Nawigacja dla powracających

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nawigacja dla powracających"

Transkrypt

1

2

3 Nawigacja dla powracających

4 Zespół redakcyjny: Anna Baranowska, Mirosław Bieniecki, Michał Boni, Maciej Duszczyk, Justyna Frelak, Iwona Grabowska, Maciej Grabowski, Janusz Grzyb, Jerzy Idzikowski, Joanna Jaracz, Iwona Jędrzejczak, Paweł Kaczmarczyk, Agnieszka Kalisiewicz, Aldona Kamińska, Małgorzata Krasuska, Marcin Kulinicz, Anna Lenkiewicz, Krzysztof Lewandowski, Łukasz Łotocki, Patrycja Matusz, Tomasz Niedziński, Marcin Parnowski, Aneta Piątkowska, Tosun Roszan, Aleksandra Rusielewicz, Agnieszka Skiba, Renata Stefańska, Emilia Sumińska, Magdalena Sweklej, Paweł Szaniawski, Maciej Szczepański, Andrzej Śliwka, Wojciech Tyciński, Lidia Węgierska, Jan Wróblewski Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Warszawa, ul. Tamka 3 ISBN Wydanie I, Warszawa 2008 Publikacja jest dystrybuowana bezpłatnie Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

5 3

6 4

7 5

8

9 Wstęp WSTĘP Wielu Polaków pracujących za granicą rozważa powrót do Polski. Ci, którzy się na to zdecydują, powinni należycie się do tego przygotować. Z myślą o nich powstał POWROTNIK, czyli praktyczny poradnik dla osób wracających do kraju. Polacy, którzy wyemigrowali w poszukiwaniu pracy, wiedzą doskonale, ile praktycznych i formalnych trudności musieli pokonać, zanim ustabilizowali swoje życie za granicą. Chociaż wrócić jest zdecydowanie łatwiej niż wyjechać, powrót również stanowi wyzwanie. Dlatego warto dokładnie go zaplanować, co pozwoli uniknąć wielu niepotrzebnych komplikacji i rozczarowań. Przewodnikiem w drodze do domu może być nasz POWROTNIK stworzony z myślą o Polakach przebywających za granicą. Wiele miejsca poświęcamy formalnościom, które należy załatwić jeszcze na emigracji, oraz tym, którymi będziemy musieli się zająć po powrocie do kraju. Radzimy między innymi, jak zorganizować przeprowadzkę i jak wypowiedzieć umowę o pracę. Podpowiadamy również, jak wykorzystać doświadczenie zdobyte za granicą w poszukiwaniu pracy w Polsce oraz, jak załatwić formalności niezbędne przy zakładaniu własnej działalności gospodarczej. Wyjaśniamy sprawy podatkowe, zwłaszcza te związane z abolicją podatkową adresowaną do Polaków, którzy pracowali za granicą. Podczas pobytu za granicą obywatele polscy często zakładają rodziny, a potem wracają z nimi do Polski. W POWROTNIKU piszemy więc, jak zawrzeć małżeństwo z cudzoziemcem w Polsce oraz jak zarejestrować zagraniczny akt małżeństwa w urzędzie stanu cywilnego. Podpowiadamy również, jakich formalności należy dopełnić, rozpoczynając życie z małżonkiem obcokrajowcem w Polsce oraz jak zapisać dzieci do polskiej szkoły. Podajemy też wiele ważnych informacji dotyczących świadczeń społecznych. Wyjaśniamy zasady przekazywania do Polski zasiłków, rent i emerytur, do których nabyliśmy prawo podczas pobytu za granicą. Planując swój powrót do kraju, pamiętaj o tym, że w każdej chwili możesz skorzystać z pomocy ekspertów! Opracowując POWROT- NIK, staraliśmy się zawrzeć w nim jak najwięcej praktycznych informacji. Zdajemy sobie jednak sprawę, że opisanie w tego rodzaju publikacji wszystkich sytuacji, z jakimi mogą spotkać się osoby powracające do Polski, nie jest możliwe. Jeżeli po przeczy- 7

10 taniu POWROTNIKA, będziesz nadal mieć jakiekolwiek wątpliwości dotyczące organizacji swojego powrotu do kraju, zapraszamy do wejścia na stronę internetową gdzie możesz uzyskać odpowiedzi na swoje indywidualne pytania. Mamy nadzieję, że wskazówki oraz informacje zawarte w PO- WROTNIKU, pomogą osobom wracającym do Polski na nowo ułożyć sobie życie w kraju. O ile nie zostało to inaczej zaznaczone, przytaczane w POWROT- NIKU przepisy dotyczą powrotów z państw członkowskich EOG (czyli Europejskiego Obszaru Gospodarczego, do którego należy 27 państw członkowskich Unii Europejskiej, a także Norwegia, Islandia i Lichtenstein) oraz Szwajcarii. Powrotnik został przygotowany zgodnie ze stanem prawnym na dzień 31 października 2008 r. Najbardziej aktualne informacje znajdują się na stronie internetowej Zespół redakcyjny 8

11 1. Formalności przed powrotem

12 > więcej informacji 1. FORMALNOŚCI PRZED POWROTEM Dobre przygotowanie do powrotu z zagranicy pozwoli nam uniknąć wielu kłopotów, np. trudności z zapisaniem dzieci do szkoły czy nieuznania stażu pracy za granicą. Poniżej przedstawiamy listę najważniejszych spraw, które należy załatwić przed powrotem do kraju. Nie wyczerpuje ona oczywiście wszystkich formalności związanych z wyjazdem. Liczba i rodzaj spraw zależy bowiem od specyficznej sytuacji konkretnego polskiego emigranta. Pokazuje ona jednak, że przygotowania do wyjazdu mogą zająć nawet kilka tygodni. ZAKOŃCZENIE PRACY Podejmując decyzję o powrocie, powinniśmy przede wszystkim uregulować nasze sprawy służbowe, z odpowiednim wyprzedzeniem wypowiadając umowę o pracę. Pracodawca jest zobowiązany wydać nam odpowiednie dokumenty, potwierdzające nasze zatrudnienie. Najczęściej, świadectwo pracy lub inny dokument, powinien być przekazany niezwłocznie po zakończeniu umowy o pracę. Warto również poprosić o referencje, które mogą być pomocne w znalezieniu pracy w Polsce. Pamiętajmy, że wystawienie referencji nie jest obowiązkiem dotychczasowego pracodawcy, dlatego ważne jest rozstanie się z nim w dobrej atmosferze. W trakcie pracy za granicą powinniśmy gromadzić inne dokumenty, dotyczące naszego zatrudnienia, takie jak umowa o pracę czy tzw. paski wynagrodzenia. Mogą one bowiem okazać się pomocne przy naliczaniu naszej przyszłej emerytury czy renty, okresów składkowych czy wysokości wynagrodzenia. PODATKI UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE Powrót do Polski po okresie pobytu i pracy za granicą wiąże się z koniecznością uregulowania naszych spraw z zagranicznym urzędem skarbowym. Jeśli opuszczamy kraj dotychczasowego pobytu w trakcie trwania roku podatkowego, nie mamy najczęściej możliwości rozliczenia się z podatku za pośrednictwem pracodawcy. Dlatego też przed wyjazdem powinniśmy udać się do urzędu podatkowego w celu otrzymania ewentualnego zwrotu nadpłaconego podatku. Bywa, że nie płaciliśmy podatków w Polsce, a byliśmy do tego zobowiązani. Według nowych przepisów osoby, które w latach pracowały poza Polską, a w Polsce podlegały obowiązkowi podatkowemu, mogą skorzystać z abolicji podatkowej (zob. pkt 6.8. Abolicja ułatwienia podatkowe dla migrantów powrotnych ). Przed wyjazdem z kraju dotychczasowego pobytu należy uzyskać odpowiednie formularze, potwierdzające fakt opłacania składek 10

13 1. Formalności przed powrotem na ubezpieczenie społeczne i uprawnienia do uzyskania świadczeń socjalnych. Jest to szczególnie istotne, jeśli pracowaliśmy na terenie państw należących do EOG lub w Szwajcarii, gdyż uprawnienia te mogą być swobodnie przenoszone pomiędzy ww. krajami a Polską. Wracając do Polski z jednego z tych krajów, należy zebrać odpowiednie formularze, np. E 104, które będą potwierdzeniem okresów pracy, ubezpieczenia i zamieszkania w danym państwie członkowskim. Warto również postarać się o formularz E 301, dzięki któremu czas przepracowany za granicą zostanie nam zaliczony do okresu niezbędnego do przyznania zasiłku dla osób bezrobotnych. Z wnioskiem o wydanie formularza należy wystąpić do instytucji odpowiedzialnej w danym państwie za przyznanie i wypłacanie zasiłków dla bezrobotnych (najczęściej urzędy pracy). Osoby, które pobierają za granicą zasiłek dla bezrobotnych i zależy im na jego transferze do Polski, powinny postarać się o wydanie formularza E 303. Osoby, uprawnione do świadczeń emerytalnych lub rentowych, zainteresowane ich przekazywaniem do Polski, powinny złożyć wniosek o transfer we właściwej instytucji zagranicznej lub w ZUS-ie. Jeśli mieszkaliśmy za granicą z dzieckiem, musimy przed wyjazdem zadbać o zdobycie dokumentów, które pozwolą nam zapisać je do polskiej szkoły. Jeśli nie przywieziemy ze sobą świadectw czy też innych zaświadczeń dotyczących np. edukacji w języku polskim, dyrektor szkoły może mieć wątpliwości, do której klasy przyjąć dziecko. DZIECI Ze względu na dobro dziecka, najlepiej byłoby zaplanować przyjazd do Polski w okresie wakacyjnym, aby mieć kilka dni lub tygodni na znalezienie szkoły spełniającej oczekiwania rodziców i ucznia (odległość od miejsca zamieszkania, typ szkoły, np. integracyjna, sportowa, dwujęzyczna). Pozwoli to również na spokojne załatwienie niezbędnych formalności (rozmowa z dyrektorem szkoły, ewentualna nostryfikacja świadectwa wydanego za granicą, czyli uznanie go za równoprawne z krajowym), a także zakup niezbędnych podręczników. Dziecko zaś będzie miało możliwość poznania rówieśników, jeszcze zanim staną się oni kolegami z klasy czy szkoły, a także oswojenia się z językiem polskim. Nie ma żadnych przeszkód formalnych, aby w trakcie roku szkolnego zapisać dziecko do polskiej szkoły. Wiązać się to może jednak z trudnościami adaptacyjnymi, z koniecznością indywidualnego nadrabiania zaległości i wyrównywania różnic pro- 13

14 > więcej informacji gramowych. W takiej sytuacji dziecku i rodzicom może pomóc, oprócz wychowawcy klasy, także pedagog lub psycholog zatrudniony w szkole. Pamiętajmy o akcie urodzenia dziecka. Dokument ten będzie potrzebny do zarejestrowania naszej pociechy w polskich księgach stanu cywilnego. Jest też konieczny do uzyskania numeru PESEL (jeśli nie uzyskaliśmy go wcześniej w Konsulacie RP) czy wyrobienia dowodu osobistego (zob. pkt 3.2. Paszport lub pkt 3.6. PESEL ). Nie zapomnijmy również o zabraniu książeczki zdrowia i szczepień. Książeczka szczepień zawiera istotne informacje na temat szczepionek, które dostało nasze dziecko, oraz badań, które przeszło. Jeżeli dziecko cierpi na jakąś chorobę przewlekłą, to konieczny jest stosowny wpis w karcie zdrowia dziecka. Taka informacja będzie pomocna w kontynuowaniu leczenia w kraju. MIESZKANIE FINANSE Planując wyjazd z kraju, gdzie do tej pory mieszkaliśmy, należy uporać się z kwestiami mieszkaniowymi. Przede wszystkim powinniśmy sprawdzić w umowie, na podstawie której wynajmowaliśmy mieszkanie, na jakich warunkach można ją wypowiedzieć. Jeżeli właściciel pobrał od nas depozyt, a w czasie korzystania z mieszkania nie nastąpiła poważna awaria, ani nic nie zostało w nim zniszczone, możemy liczyć na odzyskanie wpłaconych pieniędzy w całości. W związku z opuszczeniem dotychczasowego miejsca zamieszkania, konieczne jest także uregulowanie wszystkich rachunków. Musimy też zadbać o rozwiązanie umów z firmami, będącymi dostawcami różnych mediów (woda, ogrzewanie, gaz, prąd). Najlepiej w dniu przeprowadzki umówić się z przedstawicielem danej firmy, który spisze stan licznika, aby następnie wystawić i przesłać rachunek końcowy na podany przez nas adres kontaktowy. W związku z planowanym powrotem do Polski musimy zdecydować, co zrobić z naszym kontem bankowym. Nie zawsze trzeba je zamykać. Może się przydać, jeśli mamy otrzymać zwrot zapłaconego podatku lub zaciągnęliśmy kredyt w banku zagranicznym. Jeśli nie planujemy żadnych tego rodzaju operacji, to jeszcze przed wyjazdem warto takie konto zamknąć. Sposób zamknięcia rachunku jest określony w regulaminie naszego banku lub w podpisanej umowie. Jeśli wracamy do Polski z państw nienależących do EOG lub Szwajcarii (oraz OECD Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju), to powinniśmy zamknąć rachunek bankowy najpóźniej w ciągu 2 miesięcy od powrotu do Polski. Jeśli jednak nie chcemy likwidować rachunku, musimy przekazać Narodowemu Bankowi Polskiemu informację o jego otwarciu oraz kwartalne sprawozdania z obrotów i sald. 12

15 2. Przeprowadzka

16 > więcej informacji 2. PRZEPROWADZKA Przeprowadzka to dobry moment na pozbycie się zbędnych przedmiotów, np. niepotrzebnych mebli, starych ubrań itp. Część dobytku będziemy jednak chcieli zabrać ze sobą do Polski, co może wiązać się z koniecznością załatwienia pewnych formalności. Na szczęście nie są one skomplikowane, zwłaszcza, jeśli przywozimy swój majątek z jednego z państw należących do EOG lub Szwajcarii. Warto wiedzieć, że nasze osobiste mienie jest zwolnione z cła. Wielu Polaków powracających do kraju przywozi ze sobą zgromadzone za granicą oszczędności. Najbezpieczniejsze jest w takim wypadku skorzystanie z oferty banków lub wyspecjalizowanych firm świadczących usługi międzynarodowych przekazów pieniężnych. Jeżeli jednak zdecydujemy się na wiezienie pieniędzy w gotówce, należy pamiętać o przepisach regulujących jej przewóz przez granicę. Stosownych formalności musimy również dopełnić sprowadzając do Polski samochód. Jeżeli zamierzamy zabrać ze sobą zwierzęta bądź rośliny (w większej liczbie), musimy wcześniej uzyskać odpowiednie dokumenty. Planując zabranie ze sobą dzieła sztuki, warto wcześniej upewnić się, czy możemy je wywieźć z danego kraju. W tym rozdziale dowiesz się: Jakie są zasady przewożenia mienia do Polski? Ile pieniędzy można przewieźć przez granicę? Na jakich zasadach w Polsce można poruszać się samochodem z zagranicznymi numerami rejestracyjnymi? Jakich formalności należy dopełnić, jeżeli planujemy zabrać ze sobą do Polski zwierzęta domowe lub rośliny? Jakie są ograniczenia przy wwozie zabytków do Polski? 2.1. Mienie przesiedleńcze Czy przeprowadzając się z zagranicy, będę mógł swobodnie przewieźć swoje rzeczy przez granicę, czy też będę musiał wnieść jakieś opłaty? Jakich formalności muszę dopełnić? 14

17 2. Przeprowadzka Zasady przewozu mienia przesiedleńczego są uzależnione od państwa, z którego następuje przeprowadzka. Rzeczy przywożone do Polski z terytorium EOG lub Szwajcarii, w tym również w ramach mienia przesiedleńczego, nie podlegają obowiązkowi zapłaty cła. Z dniem przystąpienia do UE Polska została bowiem objęta unią celną, co oznacza zakaz stosowania między państwami członkowskimi ceł przywozowych i wywozowych. Również w wypadku osób przeprowadzających się z państwa trzeciego na obszar celny EOG lub Szwajcarii, mienie osobiste, nazywane w tym wypadku mieniem przesiedleńczym, jest zwolnione z cła. Zwolnienie z cła jest w tym wypadku ograniczone do mienia osobistego, czyli przedmiotów, które: pozostawały w naszym posiadaniu i były przez nas używane w poprzednim miejscu zamieszkania przez co najmniej 6 miesięcy przed datą opuszczenia na stałe państwa dotychczasowego pobytu, są przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania. Oznacza to, że w wypadku mienia przenoszonego z państwa trzeciego z cła nie są zwolnione nowo zakupione rzeczy (dotyczy to również samochodów). Fakt odpowiednio długiego okresu używania rzeczy przywożonych można udowodnić, przedstawiając np. dowód ich zakupu w określonym czasie, a w wypadku pojazdu jego dowód rejestracyjny itp. Mienie przesiedleńcze (mienie osobiste) to rzeczy przeznaczone na własny użytek lub do zaspokojenia potrzeb gospodarstwa domowego. Do mienia osobistego zalicza się m.in.: sprzęt gospodarstwa domowego, rowery i motocykle, prywatne pojazdy mechaniczne i przyczepy do nich, przyczepy kempingowe, łodzie wycieczkowe i prywatne samoloty, zwierzęta domowe i zwierzęta wierzchowe, przenośne instrumenty i sprzęt potrzebny do wykonywania rzemiosła lub zawodu przez osobę przewożącą mienie. Pamiętajmy, aby nie wwozić dużej ilości rzeczy jednego rodzaju, np. sprzętu elektronicznego. Może to wskazywać, że są one przywożone w celach handlowych. WARTO WIEDZIEĆ 15

18 > więcej informacji Zwolnienia z cła nie stosuje się do napojów alkoholowych, tytoniu i wyrobów tytoniowych, środków transportu przeznaczonych do działalności gospodarczej oraz towarów wykorzystywanych w działalności zarobkowej lub zawodowej, innych niż przenośny sprzęt potrzebny do wykonywania zajęcia lub zawodu. Decyzję w sprawie ewentualnego zwolnienia towarów z cła każdorazowo podejmuje organ celny, któremu towar zostaje przedstawiony wraz z odpowiednimi dokumentami. Rzeczy wchodzących w skład mienia przesiedleńczego nie można odstępować przez 12 miesięcy od dnia wjazdu do Polski. W przeciwnym razie traci się prawo do zwolnienia z cła. Mienie przesiedleńcze możemy przywozić w kilku oddzielnych partiach w ciągu 12 miesięcy od daty ustalenia nowego miejsca zamieszkania. Zwolnienie z cła nie oznacza zwolnienia z konieczności zapłaty podatku od towarów i usług oraz od podatku akcyzowego. Więcej informacji znajdziesz na stronie Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Rady 918/83/EWG z dnia 28 marca 1983 roku ustanawiające wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. Urz. UE L z późn. zm.) Przewóz dewiz Ile pieniędzy mogę przewieźć przez granicę? Jeżeli planujemy wwiezienie do Polski kwoty przekraczającej euro w gotówce, to należy pamiętać o przepisach regulujących zasady przewożenia środków płatniczych przez granicę. Przepisy te nie dotyczą osób przekraczających granicę z: innymi państwami obszaru Schengen, do którego należy obecnie większość państw członkowskich Unii Europejskiej (oprócz Bułgarii, Cypru, Irlandii, Rumunii oraz Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej), państwami będącymi stroną układów i porozumień z UE, takimi jak: Islandia, Norwegia. 16

19 2. Przeprowadzka Jeśli wjeżdżamy do Polski z innego kraju i przywozimy środki płatnicze, których łączna wartość przekracza euro, to mamy obowiązek zgłosić to przy przekraczaniu granicy organom celnym lub organom Straży Granicznej. W tym celu należy wypełnić w dwóch egzemplarzach specjalną deklarację, którą funkcjonariusz celny albo Straży Granicznej powinien opieczętować oraz podpisać. Środki płatnicze to oprócz waluty polskiej i obcej również banknoty i monety wycofane z obiegu, lecz podlegające wymianie, a także papiery wartościowe pełniące funkcję płatniczą: czeki, czeki podróżne czy weksle. Środkami płatniczymi w rozumieniu prawa dewizowego nie są natomiast karty płatnicze oraz karty kredytowe. Jak obliczyć wartość przewożonych dewiz? W celu ustalenia wartości w euro przywożonych do Polski środków płatniczych, należy stosować kursy średnie euro oraz innych walut obcych, ogłoszone przez Narodowy Bank Polski w dniu poprzedzającym dokonanie tych czynności. W celu ustalenia wartości w euro 1000 dolarów amerykańskich, należy przeliczyć 1000 dolarów na złote, a następnie otrzymaną z tego przeliczenia kwotę w złotych należy przeliczyć na euro, stosując kursy średnie tych walut, ogłoszone przez NBP w dniu poprzedzającym przywóz. Na żądanie organów celnych lub organów Straży Granicznej, osoba przekraczająca granicę państwową musi przedstawić do kontroli przywożone środki płatnicze. Organy te są także uprawnione do przeprowadzenia kontroli bagażu, pojazdu oraz kontroli osobistej w celu sprawdzenia, czy obowiązek zgłoszenia został wykonany w odniesieniu do wszystkich środków płatniczych. Kontroli mogą być poddane także osoby niedeklarujące przewożenia środków płatniczych. Niedopełnienie obowiązku zgłoszenia przywozu do Polski środków płatniczych lub podanie w deklaracji nieprawdziwych danych podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe. Kara ta może być wymierzona w granicach od jednej dziesiątej do dwudziestokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, które obecnie wynosi 1126 zł. Karze grzywny za wykroczenie skarbowe podlega także nieprzedstawienie środków płatniczych do kontroli organom celnym lub organom Straży Granicznej na ich żądanie. WARTO WIEDZIEĆ 17

20 > więcej informacji Obowiązek zgłoszenia środków płatniczych powyżej równowartości euro dotyczy także ich wywozu z Polski. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 27 lipca 2002 roku Prawo dewizowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 141, poz z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 czerwca 2007 roku w sprawie sposobu dokonywania potwierdzenia przywozu do kraju oraz wywozu za granicę wartości dewizowych lub krajowych środków płatniczych oraz wzoru zgłoszenia przywozu do kraju i wywozu za granicę tych wartości lub środków (Dz. U. z 2007 r. Nr 126, poz. 875). 3. Ustawa z dnia 10 września 1999 roku Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 z późn. zm.) Dopuszczenie do ruchu pojazdu z zagranicy Czy w Polsce mogę jeździć samochodem z zagranicznymi numerami rejestracyjnymi? W Polsce można jeździć samochodem z zagranicznymi numerami rejestracyjnymi pod warunkiem spełnienia wymogów określonych w przepisach celnych, podatkowych oraz w prawie o ruchu drogowym. Lista dokumentów, które jest obowiązany mieć przy sobie kierowca: dowód rejestracyjny, dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem, jeśli nie wynika ono z dowodu rejestracyjnego, dokument stwierdzający dopuszczenie pojazdu do ruchu, dokument stwierdzający zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzający opłacenie składki tego ubezpieczenia. Dodatkowe dokumenty muszą mieć przy sobie kierowcy wykonujący usługę przewozu. Samochód zarejestrowany za granicą musi spełniać określone warunki techniczne. Musi mieć także tablice z numerem rejestracyjnym, składającym się z liter alfabetu łacińskiego i cyfr arabskich. Samochód powinien być oznaczony znakiem określającym państwo, w którym jest zarejestrowany. Ostatni wymóg uznaje się 18

21 2. Przeprowadzka za spełniony również wtedy, kiedy znak ten jest umieszczony na tablicy rejestracyjnej. Pojazd, w którym kierownica znajduje się po prawej stronie, nie może zostać w Polsce zarejestrowany, gdyż do wniosku o rejestrację należy dołączyć m.in. zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu. Aby uzyskać takie pozwolenie, pojazd musi być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, żeby korzystanie z niego zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy oraz łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu. Według obowiązujących przepisów, pojazd z kierownicą po prawej stronie nie spełnia tych warunków. Przepisy te nie dotyczą pojazdów unikatowych lub historycznych, zarejestrowanych jako samochody zabytkowe. W tym przypadku pojazdy z kierownicą po prawej stronie mogą być dopuszczone do ruchu. Minister właściwy do spraw transportu może w indywidualnych, uzasadnionych wypadkach zezwolić na odstępstwo od wyżej wymienionych warunków technicznych. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2002 r. Nr 32, poz. 262 z późn. zm.). 3. Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/9 z dnia 12 października 1992 roku ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L z późn. zm.) Przewóz zwierząt domowych i roślin Jakich formalności powinienem dopełnić przy wwożeniu do Polski zwierząt domowych? Zwierzęta domowe towarzyszące podróżnym (dotyczy to tylko psów, kotów i fretek) mogą wjechać na terytorium Polski z państw członkowskich EOG lub Szwajcarii pod warunkiem, że: mają tatuaż lub wszczepiony mikroczip, zapewniający identyfikację zwierzęcia, 19

22 > więcej informacji są zaszczepione przeciwko wściekliźnie, mają paszport wydany przez lekarza weterynarii. W wypadku, gdy zwierzę podróżuje wraz ze swoim właścicielem z państwa leżącego poza Unią Europejską, powinno: mieć tatuaż lub wszczepiony mikroczip, zapewniający identyfikację zwierzęcia, być zaszczepione przeciwko wściekliźnie, mieć świadectwo zdrowia. Jeśli podróżny przyjeżdża ze swoim zwierzęciem z Republiki San Marino, Szwajcarii, Norwegii i Lichtensteinu, zamiast świadectwa zdrowia zwierzę może posiadać paszport, który jest dokumentem stosowanym podczas podróży pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Jeżeli podróżny przyjeżdża ze swoim zwierzęciem z państw trzecich innych niż Andora, Islandia, Lichtenstein, Monako, Norwegia, San Marino, Szwajcaria, Watykan, to zwierzę dodatkowo powinno być poddane badaniu efektywności szczepienia. Badanie to musi być wykonane w jednym z autoryzowanych laboratoriów, po upływie co najmniej 30 dni od dnia zaszczepienia, na 3 miesiące przed przywozem do Polski zwierzęcia. Lista laboratoriów uprawnionych do przeprowadzenia badania efektywności szczepienia znajduje się w decyzji Komisji z dnia 17 maja 2005 r. zmieniającej decyzję 2004/233/WE w zakresie wykazu laboratoriów uprawnionych do kontrolowania skuteczności szczepień przeciwko wściekliźnie u określonych domowych zwierząt mięsożernych. Więcej informacji znajdziesz na stronie Jeśli w trakcie kontroli funkcjonariusz celny stwierdzi, że przywożone zwierzęta nie spełniają wyżej wymienionych wymagań, wezwie powiatowego lekarza weterynarii, który podejmuje jedną z następujących decyzji: zawraca zwierzę do jego kraju pochodzenia lub izoluje zwierzę pod kontrolą przez czas niezbędny do spełnienia wymogów zdrowotnych, na koszt właściciela lub osoby odpowiedzialnej za zwierzę, albo w ostateczności, jeżeli powyższe rozwiązania nie są możliwe, usypia zwierzę, bez rekompensaty finansowej. Do czasu zastosowania tych środków zwierzę pozostaje pod dozorem organów celnych. 20

23 2. Przeprowadzka Zwierzęta wwożone do Polski muszą być poddane weterynaryjnej kontroli granicznej, jeżeli: podróżnemu towarzyszy więcej niż 5 sztuk zwierząt lub są one przeznaczone do celów handlowych, albo zwierzęta podróżują same, bez opieki właściciela. Lista przejść granicznych, przez które podróżny może przewieźć do 5 sztuk zwierząt domowych (psów, kotów, fretek): 1. Na północno-wschodnim i wschodnim odcinku granicy państwowej: na granicy z Federacją Rosyjską: Bezledy drogowe, Braniewo kolejowe, Gołdap drogowe, Gronowo drogowe, na granicy państwowej z Białorusią: Bobrowniki drogowe, Czeremcha kolejowe, Kukuryki drogowe, Kuźnica Białostocka drogowe, kolejowe, Połowce drogowe, Sławatycze drogowe, Terespol drogowe, kolejowe, na granicy państwowej z Ukrainą: Dorohusk drogowe, kolejowe, Hrebenne drogowe, kolejowe, Hrubieszów kolejowe, Korczowa drogowe, Krościenko drogowe, kolejowe, Medyka drogowe, Przemyśl kolejowe, Zosin drogowe. 2. Morskie przejścia graniczne: Darłowo, Elbląg, Frombork, Gdańsk-Nowy Port, Gdynia, Kołobrzeg, Szczecin, Świnoujście, Ustka, Władysławowo. 3. Stałe lotnicze przejścia graniczne: Bydgoszcz-Szwederowo, Łódź-Lublinek, Gdańsk-Rębiechowo, Katowice-Pyrzowice, Kraków-Balice, Poznań-Ławica, Rzeszów-Jasionka, Szczecin- Goleniów, Warszawa-Okęcie, Wrocław-Strachowice. Szczegółowe informacje na temat warunków, jakie muszą spełniać żywe zwierzęta przywożone przez podróżnych (psy, koty, fretki, gady, płazy, gryzonie, ptaki, bezkręgowce), można uzyskać na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Weterynarii Należy pamiętać, że przewóz okazów gatunków zagrożonych wyginięciem, wymaga uzyskania specjalnych dokumentów, a ich brak grozi karą więzienia, karą pieniężną i konfiskatą przewożonych okazów. Przepisy te dotyczą nie tylko żywych i spreparowanych zwierząt, ale i torebek, portfeli, pasków czy butów wykonanych np. ze skóry krokodyli lub węży, futer i skór dzikich zwierząt, wyrobów jubilerskich, do produkcji których wykorzystano kość słoniową, pamiątek zawierających np. fragmenty koralowca oraz medykamentów wytworzonych z użyciem WIĘCEJ INFORMACJI 21

24 > więcej informacji pochodnych z gatunków zagrożonych wyginięciem. Więcej informacji na temat regulacji oraz niezbędnych dokumentów na stronie Jakich formalności powinienem dopełnić przy wwożeniu do Polski roślin na własne potrzeby? Przewożone bezpośrednio z państw trzecich na terytorium Polski rośliny, produkty roślinne lub przedmioty (tj. rzeczy inne niż rośliny i produkty roślinne, które mogą przenosić organizmy szkodliwe) podlegają granicznej kontroli fitosanitarnej i mogą być wprowadzane tylko w wyznaczonych punktach wwozu. W wyniku kontroli granicznej wydawana jest decyzja, na mocy której przywiezione rośliny mogą zostać wprowadzone na obszar Polski lub też zakazuje się ich wprowadzenia. Może być również wydana decyzja, nakazująca określone postępowanie z przesyłką roślin, np. przeprowadzenie zabiegu odkażania. Granicznej kontroli fitosanitarnej nie podlegają niewielkie ilości roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów, jeżeli są przeznaczone do użycia przez posiadacza lub odbiorcę do własnych niezarobkowych potrzeb. Więcej informacji znajdziesz na stronie Kontroli fitosanitarnej nie podlegają: świeże owoce do 5 kg, świeże warzywa (z wyłączeniem bulw ziemniaków) do 5 kg, cięte rośliny ozdobne do 50 szt., cięte drzewka choinkowe 1 szt., części roślin iglastych do 5 szt. Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie 998/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 roku w sprawie wymogów dotyczących zdrowia zwierząt, stosowanych do przemieszczania zwierząt domowych o charakterze niehandlowym (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 roku o ochronie roślin (Dz. U. z 2004 r. Nr 11, poz. 94 z późn. zm.). 22

25 2. Przeprowadzka 2.5. Przewóz zabytków Czy istnieją jakieś ograniczenia przy wwozie zabytków do Polski? Poszczególne państwa chronią swoje dziedzictwo kulturowe, dlatego przewóz zabytków jest ograniczany przepisami prawa. Do przewozu zabytków nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia. Należy jednak taki przywóz zgłosić w urzędzie celnym, w celu objęcia przedmiotu procedurą dopuszczenia do obrotu lub inną procedurą celną. Warto także sprawdzić, czy w myśl ustawodawstwa kraju emigracji możliwy jest wywóz danego zabytku. Wywóz z Polski zabytków przywiezionych uprzednio w ramach mienia przesiedlenia może nastąpić tylko na podstawie pozwolenia. Wydaje je minister kultury lub wojewódzki konserwator zabytków. Pozwolenia takie mogą być jednorazowe lub wielokrotne. Mogą być udzielone na stały wywóz zabytku za granicę lub na czasowy wywóz. Pozwolenia nie wymagają m.in. zabytki przywiezione z terytorium państwa niebędącego członkiem EOG i Szwajcarii jeżeli: były one objęte procedurą dopuszczenia do obrotu ze zwolnieniem od należności celnych przywozowych (czyli w ramach mienia przesiedleńczego), wywóz tych zabytków następuje przed upływem 5 lat od dnia dopuszczenia do obrotu. Obowiązek uzyskania pozwolenia na wywóz nie dotyczy również: zabytków, przywiezionych z terytorium państwa niebędącego członkiem EOG i Szwajcarii, które są objęte procedurą odprawy czasowej lub procedurą uszlachetniania czynnego (jest ona stosowana do towarów wprowadzanych na obszar celny Wspólnoty w celu poddania ich określonym procesom uszlachetniania), zabytków przywiezionych z państw EOG i Szwajcarii na okres nie dłuższy niż 3 lata, zabytków niewpisanych do rejestru mających nie więcej niż 55 lat. 23

26 > więcej informacji Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 19 kwietnia 2004 roku w sprawie wywozu zabytków i przedmiotów o cechach zabytków za granicę (Dz. U. z 2004 r. Nr 84, poz. 789). 24

27 3. Formalności po powrocie

28 > więcej informacji 3. FORMALNOŚCI PO POWROCIE Pamiętajmy, że po przyjeździe do kraju powinniśmy uregulować wszelkie kwestie formalne związane z naszym powrotem. Jest to niezbędne, jeżeli chcemy przygotować sobie grunt do życia w Polsce. Przede wszystkim, należy upewnić się co do ważności naszych dokumentów, takich jak dowód osobisty, paszport i prawo jazdy. Jeżeli posiadamy nadal książeczkowy dowód osobisty, powinniśmy jak najszybciej wymienić go na nowy, plastikowy. Posiadanie ważnego dowodu jest naszym obowiązkiem, poza tym jego brak uniemożliwia np. odebranie listu poleconego na poczcie czy załatwienie jakiejkolwiek sprawy w urzędzie. Mimo, iż do Polski można wjechać na podstawie paszportu, który stracił ważność, lepiej wymienić go na aktualny. Natomiast w sytuacji, gdy mamy ze sobą zagraniczne prawo jazdy, jego ważność będzie zależała od tego, w jakim kraju je wyrobiliśmy. Jeżeli sprowadzamy do kraju samochód z zamiarem zarejestrowania go, powinniśmy pamiętać o dotrzymaniu stosownych terminów rejestracji przewidzianych przepisami. Istotne jest także terminowe dopełnienie obowiązku zameldowania się po powrocie do kraju. W niektórych przypadkach może też okazać się, że musimy wystąpić o numer PESEL (na przykład dla urodzonego za granicą dziecka czy współmałżonka cudzoziemca) lub Numer Identyfikacji Podatkowej NIP. W przypadku, gdy mamy nieuregulowany stosunek do służby wojskowej, powinniśmy pamiętać o konieczności zawiadomienia Wojskowej Komisji Uzupełnień o swoim powrocie do kraju. W tym rozdziale dowiesz się: Jak zamienić stary dowód osobisty na nowy? Jak wyrobić sobie paszport? Czy prawo jazdy wyrobione za granicą jest ważne w Polsce? Jak przerejestrować samochód przywieziony z zagranicy? W jakim terminie po powrocie powinniśmy się zameldować? Jak wyrobić PESEL i NIP? Czy z powodu braku uregulowania stosunku do służby wojskowej lub służby w obcym wojsku grożą Ci jakieś konsekwencje? 26

29 3. Formalności po powrocie 3.1. Dowód osobisty Nie zdążyłem w terminie wymienić książeczkowego dowodu osobistego na nowy, plastikowy dokument. Jakich formalności muszę dopełnić? Czy grożą mi sankcje prawne za opóźnienie? W Polsce obowiązują obecnie wyłącznie plastikowe dowody osobiste. Jeżeli mamy książeczkowy dowód osobisty, to po powrocie do Polski powinniśmy jak najszybciej wymienić go na dowód plastikowy. Za uchylanie się od obowiązku posiadania lub wymiany dowodu osobistego grożą sankcje. Dowód osobisty jest dokumentem potwierdzającym tożsamość i obywatelstwo osoby, zatem jego brak może uniemożliwić dokonanie wielu czynności urzędowych. Osoba, która ukończyła 18. rok życia i stale zamieszkuje w Polsce, ma obowiązek posiadać dowód osobisty. Bez ważnego dowodu nie załatwi żadnej sprawy w urzędach, bankach czy na poczcie itp. Dowód osobisty wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały. Jeśli nie mamy miejsca zameldowania na pobyt stały, musimy złożyć wniosek o wydanie dowodu w urzędzie właściwym dla miejsca ostatniego pobytu stałego. Jeżeli nigdy nie byliśmy zameldowani na pobyt stały, to organem właściwym do wydania dowodu jest organ gminy w dzielnicy Śródmieście w Warszawie. W chwili obecnej trwają prace nad projektem ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z nowymi założeniami obowiązek meldunkowy ma zostać zastąpiony rejestracją podstawowego miejsca zamieszkania. Zasady wydawania dowodów osobistych nie ulegną zmianie. WARTO WIEDZIEĆ Lista załączników, które należy złożyć wraz z wnioskiem o wydanie dowodu osobistego: dwa aktualne zdjęcia, dowód uiszczenia opłaty w wysokości 30 zł, wniesionej na konto właściwego urzędu gminy, odpis skrócony aktu stanu cywilnego (aktu małżeństwa w wypadku osób, które zawarły małżeństwo, aktu urodzenia w wypadku osób, które nie wstąpiły w związek małżeński), 27

30 > więcej informacji poświadczenie obywatelstwa polskiego lub inny dokument potwierdzający posiadanie polskiego obywatelstwa, jeżeli dane zawarte w dokumentach budzą wątpliwości dotyczące obywatelstwa osoby tylko wtedy, jeśli urząd tego zażąda. WARTO WIEDZIEĆ Odpisu skróconego aktu stanu cywilnego nie załącza się, jeśli akt został sporządzony w urzędzie stanu cywilnego miejsca, w którym osoba ubiega się o wydanie dowodu osobistego lub jeżeli dane osobowe od czasu wydania ostatniego dowodu osobistego nie zmieniły się, a w dokumentacji zgromadzonej w organie gminy znajduje się odpis skrócony aktu stanu cywilnego. Wniosek o wymianę dowodu osobistego należy złożyć osobiście. Osobiście należy również odebrać dowód. Nie jest możliwe złożenie wniosku oraz odbiór dokumentu za pośrednictwem pełnomocnika czy też polskiego konsula poza granicami kraju. Osobie, która nie odbierze dowodu osobistego w terminie wskazanym przez urzędnika przy składaniu wniosku, nie grożą żadne sankcje. Dokument będzie czekał na odbiór w urzędzie przez cały okres jego ważności. Dowód osobisty może także otrzymać osoba niepełnoletnia. Jeżeli dziecko nie ukończyło 13 lat, obydwoje rodzice muszą wyrazić zgodę na wyrobienie dowodu. Jeśli dziecko jest starsze, wystarczy zgoda jednego z rodziców. W obydwu przypadkach rodzic bądź rodzice muszą stawić się osobiście wraz z dzieckiem, przedstawiając do wglądu własne dowody osobiste. Dowód osobisty dziecka jest ważny 5 lat. WARTO WIEDZIEĆ Okazanie do kontroli granicznej przy wjeździe do Polski książeczkowego dowodu osobistego, nie powoduje utraty prawa do wjazdu, gdyż zgodnie z Konstytucją RP obywatelowi polskiemu nie można zakazać powrotu do kraju. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2000 r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich wymiany, zwrotu lub utraty (Dz. U. z 2000 r. Nr 112, poz z późn. zm.). 28

31 3. Formalności po powrocie 3.2. Paszport Mój paszport stracił ważność. Czy będę mógł na jego podstawie wjechać do Polski? Jakich formalności muszę dopełnić, aby otrzymać nowy paszport? Wniosek o wydanie paszportu składa się w urzędzie wojewódzkim właściwym ze względu na miejsce stałego pobytu wnioskodawcy. Za granicą wniosek należy złożyć w urzędzie konsularnym, właściwym ze względu na miejsce pobytu wnioskującego. Osoby, które przed planowanym opuszczeniem kraju dotychczasowego pobytu mają zamiar złożyć w konsulacie wniosek o wydanie paszportu, powinny wspólnie z konsulem rozważyć i ustalić, czy realne jest załatwienie tej sprawy ze względu na okres oczekiwania na dostarczenie paszportu z kraju. Zdecydowanie nie warto składać wniosku o paszport w konsulacie w sytuacji, kiedy istnieje przypuszczenie, iż wyjazd z kraju dotychczasowego pobytu nastąpi wcześniej niż dostarczenie paszportu do konsulatu. Konsul może w tej sytuacji wydać paszport tymczasowy na powrót osoby do kraju. WARTO WIEDZIEĆ Pamiętajmy, żeby składając wniosek o wydanie paszportu, używać tylko druków wniosków, udostępnionych przez organ paszportowy. Lista załączników do wniosku o wydanie paszportu: dwie jednakowe kolorowe fotografie o wymiarach 35 x 45 mm, Fotografia musi być wykonana w ciągu ostatnich 6 miesięcy, na jednolitym jasnym tle. Musi mieć dobrą ostrość oraz pokazywać wyraźnie oczy i twarz od wierzchołka głowy do górnej części barków, tak aby twarz zajmowała 70-80% fotografii. Zdjęcie ma przedstawiać osobę bez nakrycia głowy i okularów z ciemnymi szkłami, patrzącą na wprost z otwartymi oczami, nieprzesłoniętymi włosami, z naturalnym wyrazem twarzy i zamkniętymi ustami. Osoba z wrodzonymi lub nabytymi wadami wzroku może dołączyć do wniosku fotografie przedstawiające ją w okularach z ciemnymi szkłami (po okazaniu orzeczenia o niepełnosprawności z uwagi na wadę wzroku), a osoba nosząca nakrycie głowy zgodnie z zasadami swojego wyznania fotografie przedstawiające ją w nakryciu głowy (po okazaniu zaświadczenia o przynależności do wspólnoty wyznaniowej. 29

32 > więcej informacji odpis skrócony lub zupełny aktu urodzenia w wypadku ubiegania się o wydanie paszportu po raz pierwszy, jeżeli nie jest możliwe ustalenie tożsamości osoby ubiegającej się o paszport na podstawie innych dokumentów, odpis skrócony aktu małżeństwa jeżeli osoba ubiegająca się o wydanie paszportu zawarła związek małżeński za granicą, pisemną zgodę rodziców lub ustanowionych przez sąd opiekunów albo jednego z rodziców, gdy z orzeczenia sądu wynika, że prawo decydowania w sprawie wydania paszportu małoletniemu nie przysługuje drugiemu z rodziców (orzeczenie sądu rodzinnego w wypadku braku zgodności stanowisk rodziców lub niemożności uzyskania zgody jednego lub obojga rodziców), dowód uiszczenia opłaty paszportowej (zgodnie ze wskazaniem organu paszportowego). Przy składaniu wniosku o wydanie paszportu należy przedstawić do wglądu dowód osobisty lub inny dokument potwierdzający tożsamość i obywatelstwo polskie oraz ostatnio posiadany paszport. Podstawowe opłaty za wydanie paszportu w kraju Opłata za wydanie paszportu osobie pełnoletniej wynosi 140 zł. Emerytom, rencistom, uczniom i studentom przysługuje ulga w opłacie za wydanie paszportu, wynosząca 50% tej kwoty. Za wydanie paszportu osobom małoletnim, które w dniu złożenia wniosku nie ukończyły 7. roku życia, jest pobierana opłata w wysokości 30 zł, a dzieciom od 7 do 13 lat 60 zł. Za wydanie paszportu tymczasowego od osób pełnoletnich pobiera się opłatę w wysokości 45 zł, a od osób małoletnich w wysokości 30 zł. Za wydanie paszportu w konsulacie pobierana jest opłata konsularna. Wniosek o wydanie paszportu należy złożyć osobiście. Osobiście należy też odebrać paszport. Nie można tego uczynić za pośrednictwem pełnomocnika. W imieniu małoletniego wniosek o wydanie paszportu składają rodzice lub ustanowieni przez sąd opiekunowie. Przy składaniu wniosku jest wymagana jego obecność, natomiast odbioru paszportu dla małoletniego w wieku do 13 lat może dokonać jeden z rodziców lub ustanowionych przez sąd opiekunów. Małoletni, którzy ukończyli 13 lat, odbierają dokument osobiście, w obecności przynajmniej jednego z rodziców lub opiekunów. 30

33 3. Formalności po powrocie W uzasadnionych wypadkach, zwłaszcza w warunkach szczególnie utrudnionego dojazdu do urzędu konsularnego, na wniosek osoby ubiegającej się o wydanie dokumentu paszportowego, konsul może odstąpić od wymogu osobistego odbioru dokumentu paszportowego. Czas oczekiwania na wydanie paszportu przez wojewodę wynosi około 30 dni. W kraju, w nagłych wypadkach, związanych z chorobą lub pogrzebem członka rodziny albo potrzebą pilnego wyjazdu za granicę, można otrzymać paszport tymczasowy. Osobie, która nie odbierze paszportu w terminie wskazanym przez urzędnika przy składaniu wniosku, nie grożą żadne sankcje. Dokument ten można odebrać w terminie późniejszym. Utrata ważności dokumentu paszportowego nie pozbawia jego posiadacza prawa wjazdu na podstawie tego dokumentu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. WARTO WIEDZIEĆ Okres ważności paszportu Paszport jest ważny przez 10 lat od daty jego wydania. Paszport wydany małoletniemu, który ukończył 5 lat, ale nie ukończył 13 lat, jest ważny 5 lat od daty jego wydania. Małoletniemu do ukończenia 5. roku życia wydaje się paszport tymczasowy, ważny przez 12 miesięcy od daty jego wydania. Na żądanie rodziców małoletniemu przed ukończeniem 5. roku życia może być wydany paszport, którego okres ważności nie może przekroczyć 5 lat od daty jego wydania. Jeżeli utraciłeś paszport lub uległ on zniszczeniu, masz obowiązek niezwłocznie zawiadomić o tym organ paszportowy (biuro paszportów lub konsulat). Jeżeli po zgłoszeniu paszport zostanie odnaleziony i tak jest nieważny. Należy zwrócić go właściwemu miejscowo organowi paszportowemu. Paszport zgłoszony jako utracony, zniszczony lub znaleziony traci ważność z dniem zawiadomienia organu paszportowego o jego utracie, zniszczeniu lub znalezieniu. Paszport podlega unieważnieniu: na wniosek sądu prowadzącego przeciwko posiadaczowi paszportu postępowanie w sprawie karnej lub postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, postępowanie w sprawie nieletniego lub postępowanie cywilne, 31

34 > więcej informacji na wniosek organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze (policji i prokuratury), organu postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi paszportu, jeżeli został wydany z naruszeniem przepisów ustawy, jeżeli posiadacz paszportu utracił obywatelstwo polskie. Może się zdarzyć, że konsul wyda naszemu dziecku paszport tymczasowy bez zamieszczenia w nim numeru PESEL (np. wobec braku odpisu polskiego aktu urodzenia dziecka urodzonego za granicą). Trzeba pamiętać, że w kraju nie ma możliwości otrzymania następnego paszportu (także tymczasowego) bez numeru PESEL. Trzeba zatem postarać się o nadanie dziecku numeru PESEL. Wnioskując o nadanie numeru PESEL, należy przedłożyć odpis aktu urodzenia, wydany przez właściwy polski urząd stanu cywilnego (po wpisaniu do polskich ksiąg stanu cywilnego zagranicznego aktu urodzenia dziecka). Więcej informacji na temat uzyskania PESEL-u zob. pkt 3.6. PESEL. Przed opuszczeniem kraju dotychczasowego pobytu, dobrze jest uzyskać szczegółową informację w kwestii wymogu legalizacji zagranicznego aktu urodzenia w Polsce czy ewentualnie uzyskania tzw. apostille (zaświadczenia) w celu właściwego przygotowania się do sprawy wpisania zagranicznego aktu urodzenia w polskim urzędzie stanu cywilnego. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 13 lipca z 2006 roku o dokumentach paszportowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 143, poz z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia z 2006 roku w sprawie opłat za wydanie dokumentu paszportowego oraz ich zwrotu (Dz. U. z 2006 r. Nr 153, poz. 1091). 3. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 sierpnia 2006 roku w sprawie dokumentów paszportowych oraz trybu postępowania w przypadku ujawnienia fałszerstw lub wad w tych dokumentach oraz w sytuacji ich zniszczenia (Dz. U. z 2006 r. Nr 152, poz z późn. zm.) Prawo jazdy Mam prawo jazdy wydane w Polsce w latach dziewięćdziesiątych. Czy jest ono nadal ważne? Posługiwanie się prawem jazdy, wydanym w Polsce przed 1 lipca 1999 r., jest traktowane jak jazda bez ważnego dokumentu. 32

35 3. Formalności po powrocie Prawo jazdy wydaje lub wymienia starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się, a w uzasadnionych wypadkach starosta właściwy ze względu na miejsce czasowego pobytu. Wnioski o wydanie (wymianę) prawa jazdy są dostępne w wydziałach komunikacji w starostwach powiatowych. Do wniosku trzeba dołączyć dowód uiszczenia opłaty w wysokości 70 zł oraz wniesienia opłaty ewidencyjnej wynoszącej 1 zł. Wniosek można złożyć osobiście lub drogą pocztową. Wypełniając wniosek o wydanie lub wymianę prawa jazdy, warto upewnić się, że nie pominęliśmy żadnej rubryki. W przeciwnym razie zostaniemy wezwani do uzupełnienia wniosku, co znacznie wydłuży procedurę. WARTO WIEDZIEĆ Mam zagraniczne prawo jazdy. Czy jest ono ważne w Polsce? To, czy zagraniczne prawo jazdy jest ważne w Polsce i przez jaki okres, zależy od tego, w którym kraju zostało ono wydane. Prawo jazdy wydane przez państwo członkowskie EOG lub Szwajcarię uprawnia do kierowania pojazdami na terytorium Polski przez cały okres jego ważności. Mimo, iż nie ma obowiązku wymiany prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie EOG lub Szwajcarię, warto to zrobić, żeby w razie zagubienia dokumentu uchronić się przed dodatkowymi problemami. Kwestie ważności zagranicznego prawa jazdy reguluje także Konwencja o ruchu drogowym z 1968 r. Stanowi ona, że prawo jazdy wydane w państwie, które jest stroną konwencji lub w innym państwie, pod warunkiem że wzór tego prawa jazdy jest zgodny ze wzorem określonym w Konwencji, jest ważne przez 6 miesięcy od daty rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu w Polsce, nie dłużej jednak niż przez okres jego ważności. W tym czasie należy takie prawo jazdy wymienić na polskie. Stronami Konwencji o ruchu drogowym z 1968 r. są m.in.: Białoruś, Bośnia i Hercegowina, Brazylia, Chorwacja, Izrael, Rosja, Ukraina. Pełną listę tych państw można znaleźć w Internecie, również na stronie internetowej Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego 33

36 > więcej informacji Prawo jazdy, wydane przez państwo niebędące członkiem EOG ani przez Szwajcarię, którego wzór nie jest zgodny ze wzorem określonym w Konwencji o ruchu drogowym z 1968 r., jest w Polsce nieważne. Osoba, której prawo jazdy zostało wydane przez państwo członkowskie EOG lub Szwajcarię, państwo będące stroną Konwencji o ruchu drogowym z 1968 r. lub państwo trzecie (jeżeli wzór tego prawa jazdy jest zgodny ze wzorem określonym w tej Konwencji), może wymienić zagraniczne prawo jazdy na polskie bez konieczności spełnienia dodatkowych warunków. Podstawa prawna: 1. Dyrektywa Rady 91/439/EWG z dnia 29 lipca 1991 roku w sprawie praw jazdy (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 2. Konwencja o ruchu drogowym sporządzona w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 roku (Dz. U. z 1988 r. Nr 5, poz. 40 z późn. zm.). 3. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) Przerejestrowanie samochodu przywiezionego z zagranicy Przywiozłem do Polski samochód zakupiony i użytkowany za granicą. Gdzie i jak mam go przerejestrować? Ile wynoszą opłaty? Samochód przywieziony z zagranicy należy zarejestrować w ciągu 30 dni od daty jego sprowadzenia. W celu rejestracji pojazdu w Polsce należy złożyć wniosek do starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę firmy rejestrującego (jeżeli samochód ma być zarejestrowany na firmę). Lista załączników do wniosku o rejestrację pojazdu: dowód własności pojazdu (np. umowa kupna, faktura) lub dokument potwierdzający powierzenie pojazdu w wypadku powierzenia pojazdu przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu, karta pojazdu jeżeli była wydana, 34

37 3. Formalności po powrocie wyciąg ze świadectwa homologacji albo odpis decyzji zwalniającej pojazd z homologacji jeżeli są wymagane, zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, dowód odprawy celnej przywozowej jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy, dokument potwierdzający zapłatę akcyzy na terytorium Polski lub zaświadczenie o zwolnieniu samochodu osobowego z obowiązku zapłaty akcyzy jeżeli samochód osobowy został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy, zaświadczenie wydane przez właściwy (ze względu na adres zamieszkania podatnika) organ podatkowy, potwierdzające opłacenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzanych z państw członkowskich Unii Europejskiej lub zaświadczenie o braku takiego obowiązku jeżeli sprowadzany pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy, dowód wpłaty na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w wysokości 500 zł (na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 roku o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji) lub oświadczenie o podleganiu obowiązkowi zapewniania sieci zbierania pojazdów (na podstawie art. 11 ust. 4 ww. ustawy) jeżeli pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy. Dokumenty w języku obcym muszą być przetłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego. W razie podważenia autentyczności przedłożonych dokumentów, (bądź stwierdzenia w nich uchybień) starosta może odmówić rejestracji pojazdu przywiezionego z zagranicy. Odwołanie od decyzji starosty składa się do właściwego miejscowo Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wydanie dokumentów dopuszczających pojazd do ruchu wiąże się z koniecznością wniesienia opłaty. Za dowód rejestracyjny dla pojazdu wraz z kompletem znaków legalizacyjnych i nalepką kontrolną na szybę pojazdu płaci się 75,50 zł, a za wydanie tablic samochodowych rejestracyjnych 80 zł. Aktualne stawki opłat są dostępne na stronach internetowych Ministerstwa Infrastruktury (www.mi.gov.pl). Ponadto jest pobierana opłata skarbowa oraz opłata ewidencyjna. 35

38 > więcej informacji WIĘCEJ INFORMACJI WARTO WIEDZIEĆ Na stronie internetowej Ministerstwa Infrastruktury w zakładce Transport drogowy/pojazdy/rejestracja pojazdów, można znaleźć więcej informacji dotyczących rejestracji, czasowej rejestracji pojazdów, wyrejestrowania oraz czasowego wycofania pojazdu z ruchu, a także aktualne stawki opłat. Jeżeli rejestrujemy samochód, mamy też obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC). Umowę taką należy zawrzeć najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu. Wyjątkiem są pojazdy historyczne w ich wypadku obowiązek ubezpieczenia powstaje przed wprowadzeniem ich do ruchu. Umowę ubezpieczenia zawiera się z wybranym zakładem ubezpieczeń, który oferuje tego rodzaju ubezpieczenie. Umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC komunikacyjnego zawiera się na okres 12 miesięcy. Niekiedy jest możliwe zawarcie umowy na krótszy czas (tzw. ubezpieczenie krótkoterminowe). Wyjątek ten ma zastosowanie do m.in.: samochodu zarejestrowanego czasowo, pojazdu zarejestrowanego za granicą, pojazdu wolnobieżnego (tj. pojazdu silnikowego, którego konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do 25 km/h, z wyłączeniem ciągnika rolniczego), pojazdu historycznego. Umowę ubezpieczenia krótkoterminowego w odniesieniu do pojazdów mechanicznych zarejestrowanych czasowo zawiera się na okres tej rejestracji, nie krótszy jednak niż 30 dni. Umowę ubezpieczenia krótkoterminowego w odniesieniu do pojazdów historycznych także zawiera się na czas nie krótszy niż 30 dni. Umowę ubezpieczenia krótkoterminowego w odniesieniu do pojazdów wolnobieżnych zawiera się na czas nie krótszy niż 3 miesiące. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 roku o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2005 r. Nr 25, poz. 202 z późn. zm.). 3. Ustawa z dnia 22 maja z 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. 36

39 3. Formalności po powrocie z 2003 r. Nr 124, poz z późn. zm.). 4. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 roku w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2007 r. Nr 186, poz z późn. zm.). 5. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat za wydanie dowodu rejestracyjnego, pozwolenia czasowego i tablic (tablicy) rejestracyjnych pojazdów (Dz. U. z 2003 r. Nr 230, poz z późn. zm.). 6. Rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U r. Nr 59, poz. 421 z późn. zm.) Zameldowanie Nie jestem zameldowany w Polsce. W jakim terminie po powrocie do kraju mam obowiązek się zameldować? Jeżeli po powrocie do Polski przebywamy pod danym adresem dłużej niż 3 doby, jesteśmy zobowiązani zameldować się na pobyt stały lub czasowy. Zameldowanie jest dokonywane od ręki. Formalności związanych z meldunkiem należy dopełnić przed upływem 4. doby, licząc od dnia przybycia. Dokonuje się ich w urzędzie gminy właściwym ze względu na miejsce pobytu. W tym celu wypełniamy formularz Zgłoszenie pobytu stałego lub Zgłoszenie pobytu czasowego ponad 3 miesiące. Na formularzu tym będzie konieczne potwierdzenie faktu naszego pobytu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Potwierdzenie powinno nastąpić w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia. Wraz z formularzem zgłoszenia pobytu należy złożyć następujące załączniki: zaświadczenie o wymeldowaniu z poprzedniego miejsca zameldowania na pobyt stały (w wypadku zgłoszenia pobytu stałego), dowód osobisty, a w uzasadnionych wypadkach inny dokument pozwalający na ustalenie tożsamości (osoby niepełnoletnie nieposiadające dokumentu stwierdzającego tożsamość odpis skrócony aktu urodzenia) do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu (np. umowę cywilnoprawną, wypis z księgi wieczystej, decyzję administracyjną, orzeczenie sądu) do wglądu. 37

40 > więcej informacji W zastępstwie osoby zobowiązanej do zameldowania się, czynności zgłoszenia może dokonać członek rodziny, opiekun ustawowy lub faktyczny albo inna osoba. WARTO WIEDZIEĆ Dzieci do lat 7 są zwolnione z obowiązku zameldowania na pobyt nieprzekraczający 3 miesięcy. Zgodnie z nowymi założeniami projektowanej ustawy o ewidencji ludności obowiązek meldunkowy ma zostać zastąpiony rejestracją podstawowego miejsca zamieszkania. Nowe regulacje zakładają, że obywatel polski będzie miał 30 dni na dokonanie zgłoszenia. Procedura zgłaszania będzie znacznie uproszczona np. nie będzie koniecznosci przedstawiania tytułu prawnego do lokalu przy dokonywaniu zgłoszenia oraz uzyskiwania potwierdzenia, od osoby dysponującej tytułem prawnym, faktu pobytu w lokalu. Zgłoszenie nowego podstawowego miejsca zamieszkania spowoduje, że urząd wyrejestruje poprzednie podstawowe miejsce zamieszkania, a zatem ograniczy się liczba wizyt osoby w urzędach, często od siebie oddalonych. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) PESEL Chciałbym uzyskać numer PESEL dla żony- -cudzoziemki oraz dziecka. Jakich formalności muszę dopełnić? Aby otrzymać numer PESEL, należy złożyć odpowiedni wniosek w urzędzie gminy. Formularz wniosku jest dostępny na stronie internetowej MSWiA Numer PESEL to numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności. System ten zawiera dane osób zameldowanych w Polsce na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące oraz osób ubiegających się o wydanie dowodu osobistego lub paszportu. PESEL składa się z 11 cyfr, które określają w kolejności: datę urodzenia (dzień, miesiąc, rok), liczbę porządkową, płeć i liczbę kontrolną. 38

41 3. Formalności po powrocie Numer PESEL jest nadawany: a) obywatelom polskim zameldowanym na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, a także osobom ubiegającym się o wydanie dowodu osobistego, b) cudzoziemcom zameldowanym na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, c) obywatelom polskim i cudzoziemcom, którzy podlegają na terytorium Polski ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu z wyjątkiem osób, którym nadano ten numer na podstawie pkt a) i b), d) obywatelom polskim zamieszkałym za granicą, ubiegającym się o wydanie paszportu. Z wnioskiem o nadanie numeru PESEL najczęściej nie występuje zainteresowana osoba, ale upoważniony do tego podmiot: dla osób wymienionych w pkt a) i b) jest to organ gminy dokonujący czynności zameldowania, dla osób wymienionych w pkt c) płatnik składek ubezpieczeniowych (np. pracodawca), dla osób wymienionych w pkt d) polski konsul. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) NIP Nie mam jeszcze numeru NIP, a niedługo wracam do Polski, żeby tu podjąć pracę. W jaki sposób mogę go uzyskać? Nadanie NIP następuje w drodze decyzji wydanej przez naczelnika urzędu skarbowego. W celu uzyskania NIP trzeba złożyć zgłoszenie identyfikacyjne do urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania podatnika. Formularze zgłoszeń identyfikacyjnych są dostępne w urzędzie skarbowym lub na stronie internetowej Ministerstwa Finansów 39

42 > więcej informacji Wniosek o nadanie numeru NIP może w naszym imieniu złożyć pełnomocnik. Musi on wówczas dołączyć do zgłoszenia uwierzytelnioną lub poświadczoną urzędowo kopię pełnomocnictwa. W wypadku udzielenia pełnomocnictwa wyłącznie do dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego do wniosku dołącza się oryginał pełnomocnictwa. Każdy podatnik posiada tylko jeden numer identyfikacji podatkowej (NIP). Zgłoszenia identyfikacyjnego dokonuje się jednokrotnie, bez względu na rodzaj oraz liczbę opłacanych podatków, formę opodatkowania czy liczbę i rodzaj prowadzonych przedsiębiorstw. W wypadku zgonu podatnika decyzja o nadaniu numeru NIP wygasa z mocy samego prawa. Mój mąż jest cudzoziemcem. Nie prowadzi działalności gospodarczej. Jak może uzyskać numer identyfikacji podatkowej (NIP)? Jeśli nie prowadzimy działalności gospodarczej, wystarczy wypełnić formularz NIP-3. Formularz ten można znaleźć: w urzędzie skarbowym, u płatnika podatków (pracodawcy pobierającego z wynagrodzenia zaliczki na podatek dochodowy), w urzędzie gminy (podatnicy podatku od nieruchomości, rolnego lub leśnego), na stronie internetowej Ministerstwa Finansów (zakładka Podatki/Formularze podatkowe). Wypełniony i podpisany formularz zgłoszenia NIP-3 składamy u naczelnika urzędu skarbowego właściwego ze względu na adres zamieszkania. Możemy też przekazać go przez płatnika (pracodawcę), urząd gminy lub przesłać drogą pocztową pod adresem urzędu skarbowego. Prowadzę samodzielnie działalność gospodarczą w Polsce. Jakich formalności muszę dopełnić, aby uzyskać numer NIP? Jeśli prowadzimy działalność gospodarczą, to wypełniamy formularz NIP-1 (tj. zgłoszenie identyfikacyjne osoby fizycznej prowadzącej samodzielnie działalność gospodarczą). Formularz ten można znaleźć: w urzędzie skarbowym, w urzędzie gminy (przy okazji rejestracji działalności), 40

43 3. Formalności po powrocie na stronie internetowej Ministerstwa Finansów (zakładka Podatki/Formularze podatkowe). W wypadku podatników podatku od towarów i usług, niekorzystających ze zwolnienia od tego podatku, wypełniony i podpisany formularz zgłoszenia NIP-1 należy złożyć u naczelnika urzędu skarbowego właściwego w sprawach tego podatku. W wypadku pozostałych podatników będących podatnikami podatku dochodowego formularz należy złożyć u naczelnika urzędu skarbowego właściwego w sprawach tego podatku. Lista dokumentów, które należy dołączyć do zgłoszenia NIP-1: załącznik do zgłoszenia NIP-1 (NIP-B): informacja o rachunkach bankowych, załącznik do zgłoszenia NIP-1 (NIP-C): informacja o miejscach prowadzenia działalności gospodarczej, zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON, wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dokument potwierdzający uprawnienia do korzystania z lokalu lub nieruchomości, w którym znajduje się miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, umowy rachunku bankowego. Powinny to być uwierzytelnione lub urzędowo poświadczone kopie dokumentów potwierdzających informacje objęte zgłoszeniem. W wypadku rejestracji w zakresie podatku od towarów i usług VAT (a więc rejestracji jako podatnik VAT, której dokonują osoby prowadzące działalność gospodarczą po osiągnięciu obrotów w wysokości zł, jeśli działalność rozpoczęto z dniem r. W przypadku rozpoczęcia prowadzenia działalności w trakcie roku kalendarzowego, kwota ta jest pomniejszana o 1/365 za każdy dzień, który upłynął od początu roku) do zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-1 należy dołączyć wypełniony i podpisany formularz VAT-R (tj. zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług), natomiast w wypadku dokonywania transakcji wewnątrzwspólnotowych formularz VAT-R/UE (tj. informację dotyczącą obowiązku podatkowego w zakresie transakcji wewnątrzwspólnotowych). Po złożeniu Zgłoszenia rejestracyjnego w zakresie podatku od towarów i usług VAT-R, naczelnik urzędu skarbowego wydaje Potwierdzenie zarejestrowania podmiotu jako podatnika VAT (VAT-5), po złożeniu zaś Informacji dotyczącej obowiązku podatkowego w zakresie transakcji wewnątrzwspólnotowych Potwierdzenie zarejestrowania podmiotu jako podatnika VAT UE (VAT-5/UE). 41

44 > więcej informacji Decyzja w sprawie nadania NIP powinna być wydana nie później niż w ciągu jednego miesiąca od daty wpływu zgłoszenia NIP-3 lub NIP-1 do urzędu skarbowego. Decyzja o nadaniu NIP z reguły jest doręczana listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Kiedy ją odbierzemy, decyzja wchodzi do obiegu prawnego. Od decyzji o nadaniu NIP można się odwołać do właściwego dyrektora izby skarbowej za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji. Odwołanie powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające żądanie. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 13 października 1995 roku o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2004 r. Nr 269, poz z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). 3. Ustawa z dnia 16 listopada 2006 roku o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2006 r. Nr 225 poz z późn. zm.). 4. Ustawa z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.). 5. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 listopada 2003 roku w sprawie wzorów formularzy zgłoszeń identyfikacyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 202, poz z późn. zm.) Służba wojskowa Wyjeżdżając za granicę, nie zawiadomiłem o tym Wojskowej Komisji Uzupełnień (WKU). Czy grożą mi z tego tytułu jakieś konsekwencje? Co powinienem zrobić po powrocie do Polski? Osoby o nieuregulowanym stosunku do służby wojskowej powinny powiadomić Wojskową Komisję Uzupełnień o swoim powrocie do kraju. Obywatele polscy: będący żołnierzami rezerwy, posiadającymi nadany przydział mobilizacyjny, którym nadano pracowniczy przydział mobilizacyjny, 42

45 3. Formalności po powrocie będący poborowymi, którym wydano karty powołania do służby wojskowej mają obowiązek powiadomienia właściwego wojskowego komendanta uzupełnień (WKU) o wyjeździe za granicę z zamiarem pobytu czasowego trwającego ponad 2 miesiące i o powrocie z tego pobytu. Z kolei osoby: podlegające obowiązkowi czynnej służby wojskowej, które nie stawiły się do poboru od dnia 1 stycznia roku kalendarzowego, w którym kończą 19 lat oraz osoby, które zostały powołane do odbycia czynnej służby wojskowej, zasadniczej służby lub szkolenia poborowych w obronie cywilnej lub do służby zastępczej od dnia doręczenia karty powołania (karty skierowania) do tych służb mają obowiązek uzyskania zezwolenia ministra obrony narodowej lub organu przez niego upoważnionego (WKU) na wyjazd i pobyt za granicą. Jeżeli nie dopełnią tego obowiązku, grozi im kara grzywny lub kara ograniczenia wolności. Przedawnienie następuje po upływie 5 lat. W najbliższym czasie rząd planuje daleko idące zmiany dotyczące powszechnej służby wojskowej. Więcej informacji na stronie Służyłem w obcej armii. Czy grożą mi z tego tytułu jakieś konsekwencje po powrocie do Polski? Obywatel polski może przyjąć służbę w obcym wojsku lub obcej organizacji wojskowej tylko po uzyskaniu odpowiedniej zgody ministra obrony narodowej (w wypadku osób będących byłymi żołnierzami zawodowymi) lub ministra spraw wewnętrznych i administracji. Obywatele polscy, zamieszkujący lub przebywający czasowo powyżej 3 miesięcy za granicą, składają wniosek o udzielenie zgody na służbę w obcym wojsku lub obcej organizacji wojskowej odpowiednio do ministra obrony narodowej lub ministra spraw wewnętrznych i administracji za pośrednictwem polskiego urzędu konsularnego. 43

46 > więcej informacji Przyjęcie służby w obcej armii bez uzyskania takiej zgody jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Za przyjęcie obowiązków w zakazanej przez prawo międzynarodowe wojskowej służbie najemnej grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Przedawnienie następuje po upływie 10 lat. Obywatele polscy, którzy mają również obywatelstwo innego państwa i stale w nim mieszkają, nie muszą mieć zgody na zaciągnięcie się do armii lub organizacji wojskowej tego państwa. Jeżeli te warunki zostaną zachowane, służba wojskowa w obcej armii nie będzie potraktowana jako przestępstwo. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.). 44

47 4. Praca 45

48 > więcej informacji 4. PRACA Poszukiwania pracy w Polsce najlepiej zacząć już na etapie planowania powrotu. Ideałem jest sytuacja, w której znajdziemy zatrudnienie w kraju jeszcze podczas pobytu za granicą i wrócimy do Polski po to, żeby objąć konkretną posadę. W pierwszej części tego rozdziału podpowiadamy, jak można to zrobić. Praca za granicą jest często okazją do zdobycia różnego rodzaju doświadczeń i umiejętności, które mogą zwiększyć szanse na sukces na rynku pracy po powrocie do kraju. Dlatego tak istotnym jest, aby nasze dodatkowe umiejętności mogły być uznane w Polsce i stanowić atut w rozmowach z pracodawcą. Uznawanie kwalifikacji zawodowych jest szczegółowo regulowane przez przepisy Unii Europejskiej. Podobnie jest w przypadku stażu pracy za granicą specjalne przepisy regulują, w jaki sposób udokumentowane okresy zatrudnienia za granicą są zaliczane do okresów pracy w Polsce w zakresie uprawnień pracowniczych. Jeżeli przyjechał z nami do Polski cudzoziemiec (np. małżonek lub partner), również może podjąć w Polsce pracę jednak pod ściśle określonymi warunkami (np. jeżeli nie jest obywatelem UE dopiero po uzyskaniu zezwolenia). W tym rozdziale dowiesz się: Jak szukać pracy w Polsce z zagranicy? Na jakich zasadach mogą być w Polsce uznane nasze kwalifikacje zawodowe zdobyte podczas pobytu za granicą? Jak zaliczyć staż pracy za granicą do świadczeń pracowniczych np. do określenia długości urlopu wypoczynkowego? Jakie przepisy regulują zatrudnienie cudzoziemców w Polsce? 4.1. Poszukiwanie pracy w Polsce Obecnie pracuję za granicą, ale gdybym znalazła ciekawą pracę w Polsce, chętnie wróciłabym do kraju. Jak najskuteczniej poszukiwać pracy w Polsce, pozostając za granicą? Ogłoszeń z ofertami możemy szukać w podobnych miejscach jak przed wyjazdem za granicę. Przede wszystkim w urzędach pracy, ogłoszeniach prasowych, Internecie, prywatnych portalach 46

49 4. Praca pośrednictwa pracy, bezpośrednio na stronach internetowych firm oraz w systemie Europejskich Służb Zatrudnienia EURES. Wiadomość o tym, że szukamy pracy w Polsce, warto przekazać rodzinie i znajomym w Polsce. Obecnie w kraju pracownicy są poszukiwani w wielu zawodach, więc ten krok może wystarczyć do znalezienia ciekawej oferty. EURES to sieć współpracy pomiędzy urzędami pracy w 31 krajach europejskich, również w Polsce. Polscy pracownicy EURES coraz częściej jeżdżą na targi pracy w wielu krajach europejskich z ofertami pracy w Polsce. Ponadto na stronie internetowej znajdziemy tysiące ofert pracy w kraju. WARTO WIEDZIEĆ Można też skorzystać z usług agencji zatrudnienia. Jeszcze kilka lat temu agencje szukały pracowników do pracy w kraju lub za granicą wyłącznie w Polsce. Obecnie agencje rozszerzyły swój zakres działania i rekrutują do pracy w kraju także Polaków pracujących za granicą. Jeżeli do pracy wyjechaliśmy za pośrednictwem agencji, to być może najprościej będzie skontaktować się z nią ponownie i poprosić o pomoc w znalezieniu oferty pracy w kraju. Korzystając z usług prywatnych agencji zatrudnienia, nie zapominajmy o przysługujących nam prawach i zachowaniu wszelkich środków ostrożności! Pamiętajmy, że agencja nie ma prawa pobierać od nas opłat za znalezienie pracodawcy. Może żądać tylko zwrotu faktycznie poniesionych kosztów, takich jak tłumaczenie dokumentów czy koszty dojazdu. Takie koszty pojawiają się jednak raczej w sytuacji wyjazdu do pracy za granicę, niż powrotu do kraju. Jeżeli agencja będzie chciała nas obciążyć jakimiś kosztami, żądajmy rachunków. Upewnijmy się, czy pośrednik pracy posiada odpowiedni certyfikat (wykaz agencji zatrudnienia znajduje się na stronie internetowej Sprawdźmy, czy pośrednik zarejestrował swoją działalność (w rejestrze ewidencji działalności gospodarczej lub Krajowym Rejestrze Sądowym), od jak dawna ją prowadzi i czy posiada własne biuro. Wiele dodatkowych możliwości może się pojawić dopiero po przyjeździe do kraju. Warto śledzić na bieżąco ogłoszenia o pracy i odpowiadać na interesujące oferty. Pozwoli nam to uzyskać orientację na rynku pracy w zakresie zapotrzebowania na określone zawody. 47

50 > więcej informacji Aby w trakcie poszukiwania pracy otrzymywać zasiłek dla bezrobotnych lub korzystać z ubezpieczenia zdrowotnego, można zgłosić się do powiatowego urzędu pracy (zob. pkt Zasiłek dla bezrobotnych po powrocie do Polski ). Dzięki temu w okresie poszukiwania zatrudnienia będziemy mieli opłaconą składkę ubezpieczeniową i będziemy mogli korzystać z pomocy profesjonalnych służb zatrudnienia. W nowelizacji Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, której wejście w życie jest planowane 1 stycznia 2009 roku, znalazły się przepisy, zgodnie z którymi osoby powracające z zagranicy, bez rejestracji jako osoby bezrobotne lub poszukujące pracy, będą mogły korzystać z pośrednictwa, doradztwa zawodowego oraz uzyskać informacje o zawodach. Usługi te będą świadczone przez powiatowe urzędy pracy. WARTO WIEDZIEĆ Jeżeli w trakcie pracy w państwie EOG lub Szwajcarii nabyliśmy prawo do zasiłku dla bezrobotnych i zaczęliśmy go pobierać, to po powrocie do Polski możemy nadal go otrzymywać dzięki unijnej zasadzie transferu świadczeń, zob. pkt Transfer świadczeń społecznych z zagranicy. Powinniśmy także na bieżąco interesować się targami pracy, które odbywają się w naszym regionie. Jest to bardzo dobra okazja do spotkania z wieloma pracodawcami w jednym miejscu, porozmawiania z nimi, zostawienia swojej aplikacji. Informacje o najbliższych targach pracy znajdziesz na stronie Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.) Uznawanie kwalifikacji i uprawnień zawodowych zdobytych za granicą Które kwalifikacje i uprawnienia zawodowe zdobyte za granicą wymagają uznania w Polsce? Jakich formalności w związku z tym należy dopełnić? 48

51 4. Praca Z pracą za granicą najczęściej wiąże się zdobycie nowych kwalifikacji często potwierdzonych certyfikatem. Może to nam pomóc w uzyskaniu pracy po powrocie. Należy przede wszystkim określić i zaprezentować swoje doświadczenie polskiemu pracodawcy. W wypadku większości zawodów powinno wystarczyć przygotowanie przejrzystego życiorysu (CV). Jeśli podajemy nazwy zagranicznych firm i stanowisk, warto przetłumaczyć je na język polski i krótko opisać zakres obowiązków, jaki nam powierzono. W wypadku zawodów, których wykonywanie wymaga posiadania kwalifikacji zawodowych unormowanych przepisami krajowymi (np. lekarz, prawnik), tryb uznania uprawnień zdobytych za granicą zależy od kraju, w którym je uzyskaliśmy. Uznawanie w Polsce zagranicznych dokumentów o wykształceniu odbywa się: a) w wypadku kwalifikacji zdobytych w jednym z państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Szwajcarii na podstawie przepisów wspólnotowych, b) w wypadku kwalifikacji zdobytych w pozostałych państwach: na mocy umów międzynarodowych o uznawalności wykształcenia, w drodze nostryfikacji. Nostryfikacja to inaczej uznanie zagranicznego dyplomu, tytułu lub stopnia naukowego za równoprawny z krajowym. Podlegają jej dokumenty pochodzące z krajów, z którymi Polska nie posiada umowy o wzajemnym uznawaniu dokumentów o wykształceniu. W pewnych sytuacjach nostryfikacja będzie konieczna, mimo że Polska podpisała z danym krajem wyżej wymienioną umowę. Dotyczy to np. dyplomów z danego kraju wydanych w okresie, kiedy umowa nie obowiązywała, bądź dokumentów, które nie są wymienione w danej umowie. WARTO WIEDZIEĆ Dzięki członkostwu Polski w Unii Europejskiej najmniej kłopotliwe jest uznawanie kwalifikacji zdobytych w państwach członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii. W wielu zawodach (lekarz, pielęgniarka, położna, farmaceuta, dentysta, lekarz weterynarii, architekt) uznawanie kwalifikacji nabytych w tych krajach następuje automatycznie dzięki harmonizacji programów kształcenia. 49

52 > więcej informacji Dla innych zawodów lub działalności, których wykonywanie wymaga posiadania unormowanych przepisami krajowymi kwalifikacji zawodowych, został stworzony system uznawania kwalifikacji. Podstawowym założeniem systemu uznawania kwalifikacji jest traktowanie pracownika mającego pełne kwalifikacje do wykonywania danego zawodu w jednym państwie członkowskim za wykwalifikowanego do wykonywania tego samego zawodu w innym państwie członkowskim. Jednakże w wypadku stwierdzenia różnic w kształceniu lub szkoleniu, bądź zakresie wykonywanych czynności zawodowych, osoba ubiegająca się o uznanie kwalifikacji może zostać zobowiązana do odbycia stażu adaptacyjnego, złożenia testu umiejętności lub wykazania się odpowiednim doświadczeniem zawodowym. Organami właściwymi w sprawach uznawania kwalifikacji zawodowych w Polsce są ministrowie kierujący poszczególnymi działami administracji rządowej lub upoważnione przez nich podległe jednostki organizacyjne, organy samorządów zawodowych, organizacje gospodarcze lub organy rejestrowe. Postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji wszczyna się na wniosek osoby zainteresowanej. Powinno ono zakończyć się wydaniem decyzji nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia przedłożenia przez wnioskodawcę wszystkich niezbędnych dokumentów. W szczególnych wypadkach termin wydania decyzji może być przedłużony o miesiąc. Wnioski w sprawie uznania kwalifikacji składa się w języku polskim. Pisma i dokumenty w toku tego postępowania również należy złożyć w języku polskim lub wraz z tłumaczeniem na język polski dokonanym przez tłumacza przysięgłego. Wniosek składa się na formularzach udostępnianych nieodpłatnie przez Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej, które jest w Polsce organem właściwym do informowania w sprawach związanych z uznawaniem kwalifikacji zawodowych. Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej ul. Smolna 13, Warszawa tel.: (022) fax: (022) strona internetowa: 50

53 4. Praca Podstawa prawna: 1. Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 roku w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. Urz. UE L 2005, Nr 255, poz. 1 z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 18 marca 2008 roku o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U. z 2008 r. Nr 63, poz. 394). 3. Ustawa z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz z późn. zm.). 4. Ustawa z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz z późn. zm.). 5. Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 24 lutego 2006 roku w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą (Dz. U. z 2006 r. Nr 37, poz. 255 z późn. zm.). 6. Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 kwietnia 2006 roku w sprawie nostryfikacji świadectw szkolnych i świadectw maturalnych uzyskanych za granicą (Dz. U. z 2006 r. Nr 63, poz. 443). 7. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 3 czerwca 2005 roku w sprawie nostryfikacji stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki uzyskanych za granicą (Dz. U. z 2005 r. Nr 104, poz. 874 z późn. zm.) Uznawanie stażu pracy za granicą Czy staż pracy wypracowany w trakcie pobytu za granicą zalicza się do stażu pracy w Polsce? Udokumentowane okresy zatrudnienia obywateli polskich za granicą są zaliczane do okresów pracy w Polsce w zakresie uprawnień pracowniczych, jeśli pracownik był zatrudniony w państwie należącym do EOG lub w Szwajcarii, albo w innym państwie, ale opłacał składki na Fundusz Pracy w Polsce. Pracując za granicą, powinniśmy pamiętać o gromadzeniu dokumentów potwierdzających staż pracy. Okresy wcześniejszego zatrudnienia możemy udokumentować przede wszystkim świadectwem pracy, ale także innymi dokumentami prywatnymi i urzędowymi, takimi jak: umowa o pracę, zaświadczenie wystawione przez pracodawcę, 51

54 > więcej informacji odcinki wypłat wynagrodzenia, zaświadczenia o objęciu pracownika ubezpieczeniem społecznym. Uznanie stażu pracy za granicą jest istotne ze względu na uprawnienia pracownicze, przy których uwzględnia się okresy zatrudnienia u wszystkich pracodawców. Chodzi o następujące uprawnienia: nabycie prawa do urlopu wychowawczego (dla osób zatrudnionych co najmniej 6 miesięcy), wymiar urlopu wypoczynkowego, wymiar dodatku za wieloletnią pracę, nabycie prawa do nagrody jubileuszowej oraz jej wysokość (dla pracowników jednostek sfery budżetowej). WARTO WIEDZIEĆ Jeżeli pracodawca nie będzie chciał przyjąć dokumentów dotyczących pracy za granicą, możemy odwołać się do sądu pracy. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 maja 1996 roku w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (Dz. U. z 1996 r. Nr 62, poz. 286 z późn. zm.) Zatrudnienie cudzoziemców Mój małżonek jest cudzoziemcem. Czy po przeprowadzce do Polski będzie mógł tutaj pracować? Możliwości pracy współmałżonka cudzoziemca będą się różniły w zależności od tego, jakiego państwa jest on obywatelem. Jeśli ma paszport jednego z państw Unii Europejskiej, innego państwa EOG lub Szwajcarii, to może wykonywać pracę bez konieczności uzyskania zezwolenia, na takich samych zasadach jak obywatel Polski. 52

55 4. Praca Jeśli jest obywatelem innego państwa, to co do zasady powinien posiadać zezwolenie na pracę. Od tego obowiązku jest jednak wiele wyjątków. Najważniejsza dla cudzoziemca małżonka obywatela polskiego jest możliwość pracy bez zezwolenia na pracę, jeżeli posiada zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony w Polsce, udzielone w związku z małżeństwem z obywatelem Polski. Po 3 latach małżeństwa i przynajmniej 2 latach przebywania w Polsce na podstawie takiego zezwolenia na czas oznaczony małżonek cudzoziemiec może uzyskać zezwolenie na osiedlenie, które daje pełne uprawnienia do pracy i wszystkich świadczeń społecznych. Uzyskanie zezwolenia na zamieszkanie może trwać kilka miesięcy. Warto rozpocząć tę procedurę jeszcze przed powrotem, składając odpowiedni wniosek w polskim konsulacie. W Polsce wniosek o zezwolenie na zamieszkanie składa się do wojewody i należy to zrobić wcześniej niż 45 dni przed upływem poprzedniego zezwolenia, wizy lub okresu dozwolonego pobytu bezwizowego. Z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę zwolnionych jest jeszcze wiele innych grup cudzoziemców. Takie możliwości ma małżonek obywatela polskiego, jeżeli jest np. rezydentem długoterminowym w innym państwie członkowskim UE i w Polsce uzyska zezwolenie na zamieszkanie w celu wykonywania pracy. Zwolnienia obejmują poza tym wiele kategorii pracowników, wśród których można wyróżnić nauczycieli języków obcych, naukowców czy obywateli państw sąsiadujących z Polską. W wypadku każdej z kilkudziesięciu szczegółowych kategorii należy spełnić określone warunki. Dokładne informacje na ten temat można uzyskać w konsulatach lub urzędach wojewódzkich. Uprawnienie do wjazdu do Polski bez wizy nie oznacza, że można rozpocząć wykonywanie pracy, nawet w wypadku, gdy zezwolenie na pracę nie jest wymagane. Jeżeli małżonek lub inny członek rodziny nie należy do żadnej kategorii zwolnionej z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, wówczas musi uzyskać zezwolenie na pracę. Wydaje je wojewoda (z wyjątkiem województwa mazowieckiego, gdzie procedurę prowadzi Wojewódzki Urząd Pracy) na wniosek pracodawcy. W wielu wypadkach pracodawca do skompletowania wniosku będzie potrzebował szczegółowych danych na temat przyszłego pracownika oraz dokumentów potwierdzających jego/jej kwalifikacje zawodowe, przetłumaczonych na język polski przez tłumacza przysięgłego. 53

56 > więcej informacji Możliwość wykonywania pracy w tzw. zawodach regulowanych jest uzależniona od spełnienia wielu wymagań w celu potwierdzenia zagranicznych kwalifikacji zawodowych. Czasami może to wiązać się z koniecznością dodatkowych kursów lub egzaminów. Więcej szczegółów zob. pkt 4.2. Uznawanie kwalifikacji i uprawnień zawodowych zdobytych za granicą. Przed złożeniem wniosku o zezwolenie na pracę dla cudzoziemca pracodawca musi udowodnić, że nie mógł na to miejsce znaleźć obywatela Polski. W tym celu poszukuje pracownika za pośrednictwem powiatowego urzędu pracy i negatywny wynik takiego poszukiwania daje szanse na zatrudnienie cudzoziemca. Rozpatrywanie wniosku o zezwolenie na pracę zajmuje zazwyczaj około miesiąca. Wojewoda wydaje najpierw tzw. przyrzeczenie, na podstawie którego cudzoziemiec może uzyskać wizę lub zezwolenie na zamieszkanie w celu wykonywania pracy. Następnie wojewoda wydaje właściwe zezwolenie na pracę i dopiero wówczas cudzoziemiec może zawrzeć umowę i zacząć pracować. Zezwolenie na pracę nie jest tożsame z zezwoleniem na pobyt. Jeśli nawet cudzoziemiec jest zwolniony z obowiązku uzyskania zezwolenia, to musi uregulować kwestie związane z pobytem w Polsce. Więcej informacji na ten temat można zdobyć w urzędach wojewódzkich, w wydziałach zajmujących się kwestią legalizacji pobytu cudzoziemców, a także w innych częściach tego poradnika: Legalizacja pobytu w Polsce małżonka/partnera cudzoziemca. Legalizacja pobytu w Polsce dzieci. Legalizacja pobytu w Polsce pozostałych członków rodziny cudzoziemców. WARTO WIEDZIEĆ Informacje szczegółowe dotyczące procedury wydawania zezwoleń na pracę dla cudzoziemców można uzyskać we właściwym urzędzie wojewódzkim. Wykonywanie pracy nielegalnie, np. bez zezwolenia, gdy jest ono wymagane, może się skończyć dla cudzoziemca nie tylko grzywną, ale i deportacją oraz wpisaniem danych do spisu osób niepożądanych w Unii Europejskiej, co oznacza, że przez kilka lat nie będzie mógł wjechać do żadnego państwa obszaru Schengen. Pod koniec 2008 r. zostanie opracowana nowelizacja przepisów, dotyczących uzyskiwania zezwoleń na pracę przez cudzoziemców. Nowe przepisy znacząco uproszczą procedurę uzyskiwania zezwoleń. 54

57 4. Praca Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 roku o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz z późn. zm.). 3. Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej: z dnia 21 lipca 2006 roku w sprawie trybu i warunków wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca (Dz. U. z 2006 r. Nr 141, poz z późn. zm.), z dnia 21 lipca 2006 r. w sprawie trybu i warunków wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca zatrudnionego przy realizacji usługi eksportowej świadczonej przez pracodawcę zagranicznego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2006 r. Nr 141, poz z późn. zm.), z dnia 21 lipca 2006 roku w sprawie określenia przypadków, w których przyrzeczenie i zezwolenie na pracę cudzoziemca wydawane jest bez względu na sytuację na lokalnym rynku pracy i kryteria wydawania przyrzeczeń i zezwoleń na pracę cudzoziemców (Dz. U. z 2006 r. Nr 141, poz. 1004), z dnia 30 sierpnia 2006 roku w sprawie wykonywania pracy przez cudzoziemców bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz z późn. zm.), z dnia 17 października 2007 roku w sprawie wysokości wpłaty dokonywanej w związku ze złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca (Dz. U. z 2007 r. Nr 195, poz. 1409), z dnia 10 stycznia 2007 roku uchylające rozporządzenie w sprawie zakresu ograniczeń w sferze wykonywania pracy przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2007 r. Nr 7, poz. 54). 55

58 56 > więcej informacji

59 5. Działalność gospodarcza

60 > więcej informacji 5. DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA Jedną z możliwości po powrocie do kraju jest założenie działalności gospodarczej. Dzięki temu można przenieść na grunt polski rozwiązania z innych krajów oraz wykorzystać zdobyte tam doświadczenia. Wiele osób wyjeżdżało również za granicę między innymi po to, aby zdobyć środki, które miały zostać zainwestowane we własną firmę. Teraz chce zrealizować w praktyce swój cel. Ponadto, członkostwo w Unii Europejskiej stwarza wiele możliwości prowadzenia transgranicznej działalności gospodarczej. Możliwe jest np. pozostanie za granicą i jednoczesne prowadzenie firmy w Polsce czy też otwieranie przedstawicielstw firm zarejestrowanych w innym państwie członkowskim. W tym rozdziale dowiesz się: Jak założyć firmę? Na jakie wsparcie mogą liczyć zarówno nowe, jak i już istniejące podmioty gospodarcze? Jak rozliczać się z fiskusem? Jak prowadzić w Polsce firmę zarejestrowaną za granicą? Czy możliwe jest przeniesienie firmy zagranicznej do Polski? Co to jest spółka europejska? W jaki sposób dokonać połączenia firmy zagranicznej z polską? Jakie są zasady prowadzenia w Polsce działalności gospodarczej przez cudzoziemców? 5.1. Założenie firmy w Polsce Po powrocie do Polski chciałbym założyć własną firmę. Jak to zrobić? Formalności konieczne do założenia firmy w Polsce można załatwić w sześciu prostych krokach. Jeśli planujemy rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej, musimy przede wszystkim: przedstawić w urzędzie miasta lub gminy dowód tożsamości (paszport lub dowód osobisty) oraz wypełnić odpowiedni formularz. Na tej podstawie wójt, burmistrz lub prezydent dokonają wpisu do Ewidencji Działalności Gospodarczej. 58

61 5. Działalność gospodarcza Wraz z wnioskiem o rejestrację należy złożyć wniosek o nadanie numeru REGON oraz NIP. Następnie trzeba założyć konto firmowe. W ciągu 7 dni od rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej należy zgłosić firmę oraz siebie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Niektóre rodzaje działalności gospodarczej wymagają posiadania koncesji, zezwoleń, uprawnień lub wpisu do rejestru działalności regulowanej (np. lekarze, pielęgniarki, świadczący pomoc prawną). Zakładanie działalności gospodarczej krok po kroku I krok rejestracja firmy w urzędzie miasta lub gminy W urzędzie gminy właściwym ze względu na nasze miejsce zamieszkania należy pobrać i wypełnić formularz Zgłoszenie do ewidencji. Przy składaniu formularza należy wnieść opłatę w wysokości 100 zł. Zaświadczenie o wpisie urząd wydaje w ciągu 14 dni od daty złożenia wniosku. Od decyzji odmownej przysługuje odwołanie do wojewody. W każdym wniosku powinno się znaleźć: oznaczenie przedsiębiorcy (czyli proponowana nazwa firmy) oraz jego numer ewidencyjny PESEL (jeśli go ma), oznaczenie miejsca zamieszkania i adresu przedsiębiorcy, a jeżeli stale wykonuje on działalność poza miejscem zamieszkania również wskazanie miejsca wykonywania tej działalności, określenie przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD), wskazanie daty rozpoczęcia działalności gospodarczej. II krok uzyskanie numeru REGON w urzędzie statystycznym W ciągu 14 dni od uzyskania wpisu do Ewidencji Działalności Gospodarczej należy wystąpić do właściwego dla miejsca zamieszkania urzędu statystycznego o dokonanie wpisu do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej w celu nadania numeru statystycznego REGON. Należy wypełnić formularz wniosku RG-1, w którym wskazuje się rodzaj planowanej działalności gospodarczej. Do złożenia wniosku są wymagane: dowód osobisty, kserokopia zaświadczenia o wpisie do Ewidencji Działalności Gospodarczej. 59

62 > więcej informacji Wydanie wniosku i uzyskanie numeru REGON jest bezpłatne. Zaświadczenie o nadanym numerze REGON jest wydawane na ogół tego samego dnia, maksymalnie zaś w ciągu 14 dni. III krok założenie firmowego konta bankowego Przedsiębiorca ma obowiązek założyć konto firmowe w wybranym przez siebie banku. IV krok NIP, wybór formy opodatkowania i pieczątka W urzędzie skarbowym należy wypełnić formularz NIP-1. W wypadku działalności jednoosobowej własny NIP staje się jednocześnie NIP-em firmy danej osoby. Następnym ważnym krokiem jest wybór formy opodatkowania. Podstawową formą opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej są ogólne zasady opodatkowania. Oznacza to, że można rozliczyć się z fiskusem na zasadach ogólnych, tj. według progresywnej skali podatkowej lub 19% stawki podatku. Można też wybrać jedną ze zryczałtowanych form opodatkowania: ryczałt od przychodów ewidencjonowanych lub kartę podatkową. Należy również zamówić pieczątkę firmową z nazwą firmy, danymi teleadresowymi, numerem NIP oraz numerem REGON. V krok zgłoszenie do ubezpieczenia w ZUS W ciągu 7 dni od daty rozpoczęcia działalności gospodarczej należy zgłosić się do ZUS i wypełnić formularze: ZUS ZFA (zgłoszenie płatnika składek osoby fizycznej) równoznaczne ze zgłoszeniem firmy, ZUS ZPA (zgłoszenie płatnika składek spółki cywilnej), ZUS ZUA (zgłoszenie do ubezpieczenia osoby ubezpieczonej) jeżeli oprócz prowadzenia firmy podatnik nie będzie uzyskiwał żadnych innych dochodów. VI krok zgłoszenie do Państwowej Inspekcji Pracy Jeśli w firmie zatrudniamy pracowników, to w ciągu 30 dni od daty zatrudnienia należy powiadomić na piśmie właściwego inspektora pracy Państwowej Inspekcji Pracy i właściwego państwowego inspektora sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej działalności oraz liczbie pracowników. 60

63 5. Działalność gospodarcza Wnioski o nadanie numerów NIP i REGON można złożyć w urzędzie gminy wraz z wnioskiem o wpis do ewidencji. Jeśli osoba prowadząca działalność gospodarczą zatrudnia pracowników, ma obowiązek opłacać także: składki ZUS dla pracowników, składki na Fundusz Pracy, składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. WARTO WIEDZIEĆ Niektóre z osób powracających do Polski z zagranicy zdecydują się na założenie spółki kapitałowej (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (z o.o.) lub spółki akcyjnej). Informacje na temat formalności związanych z rejestracją spółek kapitałowych znajdziesz na stronie Na jakie wsparcie mogę liczyć jako przedsiębiorca? W Polsce działa wiele instytucji i organizacji oferujących przedsiębiorcom, zwłaszcza tym rozpoczynającym działalność, informacje i dofinansowanie. Krajowy System Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorców (KSU) Jest to sieć dobrowolnie współpracujących ze sobą niekomercyjnych organizacji, świadczących usługi na rzecz mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorstw oraz osób podejmujących działalność gospodarczą. W jego ramach działają punkty konsultacyjne (PK). Jeśli prowadzimy małą lub średnią firmę, to w punkcie konsultacyjnym uzyskamy informacje dotyczące podstawowych zagadnień związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa i zarządzaniem nim oraz dostępnych instrumentów wsparcia (w tym funduszy unijnych). Adresy punktów konsultacyjnych w poszczególnych województwach znajdziemy na stronie Fundusze pożyczkowe pożyczki, doradztwo Fundusze pożyczkowe stanowią alternatywę dla przedsiębiorców w zakresie pozyskiwania finansowania zewnętrznego. Udzielają pożyczek, które są przeznaczone przede wszystkim dla mikroi małych przedsiębiorców oraz osób rozpoczynających działalność gospodarczą, mających trudności w zdobyciu finansowania komercyjnego (np. kredytu bankowego) z powodu braku wymaganych zabezpieczeń czy historii kredytowej. Fundusze 61

64 > więcej informacji pożyczkowe udzielają pożyczek, przeznaczonych na cele związane z podjęciem, prowadzeniem i rozwojem działalności gospodarczej. Więcej informacji o funduszach pożyczkowych znajdziemy na stronie Fundusz Mikro pożyczki dla małych firm Fundusz Mikro został założony w 1994 r. przez Polsko-Amerykański Fundusz Przedsiębiorczości, aby promować rozwój małych przedsiębiorców. Jest on głównym przedsięwzięciem w zakresie mikrofinansowania w Polsce i największym w Europie Środkowej. Celem Funduszu jest wspieranie rozwoju mikroprzedsiębiorczości przez udostępnianie kapitału w formie pożyczek właścicielom małych firm. Przedsiębiorcy klienci Funduszu Mikro są obsługiwani przez doradców klienta w 37 oddziałach znajdujących się na terenie całego kraju. Więcej informacji o Funduszu Mikro znajdziemy na stronie Bank Gospodarstwa Krajowego fundusz kredytu technologicznego Ze środków Funduszu Kredytu Technologicznego są udzielane kredyty technologiczne, przeznaczone na inwestycje wdrażające nowe technologie. Beneficjentem kredytu technologicznego może być mały (w tym mikro), średni oraz duży przedsiębiorca. Obowiązuje różny tryb przyznawania kredytu w zależności od wielkości przedsiębiorstwa, co wiąże się z udzielaną równocześnie pomocą publiczną, tzn. prawem do częściowego umorzenia części kredytu technologicznego. Więcej informacji o Banku Gospodarstwa Krajowego znajdziemy na stronie Fundusze poręczeń kredytowych Są instytucjami o charakterze non profit. Świadczą pomoc finansową w formie poręczeń dla małych rozwojowych firm nieposiadających wystarczającej historii kredytowej lub wymaganych przez bank zabezpieczeń. Poręczenia dotyczą z reguły 50 70% wielkości wnioskowanego kredytu. Poręczeniem mogą być objęte kredyty, pożyczki przeznaczone m.in. na rozpoczęcie czy rozszerzenie działalności. Więcej informacji na temat poręczenia kredytu można uzyskać na stronie Krajowego Stowarzyszenia Funduszy Poręczeniowych 62

65 5. Działalność gospodarcza Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości doradztwo Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości to inicjatywa, zmierzająca do rozwoju przedsiębiorczości wśród młodych Polaków. To również największa sieć akademickich inkubatorów przedsiębiorczości w Europie, świadczących usługi proinnowacyjne. Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości realizują projekty społeczne i biznesowe na skalę ogólnopolską i regionalną, gromadzą najwybitniejszych ekspertów młodej przedsiębiorczości oraz rozwijają Innowacyjną Gospodarkę w Polsce, aby zaszczepić młodym Polakom przedsiębiorczość. Więcej informacji o Akademickich Inkubatorach Przedsiębiorczości znajdziemy na stronie Sieć Aniołów Biznesu finansowanie Anioł Biznesu (ang. Business Angel) to inwestor prywatny, który własne nadwyżki finansowe lokuje w nowe, dobrze rokujące firmy. Dzięki zastrzykowi kapitałowemu mogą one szybko (w ciągu 2 4 lat) rozwinąć skrzydła, dając inwestorowi wysoki wzrost wartości jego udziałów. Więcej informacji o Sieci Aniołów Biznesu znajdziesz na stronach: Dotacje z funduszy strukturalnych W okresie programowania mali i średni przedsiębiorcy mogą korzystać ze środków zgromadzonych w Regionalnych Programach Operacyjnych, opracowanych idywidualnie przez każde województwo. Szczegółowe informacje na temat programów operacyjnych, funduszy strukturalnych są umieszczone na stronie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego na portalu funduszy strukturalnych a przede wszystkim na stronach właściwych urzędów marszałkowskich. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Instytucją, która prowadzi w Polsce działania ukierunkowane na wsparcie przedsiębiorczości jest Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (www.parp.gov.pl). W celu jak najlepszego dotarcia do osób lub podmiotów gospodarczych zainteresowanych otrzymaniem wsparcia, we wszystkich województwach zostały powołane do życia Punkty Konsultacyjne. Ich adresy można znaleźć na stronie PARP w zakładce Punkty konsultacyjne. W punktach tych, można uzyskać informacje m.in. o funduszach unijnych skierowanych do przedsiębiorców oraz otrzymać kompleksową pomoc 63

66 > więcej informacji w wypełnieniu dokumentów niezbędnych do skorzystania z nich. Punkty informują o wspieraniu rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, eksportu, rozwoju regionalnego, wykorzystania nowych technik i technologii czy też tworzenia nowych miejsc pracy. Więcej informacji na ten temat na stronie Jeżeli założę działalność gospodarczą, w jaki sposób będę musiał rozliczać się z fiskusem? Podatek można płacić według zasad ogólnych, tj. według progresywnej skali podatkowej lub według 19% stawki podatku, albo w formie ryczałtu ewidencjonowanego lub karty podatkowej. Na wybór formy opodatkowania przedsiębiorca ma czas: do 20 stycznia roku podatkowego lub do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu jeżeli podatnik rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego. Jeżeli podatnik zdecyduje się na: opodatkowanie dochodów według 19% stawki podatku albo w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych lub karty podatkowej, o wyborze tym powiadamia pisemnie naczelnika urzędu skarbowego. Firma może odprowadzać podatek według skali progresywnej lub podatek według jednolitej 19% stawki. W wypadku opodatkowania na zasadach ogólnych, a więc według progresywnej skali podatkowej oraz opodatkowania według jednolitej 19% stawki podatku podatnicy są zobowiązani wpłacać zaliczki na podatek dochodowy w ciągu roku podatkowego. Po zakończeniu roku podatkowego muszą złożyć do urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w terminie do 30 kwietnia roku następnego. Osoby opłacające podatek według progresywnej skali podatkowej oraz według 19% stawki podatku mają obowiązek prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub ksiąg rachunkowych. 64

67 5. Działalność gospodarcza W wypadku korzystania z opodatkowania dochodów na ogólnych zasadach istnieje możliwość pomniejszania przychodów o koszty ich uzyskania. Tym samym podatek dochodowy jest uiszczany od faktycznie osiągniętego dochodu. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jako formę opodatkowania mogą wybrać przedsiębiorcy, którzy w roku poprzedzającym rok podatkowy uzyskali z prowadzonej działalności gospodarczej przychody w wysokości nieprzekraczającej euro. Z możliwości opodatkowania w tej formie mogą również skorzystać przedsiębiorcy, gdy prowadzą działalność w formie spółki cywilnej lub spółki jawnej, pod warunkiem, że nie przekroczą kwoty przychodu podanej wyżej. Podstawę opodatkowania stanowi przychód bez pomniejszania o koszty jego uzyskania. Stawki ryczałtu są zróżnicowane w zależności od rodzaju przychodów i wynoszą: 20% od przychodów osiąganych z działalności w zakresie wolnych zawodów, a także przychodów z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze od nadwyżki ponad kwotę stanowiącą równowartość 4000 euro ( zł w 2008 r.), 17% od przychodów ze świadczenia niektórych usług niematerialnych, m.in. wynajmu samochodów osobowych, hoteli, pośrednictwa w handlu hurtowym, 8,5% od przychodów m.in. z działalności usługowej, w tym od przychodów z działalności gastronomicznej w zakresie sprzedaży napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5%; od przychodów z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze do kwoty stanowiącej równowartość 4000 euro ( zł w 2008 r.), 5,5% od przychodów z działalności wytwórczej i budowlanej, 3% od przychodów m.in. z działalności usługowej w zakresie handlu oraz z działalności gastronomicznej, z wyjątkiem przychodów ze sprzedaży napojów o zawartości powyżej 1,5% alkoholu. Podatnicy korzystający z tej formy opodatkowania są zobowiązani do prowadzenia ewidencji przychodów. W ciągu roku podatkowego, co miesiąc, należy obliczać kwotę podatku i dokonywać jej wpłaty na rachunek urzędu skarbowego. Podatnik może wybrać opłacanie podatku kwartalnie. 65

68 > więcej informacji Po zakończeniu roku podatkowego należy złożyć w urzędzie skarbowym zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu (PIT-28), wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych w terminie do 31 stycznia następnego roku. Z karty podatkowej mogą korzystać tylko podatnicy wykonujący określone zawody. Dotyczy to głównie przedsiębiorców prowadzących drobną działalność handlową, usługową lub gastronomiczną samodzielnie lub w formie spółki cywilnej oraz zatrudniających niewielu pracowników. Wysokość podatku dochodowego w formie karty podatkowej jest ustalana w drodze decyzji naczelnika urzędu skarbowego odrębnie za każdy rok podatkowy. Stawki karty podatkowej są określone kwotowo, a ich wysokość jest uzależniona od: rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, liczby zatrudnionych pracowników, liczby mieszkańców miejscowości, w której jest prowadzona działalność gospodarcza. WARTO WIEDZIEĆ Podatnik dokonuje wpłaty tego podatku na rachunek urzędu skarbowego co miesiąc do 7 dnia każdego miesiąca za miesiąc ubiegły, a za grudzień do 28 grudnia roku podatkowego. Podatnicy opodatkowani w formie karty podatkowej są zwolnieni od obowiązku prowadzenia ksiąg podatkowych, składania zeznań podatkowych oraz wpłacania zaliczek na podatek dochodowy. Polski system podatkowy przewiduje rozwiązania skierowane do osób prowadzących działalność gospodarczą (pozarolniczą), z których warto skorzystać. Pierwszym z nich skierowanym wyłącznie do osób rozpoczynających po raz pierwszy prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej jest tzw. kredyt podatkowy. Rozwiązanie to polega na tym, że podatnik może zostać zwolniony z obowiązku wpłacania zaliczek na podatek dochodowy w danym roku podatkowym, a spłata kredytu podatkowego następuje w kolejnych 5 latach (po 20% w każdym roku). Drugim rozwiązaniem jest tzw. ulga inwestycyjna, z której mogą korzystać ci podatnicy, którzy w związku ze swoją działalnością gospodarczą ponoszą wydatki na nabycie nowych technologii (np. wykorzystują wyniki badań do prac rozwojowych). Ulga ta przewiduje odliczenie od podstaw opodatkowania tego typu wydatków (do 50% kwoty poniesionych wydatków) oraz możliwość 66

69 5. Działalność gospodarcza zaliczenia w całości odpisów amortyzacyjnych od nowych technologii do kosztów podatkowych. Mali podatnicy (o wartości przychodu do 800 tys. euro rocznie) oraz osoby rozpoczynające działalność gospodarczą mogą korzystać z przyspieszonej nowej metody jednorazowej amortyzacji. Przewidziano możliwość zaliczenia do kosztów podatkowych jednorazowych odpisów amortyzacyjnych od wybranych środków trwałych (np. maszyn, urządzeń) o wartości do 50 tys. euro. Więcej informacji na stronie Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 19 listopada 1999 roku Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. z 1999 r. Nr 101, poz z późn. zm.) w zakresie ewidencji działalności gospodarczej. 3. Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz z późn. zm.). 4. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.). 5. Ustawa z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 1998 r. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.) Prowadzenie w Polsce firmy zarejestrowanej za granicą Czy istnieje możliwość działania w Polsce, opierając się na firmie, która jest zarejestrowana za granicą? Przedsiębiorcy, którzy mają firmę zarejestrowaną za granicą, mogą w Polsce prowadzić działalność gospodarczą, tworząc oddział, przedstawicielstwo lub czasowo świadcząc usługi transgraniczne. Ta ostatnia możliwość odnosi się wyłącznie do przedsiębiorców z państw członkowskich EOG i Szwajcarii. Przedsiębiorca zagraniczny tworzący oddział może prowadzić działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie przedmiotu działalności przedsiębiorcy zagranicznego. Obowiązany jest ustanowić w oddziale osobę upoważnioną do reprezentowania firmy. 67

70 > więcej informacji Aby otworzyć oddział, należy dokonać wpisu oddziału do Krajowego Rejestru Sądowego. Zgłoszenie oddziału przedsiębiorcy zagranicznego następuje na formularzu wniosku rejestrowego KRS W10, do którego należy dołączyć załączniki odpowiednie urzędowe formularze. Więcej informacji na ten temat znajduje się na stronie Możliwość czasowego transgranicznego świadczenia usług wynika z przepisów prawa wspólnotowego. Na tej podstawie przedsiębiorcy zagraniczni z państw unijnych oraz z Norwegii, Lichtensteinu, Islandii i Szwajcarii mogą świadczyć na terytorium Polski czasowo usługi, bez konieczności jakiejkolwiek rejestracji. Przedsiębiorca zagraniczny może także utworzyć na terenie Polski przedstawicielstwo. Zakres działania przedstawicielstwa może obejmować jednak wyłącznie prowadzenie działalności w zakresie reklamy i promocji przedsiębiorcy zagranicznego. Utworzenie przedstawicielstwa wymaga wpisu do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych, prowadzonego przez ministra gospodarki. Wniosek dotyczący wpisu do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych, sporządzony w języku polskim, powinien zawierać: nazwę, siedzibę (adres) i formę prawną przedsiębiorcy tworzącego przedstawicielstwo, przedmiot działalności gospodarczej przedsiębiorcy zagranicznego, imię, nazwisko oraz adres na terytorium Polski osoby upoważnionej w przedstawicielstwie do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego, adres przedstawicielstwa na terytorium Polski. Do wniosku o dokonanie wpisu do rejestru należy dołączyć następujące dokumenty: jeżeli przedsiębiorca zagraniczny działa na podstawie aktu założycielskiego, umowy lub statutu odpis tego dokumentu, jeżeli przedsiębiorca zagraniczny istnieje lub wykonuje działalność na podstawie wpisu do rejestru odpis z tego rejestru, oświadczenie przedsiębiorcy zagranicznego o ustanowieniu przedstawicielstwa na terytorium Polski, dokument potwierdzający tytuł prawny przedsiębiorcy zagranicznego do lokalu (nieruchomości), w którym działalność będzie wykonywana. 68

71 5. Działalność gospodarcza Dokumenty sporządzone w języku obcym należy przedstawić wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski. Opłata skarbowa od dokonania wpisu do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych wynosi 6713 zł. Należy ją uiścić w Urzędzie m.st. Warszawy dla Dzielnicy Śródmieście. Wniosek o dokonanie wpisu do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych (zmiana danych we wpisie) wraz z wymaganymi dokumentami i dowodem wniesienia opłaty skarbowej można przesłać pocztą pod adresem: Ministerstwo Gospodarki, Departament Administrowania Obrotem, pl. Trzech Krzyży 3/5, Warszawa. Dokonanie wpisu do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych jest potwierdzone przez wydanie zaświadczenia. WARTO WIEDZIEĆ Podstawa prawna: 1. Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2). 2. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz z późn. zm.). 3. Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz z późn. zm.) Przeniesienie firmy zagranicznej do Polski Czy jest możliwe przeniesienie firmy zagranicznej do Polski? Jak przedstawia się kwestia opodatkowania takiej firmy? Przeniesienie spółki zagranicznej do Polski może polegać jedynie na zawiązaniu nowej spółki w Polsce, zgodnie z przepisami kodeksu spółek handlowych. Wyjątkiem jest spółka europejska. W takiej sytuacji nie zostaje zachowana ciągłość prawna pomiędzy spółką zagraniczną a spółką zarejestrowaną w Polsce. Konieczne jest bowiem zlikwidowanie spółki za granicą i założenie nowej spółki w Polsce. Można do tego wykorzystać ten sam majątek. Zgodnie z przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, spółka zagraniczna może natomiast otworzyć w Polsce oddział do prowadzenia działalności gospodarczej (zob. pkt 5.2. Prowadzenie w Polsce firmy zarejestrowanej za granicą ). 69

72 > więcej informacji Zmiana siedziby lub zarządu firmy powoduje powstanie w Polsce nieograniczonego obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych. Oznacza to, że dochody firmy w całości są opodatkowane w Polsce, niezależnie od miejsca położenia źródeł dochodów. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2005 r. Nr 155, poz z późn. zm.). 3. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.) Spółka europejska Chciałbym prowadzić działalność gospodarczą na terenie całej Unii Europejskiej. Podobno jest to możliwe w formie spółki europejskiej. Co to jest spółka europejska? Jakie są zasady jej zakładania? W jaki sposób są uregulowane kwestie rozliczeń podatkowych? Prowadzenie działalności gospodarczej na terenie całej Unii Europejskiej jest możliwe także w formie spółki europejskiej. Spółka europejska (oficjalny skrót SE) to forma prowadzenia działalności gospodarczej na obszarze całej Unii Europejskiej, regulowana przez przepisy wspólnotowe. Spółka europejska jest odpowiednikiem krajowej spółki akcyjnej. Spółka europejska może być założona przez spółki akcyjne lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Może się to odbywać na drodze połączenia, przekształcenia lub założenia SE, po spełnieniu dodatkowych wymagań działalności transgranicznej. Możliwość założenia SE mają spółki, których kapitał akcyjny wynosi co najmniej euro. Spółki europejskie oraz spółki zarejestrowane w Polsce mogą prowadzić działalność gospodarczą na terenie Polski na takich samych zasadach. Różnice dotyczą natomiast prowadzenia działalności poza granicami Polski. 70

73 5. Działalność gospodarcza Spółki zarejestrowane w Polsce, które chcą prowadzić działalność na terenie UE, muszą czynić to w formie prawnej zgodnej z prawem krajowym państwa członkowskiego, na którego terenie zamierzają działać (np. jako oddział czy przedstawicielstwo). Spółka europejska może natomiast prowadzić działalność gospodarczą na terenie całej Unii Europejskiej, bez konieczności spełnienia dodatkowych warunków wymaganych przez prawo krajowe. WARTO WIEDZIEĆ Z uwagi na małe zainteresowanie dotychczasową formą funkcjonowania spółki europejskiej (SE) wśród małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) Komisja Europejska opracowała projekt rozporządzenia o statucie europejskiej spółki prywatnej (SPE). Jej zakładanie i prowadzenie ma być odformalizowane i uproszczone. Rozporządzenie to będzie zawierało pakiet wsparcia i ułatwień dla małych i średnich przedsiębiorstw, które chciałyby rozwinąć swoją działalność w innych krajach członkowskich Unii Europejskiej. Przewidywany termin wejścia w życie tego rozporządzenia to 1 lipca 2010 r. Zasady opodatkowania spółek europejskich podatkiem dochodowym są określone przez prawo kraju, w którym spółka ma swoją statutową siedzibę. Spółki europejskie z siedzibą w Polsce podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Oznacza to, że opodatkowaniu w Polsce podlega całość ich dochodów, niezależnie od miejsca położenia źródeł dochodów. Zob. też pkt 5.5. Połączenie firmy zagranicznej z polską. Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Rady nr 2157/2001/WE z dnia 8 października 2001 roku w sprawie statutu spółki europejskiej (SE) (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 4 marca 2005 roku o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 62, poz. 551 z późn. zm.) w zakresie nieuregulowanym przez przepisy unijne. 3. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.). 71

74 > więcej informacji Połączenie firmy zagranicznej z polską Czy jest możliwe połączenie firmy zagranicznej z polską? Jeśli tak, to jak przedstawia się kwestia opodatkowania takiej firmy? W wypadku działalności gospodarczej prowadzonej przez osoby fizyczne, nie ma możliwości połączenia firmy zagranicznej z polską. Możliwe jest natomiast, aby jeden przedsiębiorca wykonywał działalność gospodarczą niezależnie w kilku krajach. W celu formalnego połączenia firmy zagranicznej z polską, zainteresowane podmioty mogą zawiązać spółkę handlową. Możliwe jest także transgraniczne łączenie się spółek kapitałowych (spółka z o.o. i spółka akcyjna) oraz spółki komandytowo- -akcyjnej. Tryb łączenia reguluje kodeks spółek handlowych. W połączeniu może uczestniczyć spółka zarejestrowana w Polsce i spółka zagraniczna. W takiej sytuacji dochodzi do zachowania ciągłości prawnej. Połączenie może polegać na: łączeniu się przez przejęcie jest to przeniesienie całego majątku spółki (przejmowanej) na inną spółkę (przejmującą) za udziały lub akcje, które spółka przejmująca wydaje wspólnikom spółki przejmowanej bądź łączeniu się przez zawiązanie nowej spółki w takim wypadku na nowo zawiązaną spółkę kapitałową przechodzi majątek wszystkich łączących się spółek za udziały lub akcje nowej spółki. Połączenie firmy zagranicznej z polską jest możliwe także, gdy jeden przedsiębiorca będący osobą fizyczną wykonuje działalność gospodarczą niezależnie w kilku krajach i chce dokonać połączenia tych działalności w jedno przedsiębiorstwo. Musi on jednak liczyć się z pewnymi konsekwencjami w zakresie prawno-podatkowym. Po przeniesieniu firmy zagranicznej do Polski, a co za tym idzie zmianie siedziby firmy skutkiem jest powstanie w Polsce nieograniczonego obowiązku podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych. Oznacza to, że firma będzie płacić w Polsce podatek od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Natomiast samo przeniesienie majątku firmy zagranicznej do Polski, w związku ze zmianą jej siedziby, nie podlega opodatkowaniu. 72

75 5. Działalność gospodarcza Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych (Dz. U z 2000 r. Nr 94, poz z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.) Podejmowanie działalności gospodarczej przez cudzoziemców Na jakich zasadach cudzoziemcy mogą prowadzić działalność gospodarczą w Polsce? Cudzoziemcy mieszkający w Polsce oraz obywatele państw Unii Europejskiej mogą podejmować i prowadzić działalność gospodarczą w Polsce na takich samych zasadach jak obywatele polscy. Zasada ta obowiązuje w stosunku do cudzoziemców, którzy posiadają obywatelstwo dowolnego państwa należącego do EOG lub Szwajcarii. Ma ona zastosowanie także w wypadku cudzoziemców posiadających: a) zezwolenie na osiedlenie, b) zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnoty Europejskiej (WE), c) zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, udzielone w celu połączenia z rodziną lub cudzoziemcowi, który w innym kraju członkowskim uzyskał zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE oraz członkowi jego rodziny, d) zgodę na pobyt tolerowany, e) status uchodźcy, f) ochronę uzupełniającą, g) ochronę czasową na terytorium Polski, h) Kartę Polaka. Pozostali cudzoziemcy mają prawo do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej wyłącznie w formie spółki: komandytowej, komandytowo-akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnej, a także do przystępowania do takich spółek oraz obejmowania bądź nabywania ich udziałów lub akcji. Cudzoziemcy prowadzący działalność za granicą mogą na terenie Polski utworzyć oddział (zob. pkt 5.2. Prowadzenie w Polsce firmy zarejestrowanej za granicą oraz pkt 3.7. NIP ). 73

76 > więcej informacji Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 14 lipca 2006 roku o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2006 r. Nr 144, poz z późn. zm.). 3. Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 roku o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz z późn. zm.). 4. Ustawa z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 70, poz. 416). 74

77 6. Podatki

78 > więcej informacji 6. PODATKI Praca w dwóch krajach w ciągu tego samego roku podatkowego, może oznaczać konieczność rozliczenia się z podatków w obu tych państwach. Przepisy dotyczące tych rozliczeń są zawiłe, ale warto się z nimi szczegółowo zapoznać, żeby uniknąć niepotrzebnych komplikacji i w pełni wykorzystać istniejące zwolnienia i ulgi podatkowe. To zadanie może ułatwić lektura niniejszego działu, w którym opisujemy przekrojowo obowiązujące w Polsce przepisy i procedury podatkowe związane z pracą za granicą. Szczególną uwagę warto zwrócić na przepisy abolicyjne, wprowadzone z myślą o Polakach pracujących za granicą, a obecnie powracających do kraju. Mają one na celu ułatwienie rozliczeń i zrównanie sytuacji podatkowej wszystkich Polaków zarobkujących za granicą. W tym rozdziale dowiesz się: W którym urzędzie skarbowym należy złożyć zeznanie PIT? Jak opodatkowane są w Polsce dochody zagraniczne? Na jakie ulgi podatkowe można liczyć? Czy można rozliczać się wspólnie z małżonkiem lub dzieckiem? Jak można odliczyć koszty uzyskania przychodu poniesione za granicą? Co się dzieje, gdy mamy zaległości podatkowe wobec fiskusa? Kto i na jakich warunkach może skorzystać z abolicji podatkowej? 6.1. Miejsce zamieszkania dla celów podatkowych W jaki sposób i w jakim terminie powinienem zawiadomić urząd skarbowy, że zmieniłem miejsce zamieszkania? Czy grożą mi jakieś konsekwencje z powodu niezawiadomienia urzędu? W wypadku zmiany miejsca zamieszkania, także w związku z wyjazdem za granicę lub powrotem, musimy powiadomić o tym fakcie urząd skarbowy, w którym składamy zeznanie podatkowe. W języku urzędowym nazywa się to aktualizacją danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym. 76

79 6. Podatki Zawiadomienie urzędu skarbowego jest obowiązkowe nie tylko wtedy, gdy zmieniamy miejsce zamieszkania, ale także gdy zmianie ulega nazwisko, obywatelstwo, adres zameldowania, rodzaj i numer dowodu tożsamości. W każdym takim przypadku należy dokonać zgłoszenia identyfikacyjnego we właściwym urzędzie skarbowym. WARTO WIEDZIEĆ Termin złożenia zawiadomienia oraz rodzaj formularza zależy od tego, czy prowadzimy działalność gospodarczą. Płatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych, nieprowadzący działalności gospodarczej, mają na dokonanie aktualizacji 30 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Obowiązuje ich formularz NIP-3. Formularze są dostępne w urzędach skarbowych, a także na stronie Ministerstwa Finansów Osoby fizyczne, prowadzące działalność gospodarczą, są zobowiązane dokonać zgłoszenia nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Robią to na formularzu NIP-1. Formularze są dostępne w urzędach skarbowych, a także na stronie Ministerstwa Finansów Ponadto muszą dołączyć do zgłoszenia uwierzytelnione lub urzędowo poświadczone kopie dokumentów potwierdzających informacje objęte zgłoszeniem. W praktyce wystarczy posiadać przy sobie oryginały potrzebnych dokumentów i ich kopie, które urzędnik skarbowy poświadczy na miejscu w urzędzie. Za niezaktualizowanie zgłoszenia identyfikacyjnego albo podanie w nim niepełnych lub niezgodnych ze stanem rzeczywistym danych grozi kara grzywny w wysokości od jednej dziesiątej do dwudziestokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia (wysokość minimalnego wynagrodzenia wynosi obecnie 1126 zł, w roku 2009 planowane jest podniesienie tej kwoty do 1276 zł). Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 13 października 1995 roku o zasadach ewidencji i identyfikacji podatnika i płatnika (Dz. U. z 2004 r. Nr 269, poz z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 10 września 1999 roku Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 z późn. zm.). 77

80 > więcej informacji Rozliczenia podatkowe a dochody z więcej niż jednego kraju Otrzymuję dochody nie tylko w Polsce, ale także z zagranicy. Jakie obowiązują zasady rozliczeń podatkowych w takiej sytuacji? Sposób opodatkowania dochodów uzyskiwanych za granicą zależy od tego, w którym kraju jesteśmy zameldowani, a także czy Polska ma podpisaną z tym krajem umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Ograniczony obowiązek podatkowy dotyczy osób, które nie są zameldowane na terytorium Polski. Opodatkowaniu podlega tylko ta część dochodu, która została osiągnięta w Polsce. Nieograniczony obowiązek podatkowy dotyczy osób zameldowanych w Polsce. Płacą one podatek od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich uzyskania. W takiej sytuacji, dochody mogą być opodatkowane nie tylko w Polsce, ale również w kraju ich uzyskania. Aby uniknąć podwójnego opodatkowania dochodów, Polska podpisała z wieloma krajami na całym świecie umowy regulujące tę kwestię. Umowy przewidują jeden z dwóch sposobów unikania podwójnego opodatkowania dochodów: metodę wyłączenia z progresją, metodę proporcjonalnego odliczenia. Metoda wyłączenia z progresją dochód uzyskany za granicą jest zwolniony od podatku w Polsce. Jest on brany pod uwagę jedynie przy obliczaniu stawki podatkowej, według której podatnik będzie zobowiązany rozliczyć podatek od dochodów podlegających opodatkowaniu w Polsce. Ta metoda obowiązuje m.in. od 1 stycznia 2007 r. w umowie z Wielką Brytanią. PRZYKŁAD 78

81 Stany 6. Podatki Metoda proporcjonalnego odliczenia dochód osiągany za granicą jest opodatkowany w Polsce, ale od należnego podatku odlicza się podatek zapłacony za granicą. Odliczenie to jest możliwe tylko do wysokości podatku przypadającego proporcjonalnie na dochód uzyskany w obcym państwie. Metoda proporcjonalnego odliczenia ma również zastosowanie w wypadku, kiedy dochody są uzyskiwane ze źródeł przychodów położonych w państwie, z którym Polska nie ma zawartej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (np. Irak, Arabia Saudyjska, Libia, Afganistan, Brazylia) lub zawarta umowa nie obejmuje danego terytorium (np. Hongkong). PRZYKŁAD Wybrane umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania wiążące Polskę (pełna lista jest dostępna na stronie Umowa Państwo Obowiązuje od dnia Miejsce publikacji Dz. U. Metoda unikania podwójnego opodatkowania Austria Austria Protokół r r r r. Nr 24, poz r. Nr 224, poz Wersja traktatowa Proporcjonalnego odliczenia Wyłączenia z progresją Belgia Belgia r r r. Nr 24, poz r. Nr 211, poz Proporcjonalnego odliczenia Dania r r. Nr 43, poz. 368 Proporcjonalnego odliczenia Francja r r. Nr 1, poz. 5 Hiszpania r r. Nr 17, poz. 127 Wyłączenia z progresją Wyłączenia z progresją Holandia r r. Nr 216, poz Proporcjonalnego odliczenia Irlandia r r. Nr 29, poz. 129 Wyłączenia z progresją Islandia r r. Nr 79, poz. 890 Proporcjonalnego odliczenia Niemcy r r. Nr 12, poz. 90 Wyłączenia z progresją Norwegia r r. Nr 27, poz. 157 Portugalia r r. Nr 48, poz. 304 Wyłączenia z progresją Wyłączenia z progresją 79

82 Holandia r r. Nr 216, poz Proporcjonalnego odliczenia > więcej informacji Irlandia r r. Nr 29, poz. 129 Wyłączenia z progresją Islandia r r. Nr 79, poz. 890 Proporcjonalnego odliczenia Niemcy r r. Nr 12, poz. 90 Wyłączenia z progresją Norwegia r r. Nr 27, poz. 157 Portugalia r r. Nr 48, poz. 304 Wyłączenia z progresją Wyłączenia z progresją Stany Zjednoczone r r. Nr 31, poz. 178 Proporcjonalnego odliczenia Szwajcaria r r. Nr 22, poz. 92 Wyłączenia z progresją Szwecja r r r. Nr 13, poz r. Nr 26, poz. 193 Wyłączenia z progresją Wielka Brytania r r r. Nr 7, poz r. Nr 250, poz Proporcjonalnego odliczenia Wyłączenia z progresją Włochy r r. Nr 62, poz. 374 Wyłączenia z progresją WARTO WIEDZIEĆ Od 2008 r. podatnik ma prawo odliczyć od podatku dochodowego kwotę stanowiącą różnicę między podatkiem obliczonym przy zastosowaniu do przychodów z pracy za granicą metody odliczenia proporcjonalnego a kwotą podatku obliczonego przy zastosowaniu do tych przychodów metody wyłączenia z progresją. Podatnik, który w 2008 r. (i w latach następnych) uzyska przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowane ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, ma prawo dokonać zmniejszenia ryczałtu o kwotę ustaloną w powyższy sposób. Pierwszy raz z ulgi w podatku dochodowym będzie można skorzystać składając zeznanie podatkowe za rok Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) Ulgi i zwolnienia podatkowe Czy pracując za granicą, ale odprowadzając podatki też w Polsce, mam prawo korzystać z ulg i zwolnień podatkowych. Tak. Rozliczając się z podatków w Polsce, automatycznie uzyskujemy prawo do korzystania z ulg i zwolnień podatkowych obowiązujących w naszym kraju. Przepisy podatkowe przewidują możliwość dokonywania odliczeń zarówno od dochodu, jak i od podatku. 80

83 6. Podatki Od dochodu możemy odliczyć: darowizny na cele pożytku publicznego, darowizny na cele kultu religijnego, darowizny na cele krwiodawstwa, darowizny na działalność charytatywno opiekuńczą dla kościelnych osób prawnych, wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, poniesione w roku podatkowym przez podatnika będącego osobą niepełnosprawną lub podatnika, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne, wydatki poniesione przez podatnika z tytułu użytkowania sieci Internet w lokalu lub budynku będącym miejscem zamieszkania podatnika, wydatki poniesione na nabycie nowych technologii w wypadku podatników uzyskujących przychody z działalności gospodarczej. Oprócz wyżej wskazanych odliczeń od dochodu możliwe są również na zasadzie praw nabytych odliczenia m.in. w ramach tzw. ulgi na wynajem, w zakresie, w jakim wykazane w stosownym czasie w zeznaniu rocznym, najpóźniej za 2003 r., nie zostały faktycznie odliczone z powodu braku wystarczającego dochodu. Prawa nabyte do odliczenia od dochodu dotyczą również zapłaconych odsetek od kredytu zaciągniętego na cele mieszkaniowe przed 2007 r. Od podatku możemy odliczyć również ulgę w wysokości 1173,70 zł na każde dziecko własne lub przysposobione które wychowujemy w ciągu roku podatkowego. Z ulgi tej możemy skorzystać, jeśli dzieci: są małoletnie, otrzymują zasiłek pielęgnacyjny, bez względu na ich wiek, uczą się i nie ukończyły 25 roku życia, jeżeli dzieci te w roku podatkowym nie uzyskały dochodów, z wyjątkiem dochodów wolnych od podatku dochodowego, renty rodzinnej oraz dochodów w wysokości nie powodującej obowiązku zapłaty podatku. Od podatku możemy też odliczyć na zasadzie praw nabytych poniesione wydatki na systematyczne oszczędzanie w kasie mieszkaniowej, a także odliczenia innych wydatków w ramach tzw. dużej ulgi mieszkaniowej, jak również z zakresu ulgi remontowej - wykazanych w stosownym czasie w zeznaniu rocznym, najpóźniej za 2004 r., jednak nie odliczonych faktycznie z powodu braku wystarczającego podatku. 81

84 > więcej informacji WARTO WIEDZIEĆ W swoim zeznaniu podatkowym możemy wskazać jedną organizację pożytku publicznego, na której konto zostanie przelany 1% naliczonego podatku. W ten sposób staniemy się dobroczyńcą organizacji pożytku publicznego, które niosą pomoc potrzebującym. Wystarczy w zeznaniu PIT wypełnić wniosek, poprzez wpisanie nazwy wybranej organizacji pożytku publicznego, jej numeru KRS oraz kwoty wsparcia w wysokości nieprzekraczającej 1% podatku należnego. Przekazaniem 1% zajmie się urząd skarbowy. Lista wszystkich organizacji, na rzecz których można przekazywać 1% podatku znajduje się na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości Polskie prawo podatkowe przewiduje również szereg zwolnień podatkowych. Obejmują one: a) część przychodów osób mających miejsce zamieszkania w Polsce, a przebywających czasowo za granicą i uzyskujących tam dochody ze stosunku pracy, za każdy dzień pobytu za granicą, w którym pozostawali w stosunku pracy, w kwocie odpowiadającej 30% diety, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, b) część dochodów osób mających miejsce zamieszkania w Polsce, a przebywających czasowo za granicą i uzyskujących tam dochody z tytułu: stypendiów w wysokości stanowiącej równowartość diety z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, za każdy dzień, w którym było otrzymywane stypendium, ryczałtów na koszty utrzymania i zakwaterowania wypłacanych z budżetu państwa w związku ze skierowaniem do pracy dydaktycznej w szkołach i ośrodkach akademickich za granicą, przyznanych na podstawie odrębnych przepisów, c) dochody uzyskane z instytucji Unii Europejskiej i Europejskiego Banku Inwestycyjnego, d) dochody z tytułu oszczędzania na indywidualnym koncie emerytalnym uzyskane w związku z: gromadzeniem i wypłatą środków przez oszczędzającego, wypłatą środków dokonaną na rzecz osób uprawnionych do tych środków po śmierci oszczędzającego, 82

85 6. Podatki wypłatą transferową, ale zwolnienie to nie ma zastosowania, gdy oszczędzający gromadził oszczędności na więcej niż jednym indywidualnym koncie emerytalnym, e) otrzymywane z zagranicy: renty inwalidzkie z tytułu inwalidztwa wojennego, kwoty zaopatrzenia przyznane ofiarom wojny oraz członkom ich rodzin, renty wypadkowe osób, których inwalidztwo powstało w związku z przymusowym pobytem na robotach w III Rzeszy Niemieckiej w latach Szczegółowe informacje na temat polskich przepisów podatkowych można znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa Finansów w zakładce Podatki. WIĘCEJ INFORMACJI Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.), 2. Rozporządzenie nr 260/68 z dnia 29 lutego 1968 roku ustanawiającego warunki i procedurę stosowania podatku na rzecz Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 056, z r., z późn. zm.) Wspólne rozliczanie podatku z małżonkiem przebywającym za granicą Czy możliwe jest wspólne rozliczanie się z podatku z małżonkiem, który przebywa za granicą? Tak, ale w celu skorzystania z łącznego opodatkowania dochodów konieczne jest złożenie stosownego wniosku. Z możliwości wspólnego rozliczenia podatku z małżonkiem pracującym za granicą możemy skorzystać, jeśli spełnione są łącznie poniższe wymagania: oboje małżonkowie muszą mieć miejsce zamieszkania na terytorium Polski, co oznacza, że podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, między małżonkami musi istnieć przez cały rok podatkowy wspólność majątkowa, małżonkowie przez cały rok podatkowy muszą pozostawać w związku małżeńskim. 83

86 > więcej informacji WARTO WIEDZIEĆ Zasady te będą miały zastosowanie jeszcze tylko do rozliczenia podatku za rok Od 1 stycznia 2009 roku będzie możliwe wspólne rozliczanie się małżonków, nawet jeśli jedno z nich lub obydwoje nie będą mieli miejsca zamieszkania w Polsce. Warunkiem jest jednak, że 90% ich przychodów będzie uzyskane w Polsce i że będą oni rezydentami podatkowymi dowolnego państwa EOG lub Szwajcarii. Wspólne opodatkowanie małżonków nie jest możliwe, jeżeli choćby jedno z nich prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną według 19% stawki podatku, ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych lub podatkiem tonażowym (opodatkowaniu podatkiem tonażowym podlegają niektóre dochody (przychody) osiągane przez armatorów prowadzących działalność polegającą na świadczeniu usług w żegludze międzynarodowej, z wykorzystaniem statków o pojemności brutto powyżej 100 GT każdy). Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym (Dz. U. z 2006 r. Nr 183 poz. 1353) Opodatkowanie dochodów osób samotnie wychowujących dzieci Czy jeżeli jestem osobą samotnie wychowującą dziecko, ma to wpływ na sposób rozliczania się z fiskusem? Osoby samotnie wychowujące w Polsce dzieci mogą to zrobić na preferencyjnych zasadach. WARTO WIEDZIEĆ W prawie polskim za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się jednego z rodziców albo opiekuna prawnego dziecka, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której sąd orzekł separację. Osobą samotnie wychowującą dziecko jest także osoba pozostająca w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. 84

87 6. Podatki Możliwość wspólnego rozliczenia się istnieje w przypadku wychowania dzieci, które: są małoletnie, otrzymywały zasiłek pielęgnacyjny bez względu na ich wiek, uczą się do ukończenia 25 roku życia, jeżeli dzieci te w roku podatkowym nie uzyskały dochodów, z wyjątkiem dochodów wolnych od podatku dochodowego, renty rodzinnej oraz dochodów w wysokości niepowodującej obowiązku zapłaty podatku. Przy korzystaniu przez osobę samotnie wychowującą dzieci z preferencyjnego opodatkowania dochodów podatek oblicza się w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów rodzica lub opiekuna prawnego. Do dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci nie wlicza się dochodów opodatkowanych w sposób zryczałtowany (np. od wygranych w grach liczbowych, dywidend, odsetek od lokat bankowych itp.). Aby skorzystać z tego sposobu opodatkowania, należy złożyć stosowny wniosek w rocznym zeznaniu podatkowym do dnia 30 kwietnia. Osoba samotnie wychowująca dzieci nie ma prawa do preferencyjnego opodatkowania swoich dochodów, gdy ona lub jej dziecko prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną według 19% stawki podatku, ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych lub podatkiem tonażowym. Szczegółowe informacje na temat polskich przepisów podatkowych można znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa Finansów w zakładce Podatki. Polecamy również kontakt bezpośrednio z urzędami skarbowymi. WIĘCEJ INFORMACJI Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym (Dz. U. z 2006 r. Nr 183 poz. 1353) Odliczanie kosztów uzyskania przychodu poniesionych za granicą Czy jest możliwość odliczania w zeznaniach podatkowych kosztów pracy albo kosztów uzyska- 85

88 > więcej informacji nia przychodu w wypadku osób prowadzących działalność gospodarczą za granicą? Osoba, która pracuje za granicą i rozlicza się z podatków w Polsce, ma prawo odliczyć od dochodu zryczałtowane koszty pracy. W przypadku osób przebywających czasowo za granicą i uzyskujących dochody ze stosunku pracy, przysługuje dodatkowo zwolnienie od podatku części ich przychodów. Za każdy dzień pobytu za granicą, w którym pozostajemy w stosunku pracy, od podatku zwolniona jest kwota naszego wynagrodzenia odpowiadająca 30% diety, określonej we właściwych przepisach prawa (np. dla Holandii dieta wynosi 42 euro za dzień). Tabela z aktualnymi stawkami diet jest dostępna na stronie Również osoba, która prowadzi za granicą działalność gospodarczą, może odliczyć od dochodu poniesione tam koszty. W tym wypadku kosztami uzyskania przychodów są wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) Zaległości podatkowe Jakie grożą mi konsekwencje za niezłożenie zeznań podatkowych i niezapłacenie należnych podatków podczas mojego pobytu za granicą? Jak długo grożą kary (jakie są terminy przedawnień)? Konsekwencje niezłożenia zeznania podatkowego (PIT) lub uchylanie się od zapłacenia należnego podatku zależą od wysokości powstałej zaległości, a okres przedawnienia może wynosić nawet 20 lat. W zależności od wysokości powstałej zaległości podatkowej, niezapłacenie należnego podatku stanowi: 86

89 6. Podatki przestępstwo skarbowe, za które grozi kara grzywny w wysokości do 720 stawek dziennych lub kara pozbawienia wolności albo obie te kary łącznie, bądź też samoistna kara grzywny w wysokości do 720 stawek dziennych lub wykroczenie skarbowe, za które grozi kara grzywny w wysokości od jednej dziesiątej do dwudziestokrotności minimalnego wynagrodzenia. Stawka dzienna ustalana jest przez sąd i nie może być niższa od jednej trzydziestej części minimalnego wynagrodzenia (obecnie 1126 zł), ani też przekraczać jej czterystukrotności. Możliwość ukarania za niezłożenie zeznania podatkowego i niezapłacenie należnego podatku uznanego za przestępstwo skarbowe ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło: 5 lat w przypadku, gdy jest ono zagrożone karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 3 lat; 10 lat - w przypadku, gdy jest ono zagrożone karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata. Jeżeli przed upływem tych terminów zostanie wszczęte postępowanie przeciwko sprawcy przestępstwa skarbowego, to wówczas następuje przedłużenie biegu przedawnienia o odpowiednio kolejne 5 lat i 10 lat. W wypadku zakwalifikowania czynu jako wykroczenia skarbowego, karalność ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok. Jeśli przed upływem tego terminu wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, karalność czynu ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego roku. Bieg przedawnienia przestępstwa i wykroczenia skarbowego rozpoczyna się z końcem roku, w którym upłynął termin płatności należności podatkowej. Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to, że na skutek upływu czasu zobowiązanie podatkowe wygasa z mocy samego prawa i organ podatkowy nie może skutecznie domagać się od podatnika jego zapłaty. Zobowiązanie podatkowe przestaje istnieć. Okres ten może być przedłużony w wypadkach przerwania i zawieszenia biegu terminu przedawnienia, uregulowanych w ustawie Ordynacja podatkowa. Może to nastąpić w wyniku zastosowania np.: środka egzekucyjnego WARTO WIEDZIEĆ 87

90 > więcej informacji czy wniesienia do sądu administracyjnego skargi na decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego. Natomiast zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym nie ulegają przedawnieniu, ale po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. W myśl najnowszych przepisów prawa mamy możliwość umorzenia swoich zaległości podatkowych powstałych w latach Więcej informacji na ten temat zob. pkt 6.8. Abolicja ułatwienia podatkowe dla migrantów powrotnych. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), 2. Ustawa z dnia 10 września 1999r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765, z późn. zm.) Abolicja ułatwienia podatkowe dla migrantów powrotnych Kogo obejmuje abolicja podatkowa i jakie warunki powinni spełniać Polacy pracujący za granicą? Od dnia 6 sierpnia 2008 r. obowiązuje ustawa o szczególnych rozwiązaniach dla podatników uzyskujących niektóre przychody poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, której celem jest zmniejszenie obciążeń podatkowych osób wracających do kraju. Z rozwiązań przewidzianych w ustawie (abolicji podatkowej) mogą skorzystać podatnicy: którzy przynajmniej w jednym roku podatkowym w okresie od 2002 do 2007 roku uzyskiwali przychody z pracy za granicą, do których miała zastosowanie metoda proporcjonalnego odliczenia (zob. pkt 6.2. Rozliczenia podatkowe, a dochody z więcej niż jednego kraju ), oraz w roku podatkowym, w którym uzyskali te przychody podlegali nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce, tj. podlegali obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. 88

91 6. Podatki Ustawa nie ma zastosowania do państw takich jak Gibraltar, Księstwo Monako, Księstwo Lichtenstein czy Wyspa Man, które nazywane są potocznie rajami podatkowymi. Ustawa przewiduje trzy możliwości: umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych wraz z należnymi odsetkami dla osób, które nie dokonały rozliczenia dochodów z pracy za granicą, pod warunkiem złożenia zeznania podatkowego za rok podatkowy, którego dotyczy wniosek, zwrot podatku dochodowego dla osób, które dokonały takiego rozliczenia i zapłaciły podatek, umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych i zwrot podatku dochodowego dla osób, które dokonały częściowej zapłaty podatku. Zarówno umorzenie zaległości podatkowej, jak i zwrot podatku dochodowego dotyczy różnicy pomiędzy podatkiem obliczonym zgodnie z metodą proporcjonalnego odliczenia, a podatkiem obliczonym zgodnie z metodą wyłączenia z progresją (zob. pkt 6.2. Rozliczenia podatkowe a dochody z więcej niż jednego kraju ). Skorzystanie z opisanych wyżej możliwości wymaga złożenia odpowiedniego wniosku (PIT-AZ) w urzędzie skarbowym. Należy do niego dołączyć oświadczenie (AZ-O) potwierdzające wysokość uzyskanych przychodów z pracy i zapłaconego za granicą podatku, wykazanych we wniosku. Pamiętajmy, że składa się je pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Wzór wniosku i oświadczenia określa rozporządzenie Ministra Finansów i są one dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Finansów Kwota ewentualnego umorzenia zaległości podatkowej lub zwrotu podatku dochodowego jest obliczana przez urząd skarbowy. Termin składania wniosków w urzędach skarbowych dla zeznań podatkowych dotyczących 2002 roku minął z dniem 6 października 2008 roku. Termin dla zeznań z lat upływa 6 lutego 2009 roku. Urzędy skarbowe na załatwienie spraw z roku 2002 mają czas do 30 listopada 2008 roku, a dla wniosków dotyczących lat pół roku od dnia ich złożenia. WARTO WIEDZIEĆ 89

92 > więcej informacji Wniosek o umorzenie zaległości podatkowej składamy w wypadku, gdy: nie złożyliśmy zeznania podatkowego za rok objęty wnioskiem, złożyliśmy zeznanie podatkowe za rok objęty wnioskiem, ale nie zapłaciliśmy należnego podatku, złożyliśmy zeznanie podatkowe za rok objęty wnioskiem, ale nie wykazaliśmy (w całości lub w części) uzyskanych przychodów z pracy za granicą. Do wniosku o umorzenie zaległości podatkowej musimy dodatkowo dołączyć zeznanie podatkowe, którego dotyczy wniosek (za dany rok). Nie trzeba tego robić, jeżeli złożyliśmy zeznanie przed dniem wystąpienia z wnioskiem. Jeśli w złożonym (przed dniem złożenia wniosku) zeznaniu podatkowym za rok, którego dotyczy wniosek nie zostały wykazane dochody z zagranicy, lub wykazano je w części, należy do wniosku dołączyć korektę zeznania podatkowego za ten rok. Wniosek o zwrot podatku dochodowego składamy wówczas, gdy złożyliśmy zeznanie podatkowe za rok objęty wnioskiem, wykazaliśmy w nim uzyskane przychody z pracy za granicą i zapłaciliśmy należny podatek. Wniosek o umorzenie zaległości podatkowej i o zwrot podatku dochodowego składamy w przypadku, gdy złożyliśmy zeznanie podatkowe za rok objęty wnioskiem, ale wykazaliśmy w nim tylko część dochodów z zagranicy, lub wykazaliśmy te dochody w całości, ale wynikający z zeznania podatek zapłaciliśmy tylko w części. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 25 lipca 2008 r. o szczególnych rozwiązaniach dla podatników uzyskujących niektóre przychody poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2008 r. Nr 143 poz. 894). 90

93 7. Finanse osobiste

94 > więcej informacji 7. FINANSE OSOBISTE Podczas pobytu za granicą często korzystamy z tamtejszych usług finansowych. Otwieramy konto w miejscowym banku, inwestujemy pieniądze, zaciągamy zobowiązania, a środki na spokojną emeryturę wpłacamy do najlepszego naszym zdaniem funduszu emerytalnego. Kiedy podejmujemy decyzję o powrocie do Polski, pojawia się konieczność uporządkowania spraw finansowych. W tym rozdziale dowiesz się: Czy można posiadać i użytkować konto w banku zagranicznym po powrocie do Polski? Czy po powrocie do kraju można inwestować w zagraniczne fundusze inwestycyjne? Czy pieniądze z zagranicznych funduszy emerytalnych podlegają opodatkowaniu w Polsce? Jakie warunki muszą być spełnione, aby zagraniczny wyrok sądowy mógł być wykonany w Polsce? 7.1. Konto w banku zagranicznym Czy można posiadać i użytkować konto w banku zagranicznym? Jeśli tak, to jakich formalności trzeba dopełnić? Osoby, które czasowo przebywają za granicą, a mają miejsce stałego zamieszkania w Polsce (rezydenci), mogą bez żadnych ograniczeń otwierać i posiadać rachunki w bankach za granicą, w tym we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. Wiąże się to jednak z obowiązkiem przekazania Narodowemu Bankowi Polskiemu: informacji o otwarciu rachunku w terminie do 20 dni od dnia jego otwarcia, kwartalnych sprawozdań z obrotów i sald na tym rachunku, w terminie do 20 dni po zakończeniu kwartału. Powyższy obowiązek nie dotyczy osób fizycznych otwierających rachunki bankowe w czasie pobytu za granicą, jeżeli rachunki takie są utrzymywane nie dłużej niż dwa miesiące od zakończenia 92

95 7. Finanse osobiste 7.2. pobytu, a stan zgromadzonych na nich środków nie przekracza na koniec kwartału równowartości euro. Rezydenci, po ostatecznym zakończeniu pobytu za granicą i powrocie do kraju, mogą nadal utrzymywać rachunki w bankach w krajach UE, EOG oraz Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Rachunki w pozostałych krajach powinny być zamknięte w ciągu 2 miesięcy od dnia ostatecznego powrotu do kraju. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 27 lipca 2002 roku Prawo dewizowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 141, poz z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 września 2007 roku w sprawie sposobu, zakresu i terminów wykonywania przez rezydentów dokonujących obrotu dewizowego oraz przedsiębiorców wykonujących działalność kantorową obowiązku przekazywania Narodo wemu Bankowi Polskiemu danych niezbędnych do sporzą dzania bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 183, poz. 1308). Konto w zagranicznym funduszu inwestycyjnym Czy po powrocie do kraju można inwestować w zagraniczne fundusze inwestycyjne? W Polsce nie ma żadnych przeszkód w nabywaniu jednostek uczestnictwa zagranicznych funduszy inwestycyjnych. Fundusz inwestycyjny, który działa w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju bądź Lichtensteinie, może prowadzić swoją działalność również na terenie Polski. Oznacza to, że możemy swobodnie nabywać jednostki uczestnictwa takiego funduszu zarówno bezpośrednio, jak i za pośrednictwem: wyspecjalizowanych spółek, towarzystw, domów maklerskich, innych podmiotów posiadających zezwolenie Komisji Nadzoru Finansowego na tego typu działalność. 93

96 > więcej informacji Podstawa prawna: 1. Dyrektywa 2001/107/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 stycznia 2000 roku zmieniająca dyrektywę Rady 85/611/EWG w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS), w celu uregulowania działalności spółek zarządzających i uproszczonych prospektów emisyjnych (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 27 maja 2004 roku o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 146, poz z późn. zm.) Konto w zagranicznym funduszu emerytalnym Czy po powrocie do kraju mogę uczestniczyć w zagranicznym funduszu emerytalnym i jak przedstawia się kwestia opodatkowania pieniędzy z zagranicznych funduszy emerytalnych? W Polsce nie ma żadnych przeszkód dla uczestnictwa w zagranicznym funduszu emerytalnym. Sposób opodatkowania dochodów z tych funduszy zależy od tego, czy Polska ma z danym krajem umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. Istotne jest również, jak w tym kraju są traktowane wypłaty z funduszu. Polskie prawo nie zakazuje uczestnictwa w zagranicznych funduszach emerytalnych. Fundusz, który działa w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju bądź Lichtensteinie, może prowadzić swoją działalność również na terenie Polski. Oznacza to, że możemy swobodnie uczestniczyć w takim funduszu emerytalnym. Jeżeli dochody wypłacane z zagranicznego funduszu emerytalnego są traktowane w danym państwie jako świadczenia emerytalne związane z zatrudnieniem, będą opodatkowane w miejscu naszego zamieszkania, zgodnie z zawartymi umowami. Tak jest w wypadku Niemiec, Holandii czy Szwajcarii. Niektóre umowy przewidują możliwość opodatkowania tego typu dochodów w państwie ich uzyskania. Takie rozwiązanie zostało przyjęte w umowie ze Stanami Zjednoczonymi. 94

97 7. Finanse osobiste Jeżeli jednak dochody te w państwie ich uzyskania są traktowane jako wpływy z tytułu posiadania akcji, wtedy państwo to ma prawo do nałożenia na nie podatku w wysokości określonej w umowie (zazwyczaj jest to 5 15% wypłacanej kwoty brutto). Jeśli dochody z zagranicznego funduszu emerytalnego są opodatkowane w państwie ich uzyskania, to należy zastosować określoną w umowie z tym krajem metodę unikania podwójnego opodatkowania. Więcej na temat metod unikania podwójnego opodatkowania w Polsce w pkt 6.2. Rozliczenia podatkowe a dochody z więcej niż jednego kraju. WARTO WIEDZIEĆ Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) Uznawanie orzeczeń sądów zagranicznych w sprawach cywilnych i handlowych W jaki sposób przebiega procedura uznawania orzeczeń sądów zagranicznych w sprawach cywilnych i handlowych? Uznanie wyroku sądu zagranicznego w sprawie cywilnej lub handlowej wymaga przeprowadzenia przed polskim sądem postępowania sądowego o stwierdzeniu jego wykonalności. Orzeczenia sądów konkretnego państwa w zasadzie nie wywierają skutków prawnych poza terytorium tego państwa. Aby zagraniczny wyrok sądowy mógł być wykonany w Polsce, niezbędne jest przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie wykonalności. Kwestie te reguluje Kodeks postępowania cywilnego oraz liczne umowy dwustronne i wielostronne, których stroną jest Polska. W wypadku orzeczeń wydanych przez sądy państw członkowskich Unii Europejskiej, zastosowanie znajdują przepisy prawa wspólnotowego. Zgodnie z nimi, wyroki w sprawach cywilnych i handlowych są uznawane bez konieczności przeprowadzania postępowania o stwierdzenie wykonalności. Jeżeli jednak na podstawie wyroku miałaby być wszczęta egzekucja, to niezbędne jest przeprowadzenie takiego postępowania przed polskim sądem okręgowym. 95

98 > więcej informacji W sprawach roszczeń niespornych, po wydaniu orzeczenia sąd polski wystawia zaświadczenie ETE, czyli Europejski Tytuł Egzekucyjny. Skutkiem nadania orzeczeniu zaświadczenia ETE jest to, że niniejsze orzeczenie jest uznawane i wykonywane w każdym innym państwie członkowskim UE bez potrzeby prowadzenia dodatkowego postępowania. Orzeczenie, któremu nadano zaświadczenie ETE, podlega wykonaniu według prawa państwa, w którym jest wykonywane. W Polsce orzeczenie opatrzone zaświadczeniem ETE, podlega wykonaniu po nadaniu klauzuli wykonalności, którą nadaje sąd rejonowy miejsca zamieszkania dłużnika. WARTO WIEDZIEĆ Umowy międzynarodowe, regulujące kwestie uznawalności wyroków, których stroną jest Polska i inne państwa, mają pierwszeństwo przed postanowieniami Kodeksu postępowania cywilnego. To one określają przesłanki i warunki stwierdzenia wykonalności orzeczeń sądów tych państw na terytorium Polski. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 roku Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Rady (WE) 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 roku w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 3. Rozporządzenie (WE) NR 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 96

99 8. Rodzina

100 > więcej informacji 8. RODZINA Jeżeli za granicą przebywaliśmy razem z rodziną, decydując się na powrót do kraju będziemy musieli załatwić związane z tym formalności. Mogą one dotyczyć między innymi rejestracji w Polsce małżeństwa zawartego za granicą, legalizacji pobytu w Polsce współmałżonka cudzoziemca, jak i nabycia przez niego polskiego obywatelstwa. Wiele spraw do załatwienia pojawia się również w sytuacji, gdy do Polski przeprowadzamy się z dzieckiem. Kluczowe jest rozwiązanie problemów związanych z edukacją i porównywalnością programów szkolnych. Zdarzają się przypadki, że po dłuższym okresie pobytu za granicą jednego z małżonków, związek rozpada się. Jednocześnie Polacy coraz częściej za granicą zawierają małżeństwa i rozwodzą się. Wszystkie te zdarzenia oznaczają konieczność załatwienia określonych formalności. W tym rozdziale dowiesz się m.in: Jak zawrzeć lub zarejestrować małżeństwo z cudzoziemcem w Polsce? Jak zalegalizować jego pobyt w kraju? Na jakich zasadach dziecko urodzone za granicą może otrzymać polskie obywatelstwo? Jak załatwić formalności związane z urodzeniem dziecka za granicą i przeniesieniem go do polskiej szkoły? Jakie formalności należy załatwić w Polsce w przypadku rozwodu przeprowadzonego za granicą? Jakich formalności należy dopełnić, aby pochować w Polsce osobę zmarłą za granicą? Małżonek/partner cudzoziemiec Podróżowanie z małżonkiem/partnerem cudzoziemcem Moja żona jest obywatelką państwa nienależącego do Unii Europejskiej. Czy będzie mogła wjechać ze mną do Polski? 98

101 8. Rodzina Jeżeli małżonek lub partner jest obywatelem tzw. kraju trzeciego (czyli nienależącego do EOG lub Szwajcarii), wjeżdżając do Polski, musi posiadać paszport (dokument podróży) i wizę. Wyjątkiem może być wjazd w ramach ruchu bezwizowego czy wjazd na podstawie karty pobytu członka rodziny obywatela UE. Jeżeli małżonek lub partner jest obywatelem państwa należącego do EOG lub Szwajcarii, może wjechać do Polski na podstawie ważnego dokumentu podróży lub innego dokumentu potwierdzającego jego tożsamość i obywatelstwo. Po upływie 3 miesięcy obywatel EOG lub Szwajcarii przebywający w Polsce ma obowiązek zarejestrować swój pobyt. Cudzoziemiec z tzw. krajów trzecich, zamierzający przebywać w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące, powinien ubiegać się o wydanie wizy pobytowej krajowej lub o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Wizy wydaje lub odmawia ich wydania konsul. Lista państw, których obywatele muszą mieć wizę, aby wjechać do Polski, jest dostępna na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych WARTO WIEDZIEĆ Wizy pobytowe wydaje się jako wizy jednolite lub krajowe. Wiza pobytowa jednolita uprawnia do wjazdu i nieprzerwanego pobytu (bądź kilku pobytów) na terytorium państw obszaru Schengen. Strefa Schengen obejmuje następujące kraje: Austria, Belgia, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry, Włochy, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta, Holandia, Polska, Portugalia, Słowacja, Słowenia, Hiszpania, Szwecja, Norwegia, Islandia. Maksymalny okres pobytu w ramach jednej wizy nie może przekroczyć 3 miesięcy (licząc wszystkie pobyty) w okresie 6 miesięcy od dnia pierwszego wjazdu. Wiza pobytowa krajowa uprawnia do wjazdu i nieprzerwanego pobytu (bądź kilku pobytów) tylko na terytorium Polski, przez okres nieprzekraczający łącznie roku. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 14 lipca 2006 roku o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2006 r. Nr 144, poz z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 roku o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz z późn. zm.). 99

102 > więcej informacji Legalizacja pobytu w Polsce małżonka/partnera cudzoziemca Chciałabym wrócić do Polski wraz z mężem, który jest cudzoziemcem. Jakich formalności muszę dopełnić, aby zalegalizować jego pobyt? Sposób legalizacji pobytu zależy od tego, czy cudzoziemiec pochodzi z kraju należącego do EOG lub ze Szwajcarii, czy też z tzw. kraju trzeciego. Obywatel UE może przebywać na terytorium Polski przez okres do 3 miesięcy bez potrzeby uzyskiwania jakichkolwiek zezwoleń czy rejestracji (musi się tylko zameldować). Po upływie 3 miesięcy ma jednak obowiązek zarejestrować swój pobyt. W tym celu powinien złożyć wniosek u wojewody w miejscu swojego zamieszkania. Składa się go osobiście, najpóźniej następnego dnia po upływie 3 miesięcy od momentu wjazdu na terytorium Polski. Do wniosku należy dołączyć dokumenty lub pisemne oświadczenia, potwierdzające spełnianie warunków pobytu. Do wglądu zaś okazuje się ważny dokument podróży lub inny dokument poświadczający tożsamość i obywatelstwo. Zarówno zarejestrowanie pobytu, jak i wydanie dokumentu potwierdzającego rejestrację następuje niezwłocznie. Zaświadczenie może odebrać sam wnioskodawca lub ustanowiony przez niego pełnomocnik. Opłata za wydanie zaświadczenia wynosi 1 zł. Obywatel UE, który nie zarejestrował swojego pobytu na terytorium Polski, podlega karze grzywny. Cudzoziemiec niebędący obywatelem państwa członkowskiego UE, który planuje przebywać w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące, powinien ubiegać się o wydanie wizy pobytowej krajowej lub o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (procedura wjazdu i pobytu do 3 miesięcy jest opisana w pkt Podróżowanie z małżonkiem/partnerem cudzoziemcem ). Zezwolenie tego typu może uzyskać osoba, której zamieszkiwanie na terytorium Polski przez okres dłuższy niż 3 miesiące jest odpowiednio uzasadnione. Takim powodem jest np. bycie małżonkiem obywatela polskiego. 100

103 8. Rodzina Do uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony przez małżonka obywatela polskiego nie jest wymagane posiadanie stabilnego i regularnego źródła dochodów oraz ubezpieczenia zdrowotnego. WARTO WIEDZIEĆ Zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony jest udzielane maksymalnie na 2 lata. Decyzję w sprawie udzielenia zezwolenia wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamierzonego pobytu cudzoziemca. Z kolei cudzoziemiec przebywający za granicą składa wniosek o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony do właściwego wojewody za pośrednictwem konsula. Wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony należy złożyć co najmniej 45 dni przed końcem legalnego pobytu, czyli kiedy ważna jest jeszcze wiza lub poprzednie zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony. Nie jest wymagane składanie wniosku osobiście. Decyzję w tej sprawie wojewoda powinien wydać jeszcze w trakcie legalnego pobytu cudzoziemca w Polsce. W wypadku gdy jest to niemożliwe, jest wydawana nowa wiza pobytowa krajowa ważna do czasu zakończenia procedury. Wniosek taki składa się na specjalnym formularzu. Cudzoziemiec ma obowiązek odpowiednio uzasadnić swój wniosek oraz przedstawić ważny dokument podróży. Do wniosku należy dołączyć: fotografie osób objętych wnioskiem, dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i jego uzasadnienia, tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego oraz dokumenty potwierdzające wysokość kosztów zamieszkania (np. rachunki za światło, gaz). Małżonek obywatela polskiego, który uzyskał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony w związku z zawarciem związku małżeńskiego, nie potrzebuje zezwolenia na pracę w Polsce. WARTO WIEDZIEĆ Zamieszkanie w Polsce na pobyt stały Małżonek obywatela polskiego lub partner obywatela polskiego mający obywatelstwo jednego z państw EOG lub Szwajcarii, po upływie 5 lat nieprzerwanego pobytu na terytorium Polski, nabywa prawo stałego pobytu. Otrzymuje dokument potwierdzający to prawo. Aby go uzyskać należy złożyć osobiście wniosek u wojewody w miejscu swojego zamieszkania. Przy składaniu 101

104 > więcej informacji wniosku trzeba okazać ważny dokument podróży lub inny dokument potwierdzający tożsamość i obywatelstwo. Dokument może odebrać sam wnioskodawca lub ustanowiony przez niego pełnomocnik. Opłata za wydanie tego dokumentu wynosi 30 zł. Małżonek obywatela polskiego, niebędący obywatelem państwa członkowskiego UE, może się starać o jedno z dwóch rodzajów zezwoleń na pobyt na czas nieoznaczony: zezwolenie na osiedlenie się lub o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnoty Europejskiej (WE). Zezwolenie na osiedlenie się jest udzielane cudzoziemcowi, który: pozostaje w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim przez minimum 3 lata oraz przez co najmniej 2 lata przebywał w Polsce na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE udziela się cudzoziemcowi przebywającemu na terytorium Polski minimum przez okres 5 lat. Jednocześnie wymaga się, aby posiadał on: stabilne i regularne źródło dochodu wystarczającego do pokrycia kosztów utrzymania siebie i członków rodziny oraz ubezpieczenie zdrowotne. Cudzoziemiec może złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE tylko wtedy, jeśli przebywa na terytorium Polski legalnie. Wniosek o udzielenie tych zezwoleń składa się na odpowiednim formularzu do wojewody właściwego ze względu na miejsce zamierzonego pobytu. Dodatkowo należy wniosek uzasadnić, przedstawić ważny dokument podróży oraz dołączyć: fotografie osób objętych wnioskiem, dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i jego uzasadnienia, tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego oraz dokumenty potwierdzające wysokość kosztów zamieszkania. Jeśli decyzja nie zostanie wydana w okresie, kiedy cudzoziemiec legalnie przebywa w kraju, otrzyma on wizę pobytową krajową ważną do zakończenia postępowania. 102

105 8. Rodzina Różnice między zezwoleniem na osiedlenie się a zezwoleniem na pobyt rezydenta długoterminowego WE. Zezwolenie na osiedlenie się jest zezwoleniem o charakterze krajowym, natomiast zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE jest zezwoleniem o charakterze wspólnotowym i wynika z wdrożenia przez Polskę dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi. Zezwolenie na osiedlenie się jest przewidziane dla szczególnych kategorii cudzoziemców, bez konieczności spełnienia warunków dyrektywy (np. małżonek obywatela Polski może je uzyskać już po 2 latach pobytu w Polsce na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony) oraz dla cudzoziemców nieobjętych zakresem wyżej wymienionej dyrektywy (np. uchodźcy). Posiadacze zezwolenia na osiedlenie się oraz zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE mogą wykonywać na terytorium Polski pracę bez zezwolenia oraz prowadzić działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele Polski. Zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE daje natomiast możliwość ubiegania się o zezwolenie pobytowe w innym państwie UE, dzięki któremu uzyskuje się w tym państwie wiele uprawnień, m.in. prawo do pracy. Zezwolenie może zostać cofnięte, jeżeli cudzoziemiec opuścił terytorium Polski na okres przekraczający 6 lat lub terytorium UE na okres 12 miesięcy. Natomiast zezwolenie na osiedlenie się jest cofane, jeżeli cudzoziemiec opuścił Polskę na stałe. Cudzoziemiec nie może posiadać obu rodzajów zezwoleń jednocześnie. Zezwolenie na osiedlenie się wygasa bowiem z mocy prawa z dniem uzyskania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE w Polsce. Cudzoziemiec, przebywający na terytorium Polski bez wizy lub zezwolenia na pobyt, naraża się na wydalenie oraz karę grzywny. Procedura wydalenia nie obejmuje cudzoziemca będącego małżonkiem obywatela polskiego. 103

106 > więcej informacji Żyję w związku niesformalizowanym z cudzoziemcem. Czy mogę wraz z nim wrócić do Polski? Czy istnieje możliwość zalegalizowania jego pobytu w Polsce? Partner, który jest obywatelem kraju należącego do EOG lub Szwajcarii legalizuje pobyt w Polsce na takich samych zasadach jak obywatele UE. Partner, który jest obywatelem tzw. kraju trzeciego, do Polski dostaje się na zasadach dotyczących obywateli krajów trzecich. Może ubiegać się o wydanie wizy pobytowej jednolitej w celu dołączenia do obywatela państwa członkowskiego EOG lub Szwajcarii. Jednocześnie ustawa o cudzoziemcach (art. 53a pkt 2) umożliwia uzyskanie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi, który ze względu na więzi o charakterze rodzinnym zamierza dołączyć do obywatela polskiego (lub obywatela państwa członkowskiego EOG lub Szwajcarii) zamieszkującego na terytorium Polski. Trzeba jednak wykazać, że pobyt cudzoziemca na terytorium Polski dłużej niż 3 miesiące ma uzasadnienie. W przeciwieństwie do małżonka, partner ubiegający się o zezwolenie jest obowiązany posiadać: stabilne i regularne źródło dochodu, wystarczającego do pokrycia kosztów utrzymania siebie i członków rodziny, ubezpieczenie zdrowotne, tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego oraz dokumenty potwierdzające wysokość kosztów zamieszkania. Po spełnieniu warunków, przewidzianych do uzyskania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE, partner obywatela polskiego może starać się o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE na zasadach ogólnych. WARTO WIEDZIEĆ Cudzoziemiec o polskim pochodzeniu ma szansę zalegalizować swój pobyt w Polsce na uprzywilejowanych zasadach na podstawie art. 52 ust. 5 Konstytucji RP. Oznacza to, że osoba, której polskie pochodzenie zostało odpowiednio potwierdzone, może osiedlić się na terytorium Polski na stałe. Ma możliwość złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na osiedlenie w czasie legalnego pobytu na terytorium Polski. Więcej informacji na stronie 104

107 8. Rodzina Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 14 lipca 2006 roku o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2006 r. Nr 144, poz z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 roku o cudzoziemcach (Dz. U. z 2003 r. Nr 128, poz z późn. zm.). Zawarcie małżeństwa z cudzoziemcem w Polsce Chciałabym zawrzeć związek małżeński z cudzoziemcem? Jakie kroki powinnam podjąć? Cudzoziemiec, zamierzający zawrzeć małżeństwo w Polsce, jest obowiązany złożyć kierownikowi urzędu stanu cywilnego dokument stwierdzający, że zgodnie z właściwym prawem może je zawrzeć, np. obywatel Hiszpanii powinien złożyć dokument stwierdzający, że zgodnie z prawem hiszpańskim może zawrzeć małżeństwo. Wymogu tego nie stosuje się wobec cudzoziemca niemającego obywatelstwa żadnego państwa, jeśli mieszka on w Polsce. Osoby, które chcą zawrzeć związek małżeński, powinny złożyć lub przedstawić kierownikowi USC następujące dokumenty: dokument stwierdzający tożsamość, nie składa się odpisu skróconego aktu urodzenia, jeżeli został on sporządzony w urzędzie stanu cywilnego, w ktorym nastąpi sporządzenie aktu małżeństwa, odpis skrócony aktu urodzenia, dowód ustania lub unieważnienia małżeństwa jeżeli osoba ta pozostawała poprzednio w związku małżeńskim, dowód nieistnienia małżeństwa jeżeli postępowanie o ustalenie nieistnienia małżeństwa toczyło się wobec tej osoby, pisemne zapewnienie, że nie wie o istnieniu okoliczności uniemożliwiających zawarcie małżeństwa, zezwolenie na zawarcie małżeństwa jeżeli wymagają tego przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeśli nie możemy otrzymać takiego dokumentu (np. dlatego, że niektóre kraje go nie wydają), możemy uzyskać zwolnienie z obowiązku jego przedłożenia. Należy w tym celu złożyć stosowny 105

108 > więcej informacji wniosek do sądu rodzinnego, który w postępowaniu nieprocesowym ustala, czy obywatel innego kraju może zawrzeć małżeństwo. Sądem właściwym jest sąd miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w wypadku braku miejsca zamieszkania sąd miejsca jego pobytu. Małżeństwo można zawrzeć najwcześniej po upływie miesiąca od złożenia dokumentów do Urzędu Stanu Cywilnego. Kierownik USC może zezwolić na zawarcie małżeństwa przed upływem tego terminu, jeżeli przemawiają za tym ważne względy, np. życie jednej z osób jest zagrożone. WARTO WIEDZIEĆ Polskie prawo zezwala również na zawarcie małżeństwa przez pełnomocnika. W takim wypadku należy złożyć kierownikowi USC pisemne pełnomocnictwo, które musi zostać urzędowo poświadczone i wymieniać osobę, z którą małżeństwo ma być zawarte. W Polsce często są zawierane małżeństwa konkordatowe (małżeństwa wyznaniowe wywołujące jednocześnie skutki cywilnoprawne). W takim wypadku narzeczeni muszą złożyć duchownemu zaświadczenie, stwierdzające brak okoliczności uniemożliwiających zawarcie małżeństwa. Dokument ten, wraz z informacją dotyczącą oświadczeń w sprawie nazwisk przyszłych małżonków i ich dzieci, wydaje kierownik USC. Zaświadczenie to jest ważne przez 3 miesiące. Po upływie tego terminu traci moc. Wydając zaświadczenie, kierownik USC informuje o dalszych czynnościach koniecznych do zawarcia małżeństwa. WARTO WIEDZIEĆ Według polskiego prawa, możemy zawrzeć małżeństwo niezależnie od wyznania i zakazów religijnych obowiązujących w kraju naszego przyszłego małżonka. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz z późn. zm.) Rejestracja małżeństwa zawartego za granicą Zawarłam małżeństwo za granicą. Chciałabym je zarejestrować w Polsce. Jakich muszę dopełnić formalności? 106

109 8. Rodzina W celu rejestracji związku małżeńskiego zawartego poza granicami kraju, należy udać się z odpowiednim podaniem do urzędu stanu cywilnego. Rejestracji małżeństwa zawartego za granicą możemy dokonać bezpośrednio w urzędzie stanu cywilnego w Polsce: osobiście, za pośrednictwem najbliższej rodziny albo innej osoby upoważnionej. Jeżeli rejestracji ma dokonać członek najbliższej rodziny, to nie musi posiadać naszego pełnomocnictwa. Jeśli rejestracji dokonuje dalszy krewny lub znajomy, musimy dać mu pisemne pełnomocnictwo. Małżeństwo możemy również zarejestrować za pośrednictwem konsulatu. Takie rozwiązanie jest jednak bardziej kosztowne i czasochłonne niż w wypadku bezpośredniej rejestracji. Wniosek złożony za pośrednictwem konsulatu trafia bowiem zawsze do USC m.st. Warszawy, gdzie z uwagi na dużą liczbę składanych wniosków czas oczekiwania na rejestrację może być bardzo długi. Rejestracji dokonuje się na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu. Może to nastąpić przez: wpisanie zagranicznego aktu stanu cywilnego, odtworzenie aktu stanu cywilnego w wypadku, gdy nie można uzyskać zagranicznego odpisu aktu małżeństwa, zarejestrowanie małżeństwa, które nie zostało zgłoszone za granicą. Wniosek o wpisanie zagranicznego aktu małżeństwa kieruje się do kierownika USC: właściwego ze względu na miejsce zamieszkania, właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania jeśli wnioskodawca nie ma w kraju aktualnego miejsca zamieszkania, m.st. Warszawy jeśli wnioskodawca nigdy nie miał w kraju miejsca zamieszkania lub jeżeli wniosek składa konsul. Do wniosku należy dołączyć: dokument zagraniczny wraz z jego tłumaczeniem, dokonanym przez polskiego konsula lub tłumacza przysięgłego, dowód opłaty skarbowej. W wypadku zarejestrowania zagranicznego aktu małżeństwa opłata wynosi 50 zł. Koszt odtworzenia aktu małżeństwa lub jego zarejestrowania wynosi 39 zł. 107

110 > więcej informacji Dokumenty składane wraz z wnioskiem pozostają w urzędzie stanu cywilnego. Kierownik USC może wydać poświadczoną kserokopię złożonych dokumentów. WARTO WIEDZIEĆ Jeżeli obywatel polski zawierający małżeństwo za granicą nie złożył oświadczenia w sprawie swojego nazwiska, może je złożyć wraz z wnioskiem o wpisanie aktu małżeństwa do polskiej księgi małżeństw. W wypadku małżeństwa zawartego przez obywateli polskich, mogą oni również złożyć oświadczenie o nazwisku dzieci zrodzonych z tego małżeństwa. Takie oświadczenie można złożyć również w wypadku małżeństwa mieszanego. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 26 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 października 1998 roku w sprawie szczegółowych sposobów sporządzania aktów stanu cywilnego (Dz. U. z 1998 r. Nr 136, poz. 884 z późn. zm.) Nabycie obywatelstwa polskiego Moja żona cudzoziemka chciałaby uzyskać obywatelstwo polskie. Jakich formalności musi dopełnić? Czy musi zrzec się swojego obywatelstwa? Małżonkowie obywateli polskich mają możliwość szybszego nabycia obywatelstwa polskiego niż inne grupy cudzoziemców. Muszą oni jednak spełniać określone warunki i dopilnować ściśle wyznaczonych terminów. Małżonek obywatela polskiego może skorzystać z uproszczonej procedury nabycia obywatelstwa polskiego w drodze oświadczenia woli nabycia obywatelstwa polskiego. Musi jednak spełniać łącznie następujące warunki: pozostawać co najmniej 3 lata w związku małżeńskim z osobą posiadającą obywatelstwo polskie, mieszkać w Polsce na podstawie zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE lub posiadać prawo stałego pobytu. Oświadczenie woli nabycia obywatelstwa polskiego należy złożyć przed wojewodą. 108

111 8. Rodzina Można to zrobić tylko w ściśle określonym terminie, a mianowicie: 3 lat i 6 miesięcy od dnia zawarcia związku małżeńskiego z osobą posiadającą obywatelstwo polskie, albo 6 miesięcy od dnia uzyskania zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE lub uzyskania prawa stałego pobytu (w wypadku obywateli państw członkowskich EOG lub Szwajcarii). Jeżeli nie dopilnujemy tego terminu, to pozostanie jedynie starać się o obywatelstwo polskie na zasadach ogólnych obowiązujących innych cudzoziemców. W pozostałych wypadkach obywatelstwo polskie można nadać cudzoziemcowi, jeśli zamieszkuje on w Polsce co najmniej 5 lat. Małżonek obywatela polskiego może nabyć obywatelstwo polskie: na takich zasadach jak inni cudzoziemcy: w drodze nadania przez Prezydenta RP lub w formie uproszczonej: w drodze oświadczenia woli nabycia obywatelstwa polskiego. Nadanie obywatelstwa polskiego może być uzależnione od złożenia dowodu utraty lub zwolnienia z obywatelstwa innego kraju. W wypadku starania się o obywatelstwo na takich samych zasadach jak inni cudzoziemcy należy złożyć odpowiedni wniosek do Prezydenta RP za pośrednictwem wojewody. W wypadku osób mieszkających za granicą wniosek składa się za pośrednictwem konsula RP. WARTO WIEDZIEĆ Dokumenty, które należy dołączyć do wniosku: zdjęcie, dokumenty (potwierdzone kopie) potwierdzające tożsamość i obywatelstwo oraz stan cywilny, posiadaną kartę pobytu w Polsce, własnoręcznie napisany życiorys, oświadczenie o znajomości przepisów prawa dotyczących posiadanego obywatelstwa obcego, oświadczenie dotyczące ubiegania się o nadanie obywatelstwa polskiego w przeszłości, dokument potwierdzający brak obywatelstwa polskiego w wypadku osób, które same (bądź ich wstępni) posiadały kiedyś obywatelstwo polskie. Takim dokumentem może być np. decyzja wojewody stwierdzająca utratę obywatelstwa polskiego. 109

112 > więcej informacji Wniosek z dokumentami można złożyć osobiście lub za pośrednictwem pełnomocnika. W wypadku wysłania wniosku za pośrednictwem poczty wojewoda/konsul mogą wezwać nas w celu potwierdzenia złożonych kopii dokumentów oraz złożenia wymaganych oświadczeń. Wniosek z dokumentami jest przekazywany następnie do zaopiniowania ministrowi spraw wewnętrznych i administracji, a następnie do Kancelarii Prezydenta RP. Dokumenty, które należy dołączyć do oświadczenia: dokument potwierdzający tożsamość i obywatelstwo, dokument potwierdzający zawarcie i pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelem polskim, dokument potwierdzający posiadanie obywatelstwa polskiego przez współmałżonka, dokumenty potwierdzające posiadanie któregoś z wyżej wymienionych zezwoleń. Decyzję w sprawie wydaje wojewoda, a organem odwoławczym jest minister spraw wewnętrznych i administracji. Opłata skarbowa za wydanie decyzji pozytywnej wynosi 219 zł. WARTO WIEDZIEĆ Karta Polaka jest dokumentem potwierdzającym przynależność do narodu polskiego. Może być przyznana osobie nieposiadającej obywatelstwa polskiego. Przyznanie Karty Polaka nie oznacza nabycia polskiego obywatelstwa i nie jest dokumentem uprawniającym do przekraczania polskiej granicy. Osoba, której przyznano Kartę Polaka, może natomiast: bez opłat otrzymać wizę pobytową długoterminową, podejmować na terenie Rzeczypospolitej Polskiej legalną pracę bez konieczności posiadania zezwolenia na pracę, prowadzić w Polsce działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele polscy, korzystać z bezpłatnego systemu oświaty w Polsce, korzystać w Polsce z bezpłatnej opieki zdrowotnej w stanach nagłych na takich samych zasadach jak obywatele polscy. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 15 lutego 1962 roku o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 z poźn. zm.). 2. Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2007 r. Nr 180, poz z późn. zm.). 110

113 8. Rodzina 8.2. Dzieci Rejestracja w Polsce dziecka urodzonego za granicą W jaki sposób i gdzie można dokonać rejestracji w Polsce dziecka urodzonego za granicą? Dziecko urodzone poza granicami Polski można zarejestrować w urzędzie stanu cywilnego właściwym ze względu na miejsce ostatniego zamieszkania w Polsce jednego z rodziców. Rejestracja dziecka w urzędzie stanu cywilnego może nastąpić przez: wpisanie zagranicznego aktu urodzenia, odtworzenie aktu urodzenia w wypadku niemożności uzyskania zagranicznego odpisu aktu urodzenia, zarejestrowanie urodzenia, jeżeli nie zostało ono zgłoszone za granicą. Akt urodzenia możemy zarejestrować osobiście, za pośrednictwem najbliższej rodziny albo innej osoby upoważnionej (konieczne będzie wówczas pełnomocnictwo). W rejestracji aktu urodzenia może również pośredniczyć konsulat. Jednak w wypadku rejestracji bezpośrednio w polskim USC czas oczekiwania na wydanie polskiego odpisu aktu urodzenia jest znacznie krótszy, a koszty postępowania niższe. Do wniosku o rejestrację zagranicznego aktu urodzenia należy dołączyć następujące dokumenty: dokument zagraniczny (zagraniczny akt urodzenia) wraz z jego tłumaczeniem dokonanym przez polskiego konsula lub tłumacza przysięgłego, dowód dokonanej opłaty skarbowej. W wypadku wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego treści aktu urodzenia wysokość opłaty skarbowej wynosi 50 zł. Opłata skarbowa od decyzji o odtworzeniu aktu urodzenia lub zarejestrowaniu urodzenia wynosi 39 zł. Jeżeli w zagranicznym odpisie aktu stanu cywilnego brakuje niektórych danych wymaganych przez prawo polskie (np. nazwiska rodowego rodziców) lub jeśli zagraniczny akt stanu cywilnego za- 111

114 > więcej informacji wiera oczywiste omyłki pisarskie, kierownik USC może dokonać ich sprostowania lub uzupełnienia. Należy wówczas do wniosku dołączyć odpisy aktów stanu cywilnego rodziców: odpis aktu małżeństwa lub odpisy aktów urodzeń. Należy również pamiętać, iż istnieje możliwość otrzymywania za granicą świadczeń społecznych z tytułu urodzenia dziecka (w Polsce to tzw. becikowe). Więcej informacji na ten temat na stronie Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz z późn. zm.) Obywatelstwo dziecka urodzonego za granicą Moje dziecko urodziło się za granicą. Jak przedstawia się kwestia jego obywatelstwa? Obywatelstwo dziecka urodzonego za granicą zależy od obywatelstwa jego rodziców oraz od prawa obowiązującego w kraju, w którym się ono urodziło. WARTO WIEDZIEĆ Jeżeli co najmniej jedno z rodziców posiada obywatelstwo polskie, dziecko nabywa polskie obywatelsktw bez względu na miejsce urodzenia. W takim wypadku muszą oni w ciągu 3 miesięcy od dnia urodzenia się dziecka złożyć wspólnie oświadczenie przed właściwym organem. Jest nim konsul dla osób zamieszkałych za granicą lub starosta dla osób zamieszkałych w Polsce. W wypadku, gdy jeden z rodziców jest obywatelem obcego państwa rodzice mogą wybrać dla swojego dziecka obywatelstwo państwa, którego obywatelem jest jeden z rodziców. Może to nastąpić, jeżeli według prawa tego państwa dziecko nabywa jego obywatelstwo. Zgodnie jednak z zasadą wyłączności obywatelstwa polskiego, obywatel polski podlega prawu polskiemu, chociażby prawo innego państwa uznawało go za obywatela tego państwa. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 15 lutego 1962 roku o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 z poźn. zm.). 112

115 8. Rodzina 2. Ustawa z dnia 12 listopada 1965 roku Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 1965 r. Nr 46, poz. 290 z późn. zm.). 3. Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2007 r. Nr 180, poz z późn. zm.) Nabycie obywatelstwa polskiego przez dziecko Chciałabym, aby moje dziecko nabyło obywatelstwo polskie? Jakie kroki powinnam podjąć? Sposób nabycia obywatelstwa polskiego przez dzieci cudzoziemca zależy od tego, w jakim są one wieku. Dzieci małoletnie z reguły są objęte wnioskiem rodzica cudzoziemca starającego się o obywatelstwo. Dzieci pełnoletnie mogą nabyć obywatelstwo polskie na takich samych zasadach jak każdy cudzoziemiec (zob. pkt Nabycie obywatelstwa polskiego ). Dzieci małoletnie z reguły są objęte wnioskiem rodzica cudzoziemca występującego z wnioskiem o nadanie obywatelstwa polskiego przez Prezydenta RP (tryb opisany w pkt Nabycie obywatelstwa polskiego ). Nadanie obywatelstwa polskiego obojgu rodzicom oznacza nadanie obywatelstwa również ich małoletniemu dziecku. Dziecko, które ukończyło 16 lat, musi wyrazić zgodę na nadanie obywatelstwa polskiego. Do wniosku składanego przez rodzica cudzoziemca należy dołączyć następujące dokumenty: zdjęcie dziecka, akt urodzenia dziecka, dokument potwierdzający jego tożsamość i obywatelstwo, dokument potwierdzający, że drugi z rodziców jest obywatelem polskim. Rodzic, obywatel polski, również może wystąpić o nadanie obywatelstwa polskiego swojemu małoletniemu dziecku. Składa on wniosek do Prezydenta RP za pośrednictwem wojewody lub konsula. W takiej sytuacji drugi rodzic cudzoziemiec musi na piśmie wyrazić zgodę na nadanie dziecku obywatelstwa polskiego. Pismo to stanowi załącznik do składanego wniosku. W tym trybie mogą nabyć obywatelstwo również dzieci nieposiadające obywatelstwa polskiego adoptowane przez obywateli polskich. 113

116 > więcej informacji Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 15 lutego 1962 roku o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 z poźn. zm.). 2. Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2007 r. Nr 180, poz z późn. zm.) Dokumenty dziecka Czy przed wyjazdem do Polski powinienem wyrobić jakieś dokumenty dla dziecka? Tak. Przy planowaniu powrotu do Polski lub wyjazdu do innego kraju w pierwszej kolejności należy pomyśleć o dokumentach wymaganych przy przekraczaniu z dziećmi granic. Dokumentem uprawniającym do przekroczenia granicy państwowej jest przede wszystkim paszport, który musi być ważny minimum 6 miesięcy od daty rozpoczęcia podróży. Dlatego najbardziej praktycznym rozwiązaniem jest wyrobienie dziecku paszportu. Na jego podstawie dzieci mogą podróżować po całym świecie. Dowód osobisty umożliwia zagraniczny wyjazd tylko do krajów Unii Europejskiej. Przed podróżą do krajów niebędących członkiem UE powinniśmy również sprawdzić, czy wymagają one od Polaków posiadania wizy i jaka jest procedura jej uzyskania. Do paszportów biometrycznych i tymczasowych nie można wpisywać dzieci. Paszport dla dziecka można wyrobić w Polsce (w biurze paszportowym) bądź w Konsulacie Generalnym RP w wypadku pobytu za granicą. Należy w takim wypadku złożyć takie same dokumenty, jakie są wymagane w kraju. WARTO WIEDZIEĆ Jeśli staramy się o paszport za pośrednictwem konsulatu, to musimy pamiętać, że czas oczekiwania na paszport jest dłuższy niż w wypadku składania wniosku w Polsce. Warto w takiej sytuacji ustalić w konsulacie, czy realne jest otrzymanie paszportu przed planowanym wyjazdem z kraju zamieszkania. Wniosek o wydanie paszportu osobie mającej poniżej 18 lat muszą złożyć obydwoje rodzice wraz z dzieckiem. 114

117 8. Rodzina Wniosek może być złożony w obecności jednego rodzica, jeżeli dostarczy on na piśmie zgodę drugiego opiekuna na wyrobienie paszportu. Również w wyjątkowych sytuacjach, np. kiedy jeden z rodziców jest pozbawiony praw rodzicielskich bądź przebywa w innym kraju, podczas składania wniosku wystarczy jeden rodzic i dziecko. Paszport jest ważny przez 10 lat od daty jego wydania. Paszport wydany dziecku w wieku 5 13 lat jest ważny 5 lat. Dziecku, które nie skończyło jeszcze 5 lat, można wyrobić ważny 12 miesięcy paszport tymczasowy. Zrobiona do niego fotografia nie musi spełniać wymogów tzw. paszportów biometrycznych. Jeśli jednak uda się zrobić dziecku odpowiednie zdjęcie, lepiej wyrobić mu zwykły paszport ważny przez 5 lat. Koszt wyrobienia paszportu zależy od wieku dziecka i wynosi: 30 zł dla dzieci poniżej 7 lat, 60 zł dla dzieci w wieku 7 13 lat, 70 zł dla dzieci, które skończyły 13 lat. W wypadku podróży w ramach EOG lub Szwajcarii można, zamiast paszportu, wyrobić dziecku dowód osobisty. Po dowód osobisty należy udać się do gminy, w której jesteśmy zameldowani. Nie możemy go zatem wyrobić za pośrednictwem Konsulatu RP. W wypadku dzieci poniżej 13 lat obydwoje rodzice muszą wyrazić zgodę na wyrobienie dowodu. Jeśli dziecko jest starsze, to wystarczy zgoda jednego z rodziców. W obydwu wypadkach rodzic bądź rodzice muszą stawić się osobiście wraz z dzieckiem, okazując do wglądu własne dowody osobiste. Wyrobienie dowodu kosztuje 30 zł. Na dokument czeka się do 30 dni. Dowód osobisty dziecka jest ważny 5 lat Sądowe pozwolenie na wydanie paszportu dla dziecka Co należy zrobić, gdy jeden z rodziców nie zgadza się na wyrobienie paszportu dla dziecka? Jeśli jeden z rodziców nie zgadza się na wyrobienie dziecku paszportu, należy zwrócić się do sądu rodzinnego w celu uzyskania takiej zgody. Wniosek w tej sprawie składa się do wydziału rodzinnego i nieletnich. 115

118 > więcej informacji Sądem właściwym do rozpoznania wniosku o wydanie zgody na uzyskanie paszportu przez dziecko jest: sąd rejonowy miejsca zamieszkania dziecka, sąd rejonowy miejsca pobytu jeśli dziecko nie ma miejsca zamieszkania, Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy jeśli miejsca zamieszkania bądź pobytu nie da się ustalić. Za granicą dokument paszportowy może być wydany za zgodą tylko jednego rodzica. Paszport można otrzymać w ten sposób tylko w określonych wypadkach, jeżeli przemawia za tym dobro dziecka, szczególnie wtedy gdy uzyskanie zgody drugiego rodzica jest niemożliwe lub znacznie utrudnione. Za granicą wydawaniem paszportów zajmują się polscy konsule. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 13 lipca 2006 roku o dokumentach paszportowych (Dz. U. Nr 143, poz z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 13 lutego 1984 roku o funkcjach konsulów RP (Dz. U. z 2002 r. Nr 215, poz z późn. zm.) Ustalenie ojcostwa W jaki sposób jest regulowana kwestia ojcostwa w świetle prawa polskiego, a w jaki sposób w świetle przepisów innych państw? W świetle polskiego prawa istnieje domniemanie, iż ojcem dziecka jest mąż matki. Może ono zostać obalone tylko w postępowaniu sądowym o zaprzeczenie ojcostwa. Niekiedy zdarza się, że do Polski wraca kobieta z dzieckiem, którego ojcem jest cudzoziemiec. Bywa, że takie dziecko rodzi mężatka. W świetle polskiego prawa ojcem dziecka jest mąż matki, jeśli urodziło się ono w czasie trwania małżeństwa lub przed upływem 300 dni od ustania lub unieważnienia małżeństwa. W sytuacji gdy dziecko urodzi się przed upływem 300 dni od ustania lub unieważnienia małżeństwa, ale matka dziecka wyjdzie wcześniej za mąż, istnieje domniemanie, że ojcem dziecka jest drugi mąż matki. 116

119 8. Rodzina Domniemania ojcostwa nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie 300 dni od orzeczenia separacji. Mąż, który ma wątpliwości, czy jest ojcem dziecka urodzonego przez żonę, może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa. Należy to zrobić w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę. Bez prawomocnego wyroku zaprzeczającego ojcostwu domniemanie ojcostwa obowiązuje bezwzględnie, choćby było oczywiste, że dziecko nie mogło być spłodzone przez męża matki. Zaprzeczenia nie można dokonać w innym trybie, np. w drodze pozasądowego oświadczenia czy też ugody sądowej. Jeśli ojciec cudzoziemiec nie uznał za granicą dziecka, to po powrocie do kraju należy w sądzie uregulować formalności związane z pochodzeniem dziecka. Jest to bardzo ważne, gdyż sąd może przyznać alimenty dopiero wtedy, gdy zostanie ustalone ojcostwo mężczyzny, którego matka dziecka wskazała jako ojca. Kwestie ojcostwa w innych krajach są regulowane na podstawie wewnętrznych przepisów tych krajów. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) Legalizacja pobytu dzieci w Polsce W jaki sposób zalegalizować pobyt w Polsce dziecka mojego męża cudzoziemca? Sposób legalizacji pobytu dziecka cudzoziemca zależy od tego, czy dziecko jest obywatelem kraju należącego do EOG lub Szwajcarii, czy też tzw. kraju trzeciego. Znaczenie ma również wiek dziecka. Jeżeli dziecko jest obywatelem państwa należącego do EOG lub Szwajcarii, to procedura legalizacji jego pobytu przebiega tak jak w wypadku obywateli tych państw (zob. pkt Legalizacja pobytu w Polsce małżonka/partnera cudzoziemca ). Różnica polega na tym, że dziecko małoletnie nie ma obowiązku osobistego składania wniosku o rejestrację pobytu oraz o potwierdzenie prawa pobytu stałego. 117

120 > więcej informacji Dziecko będące obywatelem tzw. kraju trzeciego może przebywać w Polsce na takich samych zasadach jak małżonek obywatela polskiego będący obywatelem kraju trzeciego (zob. pkt Legalizacja pobytu w Polsce małżonka/partnera cudzoziemca ). Dla dziecka cudzoziemca można ubiegać się o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, a następnie na: zezwolenie na osiedlenie się (w określonych prawem przypadkach) lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE (zob. pkt Legalizacja pobytu w Polsce małżonka/partnera cudzoziemca ). Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 14 lipca 2006 roku o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2006 r. Nr 144, poz z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 roku o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz z późn. zm.) Wyjazd dziecka za granicę a zgoda drugiego rodzica Czy dziecko może wyjechać za granicę, jeżeli jeden z jego rodziców nie wyraża na to zgody? Z zasady do wyjazdu dziecka za granicę jest potrzebna zgoda obojga rodziców, chyba że jeden z rodziców został całkowicie pozbawiony władzy rodzicielskiej. W innych wypadkach uzyskanie zgody w postaci oświadczenia jest niezbędne. Jeżeli władza rodzicielska została ograniczona do współdecydowania o niektórych istotnych sprawach dziecka, jedną z takich istotnych spraw jest wyjazd dziecka za granicę. Jeżeli rodzic, który nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej, nie wyraża zgody na wyjazd, trzeba zwrócić się o zezwolenie do sądu opiekuńczego. 118

121 8. Rodzina Dziecko nie powinno przebywać za granicą tylko z jednym z rodziców bez zgody drugiego, który ma prawo współdecydowania o jego istotnych sprawach. Stanowi to naruszenie prawa, chyba że zezwolenia w tym zakresie udzielił sąd opiekuńczy. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) Dzieci w szkole Zamierzam wrócić do Polski z dziećmi w wieku szkolnym. Jak przygotować się do zapisania ich do polskiej szkoły? Rodzaj formalności związanych z zapisywaniem dzieci do polskiej szkoły zależy od tego, czy posiadają one obywatelstwo polskie, czy są cudzoziemcami. W obu wypadkach należy pamiętać o zabraniu za sobą dokumentów, dotyczących edukacji dzieci za granicą. Aby dziecko posiadające obywatelstwo polskie mogło bezproblemowo odnaleźć się w polskim systemie edukacji, przed powrotem do kraju powinniśmy zadbać o odpowiednie dokumenty. Pozwolą one potwierdzić spełnianie przez dziecko obowiązku szkolnego oraz uzyskane przez nie oceny. Na tej podstawie dyrektor szkoły będzie mógł przyjąć dziecko do odpowiedniej klasy, a kurator dokonać nostryfikacji (uznania za równorzędne z polskim) świadectwa ukończenia szkoły na danym poziomie. Świadectwo takie powinno być wydane przez dyrekcję szkoły, do której uczęszczało dziecko. Jeżeli dodatkowo dziecko brało udział w innych zajęciach organizowanych przez społeczność polską za granicą (uczęszczało do szkółki sobotniej, do szkółki przyparafialnej itp.), gdzie miało zajęcia z języka polskiego, historii i geografii Polski, polskiej kultury i tradycji, to również warto zabrać ze sobą do kraju dokument, poświadczający udział dziecka w tego typu zajęciach. Przed wyjazdem należy odebrać: ze szkoły lokalnej świadectwa, jeśli w systemie szkolnym danego państwa są wydawane, albo zaświadczenie wystawione przez dyrekcję szkoły, do której dziecko uczęszczało. 119

122 > więcej informacji Jeżeli przebywaliśmy w kraju pozaeuropejskim, jest wskazane, aby otrzymane dokumenty potwierdzić w polskim konsulacie; zapobiegnie to ewentualnym problemom z uznaniem ich w polskiej szkole, ze szkoły polskiej, jeśli dziecko do takiej uczęszczało świadectwa z kolejnych kończonych klas. Najkorzystniej z punktu widzenia dziecka byłoby zaplanować przyjazd do Polski w okresie wakacyjnym, aby mieć kilka dni lub tygodni na znalezienie szkoły spełniającej oczekiwania rodziców i ucznia (odległość od miejsca zamieszkania, typ szkoły, np. integracyjna, sportowa, dwujęzyczna). Pozwoli to również na spokojne załatwienie niezbędnych formalności (rozmowa z dyrektorem szkoły, ewentualna nostryfikacja świadectwa wydanego za granicą), zakup podręczników. Dziecko zaś będzie miało możliwość poznania rówieśników, jeszcze zanim staną się oni kolegami z klasy. Co prawda możliwe jest, aby w trakcie roku szkolnego zapisać dziecko do polskiej szkoły. Wiązać się to może jednak z trudnościami adaptacyjnymi, z koniecznością indywidualnego nadrabiania zaległości i wyrównywania różnic programowych. W takiej sytuacji pomocą dziecku i rodzicom, oprócz wychowawcy klasy, służy pedagog lub psycholog zatrudniony w szkole. Dzieci niebędące obywatelami polskimi korzystają z nauki i opieki w: przedszkolach, szkołach podstawowych, gimnazjach, placówkach (w tym placówkach artystycznych) na takich samych warunkach jak dzieci obywateli polskich. Jeśli uczniowie cudzoziemscy, podlegający obowiązkowi szkolnemu, nie znają języka polskiego albo znają go słabo, w stopniu niewystarczającym do korzystania z nauki, mają prawo do dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego. Naukę języka organizuje gmina. Dzieci i młodzież powracająca z zagranicy mają możliwość kontynuowania nauki w języku obcym w gimnazjum i liceum dwujęzycznym. Szkoły te stanowią łatwiejszą formę włączenia się uczniów przybyłych z zagranicy w polski system edukacji. Nauczanie w tych szkołach jest bowiem prowadzone w dwóch językach: polskim oraz obcym, będącym drugim językiem nauczania. 120

123 8. Rodzina Gimnazja i licea dwujęzyczne są ofertą dla tych osób, które znają język obcy nowożytny (głównie język angielski, francuski lub niemiecki) i chcą kontynuować jego naukę na poziomie rozszerzonym. Uczniowie klas dwujęzycznych realizują znacznie szerszy program nauki języka obcego. Organizację takich klas określa statut szkoły, z którym rodzice posyłający dziecko do danej szkoły powinni się zapoznać. Wykaz gimnazjów i liceów dwujęzycznych znajduje się na stronach internetowych Ministerstwa Edukacji Narodowej W udostępnionej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej bazie danych obok danych teleadresowych każdej szkoły jest podany także adres strony internetowej. WARTO WIEDZIEĆ W każdej szkole, nie tylko dwujęzycznej, są organizowane dodatkowe zajęcia dla uczniów mających trudności z opanowaniem wiedzy i umiejętności określonych dla danego poziomu wiekowego. Na zajęcia mogą więc uczęszczać dzieci mające trudności z adaptacją po powrocie z zagranicy. O tym, czy dziecko powinno uczęszczać na tego typu zajęcia, decyduje nauczyciel uczący danego przedmiotu w porozumieniu z wychowawcą klasy. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 4 października 2001 roku w sprawie przyjmowania osób niebędących obywatelami polskimi do publicznych przedszkoli, szkół, zakładów kształcenia nauczycieli i placówek (Dz. U. z 2001 r. Nr 131, poz. 1458) Dzieci na studiach Jakich formalności należy dopełnić przy przenoszeniu się z zagranicznej szkoły wyższej na polską? Czy istnieje możliwość korzystania ze stypendiów oraz pożyczek studenckich w wypadku osób nieposiadających obywatelstwa polskiego? 121

124 > więcej informacji Student może przenieść się do wybranej szkoły wyższej, w tym także zagranicznej, za zgodą władz uczelni. Warunkiem przyjęcia na studia jest wywiązanie się studenta ze wszystkich obowiązków wobec szkoły wyższej, którą opuszcza. Osoby posiadające polskie obywatelstwo i jednocześnie obywatelstwo innego państwa (lub kilku krajów) są traktowane na terytorium Polski jak obywatele polscy. Oznacza to, że osoby takie są przyjmowane na studia na zasadach i warunkach dotyczących obywateli polskich. Mają też prawo ubiegać się o pomoc materialną (stypendia) oraz pożyczki i kredyty studenckie na zasadach i warunkach przewidzianych dla innych obywateli polskich. W wypadku, gdy kandydaci legitymują się zagraniczną maturą, uczelnia przyjmująca może przeprowadzić dla nich dodatkowe egzaminy wstępne. Na zasadach obowiązujących obywateli polskich mogą ponadto podejmować studia niektóre grupy cudzoziemców, w tym osoby: posiadające zezwolenie na osiedlenie się, posiadające status uchodźcy, korzystające z ochrony czasowej na terytorium Polski, posiadające Kartę Polaka, posiadające zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE, które jako obywatele EOG lub Szwajcarii uzyskały status pracownika migrującego bądź osoby pracującej na własny rachunek lub członka rodziny takiej osoby. Obywatele państw członkowskich EOG i Szwajcarii oraz członkowie ich rodzin, posiadający środki finansowe niezbędne do pokrycia kosztów utrzymania podczas studiów, mogą podejmować i odbywać w Polsce studia, studia doktoranckie oraz inne formy kształcenia na zasadach dotyczących obywateli państw trzecich albo na zasadach obowiązujących obywateli polskich. Jeżeli osoby te zostaną przyjęte na studia na zasadach dotyczących obywateli polskich, przysługuje im, tak jak studentom polskim, prawo do ubiegania się o: stypendium za wyniki w nauce lub sporcie, stypendium ministra za osiągnięcia w nauce, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe. Odbywają także bezpłatnie studia stacjonarne w uczelniach publicznych. 122

125 8. Rodzina Jeśli natomiast kształcą się na płatnych studiach (niestacjonarnych), to uiszczają opłaty (czesne) w wysokości przewidzianej dla studentów lub doktorantów z polskim obywatelstwem. Nie przysługuje im natomiast prawo do ubiegania się o pomoc materialną o charakterze socjalnym, czyli o: stypendium socjalne, stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, stypendium na wyżywienie, stypendium mieszkaniowe, zapomogi. Nie są również uprawnione do ubiegania się o pożyczki i kredyty studenckie. Cudzoziemcy, ubiegający się indywidualnie o przyjęcie na studia (tj. nieuczestniczący w programach wymiany akademickiej/ stypendialnej) w trybie innym niż przewidziany dla obywateli polskich, uzgadniają warunki odbywania studiów bezpośrednio z polską szkołą wyższą, w której zamierzają się kształcić. Powinni skontaktować się bezpośrednio z wybraną szkołą, aby uzyskać informacje o warunkach przyjęć na określone kierunki studiów, ewentualnej wysokości opłat za naukę, terminach składania dokumentów i rodzajach dokumentów, które powinni złożyć. Konieczny jest też zazwyczaj udział w postępowaniu kwalifikacyjnym, chyba że podstawę przyjęć na określone kierunki studiów będą stanowić wyłącznie wyniki (oceny) uzyskane na egzaminie maturalnym. Szczegółowe informacje o zasadach i kryteriach przyjęć na określone kierunki studiów oraz warunkach odbywania nauki można uzyskać bezpośrednio w wybranej szkole wyższej. Dane teleadresowe polskich szkół wyższych są dostępne na stronie www. mnisw.gov.pl, a uczelni medycznych i artystycznych również na stronach internetowych: oraz WARTO WIEDZIEĆ Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz z późn. zm.). 123

126 > więcej informacji Pozostali członkowie rodziny - cudzoziemcy Legalizacja pobytu w Polsce W jaki sposób zalegalizować w Polsce pobyt członka rodziny cudzoziemca niebędącego jego dzieckiem? Czy jest to możliwe? Jeżeli członek rodziny cudzoziemca jest obywatelem państwa należącego do EOG lub Szwajcarii, to procedura legalizacji jego pobytu przebiega tak, jak w wypadku wszystkich innych obywateli tych krajów. Jeżeli członek rodziny cudzoziemca jest obywatelem tzw. państwa trzeciego (czyli państwa nie należącego do EOG), to może zalegalizować swój pobyt zgodnie z ustawą o cudzoziemcach. Zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony można udzielić cudzoziemcowi, którego pobyt na terytorium Polski przez okres dłuższy niż 3 miesiące zostanie odpowiednio przez niego uzasadniony. Innymi słowy, jest on zobowiązany uzasadnić, że cel i okoliczności planowanego pobytu wymagają przebywania w Polsce ponad 3 miesiące. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 14 lipca 2006 roku o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2006 r. Nr 144, poz. 1043). 2. Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 roku o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz z późn. zm.) Nabycie obywatelstwa polskiego Czy matka mojej żony, cudzoziemka legalnie przebywająca w Polsce, będzie mogła w przyszłości ubiegać się o obywatelstwo polskie? Na jakich zasadach? Jak każdy dorosły cudzoziemiec będzie mogła nabyć obywatelstwo polskie na zasadach ogólnych w drodze nadania przez Prezydenta RP. Tryb ten opisany jest w pkt Nabycie obywatelstwa polskiego. 124

127 8. Rodzina Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 15 lutego 1962 roku o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 z późn. zm.) Rozwód Rejestracja rozwodu przeprowadzonego za granicą Przeprowadziłem rozwód w zagranicznym sądzie. W jaki sposób zarejestrować go w polskim urzędzie stanu cywilnego? Rozwód, unieważnienie małżeństwa, separacja i zniesienie separacji powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w zapisach aktu małżeństwa. W wypadku rozwodu za granicą należy dopełnić formalności również w Polsce. Wyrok rozwodowy wydany za granicą nie jest bowiem od razu prawomocny w Polsce. Oznacza to, że dopiero po uznaniu wyroku przez polski sąd można dokonywać zmian w księgach stanu cywilnego. Kwestie związane z procedurą uznawania wyroków zostały opisane w pkt 8.5 Sprawy rodzinne i sąd. Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Rady 2201/2003/WE z dnia 27 listopada 2003 roku dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie 1347/2000/WE (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz z późn. zm.). 3. Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, sporządzona w Lugano dnia 16 września 1988 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 10, poz. 132 z późn. zm.). 125

128 > więcej informacji Alimenty od rodzica przebywającego za granicą W jaki sposób mogę dochodzić alimentów od osoby przebywającej za granicą? Na rodzicach ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do dziecka, nawet jeśli przebywają oni za granicą. Sposób oraz miejsce dochodzenia roszczeń alimentacyjnych zależy od kraju pobytu dłużnika i osoby uprawnionej do alimentów. Jeśli przebywający na emigracji rodzic uchyla się od płacenia alimentów, należy w pierwszej kolejności uzyskać w Polsce wyrok sądowy, zasądzający od niego alimenty w określonej wysokości. Dopiero wtedy można rozpocząć egzekwowanie alimentów. Sposób wyegzekwowania alimentów zależy od tego, w jakim państwie mieszka dłużnik i czy Polska zawarła z tym krajem stosowną umowę, dotyczącą uznawania i wykonywania wyroków, również alimentacyjnych. Jeśli dłużnik przebywa w kraju nienależącym do Unii Europejskiej, to zastosowanie ma najczęściej Konwencja nowojorska o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą z 1956 r., której stroną jest obecnie ponad 60 państw. Na jej podstawie można zwrócić się do sądu w Polsce z wnioskiem, aby ten przesłał do sądu w kraju pobytu dłużnika dokumenty, upoważniające ten sąd do przeprowadzenia egzekucji zasądzonych alimentów. WARTO WIEDZIEĆ Za czynności związane z przyjmowaniem wniosków i dokumentów uzasadniających roszczenia alimentacyjne nie pobiera się opłat. Sąd polski w imieniu jednego z rodziców przekazuje do zagranicznego sądu w państwie, w którym przebywa nasz dłużnik, dokumenty potrzebne do wyegzekwowania zasądzonych w Polsce alimentów. Następnie, w zależności od konkretnej sytuacji, kieruje się sprawę do sądu kraju, w którym przebywa dłużnik alimentacyjny, w celu zasądzenia alimentów bądź nadaje się klauzulę wykonalności polskiemu orzeczeniu sądowemu. WARTO WIEDZIEĆ Klauzula wykonalności jest postanowieniem sądu, stwierdzającym, że na podstawie tego orzeczenia dopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego wykonania przez dłużnika świadczenia. 126

129 8. Rodzina Jeżeli krajem pobytu dłużnika jest kraj należący do Unii Europejskiej (z wyjątkiem Danii, w której konieczne jest uzyskanie wyroku sądu duńskiego), to istnieje możliwość dochodzenia alimentów przed sądem w miejscu, gdzie mieszka osoba uprawniona oraz ich wyegzekwowanie bezpośrednio w kraju, w którym przebywa dłużnik alimentacyjny. Wniosek składa się do sądu, w którego okręgu przebywa osoba uchylająca się od płacenia alimentów. Wniosek w języku danego kraju można złożyć bezpośrednio do organu zajmującego się egzekucją alimentów (przeważnie jest to sąd). Inną możliwością jest zgłoszenie się do sądu polskiego, aby to on przekazał taki wniosek wraz z dokumentami do odpowiedniego organu w kraju unijnym. Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Rady 44/2001/WE z dnia 22 grudnia 2000 roku w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 2. Konwencja o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą, sporządzona w Nowym Jorku dnia 20 czerwca 1956 roku (załącznik do Dz. U. z 1961 r. Nr 17, poz. 87 i 88). 3. Konwencja znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzona w Hadze dnia 5 października 1961 roku, która obowiązuje wobec Polski od 14 sierpnia 2005 roku (Dz. U r. Nr 112, poz. 938 i 939). 4. Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 192, poz. 1378) Sprawy rodzinne i sąd Uznawanie wyroków w sprawach rodzinnych Jak wygląda procedura uznawania wyroków w sprawach rodzinnych wydawanych przez zagraniczne sądy? Wyroki sądów zagranicznych w sprawach cywilnych wymagają uznania przez sądy polskie. Dopóki to nie nastąpi, dopóty na terytorium Polski wyrok rozwodowy nie jest ważny, a byli małżonkowie są tak traktowani, jakby nadal byli małżeństwem. 127

130 > więcej informacji Uznania nie wymagają prawomocne orzeczenia sądu zagranicznego w sprawach niemajątkowych obywateli obcych. Uznanie wyroku przez sąd polski jest jednak konieczne, jeżeli orzeczenie to ma być podstawą do zawarcia małżeństwa albo stanowić podstawę wpisu w księdze stanu cywilnego, w księdze wieczystej lub innym rejestrze w Polsce. Aby wyrok sądu zagranicznego był ważny w Polsce, a osoba rozwiedziona mogła zawrzeć powtórne małżeństwo, orzeczenie wymaga uznania przez polski sąd. Oznacza to, iż trzeba przeprowadzić osobne postępowanie przed sądem polskim o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego. Orzeczenie zagranicznego sądu w sprawach rodzinnych podlega uznaniu pod warunkiem wzajemności, gdy w państwie, z którego pochodzi orzeczenie, uznawane są orzeczenia polskie, jeżeli: orzeczenie jest prawomocne w państwie, w którym zostało wydane, sprawa nie należy, według polskiego prawa lub umowy międzynarodowej, do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich lub sądów państwa trzeciego, strona nie była pozbawiona możliwości obrony, a w razie nieposiadania zdolności procesowej należytego przedstawicielstwa, sprawa nie została prawomocnie osądzona przed sądem polskim albo nie wszczęto jej przed sądem polskim powołanym do jej rozstrzygnięcia, zanim orzeczenie sądu zagranicznego stało się prawomocne, orzeczenie nie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego naszego kraju, zastosowane w sprawie obce prawo nie różni się w sposób istotny od prawa polskiego. Z wnioskiem o uznanie orzeczenia sądu zagranicznego o rozwód może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. W celu uznania orzeczenia zagranicznego sądu, należy wystąpić z odpowiednim wnioskiem (formularz do pobrania w sekretariatach sądów) do sądu okręgowego w Polsce, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy, czyli sądu, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, pod warunkiem, że w okręgu tym jedno z nich nadal przebywa. Gdy żaden z małżonków nie mieszka w tym okręgu, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a gdy takiego nie można ustalić, to miejsce zamieszkania występującego z wnioskiem. Dołączamy do niego dokumenty dotyczące orzeczenia sądu zagranicznego, czyli: 128

131 8. Rodzina urzędowy odpis wyroku (przetłumaczony na język polski przez tłumacza przysięgłego) oraz stwierdzenie, że orzeczenie jest prawomocne, potwierdzone przez polski konsulat za granicą. Dopiero po uznaniu wyroku sądu rozwodowego można dokonywać zmian w księgach stanu cywilnego. W wypadku, gdy któraś ze stron nie zgadza się z postanowieniem sądu okręgowego, przysługuje jej apelacja, a od postanowienia sądu apelacyjnego skarga kasacyjna. Można także żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym postanowieniem. W razie prawomocnego uznania przez sąd polski zagranicznego wyroku orzekającego rozwód, unieważnienie małżeństwa albo ustalającego nieistnienie małżeństwa niemożliwe jest wniesienie apelacji ani skarga o wznowienie postępowania, jeżeli choćby jedna ze stron zawarła wcześniej nowy związek małżeński. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 roku Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 269 z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Rady 2201/2003/WE z dnia 27 listopada 2003 roku dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie 1347/2000/WE (Dz. Urz. UE L z późn. zm.) Władza rodzicielska W jaki sposób przebiega procedura uznawania zagranicznych orzeczeń dotyczących opieki nad dziećmi oraz pozbawiania opieki rodzicielskiej (w ramach państw członkowskich Unii Europejskiej)? Orzeczenia wydane w jednym państwie członkowskim Unii Europejskiej są uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania. Istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji o odpowiedzialności rodzicielskiej. 129

132 > więcej informacji WARTO WIEDZIEĆ Polskie prawo nie zawiera definicji władzy (odpowiedzialności) rodzicielskiej. Najogólniej można powiedzieć, że władza (odpowiedzialność) rodzicielska to zespół obowiązków i praw rodziców względem małoletniego dziecka. Obowiązkiem osoby sprawującej władzę rodzicielską jest opiekowanie się dzieckiem, jego wychowywanie, troska o fizyczny i duchowy rozwój dziecka oraz kształcenie. Z reguły władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom i każdy z nich ma takie same prawa i obowiązki. Jeśli rodzice nie mogą porozumieć się w kwestiach istotnych dla dziecka, takich jak: miejsce zamieszkania dziecka, wybór szkoły, wybór imienia i nazwiska, wyjazd za granicę, decyzję w tym względzie podejmuje sąd. Sąd może ingerować we władzę rodzicielską na kilka sposobów. Może ograniczyć lub zawiesić władzę rodzicielską, gdy rodzic przebywający na emigracji nie utrzymuje kontaktów z dzieckiem. W skrajnych wypadkach sąd opiekuńczy może również pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej. Sądy, które zajmują się sprawami dotyczącymi odpowiedzialności (władzy) rodzicielskiej to sądy państwa, w którym dziecko zamieszkuje. Zgodnie z rozporządzeniem unijnym regulującym te kwestie, sądami zajmującymi się sprawami legalnego przemieszczania się dziecka, bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania dziecka itp. są sądy miejsca zamieszkania dziecka. WARTO WIEDZIEĆ Orzeczenia w zakresie ustalenia tzw. odpowiedzialności rodzicielskiej wydane w jednym państwie członkowskim są uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania. Przy składaniu wniosku o uznanie orzeczenia o odpowiedzialności rodzicielskiej osobie uprawnionej przysługuje prawo do pomocy prawnej, jeżeli taką pomoc przyznano jej w państwie pochodzenia. Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000 (Dz. Urz. UE L ). 130

133 8. Rodzina Akty notarialne sporządzone za granicą Czy akty notarialne sporządzane za granicą są ważne w obrocie prawnym w Polsce i czy należy je tłumaczyć? Generalnie zagraniczne dokumenty urzędowe są ważne w Polsce i mają taki sam status jak polskie dokumenty urzędowe. Oznacza to w praktyce, iż nie ma konieczności ich legalizacji (poświadczenia) przez przedstawicielstwo dyplomatyczne danego kraju. Od powyższej reguły są jednak pewne wyjątki. Jeżeli dokument dotyczy przeniesienia własności nieruchomości położonej w Polsce, to powinien być on poświadczony przez polski konsulat. To samo powinno się zrobić w wypadku dokumentu, który wywołuje wątpliwości co do jego autentyczności. Konieczność legalizacji obejmuje również tłumaczone dokumenty (np. orzeczenia rozwodowe), które mają być podstawą do zdecydowania o wykonalności orzeczenia sądowego w Polsce. Legalizacja dokumentu zagranicznego oznacza, iż konsul poświadcza autentyczność podpisu, charakter dokumentu i niekiedy tożsamość pieczęci lub stempla, którym jest on opatrzony. Legalizacja dokumentów ma zabezpieczyć przed napływem obcych dokumentów, których kontrola prawdziwości byłaby znacznie utrudniona. Notary public a polski notariusz Istnieje istotna różnica pomiędzy osobami posługującymi się tytułem notariusza w Polsce a osobami z tytułem notary public działającymi w krajach anglosaskich. Notary public jest urzędnikiem państwowym, uprawnionym jedynie do poświadczania autentyczności podpisu danej osoby na dokumencie. Nie ma on uprawnień w zakresie sporządzania aktów notarialnych. Kompetencje notary public nie odpowiadają zatem kompetencjom polskich notariuszy. WARTO WIEDZIEĆ Podstawa prawna: 1. Konwencja znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzona w Hadze dnia 5 października 1961 roku, która obowiązuje wobec Polski od 14 sierpnia 2005 roku (Dz. U. Nr 112, poz. 938 i 939). 2. Rozporządzenie[Rozporządzenie] Rady 44/2001/WE z dnia 22 grudnia 2000 roku w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach 131

134 > więcej informacji cywilnych i handlowych (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 805/2004 WE z dnia 21 kwietnia 2004 roku w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 4. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 roku Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) Utrata bliskiej osoby Sprowadzanie ciała osoby zmarłej poza granicami kraju Mój mąż zmarł podczas pobytu za granicą. Jakich formalności muszę dopełnić, aby sprowadzić jego zwłoki do Polski, żeby móc go pochować w Polsce? Pierwszym krokiem, jaki należy podjąć, jest uzyskanie zezwolenia od odpowiedniego starosty w zależności od miejsca planowanego pogrzebu. Na podstawie takiego zezwolenia otrzymuje się następnie zaświadczenie polskiego konsula. Wniosek o wydanie zezwolenia, składany zarówno do starosty, jak i do konsula, powinien zawierać następujące dane: nazwisko, imię lub imiona, nazwisko rodowe, datę i miejsce urodzenia, ostatnie miejsce zamieszkania osoby zmarłej, datę i miejsce zgonu, miejsce, z którego zmarły zostanie przewieziony, miejsce pochówku, środek transportu, którym zostanie przewieziony do kraju, nazwisko, imię lub imiona, adres zamieszkania wnioskodawcy oraz numer i seria dokumentu tożsamości. Za wydanie zezwolenia na sprowadzenie zmarłego z zagranicy nie płaci się opłaty skarbowej. Starosta wydaje decyzję niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 3 dni od dnia otrzymania wniosku. 132

135 8. Rodzina Do wniosku składanego do starosty należy dołączyć: przetłumaczony na język polski akt zgonu lub inny dokument stwierdzający zgon oraz jego przyczynę, w wypadku nieokreślenia przyczyny zgonu w wyżej wymienionych dokumentach do wniosku dołącza się odpowiednią dokumentację, która wyklucza śmierć na skutek choroby zakaźnej. Do wniosku składanego do konsula należy dołączyć: pozwolenie wydane przez starostę, akt zgonu lub inny dokument stwierdzający zgon. W wypadku śmierci spowodowanej chorobą zakaźną obowiązują pewne ograniczenia co do możliwości pogrzebu w Polsce. W odniesieniu do ściśle określonych chorób starosta może wyrazić zgodę na sprowadzenie ciała zmarłego dopiero po upływie 2 lat Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2000 r. Nr 23, poz. 295 z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 roku w sprawie wydawania pozwoleń i zaświadczeń na przewóz zwłok i szczątków ludzkich (Dz. U. z 2007 r. Nr 249, poz. 1866). 3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 grudnia 2001 roku w sprawie wykazu chorób zakaźnych, w przypadku których stwierdzenie zgonu wymaga szczególnego postępowania ze zwłokami osób zmarłych na te choroby (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1742). Zgłoszenie w Polsce zgonu osoby zmarłej za granicą Gdzie i w jaki sposób zarejestrować zgon osoby zmarłej za granicą? Fakt narodzin, małżeństwa lub śmierci danej osoby powinien zostać zgłoszony we właściwym urzędzie stanu cywilnego. Zgon, który nastąpił w Polsce, rejestruje się w urzędzie stanu cywilnego miejsca zdarzenia. W wyjątkowych wypadkach zgłoszenia zgonu winno dokonać się w urzędzie stanu cywilnego ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego lub miejsca jego pochówku, bądź w USC dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy. 133

136 > więcej informacji Akt zgonu, który nastąpił za granicą, również powinien zostać wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego. WARTO WIEDZIEĆ Do wpisania aktu zgonu sporządzonego za granicą są niezbędne: oryginalny odpis aktu zgonu lub fotokopia/kserokopia dokumentu (poświadczona przez organ, który przechowuje oryginały ksiąg; dokument musi być przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego), podanie wraz z oświadczeniem strony, że dotychczas nie występowała z podobnym wnioskiem do urzędów stanu cywilnego na terenie Polski, dowód osobisty (paszport w wypadku cudzoziemca). Urodzenie, zawarcie małżeństwa lub zgon, które nastąpiły za granicą i nie zostały zarejestrowane w zagranicznych księgach stanu cywilnego, można zarejestrować w polskich księgach stanu cywilnego. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 26 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 października 1998 roku w sprawie szczegółowych sposobów sporządzania aktów stanu cywilnego (Dz. U. z 1998 r. Nr 136, poz. 884 z późn. zm.). 134

137 9. Zdrowie 141

138 > więcej informacji 9. ZDROWIE Wracając do kraju po okresie dłuższego pobytu za granicą, powinniśmy upewnić się co do tego, czy przysługuje nam prawo do opieki zdrowotnej. Co do zasady, warunkiem koniecznym dostępu do bezpłatnej służby zdrowia jest posiadanie ważnego ubezpieczenia zdrowotnego. Należy zadbać o to, aby przez pierwszy okres po powrocie mieć prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej. Umożliwia to Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego. Trzeba również zadbać o ubezpieczenie członków rodziny, którzy razem z nami wracają do kraju. W tym rozdziale dowiesz się: Na jakich warunkach można korzystać w Polsce z bezpłatnej opieki zdrowotnej? Do jakich świadczeń zdrowotnych mają dostęp posiadacze Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego? Które placówki ochrony zdrowia w Polsce w razie nagłego wypadku honorują zagraniczne ubezpieczenia? Jaki zakres opieki medycznej przysługuje mojemu partnerowi, który nie ma polskiego obywatelstwa? 9.1. Rejestracja w systemie ubezpieczenia zdrowotnego Na jakich warunkach można korzystać w Polsce z bezpłatnej opieki zdrowotnej? Prawo do bezpłatnej opieki medycznej w placówkach medycznych posiadających umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z NFZ przysługujące osobom objętym powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Ubezpieczonymi w Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ) jeżeli podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego albo ubezpieczają się dobrowolnie są m.in.: osoby posiadające obywatelstwo państwa członkowskiego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) lub Szwajcarii, zamieszkujące na terytorium państwa członkowskiego EOG lub Szwajcarii, w tym oczywiście obywatele polscy, osoby nieposiadające obywatelstwa państwa członkowskiego EOG lub Szwajcarii, przebywające na terytorium Polski na podstawie wizy pobytowej w celu wykonywania pracy, 136

139 9. Zdrowie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE, zgody na pobyt tolerowany lub posiadające status uchodźcy albo korzystające z ochrony uzupełniającej lub z ochrony czasowej, osoby nieposiadające obywatelstwa państwa członkowskiego EOG lub Szwajcarii, legalnie zamieszkujące na terytorium innego niż Polska państwa członkowskiego EOG lub Szwajcarii. Obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają m.in.: pracownicy, osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą lub osoby z nimi współpracujące, osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych, np. umowy zlecenia, umowy agencyjnej, dzieci, emeryci/renciści, a także niektóre inne grupy osób. Prawo do ubezpieczenia zdrowotnego mają także osoby bezrobotne, zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy oraz pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej. Zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego i opłacania składek dokonuje wówczas odpowiednio powiatowy urząd pracy i ośrodek pomocy społecznej. WARTO WIEDZIEĆ Osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uzyskuje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od momentu zgłoszenia do Narodowego Funduszu Zdrowia. Osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma obowiązek zgłosić do Funduszu członków rodziny, którzy uzyskują po zgłoszeniu prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na takich samych zasadach i w takim samym zakresie jak osoba ubezpieczona. Za członka rodziny uznaje się następujące osoby: dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione (adoptowane), wnuka albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej, małżonka, wstępnych (rodziców, dziadków), pozostających z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym. Dziecko jest uznawane za członka rodziny do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli kształci się dalej do ukończenia 26 lat, jeżeli zaś posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi bez ograniczenia wieku. 137

140 > więcej informacji WARTO WIEDZIEĆ Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na koszt NFZ ma także cudzoziemiec - członek rodziny osoby ubezpieczonej w NFZ, mieszkający w innym państwie członkowskim Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii. O tym, czy dana osoba może być uznana za członka rodziny, decyduje prawo państwa, w którym ona zamieszkuje. Zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegającej obowiązkowi tego ubezpieczenia i członków jej rodziny dokonuje płatnik składki na ubezpieczenie zdrowotne, np. pracodawca, zleceniodawca, szkoła, uczelnia, ośrodek pomocy społecznej, ZUS w wypadku emerytów lub rencistów, KRUS w wypadku rolników. Samodzielnie musi to robić osoba prowadząca działalność gospodarczą itd. Pracownik, emeryt lub rencista itd. powinien powiadomić płatnika składki (np. pracodawcę, ZUS) o konieczności zgłoszenia członków rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego, wypełnić odpowiedni formularz (ZUS ZCNA) i złożyć go u płatnika składki. Za członków rodziny nie opłaca się dodatkowej składki. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi obecnie 9% podstawy jej wymiaru, przy czym 7,75% składki jest pobierane z zaliczki na podatek dochodowy. Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej osób objętych obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego oraz zgłoszonych przez nich członków rodziny ustaje po upływie 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego czyli od momentu zakończenia opłacania składek. Pomimo wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia osoby te mają wraz z członkami rodziny prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w okresie pobierania przez te osoby zasiłku przyznanego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu chorobowym lub wypadkowym. Osoby ubiegające się o przyznanie emerytury lub renty pomimo wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia mają wraz z członkami rodziny prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego w okresie trwania postępowania w sprawie tych świadczeń. Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla osób, które ukończyły szkołę średnią lub wyższą, wygasa po upływie 4 miesięcy od zakończenia nauki lub skreślenia z listy uczniów bądź studentów. Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne Osoby nieobjęte obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, a niebędące członkami rodzin osób ubezpieczonych, mogą ubezpie- 138

141 9. Zdrowie czyć się w NFZ dobrowolnie. Warunkiem dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego jest udokumentowane posiadanie miejsca zamieszkania w Polsce oraz opłacanie składki na ubezpieczenie zdrowotne. Może być wymagane wniesienie dodatkowej opłaty, jeżeli osoba ubiegająca się o objęcie ubezpieczeniem dobrowolnym miała przerwę w ubezpieczeniu zdrowotnym w Polsce lub do tej pory nie była w naszym kraju ubezpieczona. Wysokość opłaty zależy od tego, jak długo trwała przerwa w ubezpieczeniu zdrowotnym. Jeśli przerwa trwała: od 3 miesięcy do roku opłata wynosi 638,07 zł, powyżej 1 2 lat 1595,18 zł, powyżej 2 5 lat 3190,35 zł, powyżej 5 10 lat 4785,53 zł. Umowę dobrowolnego ubezpieczenia zawiera się w oddziale wojewódzkim NFZ właściwym dla miejsca zamieszkania w Polsce. Świadczenia opieki zdrowotnej są udzielane na koszt NFZ po zawarciu umowy dobrowolnego ubezpieczenia, opłaceniu składki i wniesieniu wyżej wymienionej dodatkowej opłaty. W celu zgłoszenia do ubezpieczenia należy wypełnić formularz ZUS ZZA. Podajemy w tym dokumencie następujący kod tytułu ubezpieczenia 24 10, co oznacza osobę objętą dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Wraz ze swoim zgłoszeniem osoba ubezpieczona dobrowolnie powinna zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego uprawnionych członków rodziny na formularzu ZUS ZCNA. Osoba zgłoszona do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego jest zobowiązana w terminie do 15. dnia następnego miesiąca do złożenia deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA oraz opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Deklaracja rozliczeniowa powinna być składana za każdy miesiąc kalendarzowy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, nawet gdy nic się nie zmieniło w stosunku do poprzedniego miesiąca. W wypadku rezygnacji z dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego należy dokonać wyrejestrowania z ubezpieczenia na formularzu ZUS ZWUA. Wysokość miesięcznej składki na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne stanowi 9% zadeklarowanej kwoty miesięcznego dochodu. 139

142 > więcej informacji Wysokość dochodu nie może być jednak niższa od kwoty odpowiadającej przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału, włącznie z wypłatami z zysku. Wysokość tego wynagrodzenia jest ogłaszana przez Prezesa GUS w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski. Przykładowo, we wrześniu 2008 r. przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw wyniosło 3171,65 zł, a składka na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne około 286 zł. Osoba ubezpieczona dobrowolnie przestaje być objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z dniem rozwiązania umowy z NFZ lub po upływie miesiąca nieprzerwanej zaległości w opłacaniu składek. Czy można wymienić sytuacje, w których przysługuje bezpłatna publiczna pomoc medyczna, nawet jeżeli nie posiada się ubezpieczenia zdrowotnego? Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mają w Polsce także niektórzy świadczeniobiorcy nieubezpieczeni w NFZ. Są to: obywatele polscy mający miejsce zamieszkania w Polsce, którzy spełniają kryterium dochodowe przewidziane w ustawie o pomocy społecznej na podstawie decyzji właściwego dla miejsca zamieszkania wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, obywatele polscy mający miejsce zamieszkania w Polsce, którzy nie ukończyli 18. roku życia, kobiety mające polskie obywatelstwo, które są w okresie ciąży, porodu i połogu. WARTO WIEDZIEĆ Do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych bez względu na uprawnienia z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego mają także prawo: osoby uzależnione od alkoholu, narkotyków i innych środków odurzających, osoby chore psychicznie, osoby chore na choroby zakaźne (tylko w zakresie leczenia tych uzależnień i chorób). Niniejsze świadczenia są finansowane z budżetu państwa. Osobom nieposiadającym obywatelstwa polskiego i nieubezpieczonym w NFZ świadczenia zdrowotne są udzielane na zasadach określonych w przepisach odrębnych i umowach międzynarodowych. 140

143 9. Zdrowie Dodatkowe informacje można uzyskać na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia lub Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz w każdej jednostce terenowej ZUS. WIĘCEJ INFORMACJI Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Rady 1408/71/EWG z dnia 14 czerwca 1971 roku w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz z późn. zm.). 3. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego Do jakich świadczeń opieki zdrowotnej mam dostęp, będąc posiadaczem Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego? Posiadacz Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) ma prawo do niezbędnych świadczeń opieki zdrowotnej w każdym państwie członkowskim EOG oraz Szwajcarii. Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ, ang. EHIC) jest wydawana każdej osobie mającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w państwie członkowskim EOG i Szwajcarii, udającej się na terytorium innego z tych państw. Kartę wystawiają właściwe instytucje ubezpieczeniowe w państwie, którego ustawodawstwu dana osoba wraz z członkami rodziny aktualnie podlega (np. kasy chorych w Niemczech, Czechach, Austrii; NHS w Wielkiej Brytanii, NFZ w Polsce). Nie stosuje się wspólnych Kart, np. dla pracownika i członków jego rodziny. Każda osoba uprawniona do świadczeń zdrowotnych otrzymuje oddzielną Kartę. Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) nie wydaje Europejskich Kart Ubezpieczenia Zdrowotnego osobom nieubezpieczonym 141

144 > więcej informacji w Polsce. Wyjątek od tej zasady stanowią emeryci i renciści wraz z członkami swoich rodzin mieszkający w Polsce, a ubezpieczeni w innym państwie objętym EKUZ. Jeżeli osoba wykonuje działalność zawodową w innym państwie członkowskim EOG lub Szwajcarii, a zamieszkuje na stałe wraz z członkami rodziny w Polsce, to instytucja właściwa w państwie zatrudnienia lub prowadzenia działalności gospodarczej wystawia dla całej rodziny formularz E 106, który uprawnia do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce w pełnym zakresie. Na terytorium Polski NFZ wystawia również formularze E 121 (w wypadku emerytów, rencistów i członków ich rodzin) albo E 109 (w wypadku członków rodziny pracownika). Uprawniają one ich posiadaczy do pełnego zakresu świadczeń opieki zdrowotnej, jakby byli ubezpieczeni w Polsce. WARTO WIEDZIEĆ Formularze E 106, E 109 i E 121 należy zarejestrować w oddziale wojewódzkim NFZ właściwym dla miejsca zamieszkania ich posiadaczy w Polsce. Okres ważności tych formularzy określa wystawiająca je instytucja ubezpieczeniowa. Okres ważności EKUZ indywidualnie określa każde państwo członkowskie. Może on wynosić od kilku miesięcy do kilku lat. W okresie ważności EKUZ jej posiadacz ma prawo do niezbędnych ze wskazań medycznych świadczeń opieki zdrowotnej w każdym innym państwie członkowskim EOG lub Szwajcarii. Zakres świadczeń zdrowotnych w każdym wypadku określa lekarz przyjmujący pacjenta. Oznacza to, że niektóre świadczenia mogą być udzielone dopiero po powrocie do państwa zamieszkania. Ponadto w niektórych wypadkach na określone świadczenia pacjent musi się wcześniej umówić z zagranicznym świadczeniodawcą. Rzeczowe świadczenia zdrowotne przysługują zgodnie z ustawodawstwem kraju, w którym dana osoba aktualnie przebywa i w którym to świadczenie jest jej udzielane. Wynika to z zasady równego traktowania, jak również z ogólnej reguły, że w praktyce zarówno lekarze, jak i odpowiednie instytucje zawsze stosują przepisy własnego kraju, nawet gdy dana osoba jest ubezpieczona w innym państwie. 142

145 9. Zdrowie Tej samej zasadzie podlegają kwestie odpłatności za usługi i świadczenia zdrowotne na terytorium krajów objętych EKUZ. Sprawy te regulują ustawodawstwa poszczególnych państw. Oznacza to, że jeżeli na podstawie ustawodawstwa danego państwa świadczenie zdrowotne przysługuje pacjentom bezpłatnie, to również obywatel innego państwa posiadający EKUZ będzie miał prawo do bezpłatnych świadczeń. Jeśli przepisy danego państwa przewidują odpłatność za dane świadczenia zdrowotne (na zasadzie współpłacenia lub pełnej odpłatności), to wówczas również obywatel innego państwa posiadający EKUZ będzie musiał pokryć koszty danego świadczenia. W Polsce udzielanie świadczeń zdrowotnych przez placówki posiadające umowę z NFZ jest bezpłatne. Instytucje ubezpieczeniowe państw objętych EKUZ rozliczają między sobą tylko te koszty opieki zdrowotnej, które w danym państwie ponoszą instytucje ubezpieczenia zdrowotnego. Temat świadczenia pomocy medycznej w sytuacjach nagłych zarówno osobom posiadającym EKUZ, jak i jej nieposiadającym dokładniej jest opisany w pkt 9.3 Nagłe wypadki a zagraniczne ubezpieczenia zdrowotne. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135). 2. Rozporządzenie z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu finansowania z budżetu państwa świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2008 r. Nr 137, poz. 858). 3. Rozporządzenie z dnia 18 kwietnia 2005 r. w sprawie regulaminu negocjacji dotyczących projektu ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 68, poz. 608). 143

146 > więcej informacji Nagłe wypadki a zagraniczne ubezpieczenia zdrowotne Które placówki ochrony zdrowia w Polsce w razie nagłego wypadku honorują zagraniczne ubezpieczenia? Posiadacz Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) w sytuacji nagłego zachorowania, wypadku, zagrożenia życia lub zdrowia może zwrócić się w Polsce o pomoc do każdej placówki opieki medycznej, która posiada umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Narodowym Funduszem Zdrowia. WARTO WIEDZIEĆ Skorzystanie z usług medycznych w placówce opieki medycznej, która nie jest związana umową z NFZ, oznacza konieczność poniesienia pełnych kosztów leczenia. Wyjątek stanowią świadczenia udzielane w stanie nagłym, gdy nie ma możliwości dotarcia do placówki, która posiada umowę z Funduszem. Wówczas Fundusz finansuje koszty niezbędnych świadczeń zdrowotnych, udzielonych w stanie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia, a następnie obciąża nimi właściwą instytucję zagraniczną. Niezbędne świadczenia w stanach nagłych udzielane są także osobom, które nie posiadają EKUZ, ale zwykle w takich sytuacjach należy ponieść całość kosztów leczenia, a następnie ubiegać się o ich zwrot we właściwej zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej. Istnieje również możliwość, aby właściwa instytucja ubezpieczeniowa w państwie pobytu zwróciła się do odpowiedniej instytucji w tym państwie członkowskim, w którym dana osoba jest ubezpieczona, o wystawienie Certyfikatu Tymczasowo Zastępującego EKUZ lub właściwej EKUZ. Po otrzymaniu jednego z tych dokumentów pacjent nie musi ponosić kosztów leczenia. Informacje o placówkach opieki medycznej, które podpisały umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia o udzielaniu świadczeń opieki medycznej, można uzyskać w wojewódzkich oddziałach NFZ. Ich adresy i numery telefonów są dostępne na stronie internetowej Funduszu Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135). 144

147 9. Zdrowie Rozporządzenie Rady 1408/71/EWG z dnia 14 czerwca 1971 roku w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). Usługi medyczne dla małżonka/partnera cudzoziemca w Polsce Jaki zakres opieki medycznej przysługuje mojemu partnerowi, który nie ma polskiego obywatelstwa? Cudzoziemiec, który jest małżonkiem lub partnerem obywatela polskiego, ma prawo do pełnego zakresu świadczeń zdrowotnych w Polsce, jeżeli jest posiadaczem Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego, został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ przez swojego polskiego małżonka lub wykupi komercyjną polisę ubezpieczeniową. Więcej informacji na temat Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego można znaleźć w pkt 9.2. Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz w pkt 9.3. Nagłe wypadki a zagraniczne ubezpieczenie zdrowotne. Jeżeli cudzoziemiec jest obywatelem państwa nieobjętego działaniem EKUZ, z którym Polska ma zawartą umowę lub porozumienie dwustronne o współpracy w dziedzinie ochrony zdrowia albo o zabezpieczeniu społecznym, to może korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach określonych w tej umowie lub porozumieniu. Obecnie Polska jest związana następującymi umowami/porozumieniami dwustronnymi, dotyczącymi współpracy w zakresie ochrony zdrowia: WARTO WIEDZIEĆ Umową o ubezpieczeniu społecznym między Rządem PRL a Rządem Federacyjnej Ludowej Republiki Jugosławii (obecnie realizowaną przez Polskę oraz Bośnię i Hercegowinę, Serbię, Czarnogórę, Chorwację), Protokołem o współpracy między MZiOS RP a Ministerstwem Zdrowia i Przemysłu Medycznego Federacji Rosyjskiej w dziedzinie ochrony zdrowia i nauk medycznych, 145

148 > więcej informacji Porozumieniem między Ministerstwem Zdrowia i Opieki Społecznej RP i Ministerstwem Zdrowia Republiki Albanii o współpracy w dziedzinie ochrony zdrowia i nauk medycznych. Jeżeli małżonek lub partner nie posiada Karty oraz nie został zgłoszony do ubezpieczenia przez współmałżonka w przypadku korzystania z opieki zdrowotnej w Polsce będzie zobowiązany do poniesienia pełnych kosztów leczenia. Osoby takie mogą przed udaniem się do Polski wykupić komercyjną polisę ubezpieczeniową. Zakres świadczeń zdrowotnych oraz okres ich udzielania określa wtedy umowa ubezpieczenia zawarta z prywatnym ubezpieczycielem. Taką prywatną polisę mogą także wykupić posiadacze EKUZ. Karta nie uprawnia bowiem do świadczeń zdrowotnych, które nie przysługują w Polsce osobom ubezpieczonym w NFZ (np. operacji plastycznych, odpłatnych świadczeń dentystycznych, dopłat do leczenia uzdrowiskowego, świadczeń udzielanych przez prywatne szpitale lub prywatne praktyki lekarzy specjalistów itd.). Na podstawie EKUZ nie można również skorzystać z usług transportu sanitarnego w celu przewiezienia pacjenta do państwa jego zamieszkania po zakończeniu leczenia lub na życzenie pacjenta w jego trakcie. Koszty transportu ponosi w takim wypadku osoba zainteresowana lub prywatny ubezpieczyciel. Od dnia wejścia Polski do strefy Schengen obywatele państw objętych obowiązkiem wizowym, przy przekraczaniu granic zewnętrznych UE (w tym granic Polski), muszą posiadać ubezpieczenie zdrowotne, aby otrzymać wizę. Ubezpieczenie to musi opiewać na sumę gwarancyjną nie mniejszą niż 30 tys. euro i obejmować wszystkie państwa strefy. Zatem małżonek lub partner osoby będącej obywatelem polskim, który zamieszkuje i jest ubezpieczony w państwie trzecim, a w Polsce przebywa na podstawie wizy wjazdowej typu Schengen, powinien posiadać własne ubezpieczenie zdrowotne. Określenie zakresu odpowiedzialności ubezpieczyciela (zakresu świadczeń opieki zdrowotnej) powinno znaleźć się w umowie ubezpieczenia, zawieranej pomiędzy ubezpieczycielem a osobą udającą się poza granice państwa zamieszkania. Umowa ta powinna obejmować możliwie najszerszy zakres świadczeń, biorąc pod uwagę czas pobytu osoby ubezpieczanej za granicą oraz indywidualne ryzyko zdrowotne. 146

149 9. Zdrowie Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Rady (WE) nr 539/2001 z dnia 15 marca 2001 r. wymieniające państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych (UE) oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 147

150

151 10. Świadczenia społeczne

152 > więcej informacji 10. ŚWIADCZENIA SPOŁECZNE Wracając do Polski po okresie pracy za granicą musimy zadbać o załatwienie przed wyjazdem wszelkich formalności związanych ze świadczeniami społecznymi. Jest to bardzo ważne, ponieważ zależy od tego prawo do uzyskania świadczeń społecznych w przyszłości, a więc emerytury, renty czy świadczenia rodzinnego nie tylko w kraju, w którym pracujemy teraz, ale równieżw Polsce. W zdecydowanie uprzywilejowanej sytuacji są Polacy, którzy wracają do Polski po okresie pracy w państwach członkowskich EOG oraz Szwajcarii, a także w państwach z którymi Polska zawarła umowy o ubezpieczeniu społecznym. W przypadku tych krajów możemy liczyć na wiele korzyści takich jak: zaliczenie okresów pracy za granicą do podstawy wymiaru przyszłej emerytury lub renty, transferu do aktualnego miejsca naszego zamieszkania świadczeń rodzinnych, świadczeń wypadkowych, czy zasiłków dla bezrobotnych. Przed powrotem do kraju musimy zatem zatroszczyć się o zebranie we właściwych instytucjach odpowiedniej dokumentacji. W tym rozdziale dowiesz się: W jaki sposób naliczane są emerytury i renty w przypadku kiedy pracowaliśmy w kilku krajach? Jak wygląda kwestia transferowania świadczeń społecznych np. zasiłków dla bezrobotnych czy rent rodzinnych pomiędzy różnymi państwami członkowskimi EOG i Szwajcarii? W jaki sposób są regulowane kwestie ubezpieczeniowe w przypadku zatrudnienia w kilku państwach członkowskich? Jak wygląda naliczanie świadczeń z ubezpieczeń społecznych w jednym państwie, jeżeli uzyskujemy dochody z pracy w innym? Działalność zarobkowa w kilku krajach a ubezpieczenia społeczne Jak przedstawia się kwestia ubezpieczenia społecznego w razie prowadzenia działalności gospodarczej w kilku krajach? Zdarza się, że ktoś pracuje lub prowadzi działalność gospodarczą w kilku państwach jednocześnie. W takim wypadku sposób 150

153 10. Świadczenia społeczne opłacania składek na ubezpieczenie społeczne zależy od tego, w jakich krajach jest prowadzona aktywność zarobkowa. a) W wypadku krajów należących do EOG oraz Szwajcarii kwestię ubezpieczenia społecznego regulują przepisy unijne. Są trzy sytuacje, w jakich może się znaleźć osoba zatrudniona na terytorium dwóch (lub więcej) państw członkowskich: gdy wykonuje pracę na rzecz jednego pracodawcy, ale w kilku państwach równocześnie wtedy stosuje się przepisy państwa, w którym ma ona miejsce zamieszkania (jeżeli jakakolwiek część działalności jest wykonywana na terytorium tego państwa), gdy wykonuje pracę na rzecz kilku pracodawców z różnych państw członkowskich wtedy również decydujące znaczenie ma miejsce zamieszkania, gdy wykonuje pracę w kilku państwach jednocześnie, ale nie w państwie miejsca zamieszkania wtedy zastosowanie mają przepisy państwa, w którym znajduje się siedziba pracodawcy. Osobę mieszkającą w Polsce obowiązują polskie przepisy z zakresu zabezpieczenia społecznego, a zagraniczny pracodawca jest zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne do polskiego systemu. Gdy pracodawca nie ma siedziby w Polsce, może uzgodnić z polskim pracownikiem, że jego zobowiązania w zakresie opłacania składek będzie wypełniał za niego pracownik. WARTO WIEDZIEĆ Prowadząc działalność na własny rachunek na terytorium dwóch (lub więcej) państw członkowskich EOG lub Szwajcarii, podlegamy ustawodawstwu państwa, na którego terytorium zamieszkujemy (jeżeli wykonujemy jakąkolwiek część swojej działalności na terytorium tego państwa). Jeżeli nie prowadzimy działalności na terytorium państwa członkowskiego EOG lub Szwajcarii, które zamieszkujemy, to podlegamy ustawodawstwu państwa członkowskiego, na którego terytorium prowadzimy swoją główną działalność. Kryteria, służące do określania głównej działalności, to przede wszystkim: miejsce, gdzie znajduje się stałe miejsce działalności lub jest prowadzona stała działalność, w razie braku takiego miejsca zwyczajowy charakter lub okres wykonywania działalności, liczba wykonywanych świadczeń i wynikający z nich dochód. 151

154 > więcej informacji Zasady te stosuje się zarówno, gdy mamy zarejestrowaną działalność tylko w jednym państwie, ale prowadzimy ją na terytorium kilku państw, jak i wówczas, gdy działalność została zarejestrowana w różnych państwach. Jeżeli zarejestrowaliśmy działalność gospodarczą w kilku państwach i obowiązują nas polskie przepisy z zakresu zabezpieczenia społecznego, to uzyskujemy przychody z kilku rodzajów działalności i musimy opłacać składki na ubezpieczenie społeczne od każdego rodzaju działalności. Jeśli działalność jest prowadzona w formie spółek i uzyskujemy przychody z więcej niż jednej spółki w ramach tego samego rodzaju działalności, to musimy płacić składki odrębnie od każdej prowadzonej spółki. W celu stwierdzenia, jaką działalność za granicą prowadzi dana osoba, jednostka terenowa ZUS wystawia formularz E 101. Opiera się przy tym na oświadczeniu osoby, która występuje o wydanie formularza. b) W wypadku wykonywania pracy lub działalności gospodarczej na terenie dwóch państw, z którymi Polska zawarła umowę bilateralną (dwustronną) o ubezpieczeniu społecznym, obowiązują postanowienia umowy. Obecnie Polska ma w tym zakresie zawartą jedynie umowę z Macedonią (weszła w życie 1 lipca 2007 r.), która stanowi, że przedsiębiorcę dotyczą przepisy wynikające z jego miejsca zamieszkania. c) W wypadku państw trzecich, z którymi Polska nie jest związana umowami międzynarodowymi, ubezpieczeniom społecznym podlega się z tytułu pracy lub działalności wykonywanej w Polsce na zasadach ogólnych. Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Rady 1408/71/EWG z 14 czerwca 1971 roku o stosowaniu systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników, osób pracujących na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Rady 574/72/EWG z dnia 21 marca 1972 roku w sprawie wykonywania rozporządzenia 1408/71/EWG w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 3. Umowa z dnia 6 kwietnia 2006 roku między Rzeczpospolitą 152

155 10. Świadczenia społeczne Polską a Republiką Macedonii o zabezpieczeniu społecznym (Dz. U. z 2007 r. Nr 229, poz. 1686). 4. Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.). 5. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz z późn. zm.) Transfer świadczeń społecznych z zagranicy Na czym polega koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii? Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego oznacza, iż osoby podejmujące pracę w państwach członkowskich unikają negatywnych następstw podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w państwach członkowskich EOG i Szwajcarii obejmuje wszystkie świadczenia społeczne. Zapewnia równe traktowanie każdego obywatela tych państw i daje mu prawo do opieki lekarskiej. Są to świadczenia pieniężne z tytułu: inwalidztwa/niezdolności do pracy (renty), starości (emerytury), śmierci żywiciela rodziny (renty rodzinne dla pozostających przy życiu członków rodziny po śmierci żywiciela), wypadków przy pracy i chorób zawodowych (renty), śmierci (zasiłki pogrzebowe). Transfer wymienionych świadczeń jest regulowany przez: przepisy wspólnotowe dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w wypadku państw członkowskich EOG i Szwajcarii, międzynarodowe umowy o zabezpieczeniu społecznym łączące dane państwo z Polską, wewnętrzne ustawodawstwo danego państwa, które nie ogranicza wypłaty świadczeń nabytych na jego mocy do swojego terytorium. 153

156 > więcej informacji WARTO WIEDZIEĆ Transferowi nie podlegają tzw. specjalne świadczenia pieniężne nieskładkowe, wpisane w załączniku do odpowiedniego rozporządzenia wspólnotowego na wniosek państw. Przykładowo: emerytura socjalna wynikająca z art. 89 Kodeksu zabezpieczenia społecznego (Bułgaria), zasiłek dla osób dorosłych niepełnosprawnych wynikający z ustawy o świadczeniach socjalnych dla osób niepełnosprawnych (Estonia), świadczenia pieniężne z tytułu pomocy osobom starszym i inwalidom niezdolnym do pracy wynikające z dekretu królewskiego oraz nieskładkowe renty inwalidzkie i emerytury określone w ustawie powszechnej w sprawie zabezpieczenia społecznego (Hiszpania), renty nieskładkowe dla wdów i wdowców wynikające z ustawy o pomocy społecznej (Irlandia), zasiłki na utrzymanie w wypadku niepełnosprawności wynikające z ustawy z 1991 r. o zasiłku na utrzymanie w wypadku niepełnosprawności (Wielka Brytania). Nie mogą być też transferowane świadczenia pomocy społecznej oraz świadczenia dla ofiar wojny lub jej skutków. W jaki sposób jest uregulowane transferowanie zagranicznych emerytur i rent do Polski z krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii? Uzyskana w państwie członkowskim Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) i Szwajcarii emerytura lub renta będzie transferowana do naszego nowego miejsca zamieszkania w innym państwie członkowskim. Zagraniczne instytucje ubezpieczeniowe państw członkowskich EOG i Szwajcarii przekazują emerytury i renty przysługujące z tych instytucji osobom zamieszkałym w Polsce bezpośrednio na rachunki bankowe lub w formie czeków bankierskich albo drogą pocztową w formie międzynarodowych przekazów pocztowych. WIĘCEJ INFORMACJI Szczegółowe informacje dotyczące formy wypłaty emerytur i rent przez zagraniczne instytucje ubezpieczeniowe państw członkowskich, w tym informacje dotyczące ewentualnego ponoszenia kosztów związanych z transferem świadczeń, możemy uzyskać w zagranicznych instytucjach ubezpieczeniowych, wypłacających te świadczenia. 154

157 10. Świadczenia społeczne Jeżeli chcemy, aby nasze świadczenia emerytalne lub rentowe, do których jesteśmy uprawnieni w innym państwie członkowskim EOG lub Szwajcarii, były transferowane do Polski, powinniśmy złożyć wniosek o transfer we właściwej instytucji zagranicznej lub w ZUS. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekaże nasz wniosek o transfer do właściwej instytucji zagranicznej. W jaki sposób jest uregulowane transferowanie zagranicznych świadczeń rodzinnych do Polski z krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii? W państwach członkowskich EOG i w Szwajcarii świadczenia rodzinne mogą być transferowane do kraju, w którym mieszkają uprawnieni do nich członkowie rodziny. Zgodnie z prawem wspólnotowym świadczenia rodzinne to wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, wyrównujące koszty utrzymania rodziny, przewidziane w ustawodawstwie danego państwa członkowskiego. WARTO WIEDZIEĆ Jeżeli jeden z rodziców pracuje za granicą i opłaca tam składki na ubezpieczenie społeczne, a drugi wraz z dziećmi mieszka w Polsce i jest nieaktywny zawodowo, to właściwe do wypłaty świadczeń rodzinnych jest państwo zatrudnienia. W wypadku zaś, gdy obydwoje rodzice są aktywni zawodowo w dwóch różnych państwach członkowskich EOG lub Szwajcarii, to właściwe do wypłaty świadczeń rodzinnych będzie państwo, w którym mieszkają członkowie rodziny (dzieci). W celu ustalenia właściwego ustawodawstwa oraz określenia uprawnienia do świadczeń rodzinnych drugiego z rodziców instytucja państwa zatrudnienia wysyła formularze z serii E 400 do polskiej instytucji właściwej, czyli Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej (ROPS). Po sprawdzeniu sytuacji dotyczącej wykonywania działalności zawodowej przez drugiego z rodziców, potwierdzeniu liczby i wieku członków rodziny oraz ewentualnego uprawnienia do świadczeń rodzinnych w Polsce, ROPS odsyła uzupełnione formularze do instytucji właściwej państwa zatrudnienia. Po uzyskaniu pełnych informacji zostaje wydana decyzja o ewentualnym przyznaniu świadczeń rodzinnych za granicą na członków rodziny (dzieci) zamieszkujących w innym państwie. 155

158 > więcej informacji Każde państwo ustala zasady przyznawania i wysokość świadczeń rodzinnych na podstawie swoich wewnętrznych przepisów. W celu zweryfikowania uprawnienia do świadczeń rodzinnych instytucja właściwa w danym państwie żąda dokumentów potwierdzających m.in. zatrudnienie na terytorium tego państwa, odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne, podatków. WARTO WIEDZIEĆ Jeżeli świadczenia rodzinne w państwie właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych są niższe niż świadczenia przewidziane w drugim państwie, to wówczas instytucja tego drugiego państwa jest zobowiązana do wypłaty różnicy między wysokościami tych świadczeń. Warunkiem uzyskania świadczeń rodzinnych za granicą jest złożenie wniosku we właściwej instytucji w danym państwie. Ich lista jest dostępna na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej Przepisy wspólnotowe w zakresie przyznania świadczeń rodzinnych dotyczą każdego, kto: jest zatrudniony u pracodawcy zagranicznego lub pracuje za granicą na własny rachunek, studiuje w innym państwie członkowskim, pracował w innym państwie i z tego tytułu otrzymuje z tego państwa emeryturę lub rentę, natomiast mieszka z rodziną w Polsce, otrzymuje polską emeryturę lub rentę, ale wyprowadził się za granicę, otrzymuje polski lub zagraniczny zasiłek dla bezrobotnych, mieszka w Polsce lub za granicą, jest sierotą po pracowniku najemnym, osobie pracującej na własny rachunek, emerycie lub renciście, mieszka w Polsce lub za granicą. Świadczenia rodzinne z krajów trzecich nie są transferowane do Polski. Czy i w jaki sposób można ubiegać się o zasiłek lub rentę dla migranta powrotnego (lub jego dzieci), który po wypadku przy pracy za granicą utracił zdolność do pracy? Renty wypadkowe przyznawane są przez instytucję tego państwa, którego ustawodawstwu podlegamy w chwili wypadku lub w czasie wykonywania pracy, w której wyniku powstała choroba zawodowa. 156

159 10. Świadczenia społeczne W krajach członkowskich EOG i Szwajcarii oraz w krajach umownych (tj. takich, z którymi Polska ma podpisaną umowę o ubezpieczeniu społecznym) świadczenia z tytułu wypadków przy pracy lub chorób zawodowych są przyznawane i wypłacane przez właściwe instytucje tych państw. Zasady nabywania uprawnień i wypłaty takich świadczeń regulują wewnętrzne ustawodawstwa państw, którym podlegamy w chwili wypadku przy pracy lub w czasie wykonywania pracy, w której wyniku powstała choroba zawodowa. Jeżeli Polak uległ wypadkowi przy pracy w czasie zatrudnienia np. w Wielkiej Brytanii, z tytułu którego podlegał ubezpieczeniom społecznym w systemie tego państwa, instytucją właściwą do rozpatrzenia uprawnień do renty z tytułu tego wypadku jest brytyjska instytucja ubezpieczeniowa, nawet jeżeli pracownik ten mieszka w Polsce. Osoba taka może również ubiegać się w ZUS o polską rentę z tytułu niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia, jeżeli przed zatrudnieniem w Wielkiej Brytanii podlegała ubezpieczeniom społecznym w Polsce z tytułu zatrudnienia lub prowadzenia pozarolniczej działalności na własny rachunek i spełnia warunki wymagane do tej renty. Jeśli będzie to konieczne, przy rozpatrywaniu wniosku o rentę w Polsce zostaną uwzględnione także okresy ubezpieczenia przebyte w Wielkiej Brytanii. PRZYKŁAD Jeżeli mieszkamy w Polsce, wniosek o zagraniczną rentę z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej z państwa członkowskiego lub państwa umownego możemy złożyć bezpośrednio we właściwej zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej lub za pośrednictwem ZUS-u, który: przekaże nasz wniosek do właściwej zagranicznej instytucji państwa członkowskiego lub umownego, skompletuje taki wniosek, a także na zlecenie właściwej zagranicznej instytucji państwa członkowskiego lub umownego przeprowadzi badania lekarskie i sporządzi opinię lekarską. Opinia ta zostanie przekazana za granicę w celu wykorzystania do oceny stanu zdrowia związanego z wypadkiem przy pracy lub z chorobą zawodową. W przypadku osób, które uległy wypadkowi przy pracy lub zapadły na chorobę zawodową w czasie pracy w państwie, z którym Polska nie ma podpisanej umowy o ubezpieczeniu społecznym, uprawnienia do renty są rozpatrywane zgodnie z ustawodawstwem tego państwa. Jeśli mieszkamy w Polsce, to wniosek o te 157

160 > więcej informacji świadczenia powinniśmy złożyć bezpośrednio do właściwej instytucji ubezpieczeniowej tego państwa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma podstaw prawnych do pośredniczenia lub pomocy w uzyskaniu rent z państw, z którymi Polska nie ma podpisanych odpowiednich umów. W jaki sposób jest uregulowane transferowanie zasiłków dla bezrobotnych do Polski z krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii? Osoba bezrobotna, która ma prawo do świadczeń z tytułu bezrobocia w państwie swojego ostatniego zatrudnienia i udaje się do innego kraju EOG lub Szwajcarii w celu poszukiwania pracy, ma prawo do transferu zasiłku dla bezrobotnych. Należy w tym celu uzyskać odpowiedni formularz (E303). Transfer zasiłku dla bezrobotnych oznacza, że po przyjeździe do innego kraju będziemy mogli pobierać ten zasiłek przez okres maksymalnie 3 miesięcy. Należy pamiętać, że prawo do transferowania zasiłku dla bezrobotnych może być realizowane jedynie wówczas, kiedy migrujemy w celu poszukiwania pracy i podjęcia zatrudnienia. Nie ma natomiast możliwości transferu, gdy wyjeżdżamy w celu podjęcia studiów lub rozpoczęcia działalności gospodarczej. Jeśli chcemy pobierać zagraniczny zasiłek dla bezrobotnych w Polsce, musimy zgłosić we właściwej instytucji kraju, w którym go otrzymujemy zamiar wyjazdu do Polski w celu poszukiwania pracy. Najczęściej będzie to ta sama instytucja, która decyduje o przyznaniu zasiłku i go wypłaca. Należy też złożyć wniosek o wydanie formularza E 303, który jest zaświadczeniem dotyczącym zachowania prawa do świadczeń dla bezrobotnych. Wniosek o wystawienie formularza E 303 należy złożyć przed wyjazdem z państwa ostatniego zatrudnienia, o tyle wcześnie, aby otrzymać go przed opuszczeniem kraju i przyjechać do Polski z już wystawionym formularzem. Po przyjeździe do kraju mamy obowiązek zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy, właściwym ze względu na miej- 158

161 10. Świadczenia społeczne sce naszego zamieszkania, jako osoba poszukująca pracy i podporządkować się wymogom stawianym przez ten urząd. Aby transferowany zasiłek mógł być wypłacony od dnia wyjazdu z państwa ostatniego zatrudnienia, musimy zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy w Polsce w ciągu 7 dni. Następnie trzeba udać się do wojewódzkiego urzędu pracy i złożyć tam formularz E 303. W jaki sposób jest uregulowana wypłata zagranicznych emerytur i rent z państw nieobjętych wzajemnymi umowami o ubezpieczeniu społecznym osobom zamieszkałym w Polsce? Zasady wypłaty do Polski emerytur i rent z państw, z którymi Polska nie ma podpisanych umów o ubezpieczeniu społecznym, regulują wyłącznie wewnętrzne przepisy tych państw. Prawo w niektórych państwach nie przewiduje możliwości transferu emerytur i rent za granicę. Mogą w nich obowiązywać przepisy, zgodnie z którymi emerytury i renty są wypłacane na rachunki bankowe wyłącznie w tych państwach albo też wypłata świadczenia zostaje zawieszona w związku z wyjazdem uprawnionej osoby za granicę. Jeśli pobieramy zagraniczne świadczenia emerytalno-rentowe, a zamierzamy przesiedlić się do Polski, to przed wyjazdem powinniśmy uzyskać informację w instytucji wypłacającej świadczenia, czy i na jakich warunkach jest możliwy transfer świadczeń do Polski. Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 roku w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149, s. 2 i nast., z późn. zm.). 159

162 > więcej informacji Praca za granicą a świadczenia społeczne w Polsce Składanie wniosku o emeryturę/rentę Gdzie osoba pracująca za granicą powinna złożyć wniosek o emeryturę/rentę? Osoba, która była ubezpieczona w więcej niż jednym państwie członkowskim, wniosek o emeryturę lub rentę składa w instytucji ubezpieczeniowej tylko jednego państwa członkowskiego. Osoba, która może udokumentować w więcej niż jednym państwie członkowskim EOG lub w dwóch państwach objętych umowami o ubezpieczeniu społecznym, wniosek o emeryturę lub rentę składa w instytucji ubezpieczeniowej jednego z tych państw. Nie ma więc konieczności składania wniosku odrębnie w każdym państwie, w którym zostały przebyte okresy ubezpieczenia. Złożenie wniosku uruchamia automatycznie równoczesne rozpatrywanie naszych uprawnień do emerytury i renty we wszystkich państwach członkowskich lub w obydwu państwach umownych, w których podlegaliśmy ubezpieczeniom. Data złożenia wniosku jest wiążąca dla instytucji wszystkich zainteresowanych państw członkowskich i umownych. Jeżeli mieszkamy w Polsce i byliśmy ubezpieczeni w Polsce oraz w innych państwach członkowskich EOG i Szwajcarii lub umownych, to wniosek o emeryturę lub rentę składamy do polskiej instytucji ubezpieczeń społecznych (np. do ZUS-u). Do tego wniosku powinniśmy dołączyć: dokumenty potwierdzające okresy ubezpieczenia w Polsce, dokumenty potwierdzające okresy ubezpieczenia lub zamieszkania za granicą w państwach członkowskich lub umownych, wszelkie inne dowody uzasadniające ubieganie się o określone świadczenia. Do wniosku o rentę rodzinną należy dołączyć m.in. wyciąg z aktu zgonu zmarłej osoby ubezpieczonej i z aktu małżeństwa. 160

163 10. Świadczenia społeczne Osoba zamieszkała w Polsce, posiadająca wyłącznie zagraniczne okresy ubezpieczenia w państwach członkowskich lub w państwach umownych, wniosek o zagraniczne świadczenia emerytalno-rentowe może złożyć bezpośrednio do zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej lub za pośrednictwem ZUS-u, spełniającego w odniesieniu do takiej osoby funkcję instytucji miejsca zamieszkania. Jeżeli wniosek o emeryturę lub rentę podlegającą koordynacji wspólnotowej lub umownej składamy w instytucji państwa zamieszkania, instytucja ta jest obowiązana do skompletowania wniosku o emeryturę/rentę przysługującą na podstawie przepisów prawnych państwa, którego instytucja ustala świadczenia (tzw. państwa właściwego) i do przekazania takiego wniosku do właściwej instytucji ubezpieczeniowej w tym państwie. WARTO WIEDZIEĆ Jeśli wniosek o emeryturę lub rentę podlegającą koordynacji wspólnotowej lub umownej złoży osoba zamieszkała w Polsce, posiadająca okresy ubezpieczenia w Polsce i za granicą w państwach członkowskich lub w państwach umownych, wniosek ten jest rozpatrywany w Polsce. Wniosek o emeryturę lub rentę jest rozpatrywany przez ZUS, jeżeli osoba zainteresowana była w Polsce pracownikiem lub prowadziła pozarolniczą działalność na własny rachunek. W odniesieniu do rolników instytucją właściwą do załatwiania wniosków emerytalno-rentowych jest natomiast KRUS. Rozpatrywaniem wniosków o świadczenia emerytalne lub rentowe podlegające koordynacji wspólnotowej, a także kompletowaniem wniosków o świadczenia zagraniczne, zajmuje się 6 terenowych jednostek ZUS, wyznaczonych do realizacji spraw emerytalnorentowych podlegających koordynacji wspólnotowej. Lista wyznaczonych terenowych jednostek ZUS-u jest dostępna na stronie Wszelkie pytania dotyczące systemu ubezpieczeń społecznych, a w szczególności rodzaju dokumentów wymaganych do przyznania świadczeń emerytalno-rentowych w Polsce, należy kierować do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W każdej jednostce terenowej ZUS jest prowadzone indywidualne poradnictwo. Informacje można otrzymać również telefonicznie oraz na stronie internetowej WIĘCEJ INFORMACJI Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). 161

164 > więcej informacji 2. Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.). 3. Rozporządzenie Rady EWG Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. o stosowaniu systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 4. Rozporządzenie Rady EWG Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Nr 1408/71 (Dz. Urz. UE L z późn. zm.) Zaliczanie okresów ubezpieczenia pracowniczego dla celów emerytalno-rentowych w Polsce Czy ZUS uwzględni okres ubezpieczenia z innego państwa członkowskiego ustalając moją emeryturę? Osoba zainteresowana uzyskaniem prawa do emerytury lub renty w jednym z państw członkowskich EOG lub Szwajcarii, ma prawo do uwzględnienia przy ustalaniu prawa do tych świadczeń okresów ubezpieczenia lub zamieszkania we wszystkich innych państwach członkowskich. Przy ustalaniu polskiej emerytury lub renty ZUS uwzględnia zagraniczne okresy ubezpieczenia lub zamieszkania w państwach członkowskich EOG, Szwajcarii lub w państwach umownych. Okresy ubezpieczenia w państwie, z którym Polska nie podpisała umów, nie będą brane pod uwagę przy ustalaniu emerytury lub renty w Polsce. Jeżeli chcemy uzyskać prawo do emerytury lub renty w jednym z państw członkowskich lub umownych, a nie posiadamy okresu ubezpieczenia wymaganego do uzyskania świadczenia z tego państwa, instytucja tego państwa uwzględnia (dolicza, sumuje) również zagraniczne okresy naszego ubezpieczenia lub zamieszkania we wszystkich innych państwach członkowskich lub umownych. PRZYKŁAD Jeżeli np. 65-letni mężczyzna, urodzony przed 31 grudnia 1948 r., ubiegający się o emeryturę z ZUS-u nie posiada obligatoryjnego 25-letniego okresu ubezpieczenia (okresu składkowego i nie- 162

165 10. Świadczenia społeczne składkowego), wymaganego w Polsce do uzyskania emerytury, ZUS uwzględni (zsumuje) również zagraniczne okresy ubezpieczenia (zamieszkania) przebyte przez tego mężczyznę w innych państwach członkowskich (np. w Austrii, Danii, Niemczech czy Irlandii) i sprawdzi, czy po doliczeniu okresów zagranicznych osoba ta spełnia warunki do przyznania emerytury w Polsce. Jeżeli do uzyskania prawa do emerytury lub renty w danym państwie członkowskim konieczne jest uwzględnienie zagranicznych okresów ubezpieczenia (zamieszkania), przebytych przez nas w innych państwach członkowskich lub umownych, wysokość emerytury lub renty jest obliczana w następujący sposób: a) instytucja państwa ustalającego emeryturę lub rentę oblicza pełną kwotę świadczenia, jaka przysługiwałaby nam, gdyby wszystkie nasze okresy ubezpieczenia (zamieszkania) zostały przebyte w państwie ustalającym świadczenie, b) następnie na podstawie kwoty pełnej instytucja ta oblicza częściową kwotę świadczenia; kwota ta odpowiada stosunkowi okresów ubezpieczenia w państwie ustalającym świadczenie do sumy wszystkich okresów ubezpieczenia we wszystkich zainteresowanych państwach członkowskich lub w obydwu państwach związanych umową w dziedzinie ubezpieczeń społecznych. Tak obliczona kwota emerytury częściowej stanowi kwotę naszego świadczenia z instytucji ubezpieczeniowej danego państwa i będzie ona transferowana do kraju, w którym zamieszkujemy. W przypadku, kiedy pracowaliśmy w państwie czlonkowskim EOG i Szwajcarii lub też państwie trzecim, z którym Polska podpisała odpowiednie umowy, a okres zatrudnienia nie przekroczył łącznie 12 miesięcy (w przypadku Jugosławii 6 miesięcy), jest ono zwolnione z ustalania naszego prawa do emerytury lub renty. Jest to możliwe tylko wtedy, gdy wewnętrzne przepisy tego państwa przewidują przyznawanie świadczenia z tytułu tak krótkiego okresu ubezpieczenia. Okres ten jednak nie przepada, w razie bowiem przyznania emerytury lub renty przez instytucję innego państwa członkowskiego lub umownego, instytucja tego państwa jest obowiązana uwzględnić także ten okres przy ustalaniu własnych świadczeń. Stanie się tak wówczas, gdy wysokość świadczeń należnych z tego państwa zależy od długości okresu ubezpieczenia. Dla ZUS-u podstawę do uwzględnienia przy ustalaniu polskiej emerytury lub renty, zagranicznych okresów ubezpieczenia lub zamieszkania, stanowią informacje o takich okresach, potwier- WARTO WIEDZIEĆ 163

166 > więcej informacji dzone przez zagraniczną instytucję ubezpieczeniową państwa członkowskiego lub umownego na formularzach uzgodnionych w stosunkach dwustronnych lub wielostronnych. Inne zasady obowiązują w wypadku osób powracających do Polski z Niemiec, które pobierają niemieckie świadczenia emerytalnorentowe przyznane z zastosowaniem umowy polsko-niemieckiej z 1975 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i wypadkowym, tj. osób, które przed 1 stycznia 1991 r. przesiedliły się z Polski do Niemiec i uzyskały niemieckie świadczenia z uwzględnieniem okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce przed tą datą. Jeżeli niemieckie świadczenia zostały przyznane wyłącznie za polskie okresy ubezpieczenia na podstawie wyżej wymienionej umowy, to powrót do Polski powoduje wstrzymanie wypłaty tego świadczenia przez niemiecką instytucję ubezpieczeniową. Natomiast, gdy niemieckie świadczenia zostały przyznane zarówno za polskie okresy ubezpieczenia, jak i za okresy niemieckie, powrót do Polski spowoduje konieczność dokonania przez niemiecką instytucję ubezpieczeniową rewizji niemieckiego świadczenia przez wyłączenie polskich okresów ubezpieczenia. Transferowi podlegają wówczas niemieckie świadczenia ustalone za okresy ubezpieczenia przebyte wyłącznie w Niemczech. Z tytułu okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce zainteresowany może ubiegać się o świadczenia emerytalno-rentowe z ZUS. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.). 3. Rozporządzenie Rady EWG Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. o stosowaniu systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 4. Rozporządzenie Rady EWG Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Nr 1408/71 (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 164

167 10. Świadczenia społeczne Dochody uzyskiwane w czasie pracy za granicą a renty i emerytury w Polsce Czy zagraniczne dochody uzyskiwane w czasie pracy za granicą mogą być, bądź są uwzględniane przy ustalaniu podstaw wymiaru rent i emerytur w Polsce? Zagraniczne dochody uzyskiwane w czasie pracy wykonywanej poza granicami Polski nie są uwzględniane przy ustalaniu podstaw wymiaru emerytur i rent z ZUS-u. Podstawę wymiaru polskich emerytur i rent stanowi przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie polskich przepisów prawa w okresie 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych przez nas samych z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłosiliśmy wniosek o emeryturę. Pracując za granicą musimy zadbać o dokumenty, które będą poświadczały fakt ubezpieczenia. Jeżeli oprócz polskich okresów ubezpieczenia posiadamy również okresy ubezpieczenia przebyte za granicą w państwach członkowskich EOG i Szwajcarii lub państwach umownych, to przy ustalaniu tych 10 kolejnych lat kalendarzowych nie uwzględnia się lat, w których przez cały rok podlegaliśmy ubezpieczeniu za granicą. Może się więc zdarzyć, że po wyłączeniu lat pozostawania w ubezpieczeniu za granicą w 20-leciu poprzedzającym złożenie wniosku pozostanie mniej niż 10 lat ubezpieczenia w Polsce, z których można ustalić podstawę wymiaru świadczenia. Jeżeli w okresie 20 lat kalendarzowych, poprzedzających rok złożenia wniosku o emeryturę lub rentę, nie byliśmy ubezpieczeni w Polsce, to podstawę wymiaru naszej emerytury lub renty stanowi przeciętna podstawa wymiaru składki ubezpieczeniowej na podstawie polskich przepisów prawnych w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym przystąpiliśmy po raz pierwszy do ubezpieczenia za granicą w państwie członkowskim lub umownym. Na nasz wniosek podstawę wymiaru emerytury lub renty stanowić może także przeciętna podstawa wymiaru składki na ubez- 165

168 > więcej informacji pieczenia społeczne na podstawie polskich przepisów prawnych w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem złożenia wniosku o emeryturę, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu w Polsce. Osobom, które przebyły okresy ubezpieczenia w Polsce oraz w państwach, z którymi Polska nie posiada umowy, podstawę wymiaru emerytury lub renty z ZUS ustala się na podstawie przeciętnej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie polskich przepisów prawa w okresie 10 kolejnych lat kalendarzowych, wybranych z 20 lat poprzedzających rok zgłoszenia wniosku o emeryturę lub rentę. W wypadku, gdy takie 10-lecie obejmuje okresy ubezpieczenia za granicą w państwach, z którymi Polska nie posiada umowy, podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne w Polsce w takich latach stanowi 0. Można też podstawę wymiaru ustalić na podstawie 20 dowolnie wybranych lat kalendarzowych z całego okresu życia zawodowego, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U r. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) Świadczenia rodzinne i alimentacyjne w Polsce a dochody zagraniczne Czy dochody uzyskiwane za granicą stanowią podstawę wymiaru świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Polsce? Dochody uzyskiwane za granicą są brane pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych w Polsce. Od dochodu rodziny są uzależnione następujące świadczenia rodzinne i alimentacyjne: zasiłek rodzinny wraz z dodatkami z tytułu: urodzenia dziecka, opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu 166

169 10. Świadczenia społeczne wychowawczego, samotnego wychowywania dziecka, wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, świadczenie pielęgnacyjne, świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Dwa rodzaje świadczeń rodzinnych są niezależne od wysokości dochodu rodziny: jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka (becikowe), zasiłek pielęgnacyjny. Prawo do wyżej wymienionych świadczeń, uzależnionych od dochodu rodziny, jest ustalane na podstawie dochodów opodatkowanych i nieopodatkowanych w Polsce, a także dochodów uzyskiwanych poza Polską, pomniejszonych odpowiednio o zapłacone za granicą: podatek dochodowy, składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne, składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. W związku z tym dochody osiągnięte poza granicami Polski mogą mieć wpływ na ustalenie prawa do niektórych świadczeń w Polsce. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy od 1 września do 31 sierpnia następnego roku na podstawie osiągniętych przez rodzinę dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (np. w okresie zasiłkowym 2008/2009 są brane pod uwagę dochody osiągnięte w 2007 r.). Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest ustalane na okres świadczeniowy trwający od 1 października do 30 września następnego roku na podstawie dochodów z roku poprzedzającego okres świadczeniowy (np. w okresie świadczeniowym 2008/2009 będą to dochody z 2007 r.). Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje rodzinie, jeżeli jej dochód w roku poprzedzającym okres zasiłkowy nie przekracza kwoty 504 zł w przeliczeniu na osobę. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, to zasiłek rodzinny przysługuje, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583 zł. 167

170 > więcej informacji Kryteria dochodowe warunkujące prawo do świadczeń rodzinnych podlegają weryfikacji co 3 lata. Najbliższa weryfikacja nastąpi od 1 września 2009 r. (wówczas podstawą ustalania uprawnień do świadczeń rodzinnych będą dochody z 2008 r.). Prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (przyznawane począwszy od 1 października 2008 r.) przysługuje, jeśli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W Polsce świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego są przyznawane przez urząd gminy lub ośrodek pomocy społecznej w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby starającej się o nie. WIĘCEJ INFORMACJI Szczegółowe informacje na temat świadczeń rodzinnych oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego znajdują się na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz 992 z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 7 września 2007 roku o popmocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 192, poz 1378 z późn. zm.) Świadczenia rodzinne w Polsce a rodzina przebywająca za granicą Czy przysługują mi świadczenia rodzinne w Polsce, jeżeli moja rodzina przebywa za granicą? Fakt zamieszkania rodziny za granicą nie ma wpływu na prawo do świadczeń rodzinnych w Polsce. Świadczenia rodzinne przysługują osobom zamieszkującym na terytorium Polski przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W wypadku obywatela polskiego lub cudzoziemca, który jest objęty przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia spo- 168

171 10. Świadczenia społeczne łecznego lub umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym, fakt zamieszkiwania jego rodziny za granicą nie ma wpływu na uprawnienie do świadczeń rodzinnych Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz z późn. zm.). Zasiłek dla bezrobotnych po powrocie do Polski Czy po powrocie do Polski przysługuje mi zasiłek dla bezrobotnych? Osoba, która po okresie pracy za granicą wróciła do Polski i nie może znaleźć zatrudnienia, ma prawo do świadczenia dla bezrobotnych dzięki zasadzie sumowania okresów ubezpieczenia i zatrudnienia. Może zdarzyć się, że po powrocie do Polski nie możemy znaleźć pracy. Jeśli pracowaliśmy w państwie członkowskim EOG lub Szwajcarii, to mamy prawo do otrzymywania świadczenia dla osób bezrobotnych. Jest to możliwe dzięki tzw. zasadzie sumowania okresów ubezpieczenia i zatrudnienia, której istotą jest umożliwienie uzyskania świadczeń osobie pracującej w dwóch (lub więcej) państwach członkowskich. Zasadzie sumowania podlegają wyłącznie okresy pracy w charakterze pracownika najemnego. Oznacza to, że okresy pracy za granicą na własny rachunek nie mogą być podstawą do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W celu zaliczenia okresów zatrudnienia z innego państwa przy ubieganiu się o zasiłek w Polsce wymagane jest, żeby ostatni okres zatrudnienia był w państwie, w którym osoba bezrobotna będzie się ubiegała o zasiłek dla bezrobotnych. W praktyce oznacza to, że aby móc po powrocie z zagranicy ubiegać się o zasiłek w Polsce, należy przepracować w kraju przynajmniej jeden dzień. Przepisy przewidują jednak wyjątek od tej zasady. Polega on na tym, że osoba bezrobotna, która przez pewien (niedługi) okres 169

172 > więcej informacji była zatrudniona w innym państwie członkowskim (np. jako pracownik sezonowy), ale przez cały czas przebywania za granicą ośrodek jej interesów życiowych koncentrował się w Polsce (np. w Polsce mieszkał małżonek i dzieci osoby bezrobotnej), może ubiegać się o przyznanie prawa do zasiłku w Polsce jako osoba powracająca do miejsca swojego stałego zamieszkania. Aby okres przepracowany za granicą mógł zostać dodany do okresu wymaganego do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce, musimy uzyskać w państwie zatrudnienia formularz E 301. Jest on jedynym uznawanym dokumentem, potwierdzającym okresy ubezpieczenia lub zatrudnienia przebyte w innym państwie członkowskim. Z wnioskiem o wydanie formularza należy wystąpić do instytucji odpowiedzialnej w danym państwie za przyznanie i wydawanie zasiłków dla bezrobotnych. Jeśli po powrocie do Polski nie możemy znaleźć zatrudnienia, powinniśmy zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy, właściwym ze względu na miejsce naszego zamieszkania oraz złożyć tam wszelkie dokumenty konieczne do przyznania prawa do zasiłku wraz z formularzem E 301. Powiatowy urząd pracy przekaże sprawę do wojewódzkiego urzędu pracy w celu podjęcia decyzji w kwestii przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych na zasadach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jeśli nie mamy formularza E 301, uzyska go za nas wojewódzki urząd pracy po dostarczeniu dokumentów potwierdzających pracę za granicą. Przedłuży to jednak procedurę, gdyż zasiłek dla bezrobotnych będzie przyznany dopiero od dnia pełnego udokumentowania prawa, tzn. od dnia złożenia kompletu dokumentów, w tym formularza E 301. Opóźnienie w dostarczeniu formularza może także spowodować, że nie uzyskamy prawa do zasiłku w związku z utratą statusu osoby bezrobotnej, np. na skutek podjęcia w tym czasie zatrudnienia. WARTO WIEDZIEĆ Zasiłek dla bezrobotnych będzie przyznany na podstawie polskich przepisów i wypłacany w wysokości przysługującej zgodnie z polskim prawem. Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Rady 1408/71/EWG z dnia 14 czerwca 1971 roku w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE L z późn. zm.). 170

173 10. Świadczenia społeczne 2. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415) Zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne Nie płaciłem składek na ubezpieczenie społeczne. Jakie grożą mi z tego tytułu konsekwencje? Nieterminowe płacenie składek na ubezpieczenie społeczne wiąże się z obowiązkiem zapłaty odsetek za zwłokę. W razie nieopłacenia składek lub opłacenia ich w zaniżonej wysokości ZUS może wymierzyć nam dodatkową opłatę do wysokości 100% nieopłaconych składek. Od decyzji tej przysługuje odwołanie do sądu ubezpieczeń społecznych. Jeżeli nie stać nas na jednorazową spłatę zadłużenia, możemy złożyć wniosek do ZUS o rozłożenie zaległości na raty. Jeśli zostanie podpisana umowa o ratalnej spłacie należności, to odsetki za zwłokę nie są naliczane, począwszy od dnia następnego po dniu wpływu wniosku w tej sprawie. Osoby zatrudniające pracowników nie mogą rozłożyć na raty zadłużenia dotyczącego składek w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Nieopłacone w terminie składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Jeżeli płatnik składek albo osoba zobowiązana do działania w imieniu płatnika nie dopełnia obowiązków z zakresu ubezpieczeń społecznych, a w szczególności: nie dopełnia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w przewidzianym przepisami terminie, nie zgłasza wymaganych ustawą danych lub zgłasza nieprawdziwe dane albo udziela w tych sprawach nieprawdziwych wyjaśnień lub odmawia ich udzielenia, udaremnia lub utrudnia przeprowadzenie kontroli, nie dopełnia obowiązku wypłacania świadczeń z ubezpieczeń społecznych i zasiłków finansowanych z budżetu państwa albo wypłaca je nienależnie, 171

174 > więcej informacji nie prowadzi dokumentacji związanej z obliczaniem składek oraz z wypłatą świadczeń z ubezpieczeń społecznych, nie dopełnia obowiązku przesyłania deklaracji rozliczeniowych oraz imiennych raportów miesięcznych w przewidzianym terminie, podlega karze grzywny do 5000 zł. Wymierzenie oraz wysokość kary należy do kompetencji sądów cywilnych (sądów grodzkich). Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma również prawo występowania z wnioskami o założenie księgi wieczystej oraz dokonywania wpisów hipotecznych na nieruchomościach będących własnością dłużnika. Możliwe jest również dokonanie zastawu na wszystkich będących własnością dłużnika oraz stanowiących współwłasność łączną dłużnika i jego małżonka rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych. WIĘCEJ INFORMACJI Wszelkie pytania dotyczące systemu ubezpieczeń społecznych w Polsce należy kierować do ZUS-u. W każdej jednostce terenowej ZUS mieści się sala obsługi klienta, gdzie można uzyskać informacje dotyczące ubezpieczeń społecznych, jak również jest prowadzone indywidualne poradnictwo. Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.). 2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). 3. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz z późn. zm.). 172

175 ZAKOŃCZENIE W POWROTNIKU staraliśmy się odpowiedzieć na jak najwięcej pytań, które mogą nurtować osoby planujące powrót do kraju. Jesteśmy jednak w pełni świadomi, iż w nawet najbardziej rozbudowanej publikacji nie jest możliwe uwzględnienie całości problematyki powrotów do Polski. Wiele spraw, z którymi zetknie się Polak powracający do kraju, będzie wynikało z jego osobistej sytuacji i będzie wymagało często specyficznych rozwiązań. Jeśli nie znaleźliście w POWROTNIKU poszukiwanych informacji zachęcamy do odwiedzenia portalu pomyślanego jako źródło wiadomości i porad związanych z powrotem do kraju. Redakcja portalu we współpracy z szerokim gronem specjalistów z dziedziny rynku pracy, podatków, działalności gospodarczej, edukacji i innych jest gotowa, by odpowiedzieć na wszelkie możliwe pytania internautów. Dobre przygotowanie do powrotu na pewno pomoże uniknąć wielu niepotrzebnych komplikacji. Mamy nadzieję, iż POWROTNIK stanie się Waszym podręcznym doradcą w drodze do domu. Udanego lądowania! 173

176

OD 1 MARCA 2015 R. OBOWIĄZUJE NOWA USTAWA O DOWODACH OSOBISTYCH DOKUMENTY WYMAGANE W ZWIĄZKU Z UBIEGANIEM SIĘ O PIERWSZY DOWÓD OSOBISTY

OD 1 MARCA 2015 R. OBOWIĄZUJE NOWA USTAWA O DOWODACH OSOBISTYCH DOKUMENTY WYMAGANE W ZWIĄZKU Z UBIEGANIEM SIĘ O PIERWSZY DOWÓD OSOBISTY OD 1 MARCA 2015 R. OBOWIĄZUJE NOWA USTAWA O DOWODACH OSOBISTYCH DOKUMENTY WYMAGANE W ZWIĄZKU Z UBIEGANIEM SIĘ O PIERWSZY DOWÓD OSOBISTY 1. wniosek o wydanie dowodu osobistego (do pobrania w Urzędzie Miasta

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚĆ ORGANU INFORMACJA O WYDANIU DOWODU OSOBISTEGO

WŁAŚCIWOŚĆ ORGANU INFORMACJA O WYDANIU DOWODU OSOBISTEGO WŁAŚCIWOŚĆ ORGANU Dowód osobisty wydaje: właściwy ze względu na miejsce zameldowania na pobyt stały organ gminy (wójt gminy); w razie braku miejsca zameldowania na pobyt stały organ gminy ostatniego miejsca

Bardziej szczegółowo

DOWÓD OSOBISTY. Obowiązek / prawo do posiadania dowodu osobistego

DOWÓD OSOBISTY. Obowiązek / prawo do posiadania dowodu osobistego DOWÓD OSOBISTY Dowód osobisty jest dokumentem stwierdzającym tożsamość osoby, poświadczającym obywatelstwo polskie oraz uprawniającym obywateli polskich do przekraczania granic państw członkowskich Unii

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA. Starostwo Powiatowe w Łęcznej, Al. Jana Pawła II 95A Łęczna

KARTA INFORMACYJNA. Starostwo Powiatowe w Łęcznej, Al. Jana Pawła II 95A Łęczna Znak: KTD. 5430 MIĘDZYNARODOWE PRAWO JAZDY Opłata: 1. wniosek o wydanie międzynarodowego prawa jazdy, 2. kolorowa fotografia o wymiarach 35 45 mm, wykonaną na jednolitym jasnym tle, mająca dobrą ostrość

Bardziej szczegółowo

WYDANIE DOWODU OSOBISTEGO

WYDANIE DOWODU OSOBISTEGO WYDANIE DOWODU OSOBISTEGO Wydział: Urząd Stanu Cywilnego Termin załatwienia na bieżąco / wydanie 30 dni Telefon kontaktowy 22 760 70 02 lub 05 Sposób załatwienia Rozpatrzy wniosek. Wnioskodawca otrzymuje

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/1 REJESTRACJA NOWEGO POJAZDU ZAKUPIONEGO NA TERENIE POLSKI

KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/1 REJESTRACJA NOWEGO POJAZDU ZAKUPIONEGO NA TERENIE POLSKI Czynność: KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/1 REJESTRACJA NOWEGO POJAZDU ZAKUPIONEGO NA TERENIE POLSKI Rejestracja nowego pojazdu zakupionego na terenie Polski Organ właściwy: Starosta Sępoleński Podstawa prawna:

Bardziej szczegółowo

Zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji (tzw. niebieska karta) 1/1

Zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji (tzw. niebieska karta) 1/1 1/1 Przedmiot sprawy Kogo dotyczy? ZEZWOLENIE NA ZAMIESZKANIE NA CZAS OZNACZONY W CELU WYKONYWANIA PRACY W ZAWODZIE WYMAGAJĄCYM WYSOKICH KWALIFIKACJI (tzw. NIEBIESKA KARTA) Zezwolenia na zamieszkanie na

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O WARUNKACH REJESTRACJI POJAZDÓW

INFORMACJA O WARUNKACH REJESTRACJI POJAZDÓW INFORMACJA O WARUNKACH REJESTRACJI POJAZDÓW ORGANY WŁAŚCIWE DO REJESTRACJI POJAZDÓW Rejestracji pojazdu na wniosek właściciela dokonuje starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania lub siedzibę

Bardziej szczegółowo

b. orzeczenie psychologiczne potwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile jest wymagane,

b. orzeczenie psychologiczne potwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile jest wymagane, Biuletyn Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w Cieszynie http://bip.powiat.cieszyn.pl/cases/content/5915 Wydanie wtórnika i wymiana prawa jazdy (WKP-2) Szczegóły Kategoria sprawy Sprawa Komórka

Bardziej szczegółowo

Pytania i odpowiedzi związane z wydawaniem dowodu osobistego obowiązuje od 01 marca 2015 roku

Pytania i odpowiedzi związane z wydawaniem dowodu osobistego obowiązuje od 01 marca 2015 roku Pytania i odpowiedzi związane z wydawaniem dowodu osobistego obowiązuje od 01 marca 2015 roku 1. Jakie wymagane są dokumenty w związku z ubieganiem się o pierwszy dowód osobisty? wniosek o wydanie dowodu

Bardziej szczegółowo

Karta Informacyjna. Rejestracja pojazdu. I. Podstawa Prawna

Karta Informacyjna. Rejestracja pojazdu. I. Podstawa Prawna Starostwo Powiatowe w Mikołowie 43-190 Mikołów, ul. Zwirki i Wigury 4a telefon: +48 (32) 32 48 100 e-mail: kancelaria@powiat.mikolow.pl http://www.sip.mikolow.pl Karta Informacyjna KT - 1 Rejestracja pojazdu

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/1 REJESTRACJA NOWEGO POJAZDU ZAKUPIONEGO NA TERENIE POLSKI

KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/1 REJESTRACJA NOWEGO POJAZDU ZAKUPIONEGO NA TERENIE POLSKI Czynność: KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/1 REJESTRACJA NOWEGO POJAZDU ZAKUPIONEGO NA TERENIE POLSKI Rejestracja nowego pojazdu zakupionego na terenie Polski Organ właściwy: Starosta Sępoleński Podstawa prawna:

Bardziej szczegółowo

Karta załatwienia sprawy kierowanej do Starosty Krośnieńskiego. I. Miejsce załatwienia sprawy. Il. Miejsce złożenia dokumentów. III.

Karta załatwienia sprawy kierowanej do Starosty Krośnieńskiego. I. Miejsce załatwienia sprawy. Il. Miejsce złożenia dokumentów. III. Karta załatwienia sprawy kierowanej do Starosty Krośnieńskiego Pierwsza rejestracja pojazdu sprowadzonego z zagranicy na terenie kraju I. Miejsce załatwienia sprawy Starostwo Powiatowe w Krośnie Wydział

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUG. STAROSTWO POWIATOWE W RACIBORZU 47-400 RACIBÓRZ Pl. OKRZEI 4 tel. (32) 45 97 300, (32) 415 44 08 (centrala) fax.

KARTA USŁUG. STAROSTWO POWIATOWE W RACIBORZU 47-400 RACIBÓRZ Pl. OKRZEI 4 tel. (32) 45 97 300, (32) 415 44 08 (centrala) fax. KARTA USŁUG STAROSTWO POWIATOWE W RACIBORZU 47-400 RACIBÓRZ Pl. OKRZEI 4 tel. (32) 45 97 300, (32) 415 44 08 (centrala) fax. (32) 415 87 36 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI I TRANSPORTU I. TYTUŁ SPRAWY WYDANIE TABLIC

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUG NR 1 REFERAT SPRAW OBYWATELSKICH

KARTA USŁUG NR 1 REFERAT SPRAW OBYWATELSKICH Nazwa usługi: WYDANIE, WYMIANA I UNIEWAŻNIENIE DOWODU OSOBISTEGO Dowód osobisty jest dokumentem stwierdzającym tożsamość i obywatelstwo polskie osoby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych

Bardziej szczegółowo

WYDAWANIE DOWODÓW OSOBISTYCH W PRZYPADKU: WYMIANY, UTRATY, ZNISZCZENIA, UPŁYWU TERMINU WAŻNOŚCI

WYDAWANIE DOWODÓW OSOBISTYCH W PRZYPADKU: WYMIANY, UTRATY, ZNISZCZENIA, UPŁYWU TERMINU WAŻNOŚCI Urząd Miejski w Kluczborku Ul.Katowicka 1 46-200 Kluczbork tel. 077 418 14 81 fax.077 418 22 30 Karta usługi NR SO-12 WYDAWANIE DOWODÓW OSOBISTYCH W PRZYPADKU: WYMIANY, UTRATY, ZNISZCZENIA, UPŁYWU TERMINU

Bardziej szczegółowo

Urząd Miejski w Gliwicach

Urząd Miejski w Gliwicach Karty informacyjne Karty informacyjne -> Wydział Spraw Obywatelskich Dowód osobisty złożenie wniosku dla dziecka w wieku do 5 lat 1. Co powinienem wiedzieć? Wniosek o wydanie dowodu osobistego składa się

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/2 REJESTRACJA NOWEGO POJAZDU SPROWADZONEGO Z ZAGRANICY

KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/2 REJESTRACJA NOWEGO POJAZDU SPROWADZONEGO Z ZAGRANICY Czynność: Organ właściwy: Podstawa prawna: KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/2 REJESTRACJA NOWEGO POJAZDU SPROWADZONEGO Z ZAGRANICY Rejestracja nowego pojazdu sprowadzonego z zagranicy Starosta Sępoleński 1.Kodeks

Bardziej szczegółowo

Rejestracja pojazdów. Nr strony 1/5 KM.01

Rejestracja pojazdów. Nr strony 1/5 KM.01 K A R T A I N F O R M A C Y J N A Starostwo Powiatowe w Słupsku, ul. Szarych Szeregów 14, 76-200 Słupsk tel. + 48(0-59) 842-37-73, tel./fax: + 48(0-59) 842-71-11 e-mail: starostwo@powiat.slupsk.pl 1/5

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA. Wydawanie dowodów osobistych złożenie wniosku w formie elektronicznej.

KARTA INFORMACYJNA. Wydawanie dowodów osobistych złożenie wniosku w formie elektronicznej. KIUSC/12, ed.1, w.2 KARTA INFORMACYJNA Wydawanie dowodów osobistych złożenie wniosku w formie elektronicznej. Podstawa prawna: 1.Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.

Bardziej szczegółowo

Wydawanie dowodów osobistych

Wydawanie dowodów osobistych Wydawanie dowodów osobistych Dowód osobisty jest dokumentem stwierdzającym tożsamość osoby oraz poświadczającym obywatelstwo polskie. Prawo posiadania dowodu osobistego przysługuje każdemu obywatelowi

Bardziej szczegółowo

K A R T A I N F O R M A C Y J NA

K A R T A I N F O R M A C Y J NA K A R T A I N F O R M A C Y J NA Starostwo Powiatowe w Słupsku, ul. Szarych Szeregów 14, 76-200 Słupsk tel. + 48(0-59) 842-37-73, tel./fax: + 48(0-59) 842-71-11 e-mail: starostwo@powiat.slupsk.pl KM.01

Bardziej szczegółowo

Krasnystaw, ul. M. Konopnickiej 4 tel.: fax:

Krasnystaw, ul. M. Konopnickiej 4 tel.: fax: Urząd Gminy Krasnystaw 22-300 Krasnystaw, ul. M. Konopnickiej 4 tel.: 82 576 37 53 fax: 82 576 30 46 http://www.krasnystaw.ug.gov.pl e-mail:wojt@krasnystaw.ug.gov.pl KI. SO-02 Wersja nr 2 z dnia 10.12.2015r.

Bardziej szczegółowo

Urząd Gminy Dębno. Złożenie wniosku o wydanie dowodu osobistego

Urząd Gminy Dębno. Złożenie wniosku o wydanie dowodu osobistego Urząd Gminy Dębno Karta usługi: Wydawanie dowodów osobistych Szczegóły sprawy: Referat Wydział Edukacji, Spraw Społecznych i Obywatelskich Wola Dębińska 240, 32-852 Dębno I piętro, pokój nr 101 Telefon

Bardziej szczegółowo

WYDAWANIE I WYMIANA DOWODÓW OSOBISTYCH

WYDAWANIE I WYMIANA DOWODÓW OSOBISTYCH KARTA USŁUGI USC - 1 Urząd Gminy W Kuczborku-Osadzie WYDAWANIE I WYMIANA DOWODÓW OSOBISTYCH Wersja Nr 1 Data zatwierdzenia: Komórka organizacyjna: Tel./Faks: tel. 23 657-62-59 w.22 fax.657-62-59 KIEROWNIK

Bardziej szczegółowo

REJESTRACJA POJAZDU Z ZAGRANICY Uwaga: standardowe procedury nie wyczerpują katalogu wszystkich możliwych do zaistnienia przypadków - każda sprawa

REJESTRACJA POJAZDU Z ZAGRANICY Uwaga: standardowe procedury nie wyczerpują katalogu wszystkich możliwych do zaistnienia przypadków - każda sprawa REJESTRACJA POJAZDU Z ZAGRANICY Uwaga: standardowe procedury nie wyczerpują katalogu wszystkich możliwych do zaistnienia przypadków - każda sprawa rozpatrywana jest odrębnie i w indywidualnych przypadkach

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUG ZŁOŻENIE WNIOSKU O WYDANIE DOWODU OSOBISTEGO W POSTACI PAPIEROWEJ

KARTA USŁUG ZŁOŻENIE WNIOSKU O WYDANIE DOWODU OSOBISTEGO W POSTACI PAPIEROWEJ Urząd Gminy w Kwilczu ul. Kardynała Stefana Wyszyńskiego 23, 64-420 Kwilcz tel. 61 29 15 065, fax. 61 29 15 264 KARTA USŁUG ZŁOŻENIE WNIOSKU O WYDANIE DOWODU OSOBISTEGO W POSTACI PAPIEROWEJ Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUGI. Urząd Gminy Wiśniowa. Wydawanie dowodów osobistych

KARTA USŁUGI. Urząd Gminy Wiśniowa. Wydawanie dowodów osobistych KARTA USŁUGI Nr karty SG.1611.11.2016.ED Urząd Gminy Wiśniowa Data wydania: 28.01.2016 r. NAZWA USŁUGI Wydawanie dowodów osobistych OPIS SPRAWY/ZADANIA KOGO DOTYCZY Wydanie dowodu osobistego to czynność

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUGI WYDANIE LUB WYMIANA DOWODU OSOBISTEGO. Referat Spraw Obywatelskich i Działalności Gospodarczej

KARTA USŁUGI WYDANIE LUB WYMIANA DOWODU OSOBISTEGO. Referat Spraw Obywatelskich i Działalności Gospodarczej KARTA USŁUGI WYDANIE LUB WYMIANA DOWODU OSOBISTEGO Wersja Nr Urząd Gminy Dopiewo Data zatwierdzenia: 01.08.2011r. Komórka organizacyjna: Referat Spraw Obywatelskich i Działalności Gospodarczej I. WYMAGANE

Bardziej szczegółowo

Rejestracja pojazdu nowego.

Rejestracja pojazdu nowego. Rejestracja pojazdu nowego. Przerejestrowanie pojazdu z terenu Powiatu Krośnieńskiego. Przerejestrowanie pojazdu zarejestrowanego w innym powiecie. I. Miejsce załatwienia sprawy Starostwo Powiatowe w Krośnie

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUGI Starostwo Powiatowe w Siemiatyczach

KARTA USŁUGI Starostwo Powiatowe w Siemiatyczach KARTA USŁUGI Starostwo Powiatowe w Siemiatyczach ul. Legionów Piłsudskiego 3, 17-300 Siemiatycze tel. (085) 65-66-500, fax (085) 65-66-501 www.siemiatycze.pl, e-mail: powiat@siemiatycze.pl Wersja: 1 KD.0143.1.1.2013

Bardziej szczegółowo

WYDANIE DOWODU OSOBISTEGO PO RAZ PIERWSZY DZIECKU W WIEKU DO 13 LAT

WYDANIE DOWODU OSOBISTEGO PO RAZ PIERWSZY DZIECKU W WIEKU DO 13 LAT Urząd Miejski w Kluczborku Ul.Katowicka 1 46-200 Kluczbork tel. 077 418 14 81 fax.077 418 22 30 Karta usługi NR SO-9 WYDANIE DOWODU OSOBISTEGO PO RAZ PIERWSZY DZIECKU W WIEKU DO 13 LAT MIEJSCE ZŁOŻENIA

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O WARUNKACH REJESTRACJI POJAZDÓW

INFORMACJA O WARUNKACH REJESTRACJI POJAZDÓW INFORMACJA O WARUNKACH REJESTRACJI POJAZDÓW ORGANY WŁAŚCIWE DO REJESTRACJI POJAZDÓW Rejestracji pojazdu na wniosek właściciela dokonuje starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania lub siedzibę

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zasady ruchu granicznego po 1 maja

Podstawowe zasady ruchu granicznego po 1 maja Podstawowe zasady ruchu granicznego po 1 maja Od dnia 1 maja 2004 r., tj. w dniu wejścia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej na granicy zewnętrznej Polski (w woj. podlaskim z Białorusią) kontrola

Bardziej szczegółowo

Wydanie dowodu osobistego po raz pierwszy osobie, która otrzymała obywatelstwo polskie

Wydanie dowodu osobistego po raz pierwszy osobie, która otrzymała obywatelstwo polskie Wydanie dowodu osobistego po raz pierwszy osobie, która otrzymała obywatelstwo polskie Urząd Miasta Gdyni Wydział Spraw Obywatelskich Referat Dowodów Osobistych Adres: Al. Marszałka Piłsudskiego 52/54,

Bardziej szczegółowo

KM-8. URZĄD MIASTA KRAKOWA Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców

KM-8. URZĄD MIASTA KRAKOWA Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców KM-8 URZĄD MIASTA KRAKOWA Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców Wpis w prawie jazdy potwierdzający odbycie kwalifikacji wstępnej lub szkolenia okresowego (wymiana prawa jazdy) Dokumenty od wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIASTA NOWY TARG

URZĄD MIASTA NOWY TARG URZĄD MIASTA NOWY TARG Wydział Spraw Społecznych tel. (18) 26 11 200, w. 272;e-mail: umnt@um.nowytarg.pl Zadanie nr 1 Wydawanie dowodów osobistych (JZS_SP_018/01) Kogo dotyczy Wymagane dokumenty Osób wyrabiających

Bardziej szczegółowo

TARYFA OPŁAT KONSULARNYCH. Wysokość opłaty w USD Czynności paszportowe

TARYFA OPŁAT KONSULARNYCH. Wysokość opłaty w USD Czynności paszportowe TARYFA OPŁAT KONSULARNYCH Załącznik do rozporządzenia Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 23.4.213 r. Pozycja Rodzaj czynności Wysokość opłaty w USD 1 2 3 1.1 Wydanie paszportu 1. Czynności paszportowe

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/6 REJESTRACJA POJAZDU ZAREJESTROWANEGO NA TERENIE POLSKI

KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/6 REJESTRACJA POJAZDU ZAREJESTROWANEGO NA TERENIE POLSKI Czynność: KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/6 REJESTRACJA POJAZDU ZAREJESTROWANEGO NA TERENIE POLSKI Rejestracja pojazdu zarejestrowanego na terenie Polski Organ właściwy: Starosta Sępoleński Podstawa prawna:

Bardziej szczegółowo

1. Pojazd zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

1. Pojazd zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: Starostwo Powiatowe w Żninie ul. Potockiego 1, 88-400 Żnin tel. +48 52 30 31 100, fax +48 52 30 31 302 bip: http://www.bip.powiatzninski.pl/, internet: http://www.znin.pl, e-mail: powiat@znin.pl KARTA

Bardziej szczegółowo

OBOWIĄZEK MELDUNKOWY CUDZOZIEMCÓW

OBOWIĄZEK MELDUNKOWY CUDZOZIEMCÓW OBOWIĄZEK MELDUNKOWY CUDZOZIEMCÓW 1. Cudzoziemiec będący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, obywatelem państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) strony

Bardziej szczegółowo

ZŁOŻENIE WNIOSKU O WYDANIE DOWODU OSOBISTEGO W POSTACI ELEKTRONICZNEJ Podstawa prawna

ZŁOŻENIE WNIOSKU O WYDANIE DOWODU OSOBISTEGO W POSTACI ELEKTRONICZNEJ Podstawa prawna Urząd Gminy w Kwilczu ul. Kardynała Stefana Wyszyńskiego 23, 64-420 Kwilcz tel. 61 29 15 065, fax. 61 29 15 264 KARTA USŁUG ZŁOŻENIE WNIOSKU O WYDANIE DOWODU OSOBISTEGO W POSTACI ELEKTRONICZNEJ Podstawa

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUG KU/ELiDO/10 WYDANIE ORAZ WYMIANA DOWODU OSOBISTEGO. Biuro ewidencji ludności i dowodów osobistych

KARTA USŁUG KU/ELiDO/10 WYDANIE ORAZ WYMIANA DOWODU OSOBISTEGO. Biuro ewidencji ludności i dowodów osobistych KARTA USŁUG KU/ELiDO/10 Nazwa usługi: Komórka organizacyjna: Odpowiedzialny za usługę: Nr pokoju: Nr telefonu: e-mail: Wymagane dokumenty: Opłaty: Termin realizacji: WYDANIE ORAZ WYMIANA DOWODU OSOBISTEGO

Bardziej szczegółowo

I. WYMAGANE DOKUMENTY

I. WYMAGANE DOKUMENTY UZYSKANIE, WYMIANA I ODBIÓR DOWODU OSOBISTEGO ZGŁOSZENIE UTRATY LUB USZKODZENIA DOWODU OSOBISTEGO Komórka organizacyjna: Odpowiedzialny za usługę: Nr pokoju: Nr telefonu: e-mail: Referat Organizacyjny

Bardziej szczegółowo

ZAŁATWIENIE SPRAWY DOWODY OSOBISTEGO

ZAŁATWIENIE SPRAWY DOWODY OSOBISTEGO ZAŁATWIENIE SPRAWY DOWODY OSOBISTEGO 1. Podstawa Prawna ustawa z dnia 6 sierpnia 2010r. o dowodach osobistych (Dz. U. z 2010r. Nr 167, poz. 1131) rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 stycznia

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PRAWNA REJESTRACJI POJAZDÓW (m.in.):

PODSTAWA PRAWNA REJESTRACJI POJAZDÓW (m.in.): PODSTAWA PRAWNA REJESTRACJI POJAZDÓW (m.in.): 1. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) W szczególności: Art. 72, 73, 74, 78, 81. 2. Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Rejestracja i wyrejestrowanie pojazdu

Rejestracja i wyrejestrowanie pojazdu Rejestracja i wyrejestrowanie pojazdu 2013.01.11 12:10 wp.pl fot. PAP/Tomasz Gzell Poszukiwaniu i kupnu samochodu towarzyszą najczęściej duże emocje. Łatwo wtedy zapomnieć o urzędowych obowiązkach, a ich

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIEJSKI W ŁAZISKACH GÓRNYCH Wydział Spraw Obywatelskich Plac Ratuszowy 1, Łaziska Górne tel.

URZĄD MIEJSKI W ŁAZISKACH GÓRNYCH Wydział Spraw Obywatelskich Plac Ratuszowy 1, Łaziska Górne   tel. URZĄD MIEJSKI W ŁAZISKACH GÓRNYCH e-mail: so@laziska.pl tel.: (32) 224-80-16 Sprawa Podstawa prawna II. procedura Wymiana dowodu osobistego z powodu zmiany danych zawartych w dowodzie osobistym 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Karta Usługi. Referat ds. Rejestracji Pojazdów i Praw Jazdy. Stanowisko: Rejestracja Pojazdów

Karta Usługi. Referat ds. Rejestracji Pojazdów i Praw Jazdy. Stanowisko: Rejestracja Pojazdów Włodzimierz Ślósarczyk tel. 68 479 06 65 Rejestracja pojazdów sprowadzonych z za granicy Samochód osobowy, ciężarowy, ciągnik siodłowy, samochód specjalny kempingowy 256 zł- opłata administracyjna + opłata

Bardziej szczegółowo

Pierwsza rejestracja w kraju pojazdów sprowadzonych z zagranicy

Pierwsza rejestracja w kraju pojazdów sprowadzonych z zagranicy Pierwsza rejestracja w kraju pojazdów sprowadzonych z zagranicy Starostwo Powiatowe w Krakowie KARTA INFORMACYJNA 1. Tytuł Pierwsza rejestracja w kraju pojazdów sprowadzonych z zagranicy, dla mieszkańców

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUG NR SO/46 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO

KARTA USŁUG NR SO/46 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO Strona nr 1 1. Nazwa usługi: Czasowe wycofanie pojazdu z ruchu 2. Podstawa prawna: 1) Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U.2013.267). 2) Ustawa

Bardziej szczegółowo

Wymiana dowodu osobistego

Wymiana dowodu osobistego Wymiana dowodu osobistego 1. Pobierz, wydrukuj i wypełnij wniosek o wydanie dowodu osobistego. 2. Do wniosku dołącz: a. aktualną fotografię, b. dotychczas posiadany dowód osobisty, a w przypadku jego utraty,

Bardziej szczegółowo

TARYFA OPŁAT KONSULARNYCH

TARYFA OPŁAT KONSULARNYCH TARYFA OPŁAT KONSULARNYCH Sporządzona na podstawie Rozporządzenia Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 23.04.2013 r. Pozycja Rodzaj czynności Wysokość opłaty w USD 1 2 3 1. Czynności paszportowe 1.01 Wydanie

Bardziej szczegółowo

Edycja A wg stanu na dzień 10 05 2010

Edycja A wg stanu na dzień 10 05 2010 Edycja A wg stanu na dzień 10 05 2010 STAROSTWO POWIATOWE W JAŚLE ul. Rynek 18, 38-200 Jasło tel./fax. 013 4463189 centrala: tel. fax 013 4483410, 4483420 www.powiat.iaslo.pl KARTA INFORMACYJNA Wymiana

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna nr SO-II Przedłużenie wizy Schengen lub wizy krajowej

Karta informacyjna nr SO-II Przedłużenie wizy Schengen lub wizy krajowej Strona 1 z 5 PRZEDŁUŻENIEWIZY SCHENGEN LUB WIZY KRAJOWEJ WYDZIAŁ SPRAW OBYWATELSKICH I CUDZOZIEMCÓW STANOWISKO: PIĘTRO: DS. CUDZOZIEMCÓW Parter TELEFON: (95) 7 115 709 (95) 7 115 554 (95) 7 115 697 FAKS:

Bardziej szczegółowo

Urząd Miejski w Gliwicach

Urząd Miejski w Gliwicach Karty informacyjne Karty informacyjne -> Wydział Spraw Obywatelskich Zameldowanie na pobyt czasowy 1. Co powinienem wiedzieć? Obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany

Bardziej szczegółowo

Urząd Miejski w Żarowie ul. Zamkowa 2, 58-130 Żarów tel: 858 04 08, 858 05 89, http://www.um.zarow.pl, http://bip.zarow.dolnyslask.

Urząd Miejski w Żarowie ul. Zamkowa 2, 58-130 Żarów tel: 858 04 08, 858 05 89, http://www.um.zarow.pl, http://bip.zarow.dolnyslask. Urząd Miejski w Żarowie ul. Zamkowa 2, 58-130 Żarów tel: 858 04 08, 858 05 89, http://www.um.zarow.pl, http://bip.zarow.dolnyslask.pl Nazwa usługi Podstawa prawna Wymagane dokumenty WYDAWANIE DOWODÓW OSOBISTYCH

Bardziej szczegółowo

SA - 05 URZĄD GMINY CZARNA. Zameldowanie cudzoziemca na pobyt stały lub czasowy MIEJSCE ZAŁATWIENIA SPRAWY

SA - 05 URZĄD GMINY CZARNA. Zameldowanie cudzoziemca na pobyt stały lub czasowy MIEJSCE ZAŁATWIENIA SPRAWY URZĄD GMINY CZARNA SA - 05 Zameldowanie cudzoziemca na pobyt stały lub czasowy MIEJSCE ZAŁATWIENIA SPRAWY Urząd Gminy Czarna Referat Administracji i Spraw Społecznych Stanowisko ds. ewidencji ludności

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUGI. Złożenie wniosku o wydanie dokumentu paszportowego dla osoby małoletniej

KARTA USŁUGI. Złożenie wniosku o wydanie dokumentu paszportowego dla osoby małoletniej DOLNOŚLĄSKI URZĄD WOJEWÓDZKI we WROCŁAWIU Co chcę załatwić? Kogo dotyczy? Co przygotować? Jakie dokumenty muszę wypełnić? Jak wypełnić dokumenty? Ile muszę zapłacić? KARTA USŁUGI Złożenie wniosku o wydanie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 16 sierpnia 2010 r. w sprawie dokumentów paszportowych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 16 sierpnia 2010 r. w sprawie dokumentów paszportowych Dz.U.10.152.1026 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 16 sierpnia 2010 r. w sprawie dokumentów paszportowych (Dz. U. z dnia 20 sierpnia 2010 r.) Na podstawie art. 20 ust.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O ZMIANACH W EWIDENCJI LUDNOŚCI:

INFORMACJE O ZMIANACH W EWIDENCJI LUDNOŚCI: Wydział Polityki Społecznej Urzędu Miejskiego w Kozienicach informuje, że od dnia 01.03.2015r. weszły w życie nowe przepisy ustaw o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W związku z tym obowiązują

Bardziej szczegółowo

REJESTRACJA CZASOWA POJAZDU NA WNIOSEK WŁAŚCICIELA POJAZDU

REJESTRACJA CZASOWA POJAZDU NA WNIOSEK WŁAŚCICIELA POJAZDU REJESTRACJA CZASOWA POJAZDU NA WNIOSEK WŁAŚCICIELA POJAZDU REJESTRACJA CZASOWA POJAZDU NA WNIOSEK WŁAŚCICIELA POJAZDU Podstawa prawna Ustawa z dnia 20 czerwca 1997r.- Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA. Starostwo Powiatowe w Krakowie

KARTA INFORMACYJNA. Starostwo Powiatowe w Krakowie Starostwo Powiatowe w Krakowie 1. Tytuł KARTA INFORMACYJNA Igołomia - Wawrzeńczyce, Iwanowice, Kocmyrzów - Luborzyca, Liszki, Michałowice, Skała, Słomniki, Sułoszowa, Wielka Wieś, Zielonki Jednostka/ osoba

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUG NR SO/48 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO

KARTA USŁUG NR SO/48 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO KARTA USŁUG NR SO/4 Strona nr 1 1. Nazwa usługi: Wydanie wtórnika dowodu rejestracyjnego 2. Podstawa prawna: 1) Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity:

Bardziej szczegółowo

Urząd Miejski w Gliwicach

Urząd Miejski w Gliwicach Karty informacyjne Karty informacyjne -> Wydział Komunikacji Przedłużenie ważności pozwolenia tramwajowego 1. Co powinienem wiedzieć? Osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/5 REJESTRACJA POJAZDU ZŁOŻONEGO SAMODZIELNIE (TYPU SAM)

KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/5 REJESTRACJA POJAZDU ZŁOŻONEGO SAMODZIELNIE (TYPU SAM) Czynność: KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/5 REJESTRACJA POJAZDU ZŁOŻONEGO SAMODZIELNIE (TYPU SAM) Rejestracja pojazdu złożonego samodzielnie (typu SAM) Organ właściwy: Starosta Sępoleński Podstawa prawna:

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/14 CZASOWA REJESTRACJA POJAZDU NA WNIOSEK WŁAŚCICIELA

KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/14 CZASOWA REJESTRACJA POJAZDU NA WNIOSEK WŁAŚCICIELA Czynność: KARTA INFORMACYJNA NR KI/KD/14 CZASOWA REJESTRACJA POJAZDU NA WNIOSEK WŁAŚCICIELA Czasowa rejestracja pojazdu na wniosek właściciela Organ właściwy: Starosta Sępoleński Podstawa prawna: 1. Kodeks

Bardziej szczegółowo

Wydanie E wg stanu na dzień 19-01-2013 KARTA INFORMACYJNA. Rejestracja pojazdu sprowadzonego z zagranicy

Wydanie E wg stanu na dzień 19-01-2013 KARTA INFORMACYJNA. Rejestracja pojazdu sprowadzonego z zagranicy Wydanie E wg stanu na dzień 19-01-2013 STAROSTWO POWIATOWE W JAŚLE ul. Rynek 18, 38-200 Jasło tel/fax. 013 4463189 centrala: tel/fax 013 4483410, 4483420 www.powiat.jaslo.pl KARTA INFORMACYJNA Rejestracja

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUG NR SO/47 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO

KARTA USŁUG NR SO/47 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO Strona nr 1 1. Nazwa usługi: Wymiana dowodu rejestracyjnego z powodu braku miejsca na wpisy. Podstawa prawna: 1) Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity:

Bardziej szczegółowo

REJESTRACJA NOWEGO POJAZDU. Wydział Komunikacji w Zielonej Górze i Delegatura w Sulechowie (w zależności od miejsca zamieszkania)

REJESTRACJA NOWEGO POJAZDU. Wydział Komunikacji w Zielonej Górze i Delegatura w Sulechowie (w zależności od miejsca zamieszkania) Miejsce załatwiania sprawy REJESTRACJA NOWEGO POJAZDU Wydział Komunikacji w Zielonej Górze i Delegatura w Sulechowie (w zależności od miejsca zamieszkania) Wymagane dokumenty - wypełniony wniosek o rejestrację

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. o zmianie ustawy o dokumentach paszportowych oraz ustawy o opłacie skarbowej

U S T A W A. o zmianie ustawy o dokumentach paszportowych oraz ustawy o opłacie skarbowej Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o dokumentach paszportowych oraz ustawy o opłacie skarbowej Art. 1. W ustawie z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1027 oraz

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUG NR SO/76 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO

KARTA USŁUG NR SO/76 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO Strona nr 1 1. Nazwa usługi: Rejestracja pojazdu używanego zakupionego w Polsce. Podstawa prawna: 1) Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U.013.67).

Bardziej szczegółowo

Pierwsza rejestracja pojazdu sprowadzonego z zagranicy.

Pierwsza rejestracja pojazdu sprowadzonego z zagranicy. Karta usługi nr KT.03 Nazwa zadania Pierwsza rejestracja pojazdu sprowadzonego z zagranicy Starostwo Powiatowe w Zwoleniu Opis sprawy / zadania Wymagane dokumenty Kartę nadzoruje: Wydział Komunikacji i

Bardziej szczegółowo

Przyjęcie wniosku w sprawie prawa jazdy i jego realizacja

Przyjęcie wniosku w sprawie prawa jazdy i jego realizacja KARTA USŁUGI K -21 Urząd Miasta Olsztyn Komórka organizacyjna: Przyjęcie wniosku w sprawie prawa jazdy i jego realizacja Wydział Komunikacji referat ds. uprawnień do kierowania pojazdami Tel./Fax: 0-89

Bardziej szczegółowo

STAROSTWO POWIATOWE W JAŚLE ul. Rynek 18, 38-200 Jasło tel/fax. 013 4463189 centrala: tel/fax 013 4483410, 4483420 www.powiat.jaslo.

STAROSTWO POWIATOWE W JAŚLE ul. Rynek 18, 38-200 Jasło tel/fax. 013 4463189 centrala: tel/fax 013 4483410, 4483420 www.powiat.jaslo. Wydanie D wg stanu na dzień 07-06-2012 STAROSTWO POWIATOWE W JAŚLE ul. Rynek 18, 38-200 Jasło tel/fax. 013 4463189 centrala: tel/fax 013 4483410, 4483420 www.powiat.jaslo.pl KARTA INFORMACYJNA Rejestracja

Bardziej szczegółowo

Wyrejestrowanie stałe pojazdu

Wyrejestrowanie stałe pojazdu Wyrejestrowanie stałe pojazdu I. Miejsce załatwienia sprawy Starostwo Powiatowe w Krośnie Wydział Komunikacji i Transportu Krosno ul. Bieszczadzka 1 I piętro, pokój 136 tel. 013 43 75 729 fax.013 43 75

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta i Gminy w Daleszycach, Pl. Staszica Daleszyce

Urząd Miasta i Gminy w Daleszycach, Pl. Staszica Daleszyce Urząd Miasta i Gminy w Daleszycach Pl. Staszica 9 26-021 Daleszyce Tel.: (41) 317-16-94 Fax: (41) 317-16-93 e-mail: kancelaria@daleszyce.pl gmina@daleszyce.pl Opracował(a): Obowiązuje od: Zatwierdził:

Bardziej szczegółowo

Wydział Komunikacji i Paszportów- Pierwsza rejestracja w kraju pojazdu sprowadzonego z zagranicy

Wydział Komunikacji i Paszportów- Pierwsza rejestracja w kraju pojazdu sprowadzonego z zagranicy Wydział Komunikacji i Paszportów- Pierwsza rejestracja w kraju pojazdu sprowadzonego z zagranicy Wydział Komunikacji i Paszportów - Pierwsza rejestracja w kraju pojazdu sprowadzonego z zagranicy Jednostka

Bardziej szczegółowo

Obowiązek meldunkowy Zameldowanie na pobyt stały

Obowiązek meldunkowy Zameldowanie na pobyt stały Obowiązek meldunkowy Zameldowanie na pobyt stały Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W tym samym czasie można mieć tylko jedno

Bardziej szczegółowo

Komenda Główna Straży Granicznej

Komenda Główna Straży Granicznej Komenda Główna Straży Granicznej Źródło: http://www.strazgraniczna.pl/pl/niezbednik-podroznego/najczesciej-zadawane-py/1799,najczesciej-zadawane-pyt ania.html Wygenerowano: Niedziela, 5 marca 2017, 19:10

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW ZAGRANICZNYCH 1) z dnia 18 maja 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat konsularnych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW ZAGRANICZNYCH 1) z dnia 18 maja 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat konsularnych 6 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW ZAGRANICZNYCH 1) z dnia 18 maja 11 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat konsularnych Na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUG NR SO/49 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO

KARTA USŁUG NR SO/49 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO Strona nr 1 1. Nazwa usługi: Wydanie wtórnika karty pojazdu. Podstawa prawna: 1) Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U.013.67). ) Ustawa z dnia 0

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUGI ZEZWOLENIE NA POBYT CZASOWY 1/1

KARTA USŁUGI ZEZWOLENIE NA POBYT CZASOWY 1/1 1/1 Przedmiot sprawy Kogo dotyczy? O udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy można ubiegać się, jeżeli zachodzą okoliczności uzasadniające zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres

Bardziej szczegółowo

1. Jak powinno wyglądać zdjęcie do prawa jazdy?

1. Jak powinno wyglądać zdjęcie do prawa jazdy? Referat Komunikacji Data publikacji: czwartek, 09 luty 2017 Data modyfikacji: wtorek, 21 luty 2017 Symbol sprawy: DRK Sprawa: Zadawane pytania Referat: Zadawane pytania 1. Jak powinno wyglądać zdjęcie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 sierpnia 2012 r. Poz Rozporządzenie. z dnia 7 sierpnia 2012 r.

Warszawa, dnia 14 sierpnia 2012 r. Poz Rozporządzenie. z dnia 7 sierpnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 sierpnia 2012 r. Poz. 928 Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie określenia wzoru formularza

Bardziej szczegółowo

Jestem obywatelem Unii Europejskiej i będę przebywał w Polsce dłużej niż 3 miesiące

Jestem obywatelem Unii Europejskiej i będę przebywał w Polsce dłużej niż 3 miesiące Źródło: http://www.mazowieckie.pl/pl/dla-klienta/cudzoziemcy/rejestracja-obywateli-u/rejestracja-obywatela/14801,rejestracja-obyw atela-ue.html Wygenerowano: Wtorek, 25 lipca 2017, 17:14 Jestem obywatelem

Bardziej szczegółowo

ZEZWOLENIE NA POBYT STAŁY CUDZOZIEMIEC POSIADAJĄCY WAŻNA KARTĘ POLAKA

ZEZWOLENIE NA POBYT STAŁY CUDZOZIEMIEC POSIADAJĄCY WAŻNA KARTĘ POLAKA ZEZWOLENIE NA POBYT STAŁY CUDZOZIEMIEC POSIADAJĄCY WAŻNA KARTĘ POLAKA 1. MIEJSCE ZŁOŻENIA WNIOSKU Podlaski Urząd Wojewódzki w Białymstoku Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców ul. Mickiewicza 3 pok.

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUG NR SO/45 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO

KARTA USŁUG NR SO/45 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO Strona nr 1 1. Nazwa usługi: Wyrejestrowanie pojazdu z powodu wywozu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę. Podstawa prawna: 1) Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUG NR SO/26 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO

KARTA USŁUG NR SO/26 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO Strona nr 1 1. Nazwa usługi: Wydanie wtórnika tablic rejestracyjnych 2. Podstawa prawna: 1) Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U.2013.267). 2) Ustawa

Bardziej szczegółowo

Urząd Miejski w Gliwicach

Urząd Miejski w Gliwicach Karty informacyjne Karty informacyjne -> Wydział Komunikacji Zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem po ustaniu przyczyn jego zatrzymania 1. Co powinienem wiedzieć? Prawo

Bardziej szczegółowo

Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców. Siedziba Oddziału: Opole, ul. Ozimska 19, piętro II. Godziny przyjęć klientów w Oddziale Paszportów:

Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców. Siedziba Oddziału: Opole, ul. Ozimska 19, piętro II. Godziny przyjęć klientów w Oddziale Paszportów: Dokument został wygenerowany na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego. Paszport - wydanie paszportu osobie małoletniej Opolski Urząd Wojewódzki Karta Usługi paszport -

Bardziej szczegółowo

ZEZWOLENIE NA POBYT CZASOWY KRÓTKOTRWAŁY POBYT CUDZOZIEMCA NA TERYTORIUM RP

ZEZWOLENIE NA POBYT CZASOWY KRÓTKOTRWAŁY POBYT CUDZOZIEMCA NA TERYTORIUM RP ZEZWOLENIE NA POBYT CZASOWY KRÓTKOTRWAŁY POBYT CUDZOZIEMCA NA TERYTORIUM RP 1. MIEJSCE ZŁOŻENIA WNIOSKU Podlaski Urząd Wojewódzki w Białymstoku Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców ul. Mickiewicza

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 sierpnia 2012 r. Poz Rozporządzenie. z dnia 7 sierpnia 2012 r.

Warszawa, dnia 14 sierpnia 2012 r. Poz Rozporządzenie. z dnia 7 sierpnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 sierpnia 2012 r. Poz. 927 Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie określenia wzoru formularza

Bardziej szczegółowo

OPŁATY KONSULARNE. I. Czynności paszportowe

OPŁATY KONSULARNE. I. Czynności paszportowe OPŁATY KONSULARNE Poz. Rodzaj czynności Wysokość opłaty w 1 2 3 I. Czynności paszportowe 1 Przyjęcie i rozpatrzenie wniosku oraz potwierdzenie danych osobowych w sprawie o wydanie paszportu lub paszportu

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUG NR SO/78 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO

KARTA USŁUG NR SO/78 WYDZIAŁ KOMUNIKACJI, BEZPIECZEŃSTWA OBYWATELI I ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO Strona nr 1 1. Nazwa usługi: Rejestracja pojazdu nowego zakupionego za granicą. Podstawa prawna: 1) Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U.013.67).

Bardziej szczegółowo

Miejsce załatwienia sprawy Urząd Gminy Golub-Dobrzyń. Referat Ewidencji Ludności. Ul. Plac Tysiąclecia 25. 87-400 Golub-Dobrzyń

Miejsce załatwienia sprawy Urząd Gminy Golub-Dobrzyń. Referat Ewidencji Ludności. Ul. Plac Tysiąclecia 25. 87-400 Golub-Dobrzyń Miejsce załatwienia sprawy Urząd Gminy Golub-Dobrzyń Referat Ewidencji Ludności Ul. Plac Tysiąclecia 25 87-400 Golub-Dobrzyń Obsługa mieszkańców pokój nr.3 Tel. 56 683 54 00 531 459 287 e-mail: m.orzechowska@uggolub-dobrzyn.pl

Bardziej szczegółowo

Legalizacja pobytu obywateli Unii Europejskiej w Polsce.

Legalizacja pobytu obywateli Unii Europejskiej w Polsce. Legalizacja pobytu obywateli Unii Europejskiej w Polsce. Jednostka publikująca kartę Karta informacyjna Legalizacja pobytu obywateli Unii Europejskiej w Polsce. Kartę nadzoruje Wydział Spraw Obywatelskich

Bardziej szczegółowo

Dowód osobisty - Informacje Ogólne

Dowód osobisty - Informacje Ogólne Dowód osobisty - Informacje Ogólne Czym jest i do czego uprawnia dowód osobisty Akty prawne dotyczące dowodów osobistych Obowiązek / prawo posiadania dowodu osobistego Informacje zamieszczane w dowodzie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH (1) z dnia 29 stycznia 2015 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH (1) z dnia 29 stycznia 2015 r. Dz.U.2015.212 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH (1) z dnia 29 stycznia 2015 r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz sposobu i trybu postępowania w sprawach wydawania dowodów osobistych, ich

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 maja 2015 r. Poz. 681 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH 1) z dnia 15 maja 2015 r.

Warszawa, dnia 15 maja 2015 r. Poz. 681 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH 1) z dnia 15 maja 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 15 maja 2015 r. Poz. 681 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH 1) z dnia 15 maja 2015 r. w sprawie opłaty ewidencyjnej stanowiącej przychód

Bardziej szczegółowo