SPOŁECZEŃSTWO PRZYSZŁOŚCI A TRWAŁY ROZWÓJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SPOŁECZEŃSTWO PRZYSZŁOŚCI A TRWAŁY ROZWÓJ"

Transkrypt

1 SPOŁECZEŃSTWO PRZYSZŁOŚCI A TRWAŁY ROZWÓJ

2

3 POLSKA AKADEMIA NAUK KOMITET PROGNOZ POLSKA 2000 PLUS Lesław Michnowski SPOŁECZEŃSTWO PRZYSZŁOŚCI A TRWAŁY ROZWÓJ Cybernetyczne spojrzenie na przyszłość świata VISION OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT SOCIETY Warszawa 2006

4 Polska Akademia Nauk, Kancelaria PAN Komitet Prognoz Polska 2000 Plus przy Prezydium PAN adres: Pl. Defilad 1, Warszawa, Pałac Kultury i Nauki, piętro XXIII, pokój 2321, tel/fax (0 22) Publikacja dofinansowana przez PAN ze środków na działalność wspierającą badania uzyskanych z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego Copyright: Lesław Michnowski, Komitet Prognoz Polska 2000 Plus Opracowanie graficzne Agnieszka Miłaszewicz ISBN Druk i oprawa: Warszawska Drukarnia Naukowa PAN

5 SPIS TREŚCI Od wydawcy.. 9 Wstęp. 10 ROZDZIAŁ I. DIAGNOZA, KRYZYS GLOBALNY PRZED KTÓRYM STOIMY Globalny kryzys, czy nadal rozwój? Ostrzeżenie U-Thanta z perspektywy lat Forrestera stara i nowa diagnoza Po trzydziestu latach trzy scenariusze Meadowsów Niedostosowanie do życia w stanie zmian i ryzyka Chiny i Indie czynnikiem równowagi czy też nierównowagi w gospodarce światowej? Przyczyny i konsekwencje neoliberalizmu ROZDZIAŁ II. TRWAŁY ROZWÓJ CELEM STRATEGICZNYM ONZ I UE Dwa stanowiska wobec zagrożeń dla świata Formy i postacie współczesnego darwinizmu społecznego Amerykańskie oceny procesu globalizacji Organizacja Narodów Zjednoczonych jako inicjator trwałego rozwoju Unia Europejska a trwały rozwój Nauczanie społeczne Jana Pawła II a trwały rozwój Odpowiedzialność świata nauki 109 ROZDZIAŁ III. MODEL JAKO CYBERNETYCZNY WKŁAD DO WALKI Z ZAGROŻENIAMI Analiza systemowa jako podstawa projektowania wizji przyszłości Świata 112

6 a 2. Model przekraczanie granic a) Granica inercyjna b) Granica obronno-środowiskowa c) Granica katastroficzna Rozwój trwały alternatywą wyhamowania rozwoju 136 ROZDZIAŁ IV. EKOHUMANISTYCZNE SPOŁECZEŃSTWO INOFORMA- CYJNE PRZYSZŁOŚCIĄ ŚWIATA Informacyjne podstawy trwałego rozwoju Projektowanie wizyjne jako wyraz potrzeby myślenia o przyszłości i podstawa trwałego rozwoju Praca dla życia w stanie zmian i ryzyka Mierniki trwałego rozwoju Model gospodarki trwałego rozwoju Polskie inicjatywy na rzecz trwałego rozwoju ROZDZIAŁ V. ZARYS STRATEGII TRWAŁEGO ROZWOJU Cele strategii Co jest najważniejsze? Co jest najpilniejsze?. 211 ROZDZIAŁ VI. PODSTAWOWE WNIOSKI Literatura uzupełniająca 224 ANEKS. MODELOWANIE KONCEPTUALNE W KSZTAŁTOWANIU TRWAŁEGO ROZWOJU Streszczenie w języku angielskim

7 CONTENTS Foreword 9 Preface CHAPTER I. DIAGNOSIS, GLOBAL CRISIS WE HAVE TO CONFRONT WITH Global crisis or still development? U-Thant warning after years Old and new diagnosis of Forrester After 30 years three scenarios of Meadowss Unfitness to life in state of change and risk China and India as factors of stability or unstability of world economy? Causes and results of neoliberalism.. 58 CHARTER II. SUSTAINABLE DEVELOPMENT AS UN AND EU STRATEGIC GOAL Two approaches in the face of dangers for the world 62 2 Forms and kinds of contemporary social Darwinism American opinions of globalization United Nations Organization as sustainable development idea creatot , European Union and sustainable development John Paull II social learning and sustainable developmey Responsibilty of scientists. 109 CHAPTER III. MODEL AS CYBERNETIC CONTRIBUTION INTO DANGERS OVERCOMING System model analysis as base for world vision designing and limits to growth overcoming

8 a) Inertial limit to growth b) Defense-environmental limit to growth c) Catastrophic limit to growth Sustainable development as alternative for lack of development CHAPTER IV. ECOHUMANISTIC INFORMATION SOCIETY AS FUTURE OF THE WORLD Sustainable development Information bases Vision designing as form of farsightedness as well as sustainable development foundation Work for life in state of change and risk Sustainable development indicators Sustainable development economy model Polish initiatives on sustainable development 199 CHAPTER V. SUSTAINABLE DEVELOPMENT STRATEGY OUTLINE Goals of strategy What is more important? Watt is more diligent? CHAPTER VI. CONCLUSIONS Complementary literature APPENDIX. CONCEPTUAL MODELING IN SUSTAINABLE DEVELOPMENT CREATING Summary 252 8

9 OD WYDAWCY Książka Lesława Michnowskiego reprezentuje ten kierunek badań Komitetu Prognoz Polska 2000 Plus PAN, który łączy się bezpośrednio z przewidywaniami rozwoju sytuacji światowej. Jest to nurt bardzo bogaty, uprzednio wypowiadali się w tej sprawie wieloletni członkowie Komitetu: Antoni Kukliński, Zdzisław Sadowski, Jerzy Kleer, Barbara Liberska, Lech Zacher. W obliczu globalnych zagrożeń, wobec których stoi świat, prognozy te mają z reguły charakter ostrzegawczy i koncentrują się na odpowiedzi na pytanie jak trzeba działać aby tych zagrożeń uniknąć. Podążając tą drogą autor usiłuje odpowiedzieć na dwa podstawowe pytania: co jest najważniejsze i co jest najpilniejsze dla ludzkości, a więc od czego powinna się zaczynać wszelka myśl o strategii działania na przyszłość. Szczególna rola książki Lesława Michnowskiego w tym nurcie studiów Komitetu wynika z faktu, że reprezentuje on dyscyplinę cybernetyki, a tym samym wzbogaca toczącą się dyskusję o nowe spojrzenie. Z natury rzeczy cybernetyka jest nauką skomplikowaną. Dlatego dotyczącą jej część specjalistyczną wyłączyliśmy do aneksu. Główna część pracy przedstawia problemy stojące przed ludzkością w sposób dostępny dla szerszego grona Czytelników. Stąd książka może zainteresować działaczy politycznych, ekonomistów, dziennikarzy, a przede wszystkim młodzież, której aktywne życie w tej epoce będzie udziałem. Przewodniczący Komitetu Prognoz Prognoz Polska 2000 Plus /Leszek Kuźnicki/ 9

10 WSTĘP " # $#!! # % &!! ' ()*+" "!%& % ()*, " - $ * ( # / 0 %. " %- ()*" "% 0 %. % " " %+" 0 "" % ()* ()* "" % Meadows i in., Granice wzrostu Przegląd po 30 latach Meadows et. al., Limits to Growth, The 3-Years Update1 Celem niniejszej książki jest próba odpowiedzi na podstawowe pytania dotyczące przyszłości świata. Pierwsze można sformułować następująco: Jakie zmiany w diagnozie i podejściu do przyszłości świata przyniosło ostatnie dziesięciolecie zarówno w organizacjach międzynarodowych jak ONZ, czy Unia Europejska oraz w nauce. 10

11 W czerwcu 2006 roku Rada Unii Europejskiej przyjęła Odnowioną Strategię Trwałego Rozwoju Unii Europejskiej (EU Sustainable Development Strategy EU SDS). W jakościowo nowej wersji tej strategii jednoznacznie ustalono, iż Strategia Trwałego Rozwoju UE jest strategią nadrzędną ( tworzy ramy ) dla Strategii Lizbońskiej i wymaga trwałego zintegrowania polityk trzech dziedzin ( filarów" trwałego rozwoju): rozwoju społecznego, rozwoju gospodarczego, oraz ochrony środowiska przyrodniczego (Rada Unii Europejskiej, 2006). Ujęcie takie jest zgodne z pojęciem trwały rozwój od lat przyjętym przez ONZ. Według ONZ sustainable development" to pożądana jakościowo nowa forma rozwoju światowej społeczności. Ta przyszłościowa forma rozwoju powinna odznaczać się zarówno trwałością, jak i powszechnym podnoszeniem jakości życia i to nie tylko obecnych, lecz także przyszłych pokoleń (Raport Brundtland, 1991). Trwały rozwój powinien więc być alternatywą dotychczasowej formy rozwoju społeczno-gospodarczego: cyklicznego i elitarnego, okresowo zakłócanego regresem i budową nowej formy życia społeczno-gospodarczego na gruzach" dotychczasowej. Trwałość tej jakościowo nowej formy życia światowej społeczności zapewniona ma być w ujęciu ONZ doprowadzeniem do zintegrowania rozwoju społecznego z rozwojem gospodarczym i ochroną (a raczej właściwym kształtowaniem) środowiska przyrodniczego. Dla osiągnięcia takiej idealnej trwałej i trójfilarowej formy rozwoju światowej społeczności, w ONZ postuluje się wypracowanie i realizowanie wieloletniej o horyzoncie rzędu 50 lat strategii sukcesywnej przebudowy systemu światowego (Desai, 2002). Jak z tego wynika ostatnie 10-lecie przyniosło zasadnicze zmiany w podejściu do przyszłości i poglądach na przyszłość świata. Pierwszym zadaniem autora jest w tych warunkach zapoznanie czytelnika polskiego z tymi zmaganiami. Jest to tym bardziej potrzebne, że nasze środki masowego przekazu w pogoni za sensacjami zupełnie zignorowały te przemiany i czytelnik polski praktycznie niewiele wie o tych problemach o kluczowym znaczeniu nie tylko dla przyszłości świata, ale także i Polski. 11

12 Drugie pytanie brzmi następująco: Jakie odpowiedzi można sformułować dzisiaj w świetle współczesnych badań naukowych na pytania nurtujące współczesną dyskusję o przyszłości świata? Warto przypomnieć te pytania, tak jak je dzisiaj formułujemy: 1. Czy można drogą pomniejszania ilości konkurentów do deficytowych zasobów życia przezwyciężyć gwałtownie narastający zwłaszcza wraz ze wzrostem Chin i Indii globalny kryzys? 2. Czy doprowadzając do zerowego wzrostu można zapewnić sustainablity, czyli długotrwale podtrzymywać życie gatunku homo sapiens i ponadto powszechnie podnosić jego jakość? 3. Czy realizacja ONZ-owskiej wizji sustainable development trwałego rozwoju światowej społeczności jest i pod jakimi warunkami możliwa? 4. Jak skrócić czas przeprowadzenia przemiany cywilizacyjnej, niezbędnej dla ukształtowania zdolności trwałego rozwoju światowej społeczności? 5. Jak skutecznie projektować i realizować strategię trwałego rozwoju? 6. W jakim stopniu, rozumiana jako przekształcenie od egoizmu do ekohumanizmu dominującej aksjologii, wsparta adekwatną przebudową informacyjnej infrastruktury światowej społeczności, może stanowić podstawę postulowanych w raportach Meadowsów restrukturyzacyjnych przedsięwzięć, niezbędnych dla ocalenia człowieka i ziemi? 7. Jak i w jakiej kolejności dokonywać warunkującej taką przebudowy społeczno-gospodarczej i informacyjnej infrastruktury światowej społeczności? 8. Jakie działania, w ramach tej strategii, należy uznać za pierwszy krok, uruchamiający lawinę spontanicznej, w tym obywatelskiej, aktywności na rzecz budowy podstaw trwałego rozwoju? 12

13 Trzecie pytanie z kolei można sformułować następująco: Jaki wkład może wnieść cybernetyka 1 jako dyscyplina nauki do współczesnej dyskusji o przyszłości świata?. Na te pytania czytelnik znajdzie próbę odpowiedzi w niniejszej książce. Ale odpowiedzi na te pytania muszą być poprzedzone diagnozą obecnego stanu świata, a diagnoza ta musi być przekształcona w zarys strategii pożądanego rozwoju, czyli w koncepcję trwałego rozwoju, od sukcesu którego zależy przyszłość świata. Są jeszcze i dalsze pytania: 1. Czy można za pomocą wolnego rynku powstrzymać groźne przemiany klimatyczne, utratę bioróżnorodności, wyczerpywanie źródeł deficytowych zasobów, czy choćby tylko oczyścić Bałtyk z groźnych powojennych pozostałości? 2. Czy wolny rynek doprowadzi do dokonania w odpowiednim czasie przebudowy dotąd opartego na ropie naftowej światowego parku maszynowego i środków transportu, na zgodny z nowymi źródłami energii, zanim źródła ropy naftowej ulegną wyczerpaniu? 3. Czy w dokonywaniu takiej przemiany cywilizacyjnej może być przydatny i jak dokonywany poprawny rozwój technik informacyjnych, w tym metod symulacji komputerowej zamierzeń i skutków decyzji politycznych? 1 Cybernetyka to zarówno ogólna teoria sterowania, jak i teoria informacji w szerszym znaczeniu (Wiener, 1961, 1971)..Uznaje się ponadto, iż cybernetyka oraz ogólna teoria systemów są tożsame, różniąc się jedynie rodzajem stosowanego słownictwa (Mazur, 1999). Jeszcze wcześniejsze z Polski pochodzące przez B. Trentowskiego sformułowane ujęcie, to cybernetyka jako sztuka królewska, wiedza niezbędna w poprawnym prowadzeniu polityki, Patrz: (Trentowski). Cybernetyka rozwoju bada z wykorzystaniem ogólnej teorii systemów uwarunkowania rozwoju dowolnej postaci systemów traktując proces ich rozwoju jako tworzenie ludzką pracą informacji uprzedmiotowianej w jej wytworach. 13

14 4. W przypadku uznania za poprawną ONZ-owskiej wizji trwałego trójfilarowego rozwoju światowej społeczności, jak uzyskiwać dla jej akceptacji poparcie ze strony światowej elity realnej władzy? Na te i inne pytania Czytelnik znajdzie w pracy próbę odpowiedzi. Autor wyraża zarazem podziękowania recenzentowi pracy, panu profesorowi Lechowi W. Zacherowi za cenne uwagi. 14

15 ROZDZIAŁ I. DIAGNOZA, KRYZYS GLOBALNY PRZED KTÓRYM STOIMY 1. Globalny kryzys, czy nadal rozwój? Od lat prawie czterdziestu toczy się dotąd praktycznie nierozstrzygnięty spór dotyczący kondycji światowej społeczności i jej przyrodniczego środowiska. Spór ten odnosi się do problemu: czy światowa społeczność nadal podlega rozwojowi czy też wręcz przeciwnie znajduje się ona w globalnym kryzysie, a co najwyżej w niejawnej jeszcze jego fazie? W licznych sporach ich przyczyny są dwojakiego rodzaju: 1. uczestnicy sporu pod te same pojęcia podkładają odmienne treści, 2. występuje radykalna różnica interesów, które określają w sporze wykorzystywaną argumentację, co prowadzi do negowania argumentów adwersarza sporu, wmawiania w niego iż białe jest czarne i odwrotnie. Aby uniknąć w szukaniu odpowiedzi na powyższe strategiczne pytanie sporu spowodowanego przyczyną pierwszą, przedstawiam propozycję rozumienia, w ujęciu cybernetyki rozwoju i pojęcia kryzys. Uzupełniam to analizą przebiegu tej części procesu życia dowolnej postaci społeczności, który zachodzi, gdy jest ona w stanie kryzysu. Wcześniej jednak wprowadzę dwa podstawowe w tym tekście pojęcia. Są nimi: formy życia i uwarunkowania życia. Formy życia, to ujmując ogólnie struktura społeczności, w tym konstytuujące je stosunki społeczne, homeostat, aksjologia, ekonomika, technika, infrastruktura informacyjna, społeczno-gospodarcza, itp. Uwarunkowania życia to stan środowiska społecznoprzyrodniczego zasilającego społeczność zasobami życia lub mu zagrażającego, m.in. kondycja środowiska przyrodniczego, dostępność zasobów naturalnych, poziom rozwoju i potencjał obronny (lub agresji) innych społeczności, itp. Warunkiem życia społeczności i tworzących je osób jest zgodność jej form życia z aktualnymi uwarunkowaniami życia. Gdy uwarunkowania te się zmieniają, formy życia, dotąd poprawne ulegają moralnej degra- 15

16 dacji, gdyż nie są w stanie nadal wspomagać życie społeczności. A zatem zmiana uwarunkowań życia wymusza adekwatne dostosowywanie form życia społeczności do tych nowych uwarunkowań. Brak zgodności form życia z jego uwarunkowaniami powoduje upadek społeczności. Wracając do problemu: rozwój kryzys, proponuję po pierwsze, aby uznać, iż stan kryzysu jest alternatywą stanu rozwoju. Stan kryzysu powstaje, gdy dotychczasowe formy życia społeczności w tym szczególnie stosunki społeczne lub homeostat (system sterowania procesem życia społeczności) przestają być zgodne z aktualnymi uwarunkowaniami jej życia (czyli ulegają moralnej degradacji), co powoduje co najmniej utrudnienie dostępu do warunkujących życie zasobów środowiskowych. W stanie rozwoju społeczność więcej swą pracą tworzy, niż wraz ze swym życiem nieuchronnie niszczy siebie i swe środowisko. A wraz z tym zwiększa swą trwałość i sprawność funkcjonowania, oraz podnosi jakość życia stanowiących ją osób. W trakcie rozwoju społeczność ta posiada zdolność zapewniania sobie dostępu do zasobów życia (naturalnych i przyrodniczych) bez szkody dla środowiska, z którego te zasoby czerpie, oraz bez konieczności pozyskiwania ich od swej słabszej części. Natomiast w trakcie kryzysu sytuacja społeczności jest odwrotna. Swoje życie i warunkujący je dostęp do zasobów życia społeczność w stanie kryzysu zapewnia metodą: 1. zewnętrzną, poprzez bezwzględne degradowanie środowiska (społecznego lub przyrodniczego), lub 2. wewnętrzną, poprzez: - pozbawianie dostępu do deficytowych zasobów życia swej słabszej części; - jej wywłaszczanie z posiadanych przez nią rezerw tych zasobów, lub - fizyczne jej eliminowanie, jako wewnętrznego konkurenta do deficytowych zasobów. Przebieg procesu życia społeczności zarówno w stanie rozwoju, jak i w stanie kryzysu odznacza się jego fazami i etapami (patrz rys. 3, aneks). Istnieją trzy fazy kryzysu. 16

17 Pierwsza z nich to regres stabilny, początkowo prawie niewidoczny. Faza druga to jawna destabilizacja społeczności, wymuszająca dla ustabilizowania dokonania przebudowy jej moralnie zdegradowanych form życia, Ta druga faza przyczynia się zarazem do wzmocnienia sił obrony społeczności zagrożonej kryzysem. Faza trzecia to rozwój pozorny w wyniku patologicznej stabilizującej transformacji dokonywany wyżej przedstawioną metodą zewnętrzną lub wewnętrzną. Istotą rozwoju pozornego jest jego względna krótkotrwałość i brak możliwości przywrócenia poziomu rozwoju poprzedzającego wejście społeczności w stan kryzysu. W wyniku drugiej fazy kryzysu społeczność albo dokonuje stabilizującej ją przemiany form życia, albo pada z powodu wyczerpania sił obronnych. W przypadku dokonania stabilizującej transformacji społeczność przywraca swą zdolność rozwoju albo gdy dokona patologicznej przebudowy wkracza w trzecią fazę kryzysu. Znajdująca się w tej trzeciej fazie kryzysu społeczność swą stabilność uzyskuje poprzez stworzenie możliwości destrukcyjnego zapewniania sobie dostępu do: - środowiskowych zasobów życia, lub - zasobów życia swej słabszej części. Znajdująca się w pierwszej niejawnej fazie kryzysu społeczność zawdzięcza stabilność dominacji konserwatywnych wewnętrznych lub zewnętrznych sił społecznych zainteresowanych utrzymaniem poprzednich, już moralnie zdegradowanych niezgodnych z nowymi uwarunkowaniami życia jej form. Gdy regres społeczności tak patologicznie stabilizowanej osiągnie pewien graniczny poziom, wówczas ma miejsce druga faza kryzysu. Warunkiem zaistnienia takiej dopiero w drugiej fazie kryzysu występującej obronnej destabilizacji jest istnienie wewnętrznych lub zewnętrznych sił społecznych zdolnych do podjęcia próby przywrócenia społeczności zdolności rozwoju. W razie braku takich, odpowiednio silnych, antykonserwatywnych sił oporu, druga faza kryzysu może się nie pojawić. Wówczas stabilny stan regresu będzie trwał tak długo, aż siły konserwatywne, patologicznie sta- 17

18 bilizujące społeczność, nie uświadomią sobie zagrożenia dla nich w wyniku kontynuowania przez daną społeczność (wraz ze starymi formami jej życia) regresu i nie podejmą działań dla przywrócenia społeczności zdolności rozwoju. Czym dłużej będzie trwał ten niejawny pierwszej fazy stan kryzysu, tym mniejsze będą szanse przywrócenia społeczności zdolności rozwoju. Jeśli ani te początkowo regresywnie stabilizujące konserwatywne siły społeczne, ani obronne wewnętrzne lub zewnętrzne siły rozwojowej przemiany nie będą w stanie przeprowadzić stabilizującej przebudowy form życia społeczności, wówczas społeczność ta padnie po wyczerpaniu rezerw wewnętrznych zasobów życia. Przywrócenie zdolności rozwoju może więc być także skutkiem zewnętrznych oddziaływań społecznego środowiska zagrożonego destrukcyjnymi konsekwencjami upadku społeczności w stanie kryzysu. Czym szybciej zostanie podjęta akcja przywracania zdolność rozwoju społeczności w stanie kryzysu, tym więcej wewnętrznie i zewnętrznie przydatnych dóbr przez tę społeczność posiadanych będzie mogło być ocalone przed destrukcyjnymi konsekwencjami przedłużającego się kryzysu i wykorzystane w działaniach na rzecz jej dalszego rozwoju. Stąd odpowiedź na pytanie, czy światowa społeczność jest już w stanie kryzysu, aczkolwiek dopiero w pierwszej jego fazie, ma strategiczne znaczenie dla przywrócenia jej zdolności rozwoju. Nie można czekać aż kryzys w pełni się ujawni w postaci drugiej jego fazy. Omówiłem powyżej problem faz kryzysu. A jak wygląda logika etapów przebiegu tak określonego kryzysu. W trakcie procesu życia społeczności w stanie kryzysu można wyróżnić trzy jego etapy, radykalnie różniące się rodzajem form życia tej społeczności, zarówno powodujących jej kryzys, jak i patologicznie ją stabilizujących po drugiej fazie kryzysu. Kryzys pojawia się jak wiemy w wyniku patologicznego przekroczenia granicy wzrostu w ramach dotychczasowych. lecz już moralnie zdegradowanych form życia społeczności. Niedokonanie rozwojowego przekroczenia tej granicy wzrostu powoduje wejście społeczności w pierwszy z omawianych tu 18

19 etapów jej kryzysu. Nieprzezwyciężenie poprzez rozwojową stabilizację kryzysu w trakcie tego pierwszego etapu, powoduje wejście społeczności w etap drugi i następnie (w przypadku dokonania kolejnej patologicznej stabilizacji, w trakcie etapu drugiego) w etap trzeci kryzysu. Każdy z tych etapów jest charakteryzowany odmiennym rodzajem stabilizującej społeczność patologicznej jej transformacji. Przyjmijmy w określaniu logiki etapów kryzysu iż dotychczasowy rozwój społeczności, która weszła w stan kryzysu, dokonywany był na koszt środowiska i słabszej, przedmiotowo traktowanej jej części. Zarazem ta pierwotna metoda rozwoju do niedawna nie zagrażała życiu środowiska i tej słabszej części. W środowisku występował bowiem wówczas nadmiar zasobów życia, a przyroda była w dobrej kondycji. Zarazem czym większa była przedmiotowo traktowana słabsza część społeczności, to społeczność a raczej silna jej część bardziej skutecznie mogła pozyskiwać niezbędne dla jej życia zasoby ze środowiska. Przy pewnym poziomie rozwoju tą metodą, pojawiła się (w ramach zgodnych z tą metodą form życia) granica wzrostu. Pojawił się mianowicie w środowisku deficyt aktualnie dostępnych zasobów życia. Rozwojowe przekroczenie tej granicy wymagałoby dokonania poprawnej przebudowy tych dotychczasowych form życia w celu ich dostosowania do nowych uwarunkowań tak, aby w sposób rozwojowy przywrócić społeczności zdolność pozyskiwania ze środowiska zasobów życia. Przyczyną pojawienia się pierwszej tu omawianej granicy wzrostu staje się deficyt zasobów życia dotąd występujących w środowisku w nadmiarze. Społeczność zorganizowana na zasadzie: część silna-podmiotowa i część słabsza-przedmiotowa, będzie w tej nowej sytuacji i bez dokonania rozwojowej zmiany w tym silni-słabsi układzie zapewniała dostęp do środowiskowych zasobów życia kosztem intensyfikowania destrukcji części słabszej, na przykład poprzez wykorzystywanie jej w postaci mięsa armatniego, Dostęp do źródeł deficytowych zasobów życia będzie bowiem dokonywany drogą agresji, poprzez elimino- 19

20 wanie innych społeczności zewnętrznych konkurentów do tych zasobów. Obie pierwsza i druga wojny światowe świadczyłyby o występowaniu pierwszego etapu kryzysu światowej społeczności. Polityka hitlerowskich Niemiec typu Lebensraum była wszak już wówczas jawnie ludobójczą wojną w ramach Drang nach Osten o dostęp do wielkich radzieckich źródeł surowców i paliw. Jej celem nie było wszak zwiększanie wielkości podporządkowanej Niemcom siły roboczej, wojną podbijanych społeczności. Zapewnianie dostępności źródeł deficytowych zasobów życia tą patologicznie zewnętrzną w ramach pierwszego etapu kryzysu metodą, powoduje zatem kryzysogenne nasilenie stopnia degradacji (nadal przedmiotowo wykorzystywanej w takim podboju środowiska) słabszej części społeczności. Nasilenie tej degradacji powoduje dwa skutki: 1. obronny opór ze strony tej słabszej, silnie teraz degradowanej części społeczności lub 2. zagrożenie silnej części upadkiem tej słabszej części, a wraz z tym pobawienie silnej części możliwości wspomagania się pracą tej słabszej części. Patologiczne ustabilizowanie społeczności będącej w tym pierwszym etapie kryzysu wymaga takiej jej transformacji, która umożliwi wykorzystywanie nadal słabszej części w pozyskiwaniu z zewnątrz zasobów życia, lecz bez zagrożenia zniszczeniem tej słabszej części, a wręcz przeciwnie w sposób stymulujący jej aktywność w pozyskiwaniu dostępu do tych zewnętrznych deficytowych zasobów. Wydaje się, iż taki charakter miały społeczne przemiany zarówno dokonane w wyniku Rewolucji Październikowej, jak i zachodniego ustanowienia welfare state. Takie patologiczne ustabilizowanie wprowadzi społeczność w trzecią fazę pierwszego etapu kryzysu. Konsekwencją tak ukształtowanego pozornego rozwoju będzie doprowadzenie do powstania totalnego zagrożenia zniszczeniem życiodajnego środowiska. Będzie to skutkiem radykalnego zwiększenia zewnętrznej destruktywności społeczności na skutek zmiany społecznej polityki, dotyczącej słabszej części, Zmiana ta polega na radykal- 20

21 nej poprawie warunków życia tej słabszej części, Spowoduje to jednak zarówno silny wzrost natężenia wyczerpywania źródeł aktualnie dostępnych zasobów, jak i destrukcji środowiska przyrodniczego. Pojawienie się, wraz z tym, zagrożenia totalną destrukcją środowiska bez dokonania rozwojowego przekroczenia takiej kolejnej granicy wzrostu oznacza wejście społeczności w drugi etap kryzysu. Faza druga tego drugiego etapu kryzysu będzie przejawiała się narastającymi objawami destabilizacji środowiska przyrodniczego przy równoczesnym narastaniu deficytu dostępnych w środowisku zasobów życia. Prawdopodobnie oznaki zbliżania się tej drugiej fazy drugiego etapu kryzysu światowej społeczności pojawiły się już na przełomie lat 60. i 70. ubiegłego stulecia. Zarazem wraz z pojawieniem się zagrożenia życia środowiska przyrodniczego, kryzys światowej społeczności przyjął charakter globalny. Patologiczne w tej sytuacji ustabilizowanie (po drugiej fazie, drugiego etapu kryzysu) światowej społeczności będzie polegało na: 1. zaniechaniu dalszego bezwzględnego degradowania środowiska i radykalnym ograniczeniu natężenia pozyskiwania aktualnie dostępnych zasobów życia, oraz 2. zapewnianiu silnej części światowej społeczności dostępu do deficytowych zasobów życia kosztem pozbawiania ich jej słabszej części, czyli wyżej opisaną, metodą wewnętrzną. Będzie to w ostatecznym efekcie polegało na zmniejszaniu zaludnienia Ziemi. Konsekwencją tego będzie zmniejszanie przez światową społeczność wraz z fizyczną eliminacją słabszej jej części, potencjału intelektualnego oraz wiedzy i innych elementów socjo-różnorodności. A wraz z tym zmniejszanie możliwości przywrócenia światowej społeczności zdolności rozwoju. Społeczność tak patologicznie ustabilizowana, gdy już wyeliminuje aktualnie słabszą jej część będzie się nadal dzieliła na silniejszych i słabszych tak długo aż padnie całkiem pozbawiona zdolności rozwojowego dostosowywania jej form życia do nowych stale zmieniających się uwarunkowań życia. 21

22 Tak podobno zachowują się mądre szczury pozbawiane w ogrodzonym terenie - dostępu do żywności. Trzeci etap kryzysu pojawi się wówczas, gdy tak pomniejszana społeczność całkowicie utarci zdolność dostosowywania jej form życia do zmian w uwarunkowaniach życia. Pojawienie się tego etapu może być skutkiem destruktywności obronnej samoorganizacji eliminowanej słabszej społeczności lub jakiejś nieprzewidzianej w porę katastrofy. Wówczas będąc w wyniku takiego wyniszczenia - niezdolną do przeciwstawienia się takiej destabilizacji społeczność ta padnie natychmiast, albo będzie wegetowała pomniejszając swą liczebność jak te szczury aż z czasem niejako spokojnie zgaśnie. Patologiczna stabilizacja w trakcie drugiego etapu kryzysu jest zatem niezmiernie groźna dla obu części światowej społeczności zarówno silnej, jak i słabej. Kryzys nieprzezwyciężony w tym drugim etapie prowadzi do etapu trzeciego w znikomym stopniu stwarzającego już szanse na jego rozwojowe przezwyciężenie. Zrozumienie wielkiego zagrożenia dla światowej społeczności konsekwencjami ewentualnego świadomego obecnie wdrażania takiej patologicznej typu drugiego etapu kryzysu polityki stabilizacyjnej, wykazują jak omówię to później liczne światowe siły społeczne, wzywające do rozwojowego przezwyciężenia globalnego kryzysu, w tym Organizacja Narodów Zjednoczonych oraz Watykan. Cybernetyka rozwoju dostarcza wiedzy o istotnych właściwościach kryzysu globalnego, jego przyczynach, oraz uwarunkowaniach jego rozwojowego przezwyciężania. W tym przezwyciężaniu szczególnie przydatna może być ogólna wiedza o fazach i etapach kryzysu, oraz patologicznych formach społecznej stabilizacji. Uznanie za adekwatny powyższego modelu kryzysu ułatwi konsensus dotyczący występowania kryzysu globalnego. Jeśli niechęć do stwierdzenia, iż ten kryzys ma faktycznie miejsce, wynika z braku widocznych destabilizujących światową społeczność objawów drugiej fazy, drugiego etapu kryzysu, to uznanie możliwości niejawnej pierwszej fazy tego kryzysu, może radykalnie przy- 22

23 czynić się do skutecznego jego przezwyciężenia. Wszak odpowiednio wczesne zdiagnozowanie dowolnej, dopiero powstającej patologii ułatwia jej przezwyciężenie. W naszym przypadku uznanie, iż światowa społeczność, a nawet cały globalny ekosystem ziemia, jest już w kryzysie, aczkolwiek jeszcze w jego pierwszej drugiego etapu niejawnej fazie, spowoduje co najmniej odpowiedzialną refleksję dotyczącą przyczyn i metod przezwyciężenia tego kryzysu, zamiast marnowania czasu na bezpłodne spory o to czy jest już, czy też jeszcze nie ma globalnego kryzysu. Egoistycznie motywowane nazywanie kryzysu rozwojem, stanowi zagrożenie także dla tych, którzy białe nazywają czarnym. Powyższe określenie i modelowe ujęcie przebiegu kryzysu może więc być wielce przydatne w stwierdzeniu istnienia oraz wypracowaniu metod przezwyciężania kryzysu globalnego, Wróćmy do postawionego na wstępie pytania dotyczącego aktualnej kondycji światowej społeczności. Dodajmy pytanie uzupełniające: czy obecnie światowa społeczność zapewnia sobie trwały dostęp do źródeł warunkujących jej życie zasobów naturalnych, utrzymując zarazem kondycję środowiska przyrodniczego w poprawnym stanie? Zadajmy także pytanie, czy wobec braku aktualnej możliwości odpowiednio obfitego dostępu do naturalnych i przyrodniczych zasobów życia dostępność tę silniejsze części światowej społeczności nie usiłują zapewniać sobie kosztem pozbawiania społeczności słabszych możliwości dostępu do tych zasobów? A zatem także, czy światowa społeczność zwiększa swą trwałość i sprawność działania oraz trwale podnosi jakość życia stanowiących ją osób? A więc: czy oddala, czy też przybliża w ramach aktualnych form ludzkiego życia groźbę totalnej społeczno-gospodarczej lub ekologicznej katastrofy? Ujmując problem rozwoju jeszcze bardziej ogólnie: czy ludzkość więcej podtrzymujących jej życie dóbr tworzy, niż nieuchronnie wraz ze swym życiem je niszczy? Czy w ramach globalnego ekosystemu ziemi, występuje przewaga życiodajnej konstrukcji nad destrukcją? 23

DROGA POLSKI DO ROKU 2025

DROGA POLSKI DO ROKU 2025 POLSKA AKADEMIA NAUK KANCELARIA PAN KOMITET PROGNOZ POLSKA 2000 PLUS" DROGA POLSKI DO ROKU 2025 ZAŁOŻENIA DŁUGOOKRESOWEJ STRATEGII W ŚWIETLE STUDIÓW KOMITETU PROGNOZ POLSKIEJ AKADEMII NAUK POLAND'S ROAD

Bardziej szczegółowo

EUROPA W PERSPEKTYWIE ROKU 2050

EUROPA W PERSPEKTYWIE ROKU 2050 POLSKA AKADEMIA NAUK KANCELARIA PAN KOMITET PROGNOZ POLSKA 2000 PLUS' EUROPA W PERSPEKTYWIE ROKU 2050 EUROPĘ IN THE PERSPECTIVE TO 2050 Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Uwagi wstępne 10 EUROPA 2050 - WYZWANIA

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania Spis treści Wprowadzenie... 9 1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania jego zasobami... 13 1.1. Rola środowiska w procesach społeczno-gospodarczych... 13 1.2. Uwarunkowania zasobowe.

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe Dorota Wyszkowska Anna Rogalewska Białowieża, 4 6 grudzień 2013 Zielona gospodarka na forum międzynarodowym

Bardziej szczegółowo

Wyzwani; w warun OFICYNA WYDAWNICZA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE WARSZAWA 2009

Wyzwani; w warun OFICYNA WYDAWNICZA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE WARSZAWA 2009 Wyzwani; w warun o OFICYNA WYDAWNICZA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE WARSZAWA 2009 Spis treści Wstęp 11 Władysław Szymański 1. Niekompletny proces globalizacji i jego skutki 15 1.1. Wprowadzenie 15

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Pan Lesław Michnowski

Pan Lesław Michnowski Pan Lesław Michnowski Proszę państwa, chciałbym mówić o potrzebie myśli strategicznej, jako warunku bezpieczeństwa, zarówno w szerokim, jak i wąskim znaczeniu. W tym celu potrzebne nam jest przyswojenie

Bardziej szczegółowo

AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY

AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY YOUTH 4 EARTH MŁODZI DLA ŚWIATA Projekt współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej i Miasta Częstochowy WARSZTATY OPEN BOOK AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY MIESZKANIEC domu, miejscowości, kraju, kontynentu,

Bardziej szczegółowo

EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu

EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu Istnieje pilna potrzeba prawdziwej politycznej władzy światowej (...) dla zarządzania ekonomią światową ( ) zasady pomocniczości i solidarności ( ) dobra

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Strategiczna wizja administracji publicznej w obszarze zarządzania kryzysowego Zmienne uwarunkowania środowiska kształtowania polityki i tworzenia

Bardziej szczegółowo

Usługi środowiska w świetle bezpieczeństwa ekologicznego

Usługi środowiska w świetle bezpieczeństwa ekologicznego Artur Michałowski ZMN przy Komitecie Prognoz Polska 2000 Plus PAN Konferencja naukowa Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania Augustów 3-4

Bardziej szczegółowo

Andrzej Karpmski V UNIA EUROPEJSKA - POLSKA DYLEMATY PRZYSZŁOŚCI. Warszawa 1998

Andrzej Karpmski V UNIA EUROPEJSKA - POLSKA DYLEMATY PRZYSZŁOŚCI. Warszawa 1998 A- Andrzej Karpmski V UNIA EUROPEJSKA - POLSKA DYLEMATY PRZYSZŁOŚCI Warszawa 1998 SPIS TREŚCI Przedmowa 12 Od autora 13 Rozdział I. Czy i jak można zdynamizować rozwój Europy 18 1. Główne przejawy słabości

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Białystok Poznań 2009 3 copyright by: Fundacja Ekonomistów Środowiska i Zasobów

Bardziej szczegółowo

Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce

Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce Cel analizy: Uzyskanie odpowiedzi na pytania 1. Czy ogólne kształcenie

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Polityka społeczna (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Spis treści 1Wstęp...3 2Cele polityki społecznej...3 3Etapy rozwoju politechniki społecznej...4 3.α Od prawa ubogich do

Bardziej szczegółowo

Porównanie obecnego kryzysu z roku 2007 z Wielkim Kryzysem z lat 1929-1933 str. 33

Porównanie obecnego kryzysu z roku 2007 z Wielkim Kryzysem z lat 1929-1933 str. 33 Spis treści: Wstęp str. 9 1.Przyczyny wahań cyklicznych Gabriela Wronowska str. 15 Pojęcie i fazy cyklu koniunkturalnego str. 15 Teorie wahań cyklicznych str. 19 Historia wahań cyklicznych str. 29 Porównanie

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

POTRZEBA REDEFINICJI ROZWOJU GOSPODARCZEGO W ŚWIETLE KONFERENCJI OECD

POTRZEBA REDEFINICJI ROZWOJU GOSPODARCZEGO W ŚWIETLE KONFERENCJI OECD Lesław Michnowski POTRZEBA REDEFINICJI ROZWOJU GOSPODARCZEGO W ŚWIETLE KONFERENCJI OECD Na konferencji OECD 1, która obradowała w czerwcu 2005 r., poświęconej gospodarce zasobami naturalnymi i odpadami

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu

Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu Ekonomiczne i ekologiczne aspekty segregacji i recyklingu Dr Wojciech Piontek X SPOTKANIE FORUM: Dobre praktyki w gospodarce odpadami WARSZAWA - 26 KWIETNIA 2012 Czemu służy polityka środowiskowa (klimatyczna,

Bardziej szczegółowo

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH Społeczna Odpowiedzialność Biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU TO koncepcja, wedle której

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Adam Hamryszczak Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego 16 grudnia 2014 r. 1 ZIT a STRATEGIA ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny model aktywizacji

Innowacyjny model aktywizacji Innowacyjny model aktywizacji zawodowej uczestników WTZ Temat innowacyjny: "Współpraca podmiotów działających w obszarze zatrudnienia oraz integracji i pomocy społecznej z przedsiębiorcami w zakresie ułatwiania

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN GLOBAL PLAN OF ACTION FOR ANIMAL GENETIC RESOURCES and the INTERLAKEN DECLARATION przyjęte przez Międzynarodową

Bardziej szczegółowo

Hydrosfera - źródła i rodzaje zanieczyszczeń, sposoby jej ochrony i zasoby wody w biosferze.

Hydrosfera - źródła i rodzaje zanieczyszczeń, sposoby jej ochrony i zasoby wody w biosferze. Hydrosfera - źródła i rodzaje zanieczyszczeń, sposoby jej ochrony i zasoby wody w biosferze. Hydrosfera składa się z kilku wyraźnie różniących się od siebie elementów będących zarazem etapami cyklu obiegu

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 1 I. Informacja o szkole: a. Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego w Słupsku. b. Adres szkoły: ul. Profesora Lotha 3, 76

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej I. Źródła informacji geograficznej i sposoby ich wykorzystania. II. Funkcjonowanie światowego

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Znaczenie Strategii Rozwoju Uniwersytetu Warszawskiego dla realizacji projektów PO WER.

Znaczenie Strategii Rozwoju Uniwersytetu Warszawskiego dla realizacji projektów PO WER. Wojciech Lasota (BWR), koordynacja procesu tworzenia strategii jednostek UW Znaczenie Strategii Rozwoju Uniwersytetu Warszawskiego dla realizacji projektów PO WER. Znaczenie Strategii Rozwoju Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE październik 2008 Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, mając na uwadze dobro

Bardziej szczegółowo

EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu

EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu EKOHUMANIZM w przezwyciężaniu globalnego kryzysu Istnieje pilna potrzeba prawdziwej politycznej władzy światowej (...) dla zarządzania ekonomią światową ( ) zasady pomocniczości i solidarności ( ) dobra

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI Autor: Stanisław Kasiewicz, Waldemar Rogowski, Wstęp Po ukazaniu się książek Płaski świat Thomasa L. Friedmana i Wędrujący świat Grzegorza Kołodki

Bardziej szczegółowo

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ Władysław Kobyliński Podstawy współczesnego zarządzania Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi Łódź - Warszawa 2004 SPIS TREŚCI SŁOWO WSTĘPNE... 7 1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Bożena M.

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Bożena M. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr 1 / Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Zielona infrastruktura w Polsce. Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Zielona infrastruktura w Polsce. Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Zielona infrastruktura w Polsce Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Zielona infrastruktura priorytet nowej strategii Realizacja Strategii UE ochrony różnorodności biologicznej na lata 2020

Bardziej szczegółowo

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 Spis treści Wstęp... 7 1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 1.1. Interdyscyplinarność badań naukowych organizacji pozarządowych... 11 1.2. Cechy i funkcje organizacji pozarządowych...

Bardziej szczegółowo

Wielomilionowe oszczędności dla elektrowni i kopalni w racjonalnej gospodarce odpadami.

Wielomilionowe oszczędności dla elektrowni i kopalni w racjonalnej gospodarce odpadami. Sebastian Fabisiak Szef Departamentu Prawa Ochrony Środowiska Chmaj i Wspólnicy Kancelaria Radcowska Wielomilionowe oszczędności dla elektrowni i kopalni w racjonalnej gospodarce odpadami. Wiele elektrowni

Bardziej szczegółowo

Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie

Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie Dr Anna Jastrzębiec -Witowska 16. 04. 2014 Civic agriculture a rolnictwo obywatelskie Termin civic agriculture czyli rolnictwo obywatelskie pojawił się

Bardziej szczegółowo

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej Miasto stołeczne Warszawa a ekonomia społeczna Społeczna Strategia Warszawy - Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych Wzorem lat ubiegłych Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide de Gasperi

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia na kierunku studiów projektowanie mebli i ich odniesienie do efektów obszarowych oraz kompetencji inżynierskich

Efekty kształcenia na kierunku studiów projektowanie mebli i ich odniesienie do efektów obszarowych oraz kompetencji inżynierskich Załącznik nr 1 do uchwały nr 46/2013 Senatu UP Efekty kształcenia na kierunku studiów projektowanie mebli i ich odniesienie do efektów obszarowych oraz kompetencji inżynierskich Wydział prowadzący kierunek:

Bardziej szczegółowo

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Katowice 2006 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I Rola i pozycja kobiet na rynku

Bardziej szczegółowo

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne Paweł Połanecki Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne 1 Konflikt interesów wokół zastosowania technologii transgenicznych w rolnictwie naukowcy oraz instytucje eksperymentalno-przemysłowe

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ DYDAKTYCZNYCH, GEOGRAFIA III i IV ETAP EDUKACYJNY. Materiały na warsztaty dla nauczycieli, 31.05.2014

PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ DYDAKTYCZNYCH, GEOGRAFIA III i IV ETAP EDUKACYJNY. Materiały na warsztaty dla nauczycieli, 31.05.2014 PRZYKŁADY ROZWIĄZAŃ DYDAKTYCZNYCH, GEOGRAFIA III i IV ETAP EDUKACYJNY Materiały na warsztaty dla nauczycieli, 31.05.2014 Pozostałe etapy (przykładowe zagadnienia) Gimnazjum 6. Wybrane zagadnienia geografii

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ ZE SPOTKANIA GRUPY ROBOCZEJ DS. 3 UST. 3 USTAWY O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I WOLONTARIACIE NA 2016 ROK

PROTOKÓŁ ZE SPOTKANIA GRUPY ROBOCZEJ DS. 3 UST. 3 USTAWY O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I WOLONTARIACIE NA 2016 ROK PROTOKÓŁ ZE SPOTKANIA GRUPY ROBOCZEJ DS. TWORZENIA PROJEKTU PROGRAMU WSPÓŁPRACY MIASTA ŁOMŻY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badao marketingowych

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badao marketingowych Badania Marketingowe Zajęcia 1 Wprowadzenie do badao marketingowych Definicje badao marketingowych Badanie marketingowe to systematyczne projektowanie, zbieranie, prezentowanie danych i wyników badao istotnie

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

Klasa III. Ocena dopuszczająca: Ocena dostateczna GOSPODARKA WOLNORYNKOWA

Klasa III. Ocena dopuszczająca: Ocena dostateczna GOSPODARKA WOLNORYNKOWA Klasa III GOSPODARKA WOLNORYNKOWA wyjaśnić, skąd wynika rzadkość dóbr i jak wpływa na działalność gospodarczą ludzi wymienić i zilustrować czynniki wytwórcze wykorzystywane przy produkcji różnych dóbr

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe Plan wykładu: Wstęp Klasyfikacja odpadów i zanieczyszczeń Drogi przepływu substancji odpadowych Analiza instalacji przemysłowej w aspekcie ochrony środowiska Parametry charakterystyczne procesu oczyszczania

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Proces informowania przedstawicieli pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów w europejskim

Proces informowania przedstawicieli pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów w europejskim Proces informowania przedstawicieli pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w zakresie efektywnego wykorzystania zasobów w europejskim przemyśle stalowym Wnioski i zalecenia Kwiecień 2015 1 Przypomnienie

Bardziej szczegółowo

Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Seria: Nr 6 e-monografie

Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Seria: Nr 6 e-monografie Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego Seria: Nr 6 e-monografie Koło Naukowe Prawa Finansowego Bezpieczeństwo rynku finansowego pod redakcją Eugenii Fojcik-Mastalskiej

Bardziej szczegółowo

Zasady ogólnych praw i obowiązków. Deklaracja. z Rio de Janeiro w sprawie środowiska i rozwoju

Zasady ogólnych praw i obowiązków. Deklaracja. z Rio de Janeiro w sprawie środowiska i rozwoju 1 Zasady ogólnych praw i obowiązków Deklaracja z Rio de Janeiro w sprawie środowiska i rozwoju Preambuła Konferencja Narodów Zjednoczonych Środowisko i Rozwój spotykając się w Rio de Janeiro od 3 do 14

Bardziej szczegółowo

EPISTEME 25(2002) UNIA EUROPEJSKA Geneza - rozwój - perspektywy. pod redakcją Józefa Marcelego Dołęgi

EPISTEME 25(2002) UNIA EUROPEJSKA Geneza - rozwój - perspektywy. pod redakcją Józefa Marcelego Dołęgi EPISTEME 25(2002) UNIA EUROPEJSKA Geneza - rozwój - perspektywy pod redakcją Józefa Marcelego Dołęgi Wydawnictwo Wszechnicy Mazurskiej Acta Universitatis Masuriensis Olecko 2002 Spis treści Słowo Jana

Bardziej szczegółowo

Marek W. Kozak Ewaluacja i monitorowanie w systemie zarządzania polityką rozwoju w Polsce

Marek W. Kozak Ewaluacja i monitorowanie w systemie zarządzania polityką rozwoju w Polsce Marek W. Kozak Ewaluacja i monitorowanie w systemie zarządzania polityką rozwoju w Polsce referat na konferencję pt OPOLSKA KONFERENCJA MONITOROWANIA I EWALUACJI POLITYK PUBLICZNYCH doświadczenia przeszłości

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju 1. Podstawowe informacje o badaniu: Badanie zostało wykonane

Bardziej szczegółowo

potrzeby vs. ograniczenia środowiskowe,

potrzeby vs. ograniczenia środowiskowe, Rozwój zrównoważony rozwój podtrzymywalny rozwój trwały ekorozwój sustainable development Takie gospodarowanie środowiskiem przez żyjące pokolenie, aby respektować interesy przyszłych pokoleń, a w szczególności

Bardziej szczegółowo

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013 Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 5 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Nowe podejście do kształcenia dorosłych w polityce LLL 2. Inicjowanie i monitorowanie krajowej polityki

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Projekt z dnia 11 czerwca 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Wyniki badania ankietowego Dr Jarosław Górski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Europejski Instytutu Marketingu Miejsc

Bardziej szczegółowo

ZIELONA ENERGIA W POLSCE

ZIELONA ENERGIA W POLSCE ZIELONA ENERGIA W POLSCE Współczesny świat wymaga zmiany struktury wykorzystywanych źródeł energii pierwotnej. Wzrost popytu na surowce energetyczne, przy jednoczesnej rosnącej niestabilności warunków

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju technologii fotowoltaicznej

Perspektywy rozwoju technologii fotowoltaicznej Perspektywy rozwoju technologii fotowoltaicznej Sprawozdanie KOMITETU DORADCZEGO DS. BADAŃ NAD TECHNOLOGIĄ FOTOWOLTAICZNĄ (PHOTOVOLTAIC TECHNOLOGY RESEARCH ADVISORY COUNCIL, PV-TRAC). PRZEDMOWA Urządzenia

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji Otoczenie organizacji Rodzaje otoczenia przedsiębiorstwa: makrootoczenie mezootoczenie otoczenie konkurencyjne Makrootoczenie jest to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikający z tego,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11 SPIS TREŚCI WSTĘP (Wiesław Stawiński)........................ 9 ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)..................11 1.1. Problemy globalizacji........................

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21)

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) Władysława Wilusz Kierownik Zespołu Gospodarki Odpadami PRZEPISY PRAWNE USTAWA O ODPADACH

Bardziej szczegółowo

Z analizy tej wynikają wnioski, które ze względu na wagę sprawy, przedstawiamy najwyższym władzom RP.

Z analizy tej wynikają wnioski, które ze względu na wagę sprawy, przedstawiamy najwyższym władzom RP. Polska Akademia Nauk Komitet Prognoz Polska 2000 Plus przy Prezydium PAN Pałac Kultury i Nauki 00-901 Warszawa tel/fax. 620-33-76; tel. 656-71-38 e-mail: komprog@pan.pl MEMORIAŁ Komitetu Prognoz Polska

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Edukacja ekologiczna Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-111-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: - Poziom studiów: Studia I stopnia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 99/XII/15 RADY GMINY NOWA RUDA. z dnia 24 listopada 2015 r.

UCHWAŁA NR 99/XII/15 RADY GMINY NOWA RUDA. z dnia 24 listopada 2015 r. UCHWAŁA NR 99/XII/15 RADY GMINY NOWA RUDA z dnia 24 listopada 2015 r. w sprawie Rocznego Programu Współpracy Gminy Nowa Ruda z organizacjami pozarządowymi na rok 2016 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15

Bardziej szczegółowo

Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców

Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców Istota wsparcia nauczyciela przez rodziców Proces właściwego wychowania dziecka jest możliwy tylko wtedy, gdy obie strony, rodzice i nauczyciel, znajdą wspólną płaszczyznę porozumienia umożliwiającą wzajemne

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Gminy Ogrodzieniec z Organizacjami. Pozarządowymi na lata 2011-2012. Program Współpracy Gminy Ogrodzieniec z Organizacjami

Program Współpracy Gminy Ogrodzieniec z Organizacjami. Pozarządowymi na lata 2011-2012. Program Współpracy Gminy Ogrodzieniec z Organizacjami Projekt Program Współpracy Gminy Ogrodzieniec z Organizacjami 1. Ilekroć w niniejszej Uchwale mowa jest o: Rozdział I Postanowienia ogólne a. Programie należy przez to rozumieć Program Współpracy Gminy

Bardziej szczegółowo

WNIOSKI I REKOMENDACJE

WNIOSKI I REKOMENDACJE Prowadzenie Centrum Wdrażania Projektów przy BPN Zadanie A działania analityczne WNIOSKI I REKOMENDACJE Białowieża, 26.06.2014 dr hab. Artur Bołtromiuk, prof. IRWiR PAN Institute of Rural and Agricultural

Bardziej szczegółowo

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Czesław Witkowski Magdalena Kachniewska Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Warszawa 2005 Czesław Witkowski: wstęp, rozdział I pkt. 5, rozdział II, rozdział III, rozdział IV, rozdział

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich Promotorzy prac magisterskich Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Prof. dr hab. Bogusław

Bardziej szczegółowo