Układ sercowo-naczyniowy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Układ sercowo-naczyniowy"

Transkrypt

1 17 Układ sercowo-naczyniowy Diagnostyka różnicowa chorób układu sercowo-naczyniowego Zasady badania fizykalnego układu krążenia Zasady badania fizykalnego układu krążenia są przykładem budowanego przez wiele pokoleń systemu wiedzy, w którym spostrzegawczość lekarzy została połączona z metodami naukowej analizy struktury i czynności układu krążenia, takimi jak elektrokardiografia, fonokardiografia, mechanokardiografia, angiografia i echokardiografia. Wiele z tych metod, jak mechanokardiografia i fonokardiografia, uległa w ostatnich latach wyeliminowaniu ze względu na olbrzymi postęp osiągnięty w metodach obrazowania serca. Ceną osiągniętego postępu jest to, że dużo łatwiej jest zlecić badanie obrazowe niż dokładnie zbadać chorego i dokonać interpretacji wyników na podstawie znajomości fizjologii serca. Należy jednak pamiętać o tym, że badania diagnostyczne są drogie, a ich interpretacja nie zawsze jest jednoznaczna. Badanie fizykalne układu krążenia składa się z następujących elementów: z całościowej oceny chorego, z badania żył i tętna żylnego, z badania tętnic i tętna tętniczego, z badania okolicy przedsercowej, z osłuchiwania serca Całościowa ocena chorego Pozycja, jaką przyjmuje pacjent podczas badania, i jego zachowanie ułatwiają interpretację dolegliwości. Przy duszności pochodzenia sercowego pacjent stara się siedzieć wyprostowany, natomiast u chorych z zatorowością płucną charakterystyczne jest to, że większą ulgę przynosi im leżenie na plecach. Chorzy z przewlekłym niedokrwieniem kończyn dolnych dużo czasu, nawet podczas snu, spędzają z opuszczonymi nogami. Na obecność nieprawidłowości układu krążenia mogą wskazywać niektóre wady budowy ciała, takie jak płetwiasta szyja, stanowiąca element zespołu Turnera, czy tzw. twarz elfa, stwierdzana przy zwężeniu nadzastawkowym aorty. Nieproporcjonalna przewaga górnej połowy ciała nad dolną może świadczyć o koarktacji aorty. Szczególnie charakterystyczny jest obraz zespołu Marfana, obejmujący liczne nieprawidłowości układu kostno-stawowego (długie i smukłe kończyny, zwiększona ruchomość stawów dłoni, deformacje klatki piersiowej), wzroku (ektopia soczewek) i opon mózgowych (ektazja twardówki rdzenia) (ryc. 17.1). Ważnym objawem chorób serca i płuc jest sinica. Skóra jest miejscem odkładania się nieprawidłowo metabolizowanych substancji, które mogą działać szkodliwie również na naczynia. Taką substancją jest cholesterol, którego duże stężenia prowadzą do powstawania kępek żółtych. Zmiany te występują głównie na ścięgnach, najczęściej Achillesa i kolanowym, oraz na powierzchni stawów. Wiele wad wrodzonych serca współistnieje z deformacjami paliczków. Palce pałeczkowate wraz z paznokciami o typie szkiełka zegarkowego stwierdzamy w wadach serca z przeciekiem prawo-lewym, a także w infekcyjnym zapaleniu 321

2 wsierdzia. Objawem zapalenia wsierdzia są również drzazgowate wybroczyny pod paznokciami Badanie żył i tętna żylnego Żyły obwodowe mogą być widoczne u osób wykonujących ciężki wysiłek fizyczny i osób w podeszłym wieku. Poszerzenie żył wynika ze wzrostu ciśnienia żylnego lub z nieprawidłowości dotyczących ich ściany (żylaki). Duże znaczenie w diagnostyce kardiologicznej odgrywa obserwacja żył szyjnych. Łatwiej obserwować żyły szyjne zewnętrzne niż wewnętrzne. W stanie prawidłowym wypełnione żyły szyjne są widoczne w pozycji leżącej, natomiast w pozycji siedzącej są ukryte w klatce piersiowej. Menisk wypełnienia żył szyjnych nie jest zazwyczaj widoczny w pozycji leżącej, jego obserwację ułatwia odchylenie do tyłu klatki piersiowej, najczęściej pod kątem 45 (ryc. 17.2). W pozycji leżącej prawy przedsionek znajduje się na głębokości od 1 / 3 do 1 / 2 wymiaru strzałkowego poniżej skóry mostka. Menisk krwi wypełniającej żyłę nie powinien znajdować się wyżej niż 16 cm nad prawym przedsionkiem. W celu ustalenia, czy powodem poszerzenia żył szyjnych jest duże ciśnienie w jamach serca, należy opróżnić je przez ucisk palcem na odcinku kilku centymetrów, a następnie obserwować, czy żyły wypełniają się od góry (sytuacja normalna) czy od dołu (choroba serca). Tętno żylne powinno się obserwować na żyle szyjnej wewnętrznej (lepiej na prawej), gdyż na jej drodze do prawego przedsionka nie ma zastawek ani przeszkód anatomicznych. Tętno oglądane pod kontrolą wzroku wykazuje słabiej widoczne dwa wychylenia dodatnie i dominujące dwa wychylenia ujemne (ryc. 17.3). Wychylenie pierwsze dodatnie nieznacznie wyprzedza I ton i określa się je Ryc Schemat nieprawidłowości budowy ciała obserwowanych w zespole Marfana. Ryc Nieprawidłowo wypełnione żyły szyjne (zdjęcie w pozycji siedzącej z odchyleniem ciała do tyłu pod kątem 45 ). 322

3 Ryc Schemat tętna żylnego (flebogramu); fale dodatnie a, v, c i fale ujemne x, y. mianem fali a. Wynika ono ze skurczu prawego przedsionka. Drugie wychylenie dodatnie fala v, odpowiada skurczowi prawej komory. Fale a i v przedzielone są zagłębieniem x, a na okres rozkurczu przypada zagłębienie y. Ocena tętna żylnego, choć wymaga wprawy, niejednokrotnie pozwala na szybkie, dokonywane przy łóżku chorego, rozpoznanie wielu chorób serca (tab. 17.1). W prawidłowych warunkach wdech wywołuje obniżenie ciśnienia w klatce piersiowej, ułatwia napływ z żył głównych do prawego przedsionka i powoduje przemijające obniżenie wypełnienia żył szyjnych. Zjawisko odwrotne przepełnianie się żył szyjnych podczas wdechu nosi nazwę objawu Kussmaula. Objaw ten jest swoisty dla zaciskającego zapalenia Tabela Interpretacja nieprawidłowości tętna żylnego Objaw Widoczne wypełnione żyły szyjne Brak fal a Duże armatnie fale a Duże fale v Objaw Kussmaula Dodatni refluks wątrobowo-szyjny Interpretacja z Prawokomorowa niewydolność serca z Zaciskające zapalenie osierdzia z Tamponada serca z Duży zator tętnicy płucnej z Wole zamostkowe z Tętniak aorty wstępującej z Poszerzenie lub zagięcie pnia ramienno-głowowego Migotanie przedsionków z Blok przedsionkowo-komorowy II stopnia typu Möbitza I i III stopnia z Dodatkowe pobudzenia komorowe z Zwężenie zastawki trójdzielnej z Nadciśnienie płucne z Zwężenie zastawki pnia płucnego Niedomykalność trójdzielna z Zaciskające zapalenie osierdzia z Niewydolność lub zawał prawej komory z Masywny zator tętnicy płucnej Niewydolność prawej komory osierdzia. Występuje także w niewydolności lub zawale prawej komory i w masywnym zatorze tętnicy płucnej, lecz nie w tamponadzie serca. Ważnym elementem oceny tętna żylnego jest badanie refluksu wątrobowo-szyjnego. Badanie przeprowadza się u pacjenta w pozycji leżącej, którego wcześniej prosi się o rozluźnienie mięśni brzucha przez podciągnięcie kolan do góry. Na prawe podżebrze wywiera się długotrwały ucisk. W prawidłowych warunkach wypełnienie żył nie ulega zmianie lub obserwujemy przemijający, trwający 5 10 s niewielki wzrost ciśnienia żylnego. Nieprawidłowa odpowiedź polega na trwałym wzroście ciśnienia, utrzymującym się tak długo, jak wywierany jest ucisk. Objaw ten wskazuje na prawokomorową niewydolność serca lub zaciskające zapalenie osierdzia Badanie tętnic i tętna tętniczego Badanie fizykalne tętnic jest źródłem wielu cennych informacji klinicznych. Służy ono ocenie zaawansowania chorób tętnic, głównie miażdżycy. W tym celu bada się obecność tętna na tętnicach szyjnych, udowych, piszczelowych tylnych, grzbietowych stopy oraz promieniowych (ryc. 17.4). Najbardziej miarodajna jest ocena tętna na tętnicy udowej i piszczelowej tylnej. Tętno na tętnicy podkolanowej może być słabo wyczuwalne u osób otyłych, a tętno na tętnicy grzbietowej stopy jest niewyczuwalne u ok. 10% zdrowych osób. Brak lub asymetria tętna na poszczególnych tętnicach pozwala na przybliżone określenie ich zwężeń lub niedrożności. W celu porównania siły tętna należy zmierzyć ciśnienie tętnicze metodą Korotkowa na obydwu ramionach. Dopuszczalna różnica w wartościach ciśnienia skurczowego nie przekracza 10 mm Hg. Większe różnice mogą wskazywać na zaburzenia przepływu wywołane przez miażdżycę zarostową, ucisk, rozwarstwienie aorty czy zapalenie tętnic. Zanik tętna na tętnicy promieniowej odwiedzionej i położonej na potylicy kończyny, przy jednoczesnym skręcie głowy w jej stronę (objaw Adsona), występuje w zespołach uciskowych splotu barkowego (mięśni pochyłych, mięśniu żebrowo-obojczykowym bądź żebra szyjnego). Badanie tętnic obejmuje również ich osłuchiwanie (ryc. 17.5). Głównym celem takiego badania jest rozpoznanie zwężenia tętnic. Przepływ przez prawidłowe tętnice nie powoduje szmeru. Zwężeniu tętnicy przekraczającym 50% średnicy towarzyszy zazwyczaj szmer skurczowy, przy zwężeniach przekraczających 80% szmer obejmuje również okres rozkurczu. Przy zwężeniach przekraczających 90% szmer może ulec ściszeniu, a przy zamknięciu tętnicy zanika. W czasie osłuchiwania tętnic należy zwrócić uwagę na niezbyt silny nacisk słuchawki na tętnicę, zbyt duży nacisk prowadzi bowiem do powstania szmeru 323

4 Ryc Miejsca badania tętna w badaniu fizykalnym rutynowym (strona lewa) i w wybranych sytuacjach (strona prawa) (wg: Angiologia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004). Tabela Interpretacja podstawowych nieprawidłowości tętna tętniczego Wysokie Małe Chybkie Tętno Dwubitne Naprzemienne Paradoksalne Jednostka chorobowa Niedomykalność zastawki aorty Przetrwały przewód tętniczy Nadczynność tarczycy Niedokrwistość Zwężenie zastawki aortalnej Niewydolność serca Niedomykalność zastawki aortalnej Niedomykalność zastawki aortalnej Kardiomiopatia przerostowa z zawężaniem drogi odpływu Niewydolność serca Bigeminia komorowa Tamponada serca Ryc Miejsca osłuchiwania tętniczych szmerów naczyniowych (wg: Angiologia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004). skurczowego nawet w prawidłowej tętnicy. Szmer rozkurczowy, pojawiający się przy uciśnięciu tętnicy udowej, nosi nazwę szmeru Durozieza i towarzyszy dużej niedomykalności aortalnej. Szmer przenosi się wraz z biegiem krwi, dlatego przy jego stwierdzeniu należy zawsze osłuchać proksymalną część drzewa aortalnego. Szmery tętnicze mogą być również wyrazem zwężenia zastawki aorty, wtedy nad tętnicami podobojczykowymi i szyjnymi słyszalny jest szmer skurczowy. Szmer skurczowy nad tętnicami szyjnymi i udowymi jest również stwierdzany przy dużej niedomykalności zastawki aorty. Szmer nad tętnicami szyjnymi pochodzi w 90% ze zwężenia tętnicy szyjnej wewnętrznej. Wzmacnia się przy osłuchiwaniu podczas krótkotrwałego bezdechu. Szmer nad tętnicami zaopatrującymi kończyny dolne może ulec osłabieniu wraz z rozwojem krążenia obocznego. Nasila się po krótkotrwałym wysiłku fizycznym. Ocena tętna tętniczego. Na podstawie oceny palpacyjnej można wnioskować o czynności lewej komory oraz wadach zastawki aortalnej. Ocena ta znacznie ułatwia też interpretację nieprawidłowych zjawisk osłuchowych serca. Najprostsza w wykonaniu jest palpacja tętnic szyjnych, której tętnienie najlepiej oddaje tętnienie aorty. Palpację tętnicy szyjnej należy przeprowadzać jednak ostrożnie, szczególnie 324

5 u osób w podeszłym wieku, gdyż może ona wywołać odruchowe zwolnienie częstotliwości rytmu serca. Tętno o dużej amplitudzie nazywamy wysokim, a o małej amplitudzie niskim (tab. 17.2). Tętno o szybko narastającej i raptownie zmniejszającej się amplitudzie nosi nazwę tętna chybkiego. Obecność podwójnego uderzenia w czasie skurczu określana jest mianem tętna dwubitnego. Palpacja dużych tętnic pozwala na szybkie rozpoznanie tętna paradoksalnego, które charakteryzuje się osłabieniem, a nawet zaniknięciem fali tętna we wdechu. Zjawisko to jest nasileniem obecnego w warunkach fizjologicznych we wdechu zmniejszonego wypełnienia lewej komory kosztem prawej komory. Tętno paradoksalne ocenia się dokładnie podczas pomiaru ciśnienia tętniczego na tętnicy ramieniowej, stosując metodę Korotkowa. Rozpoznaje się je wówczas, gdy różnica między maksymalnym ciśnieniem skurczowym (słyszalnym w stetoskopie co kilka uderzeń jedynie na szczycie wydechu) a minimalnym ciśnieniem skurczowym (przy którym wysłuchiwane są wszystkie uderzenia) przekracza 10 mm Hg. Rzadkim objawem jest tętno naprzemienne, polegające na zmniejszeniu amplitudy tętna w co drugim cyklu serca Badanie okolicy przedsercowej Oglądanie klatki piersiowej. Oglądanie klatki piersiowej umożliwia zaobserwowanie zaburzeń jej budowy, które mogą mieć wpływ na czynność układu krążenia. Wady budowy klatki piersiowej, jak klatka piersiowa lejkowata lub kurza, są również częstym źródłem szmerów serca. Klatka lejkowata stanowi jedną z charakterystycznych cech zespołu Marfana. Zmniejszenie prawidłowej kifozy piersiowej (płaskie plecy) towarzyszy często wypadaniu płatka zastawki mitralnej. Asymetria bądź nieprawidłowe wybrzuszenia klatki piersiowej mogą świadczyć o występowaniu wady wrodzonej serca, wiodącej do przerostu poszczególnych jam serca, który wystąpił na tyle wcześnie, że doprowadził do odkształceń podatnej we wczesnym dzieciństwie klatki piersiowej. Wybrzuszenie górnej połowy klatki piersiowej może być wynikiem tętniaka aorty. Obmacywanie. Obmacywanie okolicy przedsercowej pozwala na wykrycie nieprawidłowych tętnień. Unoszenie prawokomorowe po lewej stronie mostka, w jego 1 / 3 dolnej wysokości, występuje w przeroście prawej komory, głównie w przebiegu ubytku przegrody międzyprzedsionkowej lub tetralogii Fallota. U osób z rozedmą płuc wyrazem przerostu prawej komory jest tętnienie w dołku sercowym. Przy dużych tętniakach lewej komory możemy stwierdzać skurczowe unoszenie lewokomorowe, przyśrodkowo od uderzenia koniuszkowego. Rzadko przy dużych tętniakach aorty stwierdzamy unoszenie górnej części mostka lub tętnienie w dołku jarzmowym. Badaniem palpacyjnym można również niekiedy stwierdzić głośną składową płucną drugiego tonu u chorych z dużym nadciśnieniem płucnym. Mruki sercowe. Wyczuwalne mruki odpowiadają najgłośniejszym szmerom i powstają w ten sam sposób. Najczęstszą przyczyną mruku skurczowego u dorosłej osoby jest zwężenie zastawki aortalnej. Obecność mruku wskazuje na ciasne zwężenie zastawki, które w prawie każdym przypadku wymaga leczenia operacyjnego. Rzadszymi przyczynami mruków są zwężenie zastawki pnia płucnego oraz ubytek przegrody międzykomorowej. Uderzenie koniuszkowe. Opukiwanie serca przez doświadczonego klinicystę dostarcza dość dokładnej informacji o sylwetce serca, ale rola tego badania znacznie zmalała. Wciąż ważnym elementem fizykalnego badania serca jest natomiast ocena uderzenia koniuszkowego. O ile jednak jest ono często wyczuwane u dzieci i młodzieży, o tyle wraz z wiekiem możliwość jego wyczuwania się zmniejsza. Heckerling i wsp., badając grupę 103 pacjentów o średniej wieku 59 lat, byli w stanie stwierdzić uderzenie koniuszkowe u 30% osób w pozycji leżącej na plecach i u 53% w ułożeniu na lewym boku. Prawidłowe uderzenie koniuszkowe jest wyczuwalne w pozycji pionowej w V międzyżebrzu, przyśrodkowo od linii środkowo-obojczykowej. Przesunięcie uderzenia koniuszkowego w lewo wynika z przerostu prawej komory, natomiast przerost lewej komory powoduje przesunięcie w lewo i ku dołowi. W pozycji na lewym boku uderzenie koniuszkowe przemieszcza się naturalnie w lewo i jego lokalizacja traci znaczenie diagnostyczne. W warunkach prawidłowych obszar uderzenia koniuszkowego jest mniejszy niż 2 cm 2. Uderzenie wyczuwalne jest przez krótki czas, obejmujący 1 / 3 skurczu lewej komory. W warunkach nieprawidłowych zwiększa się zasięg oraz powiązane ze sobą siła i czas wyczuwania uderzenia koniuszkowego. Zwiększenie obszaru wyczuwania uderzenia koniuszkowego do ponad 3 cm 2 jest czułym i specyficznym objawem przerostu i powiększenia lewej komory. Interpretację nieprawidłowści uderzenia koniuszkowego przedstawiono w tab Tabela Interpretacja podstawowych nieprawidłowości uderzenia koniuszkowego Uderzenie Rozlane (większa powierzchnia) Unoszące (większa siła i czas trwania) Osłabione Jednostka chorobowa Nieswoiste powiększenie lewej komory Zwężenie zastawki aortalnej Nadciśnienie tętnicze Kardiomiopatia przerostowa Rozedma płuc Wysięk osierdziowy Otyłość 325

Topografia klatki piersiowej. Badanie fizykalne układu krążenia. Topografia klatki piersiowej. Topografia klatki piersiowej 2015-04-23

Topografia klatki piersiowej. Badanie fizykalne układu krążenia. Topografia klatki piersiowej. Topografia klatki piersiowej 2015-04-23 Topografia klatki piersiowej Badanie fizykalne układu krążenia KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 A Pachowa przednia prawa B Obojczykowa środkowa prawa C Mostkowa D Obojczykowa środkowa lewa E Pachowa przednia

Bardziej szczegółowo

Układ krążenia część 2. Osłuchiwanie serca.

Układ krążenia część 2. Osłuchiwanie serca. Układ krążenia część 2 Osłuchiwanie serca. Osłuchiwanie serca Osłuchiwanie serca miejsce osłuchiwania Miejsca osłuchiwania : Zastawka dwudzielna - V międzyżebrze palec przyśrodkowo od lewej linii środkowo-

Bardziej szczegółowo

Zmiany stwierdzane w badaniu przezklatkowym

Zmiany stwierdzane w badaniu przezklatkowym 162 Choroba nadciśnieniowa serca Prezentacja dwuwymiarowa S Przerost (> 12 mm) mięśnia sercowego (od umiarkowanego do znacznego), obejmujący głównie przegrodę międzykomorową, brak odcinkowych zaburzeń

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia i symptomatologia. Piotr Abramczyk

Patofizjologia i symptomatologia. Piotr Abramczyk Patofizjologia i symptomatologia niewydolności serca Piotr Abramczyk Definicja Objawy podmiotowe i przedmiotowe niewydolności serca Obiektywny dowód dysfunkcji serca i i Odpowiedź na właściwe leczenie

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1

1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1 v Wstęp xiii Przedmowa do wydania I polskiego xv Wykaz skrótów xvii 1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1 A. Wywiad perinatalny i z okresu ciąży 1 B. Wywiad po urodzeniu

Bardziej szczegółowo

Wrodzone wady serca u dorosłych

Wrodzone wady serca u dorosłych Wrodzone wady serca u dorosłych - rozpoznane po raz pierwszy w wieku dorosłym - wada mało zaawansowana w dzieciństwie - nie korygowana - wada po korekcji lub zabiegu paliatywnym w dzieciństwie - niewydolność

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA NIEINWAZYJNA I INWAZYJNA WRODZONYCH I NABYTYCH WAD SERCA U DZIECI

DIAGNOSTYKA NIEINWAZYJNA I INWAZYJNA WRODZONYCH I NABYTYCH WAD SERCA U DZIECI DIAGNOSTYKA NIEINWAZYJNA I INWAZYJNA WRODZONYCH I NABYTYCH WAD SERCA U DZIECI Dlaczego dzieci sąs kierowane do kardiologa? Różnice w diagnostyce obrazowej chorób układu krążenia u dorosłych i dzieci Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Przewlekła niewydolność serca - pns

Przewlekła niewydolność serca - pns Przewlekła niewydolność serca - pns upośledzenie serca jako pompy ssąco-tłoczącej Zastój krwi Niedotlenienie tkanek Pojemność minutowa (CO) serca jest zbyt mała do aktualnego stanu metabolicznego ustroju

Bardziej szczegółowo

ASD. 3-14% wad serca. jedna z częstszych wrodzona anomalia. ubytek tkanki przegrody IAS; może być w każdym miejscu; wada izolowana;

ASD. 3-14% wad serca. jedna z częstszych wrodzona anomalia. ubytek tkanki przegrody IAS; może być w każdym miejscu; wada izolowana; ASD ASD 3-14% wad serca jedna z częstszych wrodzona anomalia ubytek tkanki przegrody IAS; może być w każdym miejscu; wada izolowana; (+) PS, TAPVD, VSD, PDA, MS, z.barlowe a. Rozwój przegrody międzyprzedsionkowej

Bardziej szczegółowo

Fizjologia układu krążenia

Fizjologia układu krążenia Fizjologia układu krążenia Ćwiczenie II. l. Badanie fizykalne serca a/ oglądanie klatki piersiowej - punkty i linie orientacyjne, ocena kształtu, budowy klatki piersiowej /symetria, wysklepienie, ruchomość

Bardziej szczegółowo

układu krążenia Paweł Piwowarczyk

układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie Badanie przedmiotowe EKG Pomiar ciśnienia tętniczego Pomiar ciśnienia w tętnicy płucnej Pomiar ośrodkowego ciśnienia żylnego Echokardiografia

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Wielkością i kształtem przypomina dłoń zaciśniętą w pięść. Położone jest w klatce piersiowej tuż za mostkiem. Otoczone jest mocnym, łącznotkankowym

Wielkością i kształtem przypomina dłoń zaciśniętą w pięść. Położone jest w klatce piersiowej tuż za mostkiem. Otoczone jest mocnym, łącznotkankowym Wielkością i kształtem przypomina dłoń zaciśniętą w pięść. Położone jest w klatce piersiowej tuż za mostkiem. Otoczone jest mocnym, łącznotkankowym workiem zwanym osierdziem. Wewnętrzna powierzchnia osierdzia

Bardziej szczegółowo

Typy badań echokardiogaficznych Spoczynkowe Obciążeniowe (wysiłek, dobutamina, dipirydamol, inne) Z dostępu przez klatkę piersiową (TTE) Przezprzełyko

Typy badań echokardiogaficznych Spoczynkowe Obciążeniowe (wysiłek, dobutamina, dipirydamol, inne) Z dostępu przez klatkę piersiową (TTE) Przezprzełyko Podstawy echokardiografii Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Typy badań echokardiogaficznych Spoczynkowe Obciążeniowe (wysiłek,

Bardziej szczegółowo

I KLINIKA POŁOZNICTWA I GINEKOLOGII WUM

I KLINIKA POŁOZNICTWA I GINEKOLOGII WUM I KLINIKA POŁOZNICTWA I GINEKOLOGII WUM CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA CHORÓB SERCA U CIĘŻARNYCH OKOŁO 0,5-1% PRZYCZYNA OKOŁO 10-15% ŚMIERTELNOŚCI MATEK WZROST OBJĘTOŚCI KRWI KRĄŻĄCEJ O 50% WZROST OBJĘTOŚCI MINUTOWEJ

Bardziej szczegółowo

Kardiologia. Aspekty kliniczne. Wskazania kliniczne

Kardiologia. Aspekty kliniczne. Wskazania kliniczne 3 Kardiologia Aspekty kliniczne Wycinkowa echokardiografia jest idealnym narzędziem diagnostycznym do oceny zaburzeń kardiologicznych w stanach zagrożenia życia. Opierając się jedynie na wynikach badania

Bardziej szczegółowo

Ból w klatce piersiowej. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM

Ból w klatce piersiowej. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Ból w klatce piersiowej Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Patomechanizm i przyczyny Źródłem bólu mogą być wszystkie struktury klatki piersiowej, z wyjątkiem miąższu płucnego: 1) serce

Bardziej szczegółowo

Wady serca z przeciekiem lewo-prawym

Wady serca z przeciekiem lewo-prawym Folia Cardiol. 2001, tom 8, supl. B Folia Cardiol. 2001, tom 8, supl. B, B6 B11 Copyright 2001 Via Medica ISSN 1507 4145 Wady serca z przeciekiem lewo-prawym Definicja. Wady, w których dochodzi do przecieku

Bardziej szczegółowo

Stany zagrożenia życia w kardiologii

Stany zagrożenia życia w kardiologii Stany zagrożenia życia w kardiologii II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Rozwarstwienie aorty Tamponada serca Powikłania mechaniczne zawału serca Ostry zespół wieńcowy Zatorowość płucna Obrzęk płuc Ostra

Bardziej szczegółowo

Topografia klatki piersiowej

Topografia klatki piersiowej Badanie fizykalne układu krążenia II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Topografia klatki piersiowej A Pachowa przednia prawa B Obojczykowa środkowa prawa C Mostkowa D Obojczykowa środkowa lewa E Pachowa

Bardziej szczegółowo

Obraz kliniczny chorych z venectazjami lub żyłami siatkowatymi.

Obraz kliniczny chorych z venectazjami lub żyłami siatkowatymi. 1 Obraz kliniczny przewlekłej niewydolności żylnej Autor: Marek Ciecierski Na obraz kliniczny składają się dolegliwości związane z zaburzonym odpływem krwi z żył kończyn dolnych. Jest to całe spectrum

Bardziej szczegółowo

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII Prof. nadzw. dr hab. med. Marek Jemielity Klinika Kardiochirurgii UM w Poznaniu Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa i zawał serca.

Choroba wieńcowa i zawał serca. Choroba wieńcowa i zawał serca. Dr Dariusz Andrzej Tomczak Specjalista II stopnia chorób wewnętrznych Choroby serca i naczyń 1 O czym będziemy mówić? Budowa układu wieńcowego Funkcje układu wieńcowego.

Bardziej szczegółowo

Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa

Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa Ćw. M 11 Pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa Zagadnienia: Oddziaływania międzycząsteczkowe. Siły Van der Waalsa. Zjawisko lepkości. Równanie Newtona dla płynięcia cieczy. Współczynniki lepkości;

Bardziej szczegółowo

OZW istotne elementy wywiadu chorobowego cd.

OZW istotne elementy wywiadu chorobowego cd. OZW istotne elementy wywiadu chorobowego cd. Jakość bólu charakter bólu; Jak można go określić, gdzie odczuwany jest dyskomfort? Promieniowanie Gdzie odczuwany jest ból? Gdzie ten ból bólu promieniuje?

Bardziej szczegółowo

Tętno, Ciśnienie Tętnicze. Fizjologia Człowieka

Tętno, Ciśnienie Tętnicze. Fizjologia Człowieka Tętno, Ciśnienie Tętnicze Fizjologia Człowieka TĘTNO JEST TO SPOWODOWANE PRZEZ SKURCZ SERCA WYCZUWALNE UDERZENIE O ŚCIANĘ NACZYNIA FALI KRWI, KTÓRA PRZEPŁYNĘŁA PRZEZ UKŁAD TĘTNICZY. TĘTNO WYCZUWA SIĘ TAM,

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia procesu zaciskania

Patofizjologia procesu zaciskania Zaciskanie osierdzia rozdział Zaciskanie osierdzia Zagadnienia kluczowe Przyczyny zaciskania osierdzia mogą być różne, objawy natomiast bardzo subtelne. Rozpoznanie niekiedy stawiane jest późno; często

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Podstawy fizyczne elektrokardiografii... 11. 2. Rejestracja elektrokardiogramu... 42. 3. Ocena morfologiczna elektrokardiogramu...

SPIS TREŚCI. 1. Podstawy fizyczne elektrokardiografii... 11. 2. Rejestracja elektrokardiogramu... 42. 3. Ocena morfologiczna elektrokardiogramu... SPIS TREŚCI 1. Podstawy fizyczne elektrokardiografii.............................. 11 Wstęp................................................................ 11 Ogólny opis krzywej elektrokardiograficznej...................................

Bardziej szczegółowo

zakrzepicy żył głębokich i zatoru tętnicy płucnej

zakrzepicy żył głębokich i zatoru tętnicy płucnej Rozpoznanie zakrzepicy żył głębokich i zatoru tętnicy płucnej Objawy zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych są bardzo mało charakterystyczne. Najczęściej występują ból i obrzęk, znacznie rzadziej zaczerwienienie

Bardziej szczegółowo

Układ krążenia. Opieka pielęgniarska w chorobach układu krążenia w WY 152.5.

Układ krążenia. Opieka pielęgniarska w chorobach układu krążenia w WY 152.5. WG Układ krążenia Klasyfikuj prace na temat układu krążenia i chorób, zaburzeń układu krążenia u dzieci w WS 290. Opieka pielęgniarska w chorobach układu krążenia w WY 152.5. Classify works on blood supply

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

b c a. serce b. tętnica c. żyła

b c a. serce b. tętnica c. żyła Spis treści: 1.Budowa układu krwionośnego. 2.Porównanie budowy naczyń krwionośnych. 3.Serce. 4.Budowa wewnętrzna serca. 5.Praca serca. 6.Tętno i ciśnienie krwi. 7.Krążenie krwi. 8.Krążenie wrotne. 9.Bibliografia

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Paweł Hrycaj

Dr hab. med. Paweł Hrycaj Dr hab. med. Paweł Hrycaj Chory z dolegliwościami reumatycznymi Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Katedra Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Mała

Bardziej szczegółowo

Anatomia i fizjologia układu krążenia. Łukasz Krzych

Anatomia i fizjologia układu krążenia. Łukasz Krzych Anatomia i fizjologia układu krążenia Łukasz Krzych Wytyczne CMKP Budowa serca RTG Unaczynienie serca OBSZARY UNACZYNIENIA Układ naczyniowy Układ dąży do zachowania ośrodkowego ciśnienia tętniczego

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

Bóle w klatce piersiowej. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego

Bóle w klatce piersiowej. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego Bóle w klatce piersiowej Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Nadciśnienia Tętniczego Bóle w klatce piersiowej Najczęstsza przyczyna konsultacji szpitalnych Największy niepokój chorego Najczęstsza po

Bardziej szczegółowo

Fizjologia Układu Krążenia 3. seminarium

Fizjologia Układu Krążenia 3. seminarium Fizjologia Układu Krążenia 3. seminarium Cykl sercowy: Skurcz izowolumetryczny: szczyt załamka R - początek skurczu komory skurcz Cardiac zwiększa ciśnienie w Cycle Lewej komorze powyżej ciśnienia w lewym

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki kardiologicznej u dzieci. słowa kluczowe: diagnostyka kardiologiczna, osłuchiwanie serca, EKG, ECHO

Podstawy diagnostyki kardiologicznej u dzieci. słowa kluczowe: diagnostyka kardiologiczna, osłuchiwanie serca, EKG, ECHO WYBRANE PROBLEMY KLINICZNE Janina Aleszewicz-Baranowska 1, Wanda Komorowska 2 1 Klinika Kardiologii Dziecięcej i Wad Wrodzonych Serca, Akademia Medyczna w Gdańsku 2 Międzyuczelniane Uniwersyteckie Centrum

Bardziej szczegółowo

1. I Oddział Kardiologiczno - Angiologiczny ul. Sanatoryjna 7 43-450 Ustroń tel./fax: (+48) (33) 854 58 57; 854 58 59

1. I Oddział Kardiologiczno - Angiologiczny ul. Sanatoryjna 7 43-450 Ustroń tel./fax: (+48) (33) 854 58 57; 854 58 59 PLACÓWKA MEDYCZNA 1. I Oddział Kardiologiczno - Angiologiczny ul. Sanatoryjna 7 43-450 Ustroń tel./fax: (+48) (33) 854 58 57; 854 58 59 ZAKRES ŚWIADCZEŃ MEDYCZNYCH zabiegi angioplastyki wieńcowej z implantacją

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM

OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM OCENA PRZYCZYN I KONSEKWENCJI WYSTĘPOWANIA TĘTNIAKA TĘTNICY PŁUCNEJ U PACJENTÓW Z NADCIŚNIENIEM PŁUCNYM Marcin Kurzyna, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie Grzegorz Harańczyk, StatSoft Polska Choroby

Bardziej szczegółowo

Podstawy echokardiografii

Podstawy echokardiografii Echokardiografia podstawy Podstawy echokardiografii II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 - badanie echokardiograficzne jest metodą oceny serca wykorzystującą ultradźwięki - głowica echokardiografu emituje

Bardziej szczegółowo

Wrodzone wady serca u dorosłych. Część 2.

Wrodzone wady serca u dorosłych. Część 2. Wrodzone wady serca u dorosłych. Część 2. W tej części opisujemy zwężenie odpływu prawej i lewej komory, tetralogię Fallota i inne. 5. Przetrwały przewód tętniczy Nieprawidłowe połączeniem na poziomie

Bardziej szczegółowo

ANATOMIA wykład 2 Układ Sercowo - Naczyniowy. 18 października 2006

ANATOMIA wykład 2 Układ Sercowo - Naczyniowy. 18 października 2006 1. Naczynia krwionośne. tętnice krew płynie od serca do tkanek (sieci naczyń kapilarnych / włosowatych) bez względu na to czy zawierają krew natlenowaną czy odtlenowaną) krew od serca grube ściany oddają

Bardziej szczegółowo

Podstawy echokardiografii

Podstawy echokardiografii Podstawy echokardiografii II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Echokardiografia podstawy - badanie echokardiograficzne jest metodą oceny serca wykorzystującą ultradźwięki - głowica echokardiografu emituje

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK: PIELEGNIARSTWO; I rok I ο PRZEDMIOT: ANATOMIA (ĆWICZENIA 45h) ĆWICZENIE 1 (01.10.2012) ĆWICZENIE 2 (04.10.2012) ĆWICZENIE 3 (08.10.

KIERUNEK: PIELEGNIARSTWO; I rok I ο PRZEDMIOT: ANATOMIA (ĆWICZENIA 45h) ĆWICZENIE 1 (01.10.2012) ĆWICZENIE 2 (04.10.2012) ĆWICZENIE 3 (08.10. KIERUNEK: PIELEGNIARSTWO; I rok I ο PRZEDMIOT: ANATOMIA (ĆWICZENIA 45h) ĆWICZENIE 1 (01.10.2012) - Zapoznanie się z regulaminem i przepisami BHP obowiązującymi na zajęciach. Podstawowe mianownictwo anatomiczne

Bardziej szczegółowo

OBJAWY KLINICZNE MOGĄCE SUGEROWAĆ PATOLOGIĘ W UKŁADZIE KRĄŻENIA LUB W UKŁADZIE MOCZOWYM U DZIECI

OBJAWY KLINICZNE MOGĄCE SUGEROWAĆ PATOLOGIĘ W UKŁADZIE KRĄŻENIA LUB W UKŁADZIE MOCZOWYM U DZIECI OBJAWY KLINICZNE MOGĄCE SUGEROWAĆ PATOLOGIĘ W UKŁADZIE KRĄŻENIA LUB W UKŁADZIE MOCZOWYM U DZIECI Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedry Pediatrii Akademii Medycznej w Poznaniu Dlaczego dzieci

Bardziej szczegółowo

KLINICZNE ZASADY PROWADZENIA TESTÓW WYSIŁKOWYCH Konspekt

KLINICZNE ZASADY PROWADZENIA TESTÓW WYSIŁKOWYCH Konspekt Prof. dr hab. med. Tomasz Kostka KLINICZNE ZASADY PROWADZENIA TESTÓW WYSIŁKOWYCH Konspekt Sprawność fizyczna (fitness) 1. Siła, moc i wytrzymałość mięśniowa (muscular fitness) 2. Szybkość 3. Wytrzymałość

Bardziej szczegółowo

Przyczyny duszności - częstości występowania

Przyczyny duszności - częstości występowania Duszność Część II Przyczyny duszności - częstości występowania Najczęstsze: lewokomorowa niewydolność serca skurcz oskrzeli astma oskrzelowa przewlekła obturacyjna choroba płuc POChP zapalenie płuc zatorowość

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie w Anestezjologii i Intensywnej Terapii Intensywny nadzór w stanach zagrożenia życia udział pielęgniarki.

Monitorowanie w Anestezjologii i Intensywnej Terapii Intensywny nadzór w stanach zagrożenia życia udział pielęgniarki. Monitorowanie w Anestezjologii i Intensywnej Terapii Intensywny nadzór w stanach zagrożenia życia udział pielęgniarki. Monitorowanie Rozpoznawanie i ocena zjawisk fizjologicznych i patologicznych towarzyszących

Bardziej szczegółowo

2015-04-23. Wrodzone wady serca: od 6 do 19 przypadków/1000 żywych urodzeń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK. Wrodzone wady serca u dorosłych:

2015-04-23. Wrodzone wady serca: od 6 do 19 przypadków/1000 żywych urodzeń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK. Wrodzone wady serca u dorosłych: Wrodzone wady serca: od 6 do 19 przypadków/1000 żywych urodzeń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 najczęstsze: dwupłatkowa zastawka aortalna 13,7/1000 żywych urodzeń ubytek przegrody międzykomorowej 4,2/1000

Bardziej szczegółowo

Kardiomegalia u płodu

Kardiomegalia u płodu Kardiomegalia u płodu Kardiomegalia u płodu to powiększenie sylwetki serca płodu w stosunku do klatki piersiowej płodu[4]. Powiększenie sylwetki serca jest uniwersalnym objawem niewydolności krążenia zarówno

Bardziej szczegółowo

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument D043528/02 Annex.

Delegacje otrzymują w załączeniu dokument D043528/02 Annex. Rada Unii Europejskiej Bruksela, 8 marca 2016 r. (OR. en) 6937/16 ADD 1 TRANS 72 PISMO PRZEWODNIE Od: Komisja Europejska Data otrzymania: 7 marca 2016 r. Do: Nr dok. Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny

Bardziej szczegółowo

Badanie przedmiotowe na oddziale intensywnej terapii kardiologicznej

Badanie przedmiotowe na oddziale intensywnej terapii kardiologicznej Badanie przedmiotowe na oddziale intensywnej terapii kardiologicznej Hal A. Skopicki, George Gubernikoff ROZDZIAŁ 4 Ocena stanu ogólnego Podstawowe parametry życiowe Badanie fizykalne głowy, oczu, szyi,

Bardziej szczegółowo

URAZY KLATKI PIERSIOWEJ

URAZY KLATKI PIERSIOWEJ URAZY KLATKI PIERSIOWEJ URAZY KLATKI PIERSIOWEJ W 25 % są przyczyną zgonów MECHANIZM URAZU Bezpośrednie (przenikające, tępe, miażdżące) Pośrednie (deceleracja, podmuch) Najczęściej bez widocznych uszkodzeń

Bardziej szczegółowo

Badania obrazowe w diagnostyce chorób serca. II Katedra i klinika Kardiologii CM UMK

Badania obrazowe w diagnostyce chorób serca. II Katedra i klinika Kardiologii CM UMK Badania obrazowe w diagnostyce chorób serca II Katedra i klinika Kardiologii CM UMK RTG klatki piersiowej Ocenia zarys i wielkość serca, aorty, naczyń krążenia płucnego, wykrywa w ich rzucie zwapnienia

Bardziej szczegółowo

ECHOKARDIOGRAFIA W INTENSYWNEJ TERAPII

ECHOKARDIOGRAFIA W INTENSYWNEJ TERAPII ECHOKARDIOGRAFIA W INTENSYWNEJ TERAPII 03.10.2015 Dr n. med. KATARZYNA KURNICKA PRACOWNIA ECHOKARDIOGRAFII, KLINIKA CHORÓB WEWNĘTRZNYCHI KARDIOLOGII WUM Journal of the American Society of Echocardiography

Bardziej szczegółowo

CHRONIC THROMBOEMBOLIC PULMONARY HYPERTENSION. (Hypertension)

CHRONIC THROMBOEMBOLIC PULMONARY HYPERTENSION. (Hypertension) Przewlekłe zakrzepowo- zatorowe nadciśnienie płucne - CTEPH Skrót angielski: CTEPH CHRONIC THROMBOEMBOLIC PULMONARY HYPERTENSION przewlekłe zakrzepowo- zatorowe nadciśnienie płucne (Chronic) (Thromboembolic)

Bardziej szczegółowo

Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć

Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć Pozycja wyjściowa: leżenie tyłem z piłką lub poduszką pomiędzy kolanami, dłonie ułożone na dolnej części brzucha pod pępkiem. Aby dobrze zrozumieć działanie mięśni dna miednicy zaciśnij pośladki i wszystkie

Bardziej szczegółowo

ZASADY ROZPOZNAWANIA I LECZENIA WRODZONYCH WAD SERCA U DZIECI

ZASADY ROZPOZNAWANIA I LECZENIA WRODZONYCH WAD SERCA U DZIECI ZASADY ROZPOZNAWANIA I LECZENIA WRODZONYCH WAD SERCA U DZIECI Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedry Pediatrii Akademii Medycznej w Poznaniu Wrodzone wady serca częstość występowania 10

Bardziej szczegółowo

6. Badania inwazyjne i zabiegi lecznicze w wadach wrodzonych serca u dzieci

6. Badania inwazyjne i zabiegi lecznicze w wadach wrodzonych serca u dzieci 6. Badania inwazyjne i zabiegi lecznicze w wadach wrodzonych serca u dzieci Joanna Książyk Badanie inwazyjne, zwane potoczne cewnikowaniem serca, to diagnostyczne badanie układu krążenia, przeprowadzane

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

2. SERCE I DUŻE NACZYNIA

2. SERCE I DUŻE NACZYNIA 2. SERCE I DUŻE NACZYNIA METODY BADANIA: Zdjęcie przeglądowe w rzucie tylno-przednim (P-A) oraz bocznym Echokardiografia dwuwymiarowa (2D) oraz dopplerowska Tomografia komputerowa Rezonans magnetyczny

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba niedokrwienna serca zapotrzebowanie na O2 > moŝliwości podaŝy O2 niedotlenienie upośledzenie czynności mięśnia sercowego przemijające trwałe

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii

Przewlekła obturacyjna choroba płuc. II Katedra Kardiologii Przewlekła obturacyjna choroba płuc II Katedra Kardiologii Definicja Zespół chorobowy charakteryzujący się postępującym i niecałkowicie odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe.

Bardziej szczegółowo

II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK

II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 6 elektrod przedsercowych V1 do V6 4 elektrody kończynowe Prawa ręka Lewa ręka Prawa noga Lewa noga 1 2 Częstość i rytm Oś Nieprawidłowości P Odstęp PQ Zespół QRS (morfologia,

Bardziej szczegółowo

Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej

Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej Nieinwazyjne badanie diagnostyczne układu krążenia stanowią podstawową metodę, wykorzystywaną w rozpoznawaniu jak i monitorowaniu

Bardziej szczegółowo

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA PAMIĘTAJ!!! TEKST PODKREŚLONY LUB WYTŁUSZCZONY JEST DO ZAPAMIĘTANIA. Opracował: mgr Mirosław Chorąży Zasłabnięcie

Bardziej szczegółowo

Układ krążenia krwi. Bogdan Walkowiak. Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka. 2014-11-18 Biofizyka 1

Układ krążenia krwi. Bogdan Walkowiak. Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka. 2014-11-18 Biofizyka 1 Wykład 7 Układ krążenia krwi Bogdan Walkowiak Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka 2014-11-18 Biofizyka 1 Układ krążenia krwi Source: INTERNET 2014-11-18 Biofizyka 2 Co

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Spis Tabel i rycin. Spis tabel

Spis Tabel i rycin. Spis tabel Spis Tabel i rycin Spis tabel 1. Podział stawów ze względu na ilość osi ruchów i ukształtowanie powierzchni stawowych. 20 2. Nazwy ruchów w stawach człowieka w pozycji anatomicznej..... 21 3. Zestawienie

Bardziej szczegółowo

MODEL FUNKCJONOWANIA UKŁADU KRĄŻENIA [ BAP_2014969.doc ]

MODEL FUNKCJONOWANIA UKŁADU KRĄŻENIA [ BAP_2014969.doc ] MODEL FUNKCJONOWANIA UKŁADU KRĄŻENIA [ ] Użytkowanie Jak napełnić model układu krążenia? 1. Model ułożyć poziomo, płasko na stole. 2. Odłączyć niebieskie rurki od układu krążenia, łączenie znajduje się

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Podstawowa wiedza z zakresu biologii ogólnej na poziomie szkoły średniej. Poznanie podstawowych układów budowy anatomicznej człowieka

Zaawansowany. Podstawowa wiedza z zakresu biologii ogólnej na poziomie szkoły średniej. Poznanie podstawowych układów budowy anatomicznej człowieka Kierunek PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Anatomia Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy Wymagania wstępne Zaawansowany

Bardziej szczegółowo

II KATEDRA KARDIOLOGII COLLEGIUM MEDICUM WBYDGOSZCZY UMK w TORUNIU. Chory z bólem w klatce piersiowej

II KATEDRA KARDIOLOGII COLLEGIUM MEDICUM WBYDGOSZCZY UMK w TORUNIU. Chory z bólem w klatce piersiowej II KATEDRA KARDIOLOGII COLLEGIUM MEDICUM WBYDGOSZCZY UMK w TORUNIU Chory z bólem w klatce piersiowej Schorzenia narządów klatki piersiowej ranga problemu Najczęstszym objawem schorzenia narządów i tkanek

Bardziej szczegółowo

Chirurgia - klinika. złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja

Chirurgia - klinika. złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja złamania szyjki kości udowej podwieszenie na taśmach wyciągowych na 6 tyg.; proteza metalowa; leczenie operacyjne złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja złamania trzonu kości udowej

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Badanie ultrasonograficzne tętnic szyjnych w odcinku zewnątrzczaszkowym

Badanie ultrasonograficzne tętnic szyjnych w odcinku zewnątrzczaszkowym 5 Badanie ultrasonograficzne tętnic szyjnych w odcinku zewnątrzczaszkowym Radosław Kaźmierski W niniejszym rozdziale omówiono jeden z najważniejszych elementów badania ultrasonograficznego w neurologii

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Ultrasonografia (USG)

Ultrasonografia (USG) 48 Ultrasonografia (USG) Ultrasonografia (USG) to nieinwazyjna, atraumatyczna metoda diagnostyczna, pozwalająca na uzyskanie obrazu przekroju badanego obiektu. Metoda ta wykorzystuje zjawisko rozchodzenia

Bardziej szczegółowo

10. Zmiany elektrokardiograficzne

10. Zmiany elektrokardiograficzne 10. Zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowyh 309 Zanim zaczniesz, przejrzyj streszczenie tego rozdziału na s. 340 342. zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowych

Bardziej szczegółowo

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Zbigniew Gugnowski GRK Giżycko 2014 Opracowano na podstawie: Wytycznych ESC dotyczących rozpoznania oraz

Bardziej szczegółowo

Dział IV. Fizjologia układu krążenia

Dział IV. Fizjologia układu krążenia Dział IV Fizjologia układu krążenia UWAGA! Dwiczenia 1 i 2 odbywad się będą systemem rotacyjnym zgodnie z niżej podanym podziałem. Dw. 1. Serce cz. I. Cykl hemodynamiczny serca. Badanie fizykalne serca.

Bardziej szczegółowo

II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK

II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2015 Kardiologia inwazyjna - terminologia DIAGNOSTYKA: Koronarografia Cewnikowanie prawego serca Badanie elektrofizjologiczne LECZENIE: Angioplastyka wieńcowa Implantacje

Bardziej szczegółowo

rok szkolny 2012/2013

rok szkolny 2012/2013 Projekt Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I-III szkół podstawowych W zdrowym ciele proste plecy Realizator Hanna Antoń Termin 20 XI 2012r. - Liczba godzin 60 rok szkolny 2012/2013

Bardziej szczegółowo

II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK

II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Prawy przedsionek odbiera krew z krążenia wielkiego Zastawka trójdzielna między prawym przedsionkiem a prawą komorą Prawa komora pompuje krew do krążenia płucnego Zastawka

Bardziej szczegółowo

Wydział Medycyny Osteopatycznej Podkowiańska Wyższa Szkoła Medyczna

Wydział Medycyny Osteopatycznej Podkowiańska Wyższa Szkoła Medyczna Wydział Medycyny Osteopatycznej Podkowiańska Wyższa Szkoła Medyczna Diagnostyka osteopatyczna stawów krzyżowo biodrowych i przegląd osteopatycznych zabiegów Dysfunkcje somatyczne/uszkodzenia somatyczne

Bardziej szczegółowo

KOSZYKI PYTAŃ EGZAMINU SPECJALIZACYJNEGO Z KARDIOLOGII

KOSZYKI PYTAŃ EGZAMINU SPECJALIZACYJNEGO Z KARDIOLOGII KOSZYKI PYTAŃ EGZAMINU SPECJALIZACYJNEGO Z KARDIOLOGII 1. KOSZYK I Kardiologia ambulatoryjna i konsultacyjna (100 pytań) 2. KOSZYK II Kardiologia kliniczna (100 pytań) 3. KOSZYK III Ostre stany kardiologiczne

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

Karta Opisu Przedmiotu

Karta Opisu Przedmiotu Politechnika Opolska Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów Specjalność Forma studiów Semestr studiów Nazwa przedmiotu Fizjoterapia Praktyczny Studia

Bardziej szczegółowo

Karta Opisu Przedmiotu

Karta Opisu Przedmiotu Politechnika Opolska Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów Specjalność Forma studiów Semestr studiów Nazwa przedmiotu Subject Title Clinical physiotherapy

Bardziej szczegółowo

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo

Wykaz mian anatomicznych obowiązujących na zaliczeniu praktycznym z Anatomii dla Kierunku Ratownictwo Medyczne i Pielęgniarstwo 2014/15

Wykaz mian anatomicznych obowiązujących na zaliczeniu praktycznym z Anatomii dla Kierunku Ratownictwo Medyczne i Pielęgniarstwo 2014/15 Wykaz mian anatomicznych obowiązujących na zaliczeniu praktycznym z Anatomii dla Kierunku Ratownictwo Medyczne i Pielęgniarstwo 2014/15 Kolokwium I: Klatka piersiowa, grzbiet i kończyna górna Typowy kręg

Bardziej szczegółowo

Świeży zawał mięśnia sercowego.

Świeży zawał mięśnia sercowego. Świeży zawał mięśnia sercowego. Każda komórka ludzkiego organizmu włączając w to komórki mięśnia sercowego (kardiomiocyty) potrzebują tlenu do normalnego funkcjonowania. Jednak czynność komórek zaczyna

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Olicard 40 retard 40 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde Isosorbidi mononitras

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Olicard 40 retard 40 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde Isosorbidi mononitras Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Olicard 40 retard 40 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde Isosorbidi mononitras Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem

Bardziej szczegółowo

Elektrokardiografia: podstawy i interpretacja

Elektrokardiografia: podstawy i interpretacja Elektrokardiografia: podstawy i interpretacja Podstawy EKG 1887 rok- Waller dokonał bezpośredniego zapisu potencjałów serca. 1901 rok- galwanometr strunowy Einthovena pozwolił na rejestrację czynności

Bardziej szczegółowo

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa

Scyntygrafia nerek. Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Scyntygrafia nerek Zakład Medycyny Nuklearnej SP CSK Warszawa Podział badań scyntygraficznych Scyntygrafia nerek Inne Dynamiczna Statyczna Angioscyntygrafia Pomiar klirensu nerkowego Test z kaptoprilem

Bardziej szczegółowo

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM

Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym. Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Przewlekła obturacyjna choroba płuc w wieku podeszłym Maria Korzonek Wydział Nauk o Zdrowiu PAM Występowanie POCHP u ludzi starszych POCHP występuje u 46% osób w wieku starszym ( III miejsce) Choroby układu

Bardziej szczegółowo

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23

Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA 2015-04-23 Definicja INFEKCYJNE ZAPALENIE WSIERDZIA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wewnątrznaczyniowe zakażenie obejmujące struktury serca (np. zastawki, wsierdzie komór i przedsionków), duże naczynia krwionośne

Bardziej szczegółowo

Wybierz życie dbaj o układ krążenia

Wybierz życie dbaj o układ krążenia Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach Wydział Nadzoru nad Systemem Opieki Zdrowotnej Oddział ds. Chorobowości Hospitalizowanej Wybierz życie dbaj o układ krążenia Katowice 2010 Śląski Urząd Wojewódzki w

Bardziej szczegółowo