Recenzenci Prof. zw. dr hab. Ewa Kucharska-Stasiak Prof. zw. dr hab. Halina Henzel. Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Recenzenci Prof. zw. dr hab. Ewa Kucharska-Stasiak Prof. zw. dr hab. Halina Henzel. Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz"

Transkrypt

1

2

3

4

5 Recenzenci Prof. zw. dr hab. Ewa Kucharska-Stasiak Prof. zw. dr hab. Halina Henzel Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga Witecka Copyright by Wydawnictwo Key Text ISBN: Warszawa 2013 Wydanie publikacji dofinansowane przez Politechnikę Częstochowską Wydział Zarządzania Wydawnictwo Key Text sp. z o.o. ul. Sokołowska 9, lok. 410, Warszawa tel , faks wew

6 Spis treści Wstęp Rozdział 1 Nieruchomości jako przedmiot inwestowania Specyficzne cechy nieruchomości Inwestowanie na rynku nieruchomości Źródła i techniki finansowania rynku nieruchomości Rynek nieruchomości a sektor bankowy Modele finansowania rynku nieruchomości Model banku komercyjnego Model banku hipotecznego Model oszczędzania kontraktowego Model rynku wtórnego Rozdział 2 Sektor bankowy jako główne źródło finansowania rynku nieruchomości Geneza i ewolucja bankowości hipotecznej Banki uniwersalne i hipoteczne podobieństwa i różnice Aktywność banków hipotecznych na rynku nieruchomości w Polsce Finansowanie rynku nieruchomości przez system bankowy w Polsce na tle innych krajów Rozdział 3 Ryzyko inwestowania w nieruchomości Klasyfikacja czynników ryzyka finansowania nieruchomości Identyfikacja i ocena czynników ryzyka działalności inwestycyjnej Instrumenty kontroli poszczególnych rodzajów ryzyka Rozdział 4 Znaczenie bankowości hipotecznej w finansowaniu rynku nieruchomości w Polsce Ocena oferty kredytowej banków uniwersalnych i hipotecznych z punktu widzenia kredytobiorcy Ocena atrakcyjności oferty kredytowej banków hipotecznych i uniwersalnych z punktu widzenia kredytobiorcy indywidualnego Ocena oferty kredytowej banków uniwersalnych i hipotecznych z punktu widzenia dewelopera

7 4.2. Finansowanie inwestycji w nieruchomości przez depozyty i emisje listów zastawnych Ocena uwarunkowań i zmian wpływających na tendencje rozwojowe banków hipotecznych na rynku nieruchomości w Polsce Podsumowanie Szanse i zagrożenia związane z finansowaniem rynku nieruchomości w Polsce Bibliografia

8 Wstęp Inwestowanie na rynku nieruchomości wymaga dużego kapitału. Wysoka kapitałochłonność inwestycji na tym rynku powoduje, że na etapie ich finansowania występuje duży udział źródeł obcych, głównie kredytów i pożyczek. Na potrzeby finansowania inwestycji na międzynarodowym rynku nieruchomości powstało kilka znacznie różniących się modeli. W Stanach Zjednoczonych w 1938 r. państwo utworzyło agencję rządową Federal National Mortgage Association, która skupuje od szerokiej sieci instytucji finansowych wierzytelności z tytułu kredytów hipotecznych i na ich podstawie emituje obligacje hipoteczne (model amerykański). Efektywne funkcjonowanie rozwiązania amerykańskiego wymaga zaangażowania instytucji państwowych. Rozwiązanie charakterystyczne dla Europy polega na wykorzystaniu wierzytelności kredytowych zabezpieczonych hipotecznie jako gwarancji zwrotu pieniędzy zainwestowanych w hipoteczne papiery wartościowe, tzw. listy zastawne (model bankowości hipotecznej). Według tego modelu wierzytelności pozostają w bilansie banku. Tradycyjną formą finansowania inwestycji na rynku nieruchomości jest finansowanie z depozytów przez banki uniwersalne (model bankowości uniwersalnej). Model ten szczególnie silnie jest rozwinięty we Francji, Włoszech i w Hiszpanii. Wykreowany został również model kredytu kontraktowego, który polega na połączeniu celowego oszczędzania na mieszkanie z późniejszym kredytowaniem inwestycji. Na rynku europejskim silnie rozwijał się model banków hipotecznych (model ten dominuje w Niemczech i Danii). Instytucje te są wyspecjalizowane w zdobywaniu długoterminowych funduszy przez emisję listów zastawnych. Z pewnością istotnym czynnikiem pobudzającym jego rozwój jest wzrost zainteresowania hipotecznymi listami zastawnymi ze strony inwestorów. Głównym powodem były atrakcyjne w długim okresie stopy zwrotu oraz niskie ryzyko w porównaniu z inwestycjami w akcje. Wartość emisji listów zastawnych emitowanych przez kraje Unii Europejskiej w 1998 r. wynosiła już wtedy 1281,5 mld euro. Inwestorami w europejskie hipoteczne listy zastawne są inwestorzy z USA oraz Kanady, Austrii, krajów azjatyckich, RPA oraz Arabii Saudyjskiej, a z krajów europejskich ze Szwajcarii, Włoch, Wielkiej Brytanii, Irlandii i krajów skandynawskich. Duże emisje listów zastawnych na rynki międzynarodowe związane są z trzema zasadniczymi przyczynami: 1) wzrostem popytu międzynarodowych inwestorów, 2) rosnącymi problemami płynnościowymi banków uniwersalnych, 3) wysokimi kosztami finansowania działalności kredytowej przez depozyty.

9 8 Wstęp Rozwój rynku nieruchomości w Polsce wymagał wprowadzenia dodatkowego systemu jego kredytowania przez powołanie banków hipotecznych. Banki uniwersalne w Polsce nie mogą bowiem przeznaczyć dużej puli kapitału na finansowanie rynku nieruchomości, ponieważ obsługują całą gospodarkę, a rynek nieruchomości wymaga kredytów długoterminowych (15, 20, 25-letnich, a nawet dłuższych). Nie mają one także długoterminowych depozytów, aby przeznaczyć je na kredytowanie rynku nieruchomości. Dlatego też wydawało się, że model banku hipotecznego posiada więcej zalet od innych modeli finansowania rynku nieruchomości. Koncentruje się on tylko na finansowaniu rynku nieruchomości, zdobywając kapitał przez emisję listów zastawnych, które stanowią odmrożenie kapitału wcześniej ulokowanego w akcję kredytową. Na 13 stycznia 2008 r. BPH Bank Hipoteczny pozyskał 960 mln zł z emisji listów zastawnych, BRE Bank Hipoteczny około 810 mln zł, a cały rynek kredytów hipotecznych w Polsce wynosił 110 mld zł. Zasadniczym krokiem w powołaniu banków hipotecznych było uchwalenie ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych z 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. nr 140, poz. 940 oraz Dz. U. nr 99, poz. 919). Zgodnie z tą ustawą podstawową czynnością banku hipotecznego jest udzielanie kredytów zabezpieczonych hipotekami i emitowanie na tej podstawie listów zastawnych. Na rynku nieruchomości działają zarówno banki uniwersalne, jak i banki hipoteczne jako kredytodawcy konkurujący o klientów. Oceniając aktualną sytuację w sektorze bankowym i na rynku nieruchomości oczekiwano, że działalność banków hipotecznych zacznie odgrywać znaczącą rolę w finansowaniu rynku nieruchomości. Jednak udział kredytów udzielonych przez banki hipoteczne w Polsce nie jest duży w 2007 r. stanowił 2,6% kredytów na nieruchomości udzielonych przez sektor bankowy ogółem. List zastawny jako instrument refinansowania kredytów hipotecznych powinien zająć istotne miejsce w finansowaniu inwestycji na rynku nieruchomości. Chociaż obecnie na rynku kredytów hipotecznych w Polsce banki uniwersalne posiadają dominującą pozycję, to model bankowości hipotecznej jest teoretycznie lepszym rozwiązaniem od bankowości uniwersalnej i wydaje się, że powinien odgrywać główną rolę w systemie finansowania rynku nieruchomości. Dlatego też podstawowym celem tego opracowania jest przedstawienie obecnej roli banków hipotecznych w Polsce, a także wskazanie na konieczność wprowadzenia niezbędnych zmian w systemie bankowym oraz na rynku nieruchomości, aby bankowość hipoteczna stała się znaczącą formą finansowania rynku nieruchomości w Polsce. Celem niniejszego opracowania jest także próba przedstawienia problematyki dotyczącej sektora bankowego na rynku nieruchomości. Ze względu na złożoność i wieloaspektowość podjętej tematyki skoncentrowano się na najistotniejszych, z punktu widzenia celu pracy, zagadnieniach dotyczących szczególnie bankowości hipotecznej w odniesieniu do rynku nieruchomości. Wykazano zalety finansowania rynku nieruchomości przez bankowość hipoteczną, a szczególnie banki hipoteczne, oraz wskazano bariery ich rozwoju w Polsce. Przeprowadzone analizy rynku dotyczyły:

10 Wstęp 9 1) oceny atrakcyjności oferty kredytowej banków uniwersalnych i banków hipotecznych z punktu widzenia kredytobiorcy, 2) oceny kosztów finansowania inwestycji w nieruchomości przez depozyty i emisje listów zastawnych, 3) oceny uwarunkowań i zmian wpływających na tendencje rozwojowe banków hipotecznych na rynku nieruchomości w Polsce. Wykorzystanie powszechnie stosowanych metod badawczych i technik gromadzenia danych pozwoliło na wyselekcjonowanie barier rozwoju bankowości hipotecznej w Polsce, co umożliwiło wskazanie niezbędnych zmian na rynku nieruchomości i w jego otoczeniu, aby model bankowości hipotecznej stanowił przyszłościowe rozwiązanie systemu bankowego w Polsce. W niniejszym opracowaniu można wyróżnić dwie części. Część pierwsza obejmująca rozdziały 1 3 jest poświęcona cechom nieruchomości oraz rynkowi nieruchomości w kontekście ich wpływu na proces finansowania. Poddano wnikliwej analizie prawidłowości zachodzące na rynku kredytów hipotecznych za granicą i w Polsce. Rozdział 3 nie dotyczy bezpośrednio bankowości hipotecznej, lecz wnosi do omawianego tematu ważne i wartościowe elementy. Zaprezentowano w nim, zgodnie z Nową Umową Kapitałową, nowe zmodyfikowane podejście standardowe oparte na ratingu wewnętrznym. Podkreślono, że wprowadza ona takie regulacje, które stanowią gwarancje, że banki będą utrzymywały rezerwy kapitałowe na wypadek ryzyka kredytowego, rynkowego lub operacyjnego. W części drugiej (rozdział 4) przeprowadzono ocenę atrakcyjności oferty kredytowej banków uniwersalnych i banków hipotecznych, która stanowi pogłębioną ocenę modelu bankowości hipotecznej i bankowości uniwersalnej w Polsce. Przeprowadzono również analizę i ocenę kosztów finansowania inwestycji w nieruchomości, poniesionych przy finansowaniu przez depozyty (właściwość banków uniwersalnych) oraz przez emisję listów zastawnych (właściwość banków hipotecznych). W podsumowaniu zaprezentowano wnioski wynikające z analizy danych empirycznych w porównaniu z danymi teoretycznymi. Stały się one podstawą oceny uwarunkowań rozwoju bankowości hipotecznej na rynku nieruchomości w Polsce i wskazania niezbędnych kierunków zmian wpływających na ich tendencje rozwojowe. Forma bankowości hipotecznej powinna stać się dominującym modelem finansowania rynku nieruchomości w Polsce.

11

12 1.1. Specyficzne cechy nieruchomości 11 Rozdział 1 Nieruchomości jako przedmiot inwestowania 1.1. Specyficzne cechy nieruchomości Nieruchomość towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów. Początkowo pełniła funkcję obiektu użytkowego, stanowiąc miejsce zamieszkania czy prowadzenia działalności gospodarczej. Z biegiem czasu zaczęła spełniać coraz więcej funkcji, stając się nie tylko obiektem użytkowym, lecz także m.in. inwestycyjnym, nabywanym dla zabezpieczenia kapitału czy osiągania dochodów. Mnogość funkcji, jakie spełnia nieruchomość, powoduje, że jest ona przedmiotem zainteresowania zarówno wielu dyscyplin naukowych (prawa, ekonomii, finansów, rolnictwa, sadownictwa, leśnictwa, inżynierii budowlanej, geodezji), jak i urbanistów, architektów, geologów, gleboznawców czy geografów. Wiedza dotycząca nieruchomości ma bardzo szeroki i interdyscyplinarny charakter. Problematyka dotycząca nieruchomości w aspekcie ekonomicznym jest bardzo znacząca w realiach gospodarki rynkowej. Rola tego dobra jako składnika majątku narodowego, jej rynkowy charakter oraz specyficzne cechy jako towaru czy obiektu inwestowania powodują, że zajmuje ona główne miejsce w każdej gospodarce rynkowej. Badanie nieruchomości, a w szczególności analiza rynku nieruchomości, napotyka wiele barier, które wynikają m.in. z jej specyficznych cech. Definicja nieruchomości zawarta w art. 46 kodeksu cywilnego (k.c.) 1 stanowi, że ( ) nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej, stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntami związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Powyższa definicja pozwala wyodrębnić trzy rodzaje nieruchomości: 1. Nieruchomości gruntowe powstają przez wyodrębnienie części powierzchni ziemi jako przedmiotu osobnej własności. Rozciągają się one na przestrzeni, nad i pod powierzchnią gruntu w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze jego przeznaczenie. Zgodnie z art. 143 k.c. przedmiotem własności właściciela gruntu są jedynie wody stojące stanowiące część składową gruntów, ko- 1 Ustawa z 17 listopada 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 43, 1964, z późn. zm.).

13 12 Rozdział 1. Nieruchomości jako przedmiot inwestowania paliny znajdujące się w obrębie danej nieruchomości, leżące powyżej dolnej jej granicy oraz słup powietrza ponad ziemią (do ograniczonej prawem lotniczym wysokości) wewnątrz geometrycznego kształtu nieruchomości gruntowej. 2. Nieruchomości budynkowe powstają jako fikcja prawna, gdyż grunt i budynek są ze sobą ściśle i nierozerwalnie związane. Potrzeby gospodarcze jednak zmusiły do rozdzielenia własności budynku od własności gruntu, na co zezwala użytkowanie wieczyste (art. 235 k.c.) 2, polegające na przeniesieniu przez właściciela gruntu na rzecz użytkownika wieczystego prawa do wyłącznego korzystania z gruntu, co pozwala mu normalnie korzystać z budynku będącego własnością użytkownika wieczystego. 3. Nieruchomości lokalowe powstają na podstawie przepisów ustawy o własności lokali z 25 czerwca 1994 r. 3. Istota nieruchomości lokalowej polega na tym, że można z niej korzystać samodzielnie jak z innych nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o własności lokali na nieruchomość lokalową składa się: QQ lokal mieszkalny, czyli zespół izb przeznaczony na stały pobyt ludzi, wraz z pomieszczeniami pomocniczymi, QQ część wspólna, QQ część przynależna (piwnica, strych, garaż, komórka), QQ grunt. Nieruchomości jako dobra ekonomiczne odznaczają się specyfiką, na którą składają się cechy fizyczne, ekonomiczne i instytucjonalno-prawne. Niektóre z nich mają istotny wpływ na efektywność finansowania działalności inwestycyjnej i deweloperskiej. Cechy nieruchomości wraz ze skutkami ich specyfiki dla procesu finansowania przedstawiono w tabeli 1.1. Analiza istoty cech nieruchomości oraz ich wpływu na proces finansowania nieruchomości potwierdza, że w realiach gospodarki rynkowej decydująca wydaje się grupa cech ekonomicznych, a szczególnie lokalizacja (położenie ekonomiczne), ponieważ o wartości nieruchomości decyduje wypadkowa popytu i podaży na danym rynku lokalnym. Do cech stymulujących działalność inwestycyjną na rynku nieruchomości należy zaliczyć deficytowość (cecha ekonomiczna), natomiast z grupy cech fizycznych nieruchomość i trwałość oraz istnienie i działalność instytucji i stowarzyszeń funkcjonujących na rynku nieruchomości, które należy zaliczyć do cech instytucjonalno- prawnych. Cechy, które będą wpływały negatywnie na aktywność inwestycyjną na rynku nieruchomości, a zatem i na popyt na kredyty, to: złożoność fizyczna, różnorodność i niepodzielność (cechy fizyczne) oraz wysoka kapitałochłonność i mała płynność (cechy ekonomiczne). Natomiast prawa dotyczące nieruchomości czy też lokalizacja i współzależność są to cechy, które w zależności od ich konkretnego charakteru mogą wpływać stymulująco na działalność inwestycyjną bądź też obniżać aktywność inwestorów na rynku nieruchomości. 2 Art. 235 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, 1964, poz. 93 z późn. zm.). 3 Ustawa o własności lokali (Dz. U. z 1994 r. nr 85, poz. 188, art. 2 ust. 1 i ust. 3).

14 1.1. Specyficzne cechy nieruchomości 13 Tabela 1.1. Cechy nieruchomości wpływające na proces inwestowania Lp. Cecha nieruchomości Istota cechy Skutki dla procesu finansowania 1. Złożoność Nieruchomość składa się z wielu elemen tów, np. grunt, budynki, budowle Cechy fizyczne Nieruchomość może być powiększona o tzw. naniesienia, czyli np. budynki i budowle. Powiększenie to wymaga nakładów kapitałowych, często finansowanych ze źródeł obcych (kredytem hipotecznym). Złożoność utrud nia wycenę nieruchomości, np. na cele zabezpie czenia kredytowego w związku z odmiennymi cechami elementów składo wych. 2. Nieruchomość Stałość w miejscu Nieruchomość nie może być przemieszczana w celu uniknięcia praw skierowa nych przeciw niej. Łatwość obciążania nieruchomości związana np. z zabezpieczeniem kredytu hipotecznego. Jednakże stałość w miejscu rodzi ryzyko finansowania nieruchomości związane ze zmianą jej funkcji wynikającej ze zmian w planie zagospodarowania przestrzennego. Lo kalny charakter rynku nieruchomości wpływa na jej wartość i na aktywność inwesto rów, a tym samym aktywność podmiotów finansujących inwestycje na rynku lokal nym. 3. Trwałość Niezniszczalność fizyczna gruntu oraz wysoka trwałość budynków i budowli 4. Różnorodność Brak dwóch takich samych nieru chomości (np. dwóch identycznych nieruchomości gruntowych, cho ciażby ze względu na ich lokaliza cję, również nieruchomości budyn kowych i lokalowych) Postrzeganie nieruchomości jako lokaty kapitału lub dążenie do ochrony kapi tału przed inflacją. Trwałość pozwala na wyodrębnienie wielu praw dotyczących nieruchomości, np. użytkowania wieczystego, które to mogą być przedmiotem obrotu rynko wego oraz przedmiotem zabezpieczenia kredytowego. Różnorodność stanowi problem w momencie wyceny nieruchomości przepro wadzanej często na potrzeby finansowania ze względu na jej jedyny, nie powtarzalny charakter.

15 14 Rozdział 1. Nieruchomości jako przedmiot inwestowania cd. tabeli Niepodzielność Cecha ta odnosi się do fizycznego braku rozdzielenia gruntu od budynku oraz kubatury 1. Deficytowość Niewystarczająca ilość w stosunku do zapotrzebowania, w odniesieniu do cech posiadanych przez nieruchomość, takich jak lokalizacja, rozwiązania architektoniczne i materiałowe 2. Lokalizacja Dotyczy ona zarówno lokalizacji pod względem fizycznym, jak i ekonomicznym, przy czym lokalizacja ekonomiczna odgrywa tu pierwszorzędną rolę 3. Współzależność Cecha ta określa wysoką korelację pomiędzy sposobem użytkowania, zmianami w obszarze funkcjonowania nieruchomości, Zmiany w popycie, wynikające ze zmienności koniunktury gospodarczej na obiekty o określonej kubaturze, nie mogą wywołać jako skutku łatwego dopasowania się do istniejących warunków. Zmiany te decydują o różnych kosztownych zabiegach technicznych, np. powodują konieczność adaptacji dla innej funkcji. Sektor finansowania nieruchomości musi także przewidzieć zmiany w wykorzystaniu nieruchomości, a co za tym idzie w jej dochodowości, związane nie tylko z miejscem w cyklu koniunkturalnym, lecz także z błędną lokalizacją nieruchomości w stosunku do pełnionej przez nią funkcji. Cechy ekonomiczne Rzadkość (ograniczona ilość) nieruchomości np. o określonej lokalizacji (w centrum miasta) określa proporcje między podażą tych nieruchomości a popytem na nie, wpływając na ich wartość. Poziom wartości będzie się zmieniał w zależności od tych proporcji. Sektor finansowania nieruchomości będzie chętnie finansował nieruchomości charakteryzujące się wysoką deficytowością, a co za tym idzie odpowiednią proporcją między podażą a popytem, określającą atrakcyjność takiej inwestycji. Nadpodaż nieruchomości w okresie spłat kredytu prowadzi do wzrostu ryzyka kredytodawcy. Trafność wyboru lokalizacji przede wszystkim pod względem ekonomicznym ma decydujące znaczenie dla określonego sposobu użytkowania nieruchomości. Odpowiednie położenie, otoczenie i dostępność determinują wysoką dochodowość nieruchomości, co zwiększa możliwości finansowania takiej nieruchomości ze źródeł obcych. Zmiany w otoczeniu finansowanej nieruchomości mogą mieć decydujące znaczenie i w znaczny sposób wpływać na wartość nieruchomości, a zatem i na słuszność decyzji jej finansowania. Sama jakość nieruchomości będzie miała drugorzędne znaczenie na tle

16 2.1. Geneza i ewolucja bankowości hipotecznej 63 Rozdział 2 Sektor bankowy jako główne źródło finansowania rynku nieruchomości 2.1. Geneza i ewolucja bankowości hipotecznej Działalność gospodarcza człowieka zależy w znacznej mierze od posiadanych przez niego nieruchomości stanowiących podstawę produkcji dóbr i usług materialnych oraz niematerialnych. Pełnią one funkcję czynnika produkcji. Ponieważ rynki nieruchomości charakteryzują się wysoką kapitałochłonnością, występuje na nich duża koncentracja działalności sektora finansowego. W finansowaniu rynku nieruchomości uczestniczy głównie sektor bankowy oraz instytucje rynku kapitałowego. Podstawową rolę odgrywają jednak banki. System bankowy jest definiowany przez prawo bankowe, które można rozpatrywać w szerokim i wąskim ujęciu. Szeroko rozumiane prawo jest zbiorem norm prawnych, ujętych w kilku ustawach oraz licznych aktach wykonawczych regulujących działalność banków 1, w węższym znaczeniu stanowi podstawowa ustawę określającą działalność i organizację banków 2. Powstanie i rozwój bankowości datuje się od XVII w. Pierwszym bankiem emisyjnym był Bank Szwecji (1668 r.) oraz Bank Anglii (uznawany za najstarszy bank centralny 1694 r.) 3. Od roku 1800 na świecie były powoływane kolejno Bank Francji (1800 r.), Bank Holandii (1814 r.), Narodowy Bank Austrii i Bank Norweski (1817 r.), Bank Belgii (1850 r.), Bank Hiszpanii (1856 r.), Państwowy Bank Rosji (1860 r.), Niemiecki Bank Rzeszy (1875 r.), Bank Japonii (1882 r.), System Rezerwy Federalnej (FED) jako bank centralny Stanów Zjednoczonych (1913 r.). Na ziemiach polskich decyzją ministra Skarbu Królestwa Polskiego Ksawerego Druckiego -Lubeckiego w 1828 r. został powołany bank centralny Bank Polski, stając się centralną instytucją finansową 4. W roku 1860 odebrano mu przywilej emisji papierów wartościowych, a w 1886 r. przekształcono w oddział rosyjskiego Banku 1 Z. Krzyżkiewicz, Podręcznik do nauki bankowości, Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1999, s Tamże, s W. Baka, Bankowość centralna funkcje metody organizacja, Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1998, s B. Pietrzak, Narodowy Bank Polski, w: Bankowość, J. Głuchowski, J. Szambelańczyk (red.), Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej, Poznań 1999, s. 84.

17 64 Rozdział 2. Sektor bankowy jako główne źródło finansowania rynku nieruchomości Państwa. Również w 1916 r. powstała Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa (PKKP) jako instytucja emisyjna, jednocześnie obsługująca procesy gospodarcze w Generalnym Gubernatorstwie Warszawskim. W dniu 11 stycznia 1924 r. Sejm RP powołał Bank Polski SA, który czynności operacyjne zaczął wykonywać 28 kwietnia 1924 r. Po wybuchu II wojny światowej w wyniku ewakuacji Bank Polski 5 września 1939 r. wraz ze swoimi podstawowymi aktywami (złotem) poprzez Rumunię i Francję trafił do Londynu, gdzie przetrwał okres okupacji hitlerowskiej w Polsce. Do kraju Bank z zapasem złota powrócił w 1946 r., ale nie wznowił już działalności. Tymczasem dekretem z 15 styczna 1945 r. powołano do życia Narodowy Bank Polski ze statutem opartym na statucie Banku Polskiego. Od momentu powrotu Banku Polskiego do kraju rozpoczął się okres stopniowej jego likwidacji. Funkcję centralnego banku państwa przejął NBP. W okresie powojennym polski system bankowy zreformowano dwukrotnie. Celem tych zmian w obu przypadkach było dostosowanie struktury bankowości do kierunku reform wdrażanych w gospodarce. Pierwsza gruntowna reforma bankowości została przeprowadzona w latach Była zgodna z kierunkiem zmian w gospodarce, które zmierzały do uspołecznienia gospodarujących podmiotów i centralizacji decyzji. Polegała ona na wprowadzeniu systemu monopolu bankowego państwa socjalistycznego 5. Opierał się on na dwóch podstawowych zasadach: 1) monopolu bankowym państwa, 2) połączeniu funkcji emisyjnej z bezpośrednim kredytowaniem i obsługą klientów. Zmiany ustrojowe, przywracające gospodarkę rynkową, spowodowały dokonanie drugiej reformy systemu bankowego w latach Jej istotę stanowił powrót do zasad działa nia powszechnie stosowanych w świecie, które były stopniowo wdrażane wraz ze zmia nami zachodzącymi w gospodarce narodowej. Zmiany te zmierzały do zastąpienia central nego zarządzania metodami parametrycznymi. Przyjęta przez Sejm ustawa Prawo bankowe usamodzielniła aparat bankowy, przyjmując podporządkowanie zasad jego działania wymogom ekonomicznym 7. Określiła umowną płasz czyznę stosunków między bankami a przedsiębiorstwami i uzależniła korzystanie z kre dytu bankowego od posiadania przez te przedsiębiorstwa zdolności kredytowej, czyli zdolno ści do spłaty kredytu i odsetek. Począwszy od 1983 r. banki odeszły od do tychczasowej zasady kredytowania całości zgłoszonych potrzeb, a nawet mogły odmówić udzielenia kredytu. Rzeczywisty przełom w polskiej bankowości nastąpił w 1989 r. w wyniku uchwalenia przez Sejm dwóch ustaw: 1) o Narodowym Banku Polskim 8, 2) Prawo bankowe 9. 5 E. Dąbrowski, W.L. Jaworski, Z. Krzyżkiewicz, Bankowość, PWE, Warszawa 1988, s G. Rogowski, Metody analizy i oceny banku na potrzeby zarządzania strategicznego, Wyd. Wyższej Szkoły Bankowej, Poznań 1998, s Ustawa Prawo bankowe z 26 lutego 1982 r. (Dz. U. z 1982 r. nr 7, poz. 56). 8 Ustawa o Narodowym Banku Polskim z 31 stycznia 1989 r. (Dz. U. z 1989 r. nr 4, poz. 22). 9 Tamże, poz. 21.

18 2.1. Geneza i ewolucja bankowości hipotecznej 65 Według ustawy o Narodowym Banku Polskim nastąpiła przebudowa NBP zmierzająca w kierunku zwiększenia jego roli jako centralnego banku państwa oraz banku banków. Na jej podstawie NBP zaczął funkcjonować jak bank centralny, który stanowi pierwszy szczebel systemu bankowego i znajduje się w każdym kraju gospodarczo rozwiniętym. Jego zadaniem było dbanie o interesy ogólnokrajowe, czyli o jakość pieniądza narodowego, tworzenie warunków do rozwoju gospodarczego oraz zapewnienie płynności i bezpieczeństwa systemu bankowego. Oddziaływanie objęło całą gospodarkę i miało dokonywać się za pośrednictwem banków tworzących drugi szczebel systemu bankowego 10. Warunki do powoływania tych banków zwanych komercyjnymi lub handlowymi stworzyła druga ustawa Prawo bankowe. Druga reforma przywróciła bankom prawo do decydowania o swojej działalności, a generowanie zysku stało się ich podstawowym celem 11. Istotna dla systemu bankowego nowelizacja prawa bankowego nastąpiła w 1997 r. i weszła w życie na początku 1998 r. 12. Obecnie do podstawowych aktów prawnych regulujących system bankowy w Polsce należą trzy następujące ustawy 13 : 1) ustawa Prawo bankowe z 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. nr 140, poz. 939), obowiązująca od 1 stycznia 1998 r. Postanowienia tej ustawy regulują status prawny poszczególnych rodzajów banków oraz określają podstawowe czynności (usługi) bankowe, obowiązki i uprawnienia banków i ich klientów, podstawowe dziedziny działalności bankowej itp.; 2) ustawa o Narodowym Banku Polskim z 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. nr 140, poz. 938), której postanowienia obowiązują od 1 stycznia 1998 r. Dotyczą one w mniejszym zakresie bezpośredniej obsługi klientów banków. Zawarte w tej ustawie regulacje odnoszą się do nadzoru bankowego, informując o działaniach na rzecz bezpieczeństwa banków i tym samym ulokowanych w nich depozytów; 3) ustawa o listach zastawnych i bankach hipotecznych z 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. nr 140, poz. 939). Jej postanowienia weszły w życie 1 stycznia 1998 r. Ustawą tą przywrócono w polskim systemie bankowym instytucję listów zastawnych i banków hipotecznych, wyspecjalizowanych w udzielaniu długoterminowych kredytów hipotecznych głównie na budownictwo przemysłowe i mieszkaniowe. Ponadto opublikowana w Dzienniku Ustaw nr 111 ustawa z 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe, wprowadza najnowszą modyfikację prawa bankowego. Te akty prawne stanowią podwaliny polskiej bankowości. Aktualna struktura systemu bankowego w najbardziej ogólnym podziale to bank centralny, banki komercyjne (depozytowo-kredytowe, uniwersalne) oraz banki wyspecjalizowane W. Baka, Bankowość centralna, funkcje metody organizacja, jw., s M. Rajczyk, Podstawy bankowości komercyjnej. 1. Organizacja i zarządzanie bankiem komercyjnym, Fundacja Banku Śląskiego, Bielsko-Biała 1997, s Ustawa Prawo bankowe i Ustawa o Narodowym Banku Polskim, jw. 13 T. Wyszomirski, Bank dla przedsiębiorcy i nie tylko, Kwantum, Warszawa 1998, s Z. Krzyżkiewicz, Podręcznik do nauki bankowości, jw., s. 46.

19 66 Rozdział 2. Sektor bankowy jako główne źródło finansowania rynku nieruchomości Bank centralny (Narodowy Bank Polski) działa na podstawie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim 15. Jego podstawowym celem jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej rządu. Ponadto: QQ prowadzenie bankowej obsługi budżetu państwa, QQ regulowanie płynności banków oraz ich refinansowanie, QQ kształtowanie warunków niezbędnych do rozwoju systemu bankowego, QQ prowadzenie działalności dewizowej i gospodarki rezerwami dewizowymi. Banki komercyjne to samodzielne instytucje finansowe świadczące określone usługi, których celem jest osiąganie zysku. Gromadzą one wolne zasoby pieniężne gospodarstw domowych i podmiotów gospodarczych, a następnie udzielają kredytów tym podmiotom, które wykazują popyt na pieniądz. Banki wyspecjalizowane to banki wykonujące tylko określone operacje. Specjalizacja może dotyczyć obsługi konkretnej dziedziny gospodarki lub oferowania danego produktu. Banki specjalistyczne zajmują się m.in. gromadzeniem oszczędności, finansowaniem średnio- i długoterminowych potrzeb przedsiębiorstw, zaspokajaniem potrzeb finansowych uczestników rynku nieruchomości 16. Przykładem banku wyspecjalizowanego jest bank hipoteczny, który udziela kredytów zabezpieczonych hipoteką oraz refinansuje swoją działalność na rynku kapitałowym za pomocą listów zastawnych. Funkcjonowanie banków hipotecznych w Polsce reguluje ustawa o listach zastawnych i bankach hipotecznych z 29 sierpnia 1997 r. 17. Geneza banków hipotecznych i listów zastawnych sięga greckiej hipoteki, włoskich listów dłużnych i niderlandzkich listów kolonialnych. Najważniejsze były jednak wydarzenia na terytoriach Polski, Francji i Niemiec 18. Zniszczenia wojny siedmioletniej ( ) zrodziły potrzebę wypracowania efektywnego systemu kredytowania odbudowy śląskiej gospodarki rolnej. Fryderyk II wydał 27 sierpnia 1767 r. tzw. Gabinet-Ordre, na podstawie którego 5 lipca 1770 r. powstało Śląskie Towarzystwo Kredytowe Ziemskie z siedzibą we Wrocławiu. Było ono publicznoprawnym przymusowym związkiem ziemiańskim, którego celem było udzielanie tanich, długoterminowych kredytów dla rolnictwa oraz emitowanie tzw. majątkowych listów zastawnych, zabezpieczanych hipoteką na konkretnych nieruchomościach. Na wzór Śląskich Towarzystw Kredytowych Ziemskich powstawały dalsze towarzystwa kredytowe. Idea towarzystw kredytowych ziemskich zaowocowała nowymi instytucjami kredytowymi w Danii, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Rumunii i Austrii. Powstawały też towarzystwa o charakterze miejskim, finansujące miejskie inwestycje w zakresie nieruchomości. Intensywny rozwój przemysłu w niektórych państwach europejskich, a szczególnie w Anglii, Holandii czy Francji spowodował, 15 Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim, jw. 16 J. Grzywacz, Podstawy bankowości. System bankowy. Kredyty i rozliczenia, Ryzyko i ocena banku. Marketing, Difin, Warszawa 2002, s Ustawa o listach zastawnych i bankach hipotecznych (Dz. U. z 1997 r. nr 140, poz. 940, po nowelizacji Dz. U. z 2002 r. nr 126, poz. 1070). 18 R.W. Kaszubski, M. Olszak, Bank hipoteczny. Zagadnienia prawne, Difin, Warszawa 2002, s ; K. Kanigowski, Bank hipoteczny a rynek nieruchomości, Twigger, Warszawa 2001, s

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl t en m l ragek.p f wy kart o rm.bez a D ww w Recenzenci Prof. zw. dr hab. Ewa Kucharska-Stasiak Prof. zw. dr hab. Halina Henzel Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

w całości (97,1%) podmiotom sektora niefinansowego, nieznacznie powiększając w analizowanym okresie swój udział w tym segmencie rynku (o 1,1 pkt

w całości (97,1%) podmiotom sektora niefinansowego, nieznacznie powiększając w analizowanym okresie swój udział w tym segmencie rynku (o 1,1 pkt Wyniki finansowe banków w 2008 r. [1] Warszawa, 2009.05.08 W końcu 2008 r. działalność prowadziło 70 banków komercyjnych (o 6 więcej niż rok wcześniej), w tym 60 z przewagą kapitału zagranicznego lub całkowicie

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. 2002 r. Nr 230, poz. 1922. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej Rozdział

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

Rynkowy system finansowy Marian Górski

Rynkowy system finansowy Marian Górski Rynkowy system finansowy Marian Górski Podręcznik obejmuje całościową analizę rynkowego systemu finansowego, który wraz z sektorem finansów publicznych tworzy system finansowy gospodarki. Autor podzielił

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej Opracowano na podstawie: z 2002 r. Nr 230, poz. 1922, z 2004 r.

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2002 Nr 230 poz. 1922 USTAWA. z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej

Dz.U. 2002 Nr 230 poz. 1922 USTAWA. z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej Dz.U. 2002 Nr 230 poz. 1922 USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 711, z 2015 r. poz. 1582. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Darmowy fragment Darmowy fragment Darmowy fragment 4 Spis treści Opracowanie graficzne okładki Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga Witecka Opracowanie typograficzne Anna Wojda Copyright by Wydawnictwo Key

Bardziej szczegółowo

Autor: Agata Świderska

Autor: Agata Świderska Autor: Agata Świderska Optymalizacja wielokryterialna polega na znalezieniu optymalnego rozwiązania, które jest akceptowalne z punktu widzenia każdego kryterium Kryterium optymalizacyjne jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE... 13

Spis treści. Wstęp... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE... 13 Spis treści Wstęp......................................... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE..... 13 Rozdział 1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego.............................

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński Zarządzanie ryzykiem Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cel przedmiotu: Celem przedmiotu jest zaprezentowanie studentom podstawowych pojęć z zakresu ryzyka w działalności

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2002 Nr 230 poz. 1922 USTAWA. z dnia 5 grudnia 2002 r. Rozdział 1. Przepisy ogólne

Dz.U. 2002 Nr 230 poz. 1922 USTAWA. z dnia 5 grudnia 2002 r. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/8 Dz.U. 2002 Nr 230 poz. 1922 USTAWA z dnia 5 grudnia 2002 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów mieszkaniowych o stałej stopie procentowej Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U.

Bardziej szczegółowo

NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE. efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych

NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE. efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych NIERUCHOMOŚCI INWESTYCYJNE efektywne inwestowanie na rynku nieruchomości komercyjnych Rynek nieruchomości komercyjnych w Polsce ma przed sobą olbrzymie perspektywy. Silna pozycja polskiej gospodarki, najmniejsze

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska Bank komercyjny w Polsce. Podręcznik akademicki., Ideą prezentowanej publikacji jest całościowa analiza działalności operacyjnej banków komercyjnych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Miasta Nowego Sącza

Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Miasta Nowego Sącza Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr Rady Miasta Nowego Sącza z dnia Objaśnienia wartości przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej Miasta Nowego Sącza Uwagi ogólne: W wieloletniej prognozie finansowej na

Bardziej szczegółowo

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce

Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Tendencje rozwoju sektora nieruchomości mieszkaniowych w Polsce Jacek Łaszek Kraków, maj 211 r. 2 Stabilizacja cen na rynku mieszkaniowym, ale na wysokim poziomie Ofertowe ceny mieszkań wprowadzonych pierwszy

Bardziej szczegółowo

Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber

Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber Finansowanie strukturalne nieruchomości oferowane przez PKO Bank Polski S.A. WARSZAWA 19 MARCA 2012 Przygotował: Edmund Cumber Departament Finansowania Projektów Inwestycyjnych zajmuje się udzielaniem

Bardziej szczegółowo

HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE

HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE ADAMPBETRASIK / Przy współpracy Andrzeja Laskowskiego HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE TWIGGER WARSZAWA 2001 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 9 Słowo wstępne 11 Wprowadzenie,

Bardziej szczegółowo

Czym jest kredyt hipoteczny i jakie mamy jego rodzaje?

Czym jest kredyt hipoteczny i jakie mamy jego rodzaje? Czym jest kredyt hipoteczny i jakie mamy jego rodzaje? Autor: Przemysław Mudel p.mudel@niezaleznydoradca.pl Copyright 2007 Przemysław Mudel Edycja z dnia: 02 stycznia 2012 W ostatnim okresie nastąpiło

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

KREDYTY HIPOTECZNE ING BANK S.A.

KREDYTY HIPOTECZNE ING BANK S.A. KREDYTY HIPOTECZNE ING BANK S.A. 2 SPIS TREŚCI PRZEZNACZENIE KREDYTU...3 WIEK KREDYTOBIORCY...4 AKCEPTOWANE ŹRÓDŁO DOCHODÓW...4 OKRES KREDYTOWANIA...5 MAKSYMALNA KWOTA KREDYTU...5 MINIMALNA KWOTA KREDYTU...5

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU. /tekst jednolity obejmujący wprowadzone zmiany/

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU. /tekst jednolity obejmujący wprowadzone zmiany/ TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU /tekst jednolity obejmujący wprowadzone zmiany/ SPIS TREŚCI Ogólne zasady oprocentowania kredytów i pożyczek...3 I. KREDYTY DLA

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r.

Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r. Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady kredytu inwestycyjnego...2

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU /tekst jednolity obejmujący wprowadzone zmiany/ Reszel, 2014 r. SPIS TREŚCI Ogólne zasady oprocentowania kredytów i pożyczek...3

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty GlobAl

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty GlobAl UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym Jeśli wystarcza nam kapitału, aby wybrać spłatę w ratach malejących, to koszt obsługi kredytu będzie niższy niż w przypadku spłaty kredytu w ratach równych. 8.1. Kredyt - definicja Jak stanowi art. 69

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym Część 1 - Przedsiębiorstwa Pytania 1-7 dotyczą polityki kredytowej Banku w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Raport półroczny 1998

Raport półroczny 1998 Raport półroczny 1998 Zysk Zysk netto wypracowany w ciągu pierwszego półrocza 1998 roku wyniósł 8,6 mln PLN, a prognoza na koniec roku zakłada zysk netto na poziomie 18 mln PLN. Wyniki finansowe banku

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania Kredytu inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 03.12.2015r.

Regulamin udzielania Kredytu inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 03.12.2015r. Regulamin udzielania Kredytu inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 03.12.2015r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady kredytu inwestycyjnego...2

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka Załącznik nr 2 Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka 1. Profil ryzyka Banku Profil ryzyka Banku determinowany jest przez wskaźniki określające

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Możliwości pozyskania środków pieniężnych Przedsiębiorstwo Finansowanie Aktywa Trwałe Aktywa Obrotowe Pasywa Kapitały Własne Kapitał Obcy Kapitał

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r.

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Trendy i możliwości Perspektywa makroekonomiczna - wysoki potencjał wzrostu w Polsce Popyt na kapitał - Wzrost zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Pieniądz i polityka pieniężna. Działalność bankowa i polski system bankowy

Spis treści. Pieniądz i polityka pieniężna. Działalność bankowa i polski system bankowy Spis treści Pieniądz i polityka pieniężna 1. Istota pieniądza... 15 2. Funkcje pieniądza... 15 3. Współczesne formy pieniądza... 17 4. Istota i cele polityki pieniężnej państwa... 19 5. Polityka pieniężna

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA OBLIGACJI KOMUNALNYCH I KOMERCYJNYCH DLA STRATEGICZNYCH KLIENTÓW BANKÓW SPÓŁDZIELCZYCH

OBSŁUGA OBLIGACJI KOMUNALNYCH I KOMERCYJNYCH DLA STRATEGICZNYCH KLIENTÓW BANKÓW SPÓŁDZIELCZYCH OBSŁUGA OBLIGACJI KOMUNALNYCH I KOMERCYJNYCH DLA STRATEGICZNYCH KLIENTÓW BANKÓW SPÓŁDZIELCZYCH Jachranka, 19 stycznia 2010 r. www.sgb.pl PLAN PREZENTACJI Samorządy i przedsiębiorstwa strategicznymi partnerami

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 40/2012 Zarządu RBS Bank (Polska) S.A. z dnia 1 sierpnia 2012 roku INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Dane według stanu na 31

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe. Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki

Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe. Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki Plan prezentacji Papiery komercyjne Bankowe papiery wartościowe: Listy Zastawne Certyfikaty depozytowe Bony oszczędnościowe

Bardziej szczegółowo

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 Szczegółowy program kursu ASM 603: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1 1. Zagadnienia ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

1 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Stabilny str 2-3. 2 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Wzrostowy str 4-5

1 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Stabilny str 2-3. 2 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Wzrostowy str 4-5 REGULAMINY FUNDUSZY 1 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Stabilny str 2-3 2 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Wzrostowy str 4-5 3 Regulamin UFK ING Akcji str 6-7 4 Regulamin UFK ING (L) Ameryki

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

Wyniki zarządzania portfelami

Wyniki zarządzania portfelami Wyniki zarządzania portfelami Na dzień: 30 września 2011 Analizy Online Asset Management S.A. ul. Nowogrodzka 47A 00-695 Warszawa tel. +48 (22) 585 08 58 fax. +48 (22) 585 08 59 Materiał został przygotowany

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych opiera się na deklaracjach składanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Kryterium decydującym o zaliczeniu do danej kategorii

Bardziej szczegółowo

WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004

WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004 WERSJA ZAKTUALIZOWANA 10.09.2004 DODATKOWE KOSZTY I PROWIZJE ZWIĄZANE Z ZACIĄGNIĘCIEM KREDYTU HIPOTECZNEGO (finansowanie kredytem hipotecznym zakupu mieszkania stanowiącego odrębną własność na rynku pierwotnym)

Bardziej szczegółowo

System bankowy i tworzenie wkładów

System bankowy i tworzenie wkładów System bankowy i tworzenie wkładów Wykład nr 4 Wyższa Szkoła Technik Komputerowych i Telekomunikacji w Kielcach 2011-03-29 mgr Wojciech Bugajski 1 Prawo bankowe z dn.27.08.1997 Definicja banku osoba prawna

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW

TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 02/III/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Mszanie Dolnej z dnia 05-03-2014r. Bank Spółdzielczy w Mszanie Dolnej TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW W BANKU SPÓŁDZIELCZYM

Bardziej szczegółowo

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom,

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, Obligacje Obligacje Teraz pora zająć się obligacjami.. Wbrew pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, jak i emitentom. Definicja

Bardziej szczegółowo

Wspieranie przez państwo oszczędzania w Kasach Oszczędnościowo - Budowlanych na Węgrzech prezentacja dla Senatu RP, Warszawa dr Iván FERENCZ 8 marca

Wspieranie przez państwo oszczędzania w Kasach Oszczędnościowo - Budowlanych na Węgrzech prezentacja dla Senatu RP, Warszawa dr Iván FERENCZ 8 marca Wspieranie przez państwo oszczędzania w Kasach Oszczędnościowo - Budowlanych na Węgrzech prezentacja dla Senatu RP, Warszawa dr Iván FERENCZ 8 marca 2016 r. Agenda 1. Ramy prawne: Kontekst ustawodawczy,

Bardziej szczegółowo

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe Szczegółowy program kursu 1. Budżetowanie i analiza Budżety stanowią dla zarządców jedno z głównych źródeł informacji przy podejmowaniu decyzji

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Warunki rozwoju mieszkaniowego budownictwa czynszowego

Warunki rozwoju mieszkaniowego budownictwa czynszowego Warunki rozwoju mieszkaniowego budownictwa czynszowego Norbert Jeziolowicz II Europejski Kongres Finansowy Sopot, 25 maja 2012 r. Program mieszkaniowego budownictwa czynszowego powinien mieć na uwadze:

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20 grudnia 2013 r. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 W końcu września 2013 r. działalność operacyjną

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr Z_92_PMiZP_2013 z dnia 14.10.2013 Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 30.09.2013 r. Ostatnia nowelizacja: Zarządzenie Wiceprezesa Zarządu

Bardziej szczegółowo

Opis: Spis treści: Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz

Opis: Spis treści: Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz Opis: Wraz z rozwojem rynku kapitałowego i pieniężnego w Polsce rośnie znaczenie znajomości konstrukcji i stosowania

Bardziej szczegółowo

Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych w wybranych krajach

Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych w wybranych krajach Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych CHORWACJA Wobec kredytów we franku szwajcarskim władze zamroziły na jeden rok kurs kuny do franka (na poziomie 6,39, czyli sprzed decyzji SNB o uwolnieniu

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU KGHM III FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO AKTYWÓW NIEPUBLICZNYCH Z DNIA 31 MARCA 2011 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU KGHM III FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO AKTYWÓW NIEPUBLICZNYCH Z DNIA 31 MARCA 2011 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU KGHM III FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO AKTYWÓW NIEPUBLICZNYCH Z DNIA 31 MARCA 2011 R. Niniejszym, KGHM Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., na podstawie art. 24

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Podyplomowe Studia Zarządzania Nieruchomościami Ekonomiczne podstawy zarządzania nieruchomościami dr Dariusz Trojanowski, Katedra Inwestycji Podręczniki p.z. pod red. E. Kucharskiej-Stasiak ; VALOR. M.

Bardziej szczegółowo

ZASADY I TERMINY KAPITALIZACJI ODSETEK

ZASADY I TERMINY KAPITALIZACJI ODSETEK OPROCENTOWANIE ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH W WALUTACH WYMIENIALNYCH GROMADZONYCH NA RACHUNKACH BANKOWYCH I KREDYTÓW W WALUTACH WYMIENIALNYCH UDZIELANYCH PRZEZ PKO BANK POLSKI S.A. KLIENTOM RYNKU DETALICZNEGO:

Bardziej szczegółowo

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań.

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Analiza struktury budżetów jednostek samorządu terytorialnego pozwala na stwierdzenie, iż sfinansowanie

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA KREDYTÓW I DEPOZYTÓW W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W TYCHACH OBOWIĄZUJĄCA OD DNIA 23.06.2015 ROKU

TABELA OPROCENTOWANIA KREDYTÓW I DEPOZYTÓW W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W TYCHACH OBOWIĄZUJĄCA OD DNIA 23.06.2015 ROKU Załącznik do Uchwały nr 27/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego w Tychach z dnia 19.06.2015 r. TABELA OPROCENTOWANIA KREDYTÓW I DEPOZYTÓW W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W TYCHACH OBOWIĄZUJĄCA OD DNIA 23.06.2015 ROKU

Bardziej szczegółowo

które są stopami stałymi w umownych okresach utrzymywania wkładów.

które są stopami stałymi w umownych okresach utrzymywania wkładów. OPROCENTOWANIE ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH W WALUCIE POLSKIEJ GROMADZONYCH NA RACHUNKACH BANKOWYCH I KREDYTÓW W WALUCIE POLSKIEJ UDZIELANYCH PRZEZ PKO BP S.A. KLIENTOM OBSZARU BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ I INWESTYCYJNEJ

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport został opracowany w oparciu o dane finansowe kas przekazane do UKNF na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2013 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW

TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 01/III/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego w Mszanie Dolnej z dnia 04 marca 2015r. Bank Spółdzielczy w Mszanie Dolnej TABELA OPROCENTOWANIA DEPOZYTÓW I KREDYTÓW W BANKU SPÓŁDZIELCZYM

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Witold Szczepaniak Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Rynek

Bardziej szczegółowo

Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny

Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny Wybrane możliwości finansowania na rynku kapitałowym Instrumenty dłużne samorządy i przedsiębiorstwa rynek niepubliczny Łódź, grudzień 2008 Niniejszy materiał jest materiałem informacyjnym jedynie dla

Bardziej szczegółowo

Temat: Podstawy analizy finansowej.

Temat: Podstawy analizy finansowej. Przedmiot: Analiza ekonomiczna Temat: Podstawy analizy finansowej. Rola analizy finansowej w systemie analiz. Analiza finansowa jest ta częścią analizy ekonomicznej, która stanowi najwyższy stopień jej

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Obligacji 1

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Obligacji 1 Opis FIZ: UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia.2015 r.

USTAWA. z dnia.2015 r. projekt USTAWA z dnia.2015 r. o szczególnych zasadach restrukturyzacji walutowych kredytów mieszkaniowych w związku ze zmianą kursu walut obcych do waluty polskiej oraz o zmianie niektórych ustaw Art.

Bardziej szczegółowo