przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych

Bardziej szczegółowo