Rozmowa z Marszałkiem Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotrem Całbeckim str regionplus24.pl 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozmowa z Marszałkiem Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotrem Całbeckim str. 4-5. regionplus24.pl 1"

Transkrypt

1 Rozmowa z Marszałkiem Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotrem Całbeckim str. 4-5 regionplus24.pl 1

2 2 regionplus24.pl MIĘDZYNARODOWY KONGRES EKOLOGII MIAST

3 redaktor naczelny Rzeki dla regionów... 4 Piotr SZABELSKI Wisłę tanio sprzedam... 6 Bydgoski Węzeł Wodny... 8 Czarnków czeka (...) kilometry przyjaznej żeglugi s³owo redaktora Pałuki zadbaj o wspomnienia Wodociągi po toruńsku Małże pracownikami wodociągów Wielkimi krokami zbliżamy się do lata i wakacji, miejmy nadzieję, że pogoda dopisze i będzie sprzyjać chwilom relaksu. Wywiadem Rzeki dla regionów z Marszałkiem Województwa Kujawsko-Pomorskiego Panem Piotrem Całbeckim rozpoczynamy debatę na temat znaczenia dróg wodnych MDW E70 i E40. Te dwie ważne arterie wodne, przy ich odpowiednim zagospodarowaniu, mogą stać się kołem zamachowym rozwoju gospodarczego dla naszego regionu. Miasto Bydgoszcz może stać się swoistą spójnią Europy, Zachodu ze Wschodem i Południa z Północą nie tylko na szlakach wodnych. Tej szansy nie wolno zmarnować. W tym numerze prezentujemy także aspekty turystyczne MDW E70. Do najciekawszych marin na tym szlaku należą: marina w Czarnkowie i Przystań Bydgoszcz. Wakacyjny spływ królową rzek Polski warto zakończyć na Pętli Żuławskiej. Przywróćmy życie na Noteci, Brdzie i Wiśle to się wszystkim opłaci. Zespół Parków Krajobrazowych Lafarge przyjazny środowisku Kulczyk stawia na region Gwarancje de minimis (...) Wentylacje a dotacje W minionym miesiącu warte odnotowania było zorganizowanie przez wywodzących się z Bydgoszczy dr. Jana Kulczyka i dr. Andrzeja Malinowskiego Okrągłego Stołu Gospodarczego. Podczas obrad, wspólnie ze środowiskiem biznesowym i naukowym, zastanawiano się nad możliwościami inwestycyjnymi i gospodarczymi dla Bydgoszczy i regionu kujawsko-pomorskiego. Na relację z tego spotkania zapraszamy do artykułu Kulczyk stawia na region. Kontynuując wątek wodny, w dniach czerwca, w Bydgoszczy odbędzie się impreza promująca Bydgoski Węzeł Wodny Ster na Bydgoszcz. To spotkanie braci wodniackiej i sposób na przywracanie życia turystycznego na Brdzie i Kanale Bydgoskim, renoma tego wydarzenia wykracza daleko poza nasz region. Tam trzeba być. na innowacje Układ zamknięty Chleb borowiacki REGION PLUS warto czytać wydawca: AGENCJA NICE Redakcja: ul. Wypoczynkowa 11, Bydgoszcz tel./fax nakład egz. ISSN fot. okładka: UM WOJ. KUJAWSKO-POMORSKIEGO i UM WOJ. POMORSKIEGO redaktor naczelny: Piotr Szabelski, z-ca redaktora naczelnego: Barbara Cieślak, sekretarz redakcji: Michał Grzybowski, FORUM PRACODAWCY redagowane przez Magazyn dostępny w salonach Empik: Bydgoszcz: Jedynak - ul. Gdańska 15, Focus Mall - ul. Jagiellońska 41, Galeria Pomorska - ul. Fordońska 141; Toruń: Galeria Copernicus - ul. Żółkiewskiego 15, Starówka - ul. Wielkie Garbary 18; Włocławek: City - ul. Pułaskiego 14; Dwór Artusa w Toruniu; Opera Nova, Filharmonia Pomorska, Teatr Polski w Bydgoszczy; Kujawsko - Pomorski Związek Pracodawców i Przedsiębiorców; Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu; Urząd Marszałkowski, samorządy miejskie, gminne i powiatowe Za treœæ reklam redakcja nie ponosi odpowiedzialnoœci. regionplus24.pl 3

4 CZŁOWIEK MIESIĄCA Rzeki dla regionów Z Marszałkiem Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotrem Całbeckim, rozmawia Piotr Szabelski Czy zgodzi się Pan Marszałek z tezą, że wybudowany w XVIII wieku Kanał Bydgoski stał się pomostem między Zachodem i Wschodem Europy? Kanał Bydgoski to najstarszy działający do dziś kanał żeglowny w Polsce. Wyjątkowe rozwiązania hydrotechniczne zastosowane przy jego budowie oraz w czasie późniejszej modernizacji nadają mu wyjątkowy charakter i osobliwy urok. Harmonijnie wtapiający się w rozrastające się miasto stało się symbolem połączenia dwóch najważniejszych polskich rzek Wisły i Odry. Sam Kanał nie odgrywałby oczywiście takiej roli, gdyby nie strategiczne położenie na szlaku wodnym łączącym Atlantyk z Bałtykiem i to właśnie usytuowanie nobilituje Kanał do miana pomostu łączącego Europę Zachodnią i Wschodnią. Należy jednak pamiętać, że określenie to nie ma wyłącznie znaczenia symbolicznego czy historycznego. Jako Województwo kładziemy szczególny nacisk, by wszystkie najważniejsze drogi wodne w regionie, w tym i Kanał Bydgoski, odzyskały swe dawne znaczenie transportowe i komunikacyjne i dalej pełniły rolę scalającą Europę. W 2005 roku w strategii rozwojowej WK-P pojawiała się problematyka transportu wodnego oraz związanej z wodą gospodarki turystycznej. Co udało się zrealizować? Zapisy dotyczące transportu wodnego zakładały rozpoczęcie procesu przywracania żeglugi śródlądowej do roli, jaką spełniała niemal przez cały okres istnienia 4 regionplus24.pl Państwa Polskiego. Problematyka ta wymaga jednak aktywnych działań na wielu płaszczyznach związanych m.in. z siecią transportową, uwarunkowaniami środowiskowymi oraz pozyskaniem kapitału, które znacznie wykraczają poza możliwości i kompetencje samorządu kujawsko-pomorskiego. Niemniej jednak prowadzimy usilne starania lobbujące na rzecz podpisania przez Polskę konwencji AGN, umożliwiającej normalizację warunków żeglugowych na rzekach. Prowadzimy działania na rzecz budowy kolejnego stopnia wodnego na Wiśle poniżej Włocławka oraz działania związane z platformą multimodalną. W celu zaktywizowania śródlądowych szlaków żeglugowych podpisaliśmy stosowne porozumienia pomiędzy marszałkami wszystkich województw leżących wzdłuż planowanych Międzynarodowych Dróg Wodnych E70 i E40 na odcinku dolnej Wisły. W zakresie rozwoju turystyki wodnej zrealizowaliśmy szereg działań promocyjno-informacyjnych. W sposób szczególny skupiliśmy się na planowanej MDW E70, która zaczyna kształtować się jako gotowy produkt turystyczny. Przy współudziale wszystkich województw leżących wzdłuż tego szlaku wodnego, zdołaliśmy opracować dokumenty programowe oraz wydać mapę i przewodnik dla wodniaków. Jest to niezwykle ważne dla uświadomienia wśród społeczeństwa przeświadczenia, że drogi wodne istnieją i mogą być miejscem wypoczynku i rekreacji. Jest to niewątpliwie ciekawa i niezwykle bogata oferta turystyczna dla regionu. Poznawanie dziedzictwa kulturowego województwa wraz z unikatowymi walorami przyrodniczymi z perspektywy wody oraz uprawianie aktywnej turystyki wodnej powinno stać się jedną z najważniejszych ofert wypoczynku w przyszłości. Jakie są efekty realizacji ponadregionalnej współpracy na rzecz rewitalizacji MDW E40 i E70, i jak układa się współpraca międzyregionalna z sygnatariuszami porozumienia marszałków? Województwo Kujawsko-Pomorskie jest sygnatariuszem porozumień zarówno na rzecz E40 jak i E70. Dla projektowanej MDW E40 głównym dokumentem jest list intencyjny na rzecz aktywizacji gospodarczej na odcinku Gdańsk-Bydgoszcz- -Toruń-Warszawa. Jesteśmy liderem tego porozumienia i dotychczas udało nam się zorganizować szereg wydarzeń popularyzujących wiedzę na temat wszechstronnych możliwości wykorzystania Wisły, w tym m.in.: seminarium w Brukseli na forum Parlamentu Europejskiego na temat dróg wodnych w Polsce, posiedzenie w Senacie RP Parlamentarnego Zespołu ds. Dróg Wodnych i Turystyki Wodnej, czy panel tematyczny w trakcie XX Forum Gospodarczego w Toruniu. Jesteśmy ponadto członkiem Stowarzyszenia Polskich Regionów Korytarza Transportowego Bałtyk-Adriatyk, w którym zabiegamy o wykorzystanie Wisły do masowych

5 przewozów towarów, odbieranych w portach bałtyckich. Dla planowanej MDW E70 podpisywane były również liczne porozumienia i deklaracje, które zakładały opracowanie projektu programu dotyczącego przystosowania polskiego odcinka E70 do odpowiednich parametrów żeglugowych. W porozumieniach tych partycypują województwa: lubuskie, wielkopolskie, kujawsko-pomorskie, pomorskie oraz warmińsko-mazurskie. Wynikiem ponadregionalnej współpracy w tym zakresie jest kompleksowe opracowanie dokumentów programowych oraz wspomnianych map i przewodników. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że współpraca pomiędzy sygnatariuszami układa się bardzo pomyślnie, a cel, jaki wyznaczyliśmy, sprzyja kreowaniu polityki rewitalizacyjnej i ujednoliceniu podejmowanych działań. Wisła, Noteć czy inne rzeki nie są wyłącznym interesem poszczególnych regionów, są problemem całego kraju i jego polityki rozwojowej. Wyróżnikiem interdyscyplinarnej działalności Urzędu Marszałkowskiego jest współpraca ze środowiskiem nauki w problematyce rewitalizacji dróg wodnych, jakie może Pan Marszałek zaprezentować przykłady tych działań? Samorząd Województwa współpracuje m.in. z Uniwersytetem Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, na którym powstał unikatowy w skali europejskiej kierunek kształcenia Rewitalizacja dróg wodnych. UKW jest zapleczem merytorycznym dla prowadzonych przez nas działań i partnerem strategicznym przy podejmowaniu kolejnych przedsięwzięć. Jednym z nich jest koncepcja Centrum Rewitalizacji Dróg Wodnych z siedzibą w Bydgoszczy, które kreowałoby politykę rewitalizacyjną w regionie i pełniłoby rolę ośrodka naukowego dla wzmocnienia potencjału badań. Podkreślić należy także wkład jaki UKW wniosło do opracowanych dotychczas dokumentów programowych, analiz i studiów, czy to odnośnie kolejnego stopnia wodnego na Wiśle, czy też hydroenergetyki i możliwości przywrócenia Wisły do prawidłowego użytkowania. Ta wymiana doświadczeń na linii samorząd świat nauki jest niezwykle istotna dla całego regionu, ponieważ pokazuje nam, jak istotne i nieodzowne dla osiągnięcia pozytywnego rezultatu jest współdziałanie pomiędzy wszystkimi, dla których zagadnienie rewitalizacji dróg wodnych, nie jest tylko pustym hasłem. Czy rozwiązania związane z turystyką wodną, przyrodniczą, ekologiczną przyczyniają się do zmian na rzecz inwestycji transportu wodnego i żeglugi śródlądowej? Czynniki przyrodnicze i ekologiczne stanowią punkt wyjścia dla każdej z inwestycji związanej z transportem śródlądowym. Bez tych aspektów rozwój żeglugi śródlądowej byłby niekompletny i naznaczony błędami godzącymi w środowisko naturalne. Charakter oddziaływania uwarunkowań środowiskowych na inwestycje związane z rewitalizacją rzek widać bardzo wyraźnie na przykładzie lokalizacji kolejnego stopnia wodnego na Wiśle, gdzie zaważyły względy przyrodnicze i ochrona tzw. Zielonej Kępy. Podobnie wygląda sprawa turystyki wodnej, która również w pewien sposób warunkuje rozwój żeglugi śródlądowej. Wodniacy w najlepszy sposób ukazują nam, jak ważne dla regionu są rzeki i jaki potencjał w nich drzemie. Samorząd stara się docenić starania tego oddolnego ruchu i aktywnie wspiera inwestycje idące w kierunku rozwoju turystyki wodnej. W płaszczyźnie tej udało nam się zrealizować wiele interesujących projektów. Wśród nich są nowoczesne mariny we Włocławku czy Nakle nad Notecią, a także zagospodarowana Wyspa Młyńska z unikatowym budynkiem Przystani Bydgoszcz. Jakie innowacyjne i konkurencyjne inicjatywy Urzędu Marszałkowskiego są powiązane z rewitalizacją dróg wodnych w regionie? Przede wszystkim jest to koncepcja budowy kolejnego stopnia wodnego na Wiśle poniżej Włocławka. Na mocy listu intencyjnego, podpisanego w 2009 roku, Województwo współpracuje z firmą Energa CZŁOWIEK MIESIĄCA SA, w zakresie przygotowania inwestycji. Stopień wodny pełniłby równocześnie rolę elektrowni wodnej, przejścia drogowego przez Wisłę, zbiornika retencyjnego oraz zapewniłby ochronę przed powodzią. Inną inicjatywą jest wspomniana lokalizacja w Bydgoszczy Centrum Rewitalizacji Dróg Wodnych. Posiadając odpowiednie zaplecze naukowe i organizacyjne dla Centrum oraz dogodne położenie na skrzyżowaniu dwóch projektowanych MDW chcemy, aby ta instytucja stała się unikatowym ośrodkiem dla kreowania polityki rewitalizacji dróg wodnych oraz wymiany doświadczeń pomiędzy samorządem, środowiskiem nauki i biznesem. Stawiając na aspekt wzrostu dostępności transportowej regionu, wspieramy działania na rzecz utworzenia w województwie platformy multimodalnej, która stałaby się zapleczem przeładunkowym dla portów morskich w Gdańsku i Gdyni. Co zyska region na przywróceniu żeglowności MDW E70 i E40? Lista korzyści, jakie uzyska Województwo na przywróceniu żeglowności obu dróg wodnych, jest bardzo długa i niezwykle atrakcyjna dla regionu. Pierwszy i chyba najważniejszy powód, dla jakiego warto zmodernizować rzeki, to znaczne ograniczenie ryzyka powodzi, które coraz częściej zaczynają zagrażać mieszkańcom regionu. Budowa kolejnego stopnia wodnego na Wiśle zabezpieczy istniejący stopień we Włocławku i zmniejszy koszty związane z jego utrzymaniem. Ponadto inwestycja ta ureguluje częściowo zasoby wodne w regionie i umożliwi nawadnianie Kujaw, które zagrożone są zjawiskiem suszy. Warto pamiętać o możliwościach, jakie wiążą się z wykorzystaniem potencjału hydroenergetycznego rzeki Wisły, a także o dodatkowym połączeniu komunikacyjnym i transportowym przez Wisłę. Ponadto cały szereg wymiernych korzyści wyniknie z przystosowania rzek do odpowiednich parametrów nawigacyjnych i zwiększeniu udziału żeglugi śródlądowej w skali transportu krajowego. Żegluga śródlądowa powinna stać się transportem przyszłości i my jako Województwo pragniemy, by tak się stało. Nowe miejsca pracy przy obsłudze żeglugi, budowa centrum logistycznego z platformą multimodalną, rozwój międzynarodowego ruchu turystycznego, aktywizacja gospodarcza miast nadwiślańskich, czy usprawnienie powiązań komunikacyjnych, to tylko część tego, co możemy osiągnąć. Trzeba także pamiętać o ochronie środowiska naturalnego i walorów przyrodniczych. Realizując politykę rewitalizacji rzek w regionie, przyczynimy się m.in. do zmniejszenia emisji zanieczyszczeń atmosfery, a także zachowania unikatowych walorów przyrodniczych. regionplus24.pl 5

6 OPINIE, WYDARZENIA Na początku czerwca, w gdańskim Dworze Artusa odbyła się konferencja zorganizowana przez Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego i Dziennik Bałtycki pod hasłem Po drugie: Autostrada wodna na Wiśle. W spotkaniu uczestniczyły środowiska zainteresowane przywróceniem żeglugi na rzece Wiśle. Wśród zaproszonych gości byli naukowcy i specjaliści od lat zajmujący się rewitalizacją i wykorzystaniem gospodarczym rzek prof. Zygmunt Babiński z bydgoskiego Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, prof. zw. dr hab. Krystyna Wojewódzka-Król z Uniwersytetu Gdańskiego, prof. Adam Bolt z Politechniki Gdańskiej, czy reprezentująca Regionalną Dyrekcję Gospodarki Wodnej w Gdańsku - dyrektor Halina Czarnecka. inne gałęzie mogą zastąpić transport rzeczny? Mogą, ale bardziej zdegradują środowisko, wzrost zapotrzebowania na przewóz produktów jest cały czas wzrostowy, w związku z tym nie jesteśmy wstanie rozbudowywać dalszych dróg kolejowych i drogowych. Transport rzekami jest najbardziej ekologiczny z możliwych. Wisłę tanio sprzedam fot. UM Województwa Pomorskiego Główną istotą konferencji było przedstawienie szans i zagrożeń płynących z przywrócenia żeglugi na Wiśle, jej zagospodarowania gospodarczego i turystycznego z poszanowaniem środowiska naturalnego. Marszałek województwa pomorskiego Mieczysław Struk stwierdził, że Wisła potrzebna jest regionowi pomorskiemu i Polsce. To dzięki przywróceniu żeglugi śródlądowej jest szansa na dynamiczny rozwój portów w Gdańsku i Gdyni. W oparciu o rzekę można budować konkurencyjność województw i jest ważnym czynnikiem ich rozwoju. Warto o potencjale Wisły rozmawiać, nawet 6 regionplus24.pl tak trudnych czasach mówił marszałek Struk. W kolejnym wystąpieniu prof. Krystyna Wojewódzka-Król z Uniwersytetu Gdańskiego, przedstawiła przesłanki do rozwoju transportu wodnego śródlądowego. Zadając przewrotne pytanie Czy dziś warto regulować Wisłę? Aktualnie w Polsce transport wodny ma marginalne znaczenie i jest to powszechna opinia o tej gałęzi gospodarki. Gdy jednak przyjrzymy się rzekom na zachodzie Europy zauważymy, że większość portów morskich obsługiwana jest właśnie przez transport wodny śródlądowy. To przede wszystkim kontenery i surowce energetyczne, więc jeśli tam się opłaca, to dlaczego nie miałoby się to opłacać w Polsce pyta retorycznie prof. Wojewódzka-Król. Czy Profesor Adam Bolt z Politechniki Gdańskiej zaprezentował wykorzystanie potencjału transportowego Dolnej Wisły. Zwrócił uwagę na kłopoty portów w Gdańsku i Gdyni z wywiezieniem towarów w dalsze części kraju. By rozwiązać pojawiający się problem warto już dziś zastanowić się nad budową portów multimodalnych w Gdańsku, Bydgoszczy i Warszawie. Przywrócenie żeglugi na Wiśle to wymierne korzyści dla gospodarki kraju ekologiczne drogi transportowe, hydroenergetyka, zabezpieczenia przeciwpowodziowe. W sumie kilkanaście tysięcy nowych miejsc pracy. W nawiązaniu do pojawiającego się już kolejnego zagrożenia powodzią

7 OPINIE, WYDARZENIA Po drugie: Autostrada wodna na Wiśle konferencja w gdańskim Dworze Arusa w kraju głos zabrał hydrolog prof. Zygmunt Babiński z bydgoskiego Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego. Na początku zadał pytanie czy państwo XXI wieku stać na powodzie? Jestem ekologiem stwierdził prof. Babiński - Jeśli mówimy o rewitalizacji Wisły, to mówimy o jej odbudowie, a nie o renaturyzacji. Wiele odcinków Wisły zostało przed laty przebudowane przez człowieka to nie są odcinki naturalne. Jeśli nie uregulujemy Wisły, tak jak Prusacy przed laty nigdy nie pozbędziemy się problemów z powodziami. Koszt jednej dużej powodzi to około 14 miliardów złotych, państwo na zabezpieczenia przeciwpowodziowe przeznacza 1,5 mld. Tematyka powodzi była wielokrotnie poruszana podczas spotkania, Halina Czarnecka z Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z Gdańska, podkreślała zły stan Wisły, blisko 70 % ostróg nadaje się do remontu, podniesienie klasy żeglowności na odcinku Dolnej Wisły to przede wszystkim pieniądze, a tych brakuje nawet na bieżącą działalność. Obecna na konferencji wiceminister Anna Wypych-Namiotko nie była w stanie odpowiedzieć na pytanie, czy pieniądze znajdą się w najbliższym czasie, choć zadeklarowała rozpoczęcie prac nad wykorzystaniem gospodarczym Wisły. Czy warto poświęcać pieniądze i czas na przywrócenie śródlądowego transportu wodnego? Żegluga śródlądowa pozwoli na złapanie oddechu przez trójmiejskie porty i da szansę na dalszy ich rozwój. Nowe porty multimodalne pobudowane wzdłuż Wisły stworzą tysiące miejsc pracy na obszarze kraju. Rozwinie się hydroenergetyka, logistyka, turystyka. Pamiętajmy, że dzięki Wiśle - Polska była spichlerzem Europy. Podejmując temat przywrócenia znaczenia gospodarczego królowej rzek patrzymy na pokolenia do przodu. To jest wyzwanie, które należy podjąć. Co miał na myśli Eugeniusz Kwiatkowski zabierając się do budowy Portu w Gdyni? Niemożliwe, stało się możliwe. By to osiągnąć,trzeba jasno określić cele, ustanowić administratora gospodarki wodnej i wziąć się do pracy. tekst i fot. Michał Grzybowski regionplus24.pl 7

8 OPINIE, WYDARZENIA Bydgoski Węzeł Wodny kluczem do drzwi Europy Bydgoszcz za sprawa swojego położenia geograficznego, gdzie krzyżują się najważniejsze szlaki wodne kraju, jest miastem szczególnym nie tylko na mapie Polski, ale także przede wszystkim na mapie Europy. Nie byłoby to możliwe, bez perspektywicznych działań podjętych w XVIII wieku, których efektem było wybudowanie Kanału Bydgoskiego i połączenie Wisły z Odrą. Dzięki temu w Bydgoszczy skrzyżowały się międzynarodowe drogi wodne łączące: Wschód z Zachodem Europy oraz Morze Bałtyckie z Morzem Czarnym. Zostało to doskonale wykorzystane do rozwoju gospodarczego miasta Bydgoszczy oraz dawało nieograniczone możliwości transportu wodnego dla całego Pomorza w XIX wieku. Właśnie teraz, w XXI wieku, gdy cała Europa została pogrążona w chaosie kryzysu i bezrobocia, które w istotny sposób dotyka ludzi poniżej 25 roku życia, politycy głowią się, co zrobić, aby młodzi ludzie nie byli pokoleniem straconym. Nasz region, wykorzystując odziedziczony potencjał wodny, staje przed realną możliwością połączenia Zachodu ze Wschodem i Północy z Południem Europy. To właśnie w tym celu musimy zmaterializować i przekształcić ideę Bydgoskiego Węzła Wodnego w Europejski Węzeł Wodny, który swoim zasięgiem obejmuje cały region kujawsko- -pomorski. Wykorzystanie rzek regionu powinno stać się specjalizacją Pomorza i Kujaw, która w sposób zasadniczy zmieni dotychczasowe myślenie o naszym regionie, a przede wszystkim przyczyni się do realnego rozwoju. Możemy w sposób wymierny pokazać wartość każdej zainwestowanej w tą ideę złotówki, która powróci pomnożona wielokrotnie. Powrót Bydgoszczy i regionu do europejskiej sieci rzecznej pozwoli wygenerować tysiące nowych miejsc pracy, które zostaną stworzone do rewitalizacji rzek, zagospodarowania gospodarczego w zakresie produkcji energii, stworzenia transportu wodnego. To także wielkie znaczenie gospodarki turystycznej z całą infrastrukturą wodną i turystyczną. EWW to szansa wykorzystania strategicznej roli Bydgoszczy dla rozwoju gospodarczego, ekonomicznego, turystycznego i ekologicznego regionu, którego realizacja i zdobyte doświadczenie w sposób modelowy ma szansę oddziaływać na inne obszary Polski. W pełni popieramy inicjatywy i programy wdrażane przez Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotra Całbeckiego, gratulujemy dobrej współpracy z Uniwersytetem Kazimierz Wielkiego w Bydgoszczy. Powołujemy jednak inicjatywę EWW, gdyż jesteśmy świadomi, iż tylko obywatelskie zaangażowanie całej regionalnej społeczności, może dać wymierne efekty. Tylko solidna praca u podstaw, w każdej, najmniejszej grupie społecznej, której bliskie jest odrodzenie regionu kujawsko-pomorskiego, na szlakach wodnych Europy może spowodować materializację idei EWW. Apeluję do wszystkich ośrodków decyzyjnych, włodarzy miast i gmin, parlamentarzystów, ale przede wszystkim do każdego mieszkańca regionu, aby w sposób odpowiedzialny zaczął organiczną pracę wdrażania idei społecznej miesięcznika Region Plus w postaci wykreowania naszego regionu kujawsko -pomorskiego jako Europejskiego Węzła Wodnego, który będzie służył nie tylko naszemu pokoleniu. Piotr Szabelski EWW to szansa wykorzystania strategicznej roli Bydgoszczy dla rozwoju gospodarczego, ekonomicznego, turystycznego i ekologicznego regionu (...) 8 regionplus24.pl

9 regionplus24.pl 9

10 REGIONALNE PROMOCJE W lipcu 2011 r. w Czarnkowie został otwarty nowoczesny, a co najważniejsze w skali Polski, nowatorski obiekt turystyczny PRZYSTAŃ WODNA (Marina Czarnków). Przystań wodna to brama do bogatej oferty turystycznej regionu. Czarnków czeka na wodniaków Przystań wodna w Czarnkowie dysponuje wszelkimi usługami, jakie chciałby spotkać turysta wodniak. Jest miejscem do dobrego wypoczynku, czy grillowania lub spróbowania swoich sił przesiadając się do kajaka czy łódki. Dzisiaj wielu turystów szuka odpoczynku na łonie natury, z dala od nowoczesności, gwaru i dużych aglomeracji miejskich. Włodarze polskich regionów starają się zaspokoić te oczekiwania. Wielkopolska to region szczególnie bogaty w walory środowiska naturalnego, zwyczaje, tradycje, a także, co warto podkreślić, w solidnych, pracowitych i gospodarnych ludzi. Uzbrojona w odpowiednią infrastrukturę rzeka Noteć to jedyne możliwe połączenie dwóch największych polskich rzek: Odry i Wisły. Kolejne atrakcje czekają na turystów w centrum miasta Czarnków (10 min pieszo z przystani lub 3 minuty rowerem, który można wypożyczyć w przystani) na zabytkowym rynku z pięknymi kamieniczkami i średniowiecznym kościołem, na którym często odbywają się różne imprezy. Tam też można w lokalach gastronomicznych oraz na otwartym powietrzu skosztować lokalnego piwa z miejscowego browaru. Można wybrać się na punkt widokowy czy skorzystać, w okresie letnim, z kąpieli w otwartych basenach z podgrzewaną krystalicznie czystą wodą. Dla miłośników dłuższych wypraw po mieście i okolicy przystań wypożycza rowery. Otaczające miasto lasy zasobne są we wszelkiego rodzaju runo leśne. Przystań wodna w Czarnkowie, to: - nowoczesna i innowacyjna infrastruktura, - bezpieczne, strzeżone i monitorowane obiekty przystani, - kompleksowe usługi dla turystów: bezpłatne pole namiotowe, grill, slipowanie, bezpłatna infrastruktura sanitarna, prąd, woda, prysznice itp. - tylko 70 km do stolicy Wielkopolski POZNANIA - miejsce organizacji turystyki aktywnej i imprez sportowo- -rozrywkowych. - możliwość wypożyczenia w niskich cenach rowerów miejskich, kajaków oraz łodzi. Regulamin, szczegółowy cennik oraz więcej informacji na tel , regionplus24.pl

11 303 kilometry przyjaznej żeglugi obejmuje sieć szlaków wodnych, łączących ze sobą Wisłę, Martwą Wisłę, Szkarpawę, Wisłę Królewiecką, Nogat, Kanał Jagielloński, rzeki Elbląg i Pasłękę oraz wody Zalewu Wiślanego. To w sumie 303 kilometry przyjaznej żeglugi i przygody, której można doświadczać na pokładzie kajaka, jachtu, łodzi motorowej czy hausbota. Zalew Wiślany jest akwenem prawie trzykrotnie większym od największego w Polsce jeziora Śniardwy. Szlaki wodne Pętli Żuławskiej dostępne są dla wodniaków zarówno od strony Morza Bałtyckiego, jak i szlaków śródlądowych, w tym Międzynarodowej Drogi Wodnej E70 łączącej Europę Zachodnią z rejonem Kaliningradu. Na przyjęcie turystów czeka nowoczesna infrastruktura wodniacka. Bezpieczną przystań znajdą turyści w zmodernizowanych do europejskich standardów portach w Elblągu, Krynicy Morskiej i Tolkmicku. Przystanie w Białej Górze, Braniewie, Nowej Pasłęce, Osłonce, Błotniku i Malborku zapewnią żeglarzom wygodne keje i zaplecze socjalne, cumowanie w komfortowych warunkach. System przystani Pętli Żuławskiej uzupełniają cztery nowe wygodne pomosty cumownicze w Tczewie i Drewnicy. Udogodnieniem dla żeglarzy są oddane do użytku dwa mosty zwodzone: w Gdańsku Przegalinie i w Nowej Pasłęce oraz zelektryfikowana śluza Gdańska Głowa. Warto tu przyjechać, spędzić aktywnie czas na wodzie, zachwycić się piękną przyrodą i malowniczymi krajobrazami, po prostu prawdziwie wypocząć informuje i zachęca Marszałek Województwa Pomorskiego Mieczysław Struk. Pętla Żuławska łączy w sobie atrakcyjną sieć szlaków wodnych, wyposażonych w nowoczesną infrastrukturę, z fascynującą przyrodą oraz atrakcjami dziedzictwa kulturowego Żuław Wiślanych. Wśród tych ostatnich wyróżniają się unikatowe w skali kraju zamki gotyckie czy holenderskie domy podcieniowe, a także zabytki hydrotechniczne, mosty zwodzone i śluzy. Dzięki walorom przyrodniczym, hydrograficznym, kulturowym, utworzonej kompleksowej infrastrukturze, obszar Delty Wisły i Zalewu Wiślanego może śmiało pretendować do miejsca najlepiej przygotowanego i przyjaznego uprawianiu turystyki wodnej w Polsce. Zainteresowanych szczegółowymi informacjami o atrakcjach turystycznych i warunkach żeglarskich na Pętli Żuławskiej zapraszamy na stronę regionplus24.pl 111

12 REGIONALNE PROMOCJE Powiat Żniński to wyjątkowo hojnie obdarzony przez naturę zakątek województwa kujawsko-pomorskiego. Jednocześnie urzeka bogactwem kulturowym. Pamiątki historii, dziesiątki czystych jezior wkomponowanych w pagórkowaty krajobraz, lasy to wszystko sprawia, że region ten jest wymarzonym miejscem do spędzenia choćby kilku dni. Dni, które długo potem można będzie wspominać Pałuki zadbaj o wspomnienia W czasie wizyty na Pałukach warto dotrzeć do Żnina urokliwego miasteczka, którego historia liczy 750 lat. Symbolem miasta jest ratuszowa wieża z XV w. powszechnie nazywana Basztą, choć nigdy nie pełniła funkcji obronnej. Dzisiaj w jej murach prezentowana jest część ekspozycji Muzeum Ziemi Pałuckiej. Chcąc zobaczyć pozostałe wystawy, musimy przejść do stojącego w pobliżu Magistratu zabytkowego budynku, będącego siedzibą wspomnianego już Muzeum. Żnin opuszczamy kolejką wąskotorową. Wiekowy już środek lokomocji, zapewni nam niezapomniane wrażenia. Zawrotna prędkość kolejki sięgająca niewiele ponad 20 km/h pozwoli na podziwianie typowych pałuckich krajobrazów. Ciuchcia zawiezie nas do Wenecji, gdzie znajduje się wyjątkowe Muzeum, w którym zgromadzono eksponaty związane z kolejką wąskotorową. W wielkim świecie małych kolejek można wszystkiego dotknąć, wejść do zgromadzonych parowozów i wagonów, robić zdjęcia. Trasa kolejki prowadzi dalej do Biskupina najbardziej znanego w Europie Środkowej rezerwatu archeologicznego. Spacerując po tutejszych ścieżkach, odczujemy wyjątkowy biskupiński klimat, co pozwoli wyobrazić sobie, jak wyglądało życie naszych przodków. Zobaczymy zrekonstruowaną bramę prowadzącą do łużyckiego grodu i wnętrza chat, wioskę wczesnośredniowieczną czy też związane z archeologią doświadczalną zagrody ze zwierzętami. Miejsce to przez większą część roku tętni życiem, a organizowane imprezy są wyjątkową okazją do nauki poprzez zabawę. Szczególnym wydarzeniem jest festyn archeologiczny organizowany w trzecim tygodniu września. Każdego roku przybywają dziesiątki tysięcy turystów, aby uczestniczyć w tym niepowtarzalnym święcie nauki i zabawy. Trasa kolejki wąskotorowej kończy się w Gąsawie, gdzie zobaczyć można niewątpliwą perełkę sztuki sakralnej kościół pw. św. Mikołaja w Gąsawie. W drewnianej świątyni przetrwał zespół barokowych malowideł ściennych. Gościom polecamy również wizytę w Pałacu Lubostroń imponującym dziele epoki klasycyzmu. W przepięknym Pałacu podziwiać można wystrój wnętrz pałacowych, obejrzeć wystawę czy też wysłuchać koncertu. Niezapomniane wrażenia zapewni również spacer po parku w stylu angielskim (ponad 40 ha). Rodziny zapraszamy do Zaurolandii Parku Dinozaurów w Rogowie oraz miasteczka western Silverado City w Bożejewiczkach koło Żnina. Pobyt w obu obiektach zapewni całej rodzinie moc atrakcji i wiele radości. 12 regionplus24.pl

13 REGIONALNE PROMOCJE w Piechcinie koło Barcina panują doskonałe warunki do nurkowania. To wyjątkowo malownicze miejsce, w którym niespotykanie czystą, lazurową wodę otaczają wapienne skały. Właśnie ten krajobraz sprawia, że przez chwilę można się poczuć, jak na wakacjach nad Morzem Śródziemnym. W aktywny sposób czas na Pałukach spędzić mogą również osoby lubiące bardziej bezpieczne formy rekreacji. Sprzęt pływający swoim gościom udostępnia większość ośrodków wypoczynkowych. Ofertę w zakresie turystyki wodnej wodnego. Dla zainteresowanych organizowane są też spływy kajakowe. W 2012 r. w Barcinie powstał trakt spacerowy nad rzeką Noteć, który szybko stał się popularnym miejscem spacerów, wędkowania i rekreacji. Znajduje się tutaj rozbudowana i wyremontowana stanica żeglarska NEPTUN. Jest ona wyposażona w sprzęt wodny, który można wypożyczyć. Również w położonym nad rzeką Noteć Łabiszynie powstała przystań dla rowerów wodnych. Rowery bezpłatnie wypożyczyć można w Łabiszyńskim Domu Kultury. Piękno natury Aktywnemu wypoczynkowi w regionie sprzyjają zarówno dziesiątki czystych jezior wkomponowanych w pagórkowaty krajobraz, lasy, jaki i niepowtarzalne walory turystyczno-poznawcze ze szlakami pieszymi, rowerowymi, wodnymi i dla zmotoryzowanych. Typowym dla Pałuk miejscem rekreacji jest woda. W wietrzne dni nad Jezioro Żnińskie Duże zjeżdżają miłośnicy windsurfingu i kitesurfingu. Na jego wody równie chętnie wypływają żeglarze. Tradycją są już organizowane w Żninie zawody windsurfingowe i regaty żeglarskie różnej rangi. Zjeżdżają na nie czołowi polscy zawodnicy. Wyjątkową ofertę proponuje swoim gościom Centrum Nurkowe PIECHCIN. W zalanym wapiennym wyrobisku posiadają również inne obiekty turystyczne. Półwysep biskupiński podziwiać można z pokładu statku pasażerskiego Diabeł Wenecji, a w czasie wrześniowego Festynu z łodzi wiosłowo-żaglowej Velet. W Zaurolandii czekają na gości kajaki i rowery wodne. Przy ośrodkach wypoczynkowych funkcjonują zagospodarowane kąpieliska, często strzeżone i z możliwością wypożyczenia sprzętu Zapraszamy zatem na Pałuki do krainy, która zdołała oprzeć się zgubnemu wpływowi gospodarki, pomimo że człowiek pojawił się w tym rejonie już ponad 10 tys. lat temu. Wyjątkowość oferty turystycznej regionu przejawia się głównie w jej zróżnicowaniu. Aktywnemu wypoczynkowi towarzyszy możliwość zwiedzania oraz poznawania historii i odwrotnie pełni wrażeń możemy odpocząć na łonie natury. Wybierając termin przyjazdu, warto zapoznać się z aktualnym kalendarzem imprez (dostępny na stronie internetowej Letnie weekendy obfitują w różnorodne imprezy i wydarzenia kulturalne, a udział w nich niewątpliwie jeszcze bardziej uatrakcyjni pobyt na ziemi żnińskiej. regionplus24.pl 13

14 OPINIE, WYDARZENIA Wodociągi po toruńsku Z Władysławem Majewskim, prezesem Toruńskich Wodociągów, rozmawia Robert Małecki Unijne fundusze odmieniły i tę część gospodarki miasta Obecny rok jest chyba szczególny w historii firmy. To prawda. Miejskie wodociągi w Toruniu obchodzą swoje 120-lecie istnienia, a ponadto zamknęliśmy właśnie wieloletni okres realizowania dużych unijnych inwestycji. W ostatnich kilku latach w różnych formach, w tym przede wszystkim poprzez realizację dużych projektów z dofinansowaniem europejskim, miasto wydało na gospodarkę wodno-ściekową prawie pół miliarda złotych. To ogromna kwota, ale też efekt jest naszym zdaniem bardzo dobry. Budując około 350 kilometrów nowej kanalizacji sanitarnej i deszczowej, podwojono ilość sieci w mieście. Gruntownie zmodernizowano podstawowe ujęcia wody pitnej, wybudowano podczyszczalnie wód deszczowych, wymieniono rury wodociągowe azbestowo-cementowe na żeliwne, metodą bezwykopową poddano renowacji kanały sanitarne na Starówce, będącej na liście UNESCO, w nowoczesny sposób rozwiązano problem osadów pościekowych itd. 14 regionplus24.pl Jak to się zaczęło? Duże inwestowanie w tę branżę w Toruniu zaczęło się od decyzji o budowie oczyszczalni ścieków. Pierwszą łopatę wbito tam pod koniec ubiegłego wieku. Potem przyszedł czas na kolejny, właśnie zakończony, duży projekt, już z dofinansowaniem unijnym, który realizowany był w dwóch etapach i obejmował wymieniony wcześniej zakres. Jakie znaczenie mają te działania dla miasta i jego mieszkańców? Tak zwany stopień skanalizowania i zwodociągowania wynosi w Toruniu aż 96 proc., a gdyby do sieci podłączyli się wszyscy, którym stworzono taką możliwość, to wskaźnik wyniósłby ponad 98 proc. Jest to efekt wspomnianego ogromnego wysiłku inwestycyjnego, na który zdecydowały się władze miasta. Kompleksowo unowocześniono dwie podstawowe dla aglomeracji stacje uzdatniania wody. Torunianie odkręcając krany mają więc dostęp do bardzo dobrej i smacznej wody. Ścieki natomiast prawie z całego miasta odprowadzamy do nowoczesnej oczyszczalni i oczyszczamy w taki sposób, aby nie szkodziły środowisku. Z kolei osady pościekowe, dzięki jednej z najnowocześniejszych w Polsce instalacji, przerabiane są na paliwo alternatywne, które może być wykorzystywane przez cementownie. Podsumowując, wszystkie te działania polepszają warunki życia w mieście, pomagają w przyciąganiu inwestorów i umacniają pozytywny wizerunek Torunia. Tak więc Toruń także w gospodarce wodno-ściekowej ma się czym pochwalić? Na pewno tak. Świadczyć może o tym fakt, że we wrześniu na ogólnopolskiej konferencji poświęconej suszeniu i termicznemu przekształcaniu osadów będą u nas gościć najlepsi fachowcy z branży. I nie jest to przypadek, bo chcą poznać jedną z najnowocześniejszych takich instalacji w Polsce. A my z przyjemnością podzielimy się naszymi doświadczeniami. Dziękuję za rozmowę. na zdjęciu: Michał Zaleski, prezydent miasta Torunia (z lewej) i Władysław Majewski, prezes Toruńskich Wodociągów, podczas uruchamiania instalacji do osuszania osadów

15 EKOLOGIA Małże pracownikami wodociągów Brda przed ujęciem wody dla Bydgoszczy Czy to możliwe, że małże, które większość osób kojarzy z kulinarnym wykorzystaniem, mogą również dbać o czystość wody? Okazuje się, że jak najbardziej i są w tym świetne! Te niewielkie mięczaki już w wielu polskich miastach razem z pracownikami wodociągów stoją na straży czystości naszej wody... w środowisku. Po drugie, musi charakteryzować się wąską tolerancją na określone zmiany zachodzące w środowisku (na przykład na wzrost zanieczyszczeń), a zmiany te powinny być dobrze widoczne (na przykład wyraźne zmiany anatomiczne, fizjologiczne, spadek liczebności itd.). Ponadto, dobry bioindykator to taki, którego w łatwy sposób można monitorować i zidentyfikować. W Polsce do określania stanu czystości wód prowadzi się biomonitoring takich organizmów wodnych, jak ważki, chrząszcze, muchówki, ślimaki, skorupiaki, ryby. Jednym z popularnych bioindykatorów stanu czystości wody są także... małże, na przykład z rodziny kulkówkowatych (Sphaeriidae), skójkowatych (Unionidae) czy racicznicowatych (Dreissenidae). Te niewielkie mięczaki są świetnymi bioindykatorami. ciąg dalszy na str. 18 Do podstawowych metod biomonitoringu (monitoringu biologicznego) środowiska i jednego z najstarszych sposobów, za pomocą których ocenia się stan środowiska przyrodniczego jest bioindykacja. Mówiąc najprościej, bioindykacja to ocena stanu środowiska przy pomocy żywych organizmów. Obserwuje się wybrane gatunki organizmów żywych i przyrównuje do odpowiednich skali, uzyskując obraz stanu środowiska przyrodniczego lub natężenia czynników zewnętrznych działających na to środowisko. Jako bioindykatory wybiera się organizmy posiadające określone cechy i predyspozycje ku temu. Po pierwsze, taki organizm musi licznie i powszechnie występować Małże z rodziny skójkowatych Unionidae regionplus24.pl 15

16 EKOLOGIA Transport wodny ekologiczną alternatywą W regionie kujawskopomorskim podjęto działania zmierzające do większego wykorzystania rzek. Uruchomiono programy rewitalizacji Międzynarodowej Drogi Wodnej E70, która już po pierwszych inwestycjach zaczęła ogrywać znaczącą rolę w turystyce krajowej i międzynarodowej. W dalszym ciągu systematycznie odbudowuje się infrastrukturę wodną, 16 regionplus24.pl powstają mariny i przystanie (Czarnków, Nakło nad Notecią, Bydgoszcz). W miastach odbudowywane i rewitalizowane są linie brzegowe, bulwary oraz infrastruktura hydrotechniczna. Wśród mieszkańców kujawsko- -pomorskiego wzrasta świadomość dobroczynnego działania wody i jej otoczenia. Naturalne piękno polskich akwenów wodnych odkrywają nie tylko mieszkańcy regionu, lecz również przypływający do nas turyści, zarówno z Polski oraz Europy. Świadczy o tym duże zainteresowanie szlakami wodnymi naszego regionu. Niestety gorzej sytuacja wygląda w sferze wykorzystania potencjału wodnego w gospodarce. Szczególnie problem ten widoczny jest w sferze transportu wodnego. Tradycyjne przyzwyczajenie do transportu drogowego oraz kolejowego doprowadziło do zaniechania przewozu ładunków drogami śródlądowymi.

17 EKOLOGIA Pionierem wykorzystania wody jako alternatywnego transportu stała się Bydgoszcz, która od kilku lat promuje komunikację wodna na Brdzie. Tramwaje wodne przewożąc mieszkańców i turystów na stałe wpisały się w krajobraz miejski. Stają się nie tylko sposobem komunikacji, ale doskonałą atrakcją turystyczną. Stanowią ekologiczną i promocyjną wizytówkę miasta, nie tylko w kraju. Wykorzystują nie tylko zalety transportu wodnego, ale są w 100% ekologiczne, gdyż zasilane są energią słoneczną. Miejmy nadzieję, iż Bydgoszcz wykorzysta dotychczasowe doświadczenia i jako pierwsza w Polsce wprowadzi dostawy towarów do restauracji, kawiarni i sklepów w centrum miasta drogą wodną. Ma to niekorzystny wpływ nie tylko na środowisko naturalne, ale zwiększa także zapotrzebowanie na budowę nowych dróg oraz zwiększenie taboru kołowego. A to właśnie transport wodny śródlądowy odgrywa ważną rolę w przewozie towarów w Europie Zachodniej. Bardzo dobrym przykładem wykorzystania żeglugi śródlądowej do transporu ładunków i towarów jest Holandia, gdzie porty morskie ściśle współpracują z portami multimodalnymi leżącymi w centrum kraju. Takie rozwiązanie w znacznym stopniu odciąża transport drogowy. Żegluga śródlądowa jest jedną z najbardziej przyjaznych dla środowiska naturalnego. W szczególności, oferuje alternatywę zarówno pod względem zużycia energii, hałasu i emisji gazów. Ponadto, żegluga śródlądowa zapewnia wysoki stopień bezpieczeństwa, w szczególności jeśli chodzi o przewóz towarów niebezpiecznych. To nowatorskie rozwiązanie pozwoli nie tylko zmniejszyć zanieczyszczenie w śródmieściu, ale także ograniczy transport kołowy, co jest nieocenione zarówno dla środowiska, jak i każdego mieszkańca. Równie ciekawym i praktycznym rozwiązaniem byłoby korzystanie z transportu wodnego przy obsłudze komunalnej strefy śródmiejskiej Bydgoszczy. O zaletach tego pomysłu nie trzeba chyba nikogo przekonywać. Wywóz śmieci i odpadów komunalnych tą drogą jest już praktykowany na zachodzie Europy. Dlaczego nie skorzystać z tych dobrych i sprawdzonych wzorców? Może warto uczyć sie od najlepszych. Transport wodny jest naturalną ekologiczną alternatywą dla transportu drogowego i kolejowego, odznacza sie niższą energochłonnością, terenochłonnością jest zdecydowanie tańszy od transportu drogowego. Jest koniecznym ogniwem zapewnienia zrónoważonego rozwoju. tekst i fot. R.D. regionplus24.pl 17

18 EKOLOGIA ciąg dalszy ze str. 15 Żyją w środowisku wodnym i filtrują wodę swoimi ciałami. Wykazują bardzo dużą wrażliwość na zanieczyszczenia wody i łatwo zaobserwować ich reakcję na każde skażenie wody (zamykają muszle). Ponadto są mało aktywnymi zwierzętami łatwiej obserwuje się przytwierdzone do podłoża, nieruchome małże niż dla porównania aktywnie pływające ryby. Wreszcie małże nie są wymagającymi zwierzętami i chociażby nie wymagają dokarmiania (odżywiają się bakteriami i substancjami odżywczymi zawartymi w wodzie). Dlatego też, małże coraz częściej wykorzystuje się w wodociągowo-kanalizacyjnych przedsiębiorstwach, jako organizmy alarmowe. Powszechnie stosuje się je już w województwie śląskim czy pomorskim. Małże wykorzystuje się jako bioindykatory w wodociągach do oceny jakości wody ujmowanej (z ujęć wód powierzchniowych i podziemnych) oraz do oceny jakości wody uzdatnionej. Małże z rodziny racicznicowatych Dreissenidae Prowadzi się stałą obserwację małż i gdy tylko poziom zanieczyszczenia w wodzie nagle wzrośnie, mięczaki natychmiast zamykają swoje muszle, aby ochronić delikatne ciało przed zanieczyszczeniem, co jest pierwszą oznaką skażenia wody. Naturalnie biomonitoring małż nie pozwala określić, z jakiego rodzaju zanieczyszczeniem mamy do czynienia, ale uzyskuje się niezwykle ważną informację, że jakieś zanieczyszczenie pojawiło się w wodzie i należy jak najszybciej zacząć działania (zamknąć dopływ wody, wykonać analizy laboratoryjne itd.). Ponadto małże pomagają też ustalić, czy po oczyszczeniu stan wody wrócił do bezpiecznego poziomu. Omawiane mięczaki bowiem sprawdzają, czy stan otaczającego ich środowiska jest już odpowiednio czysty i bezpieczny dla nich. Biomonitoring za pomocą małż ułatwia też fakt, że mają one wystarczająco duże rozmiary, przez co łatwo można je obserwować (w przeciwieństwie chociażby do bakterii, które są mikroskopijnych rozmiarów). Gdy stan czystości wody jest wystarczający dla małż, powoli otwierają swoje muszle. Z tego względu, że małże otwierają się i zamykają także w sposób naturalny w swoich osobniczych cyklach dobowych, prowadzi się rejestr ich cykli i stałą obserwację. Małże monitorują czystość wody Zwykle stopień rozwarcia muszli małży mierzy się komputerowo (np. informacje na podstawie pomiaru natężenia pola magnetycznego przekazywane są do komputera), aby ustalić, kiedy rozwarcie jest naturalnym odruchem małży, a kiedy alarmującą oznaką zanieczyszczenia. Małże do biomonitoringu wody w przedsiębiorstwach wodociągowo-kanalizacyjnych wymienia się na nowe co kilka miesięcy, aby cechowały się najwyższą wrażliwością na zanieczyszczenia. tekst: mgr inż. Hanna Szczukowska fot. R.D. 18 Wydano ze œrodków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu.

19 REGIONALNE PROMOCJE Zespół Parków 4. Krajobrazowych Zespół Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego z siedzibą w Świeciu utworzono z istniejącego od 1993 roku Zespołu Nadwiślańskich Parków Krajobrazowych. Celem ochrony jest zachowanie walorów przyrodniczych, historycznych i kulturowych Doliny Dolnej Wisły na odcinku od Bydgoszczy do miejscowości Nowe. Jest to jeden z większych obszarów prawnie chronionych w województwie kujawsko-pomorskim; liczy około 60 tysięcy ha. Na terenie Zespołu Parków znajduje się 14 rezerwatów, około 100 pomników przyrody z jaskinią, głazem narzutowym i dwoma źródłami. Przyrodnicze walory wzbogacają obiekty sakralne w Chełmnie, zamek pokrzyżacki w Świeciu, umocnienia Twierdzy Chełmno, zespoły pałacowo- -parkowe, liczne grodziska oraz zagrody mennonickie z najstarszą chatą w Chrystkowie. O dziedzictwie kulturowym świadczą liczne sady owocowe oraz powidła śliwkowe smażone od dziesiątek lat. Na terenie Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego realizowane są m.in. następujące projekty: 1. Ochrona in situ i ex situ starych odmian drzew owocowych celem projektu jest zabezpieczenie przed wyginięciem starych odmian drzew owocowych. 2. Czynna ochrona gatunków zagrożonych z rejonu dolnej Wisły przywracanie wypasu owiec w rezerwatach roślin kserotermicznych, ochrona nietoperzy i tworzenie sztucznych wysp rozrodczych dla rybitw. 3. Przywracanie tradycyjnych metod przetwórstwa wyrób powideł - projekt realizowany w celu zachowania starych sposobów przetwarzania owoców. 4. Festiwal Smaku w Grucznie impreza ponadregionalna promująca walory turystyczne i kulinarne rejonu dolnej Wisły. Zespół Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego fot. Piotr Szumigaj 1. Żółciak siarkowy rezerwat przyrody Wielka Kępa; 2. Rybitwa rzeczna; 3. Kokorycz pusta rezerwat przyrody Płutowo; 4. Widok na Wisłę ze ścieżki edukacyjnej w Kozielcu 5. Bocian biały; 6. Sad ze starymi odmianami drzew owocowych z Doliny Dolnej Wisły ul. Sądowa 5, Świecie tel./fax facebook.com/zpkchin regionplus24.pl 19

20 REGIONALNE PROMOCJE Z Leonardem Palką, dyrektorem Cementowni Kujawy Lafarge, rozmawia Barbara Cieślak Lafarge przyjazny środowisku Prywatyzacja Cementowni Kujawy była w 1995 roku, od kiedy i jakie Lafarge wprowadził zmiany, aby okolica nie była pokryta białym pyłem? Przyznaję, że w latach były okresy, kiedy skuteczność urządzeń odpylających nie była aż tak wielka, ale i normy były inne. Była to metoda mokra, trzy piece i z każdego z ich długości 160 m, 80 metrowym komin emitował dosyć dużo pyłów i gazów. Potwierdzam jako mieszkaniec tego regionu, że krajobraz wokół cementowni w tamtych czasach wyglądał inaczej niż dzisiaj. Prywatyzacja była tym przełomem, który spowodował, że oprócz inwestycji modernizacyjnych skupiono się przede wszystkim na inwestycjach w zakresie ochrony środowiska. Polityka Lafarge, blisko współpracująca z Międzynarodowymi Organizacjami Ochrony Środowiska, mówi o restrykcyjnych normach oddziaływania na środowisko. Dzięki olbrzymim nakładom finansowym, zapadła decyzja, aby stopniowo przebudowywano cementownie z metody mokrej na suchą, likwidując całkowicie wszystkie instalacje do wypału klinkieru. Zrobiono to i na tym miejscu, w 2003 roku oddano do użytku nową instalację do wypału klinkieru metodą suchą, homogenizacji surowca i z nowym piecem. Przy budowie tego nowego kompleksu instalacji do wypału klinkieru, jednocześnie zastosowano najnowsze metody odpylania gazów wydostających się z tej instalacji. Filtr workowy Lurgi zapewnia emisję gazów na poziomie 5 mg na nm 3 co jest niezauważalną emisją. Mogę z satysfakcją stwierdzić, że dzisiaj 20 regionplus24.pl

PERSPEKTYWY ROZWOJU POLSKIEGO ODCINKA MIĘDZYNARODOWEJ DROGI WODNEJ E 70. Bydgoszcz, 11 czerwca 2014

PERSPEKTYWY ROZWOJU POLSKIEGO ODCINKA MIĘDZYNARODOWEJ DROGI WODNEJ E 70. Bydgoszcz, 11 czerwca 2014 PERSPEKTYWY ROZWOJU POLSKIEGO ODCINKA MIĘDZYNARODOWEJ DROGI WODNEJ E 70 Bydgoszcz, 11 czerwca 2014 DEKLARACJA PROGRAMOWA STRATEGIA ROZWOJU TRANSPORTU DO ROKU 2020 (2030) etap do 2020 priorytet Odrzańska

Bardziej szczegółowo

INICJATYWY POMORZA DLA ROZWOJU DRÓG WODNYCH

INICJATYWY POMORZA DLA ROZWOJU DRÓG WODNYCH INICJATYWY POMORZA DLA ROZWOJU DRÓG WODNYCH Jan Kozłowski Marszałek Województwa Pomorskiego Kadyny 26 lipca 2008r. ŻEGLUGA W DELCIE WISŁY W LATACH 50 - TYCH XX WIEKU PROGRAM ROZWOJU DRÓG WODNYCH DELTY

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla województwa kujawsko-pomorskiego w latach 2007-2015

Fundusze unijne dla województwa kujawsko-pomorskiego w latach 2007-2015 MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 Fundusze unijne dla województwa kujawsko-pomorskiego w latach 2007-2015 W latach 2007-2015 do województwa

Bardziej szczegółowo

PĘTLA ŻUŁAWSKA JAKO ELEMENT DROGI WODNEJ E70. Kadyny 29 kwietnia 2015 r.

PĘTLA ŻUŁAWSKA JAKO ELEMENT DROGI WODNEJ E70. Kadyny 29 kwietnia 2015 r. PĘTLA ŻUŁAWSKA JAKO ELEMENT DROGI WODNEJ E70 Kadyny 29 kwietnia 2015 r. OBROTOWY MOST KOLEJOWY W RYBINIE W PERSPEKTYWIE ZWODZONY MOST DROGOWY RYBACY NA ZALEWIE WIŚLANYM Pętla Żuławska rozwój turystyki

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań II warsztat strategiczny gmina Gorzków Część I. Opracowanie Misji i Wizji gminy MISJA Grupa 1: 1. Bezpieczne przejścia szlaki komunikacyjne (ścieżka rowerowa, szlaki konne, trasy spacerowe, chodniki łączące

Bardziej szczegółowo

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 Zespół nr III Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska Grzegorz Boroń -Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA REWITALIZACJI I ROZBUDOWY DROGI WODNEJ MIĘDZY WIELKIMI JEZIORAMI MAZURSKIMI A KANAŁEM AUGUSTOWSKIM NA I WARMIŃSKO MAZURSKIEGO

KONCEPCJA REWITALIZACJI I ROZBUDOWY DROGI WODNEJ MIĘDZY WIELKIMI JEZIORAMI MAZURSKIMI A KANAŁEM AUGUSTOWSKIM NA I WARMIŃSKO MAZURSKIEGO KONCEPCJA REWITALIZACJI I ROZBUDOWY DROGI WODNEJ MIĘDZY WIELKIMI JEZIORAMI MAZURSKIMI A KANAŁEM AUGUSTOWSKIM NA OBSZARZE WOJEWÓDZTW PODLASKIEGO I WARMIŃSKO MAZURSKIEGO SYGNOTARIUSZE UMOWY WOJEWÓDZTWO

Bardziej szczegółowo

Program Żegluga Śródlądowa 2015-2020

Program Żegluga Śródlądowa 2015-2020 Program Żegluga Śródlądowa 2015-2020 Realizowany w ramach Inicjatywy Odpowiedzialny Transport 2014-2020 Przy jedynie 7 procentowym zaangażowaniu dróg wodnych w transport towarów w Unii Europejskiej potrzebne

Bardziej szczegółowo

Oferta PROMOCYJNA na organizację Zielonych Szkół oraz imprez integracyjnych i sportowych dla dzieci i młodzieży. 50 zł za dobę ZAPRASZAMY NAD MORZE

Oferta PROMOCYJNA na organizację Zielonych Szkół oraz imprez integracyjnych i sportowych dla dzieci i młodzieży. 50 zł za dobę ZAPRASZAMY NAD MORZE Oferta PROMOCYJNA na organizację Zielonych Szkół oraz imprez integracyjnych i sportowych dla dzieci i młodzieży 50 zł za dobę ZAPRASZAMY NAD MORZE OPIEKUNOWIE OTRZYMAJĄ ZAKWATEROWANIE W APARTAMENTACH DE

Bardziej szczegółowo

Budowa kanału żeglugowego szansą dla rozwoju Elbląga

Budowa kanału żeglugowego szansą dla rozwoju Elbląga Budowa kanału żeglugowego szansą dla rozwoju Elbląga Witold Wróblewski Prezydent Miasta Elbląg Konferencja Budowa kanału żeglugowego Nowy Świat przez Mierzeję Wiślaną Elbląg, 7 kwietnia 2016 r. Elbląg

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu Poznań, 28 maja 2013 r. Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW 1 Marek Zieliński Zastępca Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Projekt Pętla Żuławska rozwój turystyki wodnej

Projekt Pętla Żuławska rozwój turystyki wodnej Projekt Pętla Żuławska rozwój turystyki wodnej realizacja z poszanowaniem uwarunkowao przyrodniczo-kulturowych WOJEWÓDZTWO WARMIŃSKO-MAZURSKIE WOJEWÓDZTWO POMORSKIE Podstawowe dane o projekcie Pętla Żuławska

Bardziej szczegółowo

dr inż. arch. Joanna Poczobut Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej Kraków - Nowohuckie Centrum Kultury 12-14 września 2012 r.

dr inż. arch. Joanna Poczobut Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej Kraków - Nowohuckie Centrum Kultury 12-14 września 2012 r. dr inż. arch. Joanna Poczobut Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej Kraków - Nowohuckie Centrum Kultury 12-14 września 2012 r. MIASTA W POWIECIE Braniewo: 17 652 mieszk. Pieniężno: 3 540 mieszk.

Bardziej szczegółowo

Propozycja listy projektów indywidualnych w ramach Działania 6.4 Inwestycje w produkty turystyczne o znaczeniu ponadregionalnym

Propozycja listy projektów indywidualnych w ramach Działania 6.4 Inwestycje w produkty turystyczne o znaczeniu ponadregionalnym Propozycja listy projektów indywidualnych w ramach Działania 6.4 Inwestycje w produkty turystyczne o znaczeniu ponadregionalnym Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007-2013 Lp. Nazwa projektu

Bardziej szczegółowo

PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM

PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM Kazimierz Sumisławski Departament Środowiska i Rolnictwa Urząd

Bardziej szczegółowo

Program Bałtyk 2015-2020

Program Bałtyk 2015-2020 Program Bałtyk 2015-2020 Realizowany w ramach Inicjatywy Odpowiedzialny Transport 2014-2020 Szanowni Państwo, Serdecznie zapraszamy do przystąpienia do Programu Bałtyk. Program stanowi platformę wymiany

Bardziej szczegółowo

Prospects in Dolnośląskie. Dariusz Ostrowski

Prospects in Dolnośląskie. Dariusz Ostrowski Wrocław, 13 maja 2010 Prospects in Dolnośląskie Inwestycje infrastrukturalne aglomeracji jako impuls do dalszego rozwoju gospodarczego nowe kierunki na regionalnym rynku Dariusz Ostrowski Czy inwestycje

Bardziej szczegółowo

Żegluga śródlądowa to ogromny potencjał i ważny element zrównoważonego rozwoju Polski! Zobaczmy go!?.

Żegluga śródlądowa to ogromny potencjał i ważny element zrównoważonego rozwoju Polski! Zobaczmy go!?. Żegluga śródlądowa to ogromny potencjał i ważny element zrównoważonego rozwoju Polski! Zobaczmy go!?. Jacek Błażejczyk - Kappa System Ekspert Regionalnych Związków Pracodawców Lewiatana Żegluga śródlądowa?

Bardziej szczegółowo

Wydziału Turystyki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego

Wydziału Turystyki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Wydziału Turystyki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Etap MDW E 70 w województwie lubuskim obejmuje łącznie 123 kilometry: Odcinek Warty - 70 km Odcinek Noteci - 47 km Odcinek Odry

Bardziej szczegółowo

STREFA DOBRYCH INWESTYCJI

STREFA DOBRYCH INWESTYCJI STREFA DOBRYCH INWESTYCJI 586 ha 519 ha 26 lokalizacji w czterech województwach północnej Polski 1859 ha całkowitej powierzchni 112 inwestorów 22 ha 736 ha ponad 17,6 tys. miejsc pracy ponad 9,1 mld PLN

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Czysta Turystyka. - nowe wyzwania i możliwości dla branży hotelarskiej

Czysta Turystyka. - nowe wyzwania i możliwości dla branży hotelarskiej - nowe wyzwania i możliwości dla branży hotelarskiej Aleksandra Pacułt Fundacja Partnerstwo dla Środowiska Seminarium Eko-Hotel Gdańsk, 17.06.10 1. Fundacja Partnerstwo dla Środowiska. 2. Certyfikat Czysta

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia.

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia. Możliwości finansowania projektów budowlanych w Polsce ze środków UE w świetle nowej perspektywy finansowania 2014-2020 Warszawa, 24 września 2013 r. 1 Dotychczasowe doświadczenia Skutecznie korzystamy

Bardziej szczegółowo

ŻYCIE NAD RZEKAMI URBANISTYKA DOLIN RZECZNYCH

ŻYCIE NAD RZEKAMI URBANISTYKA DOLIN RZECZNYCH ŻYCIE NAD RZEKAMI URBANISTYKA DOLIN RZECZNYCH WROCŁAWSKIE FORUM ODRY -ROZMIESZCZENIE TERENÓW: MIESZKANIOWYCH, USŁUGOWYCH, REKREACYJNYCH UWARUNKOWANIA HISTORYCZNE Wrocław 1930 r. Wrocław 1938 r. Wrocław

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ Zrównoważony rozwój w strategii woj. wielkopolskiego wprowadzenie do części warsztatowej Patrycja Romaniuk, Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Poznań, 04.03.2013 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate

Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate Szczecin 20 grudnia 2011 r. Bożena Wołowczyk Plan prezentacji 1. Idea europejskich szlaków

Bardziej szczegółowo

Rozdział IV MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ŚRÓDLĄDOWEGO TRANSPORTU WODNEGO W POLSCE W ŚWIETLE TENDENCJI UNIJNYCH I UWARUNKOWAŃ INFRASTRUKTURALNYCH

Rozdział IV MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ŚRÓDLĄDOWEGO TRANSPORTU WODNEGO W POLSCE W ŚWIETLE TENDENCJI UNIJNYCH I UWARUNKOWAŃ INFRASTRUKTURALNYCH Rozdział IV MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ŚRÓDLĄDOWEGO TRANSPORTU WODNEGO W POLSCE W ŚWIETLE TENDENCJI UNIJNYCH I UWARUNKOWAŃ INFRASTRUKTURALNYCH 1. Ocena możliwości wykorzystania śródlądowych dróg wodnych w świetle

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do GŁÓWNE UWARUNKOWANIA OCHRONY I ZAGOSPODAROWANIA TERENU (1) Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do Zatoki Gdańskiej Wody przybrzeżne, plaże, wydmy i bory nadmorskie, fragment międzywala,

Bardziej szczegółowo

Śląski Klaster Przedsiębiorstw Dorzecza Górnej Odry

Śląski Klaster Przedsiębiorstw Dorzecza Górnej Odry Śląski Klaster Przedsiębiorstw Dorzecza Górnej Odry Branża: transport wodny, turystyka, ochrona środowiska Śląski Klaster Przedsiębiorstw Dorzecza Górnej Odry to inicjatywa przedsiębiorców, samorządów

Bardziej szczegółowo

Geografia - KLASA III. Dział I

Geografia - KLASA III. Dział I Geografia - KLASA III Dział I Dział II 1. Rodzaje i rozwój usług w Polsce - klasyfikuję usługi - określam rolę usług jako III sektora gospodarki - opisuję znaczenie usług we współczesnej gospodarce - wykazuję

Bardziej szczegółowo

Stan obecny śródlądowego transportu wodnego oraz plany jego rozwoju w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju

Stan obecny śródlądowego transportu wodnego oraz plany jego rozwoju w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Stan obecny śródlądowego transportu wodnego oraz plany jego rozwoju w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Długość sieci śródlądowych dróg wodnych w Polsce w 2013 r. wyniosła 3655 km, z czego 2417 km

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 1 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 CEL PROGRAMU 2 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA WODNO- OLSZTYN MIASTO TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA ŚCIEKOWA. województwo warmińsko-mazurskie

GOSPODARKA WODNO- OLSZTYN MIASTO TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA ŚCIEKOWA. województwo warmińsko-mazurskie GOSPODARKA WODNO- ŚCIEKOWA OLSZTYN województwo warmińsko-mazurskie Inwestycje dotyczące modernizacji oczyszczalni ścieków są bardzo ważne dla ekonomicznego rozwoju przyczyniając się do zmniejszenia różnic

Bardziej szczegółowo

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Załącznik nr 1 do Regulaminu Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Kryteria podstawowe (podstawa dopuszczenia): aplikująca destynacja stanowi obszar, który spełnia

Bardziej szczegółowo

rozwijającego się miasta, gdzie tradycja łączy się z nowoczesnością

rozwijającego się miasta, gdzie tradycja łączy się z nowoczesnością Wyspa Młyoskawizytówką dynamicznie rozwijającego się miasta, gdzie tradycja łączy się z nowoczesnością Rewitalizacja Wyspy Młyoskiej w Bydgoszczy Wyspa Młyoska jest to zielona enklawa w centrum Bydgoszczy,

Bardziej szczegółowo

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością.

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością. Wizja 1. Roztoczańskie Centrum Rekreacyjne wykorzystujące położenie transgraniczne, walory przyrodnicze i gospodarcze dla poszerzania oferty turystycznowypoczynkowej. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem

Bardziej szczegółowo

jest kontynuacją projektu InWater zrealizowanego przez Interreg IIIB BSR pt. Wykorzystanie dowych Dróg g Wodnych dla Rozwoju Regionalnego

jest kontynuacją projektu InWater zrealizowanego przez Interreg IIIB BSR pt. Wykorzystanie dowych Dróg g Wodnych dla Rozwoju Regionalnego Program ożywienia o dróg g wodnych w Gdańsku jest kontynuacją projektu InWater zrealizowanego przez Gminę Miasta Gdańska w ramach Inicjatywy Wspólnotowej Interreg IIIB BSR pt. Wykorzystanie Śródlądowych

Bardziej szczegółowo

ZBIORNIK GOCZAŁKOWICKI I JEGO OTOCZENIE W DZIAŁANIACH ADMINISTRACJI

ZBIORNIK GOCZAŁKOWICKI I JEGO OTOCZENIE W DZIAŁANIACH ADMINISTRACJI ZBIORNIK GOCZAŁKOWICKI I JEGO OTOCZENIE W DZIAŁANIACH ADMINISTRACJI Paweł Sadza Starosta Pszczyński Katowice, 12.02.2014 r. POWIAT PSZCZYŃSKI ZBIORNIK GOCZAŁKOWICKI 1950 r. - rozpoczęcie budowy 1955 r.

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

Modelowy ład przestrzenny terenów nadwodnych na przykładzie Szczecina, Piotr Krzystek Prezydent Miasta Szczecin

Modelowy ład przestrzenny terenów nadwodnych na przykładzie Szczecina, Piotr Krzystek Prezydent Miasta Szczecin Modelowy ład przestrzenny terenów nadwodnych na przykładzie Szczecina, rozwój przemysłu i turystyki oraz miasta Piotr Krzystek Prezydent Miasta Szczecin PLAN PREZENTACJI UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZESTRZENNEGO

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami na poziomie regionalnym

Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami na poziomie regionalnym Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami na poziomie regionalnym Hanna Grunt Prezes Zarządu WFOŚiGW 1 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest instytucją, powołaną na mocy ustawy

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Zróbmy to dla Wisły ZRÓBMY TO DLA WISŁY

Zróbmy to dla Wisły ZRÓBMY TO DLA WISŁY ZRÓBMY TO DLA WISŁY Włocławskie Centrum Edukacji Ekologicznej od dnia 01 października 2010r. realizowało projekt Zróbmy to dla Wisły finansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

Ograniczenie niskiej emisji poprzez wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w postaci instalacji solarnych na terenie miasta Myszków

Ograniczenie niskiej emisji poprzez wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w postaci instalacji solarnych na terenie miasta Myszków Ograniczenie niskiej emisji poprzez wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w postaci instalacji solarnych na terenie miasta Myszków 1. Ogólny opis przedsięwzięcia Przykładem dobrej praktyki w zakresie

Bardziej szczegółowo

O FIRMIE. Serdecznie zapraszamy!!! Bartosz Obracaj. Wojciech Obracaj

O FIRMIE. Serdecznie zapraszamy!!! Bartosz Obracaj. Wojciech Obracaj O FIRMIE Firma Polconn - Complete Sailing Service to przedsięwzięcie bazujące na naszym wieloletnim doświadczeniu żeglarskim, skierowane do wszystkich pasjonatów tego sportu, zarówno osób prywatnych jak

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Spotkanie w Bydgoszczy otworzył Prof. dr hab. inż. Marek Bieliński - Prorektor ds. współpracy z gospodarką i zagranicą UTP w Bydgoszczy.

Spotkanie w Bydgoszczy otworzył Prof. dr hab. inż. Marek Bieliński - Prorektor ds. współpracy z gospodarką i zagranicą UTP w Bydgoszczy. Odbyła się konferencja tematyczna pn. Instalacje OŹE, gaz łupkowy, stopień wodny oraz LPG i LNG w transporcie publicznym w województwie kujawsko-pomorskim Perspektywy wykorzystywania w naszym województwie

Bardziej szczegółowo

XIX SPOTKANIE NARODOWYCH SIECI OBSZARÓW WIEJSKICH. Gdańsk, 11-13 września 2013 r.

XIX SPOTKANIE NARODOWYCH SIECI OBSZARÓW WIEJSKICH. Gdańsk, 11-13 września 2013 r. XIX SPOTKANIE NARODOWYCH SIECI OBSZARÓW WIEJSKICH Gdańsk, 11-13 września 2013 r. Realizacji zadań Sekretariatu Regionalnego KSOW Województwa Pomorskiego ZAKRES PREZENTACJI: Realizacja zadań Sekretariatu

Bardziej szczegółowo

Witamy we wrześniowym wydaniu biuletynu międzynarodowego. W numerze:

Witamy we wrześniowym wydaniu biuletynu międzynarodowego. W numerze: Witamy we wrześniowym wydaniu biuletynu międzynarodowego. W numerze: Podsumowanie wrześniowej działalności Ośrodka: Dni Narodowe Turcji, Chorwacji i Litwy Euro-Przedszkolak Dobre, bo polskie Wydarzenia

Bardziej szczegółowo

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r.

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r. Lista przedsięwzięć priorytetowych Funduszu na rok 2013 została sporządzona w oparciu o hierarchię celów wynikającą z polityki ekologicznej państwa, Programu zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie

Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Koninie Planujesz rozpoczęcie lub rozwój działalności? Chcesz być konkurencyjny na rynku? Masz innowacyjny pomysł na inwestycję? ZAPRASZAMY!!! Sieć Punktów Funduszy

Bardziej szczegółowo

Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej

Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej 1 Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013. Program Samorządu Województwa Wielkopolskiego Wielkopolska Odnowa Wsi. Program Operacyjny Zrównoważony

Bardziej szczegółowo

Ilość dni: 3. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: wiosna, lato JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE!

Ilość dni: 3. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: wiosna, lato JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Mazury Zachodnie campingowo i caravaningowo Ilość dni: 3 Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie Pory roku: wiosna, lato JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Czekają na Ciebie: rodzinne pola campingowe wyżywienie

Bardziej szczegółowo

Na p Na ocząt ą e t k

Na p Na ocząt ą e t k Program Ochrony Jezior Polski Północnej prezentacja nowego programu Krzysztof Mączkowski Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu Na początek Woda jest jednym z komponentów

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa GOSPODARKA ODPADAMI Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa WFOŚiGW we Wrocławiu Zasady gospodarowania odpadami Projektowane zmiany prawne w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Badanie poziomu

Bardziej szczegółowo

P r o g ra m Ż u ł a w s k i - 2030 I I e t a p

P r o g ra m Ż u ł a w s k i - 2030 I I e t a p P r o g ra m Ż u ł a w s k i - 2030 I I e t a p Konferencja naukowo-techniczna Bezpieczeństwo przeciwpowodziowe Żuław i Gdańska historia i teraźniejszość Gdańsk, 31.03.2015 r. Piotr Kowalski Halina Czarnecka

Bardziej szczegółowo

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Bożena Cebulska Prezes Warmińsko-Mazurskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Olsztynie 1 Warszawa, dn. 18.04.2010 2 PLAN WYSTĄPIENIA MŚP W WARMIŃSKO-MAZURSKIM

Bardziej szczegółowo

www.harcerskanatura.eu PROJEKT

www.harcerskanatura.eu PROJEKT PROJEKT kampania edukacyjna dla dzieci i młodzieży 4 żywioły przyjaciele człowieka cykl konkursów w szkołach główna nagroda w konkursach wymiana dzieci i młodzieży między Partnerami projektu program edukacyjny

Bardziej szczegółowo

SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE

SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE PROGRAM ZAJĘĆ Kamila Wyleżek ROK SZKOLNY 2015/2016 CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU Program zajęć szkolnego koła przyrodniczego przeznaczony jest dla uczniów klas gimnazjum oraz I przysposabiającej

Bardziej szczegółowo

Departament Infrastruktury Społecznej Wydział Projektu Własnego w Obszarze Turystyki

Departament Infrastruktury Społecznej Wydział Projektu Własnego w Obszarze Turystyki Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Potencjał województwa lubuskiego szansą dla rozwoju Położenie -przy zachodniej granicy Polski Wyjątkowe bogactwo przyrodnicze -liczne lasy ijeziora Dobra dostępność

Bardziej szczegółowo

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl).

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl). Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl). Nasz hotel to idealne miejsce na organizację m.in.: spotkań biznesowych, konferencji, szkoleń oraz imprez

Bardziej szczegółowo

WISŁA JAKO ISTOTNY ELEMENT KORYTARZA TRANSPORTOWEGO PÓŁNOC- POŁUDNIE. dr Tomasz Sowiński Związek Miast Nadwiślańskich

WISŁA JAKO ISTOTNY ELEMENT KORYTARZA TRANSPORTOWEGO PÓŁNOC- POŁUDNIE. dr Tomasz Sowiński Związek Miast Nadwiślańskich Rada Gospodarki Wodnej Regionu Dolnej Wisły WISŁA JAKO ISTOTNY ELEMENT KORYTARZA TRANSPORTOWEGO PÓŁNOC- POŁUDNIE dr Tomasz Sowiński Związek Miast Nadwiślańskich ZWIĄZEK MIAST NADWIŚLAŃSKICH Projektu Koncepcji

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo we wdrażaniu innowacyjnych metod zarządzania środowiskiem

Partnerstwo we wdrażaniu innowacyjnych metod zarządzania środowiskiem Panel ekspertów Partnerstwo we wdrażaniu innowacyjnych metod zarządzania środowiskiem Uniwersytet Śląski w Katowicach 16 stycznia 2013 Natura 2000 Kłopot czy szansa dla samorządów? dr Andrzej Pasierbiński,

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW Szanowni Państwo Urząd Gminy rozpoczął prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju. istotnym elementem, niezbędnym dla stworzenia strategii jest poznanie opinii

Bardziej szczegółowo

25 lat działalności NFOŚiGW

25 lat działalności NFOŚiGW 25 lat działalności NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 25 lat doświadczenia w finansowaniu projektów z obszaru ochrony środowiska powołany w okresie zmian ustrojowych w 1989

Bardziej szczegółowo

Wykres 1. Wartość projektów oraz wydatki beneficjentów dla 16 RPO łącznie, środki UE (mld zł). 71,6 69,0 54,0 35,0. 0 20 40 60 80 mld PLN

Wykres 1. Wartość projektów oraz wydatki beneficjentów dla 16 RPO łącznie, środki UE (mld zł). 71,6 69,0 54,0 35,0. 0 20 40 60 80 mld PLN 1. P o s t ę p f i n a n s o w y Do końca lipca 214 r. w 16 programach regionalnych podpisano 34,4 tys. umów o dofinansowanie. Ich wartość to ponad 18 mld zł, w tym dofinansowanie UE - 68,9 mld zł. Tym

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO SPIS TABLIC:

PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO SPIS TABLIC: SPIS TABLIC: Tablica 1 Prognoza demograficzna dla województwa pomorskiego na lata 2005 2030... 76 Tablica 2 UŜytki rolne w województwie pomorskim wg klas bonitacyjnych gleb w 2000 r.... 90 Tablica 3 Warunki

Bardziej szczegółowo

OFERTA INWESTYCYJNA,,STREFY GOSPODARCZEJ GMINY PAKOSŁAW

OFERTA INWESTYCYJNA,,STREFY GOSPODARCZEJ GMINY PAKOSŁAW OFERTA INWESTYCYJNA,,STREFY GOSPODARCZEJ GMINY PAKOSŁAW PAKOSŁAW 2011 Tu chcemy się uczyć,, pracować,, mieszkać i wypoczywać GMINA PAKOSŁAW Pakosław leży na południu Ziemi Rawickiej, w dorzeczu rzeki Orli.

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ

WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ 1) Wprowadzenie 2) Spostrzeżenia 3) Szanse 4) Cele 5) Narzędzia 6) Propozycje 7) 2011, 2012,

Bardziej szczegółowo

WODNA PRZYGODA!!! ORGANIZACJA URODZIN DLA DZIECI OD 10 LAT

WODNA PRZYGODA!!! ORGANIZACJA URODZIN DLA DZIECI OD 10 LAT WODNA PRZYGODA!!! ORGANIZACJA URODZIN DLA DZIECI OD 10 LAT Proponujemy wielką, ciekawą i niezapomnianą nadmorską przygodę! Podczas rejsów w specjalnie odwiedzanych miejscach utrzymujemy odpowiednie warunki

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r.

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r. PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020 Giżycko, 21 października 2015 r. Program Polska-Rosja 2014-2020 Program Polska - Rosja 2014-2020 przygotowywany jest przez współpracujące ze sobą

Bardziej szczegółowo

Adaptacja miasta do skutków zmian klimatu przykład Bydgoszczy

Adaptacja miasta do skutków zmian klimatu przykład Bydgoszczy Adaptacja miasta do skutków zmian klimatu przykład Bydgoszczy Izba Gospodarcza Wodociągi Polskie Forum Ochrony Środowiska Warszawa, 15-16 lutego 2016 Działania inicjujące realizację polityki ochrony klimatu

Bardziej szczegółowo

GMINA ŁASK ROZBUDOWA SIECI KANALIZACYJNEJ GMINY ŁASK

GMINA ŁASK ROZBUDOWA SIECI KANALIZACYJNEJ GMINY ŁASK Projekt Rozbudowa sieci kanalizacyjnej Gminy Łask jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 2 Zachodniopomorskie leży w północno-zachodniej Polsce, na wybrzeżu Morza Bałtyckiego. Stolicą województwa jest Szczecin. Granica morska w Zachodniopomorskiem

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020.

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. ANKIETA Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. Szanowni Państwo! W związku z rozpoczęciem prac nad opracowaniem aktualizacji

Bardziej szczegółowo

Modelowy ład przestrzenny terenów nadwodnych na przykładzie Szczecina, rozwój przemysłu i turystyki oraz miasta

Modelowy ład przestrzenny terenów nadwodnych na przykładzie Szczecina, rozwój przemysłu i turystyki oraz miasta Modelowy ład przestrzenny terenów nadwodnych na przykładzie Szczecina, rozwój przemysłu i turystyki oraz miasta Piotr Krzystek Prezydent Miasta Szczecin PLAN PREZENTACJI UWARUNKOWANIA ROZWOJU STRUKTURY

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE KONFERENCJA WOJEWÓDZKA nt. Wykorzystanie lokalnych wartości w rozwoju społeczno gospodarczym obszarów w wiejskich prof. nadzw. dr hab. Mirosław Boruszczak WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja terenów nadrzecznych: REURIS - Stary Kanał Bydgoski

Rewitalizacja terenów nadrzecznych: REURIS - Stary Kanał Bydgoski Rewitalizacja terenów nadrzecznych: REURIS - Stary Kanał Bydgoski II Kongres Rewitalizacji Miast Kraków, 12-14 wrzesień 2012r. 1 Rewitalizacja terenów nadwodnych w Polsce: Renaturyzacja Bulwary nadrzeczne

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia IZ RPO WZ we współpracy z organizacjami rowerowymi w perspektywie 2007-13 i w programowaniu nowej perspektywy

Doświadczenia IZ RPO WZ we współpracy z organizacjami rowerowymi w perspektywie 2007-13 i w programowaniu nowej perspektywy Doświadczenia IZ RPO WZ we współpracy z organizacjami rowerowymi w perspektywie 2007-13 i w programowaniu nowej perspektywy Kongres Rozwoju Ruchu Rowerowego współfinansowany przez Szwajcarięw ramach szwajcarskiego

Bardziej szczegółowo

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Marek Kubik p.o. Dyrektor Wydziału Obsługi Inwestorów i Biznesu Urząd Miasta Szczecin Szczecin, dnia 09.10.2014 r. Stolica Euroregionu

Bardziej szczegółowo

Oferta edukacyjna. w Tucholskim Parku Krajobrazowym. Dorota Borzyszkowska. Bydgoszcz, dnia 14 listopada 2014 r.

Oferta edukacyjna. w Tucholskim Parku Krajobrazowym. Dorota Borzyszkowska. Bydgoszcz, dnia 14 listopada 2014 r. Oferta edukacyjna w Tucholskim Parku Krajobrazowym Dorota Borzyszkowska Bydgoszcz, dnia 14 listopada 2014 r. 36. 983 ha 11.323 ha 25.660 ha 2 PWR fot. Marcin Karasiński PWR fot. Marcin Karasiński PWR

Bardziej szczegółowo

Osie priorytetowe Gospodarka Innowacje Technologie Rozwój społeczeństwa informacyjnego Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej

Osie priorytetowe Gospodarka Innowacje Technologie Rozwój społeczeństwa informacyjnego Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej RPO WZ 2014-2020 Osie priorytetowe 1. Gospodarka Innowacje Technologie 2. Rozwój społeczeństwa informacyjnego 3. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej 4. Dostosowanie do zmian klimatu 5. Rozwój naturalnego

Bardziej szczegółowo

inwestycji? Co kierowało tymi, którzy już

inwestycji? Co kierowało tymi, którzy już Dlaczego warto inwestycji? wybrać Karlino na miejsce swoich Co kierowało tymi, którzy już zdecydowali się tutaj zainwestować? Dla każdego przedsiębiorcy inny czynnik jest najważniejszy, ale nawet najbardziej

Bardziej szczegółowo

Poznaj swój region z przewodnikiem Międzynarodowy Dzień Przewodnika Turystycznego w województwie kujawsko-pomorskim 20-21 lutego 2016 r.

Poznaj swój region z przewodnikiem Międzynarodowy Dzień Przewodnika Turystycznego w województwie kujawsko-pomorskim 20-21 lutego 2016 r. Poznaj swój region z przewodnikiem Międzynarodowy Dzień Przewodnika Turystycznego w województwie kujawsko-pomorskim 20-21 lutego 2016 r. 20 lutego sobota Biskupin, gmina Gąsawa Lista wydarzeń 9.00-11.00

Bardziej szczegółowo

PROGRAM REWITALIZACJI I ROZWOJU BYDGOSKIEGO WĘZŁA WODNEGO

PROGRAM REWITALIZACJI I ROZWOJU BYDGOSKIEGO WĘZŁA WODNEGO PROGRAM REWITALIZACJI I ROZWOJU BYDGOSKIEGO WĘZŁA WODNEGO MIEJSKA PRACOWNIA URBANISTYCZNA W BYDGOSZCZY STANISŁAW WROŃSKI Gdy nie wiesz, do jakiego portu zmierzasz, pomyślne wiatry nie będą ci wiały Seneka

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Toruń, 13.12.2012 Co oznacza inteligentna specjalizacja? Inteligentna specjalizacja to: identyfikowanie wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Posiedzenie Rady Strategii Rozwoju Chojnic Chojnice 08.05.2013. Strategia Rozwoju Miasta Chojnice na lata 2012-2020

Posiedzenie Rady Strategii Rozwoju Chojnic Chojnice 08.05.2013. Strategia Rozwoju Miasta Chojnice na lata 2012-2020 Posiedzenie Rady Strategii Rozwoju Chojnic Chojnice 08.05.2013 Strategia Rozwoju Miasta Chojnice na lata 2012-2020 Monitoring realizacji strategii to system systematycznego i sformalizowanego zbierania

Bardziej szczegółowo

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU

LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU LISTA DANYCH DOTYCZĄCYCH TERENU Położenie Nazwa lokalizacji Ul. Ceramiczna Ul. Szpitalna Miasto / Gmina Chełm Powierzchnia nieruchomości Powiat Województwo Maksymalna dostępna powierzchnia (w jednym kawałku)

Bardziej szczegółowo

Transport i mobilność miejska wyzwania dla miast

Transport i mobilność miejska wyzwania dla miast Transport i mobilność miejska wyzwania dla miast dr Aneta Pluta-Zaremba Konferencja Plany Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (ang. SUMP) kluczem do pozyskiwania środków europejskich Płock, 11 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W NOWYM TARGU

STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W NOWYM TARGU STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ W NOWYM TARGU NOWOTARSKA STREFA AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ Uwarunkowania dla Miasta Nowy Targ Miasto Nowy Targ jest obszarem o znacznym potencjale sprzyjającym rozwojowi gospodarki.

Bardziej szczegółowo