PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA PREDYKCJA PRZEWOZÓW PASAŻERÓW W ŻEGLUDZE PROMOWEJ NA BAŁTYKU W LATACH

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA PREDYKCJA PRZEWOZÓW PASAŻERÓW W ŻEGLUDZE PROMOWEJ NA BAŁTYKU W LATACH 2008 2010"

Transkrypt

1 STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 Chrisian Lis PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA PREDYKCJA PRZEWOZÓW PASAŻERÓW W ŻEGLUDZE PROMOWEJ NA BAŁTYKU W LATACH Wprowadzenie Przedmioem analizy, a nasępnie prognozy są przewozy pasażerów w żegludze promowej na Bałyku w relacji Skandynawia polskie pory morskie, prowadzone przez rzech armaorów: Polferries, Uniy Line i Sena Line. Okres analizy obejmuje laa Dane pochodzą z roczników saysycznych ShipPax Informaion. W arykule podjęo próbę predykcji przewozów pasażerskich na laa za pomocą meod przedziałowej esymacji funkcji endencji rozwojowych i eksrapolacji zmodyfikowanych krzywych Neymana na prognozowane okresy. 1. Analiza przewozów pasażerów w żegludze promowej na Bałyku w laach W laach zaobserwowano rosnącą endencję rozwojową w żegludze promowej w relacjach morskie pory skandynawskie pory polskie. W roku 2007 liczba pasażerów zaokręowanych lub wyokręowanych w polskich porach wyniosła osób, wobec pasażerów w 2001 roku. Oznacza o wzros liczby przewiezionych pasażerów w analizowanym okresie o 33,7%. W laach liczba pasażerów rosła średnio z roku na rok o 5,0%, co daje przecięny roczny wzros przewiezionych pasażerów o osób. Tempo

2 170 CHRISTIAN LIS wzrosu rynku przewozów pasażerów na Bałyku wzrosło po inegracji Polski z Unią Europejską. Jes o efek unijnego posulau swobodnego przepływu ludzi i kapiału oraz częściowego owarcia rynków pracy w Unii Europejskiej dla Polaków. Rozwojowi ego rynku i uprawianiu urysyki dodakowo sprzyja wzros gospodarczy w Polsce przekraczający 6% rocznie (od 2006 r.). Tabela 1. Przewozy pasażerów na Bałyku w relacji pory skandynawskie polskie pory według wojewódzw Laa kraj Przewozy wojewódzwo zachodniopomorskie wojewódzwo pomorskie Udział w przewozach pasażerów wojewódzwo zachodniopomorskie osoby % wojewódzwo pomorskie ,7 49, ,1 53, ,5 55, ,3 54, ,2 49, ,6 49, ,8 50,2 Źródło: [5]; [6]; [8]; [9]; [10]. W ujęciu regionalnym udział porów wojewódzw nadmorskich: zachodniopomorskiego i pomorskiego, w rynku przewozów pasażerskich w żegludze promowej rozkładał się równomiernie (po ok. 50%), z wyjąkiem la , kiedy zarysowała się niewielka przewaga porów wojewódzwa pomorskiego (rysunek 2). W wojewódzwie zachodniopomorskim w 2007 roku przewozy pasażerskie wzrosły w sosunku do 2001 roku o 31,2%, naomias w wojewódzwie pomorskim o 36,4%. W roku 2007 w porównaniu z 2006 rokiem pory wojewódzwa zachodniopomorskiego odnoowały wzros przewozów pasażerskich o 0,9%, a wojewódzwa pomorskiego o 4,1%. W abeli 2 przedsawiono wielkości przewozów pasażerskich w żegludze promowej w laach z podziałem na armaorów i poszczególne linie w wojewódzwie zachodniopomorskim. W analizowanym okresie regularną żeglugę uprawiało dwóch armaorów (operaorów ransporu morskiego): Polferries i Uniy Line.

3 PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA PREDYKCJA PRZEWOZÓW PASAŻERSKICH W ŻEGLUDZE PROMOWEJ NA BAŁTYKU W LATACH Należy dodać, że w 2002 roku Żegluga Gdańska uruchomiła w sezonie lenim srice urysyczne połączenie Kołobrzeg Allinge/Nexö i przewiozła pasażerów. Po roku 2002 żegluga z Kołobrzegu na duńską wyspę Bornholm zosała wsrzy mana. W luym 2007 roku Uniy Line wysarowała z nowym połączeniem Świnoujście Trelleborg, a 14 października 2007 roku wprowadziła do eksploaacji na linii dodakowy prom Wolin. Do końca 2007 roku Uniy Line przewiozła 4948 pasażerów. W laach Polferries (Polska Żegluga Bałycka) urzymywała regularną żeglugę promową z Kopenhagą, Rønne i Ysad, naomias drugi operaor Uniy Line połączenie z Ysad. Największe wzrosy przewozów pasażerów w analizowanym okresie odnoował Polferries na linii Świnoujście Ysad i Świnoujście Rønne, odpowiednio o 78,0% i 75,4%, przy czym wolumen przewozów w 2007 roku na Bornholm nie przekroczył 12 ys. pasażerów, przy blisko 200 ys. pasażerów przewiezionych do lub ze Skanii. Drugi operaor Uniy Line odnoował w laach mniejszy niż Polferries wzros liczby przewiezionych pasażerów. Wzros en wyniósł 11,4%. W roku 2007 udział Uniy Line w liczbie przewiezionych pasażerów w relacji Świnoujście Ysad wyniósł 56,7% i zmalał od 2001 roku z poziomu 67,6%. Popy na przewozy pasażerów na linii Świnoujście Ysad wzrósł w laach blisko o jedną rzecią. Tabela 2. Przewozy pasażerów na Bałyku w relacji pory skandynawskie pory morskie wojewódzwa zachodniopomorskiego według armaorów i relacji Laa Świnoujście Kopenhaga Polferries (Polska Żegluga Bałycka) Świnoujście Rønne Świnoujście Ysad Uniy Line Świnoujście Ysad Polferries + Uniy Line Świnoujście Ysad osoby Źródło: [5]; [6]; [8]; [9]; [10].

4 172 CHRISTIAN LIS W laach w wojewódzwie pomorskim były dwa regularne połączenia ze Skandynawią: Gdańsk Nynäshamn i Gdynia Karlskrona. Pierwsze obsługiwała spółka Polferries, drugie Sena Line. We wrześniu 2002 roku firma DFDS Seaways wprowadziła promy na linii Gdańsk Kopenhaga Trelleborg i w 2002 roku przewiozła pasażerów, a w 2003 roku pasażerów. W lisopadzie 2003 roku DFDS Seaways wsrzymała żeglugę na ej linii. W laach Birka Line urzymywała dodakowo połączenie w sezonie lenim (wycieczki) w relacji Gdynia Szokholm. Jednak sysemayczne spadki przewożonych pasażerów nie pozwoliły na dalszą eksploaację promów na ej linii. W wojewódzwie pomorskim największy wzros przewozów pasażerskich w żegludze promowej odnoowała w 2007 roku w porównaniu z 2001 rokiem Sena Line wzros o 42,9%. W ym czasie Polferries zwiększyło swoje przewozy pasażerskie o 20,9%. Dane przedsawiono w abeli 3. Tabeli 3. Przewozy pasażerów na Bałyku w relacji pory skandynawskie pory morskie wojewódzwa pomorskiego według armaorów i relacji Polferries Laa (Polska Żegluga Bałycka) Sena Line Gdańsk Nynäshamn Gdynia Karlskrona Źródło: [5]; [6]; [8]; [9]; [10]. W abeli 4 zesawiono przewozy pasażerów realizowane przez poszczególnych armaorów (operaorów) w celu usalenia ich udziałów w rynku przewozów pasażerskich w żegludze promowej w relacji ze Skandynawią.

5 PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA PREDYKCJA PRZEWOZÓW PASAŻERSKICH W ŻEGLUDZE PROMOWEJ NA BAŁTYKU W LATACH Tabeli 4. Przewozy pasażerów na Bałyku w relacji pory skandynawskie pory morskie poszczególnych armaorów i ich udziały w rynku przewozów pasażerskich Przewozy Udział w rynku (%) Laa Polferries (Polska Żegluga Bałycka) Uniy Line Sena Line Polferries (Polska Żegluga Bałycka) Uniy Line Sena Line ,0 26,4 34, ,8 23,1 40, ,1 22,0 42, ,1 22,7 40, ,0 23,7 34, ,9 22,6 36, ,0 22,0 37,0 Źródło: [5]; [6]; [8]; [9]; [10]. Rys. 1. Udziały w rynku przewozów pasażerskich w żegludze promowej w relacji pory skandynawskie polskie pory morskie w 2007 roku Sena Line 37% Uniy Line 22% Polferries (Polska egluga Ba ycka) 41% Źródło: opracowanie własne na podsawie [6]. W roku 2007 największy udział w badanym rynku miał Polferries (41%), na drugim miejscu była Sena Line (37%), a na rzecim miejscu Uniy Line (22%).

6 174 CHRISTIAN LIS 2. Prognozy przewozów pasażerów w żegludze promowej na Bałyku w laach Isoą prognozowania jes przewidywanie przyszłych zdarzeń w celu zmniejszenia ryzyka w procesie podejmowania decyzji. W ekonomii nie wszyskie zdarzenia i procesy dają się przewidzieć. Jeżeli procesy są czyso losowe, o jego przyszłe realizacje są nieprzewidywalne. Jak pisze J. Hozer 1, bariery przewidywalności zjawisk gospodarczych leżą w charakerze powiązań między nimi. Przewidywalność jes możliwa w przypadku powiązań kauzalnych i koegzysencjalnych pod warunkiem ich odkrycia bądź gdy zmienna prognozowana cechuje się prawidłowością w zakresie dynamiki. Posługiwanie się naukowymi meodami prognozowania, oparymi na modelach ekonomerycznych, wymaga więc przyjęcia podsawowych założeń. Do najważniejszych rzeba zaliczyć znajomość ekonomerycznego modelu kszałowania się zmiennej prognozowanej, sabilność prawidłowości ekonomicznej zarówno w okresie modelowania, jak i prognozowania (zasada dynamicznego saus quo), sabilność rozkładu składnika losowego, znajomość warości zmiennych objaśniających w okresie prognozowanym i dopuszczalność eksrapolacji ych zmiennych poza zaobserwowany w próbie obszar zmienności. Dla wyznaczenia punkowych prognoz przewozów pasażerów w żegludze promowej na laa w skali kraju i wojewódzw nadmorskich dokonano eksrapolacji liniowych funkcji endencji rozwojowej. Nasępnie zbudowano 95-procenowe przedziały ufności dla uzyskanych prognoz według wzoru: P y v E Y ) y v = 1 α α α (1) Wysępujący we wzorze sandardowy błąd predykcji ex ane (v ) można wyznaczyć dla rendów liniowych według nasępującej formuły skalarnej: v = S e 2 ) ) n = n (2) 1 Por. [2], s. 165.

7 PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA PREDYKCJA PRZEWOZÓW PASAŻERSKICH W ŻEGLUDZE PROMOWEJ NA BAŁTYKU W LATACH lub macierzowej: v = S e x T 1 T X X ) x ) 1 (3) gdzie: S e odchylenie sandardowe składnika losowego, zmienna czasowa przyjmująca warości 1, 2,..., n, n długość okresu modelowania zjawiska, x * wekor wierszowy warości zmiennych objaśniających w okresie prognozowanym, X macierz zaobserwowanych warości zmiennych objaśniających. Waro zauważyć, że zaproponowane przez auora przedziały ufności dla prognoz przewozów pasażerów są szersze niż przedziały ufności dla funkcji endencji rozwojowych (worzące zw. krzywe Neymana) o dwa odchylenia sandardowe składnika losowego. Wynika o z faku, że maksymalny błąd esymacji rendu liniowego jes o odchylenie sandardowe składnika losowego mniejszy od sandardowego błędu predykcji ex ane. Do oceny dopuszczalności uzyskanych prognoz zasosowano względny błąd predykcji ex ane w posaci: η v = y 100% (4) Prognozy uznaje się za obarczone małym błędem, jeżeli η 5% (warunek dopuszczalności prognoz). W abeli 5 zesawiono rezulay prognoz punkowych i przedziałowych oraz podano sandardowe i względne błędy predykcji ex ane. W laach ukszałował się rosnący rend przewozów pasażerskich. Oszacowano paramery rendu liniowego, kóry w 93,6% wyjaśniał zmienność przewozów w analizowanym okresie. Przyjmując zasadę dynamicznego saus quo, wyznaczono prognozy przewozów pasażerów w laach (abela 5). W laach przewozy pasażerów w polskich porach morskich w relacji z porami skandynawskimi będą rosły średnio o pasażerów rocznie, co oznacza średnioroczny przewidywany wzros na poziomie 4,3%. Uzyskane prognozy były obarczone niskimi błędami predykcji ex ane (ok. 3%), dzięki czemu można uznać je za

8 176 CHRISTIAN LIS dopuszczalne. Z 95-procenową ufnością można wierdzić, że w 2008 roku przedział liczbowy o końcach 1 111,8 ys. osób i 1 332,6 ys. osób pokryje przewidywaną wielkość przewozów w rozważanych relacjach, w 2009 roku przedział o końcach 1 155,0 ys. osób i 1 395,6 ys. osób, a w 2010 roku przedział o końcach 1 197,0 ys. osób i 1 459,9 ys. osób. Laa Tabela 5. Zesawienie wyników predykcji przewozów pasażerów na Bałyku w relacji z polskimi porami morskimi w laach Prognoza punkowa y * (ys. osób) Granice 95% przedziałów ufności dla prognoz L y * (ys. osób) y * U (ys. osób) Polska Sandardowy błąd predykcji ex ane v (ys. osób) Względny błąd predykcji ex ane , , ,6 37,2 3, , , ,6 37,7 2, , , ,9 38,2 2,88 Wojewódzwo zachodniopomorskie ,2 490,4 728,1 40,0 6, ,7 510,1 769,2 40,6 6, ,1 528,6 811,6 41,1 6,14 Wojewódzwo pomorskie ,0 520,6 705,4 31,1 5, ,6 535,0 736,3 31,6 4, ,3 548,3 768,3 32,0 4,86 η (%) Źródło: obliczenia własne. Wyznaczono również prognozy przewozów pasażerów w żegludze promowej w ujęciu regionalnym, czyli z podziałem na wojewódzwa nadmorskie (rysunki 3 i 4). Jednak w obu przypadkach rendy liniowe wyjaśniały zmienność dynamiki przewozów w około 80% i o przełożyło się na wyższe względne błędy prognoz, a co za ym idzie, szersze przedziały ufności dla prognoz (abela 5). Jeżeli chodzi o prognozy przewozów w wojewódzwie zachodniopomorskim, o błędy predykcji przekroczyły dopuszczalne (akcepowane) poziomy w każdym okresie prognozy, naomias w wojewódzwie pomorskim oscylowały one wokół warości granicznej 5%.

9 PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA PREDYKCJA PRZEWOZÓW PASAŻERSKICH W ŻEGLUDZE PROMOWEJ NA BAŁTYKU W LATACH Rys. 2. Prognozy przewozów pasażerskich w żegludze promowej w Polsce laa Źródło: opracowanie własne. Rys. 3. Prognozy przewozów pasażerskich w żegludze promowej w wojewódzwie zachodniopomorskim laa Źródło: opracowanie własne.

10 178 CHRISTIAN LIS Rys. 4. Prognozy przewozów pasażerskich w żegludze promowej w wojewódzwie pomorskim laa Źródło: opracowanie własne. Podsumowanie W laach zaobserwowano isony wzros liczby przewiezionych pasażerów w żegludze promowej pomiędzy morskimi porami polskimi a skandynawskimi. W roku 2007 przewieziono pasażerów wobec osób w 2001 roku. Oznacza o wzros o jedną rzecią. W analizowanym okresie żeglugę promową uprawiało rzech armaorów: Polferries (Polska Żegluga Bałycka), Uniy Line i Sena Line. W arykule wyznaczono prognozy przewozów pasażerów pomiędzy porami polskimi i skandynawskimi na laa Prognozy były obarczone akcepowalnymi błędami predykcji ex ane. Waro również dodać, że próba prognozowania przewozów na niższym poziomie agregacji zmiennej prognozowanej, czyli dla poszczególnych relacji lub armaorów uprawiających żeglugę promową, dała w większości przypadków nieakcepowane warości błędów predykcji, co było wynikiem dużej zmienności losowej powiązanej z celową działalnością zarządów spółek armaorskich. Okazuje się, że przy wyższym poziomie agregacji zmiennej prognozowanej czynniki losowe w dużej mierze się znoszą, na przykład zjawisko przepływu ładunków i pasażerów między armaorami czy relacjami, dające relaywnie wysoką

11 PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA PREDYKCJA PRZEWOZÓW PASAŻERSKICH W ŻEGLUDZE PROMOWEJ NA BAŁTYKU W LATACH zmienność obserwowaną na poziomie armaora czy relacji, w skali kraju lub wojewódzw jes niezauważalne. Lieraura 1. Dimann P., Prognozowanie w przedsiębiorswie, Oficyna Ekonomiczna, Kraków Hozer J., Mikroekonomeria. Analizy, diagnozy, prognozy, PWE, Warszawa Pawłowski Z., Zasady predykcji ekonomicznej, PWN, Warszawa Zeliaś A., Pawełek B., Wana S., Prognozowanie ekonomiczne. Teoria, przykłady, zadania, Wydawnicwo Naukowe PWN, Warszawa Marke: 07, Saisics, ShipPax Marke: 08, Saisics, ShipPax Prognozowanie gospodarcze. Meody i zasosowania, red. M. Cieślak, Wydawnicwo Naukowe PWN, Warszawa The Yearbook for Passenger and Ro-Ro Shipping, Saisics and Oulook 2006, ShipPax The Yearbook for Passenger Shipping Traffi c Figures, Saisics 03, ShipPax The Yearbook for Passenger Shipping Traffi c Figures, Saisics 04, ShipPax SPOT AND INTERVAL PREDICTION OF PASSENGER TRAFFIC IN BALTIC FERRY SHIPPING IN Summary The subjec of he aricle was predicion of passenger raffic in Balic ferry shipping. The passenger raffic beween Polish and Scandinavian Sea Pors in years was deermined in he aricle. Forecasing process was based on he analysis of passenger raffic in years There were increasing rends of passenger ferry shipping in ha period. The number of passengers increased by 33,7% in he year 2007 compared o he year Thanks o he regulariy of growing endency ha was observed, here were accepable forecass deermined. Auhor used saisic mehods of spo and inerval predicion. Translaed by Chrisian Lis

12

Analiza rynku projekt

Analiza rynku projekt Analiza rynku projek A. Układ projeku 1. Srona yułowa Tema Auor 2. Spis reści 3. Treść projeku 1 B. Treść projeku 1. Wsęp Po co? Na co? Dlaczego? Dlaczego robię badania? Jakimi meodami? Dla Kogo o jes

Bardziej szczegółowo

Wykład 6. Badanie dynamiki zjawisk

Wykład 6. Badanie dynamiki zjawisk Wykład 6 Badanie dynamiki zjawisk Krzywa wieża w Pizie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 y 4,9642 4,9644 4,9656 4,9667 4,9673 4,9688 4,9696 4,9698 4,9713 4,9717 4,9725 4,9742 4,9757 Szeregiem czasowym nazywamy

Bardziej szczegółowo

Wykład 6. Badanie dynamiki zjawisk

Wykład 6. Badanie dynamiki zjawisk Wykład 6 Badanie dynamiki zjawisk TREND WYODRĘBNIANIE SKŁADNIKÓW SZEREGU CZASOWEGO 1. FUNKCJA TRENDU METODA ANALITYCZNA 2. ŚREDNIE RUCHOME METODA WYRÓWNYWANIA MECHANICZNEGO średnie ruchome zwykłe średnie

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH

PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 Barbara Baóg Iwona Foryś PROGNOZOWANIE ZUŻYCIA CIEPŁEJ I ZIMNEJ WODY W SPÓŁDZIELCZYCH ZASOBACH MIESZKANIOWYCH Wsęp Koszy dosarczenia wody

Bardziej szczegółowo

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny

E k o n o m e t r i a S t r o n a 1. Nieliniowy model ekonometryczny E k o n o m e r i a S r o n a Nieliniowy model ekonomeryczny Jednorównaniowy model ekonomeryczny ma posać = f( X, X,, X k, ε ) gdzie: zmienna objaśniana, X, X,, X k zmienne objaśniające, ε - składnik losowy,

Bardziej szczegółowo

Politechnika Częstochowska Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki. Sprawozdanie #2 z przedmiotu: Prognozowanie w systemach multimedialnych

Politechnika Częstochowska Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informatyki. Sprawozdanie #2 z przedmiotu: Prognozowanie w systemach multimedialnych Poliechnika Częsochowska Wydział Inżynierii Mechanicznej i Informayki Sprawozdanie #2 z przedmiou: Prognozowanie w sysemach mulimedialnych Andrzej Siwczyński Andrzej Rezler Informayka Rok V, Grupa IO II

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO ODPOWIED NA PYTANIE PROFESORA RAUTSKAUKASA

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO ODPOWIED NA PYTANIE PROFESORA RAUTSKAUKASA ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO NR 394 PRACE KATEDRY EKONOMETRII I STATYSTYKI NR 15 2004 JÓZEF HOZER Uniwersye Szczeci ski ODPOWIED NA PYTANIE PROFESORA RAUTSKAUKASA 1. PYTANIE PROFESORA RAUTSKAUKASA

Bardziej szczegółowo

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015

Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach ISSN 2083-8611 Nr 219 2015 Sudia Ekonomiczne. Zeszyy Naukowe Uniwersyeu Ekonomicznego w Kaowicach ISSN 2083-86 Nr 29 205 Alicja Ganczarek-Gamro Uniwersye Ekonomiczny w Kaowicach Wydział Informayki i Komunikacji Kaedra Demografii

Bardziej szczegółowo

3. Modele tendencji czasowej w prognozowaniu

3. Modele tendencji czasowej w prognozowaniu II Modele tendencji czasowej w prognozowaniu 1 Składniki szeregu czasowego W teorii szeregów czasowych wyróżnia się zwykle następujące składowe szeregu czasowego: a) składowa systematyczna; b) składowa

Bardziej szczegółowo

Strukturalne podejście w prognozowaniu produktu krajowego brutto w ujęciu regionalnym

Strukturalne podejście w prognozowaniu produktu krajowego brutto w ujęciu regionalnym Jacek Baóg Uniwersye Szczeciński Srukuralne podejście w prognozowaniu produku krajowego bruo w ujęciu regionalnym Znajomość poziomu i dynamiki produku krajowego bruo wyworzonego w poszczególnych regionach

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności procedury Congruent Specyfication dla małych prób

Ocena efektywności procedury Congruent Specyfication dla małych prób 243 Zeszyy Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu Nr 20/2011 Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu Ocena efekywności procedury Congruen Specyficaion dla małych prób Sreszczenie. Procedura specyfikacji

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD

Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Prognozowanie średniego miesięcznego kursu kupna USD Kaarzyna Halicka Poliechnika Białosocka, Wydział Zarządzania, Kaedra Informayki Gospodarczej i Logisyki, e-mail: k.halicka@pb.edu.pl Jusyna Godlewska

Bardziej szczegółowo

Kombinowanie prognoz. - dlaczego należy kombinować prognozy? - obejmowanie prognoz. - podstawowe metody kombinowania prognoz

Kombinowanie prognoz. - dlaczego należy kombinować prognozy? - obejmowanie prognoz. - podstawowe metody kombinowania prognoz Noaki do wykładu 005 Kombinowanie prognoz - dlaczego należy kombinować prognozy? - obejmowanie prognoz - podsawowe meody kombinowania prognoz - przykłady kombinowania prognoz gospodarki polskiej - zalecenia

Bardziej szczegółowo

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE Wnioskowanie saysyczne w ekonomerycznej analizie procesu produkcyjnego / WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE W EKONOMETRYCZNEJ ANAIZIE PROCESU PRODUKCYJNEGO Maeriał pomocniczy: proszę przejrzeć srony www.cyf-kr.edu.pl/~eomazur/zadl4.hml

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE. Ćwiczenia 2. mgr Dawid Doliński

PROGNOZOWANIE. Ćwiczenia 2. mgr Dawid Doliński Ćwiczenia 2 mgr Dawid Doliński Modele szeregów czasowych sały poziom rend sezonowość Y Y Y Czas Czas Czas Modele naiwny Modele średniej arymeycznej Model Browna Modele ARMA Model Hola Modele analiyczne

Bardziej szczegółowo

licencjat Pytania teoretyczne:

licencjat Pytania teoretyczne: Plan wykładu: 1. Wiadomości ogólne. 2. Model ekonomeryczny i jego elemeny 3. Meody doboru zmiennych do modelu ekonomerycznego. 4. Szacownie paramerów srukuralnych MNK. Weryfikacja modelu KMNK 6. Prognozowanie

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE. mgr Żaneta Pruska. Ćwiczenia 2 Zadanie 1

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE. mgr Żaneta Pruska. Ćwiczenia 2 Zadanie 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE mgr Żanea Pruska Ćwiczenia 2 Zadanie 1 Firma Alfa jes jednym z głównych dosawców firmy Bea. Ilość produku X, wyrażona w ysiącach wyprodukowanych i dosarczonych szuk firmie Bea,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1

ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1 ANALIZA, PROGNOZOWANIE I SYMULACJA / Ćwiczenia 1 mgr inż. Żanea Pruska Maeriał opracowany na podsawie lieraury przedmiou. Zadanie 1 Firma Alfa jes jednym z głównych dosawców firmy Bea. Ilość produku X,

Bardziej szczegółowo

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD

Parytet stóp procentowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUSD Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Marcin Gajewski Uniwersye Łódzki 4.12.2008 Parye sóp procenowych a premia za ryzyko na przykładzie kursu EURUD Niezabazpieczony UIP)

Bardziej szczegółowo

O LICZBIE ABONENTÓW TELEFONII KOMÓRKOWEJ W POLSCE ZDANIEM TRZECH STATYSTYKÓW

O LICZBIE ABONENTÓW TELEFONII KOMÓRKOWEJ W POLSCE ZDANIEM TRZECH STATYSTYKÓW Rafał Czyżycki, Marcin Hundert, Rafał Klóska Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński O LICZBIE ABONENTÓW TELEFONII KOMÓRKOWEJ W POLSCE ZDANIEM TRZECH STATYSTYKÓW Wprowadzenie Poruszana

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE IX Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 6 8 września 005 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Pior Fiszeder Uniwersye Mikołaja Kopernika

Bardziej szczegółowo

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE

SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE SYMULACYJNA ANALIZA PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Z ODNAWIALNYCH NOŚNIKÓW W POLSCE Janusz Sowiński, Rober Tomaszewski, Arur Wacharczyk Insyu Elekroenergeyki Poliechnika Częsochowska Aky prawne

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TEORII CHAOSU ZDETERMINOWANEGO W PROGNOZOWANIU KROKOWYM ROCZNEGO ZUŻYCIA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRZEZ ODBIORCÓW WIEJSKICH

WYKORZYSTANIE TEORII CHAOSU ZDETERMINOWANEGO W PROGNOZOWANIU KROKOWYM ROCZNEGO ZUŻYCIA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRZEZ ODBIORCÓW WIEJSKICH INFRASTRUKTURA I EKOLOGIA TERENÓW WIEJSKICH Nr 2/2005, POLSKA AKADEMIA NAUK, Oddział w Krakowie, s. 121 128 Komisja Technicznej Infrasrukury Wsi Małgorzaa Trojanowska WYKORZYSTANIE TEORII CHAOSU ZDETERMINOWANEGO

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL AUTOR: ŻANETA PRUSKA

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL AUTOR: ŻANETA PRUSKA 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: mgr inż. ŻANETA PRUSKA DODATEK SOLVER 2 Sprawdzić czy w zakładce Dane znajduję się Solver 1. Kliknij przycisk Microsof Office, a nasępnie kliknij przycisk Opcje

Bardziej szczegółowo

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI

ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XIII/3, 202, sr. 253 26 ESTYMACJA KRZYWEJ DOCHODOWOŚCI STÓP PROCENTOWYCH DLA POLSKI Adam Waszkowski Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków

Bardziej szczegółowo

Dendrochronologia Tworzenie chronologii

Dendrochronologia Tworzenie chronologii Dendrochronologia Dendrochronologia jes nauką wykorzysującą słoje przyrosu rocznego drzew do określania wieku (daowania) obieków drewnianych (budynki, przedmioy). Analizy różnych paramerów słojów przyrosu

Bardziej szczegółowo

Ocena płynności wybranymi metodami szacowania osadu 1

Ocena płynności wybranymi metodami szacowania osadu 1 Bogdan Ludwiczak Wprowadzenie Ocena płynności wybranymi meodami szacowania osadu W ubiegłym roku zaszły znaczące zmiany doyczące pomiaru i zarządzania ryzykiem bankowym. Są one konsekwencją nowowprowadzonych

Bardziej szczegółowo

Wojciech Kuźmiński* Józef Hozer** Uniwersytet Szczeciński

Wojciech Kuźmiński* Józef Hozer** Uniwersytet Szczeciński Studia i Prace WNEiZ US nr 45/2 2016 DOI:10.18276/sip.2016.45/2-23 Wojciech Kuźmiński* Józef Hozer** Uniwersytet Szczeciński Rynek przewozów promowych południowego Bałtyku Streszczenie W artykule dokonano

Bardziej szczegółowo

PREDYKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WYKORZYSTANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WYBRANE MODELE EKONOMETRYCZNE I PERCEPTRON WIELOWARSTWOWY

PREDYKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WYKORZYSTANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WYBRANE MODELE EKONOMETRYCZNE I PERCEPTRON WIELOWARSTWOWY B A D A N I A O P E R A C J N E I D E C Z J E Nr 2004 Aleksandra MAUSZEWSKA Doroa WIKOWSKA PREDKCJA KURSU EURO/DOLAR Z WKORZSANIEM PROGNOZ INDEKSU GIEŁDOWEGO: WBRANE MODELE EKONOMERCZNE I PERCEPRON WIELOWARSWOW

Bardziej szczegółowo

STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 36

STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 36 STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 36 Wojciech Kuźmiński * Jarosław Siergiej ** Uniwersytet Szczeciński WYKORZYSTANIE KLASYCZNYCH MODELI SZEREGU CZASOWEGO Z WAHANIAMI SEZONOWYMI

Bardziej szczegółowo

EKONOMETRIA wykład 2. Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar.

EKONOMETRIA wykład 2. Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar. EKONOMERIA wykład Prof. dr hab. Eugeniusz Ganar eganar@mail.wz.uw.edu.pl Przedziały ufności Dla paramerów srukuralnych modelu: P bˆ j S( bˆ z prawdopodobieńswem parameru b bˆ S( bˆ, ( m j j j, ( m j b

Bardziej szczegółowo

Analiza opłacalności inwestycji logistycznej Wyszczególnienie

Analiza opłacalności inwestycji logistycznej Wyszczególnienie inwesycji logisycznej Wyszczególnienie Laa Dane w ys. zł 2 3 4 5 6 7 8 Przedsięwzięcie I Program rozwoju łańcucha (kanału) dysrybucji przewiduje realizację inwesycji cenrum dysrybucyjnego. Do oceny przyjęo

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 2007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Pior Fiszeder Uniwersye Mikołaja Kopernika

Bardziej szczegółowo

Kobiety w przedsiębiorstwach usługowych prognozy nieliniowe

Kobiety w przedsiębiorstwach usługowych prognozy nieliniowe Pior Srożek * Kobiey w przedsiębiorswach usługowych prognozy nieliniowe Wsęp W dzisiejszym świecie procesy społeczno-gospodarcze zachodzą bardzo dynamicznie. W związku z ym bardzo zmienił się sereoypowy

Bardziej szczegółowo

Ekonometria. Prognozowanie ekonometryczne, ocena stabilności oszacowań parametrów strukturalnych. Jakub Mućk. Katedra Ekonomii Ilościowej

Ekonometria. Prognozowanie ekonometryczne, ocena stabilności oszacowań parametrów strukturalnych. Jakub Mućk. Katedra Ekonomii Ilościowej Ekonometria Prognozowanie ekonometryczne, ocena stabilności oszacowań parametrów strukturalnych Jakub Mućk Katedra Ekonomii Ilościowej Jakub Mućk Ekonometria Wykład 4 Prognozowanie, stabilność 1 / 17 Agenda

Bardziej szczegółowo

Metody ilościowe w analizie struktury podmiotowej sektora usług w Polsce

Metody ilościowe w analizie struktury podmiotowej sektora usług w Polsce Rafał Klóska* Metody ilościowe w analizie struktury podmiotowej sektora usług w Polsce Wstęp Tematem rozważań wielu ekonomistów i polityków jest często rozwój przedsiębiorczości w Polsce a rosnące zainteresowanie

Bardziej szczegółowo

Maciej Matczak. Polskie porty morskie w 2015 roku Podsumowanie i perspektywy na przyszłość

Maciej Matczak. Polskie porty morskie w 2015 roku Podsumowanie i perspektywy na przyszłość Maciej Matczak Polskie porty morskie w 2015 roku Podsumowanie i perspektywy na przyszłość Marzec 2016 Polskie porty morskie w 2015 roku. Podsumowanie i perspektywy na przyszłość Port Monitor to cykliczne

Bardziej szczegółowo

PRZEWOZY PROMOWE W BASENIE MORZA BAŁTYCKIEGO ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM AUTOSTRADY MORSKIEJ ŚWINOUJŚCIE YSTAD

PRZEWOZY PROMOWE W BASENIE MORZA BAŁTYCKIEGO ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM AUTOSTRADY MORSKIEJ ŚWINOUJŚCIE YSTAD Czesława CHRISTOWA Akademia Morska w Szczecinie, Wydział Inżynieryjno-Ekonomiczny Transportu Instytut Zarządzania Transportem Zakład Organizacji i Zarządzania ul. H. Pobożnego 11, 7-57 Szczecin c.christowa@am.szczecin.pl

Bardziej szczegółowo

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak

Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 6 R = Ocena wyników zarządzania portfelem. Pomiar wyników zarządzania portfelem. Dr Katarzyna Kuziak Ocena wyników zarządzania porelem Analiza i Zarządzanie Porelem cz. 6 Dr Kaarzyna Kuziak Eapy oceny wyników zarządzania porelem: - (porolio perormance measuremen) - Przypisanie wyników zarządzania porelem

Bardziej szczegółowo

Efekty agregacji czasowej szeregów finansowych a modele klasy Sign RCA

Efekty agregacji czasowej szeregów finansowych a modele klasy Sign RCA Joanna Górka * Efeky agregacji czasowej szeregów finansowych a modele klasy Sign RCA Wsęp Wprowadzenie losowego parameru do modelu auoregresyjnego zwiększa możliwości aplikacyjne ego modelu, gdyż pozwala

Bardziej szczegółowo

METODA OKREŚLANIA WIELKOŚCI KONTRAKTÓW NA ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ

METODA OKREŚLANIA WIELKOŚCI KONTRAKTÓW NA ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ B A D A N I A O P E R A C Y J N E I D E C Y Z J E Nr 3 2009 Barbara GŁADYSZ* METODA OKREŚLANIA WIELKOŚCI KONTRAKTÓW NA ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ W arykule zaproponowano meodę określania wielkości konraków na

Bardziej szczegółowo

Ekonometryczna analiza popytu na wodę

Ekonometryczna analiza popytu na wodę Jacek Batóg Uniwersytet Szczeciński Ekonometryczna analiza popytu na wodę Jednym z czynników niezbędnych dla funkcjonowania gospodarstw domowych oraz realizacji wielu procesów technologicznych jest woda.

Bardziej szczegółowo

K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys. jp.

K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys. jp. Sprawdzian 2. Zadanie 1. Za pomocą KMNK oszacowano następującą funkcję produkcji: Gdzie: P wartość produkcji, w tys. jp (jednostek pieniężnych) K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys.

Bardziej szczegółowo

ANALIZA CEN TRANSAKCYJNYCH MIESZKA NA RYNKACH PIERWOTNYM I WTÓRNYM W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI W LATACH 2007 2012

ANALIZA CEN TRANSAKCYJNYCH MIESZKA NA RYNKACH PIERWOTNYM I WTÓRNYM W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI W LATACH 2007 2012 STUDIA I PRACE WYDZIAU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZDZANIA NR 31 Józef Hozer Uniwersye Szczeciski Anna Gdakowicz Uniwersye Szczeciski ANALIZA CEN TRANSAKCYJNYCH MIESZKA NA RYNKACH PIERWOTNYM I WTÓRNYM W WYBRANYCH

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE MODELU RYNKOWEGO CYKLU ŻYCIA PRODUKTU

SZACOWANIE MODELU RYNKOWEGO CYKLU ŻYCIA PRODUKTU B A D A N I A O P E R A C J N E I D E C Z J E Nr 2 2006 Bogusław GUZIK* SZACOWANIE MODELU RNKOWEGO CKLU ŻCIA PRODUKTU Przedsawiono zasadnicze podejścia do saysycznego szacowania modelu rynkowego cyklu

Bardziej szczegółowo

Zagadnienie 1: Prognozowanie za pomocą modeli liniowych i kwadratowych przy wykorzystaniu Analizy regresji wielorakiej w programie STATISTICA

Zagadnienie 1: Prognozowanie za pomocą modeli liniowych i kwadratowych przy wykorzystaniu Analizy regresji wielorakiej w programie STATISTICA Zagadnienie 1: Prognozowanie za pomocą modeli liniowych i kwadratowych przy wykorzystaniu Analizy regresji wielorakiej w programie STATISTICA Zadanie 1 (Plik danych: Transport w Polsce (1990-2015)) Na

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH SaSof Polska, el. 12 428 43 00, 601 41 41 51, info@sasof.pl, www.sasof.pl WYKORZYSTANIE STATISTICA DATA MINER DO PROGNOZOWANIA W KRAJOWYM DEPOZYCIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Joanna Maych, Krajowy Depozy Papierów

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FLUKTUACJI REALNEGO EFEKTYWNEGO KURSU EUR/ PLN

ŹRÓDŁA FLUKTUACJI REALNEGO EFEKTYWNEGO KURSU EUR/ PLN METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XII/, 0, sr. 389 398 ŹRÓDŁA FLUKTUACJI REALNEGO EFEKTYWNEGO KURSU EUR/ PLN Adam Waszkowski Kaedra Ekonomiki Rolnicwa i Międzynarodowych Sosunków Gospodarczych

Bardziej szczegółowo

Statystyka od podstaw z systemem SAS Dr hab. E. Frątczak, ZAHZiAW, ISiD, KAE. Część VII. Analiza szeregu czasowego

Statystyka od podstaw z systemem SAS Dr hab. E. Frątczak, ZAHZiAW, ISiD, KAE. Część VII. Analiza szeregu czasowego Część VII. Analiza szeregu czasowego 1 DEFINICJA SZEREGU CZASOWEGO Szeregiem czasowym nazywamy zbiór warości cechy w uporządkowanych chronologicznie różnych momenach (okresach) czasu. Oznaczając przez

Bardziej szczegółowo

TESTOWANIE EGZOGENICZNOŚCI ZMIENNYCH W MODELACH EKONOMETRYCZNYCH

TESTOWANIE EGZOGENICZNOŚCI ZMIENNYCH W MODELACH EKONOMETRYCZNYCH STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 Mariusz Doszyń TESTOWANIE EGZOGENICZNOŚCI ZMIENNYCH W MODELACH EKONOMETRYCZNYCH Od pewnego czasu w lieraurze ekonomerycznej pojawiają się

Bardziej szczegółowo

STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15

STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 15 Sebasian Koko ANALIZA ZMIAN W STRUKTURZE UDZIAŁU DOCHODÓW ZWIĄZANYCH Z OPODATKOWANIEM NIERUCHOMOŚCI W BUDŻETACH GMIN WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

Bardziej szczegółowo

MODELE PROGNOSTYCZNE SPRZEDAśY ENERGII ELEKTRYCZNEJ ODBIORCOM WIEJSKIM OPARTE NA WYMIARZE FRAKTALNYM, LOGISTYCZNE I KRZYśOWANIA HEURYSTYCZNEGO

MODELE PROGNOSTYCZNE SPRZEDAśY ENERGII ELEKTRYCZNEJ ODBIORCOM WIEJSKIM OPARTE NA WYMIARZE FRAKTALNYM, LOGISTYCZNE I KRZYśOWANIA HEURYSTYCZNEGO InŜynieria Rolnicza 11/2006 Małgorzaa Trojanowska Kaedra Energeyki Rolniczej Akademia Rolnicza w Krakowie MODELE PROGNOSTYCZNE SPRZEDAśY ENERGII ELEKTRYCZNEJ ODBIORCOM WIEJSKIM OPARTE NA WYMIARZE FRAKTALNYM,

Bardziej szczegółowo

Ekonometria ćwiczenia 3. Prowadzący: Sebastian Czarnota

Ekonometria ćwiczenia 3. Prowadzący: Sebastian Czarnota Ekonometria ćwiczenia 3 Prowadzący: Sebastian Czarnota Strona - niezbędnik http://sebastianczarnota.com/sgh/ Normalność rozkładu składnika losowego Brak normalności rozkładu nie odbija się na jakości otrzymywanych

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODEE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 4 6 września 007 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Joanna Małgorzaa andmesser Szkoła Główna

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM

PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM PROGNOZOWANIE W ZARZĄDZANIU PRZEDSIĘBIORSTWEM prof. dr hab. Paweł Dimann 1 Znaczenie prognoz w zarządzaniu firmą Zarządzanie firmą jes nieusannym procesem podejmowania decyzji, kóry może być zdefiniowany

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO ANALIZA ZBIEŻNOŚCI STRUKTUR ZATRUDNIENIA W WYBRANYCH KRAJACH WYSOKOROZWINIĘTYCH

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO ANALIZA ZBIEŻNOŚCI STRUKTUR ZATRUDNIENIA W WYBRANYCH KRAJACH WYSOKOROZWINIĘTYCH ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 32 PRACE KATEDRY EKONOMETRII I STATYSTYKI NR 11 21 BARBARA BATÓG JACEK BATÓG Uniwersytet Szczeciński Katedra Ekonometrii i Statystyki ANALIZA ZBIEŻNOŚCI STRUKTUR

Bardziej szczegółowo

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro

Struktura sektorowa finansowania wydatków na B+R w krajach strefy euro Rozdział i. Srukura sekorowa finansowania wydaków na B+R w krajach srefy euro Rober W. Włodarczyk 1 Sreszczenie W arykule podjęo próbę oceny srukury sekorowej (sekor przedsiębiorsw, sekor rządowy, sekor

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE. Ćwiczenia 3. mgr Dawid Doliński

PROGNOZOWANIE. Ćwiczenia 3. mgr Dawid Doliński Ćwiczenia 3 mgr Dawid Doliński Modele szeregów czasowych sały poziom rend sezonowość Y Y Y Czas Czas Czas Modele naiwny Modele średniej arymeycznej Model Browna Modele ARMA Model Hola Modele analiyczne

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do teorii prognozowania

Wprowadzenie do teorii prognozowania Wprowadzenie do teorii prognozowania I Pojęcia: 1. Prognoza i zmienna prognozowana (przedmiot prognozy). Prognoza punktowa i przedziałowa. 2. Okres prognozy i horyzont prognozy. Prognozy krótkoterminowe

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Summaries

Spis treści. Summaries Spis reści Wsęp.............................................................. 7 Ireneusz Kuropka: Przydaność wybranych modeli umieralności do prognozowania naężenia zgonów w Polsce.............................

Bardziej szczegółowo

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE

DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE IX Ogólnopolskie Seminarium Naukowe, 6 8 września 2005 w Toruniu Kaedra Ekonomerii i Saysyki, Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu Kaarzyna Kuziak Akademia Ekonomiczna

Bardziej szczegółowo

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych

Dobór przekroju żyły powrotnej w kablach elektroenergetycznych Dobór przekroju żyły powronej w kablach elekroenergeycznych Franciszek pyra, ZPBE Energopomiar Elekryka, Gliwice Marian Urbańczyk, Insyu Fizyki Poliechnika Śląska, Gliwice. Wsęp Zagadnienie poprawnego

Bardziej szczegółowo

Magdalena Osińska, Marcin Fałdziński Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Modele GARCH i SV z zastosowaniem teorii wartości ekstremalnych

Magdalena Osińska, Marcin Fałdziński Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Modele GARCH i SV z zastosowaniem teorii wartości ekstremalnych DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE X Ogólnopolskie Seminarim Nakowe 4 6 września 2007 w Torni Kaedra Ekonomerii i Saysyki Uniwersye Mikołaja Kopernika w Torni Magdalena Osińska Marcin Fałdziński Uniwersye

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 43 U R I (1)

ĆWICZENIE NR 43 U R I (1) ĆWCZENE N 43 POMY OPO METODĄ TECHNCZNĄ Cel ćwiczenia: wyznaczenie warości oporu oporników poprzez pomiary naężania prądu płynącego przez opornik oraz napięcia na oporniku Wsęp W celu wyznaczenia warości

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r.

Matematyka finansowa 20.03.2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXVIII Egzamin dla Aktuariuszy z 20 marca 2006 r. Komisja Egzaminacyjna dla Akuariuszy XXXVIII Egzamin dla Akuariuszy z 20 marca 2006 r. Część I Maemayka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minu 1 1. Ile

Bardziej szczegółowo

DYNAMIKA KONSTRUKCJI

DYNAMIKA KONSTRUKCJI 10. DYNAMIKA KONSTRUKCJI 1 10. 10. DYNAMIKA KONSTRUKCJI 10.1. Wprowadzenie Ogólne równanie dynamiki zapisujemy w posaci: M d C d Kd =P (10.1) Zapis powyższy oznacza, że równanie musi być spełnione w każdej

Bardziej szczegółowo

Analiza kosztów wytwarzania energii elektrycznej w elektrowniach systemowych

Analiza kosztów wytwarzania energii elektrycznej w elektrowniach systemowych POLITYKA ENERGETYCZNA Tom 10 Zeszy specjalny 2 2007 PL ISSN 1429-6675 Janusz SOWIÑSKI* Analiza koszów wywarzania energii elekrycznej w elekrowniach sysemowych STRESZCZENIE. Zaporzebowanie na energiê elekryczn¹

Bardziej szczegółowo

Etapy modelowania ekonometrycznego

Etapy modelowania ekonometrycznego Etapy modelowania ekonometrycznego jest podstawowym narzędziem badawczym, jakim posługuje się ekonometria. Stanowi on matematyczno-statystyczną formę zapisu prawidłowości statystycznej w zakresie rozkładu,

Bardziej szczegółowo

STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ROZWOJU LICZBY ABONENTÓW TELEFONII KOMÓRKOWEJ W POLSCE W UJĘCIU STATYSTYCZNYM

STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ROZWOJU LICZBY ABONENTÓW TELEFONII KOMÓRKOWEJ W POLSCE W UJĘCIU STATYSTYCZNYM ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 544 EKONOMICZNE PROBLEMY USŁUG NR 35 2009 RAFAŁ CZYŻYCKI, RAFAŁ KLÓSKA Uniwersytet Szczeciński STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ROZWOJU LICZBY ABONENTÓW TELEFONII

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE EFEKTU DŹWIGNI W FINANSOWYCH SZEREGACH CZASOWYCH

MODELOWANIE EFEKTU DŹWIGNI W FINANSOWYCH SZEREGACH CZASOWYCH Krzyszof Pionek Kaedra Inwesycji Finansowych i Ubezpieczeń Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu Wsęp MODELOWANIE EFEKTU DŹWIGNI W FINANSOWYCH SZEREGACH CZASOWYCH Nowoczesne echniki zarządzania ryzykiem rynkowym

Bardziej szczegółowo

DOBÓR PRZEKROJU ŻYŁY POWROTNEJ W KABLACH ELEKTROENERGETYCZNYCH

DOBÓR PRZEKROJU ŻYŁY POWROTNEJ W KABLACH ELEKTROENERGETYCZNYCH Franciszek SPYRA ZPBE Energopomiar Elekryka, Gliwice Marian URBAŃCZYK Insyu Fizyki Poliechnika Śląska, Gliwice DOBÓR PRZEKROJU ŻYŁY POWROTNEJ W KABLACH ELEKTROENERGETYCZNYCH. Wsęp Zagadnienie poprawnego

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE

POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Anea Kłodzińska, Poliechnika Koszalińska, Zakład Ekonomerii POWIĄZANIA POMIĘDZY KRÓTKOOKRESOWYMI I DŁUGOOKRESOWYMI STOPAMI PROCENTOWYMI W POLSCE Sopy procenowe w analizach ekonomicznych Sopy procenowe

Bardziej szczegółowo

Estymacja stopy NAIRU dla Polski *

Estymacja stopy NAIRU dla Polski * Michał Owerczuk * Pior Śpiewanowski Esymacja sopy NAIRU dla Polski * * Sudenci, Szkoła Główna Handlowa, Sudenckie Koło Naukowe Ekonomii Teoreycznej przy kaedrze Ekonomii I. Auorzy będą bardzo wdzięczni

Bardziej szczegółowo

Ocena działalności przedsiębiorstwa z zastosowaniem wybranych metod ilościowych

Ocena działalności przedsiębiorstwa z zastosowaniem wybranych metod ilościowych Grażyna Karmowska Zakład Analizy Systemowej Akademia Rolnicza w Szczecinie Ocena działalności przedsiębiorstwa z zastosowaniem wybranych metod ilościowych Wstęp Jednym z podstawowych sposobów oceny podejmowanych

Bardziej szczegółowo

Wykład 10 Estymacja przedziałowa - przedziały ufności dla średn

Wykład 10 Estymacja przedziałowa - przedziały ufności dla średn Wykład 10 Estymacja przedziałowa - przedziały ufności dla średniej Wrocław, 21 grudnia 2016r Przedział ufności Niech będzie dana próba X 1, X 2,..., X n z rozkładu P θ, θ Θ. Definicja 10.1 Przedziałem

Bardziej szczegółowo

MODELE LINIOWE. Dr Wioleta Drobik

MODELE LINIOWE. Dr Wioleta Drobik MODELE LINIOWE Dr Wioleta Drobik MODELE LINIOWE Jedna z najstarszych i najpopularniejszych metod modelowania Zależność między zbiorem zmiennych objaśniających, a zmienną ilościową nazywaną zmienną objaśnianą

Bardziej szczegółowo

OeconomiA copernicana. Małgorzata Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

OeconomiA copernicana. Małgorzata Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu OeconomiA copernicana 2011 Nr 4 Małgorzaa Madrak-Grochowska, Mirosława Żurek Uniwersye Mikołaja Kopernika w Toruniu TESTOWANIE PRZYCZYNOWOŚCI W WARIANCJI MIĘDZY WYBRANYMI INDEKSAMI RYNKÓW AKCJI NA ŚWIECIE

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Lista 3

Zarządzanie ryzykiem. Lista 3 Zaządzanie yzykiem Lisa 3 1. Oszacowano nasępujący ozkład pawdopodobieńswa dla sóp zwou z akcji A i B (Tabela 1). W chwili obecnej Akcja A ma waość ynkową 70, a akcja B 50 zł. Ile wynosi pięciopocenowa

Bardziej szczegółowo

Badanie funktorów logicznych TTL - ćwiczenie 1

Badanie funktorów logicznych TTL - ćwiczenie 1 adanie funkorów logicznych TTL - ćwiczenie 1 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie się z podsawowymi srukurami funkorów logicznych realizowanych w echnice TTL (Transisor Transisor Logic), ich podsawowymi paramerami

Bardziej szczegółowo

Jacek Kwiatkowski Magdalena Osińska. Procesy zawierające stochastyczne pierwiastki jednostkowe identyfikacja i zastosowanie.

Jacek Kwiatkowski Magdalena Osińska. Procesy zawierające stochastyczne pierwiastki jednostkowe identyfikacja i zastosowanie. DYNAMICZNE MODELE EKONOMETRYCZNE Jacek Kwiakowski Magdalena Osińska Uniwersye Mikołaja Kopernika Procesy zawierające sochasyczne pierwiaski jednoskowe idenyfikacja i zasosowanie.. Wsęp Większość lieraury

Bardziej szczegółowo

Motto. Czy to nie zabawne, że ci sami ludzie, którzy śmieją się z science fiction, słuchają prognoz pogody oraz ekonomistów? (K.

Motto. Czy to nie zabawne, że ci sami ludzie, którzy śmieją się z science fiction, słuchają prognoz pogody oraz ekonomistów? (K. Motto Cz to nie zabawne, że ci sami ludzie, którz śmieją się z science fiction, słuchają prognoz pogod oraz ekonomistów? (K. Throop III) 1 Specfika szeregów czasowch Modele szeregów czasowch są alternatwą

Bardziej szczegółowo

Robert Kubicki, Magdalena Kulbaczewska Modelowanie i prognozowanie wielkości ruchu turystycznego w Polsce

Robert Kubicki, Magdalena Kulbaczewska Modelowanie i prognozowanie wielkości ruchu turystycznego w Polsce Robert Kubicki, Magdalena Kulbaczewska Modelowanie i prognozowanie wielkości ruchu turystycznego w Polsce Ekonomiczne Problemy Turystyki nr 3 (27), 57-70 2014 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

ŚREDNI BŁĄD PROGNOZOWANIA DLA METODY EKSTRAPOLACJI PRZYROSTU EMPIRYCZNEGO

ŚREDNI BŁĄD PROGNOZOWANIA DLA METODY EKSTRAPOLACJI PRZYROSTU EMPIRYCZNEGO B A D A N I A O P E R A C Y J N E I D E C Y Z J E Nr 3 4 006 Bogusław GUZIK ŚREDNI BŁĄD PROGNOZOWANIA DLA METODY EKSTRAPOLACJI PRZYROSTU EMPIRYCZNEGO W artykule sformułowano standardowy układ założeń stochastycznych

Bardziej szczegółowo

Wygładzanie metodą średnich ruchomych w procesach stałych

Wygładzanie metodą średnich ruchomych w procesach stałych Wgładzanie meodą średnich ruchomch w procesach sałch Cel ćwiczenia. Przgoowanie procedur Średniej Ruchomej (dla ruchomego okna danch); 2. apisanie procedur do obliczenia sandardowego błędu esmacji;. Wizualizacja

Bardziej szczegółowo

Cechy szeregów czasowych

Cechy szeregów czasowych energecznch Cech szeregów czasowch Rozdział Modelowanie szeregów czasowch 7 proces deerminisczn proces kórego warość może bć preczjnie określona w dowolnm czasie =T+τ = a +b T T+τ czas = sin(ω) T T+τ czas

Bardziej szczegółowo

Ścieżka rozwoju polskiej gospodarki w latach gospodarki w latach W tym celu wykorzystana zostanie metoda diagramowa,

Ścieżka rozwoju polskiej gospodarki w latach gospodarki w latach W tym celu wykorzystana zostanie metoda diagramowa, Barbara Batóg, Jacek Batóg Uniwersytet Szczeciński Ścieżka rozwoju polskiej gospodarki w latach - W artykule podjęta zostanie próba analizy, diagnozy i prognozy rozwoju polskiej gospodarki w latach -.

Bardziej szczegółowo

ZMIENNE LOSOWE CZY NIELOSOWE W EKONOMETRII

ZMIENNE LOSOWE CZY NIELOSOWE W EKONOMETRII STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 36 Józef Hozer * Uniwersytet Szczeciński ZMIENNE LOSOWE CZY NIELOSOWE W EKONOMETRII STRESZCZENIE W literaturze ekonometryczno-statystycznej większość

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja wahań koniunkturalnych gospodarki polskiej

Identyfikacja wahań koniunkturalnych gospodarki polskiej Rozdział i Idenyfikacja wahań koniunkuralnych gospodarki polskiej dr Rafał Kasperowicz Uniwersye Ekonomiczny w Poznaniu Kaedra Mikroekonomii Sreszczenie Celem niniejszego opracowania jes idenyfikacja wahao

Bardziej szczegółowo

Metody badania wpływu zmian kursu walutowego na wskaźnik inflacji

Metody badania wpływu zmian kursu walutowego na wskaźnik inflacji Agnieszka Przybylska-Mazur * Meody badania wpływu zmian kursu waluowego na wskaźnik inflacji Wsęp Do oceny łącznego efeku przenoszenia zmian czynników zewnęrznych, akich jak zmiany cen zewnęrznych (szoki

Bardziej szczegółowo

Wyzwania praktyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH

Wyzwania praktyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH Krzyszof Pionek Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu Wyzwania prakyczne w modelowaniu wielowymiarowych procesów GARCH Wsęp Od zaproponowania przez Engla w 1982 roku jednowymiarowego modelu klasy ARCH, modele

Bardziej szczegółowo

Usługi na rzecz pasażerów a funkcje turystyczne żeglugi promowej na Morzu Bałtyckim wybrane zagadnienia

Usługi na rzecz pasażerów a funkcje turystyczne żeglugi promowej na Morzu Bałtyckim wybrane zagadnienia URBANYI-POPIOŁEK Ilona 1 Usługi na rzecz pasażerów a funkcje turystyczne żeglugi promowej na Morzu Bałtyckim wybrane zagadnienia WSTĘP Żegluga promowa jest jedną z form żeglugi morskiej, której przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Dopasowywanie modelu do danych

Dopasowywanie modelu do danych Tematyka wykładu dopasowanie modelu trendu do danych; wybrane rodzaje modeli trendu i ich właściwości; dopasowanie modeli do danych za pomocą narzędzi wykresów liniowych (wykresów rozrzutu) programu STATISTICA;

Bardziej szczegółowo

Wpływ kryzysu ekonomicznego na rynek żeglugi promowej na Morzu Bałtyckim

Wpływ kryzysu ekonomicznego na rynek żeglugi promowej na Morzu Bałtyckim Ilona Urbanyi-Popiołek, Magdalena Klopott Akademia Morska w Gdyni Wpływ kryzysu ekonomicznego na rynek żeglugi promowej na Morzu Bałtyckim Na tle światowego rynku żeglugi promowej pozycja Bałtyku jest

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK

PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK PROGNOZOWANIE I SYMULACJE EXCEL 2 AUTOR: MARTYNA MALAK 1 PROGNOZOWANIE I SYMULACJE 2 hp://www.oucome-seo.pl/excel2.xls DODATEK SOLVER WERSJE EXCELA 5.0, 95, 97, 2000, 2002/XP i 2003. 3 Dodaek Solver jes dosępny w menu Narzędzia. Jeżeli Solver nie jes dosępny

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. 4.Studia Kierunek studiów/specjalność Poziom kształcenia Forma studiów Ekonomia Studia pierwszego stopnia Studia stacjonarne i niestacjonarne

SYLABUS. 4.Studia Kierunek studiów/specjalność Poziom kształcenia Forma studiów Ekonomia Studia pierwszego stopnia Studia stacjonarne i niestacjonarne SYLABUS 1.Nazwa przedmiotu Prognozowanie i symulacje 2.Nazwa jednostki prowadzącej Katedra Metod Ilościowych i Informatyki przedmiot Gospodarczej 3.Kod przedmiotu E/I/A.16 4.Studia Kierunek studiów/specjalność

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne podstawy analizy indeksowej klasyfikacja indeksów, konstrukcja, zastosowanie

Teoretyczne podstawy analizy indeksowej klasyfikacja indeksów, konstrukcja, zastosowanie Teoretyczne podstawy analizy indeksowej klasyfikacja indeksów, konstrukcja, zastosowanie Szkolenie dla pracowników Urzędu Statystycznego nt. Wybrane metody statystyczne w analizach makroekonomicznych dr

Bardziej szczegółowo

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych**

Analiza metod oceny efektywności inwestycji rzeczowych** Ekonomia Menedżerska 2009, nr 6, s. 119 128 Marek Łukasz Michalski* Analiza meod oceny efekywności inwesycji rzeczowych** 1. Wsęp Podsawowymi celami przedsiębiorswa w długim okresie jes rozwój i osiąganie

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 690 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 51 2012 MAŁGORZATA WASILEWSKA PORÓWNANIE METODY NPV, DRZEW DECYZYJNYCH I METODY OPCJI REALNYCH W WYCENIE PROJEKTÓW

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia.. r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia.. r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia.. r. w sprawie wykazów obszarów morza, po których pływają promy pasażerskie typu ro-ro 2) (Dz. U. z 2012 r., poz....)

Bardziej szczegółowo

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ

MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Agaa MESJASZ-LECH * MODELE AUTOREGRESYJNE JAKO INSTRUMENT ZARZĄDZANIA ZAPASAMI NA PRZYKŁADZIE ELEKTROWNI CIEPLNEJ Sreszczenie W arykule przedsawiono wyniki analizy ekonomerycznej miesięcznych warości w

Bardziej szczegółowo