Nr 188. kwiecień-czerwiec 2014 rok XXIII kwartalnik

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nr 188. kwiecień-czerwiec 2014 rok XXIII kwartalnik"

Transkrypt

1 NR ISSN Nr 188 kwiecień-czerwiec 2014 rok XXIII kwartalnik Rok 1989 uznawany jest za moment przełomowy we współczesnych dziejach państwa i społeczeństwa polskiego. O 25-leciu wolnej Polski piszemy na STR. 1-9 Rzeźba przedstawia Ojca Świętego na tronie, błogosławiącego lud ex cathedra, w stroju pontyfikalnym, z ręką na sercu. Artysta Beatificatus wyrzeźbił już po ogłoszeniu terminu wyniesienia na ołtarze polskiego papieża fot. Krzysztof Ślusarczyk Happening z okazji 25 rocznicy wolnej Polski. 4 czerwca na Placu Tysiąclecia w Chrzanowie dzieci z kilku chrzanowskich szkół i przedszkoli pomagały uszyć prawie 100-metrową flagę. Potem owinięto nią pomnik orła górującego nad placem fot. Łukasz Michalik

2 2 25 LAT WOLNOŚCI KronikaChrzanowska 2014 Rok Wolności Debata oksfordzka Wolność - czujesz to?, która odbyła się w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Chrzanowie Wolność dla jednych stan ducha, sposób myślenia, dla innych zagadnienie filozoficzne, socjologiczne czy polityczne. Dla Polski to słowo o szczególnym znaczeniu, tym bardziej, że w tym roku mija kolejna rocznica przeprowadzenia pierwszych wolnych wyborów w powojennej Polsce. Zjednoczeni w nadziei na lepsze jutro po latach represji i cenzury 25 lat temu wybraliśmy wolność i demokrację, dzięki której jesteśmy dziś w Zjednoczonej Europie. Mówić o wolności należy z szacunkiem pamiętając jak ciężko było ją osiągnąć. Bez walki i wiary w to, że w końcu nadejdzie na pewno nie udałoby się osiągnąć celu i stanąć w miejscu, w którym dzisiaj jest Polska. Nie udałoby się również gdyby nie pomoc osób takich jak Karol Wojtyła, który jako nowo wybrany Papież Polak był wsparciem i pocieszeniem oraz nadzieją na to, że w naszej walce nie jesteśmy sami. Swoimi słowami i odwagą by głośno mówić o tym, co dzieje się w kraju natchnął Polaków nadzieją, która potem stała się orężem działań Solidarności. Oprócz Papieża Jana Pawła II dążenia do wolności wspierały także instytucje, które pomimo cenzury i żelaznej kurtyny przenikały do świadomości Polaków pokazując skrawki świata zewnętrznego i skutecznie przybliżając wszystkim idee Solidarnej Polski. W latach siedemdziesiątych swoją działalność rozpoczął Komitet Obrony Robotników pierwsza jawna grupa opozycji demokratycznej, stająca w obronie praw człowieka. Rozwinął się powielaczowy ruch wydawniczy własne biuletyny wydawał KOR, poza cenzurą drukowano liczne gazetki i pisma, a z czasem także książki. Biblioteki miały mieć w tamtych latach szczególne znaczenie i swoistą kulturalną misję. Miały wychowywać i propagować ówczesny ustrój dlatego też, z jednej strony ogólnie dostępne, miały jednocześnie bardzo ograniczone zasoby na podstawie powstałych list książek przeznaczonych do wycofania ze zbiorów bibliotek publicznych oraz księgarni ponad 2000 tytułów zostało początkowo wycofanych z obiegu a następnie zniszczonych. W związku z tegoroczną rocznicą obchodów 25-lecia wygrania Solidarności w wolnych wyborach w całym kraju planowane są różnego rodzaju inicjatywy mające na celu przypomnienie tamtych wydarzeń a także podjęcie samego tematu wolności. Także Miejska Biblioteka Publiczna w Chrzanowie przyłączyła się do ogólnopolskich obchodów i od początku roku jest organizatorem wielu ciekawych wydarzeń. W cyklu imprez znalazły się do tej pory min debata Wolność czujesz to? z udziałem młodzieży licealnej oraz gościa specjalnego Róży Thun. Podczas spotkania zastanawiano się nad zagadnieniem wolności, jej ograniczeniami oraz nad obowiązkami jednostki wobec społeczeństwa. Kolejną formą obchodów stanowiła wystawa fotograficzna Adama Bujaka i Arturo Mari Nie ma solidarności bez wolności obrazująca zaangażowanie Jana Pawła II w sprawy Polski nie tylko w swoich wystąpieniach i deklaracjach ale także podczas pielgrzymek do Polski i osobistych spotkań z wiernymi. Każdy czytelnik, który będzie odwiedzał bibliotekę będzie miał również okazję skorzystać z Półki Wolności inicjatywy koalicji organizacji pozarządowych Razem89, dzięki której w jednym miejscu zbierzemy biblioteczne zbiory popularyzujące literaturę przedstawiającą najnowszą historię Polski i poszerzającą wiedzę o polskiej drodze do wolności. O wolności należy mówić wiele, głośno i wszędzie. Tak, by jej idea zakotwiczyła się w świadomości ludzkiej na tyle głęboko, by móc przekazywać ją przez następne pokolenia a biblioteki były jednym z narzędzi jej propagowania. Działania chrzanowskiej biblioteki w propagowaniu idei wolności zostały docenione i zauważone przez inicjatorów akcji Wolność czujesz to?. Biblioteka znalazła się wśród trzech innych książnic, które odwiedzi prof. Leszek Balcerowicz. Spotka się on z czytelnikami w Chrzanowie w wakacje 2014 roku. Więcej informacji pojawi się w najbliższym czasie na stronie Anna Niemczyk

3 KronikaChrzanowska 25 LAT WOLNOŚCI 3 TO BYŁ PRZEŁOMOWY MOMENT Rok 1989 uznawany jest w historii Polski za moment przełomowy we współczesnych dziejach państwa i społeczeństwa polskiego. Zapoczątkowana wówczas transformacja ustrojowa oraz procesy demokratyzacyjne odcisnęły swoje piętno nie tylko na kształcie polskiego systemu politycznego, ale miały również olbrzymi wpływ na przebieg i charakter przemian społeczno-ekonomicznych. Wpływ ten jest zresztą do dziś mocno odczuwalny, a oceny samych przemian bardzo zróżnicowane. 5 kwietnia 2014 roku przypadła 25 rocznica podpisania porozumień Okrągłego Stołu, a 4 czerwca tego roku pierwszych, częściowo demokratycznych wyborów parlamentarnych. Wydarzenia te, których znaczenie oraz symbolika są nie do przecenienia, w literaturze politologicznej uważane są za decydujące dla rozpoczęcia i pomyślnego przebiegu transformacji systemowej w Polsce. W 2014 roku przypada także 10 rocznica przystąpienia Polski do Unii Europejskiej oraz 15 rocznica akcesji do NATO. Przystąpieniu do tych organizacji przyświecało niewątpliwie dążenie do modernizacji ekonomicznej i cywilizacyjnej oraz zapewnienie bezpieczeństwa militarnego Polsce w nowych warunkach geopolitycznych po rozpadzie Układu Warszawskiego. Lecz nie byłoby też dzisiaj naszej wolnej i demokratycznej Ojczyzny bez pamiętnego sierpnia 1980 r,. strajków robotniczych i dziesięciomilionowego związku zawodowego NSZZ Solidarność pod przewodnictwem Lecha Wałęsy. Niewątpliwie duchowym ojcem i inspiratorem ruchu społecznego Solidarność jak i odrodzonej solidarności, braterstwa międzyludzkiego w naszym kraju był św. Jan Paweł II ówczesny papież. Antoni Dobrowolski KALENDARIUM WYDARZEŃ 1989 ROKU W styczniu 1989 r. gen. Jaruzelski, grożąc dymisją przełamał opór działaczy PZPR, plenum Komitetu Centralnego wyraziło zgodę na rozmowy w kwestii ponownej legalizacji Solidarności. *** 6 II 1989 rozpoczęły się rozmowy Okrągłego Stołu. Poza ich uroczystym otwarciem i zakończeniem, odbywały się one w grupach roboczych, które wypracowywały kompromis w poszczególnych kwestiach. Negocjacje zakończono 5 IV 1989 r. Do podstawowych ustaleń należały relegalizacja Solidarności, ustanowienie urzędu prezydenta, powołanie izby wyższej parlamentu (Senatu), wreszcie przeprowadzenie częściowo (w 35%) wolnych wyborów do Sejmu i całkowicie wolnych do Senatu. *** Porozumienie zawarte przy okrągłym stole stało się przedmiotem krytyki wielu ugrupowań opozycyjnych. Uważano, iż ustępstwa ze strony coraz słabszego reżimu są zbyt małe, krytykowano zgodę na jedynie częściowo wolne wybory. Niezależne Zrzeszenie Studentów zorganizowało liczne protesty przeciwko odmowie legalizacji tej organizacji. Kronika Chrzanowska pismo lokalne *** Tymczasem trwała intensywna kampania wyborcza. W całym kraju powstawały lokalne Komitety Obywatelskie. Brak środków i zaplecza porównywalnego z obozem władzy nadrabiano entuzjazmem i pomysłowością. 8 maja ukazał się pierwszy numer niezależnego dziennika Gazeta Wyborcza. *** Pierwsza tura wyborów odbyła się 4 VI 1989 r. Społeczeństwo potraktowało wybory jak plebiscyt, skreślając wszystkich kandydatów obozu władzy. W efekcie kandydaci opozycji objęli już pierwszej turze większość miejsc przeznaczonych do wolnych wyborów, pulę przeznaczoną dla komunistów i ich sojuszników obsadzono dopiero w drugiej turze. 4 czerwca przepadła także tak zwana lista krajowa, na której znajdowały się nazwiska czołowych działaczy partyjnych i państwowych. Ostatecznie przedstawiciele opozycji obsadzili wszystkie miejsca dostępne w ramach wolnych wyborów w Sejmie oraz 99 na 100 miejsc w Senacie. *** Postawa społeczeństwa przesądziła o tym, iż postanowienia Okrągłego Stołu, przewidujące reformę systemu komunistycznego, przestały CZŁONEK POLSKIEGO STOWARZYSZENIA PRASY LOKALNEJ Redakcja: Antoni Dobrowolski (redaktor naczelny), Agnieszka Filipowicz (skład techniczny), Olga Nowicka, Małgorzata Zbroszczyk, Anna Kosowska-Czak, Henryk Czarnik Adres redakcji: ul. Broniewskiego 4 (MOKSiR), pok. nr 15, tel wew. 36 Wydawca: MOKSiR Chrzanów, ul. Broniewskiego 4, być aktualne. Jasnym stało się, iż niezbędna jest jego zmiana. W lipcu udało się co prawda jeszcze wybrać na stanowisko prezydenta gen. Jaruzelskiego (zaledwie jednym głosem przewagi), jednakże misja powołania nowego rządu, powierzona gen. Czesławowi Kiszczakowi skończyła już niepowodzeniem. Coraz większym powodzeniem cieszyła się idea ogłoszona w słynnym artykule Adama Michnika Wasz prezydent, nasz premier. Ostatecznie nowym premierem został reprezentant Solidarności Tadeusz Mazowiecki, który sformował rząd oparty o koalicję wszystkich sił parlamentarnych. *** Podstawowym zadaniem rządu stało się przygotowanie pakietu radykalnych reform gospodarczych, które weszły w życie w początkach 1990 r. Pod koniec 1989 r. przywrócono tradycyjną nazwę państwa (Rzeczpospolita Polska) oraz godło (orła w koronie). Stopniowo reformowano państwo, aczkolwiek zdaniem wielu przedstawicieli opozycji czyniono to zbyt wolno, zwłaszcza w obliczu upadku komunizmu w całym regionie. Dopiero w kwietniu 1990 r. zniesiono cenzurę, a w maju rozwiązano Służbę Bezpieczeństwa. W tym samym czasie przeprowadzono wybory do samorządów lokalnych. *** W listopadzie 1990 r. rozpisano powszechne wybory prezydenckie, w których zwyciężył Lech Wałęsa. Wolne wybory parlamentarne odbyły się dopiero w październiku 1991 r. Proces odzyskiwania niepodległości i odbudowy demokracji symbolicznie zakończyło wycofanie w 1993 r. ostatnich jednostek armii rosyjskiej z terytorium Polski.

4 4 25 LAT WOLNOŚCI KronikaChrzanowska JAK ZAPAMIĘTALI ROK 1989 Redakcja Kroniki Chrzanowskiej zadała kilku wybranym osobom jedno pytanie: czym był dla Ciebie rok 1989 i jak on wpłynął na Twoje późniejsze życie. Oto, jakie odpowiedzi otrzymaliśmy. Aleksander Grzybowski - radny Rady Miejskiej 4 kadencji oraz burmistrz w latach Aktualnie przewodniczący Chrzanowskiej Rady Kultury Jest coraz piękniej, choć czasem piasek skrzypi w zębach Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta, jeśli nie ma być banalna. Zmiany jakie nastąpiły wtedy i dalej następują zmuszają do krytycznej oceny wielu aspektów zaistniałych przemian. Euforia gwałtownych zmian personalnych, ekonomicznych, społecznych i wielu innych skłaniają dziś do chłodnej oceny korzyści i strat. Bo też nie wszystko co wydało się być dobrym, takim się stało. Jednakże w skali osobistej rok 1989 był wielkim rokiem nadziei na wolność, na solidarność rzeczywistą, na pełny dostęp do kultury światowej, do nowoczesnej Europy, do sprawiedliwego podziału dóbr, do moralniejszego społeczeństwa. Miałem nadzieję, że zniknie system donoszenia na to, co kto robi, co mówi, czy jest lojalny wobec partii, czy chodzi do kościoła, ile daje na tacę itd. Podobnie miałem nadzieję, że zniknie system powszechnego marnotrawstwa, częstych drobnych kradzieży, pozorowania pracy itp. Okazało się jednak, że przemiany polityczne i społeczne wymagają czasu i to długiego. Nadal mam więc nadzieję. I choć zmiany przekroczyły ówczesne oczekiwania i zaowocowały bezkrwawą rewolucją, to niewątpliwie zostały przysłonięte osiągnięciami informatyki, jak telefony komórkowe, internet, powszechnie dostępne nowoczesne urządzenia gospodarstwa domowego, samochody itd. Nikt nie spodziewał się wtedy masowych upadłości zakładów, masowego bezrobocia, tak amoralnych różnic majątkowych i równie amoralnych zachowań polityków, podobnie jak zakazu pornografii i upadku autorytetów. A moje życie? Zmieniło się o 180 stopni. Ale nie tylko ze względu na te zmiany w państwie. Osiągnąłem już wtedy wiek pozaprodukcyjny i na nowo musiałem ustawić się do zaistniałej sytuacji. Wróciłem wtedy do zdobytych wcześniej doświadczeń w pracy społecznej i politycznej roku 1956, pracy w stowarzyszeniach technicznych i ekonomicznych w latach postępowych do kontaktów z ludź- mi w Chrzanowie, gdyż wcześniej ponad 30 lat pracowałem w Trzebini. Zdecydowałem się na pracę w samorządzie jak się okazało to samorządy gminne były motorem kolejnych przemian i budowania społeczeństwa obywatelskiego. Uważam, że na poziomie gminy miały największe osiągnięcia i najbardziej zmieniły Polskę. Miałem już wtedy prawie wszystkie dorosłe dzieci( syna i trzy córki ) i niczego się więcej majątkowo nie dorobiłem. Jestem jednak zadowolony z tego, że jest pokój i nie muszę wracać do wspomnień II wojny światowej, do braku suwerenności i braku wolności lat powojennych, że jest coraz piękniej, choć czasem piasek skrzypi w zębach. Aleksander Grzybowski Jan Jarczyk działacz NSZZ Solidarność, i pierwszy przewodniczący Komitetu Zakładowego Solidarność w Zakładach Metalurgicznych w Trzebini. Radny 4 kadencji Rady Miejskiej Chrzanowa, obecnie prezes Chóru Męskiego Żaby W przyszłość patrzę z optymizmem W roku 1989 już 7 lat minęło od odzyskania przez moją osobę i moich kilku przyjaciół wolności po ciężkich przeżyciach internowania., kończył się przykry i beznadziejny okres stanu wojennego i ciężkiej zapaści gospodarczej całego kraju (system kartkowy) i braków podstawowych towarów zaopatrzenia społeczeństwa, powszechnej reglamentacji i kolejek społeczeństwo, które pamiętało krótki, ale gorący okres przemian ustrojowych w okresie Solidarności z nową nadzieją zaczęto przejawiać większą chęć i aktywność, by dokończyć rozpoczęte w 1980 roku społeczne przeobrażenia. Do zakładów wróciła z podziemia robotnicza Solidarność. I ja, choć na krótko, wróciłem na fotel przewodniczącego Solidarności w Zakładach Metalurgicznych w Trzebini, gdzie od wielu lat pracowałem. Grono osób, którzy dalej byli wierni przemianom demokratycznym zaczęło się spotykać w coraz większych grupach, nowe światło w świadomości społeczeństwa odgrywać zaczęła niezależna od cenzury prasa związkowa ( Wolny Związkowiec, Gazeta Wyborcza ) itp. Wiosną 1989 roku zaczęły w Polsce powstawać Komitety Obywatelskie przy dużej pomocy działaczy związkowych i kościoła, w którego to salkach parafialnych mogliśmy się spotykać przy dużym zaangażowaniu księży proboszczów i wikarych oraz Klubu Inteligencji Katolickiej. I tak na początku kwietnia w parafiach Chrzanowa, Trzebini i Libiąża odbyło się szereg spotkań, by utworzyć Komitety Obywatelskie, struktury złożone z ludzi aktywnych, mające później pomóc w nadchodzących wyborach naszym kandydatom Solidarności. Wśród działaczy związkowych, którzy mocno i aktywnie zaczęli tworzyć Komitety Obywatelskie byli oprócz mnie: Andrzej Lewiński, Roman Mazur, Zdzisława Wiśniewska, Stanisław Rejdych, Wojciech Sala, Krzysztof Kłos, Ryszard Niedziela, Czesław Kołodziejczyk, Antoni Kluz, Andrzej Strączek i wielu innych. Termin wyborów parlamentarnych ogłoszony na 4 czerwca 1989 zbliżał się szybko, musieliśmy mądrze i aktywnie zbierać podpisy dla listy kandydatów Solidarności. Zapał ludzi i chęć zrobienia czegoś dobrego dla Polski, miasta był ogromny, produkowano więc ściągi z nazwiskami solidarnościowych kandydatów, a później akcja plakatowania i rozdawania ulotek ludziom. Bardzo nam w tym pomogła organizacja związkowa z Fabloku największego zakładu w naszym mieście. Odbywały się też spotkania przedwyborcze z naszymi kandydatami na posłów i senatorów Zbigniewem Drelą nauczycielem z Olkusza i profesorami Augustem Chatkowskim, Andrzejem Wielowiejskim i Leszkiem Piotrowskim. Czuwaliśmy nad prawidłowym i uczciwym przebiegiem wyborów 4. VI. 1989, które okazały się zwycięskie dla naszych kandydatów na ziemi chrzanowskiej. A później już w 1990 roku dysponując już sporą ilością kandydatów Komitetów Obywatelskich i dużym doświadczeniem wygraliśmy w cuglach wybory samorządowe, obsadzając wszystkich 32 kandydatów na radnych naszymi osobami. Wszystkie przeszły zwycięsko w wyborach i stworzyły Radę Miasta Chrzanowa, na czele której stanął Stanisław Rejdych, a pierwszym po wyborach burmistrzem miasta został Wojciech Sala. Ja przez 4 kadencje (16 lat) byłem radnym, uczestnicząc aktywnie w najważniejszych decyzjach podejmowanych rzez lokalny samorząd Chrzanowa, jak: zmiana nazw ulic, problemy wysypiska odpadów komunalnych, problemy bezpieczeństwa, remontów dróg i chodników, budowy nowych szkół i przedszkoli, problemy miejskiej komunikacji, problemy bieżącego utrzymania czystości i porządku w mieście, zatrudnienia w naszych zakładach, problemy opieki społecznej i zdrowia. Działalność społeczna na rzecz lokalnej społeczności była dla mnie zawsze źródłem wielkiej radości i satysfakcji. DOKOŃCZENIE NA STR. 5

5 KronikaChrzanowska DOKOŃCZENIE ZE STR. 4 Włączyłem się w wiele akcji kulturalnych jako chórzysta dwóch chórów, honorowy dawca krwi (oddałem jej 30 litrów) Źródłem jednak największej dla mnie radości i spełnienia w życiu była i jest moja wspaniała rodzina (kochana żona, trójka dorosłych już dzieci i sześcioro wnucząt), która była i jest ze mną zawsze, zarówno w chwilach radosnych, jak i trudnych. Za swą długoletnią pracę i działalność zyskałem sympatię i szacunek moich pracowników i przyjaciół, zostałem też odznaczony w 2010 roku Medalem za zasługi dla rozwoju Miasta i Ziemi Chrzanowskiej, a w 2012 roku Prezydent Polski odznaczył mnie Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, za zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce. Przez te lata poznałem wielu wspaniałych ludzi, których darzę sympatią i uczuciem przyjaźni. Nadal wysoko sobie cenię symbole Solidarności i wartości, które Ona prezentowała w obronie ludzi pracy. Nie żałuję teraz czasu, który poświęciłem na działalność, tak związkową jak i społeczną. Na pewno walczyliśmy o demokratyczną, lepszą Polskę. Ostatnie jednak lata spowodowały, że mniej aktywnie i z pewnym żalem obserwuję obecne czasy, gdyż wiele przemian nie poszło w dobrym kierunku, pogłębiając podziały w społeczeństwie i brak jedności i wśród rządzących i obywateli, mniejszą solidarność w narodzie. Ale z optymizmem patrzę w przyszłość naszego kraju i miasta. Jan Jarczyk Wojciech Sala pierwszy burmistrz Chrzanowa wybrany przez Radę Miejską wyłonioną w demokratycznych wyborach samorządowych w roku Aktualnie prezes Klubu Inteligencji Katolickiej w Chrzanowie Rok 1989 czas nadziei i pracy W1989 r. pracowałem w Katowicach w ośrodku naukowo badawczym jako magister inżynier. Mieszkałem z żoną i trójką dzieci w Chrzanowie. Codzienny dojazd do pracy zajmował mi cztery godziny. 25 LAT WOLNOŚCI Angażowałem się w Duszpasterstwie Akademickim w Katowicach i Klubach Inteligencji Katolickiej w Chrzanowie i Katowicach. W latach współtworzyłem NSZZ Solidarność w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Maszyn Elektrycznych i Zakładzie Doświadczalnym Komel w Katowicach. Zostałem tam wybrany przewodniczącym Komisji Międzyzakładowej Związku. Współpracowałem też z Dziennikiem Związkowym. W stanie wojennym byłem przesłuchiwany przez milicję w zakładzie pracy i w komendzie wojewódzkiej w Katowicach. Nie staciłem jednak nadziei na zmiany w Polsce i odzyskanie pełnej wolności. W dniu mojego ślubu 26 sierpnia 1978 r. papieżem został wybrany Jan Paweł I, a kilka miesięcy później Jan Paweł II. Uczestniczyłem w jego pielgrzymkach do Polski również w stanie wojennym. To on właśnie był źródłem mojej nadziei. W stanie wojennym zawieszono działalność Klubu Inteligencji Katolickiej w Chrzanowie. Gdy ją odwieszono pracowaliśmy jawnie organizując cotygodniowe spotkania formacyjne i doroczne Tygodnie Kultury Chrześcijańskiej. Rok Rok wielkich zmian w Polsce, ale również w moim życiu osobistym. Po okrągłym stole pojawiła się dla opozycji możliwość faktycznego uczestnictwa we władzy. Powstał Komitet Obywatelski przy Lechu Wałęsie. Powstały komitety w województwach i gminach. NSZZ Solidarność i Klub Inteligencji Katolickiej utworzyły Komitet Obywatelski Solidarność w Chrzanowie. Brałem w nim udział pośród przedstawicieli Gminy Babice, Miasta i Gminy Chrzanów, Miasta i Gminy Libiąż, Miasta i gminy Trzebinia. Przy okragłym stole ustalono parytet dla kandydatów opozycji do Sejmu i pełną swobodę wyboru do Senatu. Celem Komitetu Obywatelskiego było zdobycie maksimum możliwych głosów i odrzucenie listy krajowej. Pamiętam spotkanie w parafii św. św. Piotra i Pawła z udziałem struktur odradzającej się, znów legalnej, Solidarności i Klubów Inteligencji Katolickiej z województwa katowickiego. Chrzanów był wtedy w tym województwie. Uczestniczyłem w spotkaniu. Obecny był m. in. Marian Krzaklewski, inni działacze Solidarności. Solidarność z Olkusza zgłosiła Zbigniewa Drelę jako kandydata na posła. Gdy została ustalona lista kandydatów opozycji Komitet Obywatelski brał udział w ich promocji. Bardzo znaczące było spotkanie przedwyborcze w Oratorium w parafii św. Mikołaja w Chrzanowie. Pojechaliśmy do Katowic, by przywieźć kandydatów na senatorów: Augusta Chełkowskiego, Leszka Piotrowskiego i Andrzeja Wielowieyskiego. Koledzy zabrali samochodem dwóch pierwszych, my drugim samochodem czekaliśmy na dworcu kolejowym na Andrzeja Wielowieyskiego, który jechał z Warszawy z nocnego posiedzenia Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie. Znałem go z kontaktów międzyklubowych, więc było dość wspólnych tematów. Pamiętam, że wspominaliśmy serdecznego przyjaciela z grupy duszpasterstwa akademickiego, wiceprewodniczacego Zarządu Ślasko-Dąbrowskiego NSZZ Soli- 5 darność i redaktora naczelnego Dziennika Związkowego ś.p. Andrzeja Szyję, który zginął w stanie wojennym w niewyjaśnionych okolicznościach. Jakże byłby on potrzebny w tych czasach. Gdy przyjechaliśmy do Chrzanowa w Oratorium był już komplet kandydatów opozycji na senatorów i Zbigniew Drela, kandydat opozycji na posła oraz jako bonus Jacek Federowicz. Komitet Obywatelski Solidarność uczestniczył w kampanii wyborczej, komisjach wyborczych, w strukturach obserwujących przebieg wyborów. Dzięki osobistym kontaktom z Klubem Inteligencji Katolickiej w Katowicach w nocy wyborczej do rana wysyłałem telefonicznie informacje o przebiegu wyborów w Chrzanowie. Wybory skończyły się pełnym sukcesem. Osiągnęliśmy 99% miejsc w Senacie i wszystkie możliwe miejsca w Sejmie, upadła też prorządowa lista krajowa. Pierwszym niekomunistycznym premierem został Tadeusz Mazowiecki, związany z Klubem Inteligencji Katolickiej w Warszawie. Zrozumieliśmy, że to nie jest czas na spoczęcie na laurach. Kolejny cel samorząd terytorialny. 7 października 1989 r Komitet Obywatelski Solidarność i Klub Inteligencji Katolickiej w Chrzanowie organizują sesję Samorząd Terytorialny wczoraj i jutro, która ma przygotować nas do przyszłej pracy w radach gmin. Miałem w tej sesji istotny wkład. Przygotowałem sesję, wygłosiłem referat wprowadzający. W sesji wzięło udział kilkadziesiąt osób. Uczestników podzielono na pięć małych grup. Kierowałem jedną z nich. Było to praktyczne wykorzystanie kilkuletniego doświadczenia w grupie Duszpasterstwa Akademickiego Absolwentów w Katowicach i książki Animacja grup w praktyce, której byłem współautorem, wydanej w drugim obiegu. Uczestniczyłem w szkoleniach w Katowicach przygotowujących również do samorządu terytorialnego. Od października 1989 paszporty mogł już każdy mieć w domu. Wcześniej trzeba było wyczekiwać na paszport w długich kolejkach, by po powrocie do kraju zwrócić na milicję. W razie kolejnego wyjazdu ponownie ustawić się w kolejce. I mało kto ten paszport mógł uzyskać. Pomyślałem, po co mi paszport, skoro pieniędzy wystarcza tylko na bieżące życie, a oszczędności nie mamy. Przez parę lat pracowałem zawodowo sam, z pensją poniżej średniej krajowej. Mając trókę dzieci, żona przez lata opiekowała się nimi na urlopach wychowawczych. A jednak na początku roku 1990 wyjechałem do Francji na zaproszenie prezydenta Mitteranda z ramienia Komitetów Obywatelskich Solidarność. Ale to był już następny rok przemian. Później były sukcesy w polityce i życiu osobistym. Były również trudne chwile. Nie oddałbym jednak tego czasu pełnego pracy i nadziei. Jestem wdzięczny Bogu za możliwość udziału w tworzeniu historii. Dziękuję ludziom, którzy wzięli udział w odnowie oblicza polskiej i chrzanowskiej ziemi, moim przyjaciołom i adwersarzom. Wojciech Sala

6 6 25 LAT WOLNOŚCI KronikaChrzanowska Artyści wspominają schyłek PRL-u Kartki na żywność, ocet na sklepowych półkach, stan wojenny, godzina policyjna. Tak wyglądał początek lat 80. w Polsce. Pod koniec dekady powiał wiatr zmian. Pojawiła się nadzieja, że zgrzebna komunistyczna rzeczywistość wreszcie odchodzi w przeszłość. O wspomnienia ze schyłkowych lat PRL-u poprosiliśmy kilku artystów. Na początku były ideały Jarosław Kisiński Pierwszy powiew wolności poczułem podczas pielgrzymki papieża Jana Pawła II. To był 1979 rok. Byłem wtedy w Krakowie. Pierwszy raz poczułem się wolny, gdy zobaczyłem tłumy zmierzające na Błonia. A później był rok 1980 i Solidarność. Chodziłem wtedy do liceum. Pamiętam, jak po zdanej maturze jedna z profesorek powiedziała do nas: Może nie będziecie pamiętać matury, ale będziecie pamiętać ten czas. Rzeczywiście, zapamiętałem go, bo to był czas, gdy na chwilę zapanowała wolność, może nawet anarchia. A potem wprowadzono stan wojenny. To, co nastąpiło kilka lat później, czyli Okrągły Stół, w 1981 roku wydawało się nierealne do spełnienia. Sam rok 1989 kojarzy mi się głównie z nagrywaniem naszej płyty Szukam nowe- Wzięliśmy sprawy w swoje ręce O tym, że padła komuna, dowiedziałem się od znajomego na ulicy. W pierwszym momencie nie mogłem w to uwierzyć, ale przecież na to zanosiło się już od pewnego czasu. Pamiętam niesamowitą radość z upadku komuny. W tym przełomowym 1989 roku wiele się wydarzyło się dla Polski, i wiele wydarzyło się dla Dżemu. Po upadku komuny wzięliśmy sprawy w swoje ręce. Zmieniliśmy management, założyliśmy spółkę i zaczęliśmy zarabiać jakieś przyzwoite pieniądze. Dla mnie wolność oznaczała, że wreszcie mogę robić bez przeszkód to, co lubię. No i mogę z tego żyć, utrzymać się. Gdy w Polsce ogłoszono stan wojenny, trudno było normalnie pracować. Nie mogliśmy koncertować tam, gdzie chcieliśmy, bo wtedy nie można było swobodnie podróżować po Polsce. Upadek komuny otworzył przed nami nowe, szersze możliwości. Jerzy Styczyński, gitarzysta Dżemu go siebie. Pamiętam nagrania w studio na Wawrzyszewie, a wieczorem w hotelu wspólne oglądanie w telewizji obrad Okrągłego Stołu. Pamiętam też rozmowy ze znajomymi w Warszawie między innymi z Tomkiem Lipińskim, Pawłem Sito przy kolacjach po sesjach nagraniowych. Zastanawialiśmy, w jakim kierunku pójdzie teraz Polska, co się w kraju zmieni. Każdy z nas był pełen nadziei. Nadziei na to, że będzie lepiej, że wreszcie będzie wolność. Wszyscy zdawali się wtedy być pełni ideałów, dopiero potem w wyścigu do władzy zaczęło się pojawiać coraz więcej cwaniaków. Ale taka jest kolej rzeczy, bo polityka potrafi deprawować. Jarosław Kisiński lider Sztywnego Pala Azji Jerzy Styczyński Lucyna Szubel Ludzie byli zgłodnieli pięknego słowa Kiedy w Polsce ogłoszono stan wojenny, przebywałam w Stanach Zjednoczonych. Dobrobyt, kolor i światła. Wracałam do kraju w stanie wojennym. Ciemne ulice, na kartki marny kawałek mięsa, na sklepowych półkach ocet. No i godzina policyjna! Zabrano nam wolność słowa, wolność ducha to było najgorsze! Kolejne lata były skromne i smutne. I nagle przyszedł ten 1989 rok. Ja nie zagłębiam się w politykę, bo jej nie lubię. Zbyt dużo tam zakłamania. Ale Okrągły Stół wniósł we mnie nadzieję, że wreszcie w tej szarej, smutnej, biednej Polsce stanie się coś lepszego, piękniejszego. Że będziemy żyć jak inne wolne narody. Bo Polacy są wspaniałym narodem mamy waleczną historią, zasługujemy na wszystko, co najlepsze. Jako twórczyni w 1989 r rzuciłam się w wir pracy twórczej, tak jak moje koleżanki i koledzy. Dużo pisaliśmy, organizowaliśmy spotkania autorskie. Ludzi byli wtedy zgłodnieli pięknego, wolnego słowa, bo wcześniej było ono zakazane. Poezja miała się tuż po roku 1989 bardzo dobrze. Tomiki poetyckie rozchodziły się w mig. Dziś już jest inaczej. Dziś wiemy też, że w nowej rzeczywistości bywa różnie. Jednak gdyby nie Okrągły Stół i mądrość wielu osób, to w Polsce w ciągu minionego 25-lecia nie udałoby się dokonać tylu zmian na lepsze. Lucyna Szubel, poetka

7 KronikaChrzanowska 25 LAT WOLNOŚCI KOMISJE KOORDYNACYJNE NSZZ SOLIDARNOŚĆ W CHRZANOWIE 7 Po ukonstytuowaniu się Komisji Zakładowych jesienią 1980 r. powołano również w Chrzanowie Komisję Koordynacyjną Solidarności. Swoją siedzibę miała w biurowcu PKS-u w Chrzanowie, dopiero w listopadzie 1981 r. została przeniesiona do budynku przy obecnej ul. Piłsudskiego 4. Szefem Komisji był od 1981 r. Julian Karwala (przewodniczący Solidarności w PKS), który później, po wprowadzeniu stanu wojennego, musiał wyemigrować z Polski. Mieszka obecnie w Australii. Na spotkaniu przedstawicieli wszystkich Komitetów Założycielskich S z Chrzanowa w Fabloku r., Julian Karwala jako ich reprezentant został też wybrany do pracy w MZK przy Hucie Katowice. W Zarządzie KK działali m.in. Kazimierz Pajdo z ramienia Fabloku, Ryszard Borowiecki z Przedsiębiorstwa Komunalnego (mieszkaniec Krzeszowic) zajmujący się sprawami interwencyjnymi oraz Lucyna Źróbek z GS-u zajmująca się sekretariatem. W skład Zarządu wchodzili ponadto przewodniczący Komisji Zakładowych różnych firm, instytucji, szkół i placówek służby zdrowia. Wśród osób działających w strukturach Komisji Koordynacyjnej (Porozumiewawczej ) w Chrzanowie byli też: z Trzebini Józef Patyna, Stanisław Rejdych, Waldemar Słomski, Tedeusz Adamczak, Franciszek Urbanik, Wiesław Kusy, Jan Skotnicki, Czesław Kołodziejczyk, Tadeusz Cupiał, Marek Popielnicki, Andrzej Dudek; z Chrzanowa: Ryszard Wyrobiec, Andrzej Lewiński, Jan Jarczyk, Zdzisława Wiśniewska, Wanda Malec, Eugeniusz Majewski, Stanisław Pastuszak, Waldemar Szybalski, Stefan Pietraszow, Franciszek Soboń, Kazimierz Szalonka, Hieronim Włodarczyk, Ryszard Niedziela, Roman Nowak, Roman Mazur, Tadeusz Golik, Marian Krawacki, Kazimierz Zawadzki,; z Libiąża: Adam Czachur, Stanisław Deja. W skład tej rejonowej komisji w Chrzanowie wchodzili przedstawiciele Solidarności z Babic, Chrzanowa, Libiąża, i Trzebini. Działania Komisji miały charakter koordynacyjny i konsultacyjny. Większość działań odbywała się przede wszystkim poprzez struktury Komisji Zakładowych NSZZ Solidarności największych zakładów pracy. Liderami solidarnościowych akcji w rejonie chrzanowskim były KZ z Fabloku, KWK Janina i Siersza oraz Zakładów Chemicznych w Alwerni. Reprezentantem 18. kół Solidarności działających na terenie Chrzanowa wybranym na spotkaniu r. do władz regionalnych S w Katowicach został Kazimierz Pajdo z fablokowskiej Solidarności. Delegatami z Chrzanowa na I i II zjazd regionalny Śląsko-Dąbrowskiej Solidarności w 1981r. byli Wacław Cieślak, Kazimierz Pajdo i Andrzej Lewiński. Z Chrzanowa delegatami na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ Solidarność w gdańskiej Oliwi byli Helena Ślusarczyk z PGKiM oraz Andrzej Lewiński z Fabloku. Andrzej Lewiński również opracował wewnętrzny, uwierzytelniający schemat powiadamiania o strajkach i innych wydarzeniach Komisji Zakładowych Solidarności z terenów Chrzanowa, Libiąża i Trzebini. Komisja w Chrzanowie działała do momentu wprowadzenia stanu wojennego. Po formalnym odrodzeniu się Solidarności 17.kwietania 1989 r. powstaje również w Chrzanowie Terenowa komisja Koordynacyjna NSZZ Solidarność ziemi chrzanowskiej, której przewodniczącym zostaje Sylwester Sokół. Na początku 1990 r. TKK ma swoją siedzibę na al. Lenina 2/4, a przewodniczącym jest Andrzej Strączek z Fabloku. Tekst pochodzi z publikacji Solidarność ziemi chrzanowskiej autorstwa Zbigniewa Mazura

8 8 25 lat Wolnośći KronikaChrzanowska CHRZANÓW DZIĘKOWAŁ ZA WOLNOŚĆ Koncert Lombardu na obchody 25-lecia wolnej Polski Zdjęcia Łukasz Michalik Happening, finał konkursu dla młodzieży i dużo muzyki. Tak w skrócie Chrzanów obchodził jubileusz 25-lecia wolnej Polski. Wielkie świętowanie zakończył półtoragodzinny koncert zespołu Lombard. Wielkie świętowania rozpoczęło się 4 czerwca. W południe na placu Tysiąclecia dzieci z kilku chrzanowskich szkół i przedszkoli pomagały uszyć prawie stumetrową flagę. Potem biało-czerwoną flagą owinięto pomnik orła górujący nad placem. Główne obchody 25. rocznicy wolnej Polski przypadły w Chrzanowie na 6 czerwca. O godzinie na Placu Tysiąclecia rozpoczął się finał konkursu dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów Droga Polski do Wolności, rozstrzygany w formie teleturnieju Jeden z Dziesięciu. Wzięło w nim udział 10 finalistów, wyłonionych z półfinału, który odbył się 23 maja. Oto ich nazwiska: Jakub Szyndler, Jakub Fyda, Jakub Dyba, Andrzej Frączek, Julian Smółka, Leon Smółka, Weronika Komala, Paulina Żuczkowska, Kinga Kasperek i Łukasz Siewniak. Uczniowie, zanim dostali się do finału, musieli wykazać się sporą znajomością wiedzy o tym, co działo się w Polsce w ciągu ostatniego ćwierćwiecza. Ostatecznie do ścisłego finału weszło trzech uczestników. Zwycięzcą okazał się Julian Smółka. Na scenie przed domem kultury pojawili się także młodzi wokaliści. Po rozstrzygnięciu konkursu piosenkę We Are The Champions zespołu QUEEN zaśpiewał Paweł Paprocki, laureat Mam Talent z 2010 r. Zaś w koncercie Wolność to my utwory Agnieszki Osieckiej wykonały solistki z MOKSiR: Dorota Kostusik ze Studia Piosenki Bell Canto, Aleksandra Krawiec, również z Bell Canto oraz Andżelika Szewc z grupy wokalnej Pod Tytułem. Potem na scenę wszedł Maciek Nowak, syn pierwszego wokalisty Sztywnego Pala Azji z zespołem Sad Wednesday. Publiczność usłyszała w jego wykonaniu Kocham wolność Chłopców z Placu Broni oraz dwa utwory SZPALA Spotkanie z i Wieżę radości, wieżę samotności. Gościnnie wystąpili muzycy ze Sztywnego Pala Azji - Jarek Kisiński oraz pierwszy wokalista tego zespołu Leszek Nowak. Późnym wieczorem dla prawie 4-tysięcznego tłumu zgromadzonego na placu zagrał zespół Lombard. Jego występ był pierwszym z cyklu czterech koncertów w Małopolsce organizowanych w Małopolsce przez Centrum Sztuki Mościce oraz Instytut Europa Karpat pod egidą Urzędu Marszałkowskiego w Krakowie. Artyści z Lombardu, zafascynowani ideą wolności, przyjechali do Chrzanowa ze specjalnym projektem, który powstał w hołdzie dla ludzi Solidarności. Występ Lombardu był multimedialnym widowiskiem stanowiącym połączenie obrazu i dźwięku, przedstawiającym historię Polski od roku 1981 do czasów obecnych. Publiczność usłyszała największe przeboje Lombardu oraz współczesne utwory. Całość zilustrowano materiałami filmowymi, archiwaliami i grafikami wyświetlanymi na dużych ekranach. Chrzanowska publiczność przyjęła artystów gorąco. Były bisy i gromkie brawa. (af ) Finał konkursu wiedzowego Maciek Nowak podczas występu

9 KronikaChrzanowska 25 lat wolnośći 9 Stumetrowa flaga owinęła postument orła Nietypowym happeningiem, bo wspólnym szyciem stumetrowej flagi, uczczono w Chrzanowie 4 czerwca, czyli 25 lecie wolnej Polski. Uczniowie kilku chrzanowskich szkół i przedszkoli pomagali uszyć flagę z blisko 100-metrowej ilości biało-czerwonego materiału. Zadanie nie było wcale proste, bowiem dwa kawałki tkaniny musiały idealnie do siebie przylegać oraz być podawane i odbierane w odpowiednim tempie. W trakcie szycia na Placu Tysiąclecia po- wstał ogromny biało-czerwony wąż tworzony przez wszystkich trzymających flagę. Było sporo radości, ale także mnóstwo wzruszeń. Flagą uszytą na placu owinięto postument, na którym góruje orzeł spoglądający na centrum miasta. To nie był zresztą koniec wspomnianego happeningu, jego uczestnicy ustawili się wspólnie, tworząc napis: 25 lat wolności. Potem wzięli jeszcze udział w nietypowym plenerze malarskim, tworząc obrazy związane z rocznicą wolnościową. (sol) Zdjęcia Łukasz Michalik

10 10 KULTURA KronikaChrzanowska NOTY BIBLIO-REDAKTORA Śladami Miłosza po Krakowie Dla każdego człowieka kultura i sztuka znaczą coś innego. Jedni cenią je ponad życie, dla innych ma marginalne znaczenie. A przecież kultura jest elementem życia człowieka, który zapewnia mu wszechstronny rozwój. Czy wszyscy o tym pamiętają? W naszą pamięć już dawno wbiły się pewne daty dni o których nie zapominamy: Dzień Matki, Dzień Dziecka, Dzień Babci i Dziadka to klasyka, powoli jednak zaczynają powstawać nowe, nie boję się stwierdzić - twory Zbierając materiał do tego artykułu zaglądnęłam do wszechwiedzącego Mr. Googla i wygooglowałam sobie >daty rocznice< ups! wpadłam w osłupienie prawie każdy dzień w roku okrzyknięty jest samozwańczo (nie wiadomo nawet przez kogo) Dniem KOGOS lub CZEGOS. I tak - o ile nie przeraził mnie Światowy Dzień Kota (17.02), Dzień Sprzątania Biurka (14.01) i Dzień Sołtysa (11.03), to w osłupienie prawdziwe wpadłam przy Dniu Windy (23.03), Dniu Śliwki (24.09) i Międzynarodowym Dniu Dziewczynek (11.10) jakkolwiek to brzmi i kojarzy się Oddech złapałam dopiero przy czyli Światowym Dniu Rozwoju Kultury, ale o dziwo niewiele instytucji celebruje ten dzień. A szkoda! Dla tych co o nim pamiętają i nie pamiętają, skreślam słów kilka o Czesławie Miłoszu zainspirowana wystawą ŚLADAMI MIŁOSZA PO KRAKOWIE, którą to prezentujemy w chrzanowskiej bibliotece, z okazji wspomnianego wcześniej ŚWIATOWEGO DNIA ROZ- WOJU KULTURY, aż do r a więc szansa jest, że przypomnimy sobie o kulturze. Wracając do meritum sprawy Wystawa Śladami Miłosza po Krakowie przedstawia miejsca szczególnie bliskie i ulubione przez pisarza, często przez Niego odwiedzane oraz krakowskie instytucje, z którymi był związany. Przez 20 planszmożemy podążać ścieżkami Noblisty, poznając przy tym piękne zakątki Królewskiego Miasta Krakowa. Do fotografii i tekstów dołączona jest mapa Starego Miasta Krakowa, ze wskazaniem miejsca opisu, a wybrana bibliografia zachęca do lektury.autorami fotografii są Agnieszka Będkowska i Jerzy Woźniakiewicz (WBP Kraków), tekst i bibliografię opracowała Iwona Górny przy współpracy Jadwigi Sulikowskiej. Wystawa została zrealizowana w ramach projektu Rok Czesława Miłosza w WBP w Krakowie współfinansowanego ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Miłosz w Krakowie Życiorysy Czesława Miłosza zaczynają się nieodmiennie formułą: urodził się 30 czerwca 1911 roku w Szetejniach na Litwie jako syn Aleksandra Miłosza i Weroniki z Kunatów. Każda informacja zawarta w tym prostym zdaniu mówi wiele o tym, kim był pierwszy polski poeta-noblista.był świadkiem wszystkich ważniejszych wydarzeń XX wieku, począwszy od rewolucji październikowej, przed którą uciekał z rodzicami jako 6-letni chłopiec. Niemal wszystkie prądy myślowe i literackie dwudziestego stulecia stały się przedmiotem refleksji Czesława Miłosza uważnego obserwatora i komentatora współczesnego sobie świata. Kraków był dla niego miejscem szczególnym [ ]Gdy zobaczył nasze miasto przed wojną, wydało mu się urokliwe. W roku 1941, gdy przyjechał tu z Jerzym Andrzejewskim ze zrujnowanej Warszawy i odwiedził kawiarnię w architektonicznie doskonałym, nowoczesnym Domu Plastyków przy Łobzowskiej 3 Adolfa Szyszko-Bohusza, skojarzyło mu się ono z Paryżem [ ] Po upadku Powstania Warszawskiego przez pewien czas przebywał w Goszycach pod Krakowem u Anny i Jerzego Turowiczów, którzy później mieli mu pomóc w początkach emigranckiego życia w Paryżu. Wkrótce Miłosz przeniósł się do Krakowa. Tu w 1945 roku wydał jeden z najbardziej znaczących tomików poezji polskiej XX wieku złożone częściowo z wierszy pisanych jeszcze w czasie okupacji Ocalenie. Był to ostatni, aż do roku 1989 r. opublikowany w Polsce tom wierszy Czesława Miłosza. Kolejne ukazywały się w drugim obiegu. Tak więc w roku 1945 poeta przybył do Krakowa i wprowadził się z żoną Janiną do Domu Literatów przy Krupniczej 22, skąd wkrótce przeniósł się na ulicę św. Tomasza 26, do dużego, zapluskwionego mieszkania, które zajął wspólnie z Tadeuszem i Zofią Brezami. Lokum przydzielił mu oficer polityczny Wojska Polskiego Adam Ważyk, który wówczas, jako człowiek z Lublina, miał pod Wawelem ogromne możliwości. Miłosz mieszkał w Krakowie niecały rok, będąc świadkiem nie tylko nowych porządków, ale też nędzy i cierpienia ludzi, których widywał np. w okolicach dworca kolejowego[ ] Kolejne miejsca krakowskie to dawna siedziba Filmu Polskiego przy ulicy Lea 5 gdzie z Jerzym Andrzejewskim pisał scenariusz do Robinsona Warszawskiego. W Zniewolonym umyśle (1953) można odnaleźć wstrząsający opis widoku z okna na dziedziniec Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa, w którym więziono żołnierzy armii podziemnej. [ Ulica Wielopole 1 - redakcja Dziennika Polskiego, w którym Miłosz publikował felietony podpisywane czmił. Z czasów wileńskich znał dobrze Jerzego Putramenta, naczelnego gazety. Drukował także w Twórczości i Odrodzeniu, których redakcje ulokowały się w 1945 roku w Feniksie przy Basztowej 15, a także w Przekroju, mającym wtedy siedzibę przy ulicach Wielopole 1 i Starowiślnej 4 [ ] Od roku 1946 Miłosz przebywał zagranicą. W 1951 Miłosz przeprowadził się do Maisons Laffitte, siedziby Instytutu Literackiego kierowanego przez Jerzego Gioedroyca i zwrócił się o azyl polityczny do władz francuskich. Dwa lata później (1953) wyszedł Zniewolony umysł pierwsza dokumentalno-publicystyczna książka Czesława Miłosza (jednocześnie we Francji, Anglii, USA i Kanadzie). W 1955 ukazała się obficie czerpiąca z litewskich wspomnień powieść Dolina Issy, którą Miłosz sam nazwał autoterapią w czasach politycznego sporu wokół jego osoby i własnego kryzysu twórczego. W 1959 zmarł w Krakowie jego ojciec, Aleksander, pochowany został na cmentarzu Rakowickim. Rok 1960 czas wyjazdu do USA na zaproszenie Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley na kolejne 20 lat. Jego kolejne tomiki i eseje nie ukazują się w oficjalnym obiegu w Polsce. Wydaje je głównie Instytut Literacki w Paryżu. I znamienny rok grudnia Czesław Miłosz jako pierwszy polski poeta odbiera w Sztokholmie Nagrodę Nobla. [ ] W uzasadnieniu jury napisano, że Czesław Miłosz dostał nagrodę za bezkompromisową wnikliwość w ujawnianiu zagrożenia człowieka w świecie pełnym gwałtownych konfliktów. Trudno się dziwić, że do dziś Nobel dla Miłosza bywa interpretowany jako gest wsparcia zachodu Europy dla dążeń na jej wschodzie. Ze szkodą dla samego poety[ ] Ta nagroda otworzyła poecie możliwość powrotu do ojczyzny. Najpierw tylko w roli autora. Wydawnictwo Znak jako pierwszy po 35 latach opublikował w oficjalnym obiegu tom jego poezji Gdzie słońce wschodzi i kędy zapada. Rok później Czesław Miłosz przyjechał do kraju, gdzie przed wprowadzeniem stanu wojennego zdążył się spotkać z Lechem Wałęsą. Później jeszcze kilkakrotnie odwiedzał Polskę, m.in. w znaczącym roku 1989, kiedy odebrał doktorat honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W międzyczasie publikował kolejne tomy wierszy i zyskiwał coraz szerszą międzynarodową popularność. W 1993 Miłosz został Honorowym Obywatelem Krakowa i otrzymał od jego władz mieszkanie. Przez kilka lat spędzał tu ciepłe miesiące, na zimę wracając do Kalifornii. W roku 1994 został odznaczony Orderem Orła Białego, a w 1996 Polskie Radio przyznało mu Diamentowy Mikrofon. W 1998 roku Czesław Miłosz za Pieska przydrożnego otrzymał nagrodę NIKE. Ostatni fakt z życia pisarza - 14 sierpnia 2004 w Krakowie w wieku 93 lat Czesław Miłosz umiera. Został pochowany w Krypcie Zasłużonych w Kościele na Skałce. Czy któreś z krakowskich miejsc upodobał sobie szczególnie? Z wielu opracowań, jak i relacji osobistego sekretarza Miłosza Agnieszki Kosińskiej, która towarzyszyła pisarzowi od 1996r, wynika, że jest to mieszkanie przy Bogusławskiego 6. Jeszcze w latach 90. przyjeżdżał tu wiosną, by jesienią wracać do Kalifornii, a pod koniec życia pozostał tu już na stałe. W tym to właśnie mieszkaniu zmarł. DOKOŃCZENIE NA STR. 11

11 KronikaChrzanowska KULTURA 11 WSPIERAMY KAMPANIE SPOŁECZNE Chrzanowskie bibliotekarki w sesji zdjęciowej! W akcji Nie czytasz? Nie idę z Tobą do łóżka! chodzi o ten dziwny styk, na którym fascynacja intelektualna przeradza się w coś bardziej zmysłowego Twórcy tej kampanii społecznej manifestują, że kochają książki miłością prawie fizyczną. Cudownie sformułowane! b.r. w kampanię włączyła się również Miejska Biblioteka Publiczna w Chrzanowie. Zainspirowane kampanią społeczną, która w niebanalny sposób zachęca do czytania, bibliotekarki z Chrzanowa, najpierw sprowadziły niebanalną wystawę i jej twórców czyli Grupę Twórczą QlubXsiążkowy z Warszawy, pokazały ją w bibliotece urządzając happening biblioteczny z niegrzecznymi czytankami pod zaskakującym tytułem, potem z klubowiczami DKK Dyskusyjnego Klubu Książki i młodzieżą licealną dyskutowały w panelu dyskusyjnym o nowych formach promocji czytelnictwa, a na koniec dały przykład innym, utwierdzając w przekonaniu, że łóżko to przecież idealne miejsce na czytanie. Więcej na stronach: h t t p : / / w w w. m b p. c h r z a n o w. p l / czytelnictwo/582-bibliotekarki-sensualnie-iintelektualnie.html -wydarze%c5%84/553-nie-czytasz-nie-ide-ztoba-do-lozka-otwarcie-wystawy.html Moderatorki akcji: Olga Nowicka, Ewelina Deluga, Dział Promocji Biblioteki i Upowszechniania Czytelnictwa. Śladami Miłosza po Krakowie DOKOŃCZENIE ZE STR. 10 Kraków Miłosza to również ludzie [ ]J ak napisał we wspomnieniu poświęconemu Kazimierzowi Wyce redaktorowi naczelnemu Twórczości, a przy tym profesorowi UJ i działaczowi ZLP przyjaźń z nim osładzała mi Kraków, gdzie się znalazłem jak wielu innych [...]. Gdyby nie wyjazd na placówkę zagraniczną, zostałbym pewnie przy ulicy św. Tomasza, pomiędzy Wyką i Jerzym Turowiczem, któremu w 1945 zostawiłem korekty mego tomu Ocalenie. Mieć takich przyjaciół, jak teraz myślę, to dostateczny powód, by zakorzenić się w Krakowie, choć jak zachowałbym się w okresie stalinowskim, nie ośmielam się wyrokować (2000). Do najbliższego mu grona należeli również Wisława Szymborska, prof. Teresa Walas i prof. Aleksander Fiut oraz Marek Skwarnicki czy nieżyjący prof. Jan Błoński, czy też prof. Andrzej Szczeklik, który dbał o zdrowie Miłosza w ostatnim okresie jego życia. Kraków dla Miłosza A jakie miejsce zajmował Kraków w pisarstwie i sercu Miłosza? [ ] Na pewno nie należał do najpierwszych tematów Miłosza, choć odgrywa ważną rolę [ ] Kraków nie fascynuje Miłosza jako miejski organizm czy struktura urbanistyczna. [ ] Tak się stało, że Kraków okazał się miejscem ostatnich rachunków sumienia i ostatnich dziękczynień Miłosza. I to jest miarą owej intensywności[ ] [ ] W wywiadzie udzielonym Bronisławowi Majowi w tymże roku 1993, a więc gdy jeszcze mieszkał w Berkeley, Miłosz mówi o tym jednoznacznie: Bardzo lubię Kraków. Kraków podoba mi się, bo jest to prawdziwe miasto uniwersyteckie, ale takiego rozmiaru, który jest jeszcze ludzki. A poza tym: ja ostatecznie wyrosłem w Wilnie i pod wieloma względami Kraków przypomina mi moje uniwersyteckie Wilno. To chodzenie co dzień kilkoma tymi samymi ulicami ma swój wdzięk. No i w obrębie tych kilku ulic mnóstwo rzeczy się dzieje. To jest bardzo ważne, widać to zwłaszcza w porównaniu z miastami, gdzie na obszarze dziesiątków mil nic się nie dzieje w muzyce, poezji, literaturze, nauce, żadnych wydarzeń kulturalnych [ ] Poza tym: piękno waszego miasta też wiele znaczy. Stare kamienie, architektura. Miłosz podkreślał wtedy, że jego stosunki z Krakowem mają właśnie duchowy charakter zresztą widzimy w tym fragmencie, że fizyczna substancja miasta pojawiła się u niego dopiero na drugim miejscu, po opisie jego funkcji. Już w 1989 roku, gdy przybył odebrać doktorat honoris causa UJ, miał prosić o znalezienie mu lokum (koniecznie w obrębie Plant), bo może wkrótce osiądzie w Krakowie mieście, które uważał za najbardziej atrakcyjne. I ostatecznie zamieszkał wraz z żoną Carol blisko Plant, tyle że na zewnątrz ich pierścienia. Było to ulubione miejsce jego przechadzek[ ] Pomimo że w Krakowie Miłosz spędził tylko 10 lat to jest najczęściej wymienianym z pośród wielu literatów pisarzem związanym z tym miastem i regionem Małopolski, a to ze względu zarówno na rangę Jego osoby jak i Jego osobistych upodobań. Olga Nowicka Źródła: Rozmowa z Ewą Zamorską-Przyłuską, autorką książki Przewodnik literacki po Krakowie i województwie małopolskim,kraków 2010,W: Andrzej Franaszek, Miłosz: biografia, Kraków 2012

12 12 KULTURA KronikaChrzanowska Od Towarzystwa Tatrzańskiego do Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego Część II W lutym w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Chrzanowie prezentowana była wystawa plenerowa TT - PTT - PTTK. Od Towarzystwa Tatrzańskiego do Polskiego Towarzystwa Turystyczno - Krajoznawczego. Ekspozycję otworzyła prezentacja multimedialna przygotowana i prowadzona przez Jerzego Kapłona z Centralnego Ośrodka Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie. Wystawa zorganizowana została z inicjatywy PTTK. Oddział Chrzanów i zawierała zbiory Centralnego Ośrodka Turystyki Górskiej PTTK Kraków, Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem oraz Alicji i Jerzego Kapłonów. Mając na uwadze konieczność propagowania zarówno gór, jak i turystyki górskiej, w 1876 r. Towarzystwo Tatrzańskie rozpoczęło wydawanie Pamiętników TT. Do 1920 r. wydano 38 roczników. Po pierwszej wojnie światowej wydawanie rocznika zostało podjęte przez Oddział Lwowski, który w 1923 r. wydał pierwszy tom Wierchów, które są wydawane do dzisiaj przez Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie. W 1907 r. z inicjatywy Sekcji Turystycznej TT zaczęto wydawać kolejny periodyk Taternik. Pierwszym przewodnikiem, który przypisuje się Towarzystwu, był Ilustrowany przewodnik do Tatr i Pienin autorstwa Walerego Eljasza, którego trzecie wydanie z 1886 r. zostało przez Towarzystwo wykupione. Pierwszym, wydanym z inicjatywy Towarzystwa, był opublikowany staraniem Oddziału Czarnohorskiego, a napisany przez Henryka Hoffbauera Przewodnik na Czarnohorę i do Wschodnich Beskidów, którego pierwszy zeszyt wydano w 1897, a drugi w 1898 r. Wśród innych należy wyróżnić Przewodnik po Beskidzie Zachodnim od Krynicy po Wisłę łącznie z Pieninami i terenami narciarskimi, Kazimierza Sosnowskiego wydany w 1914 r. nakładem Oddziału Towarzystwa Tatrzańskiego Beskid w Nowym Sączu oraz wydany w latach w dwóch tomach, Przewodnik po Beskidach Wschodnich autorstwa Henryka Gąsiorowskiego. Ilość wydawnictw, w tym Schronisko Oddziału babiogórskiego PTT na Hali Miziowej także wydanych po II wojnie światowej, jest bardzo duża i jest do dziś cenną pomocą w poznawaniu gór. W 1875 r. Towarzystwo zatwierdziło zaufanych przewodników tatrzańskich, wydało im legitymacje i ustaliło zasady wynagradzania. W 1887 r. zostali podzieleni według posiadanych kwalifikacji na trzy klasy, które uprawniały do prowadzenia na określone szczyty o różnym stopniu trudności. W tym okresie działało 18 przewodników. Oprócz legitymacji przewodnicy otrzymali od Towarzystwa również odznaki, tzw. blachy, które noszone są przez przewodników po dziś. Dążenia do nadania działalności Towarzystwa charakteru odpowiadającego zróżnicowanemu zainteresowaniu jego członków, spowodowały powstawanie specjalistycznych sekcji. W 1903 r. powstała Sekcja Turystyczna (właściwie taternicka). Początkowo mogli się do niej zapisywać wszyscy chętni, ale praktycznie jej członkami zostawali taternicy. Po paru latach Sekcja przekształciła się w zamknięty klub, do którego mogli wstępować jedynie kandydaci legitymujący się wysokimi kwalifikacjami taternickimi.w 1935 r. doszło do połączenia Sekcji Turystycznej PTT, Sekcji Taternickiej AZS w Krakowie i Koła Wysokogórskiego przy Oddziale Warszawskim PTT, i powstania Klubu Wysokogórskiego PTT, działającego na prawach oddziału. Powstały w 1907 r. Zakopiański Oddział Narciarzy (który w 1911 r. przekształcił się w Sekcję Narciarską), dał początek zorganizowanemu narciarstwu w Towarzystwie Tatrzańskim. W okresie międzywojennym tworzono sekcji narciarskich przy oddziałach i kołach Towarzystwa, które przeważnie były klubami zrzeszonymi w Polskim Związku Narciarskim. Prócz organizacji imprez turystycznych i sportowych budowano skocznie narciarskie. W okresie międzywojennym do SN PTT należeli najbardziej znani sportowcy olimpijczycy, m.in. Bronisław Czech i Stanisław Marusarz. W 1909 r. w Zakopanem powstało jako samodzielne stowarzyszenie Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe. W roku 1927 archiwum PTTK TOPR wstąpił do PTT, jako jego Sekcja Ratunkowa. Pod koniec okresu międzywojennego powstały także Sekcje Ratownicze Oddziałów PTT w Stanisławowie i Żywcu. W okresie okupacji niemieckiej działalnością Pogotowia kierował Zbigniew Korosadowicz. Działało ono pod narzuconą przez Niemców nazwą Freiwillige Tatra-Bergwacht, a udzielało pomocy nie tylko turystom niemieckim, ale i polskim, którzy mimo zakazu przybywali w Tatry. TOPR i powstałe po II wojnie światowej Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe przez wiele lat kontynuowały działaność w strukturach PTTK stając się w końcu osobnymi stowarzyszeniami. W 1910 r. powstała Sekcja Przyrodnicza, a w 1911 Sekcja Ludoznawcza. W 1912 z kolei powstała Sekcja Ochrony Tatr propagująca idee ochrony przyrody poprzez odczyty, spotkania, działalność wydawniczą, popularyzująca ideę utworzenia w Tatrach parku narodowego, organizująca Ochotniczą Straż Górską.W 1914 powstała Sekcja Przyjaciół Zakopanego. 23 czerwca 1935 r. podczas walnego zjazdu PTT w Stanisławowie została uchwalona Górska Odznaka Turystyczna.Ogółem w latach osób zdobyło 469 odznak GOT różnych stopni. Po wojnie akcję GOT wznowiono w 1948 r.. Rozwój ilości zdobytych odznak nastąpił od 1950 r., po powstaniu PTTK, które kontynuowało akcję GOT. Utworzono nowe jej stopnie i odznaki za powtórzenia. Trudno dzisiaj przecenić znaczenie działań podjętych przez oba wspomniane powyżej stowarzyszenia. Społeczny w większości wysiłek wielu pokoleń oddanych polskiej turystyce działaczy dał wspaniały efekt w postaci nie tylko istniejącej do dzisiaj sieci szlaków turystycznych wraz ze standardami ich znakowania oraz schronisk górskich, ale przede wszystkim w postaci ideologii uprawiania turystyki, która sprawdza się także współcześnie. Ich działalność i osiągnięcia to także wspaniała karta historii naszej Ojczyzny, godna upamiętnienia. Jerzy Kapłon Centralny Ośrodek Turysytyki Gorskiej PTTK w Krakowie-

13 KronikaChrzanowska Z historii ZHP 13 Jubileusz 30-lecia Letniej Bazy Obozowej w Szarym Dworze W lipcu 1984 roku w maleńkiej miejscowości Szary Dwór na polanie pomiędzy lasem a oborą SHR u na gruncie (kartoflisku), na którym jeszcze przed rokiem były uprawiane ziemniaki stanęły po raz pierwszy harcerskie namioty. Przeszło 140 zuchów, harcerzy i instruktorów chrzanowskiego Hufca ZHP spędziło tam harcerskie wakacje! Przypuszczam, że większość tych, którzy tam przyjechali nie wyobrażało sobie, że za rok mieliby tutaj powrócić... Poszukajcie, a znajdziecie! Szeroki świat czeka jak przyjaciel, za dalą dal bez przerwy woła nas,......szary Dwór doskonale dopasował się ze swoją nazwą do pogody, która towarzyszyła nam w pierwszym roku obozowania na tym terenie. Wprawdzie w ciągu 3-4 dni od chwili przyjazdu uczestników mieliśmy błękitne niebo i ogromne upały, co spowodowało, że wielu z nas nieźle się przypaliło, a wówczas jedynym ratunkiem było poszukiwanie w okolicy u gospodarzy zsiadłego mleka, co w ówczesnym czasie było jedynym, dostępnym lekarstwem stosowanym, w formie okładów, na wszelkiego rodzaju poparzenia słoneczne. Po tej kilkudniowej żarówie deszcz, chmury, wilgoć i chłód towarzyszyły nam przez następne kilkanaście dni bez przerwy! Jeżeli trafiło się parę godzin bez deszczu w ciągu dnia, to większość z nas niemal piała z zachwytu. Jakby na osłodę, trzy dni przed zakończeniem turnusu znów pokazało się słońce i wysoka temperatura, co zapewne wielu pomogło w zatarciu przykrych wrażeń związanych z nieciekawą pogodą. Wróćmy jednak do początku Szarodworskiej Odysei...Jesienią 1983 r. Komenda Hufca ZHP Chrzanów podjęła decyzję o konieczności znalezienia nowego miejsca na obozowanie dla chrzanowskich harcerzy. Do Gdańska Wieńca gdzie zorganizowany został po kilkuletniej przerwie ostatni obóz hufca, nie było już sensu ani możliwości wracać, przede wszystkim ze względu na powstającą tam infrastrukturę zabudowy tego terenu, to by było tak, jak rozbić namioty niemal w centrum osiedla domków jednorodzinnych. Wówczas troje chętnych instruktorów chrzanowskiego hufca w osobach: druhny phm. Doroty Zajkowskiej oraz druhów phm. Janusza Śliwy i phm. Wojciecha Wójcika wysłanych zostało na poszukiwanie nowego terenu na obóz. Głównym kierunkiem ich wyprawy miały być Mazury, a gdy tam nic się nie znajdzie, to tereny nadmorskie Zatoka Gdańska lub ewentualnie okolice Karwi, Jastrzębiej Góry. W pierwszej kolejności należało sprawdzić czy tereny, na których przed laty obozowali chrzanowscy harcerze z hufca lub Szczepu Fablok są jeszcze dostępne. Niestety, wszystkie dawne miejsca obozowania były już zajęte przez innych albo z różnych innych przyczyn nie nadawały się na teren obozowania. Ostatnim etapem tego zwiadu były okolice Karwi Ostrowa. Ale i tam teren, na którym kiedyś obozowali harcerze ze Szczepu Fablok okazał się zajęty. Zrezygnowana i zdegustowana swoją wyprawą grupa postanowiła wracać. Właśnie w drodze powrotnej, jakimś zrządzeniem losu, zatrzymali się obok pegeerowskiej obory, za którą zauważyli dość sporą polanę. Znajdowała się ona między wspomnianą oborą i ścianą lasu. Wysiedli by bliżej przyjrzeć się tej polanie. Teren okazał się dość spory i płaski, co stwarzało możliwość ustawienia kilkudziesięciu namiotów, ale... Bo było jednak pierwsze ale - teren, na którym mielibyśmy obozować był dość daleko od morza. Nie było zresztą za wiele czasu na dalsze dywagacje, ponieważ na polanie pojawił się Pan Józef Koss - brygadzista Stacji Hodowli Roślin w Krokowej, do której należała polana. Po dłuższej rozmowie i wyłuszczeniu wszystkich problemów chrzanowskich harcerzy, Pan Józef zaproponował, że pojadą razem do dyrektora SHR-u z by prosić o możliwość zorganizowania obozu harcerskiego na tej działce w Szarym Dworze! Sprawa nie była jednak prosta. Dyrektor od samego początku nie dawał się przekonać. Prośby, niemalże branie na litość oraz bardzo duże wsparcie nowego sprzymierzeń- Zdjęcia: archiwum ZHP Chrzanów cza - poznanego niedawno pana Józefa przynosi wreszcie efekt: zgoda dyrektora SHR Tadeusza Gniazdowskiego na rozbicie obozowiska chrzanowskich harcerzy, ale tylko ten jeden raz. Dobra nasza! Teren na przyszłoroczne obozowanie mamy załatwiony za całkiem przyzwoitą cenę (równowartość 12 kwintali pszenicy), a w przyszłości coś nowego i zapewne lepszego na pewno się znajdzie. Zmęczeni wielodniową podróżą, ale przynajmniej częściowo zadowoleni instruktorzy powrócili szczęśliwie do Chrzanowa, składając obszerny meldunek Komendantowi i Komendzie Hufca o nowo odkrytym lądzie. Harcerze byli górą! Największą naszą zdobyczą podczas podchodów na obóz hufca Tyczyn było zdobycie, oprócz proporców i totemów, dwóch parników oraz wzięcie w niewolę druhny, która pełniła wówczas służbę instruktorską. Druhna pwd. Kazia w niewoli na naszym obozie spędziła dwa dni, w czasie których oprócz skrobania ziemniaków i pomocy w kuchni zdążyła się załapać na wycieczkę do Gdańska. Po dwóch dniach została wykupiona, ale czy była z tego powodu bardzo szczęśliwa? Bywały również wieczory, kiedy nieopodal masztu, na wydeptanej już nieco trawie, młodsi i starsi, w trampkach, pionierkach lub gumiakach bawili się na trawotece w takt ówczesnych przebojów odtwarzanych z magnetofonu szpulowego marki Grunding ZK 240 cdn. hm. Marian Pałczyński

14 14 z historii zhp KronikaChrzanowska Udane wakacje: kolonie letnie, obozy harcerskie Mojemu pokoleniu, a także moim dzieciom wakacje nieodłącznie kojarzyły się i kojarzą z koloniami letnimi, przeżywanymi corocznie do piętnastego roku życia (od początku do końca podstawówki), przeważnie do dzisiaj bardzo miło wspominanymi. Rodzice mieli pracę, a ich zakłady dopłacały m.in. do wypoczynku dzieci, więc wyjazdy kolonijne były dostępne i tanie. Trwały co najmniej 3 tygodnie, bywało że 24 dni czy nawet 28. W ten sposób dzieci miały dobrze zagospodarowaną znaczną część wakacji, a rodzice spokojniejszą głowę i okazję do odpoczynku od dzieci. A jeśli dzieci jeszcze należały do harcerstwa mogły jeszcze pojechać na obóz. Głównymi organizatorami kolonii letnich były zakłady pracy, w grupach kolonistów były na ogół dzieci, których rodzice razem pracowali. Praktycznie wszystkie średnie i większe przedsiębiorstwa, a nawet niektóre mniejsze miały swoje własne ośrodki kolonijne. A które nie miały swojego ośrodka korzystały dla dzieci swych pracowników z ośrodków opiekuńczych (jak w przypadku szkół) czy zaprzyjaźnionych firm. Wyjazdy na kolonie były powszechne, choć oczywiście również wtedy można było spotkać także dzieci, które z różnych względów spędzały wakacje w domu lub co najwyżej gdzieś u krewnych. Obecnie żyjemy już w innej epoce, Bardzo wiele przedsiębiorstw, także tych dużych, w ogóle zniknęło z powierzchni ziemi (również w dosłownym znaczeniu tego określenia), a te które funkcjonują z reguły pozbyły się już dawno różnych ośrodków socjalnych siłą rzeczy powiększających ich koszty, no i mniej do wypoczynku dopłacają. Dzisiaj też są organizowane kolonie letnie. Z tymi dawnymi łączy je nazwa i to, że przeznaczone są dla dzieci. Oferty z nimi można znaleźć w biurach podróży i wybrać dla swych pociech jeśli dysponuje się odpowiednią zasobnością portfeli odpowiednie dla nich miejsce w kraju, a nawet za granicą. Ale ta forma wypoczynku zapewne już nigdy nie będzie tak popularna jak dawniej. Dotyczy to, chociaż już w znacznie mniejszym stopniu, obozów, z których najpopularniejszymi pozostają obozy harcerskie, gdzie nadal dominują wyjazdy nie zbieraniny z wolnego naboru lecz grup młodych, znających się ludzi. Wspomnienia czy zdjęcia z dawnych kolonii letnich czy obozów stanowią już wartościowe dokumenty minionej epoki. Te dotyczące jeszcze wyjazdów przedwojennych czy w pierwszych powojennych latach często zawierają cenne informacje o znaczeniu historycznym. No i też prawie zawsze przekonują, że letni wypoczynek kolonijny czy obozowy w grupach rówieśniczych i z dala od rodziców fajny był. I w tym względzie niech się nic nie zmienia. Z archiwum dokumentacji naukowej Muzeum w Chrzanowie wyciągam jeszcze jedną kronikę harcerską. Tym razem jest krótsza, bo jest to tylko Kronika obozowa I i II Drużyny Harcerek z Chrzanowa (MCh-DN-H/182). Miesiąc (od 10 lipca do połowy sierpnia 1947 roku) spędziły one w Lewinie koło Kudowy- Zdroju. Czyli jak się wówczas mówiło na Ziemiach Odzyskanych, zaledwie 2 lata po wojnie. Wybrałem 4 wpisy. Pierwszy daje m.in. okazję poznania, jak się wówczas podróżowało. W drugim opisana jest wycieczka piesza harcerek z Lewina do Kudowy-Zdroju, prowadzona przez profesora Mieczysława Mazarakiego współzałożyciela i współpatrona naszego chrzanowskiego Muzeum. Trzeci i czwarty wpis łączą się ze sobą i mają już znaczenie historyczne, dotyczące tamtych czasów na Ziemiach Zachodnich i zadań, jakie stawiano już także harcerkom. Tytuły i zapisy zachowane zostały w oryginalnym brzmieniu. Aparatu fotograficznego na obozie niestety nie miano. Henryk Czarnik Kronika obozowa I i II Drużyny Harcerek z Chrzanowa: Wyjazd z Chrzanowa na obóz 17 VII 1947 r. Nadszedł wreszcie upragniony dzień 10 lipca. Rano, około godziny 9-tej harcerki i harcerze gotowi do drogi z plecakami przybyli na stację, aby za godzinę wyruszyć na obóz do Lewina miejscowości położonej niedaleko Kudowy. Kiedy przybył oczekiwany z niecierpliwością pociąg nastąpiło znoszenie ławek i plecaków do przeznaczonych wyłącznie dla nas wagonów. Około godziny 10-tej pociąg ruszył i przez chwilę widać było w oknach wagonów twarze harcerek i harcerzy jak posyłały na pożegnanie rodzicom powiewającym chustkami uśmiech. Pociąg jechał szybko, krótko zatrzymując się na napotykanych stacjach. Rytmiczne wstrząsanie po szynach odzywało się w duszy każdego echem radości, a tę powodowała myśl o spędzeniu miesiąca na obozie. O tym każdy w ciągu całego roku żmudnej pracy marzył. Nikt nie wątpił w to, ze i tutaj nie braknie mu pracy i obowiązków, lecz teraz uprzyjemniać je miała przyroda i słońce. Podczas podróży śpiewaliśmy moc piosenek przeważnie harcerskich, oraz przypatrywałyśmy się pięknym łanom zbóż, łąkom złocistym, ogrodom i sadom wokół schludnych domków. Podczas szybkiego pędu pociągu uciekały nam sprzed oczu drzewa leśne i wtedy oddychaliśmy wonnym, żywicznym powietrzem, którym witały nas lasy ziemi śląskiej. Około godziny drugiej popołudniu przyjechaliśmy do Gliwic i tu spotkała nas dość nie- Jedna z sześciu kronik harcerskich w zbiorach dokumentów Muzeum w Chrzanowie miła niespodzianka: trzeba było czekać na dalszą jazdę do godziny dwunastej w nocy. Chwilowe niezadowolenie szybko minęło gdy wyruszyliśmy grupami, by zwiedzić miasto. Byliśmy na wartościowym filmie p.t. Młodość Tomasza Edisona poczem wróciliśmy do swoich wagonów. Tu, gdy się już ściemniało każdy jak mógł najwygodniej i o ile pozwalała mu na to ciasnota panująca w wagonie, układał się do snu. O świcie każdy już przetarłszy zaledwie powieki przypatrywał się pięknym, rozpościerającym się wokół widokom. Około godziny jedenastej przed południem pociąg stanął na stacji w upragnionym Lewinie. Każdy odetchnął z ulgą i radością, że się już podróż skończyła i pomimo zmęczenia wszyscy ruszyli raźnie szosą do Lasku miejskiego, w pobliżu którego znajdowały się budynki przeznaczone na mieszkania dla kolonistek i kolonistów z gimnazjum, oraz harcerek i harcerzy do chwili rozbicia namiotów. W dniu przyjazdu do samego wieczora wrzała (tego dnia) praca. Trzeba było przygotować sienniki z słomą i urządzić na prędce wspólne mieszkanie. Po dwudniowych trudach każdy zasnął snem kamiennym by nazajutrz z chwilą usłyszenia gwizdka na pobudkę pobiec szybko na gimnastykę, potem do strumyka umyć się, potem na wspólną modlitwę koło masztu, wreszcie na śniadanie. Przez cały tydzień od chwili przyjazdu trwało urządzanie pomieszczeń i tym samym normowanie stopniowe programu harcerskiego życia obozowego. Po rozbiciu namiotów dopiero i sporządzeniu do nich najkonieczniejszych sprzętów życie nasze popłynęło równym torem. Teraz zarówno harcerki, jak i harcerze mieli możność przystąpić do istotnej swej pracy i zbiórek w terenie, wycieczek, ognisk. W kręgu trudów wspólnych i obowiązków, z których najważniejszym jest praca nad samym sobą przez ofiarność, uczynność i znoszenie bez szemrania wszelkich niewygód, poczęła się zacieśniać więź braterstwa i prawdziwej koleżeńskości. Czuwaj! Zastęp I

15 KronikaChrzanowska W czwartek, dnia 24 lipca, o godzinie 10 tej rano cała nasza drużyna wyruszyła na pierwszą w tym terenie wycieczkę do Kudowy-Zdroju. Wycieczkę prowadził prof. Mazaraki. W tym dniu po śniadaniu, zabrawszy żywność na cały dzień (na każdą przypadł plasterek kiełbasy grubości 15 mm), uzbroiwszy się w grube kije i odpowiednie buty skierowałyśmy swe kroki nie na szosę, lecz w stronę góry, zamieszkanej przez Raciborzaków. I tak ciągle pod górę i z góry ciągnęliśmy gęsiego jak gdyby długa, szara gąsienica przez lasy, pola, łąki. Przed naszymi oczyma malował się coraz piękniejszy krajobraz, góry jak łagodne, chociaż wysokie kopuły wznosiły się jedna nad drugą. Stare lasy wyglądały jak szafirowe wstęgi, stopy toną w miękkim podszyciu lasu, w ściółce, w borowinie, w bujnej łące. W pewnej chwili ukazuje się rozległa dolina, a w niej miasto z dymiącym kominem, który jest jak gdyby zgrzytem, lub wstrętna plamą na tym uroczym obrazie. Zbliżamy się do miasta; coraz bliżej nas wytworne pensjonaty, zaciszne wille, ogromne hotele. Po chwili odpoczynku idziemy do pijalni, której wody wcale nas nie zachwycają swym smakiem, lecz wiemy, że one przywracają zdrowie, kurują. Idziemy następnie przez starannie utrzymany park, z dala widzimy olbrzymie sztuczne jezioro, po którym śmigają kajaki, kierujemy się w bok i docieramy po chwili marzeń do słynnej kaplicy Trupich Czaszek. Przybywa ksiądz i objaśnia nam ich pochodzenie. Dowiadujemy się, że po wojnie trzydziestoletniej szalały w tych okolicach wielkie epidemie, setki ludzi gi- z historii zhp Pierwsza wycieczka do Kudowy 10 lipiec. Zakończyłyśmy już prace szkolne. Dnia 10 lipca jedziemy na obóz harcerski, na teren Ziem Odzyskanych. Jedziemy tam po to, aby przekonać całe społeczeństwo, że jednak Polska, która pomimo niedawnej klęski, podniosła się do wyżyn samodzielnego Państwa i ma prawo do tychże ziem, od wieków polskich. Jedziemy tam również po to, aby na terenie Ziem Odzyskanych pracować nad spolonizowaniem ludu tamtejszego, jak również szerzyć prace kulturalno-oświatowe. Wyżej wymienione prace należycie pojęte i realizowane mają być sprawozdaniem tej najtrudniejszej pracy pracy nad samym sobą. Poprzez trud szarego naszego życia idziemy wzwyż, na skał granity i wiedzie nas radosny bój bój o wolność trwałość Polski. [ ] Czuwaj! Zastęp II Dn. 27 VII urządziliśmy wraz z zespołem kolonijnym festyn w Dasowie, wsi oddalonej o kilka km od Lasku Miejskiego, w którym obozujemy. Była to niedziela. Pogoda nie dopisywała, gdyż często padał deszcz, a niebo pokrywały ciemne chmury. Popołudniu wyruszyliśmy na miejsce, gdzie miał się odbyć festyn. Droga była daleka Kudowa była większym kurortem i miała już nową pocztówkę nęło, wcale nie grzebanych, stąd tak wiele kości i czaszek (24 tys.) Z 3 tysięcy czaszek zbudowane jest wnętrze kaplicy, reszta znajduje się w piwnicach. Wędrujemy dalej, do drugiej osobliwości w Czerwonem. Mieszka tam mianowicie pewien Czech, samouk, który w swym domu stworzył coś w rodzaju muzeum. Posiada dwoje organów na prąd elektryczny, które sam, bez niczyjej pomocy zbudował, następnie szopkę betlejemską, 15 w której porusza się kołyska, usypiając małego Jezuska, ciągle przychodzą pastuszkowie i składają dary. Najprzeróżniejszych figurek jest mnóstwo, wszystko się porusza, wzbudzając podziw wielu zwiedzających. Zbliża się wieczór, wracamy do Kudowy, a stąd szosą już do Lewina. Jesteśmy trochę zmęczone, ale orzeźwiająca kąpiel w naszym strumyku wraca nam siły i szczególną ochotę do kolacji. Zastęp VI FESTYN W DASOWIE Ten fragment pochodzi z pierwszego wpisu do Kroniki, zatytułowanego Jedziemy na obóz. Można go określić mianem motta do przytoczonego wpisu Festyn w Dasowie, pochodzącego z 27 lipca 1947 r. i dosyć uciążliwa. Gdy stanęłyśmy na oznaczonym miejscu festyn już się rozpoczął. W sali grała orkiestra taneczna zespołu kolonistów, bufet był również czynny. Pełniły w nim służbę harcerki z IV zastępu. Ludzi przyszło nie bardzo dużo, ponieważ niezbyt przychylnie byli do nas ustosunkowani. Ci, którzy przyszli, bawili się jednak dobrze. W programie festynu było przewidziane pokazowe ognisko. Nie można go było początkowo zrealizować, gdyż pogoda nie dopisywała. Dopiero wieczorem, gdy deszcz przestał padać rozpaliliśmy ogień na łące w pobliżu sali tanecznej i przy jego blasku pokazywaliśmy zebranej ludności kilka punktów w tym celu przygotowanych. Przemówienie p. prof. Majchra było wstępem. Następnie śpiewaliśmy różne pieśni harcerskie. Potem wystawiliśmy kilka skeczów, monologów, oraz ludowy taniec krakowiak. Po zakończeniu ogniska rozeszliśmy się aczkolwiek niechętnie do domu, pozostali jedynie harcerki i koloniści, pełniący służbę. Festyn trwał jeszcze do późna w nocy. To był nasz pierwszy festyn urządzony dla miejscowej ludności. Czuwaj Zastęp III

16 16 kultura KronikaChrzanowska Nowe formy książki tradycyjnej w bibliotece Postęp technologiczny pociągnął za sobą mnóstwo zmian w wielu dziedzinach nauki i w życiu codziennym. Takie zmiany dotknęły także rynku wydawniczego, na którym od kilkunastu lat można zaobserwować tendencję dążącą do cyfryzacji piśmiennictwa. Choć jest to perspektywa dosyć odległa to jednak nieunikniona. I tak, obok książki tradycyjnej pojawiły się nowe jej odmiany: ebooki oraz audiobooki. Obydwie te formy cieszą się wśród czytelników coraz większym uznaniem, stąd też pojawił się wymóg aby biblioteki wyszły naprzeciw tym oczekiwaniom i sprostały rosnącemu zainteresowaniu. Ale od początku, czym właściwie jest ebook i audiobook? I czym różni się od tradycyjnej wersji książki? Jakie posiada zalety, a jakie wady? Ebook to nic innego jak elektroniczna wersja papierowego wydania książki tradycyjnej. Można też używać takich nazw jak: ebook, książka elektroniczna, publikacja elektroniczna, e-książka i wszystkie te określenia będą poprawne. Jednak aby odczytać ebooka potrzebujemy odpowiedniego sprzętu i oprogramowania. E-książki można odtworzyć na komputerze, specjalnych czytnikach lub na coraz bardziej popularnych smartfonach. Wystarczy tylko zainstalować odpowiednie oprogramowanie obsługujące format w jakim ebook został zapisany (najpopularniejsze to: PDF, EBUP, MOBI). Audiobook to natomiast książka mówiona, a więc dźwiękowa wersja książki drukowanej, gdzie tekst czytany jest przez lektora. Do odsłuchania wystarczy odtwarzać CD, MP3 lub stacja dysków w komputerze. Ebooki są bardzo wygodne w użyciu pod warunkiem iż posiadamy odpowiedni sprzęt. Jeśli już takowy mamy potrzebujemy dosłownie paru minut by ściągnąć plik na swoje urządzenie i właściwie od razu możemy czytać. Wersje elektroniczne są też tańsze od tradycyjnych książek (w sieci można znaleźć też darmowe ebooki!!!), są lżejsze, można stworzyć dodatkowe kopie (oczywiście tylko na własny użytek) - w razie zniszczenia jednej, mamy kolejną. Elektroniczne książki dają nam możliwość wyszukiwania w tekście, a jest to o wiele wygodniejsze niż żmudne wertowanie tradycyjnej książki. I co ważne, można powiedzieć że są ekologiczne, bo nie zużywamy papieru do wydruku. Z drugiej strony już na starcie ponosimy koszty odpowiedniego urządzenia, a każda publikacja kosztuje. Często pojawia się też problem prawa autorskiego i nielegalnych kopii. Ponadto nie każdy lubi czytać z monitora, choć nowoczesne ekrany zostały stworzone w oparciu o specjalną technologię tak aby zapewniały jak największy komfort czytania. Audiobooki są równie wygodne w użyciu. Są wprost idealne dla osób słabo- lub niewidzących oraz małych dzieci nieumiejących jeszcze czytać. Słuchając nie męczymy wzroku, możemy robić notatki. Audiobooków można słuchać praktycznie wszędzie w drodze do pracy, szkoły czy przy wykonywaniu domowych czynności. Dużym atutem wielu z nich jest lektor bardzo często znany aktor/aktorka lub sam autor książki. Na niekorzyść tej formy książki może przemawiać cena zazwyczaj dosyć wysoka oraz możliwość uszkodzenia płyty. Zniszczonej niestety nie uda nam się już odsłuchać. Zalety jednak przeważają, bo obydwie te formy w ostatnim czasie zdobyły wielu zwolenników. Wzrosło zainteresowanie zbiorami audiowizualnymi w naszej bibliotece, dlatego też MBP na bieżąco stara się poszerzać swoją ofertę o kolejne tytuły na nowych nośnikach. Czytelnicy mogą korzystać z bazy IBUK, gdzie mają dostęp do elektronicznych wersji 156 publikacji (podręczników akademickich i książek naukowych w języku polskim, publikacji naukowych z zakresu humanistyki, nauk społecznych, ekonomicznych, matematyczno-przyrodniczych, prawnych, medycyny i informatyki, a także leksykonów, słowników oraz publikacji w języku angielskim i niemieckim). Dostęp do czytelni online jest możliwy ze wszystkich komputerów w bibliotece, a po odbiorze hasła do zdalnego logowania (w czytelni), także na domowych komputerach. W ofercie biblioteki znajdują się także audiobooki- obecnie 1376 książek audio na CD. Największym zainteresowaniem cieszą się topowe powieści, reportaże, wszelkiego rodzaju poradniki oraz literatura dla dzieci. Młodzież chętnie wypożycza lektury. Niemałym powodzeniem cieszą się publikacje do nauki języków obcych. Z całą ofertą działu można zapoznać się poprzez katalog zbiorów muzycznych dostępny na stronie internetowej biblioteki. Zapraszamy do Działu Multimedialnego! Dalia Lutkiewicz

17 KronikaChrzanowska KULTURA 17 Rys historyczny i perspektywy - część II Teatralne ślady w Chrzanowie Początki historii teatru w Chrzanowie określa się na połowę XVIII wieku. Publikujemy II część tekstu poświęconego tej tematyce. Również w 1971 roku powstało koło dramatyczne w liceum ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica. Prowadziła je pani profesor Maria Radym. Zajęcia dla młodzieży odbywały się raz w tygodniu nieprzerwanie przez 30 lat. Pierwszym inaugurującym występem była inscenizacja ballady Adama Mickiewicza Lilie, do której kostiumy wykonał Adam Bartnik. Potem m.in. Świat zaginiony wg opowieści Artura Conan Doyle a, Psalmy według Czesława Miłosza, Apokryf o narodzeniu Pana, Przypowieść o chlebie. Po odejściu na emeryturę profesor Radym, opiekę nad kołem przejęła pani Małgorzata Ciupek. Od 1982 roku działał, w MOKSiR, najbardziej interesujący teatralny zespół amatorski w Chrzanowie Rapsodyczny Teatr Ekspresji. Prowadził go Andrzej Pisarek. Absolwent Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej i Filmowej w Łodzi, grający w teatrach państwowych u wielu cenionych reżyserów Lidii Zamkow, Jerzego Jarockiego czy Adama Hanuszkiewicza. Wybrał pracę z amatorami dziećmi, młodzieżą i dorosłymi. Postawił sobie za cel rozmiłowanie ich w literaturze, a sięgał po wiele wysokiej próby utworów autorstwa Homera, Cervantesa, Szekspira, Moliera, Mickiewicza czy Wojtyły. Przez teatr przewinęło się kilkuset młodych ludzi, pojawili się też zawodowi aktorzy, a wraz z nimi grał także reżyser. Powołał do życia blisko 150 tytułów. Filarami teatru były trzy zasady po pierwsze przywrócić dzieciom wiarę w ich własną wyobraźnię, po drugie kształtować gusty literackie i wrażliwość na piękno słowa, po trzecie przybliżyć lektury szkolne w ciekawej, teatralnej oprawie. Po Rapsodycznym Teatrze Ekspresji pojawiła się w MOKSiR nowa grupa teatralna kontynuująca te trzy zasady. Od 2005 roku ruszyły zajęcia warsztatowe dla młodzieży gimnazjalnej i licealnej pod nazwą grupy teatralnej APART, która do tej pory wystawiła 15 premier, m.in. Moliera, Szekspira, Fredro, Gałczyńskiego czy Gombrowicza. Uczestnicy poprzez pracę nad tekstem, ekspresję ruchową, a w końcu tworzenie przedstawień mają możliwość wyrażania własnych emocji, kształtowania przestrzeni i rzeczywistości scenicznej, rozwijają swój własny język twórczy oraz poszukują rozmaitych środków artystycznego wyrazu. Natomiast poprzez grę konwencjami uczą się niebanalnego spojrzenia na sztukę, poznając przy tym elementy historii teatru. Z tej grupy zostali wybrani najlepsi, którzy stworzyli Teatr Imaginarium. Działa on od 2010 roku, w jego skład wchodzi 10 osób. Scena jest dla tych młodych ludzi drugim domem. Grupa pracuje na cotygodniowych zajęciach po 5-6 godzin kształcąc warsztat aktorski, wykorzystując techniki teatru lalkowego i cieniowego. Kierunki poszukiwań twórczych teatru to z jednej strony przygotowywanie propozycji dla dojrzałego i wymaga- jącego widza, z drugiej zaś to spektakle adresowane do najmłodszych wielbicieli teatru. Mam zaszczyt opiekować się obydwoma grupami. Nasze działania idą niejako po linii Rapsodycznego Teatru Ekspresji prowadzący mają solidny warsztat teatralny. Ja jestem absolwentką teatrologii UJ i reżyserii PWST. Dzięki ścisłym kontaktom z uczelnią mieliśmy przyjemność uczyć się od mistrzów warsztaty prowadzili dla nas profesor Jan Peszek, dziekan wydziału aktorskiego prof. Aneta Głuch czy aktorzy związani z Ośrodkiem Poszukiwań Twórczych GAR- DZIENICE. Na deskach scenicznych pojawiają się tytuły sztuk młodego pokolenia, nagradzanego wielokrotnie Michała Walczaka. Kierunek działań Imaginarium zmierza do teatru lalki i maski, by i taki teatr pokazać mieszkańcom Chrzanowa, gdzie aktualnie należy rozgraniczyć trzy rodzaje aktywności teatralnej: pierwsza - działalność rozrywkowa, realizowana przez przedstawienia impresaryjne, przygotowywane w dużych ośrodkach teatralnych przez zawodowe zespoły, np. Teatr Bagatela pozwala to chrzanowianom być bliżej aktualnych trendów polskiego teatru, zawęża jednak poznawanie repertuaru do komediowego. druga - popularyzująca kulturę teatralną działalność dziecięcych oraz dorosłych grup amatorskich (szkolne zespoły teatralne, seniorzy współpracujący z panem Zbigniewem Klatką, dorośli współpracujący z Marcinem Kobierskim) nurt ten daje szansę rozwoju osobowości ludzi młodych oraz samorealizację i aktywizację dorosłych i seniorów. Ponadto ma wpływ na upowszechnianie tekstów kultury (np. Zemsta Fredro). trzecia - grupy teatralne dążące do scenicznego rozwoju ich członków oraz popularyzacji wśród chrzanowskich teatromanów ambitnych utworów dramatycznych (Apart, Imaginarium). Zespoły te rozwijają się przez całoroczne warsztaty teatralne oraz regularną realizację premier. Przedstawienia te prezentowane są często na międzynarodowych, ogólnopolskich i rejonowych festiwalach teatralnych, promując tym samym Chrzanów poza granicami powiatu. Grupy otrzymują nagrody zbiorowe, a ich członkowie indywidualne aktorskie. W popularyzacji kultury teatralnej, prócz działających równolegle wspomnianych trzech nurtów istotnym zdaje się być podjęta w tym roku już po raz trzeci inicjatywa artystyczna o nazwie Noc Teatru, podczas której prezentowane są interesujące zjawiska wpisujące się w tzw. nurt teatru niezależnego. MOKSiR zaprasza na tę teatralną noc zespoły zaprzyjaźnione lub współpracujące z Teatrem Imaginarium. Pokazują się u nas zespoły z różnych zakątków Polski - Skawina, Wadowice, Katowice, Radomsko, Włocławek, Szczecin, jak i z zagranicy. W planach teatralnych MOKSiR są kolejne edycje Nocy Teatru, dalsza współpraca z Teatrem Bagatela z Krakowa (dyr. Jacek Schoen), przygotowanie pierwszego spektaklu lalkowego opartego na tekście Tadeusza Słobodzianka i Piotra Tomaszuka Turlajgroszek. Jest to poetycka, pełna surowej prostoty, okrutna opowieść ujęta w ramy moralitetu mówiąca o małym chłopcu, którego rodzice sprzedali czortowi oraz dalsza praca warsztatowa z aktorami teatru Imaginarium, która wzbogaci nasze miasto o nowe produkcje teatralne, daleko wykraczające swym poziomem poza amatorski ruch teatralny. Aneta Leśniakiewicz

18 18 kultura KronikaChrzanowska XXVIII HERB GRODU CHRZANOWA ROZSTRZYGNIĘTY Już po raz dwudziesty ósmy laureaci konkursu poetyckiego O Herb Grodu Chrzanowa zjechali z całej Polski do naszego miasta, aby uczestniczyć w gali rozdania laurów poetyckich. Gala odbyła się w klubie Stara Kotłownia, w sobotę 17 maja. Pierwszym akordem spotkania był minirecital Piotra Kłeczka, chrzanowskiego pieśniarza, kompozytora i poety. Nastrojowe piosenki wprowadziły gości spotkania w atmosferę skupienia i wyciszenia. Zanim jurorzy zaprezentowali swój werdykt, poetów przywitał burmistrz Ryszard Kosowski, - To cieszy, że Chrzanów stał się ważnym miejscem na poetyckiej mapie Polski, rozsławiając nasz gród także daleko poza jego granicami powiedział na zakończenie swojego wystąpienia burmistrz. Przewodniczący jury Maciej Szczawiński w kilku słowach wspomniał o kryteriach, jakimi kierowali się jurorzy przy wyborze najlepszych wierszy. Wybór nie należał do łatwych, bo poziom konkursu był bardzo wysoki. - Z bólem serca musieliśmy wybierać spośród blisko czterdziestu wyselekcjonowanych, dobrych zestawów - zaledwie jedenaście regulaminowych nagród i dziewięć wyróżnień, choć Protokół jury XXVIII Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego O Herb Grodu Miasta Chrzanowa na wyróżnienia zasługiwało jeszcze co najmniej kilkanaście zestawów. Co do nagród głównych, szczególnie w kategorii ogólnej, jury było wyjątkowo jednomyślne i pewne swojego wyboru, ponieważ te wiersze szczególnie mocno błyszczały na tle innych powiedział przewodniczący jury. Święto poezji w Chrzanowie zakończyło się biesiadą artystyczną, podczas której przy kawie, herbacie, ciasteczkach i kanapkach nie zabrakło interesujących rozmów, zawierania przyjaźni, wymiany doświadczeń. Antoni Dobrowolski Jury w składzie: Maciej Szczawiński - Publicysta kulturalny, krytyk literacki, pisarz. Od wielu lat prezentuje poezję na antenie Radia Katowice, ocenia wiersze poetów współczesnych jak i te, które nadsyłają słuchacze. Ponadto informuje o nowościach wydawniczych, przedstawia sylwetki autorów i dyskutuje z ludźmi kultury o sztuce. Antoni Dobrowolski poeta, animator kultury, dziennikarz, redaktor Kroniki Chrzanowskiej, popularyzator poezji wśród dzieci i młodzieży. Organizator Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego Bez Granic. Członek Stowarzyszenia Twórczego Artystyczno-Literackiego w Krakowie. Jolanta Kupiec Prezes Grupy Twórczej Cumulus, animator kultury, organizator Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego O Herb Grodu Miasta Chrzanowa postanowiło przyznać następujące nagrody i wyróżnienia: W kategorii II: dorośli - tematyka ogólna I nagroda: Mirosław Gabryś, Hallgrimur, Cieszyn II nagroda: Anna Piliszewska, Szalony Feniks, Wieliczka III nagroda: Piotr Zemanek, Parawany, Bielsko Biała Wyróżnienia : Antonina Sebesta, Ziemowit, Myślenice Janusz Pyziński, Nikifor, Dębica Janusz Andrzejczak, Tobi, Toruń Kategoria I: dorośli - Chrzanów i Ziemia Chrzanowska I nagroda: Grażyna Grasa Nowacka, Rondell, Poznań II nagroda: Karol Koryczan, Rem, Chrzanów III nagroda: Anna Piliszewska, Imperatyw kategoryczny, Wieliczka Wyróżnienia: Alojza Pasowicz, Słoneczko, Chrzanów Elżbieta Mikłas, Puszek, Chrzanów Tadeusz Dejnecki, Rasz, Płock Kategoria II: dzieci i młodzież - tematyka ogólna - I nagroda: Julia Zasada, Lilia, Chrzanów II nagroda: Karolina Drezler, Invisibilitatem, Piotrków Trybunalski III nagroda: Julia Maćkowiak, Nutka, Chrzanów Wyróżnienia: Andrzej Jagiełłowicz, Jeździec ciszy, Warszawa Maria Trenda, Mery, Chrzanów Łukasz Prażuch, Młody, Chmielnik Kategoria I: dzieci i młodzież - Chrzanów i Ziemia Chrzanowska : I nagroda: Andrzej Jagiełłowicz, Władca deszczu, Warszawa II nagroda: Jakub Szczurek, Orzeł, Chrzanów

19 KronikaChrzanowska kultura 19 Nagrodzone wiersze XXVIII Herb Grodu Piękna Helena Piękna Helena piękna nieziemska staruszka wciąż budzi namiętność rzuca czar i rozpala zmyły Piękna Helena bestia wśród innych dyszących bestii o wielkich ślipiach i ciężkim podbrzuszu Paryż 1937 damy mdlały na jej widok panowie zdejmowali kapelusze wspinali się na stopnie i zaglądali do jej rozżarzonego wnętrza -Piękna Helena PM 36-2 dumna księżna w czerniach i czerwieniach najpiękniejsza z bestii (Pm36-2 zwany Piękną Heleną - pośpieszny parowóz polskiej konstrukcji wyprodukowany w 1937 roku w Pierwszej Fabryce Lokomotyw w Polsce Fablok SA w Chrzanowie). Grażyna Grasa Nowacka Fotografik, performer, scenograf, poeta. Członek Związku Polskich Artystów Fotografików. Ma na swoim koncie wiele nagród i wyróżnień w dziedzinie fotografii, grafiki i literatury. Jak sama o sobie mówi, jest wędrowcem. Adoruje szczególnie kino nieme, taniec współczesny, teatr tańca, porzucone przedmioty i zapomniane zakamarki świata. Hospicjum im. Małego Księcia to miejsce boli, samo w sobie jest raną - w jego krwiobiegu krążą w pół urwane gesty, słowa niedoszeptane,sól cieknąca po palcach. A przecież ma czułe linie i kraciaste ceraty w kuchniach. Parzą się listki mięty w fajansowym imbryku, drewno śpiewa pod blachą-bąblem wzdyma się manna, aż okrągleją jasne, plastikowe źrenice lalek, lwa i żyrafy. wełnianego pirata o kulach poniżej kolan.czasami na pustyniach i wichrowych wzgórzach wyrastają podwórka albo kikuty domów, gdzie słowo spotyka słowa i dotyk jest namacalny. fruną skrzydła anioła: onptak nocy i listów. zapalają się światła wystarczy jeden przeciąg a zgasną. Anna Piliszewska Interesuje się literaturą, filozofią, malarstwem oraz muzyką klasyczną. Autorka tomików Perszerony jesienne i Prywatna korespondencja. O małżeństwie -Widziałeś ile gwiazd jest dzisiaj na niebie? -Tak, są piękne, wydaje mi się jakbym posiadł je wszystkie. Każda z nich jest moja i Twoja Bo gwiazdy mają sens tylko kiedy jesteś obok -Już zawsze będziemy oglądać je razem -Zawsze -Widziałeś tę różę, która zakwitła przed domem -Nie zauważyłem jej wśród innych kwiatów -Ależ była tam! Pomyśl jakie mamy szczęście, że wyrosła i zakwitła Tylko zastanawiam się... Co jeśli nie przetrwa mrozów i uschnie? -Nie martw się jest silna, przetrwa najdłużej jak się da -Widziałeś te dwa gołębie, które przeleciały dziś nad miastem -Nie zwróciłem uwagi, czymś różniły się od pozostałych? -Leciały same tylko we dwoje na przekór swoim ptasim braciom Może kogoś Ci one przypominają? -Dwojga ludzi, których kiedyś znałem -Widziałaś krople deszczu, które spłynęły po oknie -Patrzę na nie od dawna, codziennie to ty ich nie dostrzegasz -Dostrzegam, po prostu nie znam przyczyny ich powstawania -To przez deszcz. Powinieneś był się domyślić -Widziałaś tę wczorajszą wichurę -Tak -Miała być tylko lekkim orzeźwiającym wiatrem, a doszczętnie zniszczyła nasz sad Odbudujemy go kiedyś? -A myślisz, że ma to jeszcze sens? -Widziałaś, że przyniosłem ci prezent -Nie, a co to było -Dwie lornetki dla ciebie i dla mnie, bo nie dostrzegamy już gwiazd. A ja dalej chcę je z tobą oglądać -Spróbujmy jeszcze raz, może będą świecić bardziej niż kiedyś? Róże przekwitają każdego roku Gołębie odlatują kiedy mają na to ochotę Wichury tratują wszystko na swojej drodze A oni siedzą jakby nigdy nic i oglądają powoli gasnące gwiazdy Julia Zasada Mimo swoich 15 lat swoje wiersze buduje z wyczuciem, dużą wrażliwością i wyobraźnią poetycką. Dwa lata temu w tym samym konkursie zdobyła również główną nagrodę. Otrzymała też pierwsza nagrodę w Turnieju Jednego Wiersza zorganizowanym w ramach 10. Spotkań Młodych Poetów Krakowa. Uczęszcza do Gimnazjum nr 8 w Chrzanowie.

20 20 rekreacja KronikaChrzanowska CZAS NA RELAKS NAD WODĄ Podczas letnich miesiąców, warto skorzystać z uroków kąpielisk oraz ośrodków wypoczynkowych w powiecie chrzanowskim. Kąpać możemy się w trzebińskim Balatonie, zalewie Chechło, Skowronku w Alwerni, Kozim Brodzie w Sierszy oraz w basenach odrytych na Kątach w Chrzanowie i w Libiążu. fot. MOKSiR Chrzanów OŚRODEK WYPOCZYNKOWY CHECHŁO Adres: Trzebinia, Zalew Chechło Czynne: Ośrodek jest czynny przez cały rok od poniedziałkudo niedzieli przez 24 godziny. Wstęp bezpłatny Kąpielisko jest czynne od połowy czerwca do połowy września Wstęp na kąpielisko: Pierwsza połowa czerwca do pierwszejpołowy września Czynne: 10:00-18:00 3 zł dorośli Dzieci do lat 3 bezpłatnie 2,5 złpowyżej 3 lat Parking 4 zł wypożyczalnia rowerka wodnego 8 zł godzina Oferta: Miejsce wyznaczone do kąpieli, miejsce do grillowania, możliwość noclegów, boisko do piłki plażowej, plac zabaw dla dzieci OŚRODEK REKREACYJNY BASEN KĄTY Adres: Chrzanów, ul. Leśna 20 Czynne: W sezonie letnim poniedziałek niedziela: 10:00-20:00 Wstęp na ośrodek: 3 zł - dzieci i młodzież do lat 16 6zł - dorośli Karnety: 10 wejść / 25zł - karnet dla dzieci i młodzieży do lat wejść / 50zł - - karnet dla dorosłych Wstęp na minigolfa: 2 zł - dzieci i młodzież do lat 16 2 zł - dorośli Karnety: 10 wejść / 15zł - karnet dla dzieci i młodzieży do lat wejść / 40zł - - karnet dla dorosłych Wypożyczenie piłki do 3 godz zł Wypożyczenie siatki do 3 godz zł Oferta: W skład obiektu wchodzą: basen letni, plac do mini golfa,dwa boiska do piłki plażowej, pełnowymiarowe boisko trawiaste do piłki nożnej,dwa stanowiska do gry w tenisa stołowego,atrakcyjny plac zabaw dla dzieci. Obiekt posiada pełne zaplecze sanitarne.w okresie letnim czynny jest bufet gastronomiczny. Organizowane są plenerowe imprezy rekreacyjno - sportowe i kulturalne, m.in.: wieloboje sprawnościowe dla dzieci i młodzieży, mecze piłki nożnej i piłki plażowej, zajęcia w ramach akcji Lato w mieście, a także koncerty zespołów muzycznych. OŚRODEK KOZI BRÓD fot. Katarzyna Kowalska Oferta: miejsce wyznaczone do kąpieli, rowery wodne, kort tenisowy, boisko plażowe, muszla koncertowa wraz z parkietem tanecznym, plac zabaw dla dzieci, kawiarnia, obiekt posiada zaplecze sanitarne fot. Dariusz Szuba Adres: Trzebinia-Siersza, przy Elektrowni Sierszy Czynne: 1 maja 30 wrześniaod poniedziałku do niedzieli: - w miesiącach od maja do czerwca w godzinach 12:00 21:00. (W niedzielę jak gra zespół to czynne do 22:00) - w miesiącach od lipcadosierpnia w godzinach od 10:00do 21:00 - We wrześniuod 12:00 21:00 Wstęp: Wstęp na obiekt jest bezpłatny z wyjątkiem niektórych niedziel, podczas których gra zespół (wówczas 8 zł od osoby dorosłej, dzieci bezpłatnie). Kąpielisko czynne od 1 lipca do końca sierpnia Wstęp za 1 godzinę: Kort 15 zł; piłka tenisowa 5 zł; rakieta tenisowa 5 zł; piłka 5 zł; boisko plażowe 15 zł; rower wodny 15 zł; grill (wynajęcie) 10 zł; palenisko 15 zł W/w cennik nie dotyczy pracowników elektrowni.

WOLNE WYBORY I OKRĄGŁY STÓŁ Autor: Marcin Wierzbicki, kl. III d

WOLNE WYBORY I OKRĄGŁY STÓŁ Autor: Marcin Wierzbicki, kl. III d WOLNE WYBORY I OKRĄGŁY STÓŁ Autor: Marcin Wierzbicki, kl. III d Wolne wybory Wybory parlamentarne w Polsce w 1989 roku (tzw. wolne wybory) odbyły się w dniach 4 i 18 czerwca 1989. Zostały przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu 1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu W 1945 roku skończyła się II wojna światowa. Był to największy, jak do tej pory, konflikt zbrojny na świecie. Po 6 latach ciężkich walk hitlerowskie

Bardziej szczegółowo

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Antoni Guzik Antoni Guzik Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Docent Antoni Guzik urodził się 7 kwietnia 1925 r. w Izydorówce, w dawnym województwie stanisławowskim. Szkołę

Bardziej szczegółowo

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Nadchodzi dla Miłosza czas przełomowy zmierzenie się ze sławą i popularnością. Milczenie krytyki polskiej na temat Miłosza ; nieśmiałe upominanie się o jego miejsce.

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu / 2

GRUPA A. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu / 2 Rozdział VII. W powojennej Polsce GRUPA A 8 1. Podaj rok, w którym miały miejsce poniższe wydarzenia. a) zniesienie stanu wojennego w PRL-u b) obrady Okrągłego Stołu 2. Zdecyduj, czy poniższe zdania są

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

Monika Markowska. Biblioteka Pedagogiczna zachowuje prawa autorskie do prezentacji.

Monika Markowska. Biblioteka Pedagogiczna zachowuje prawa autorskie do prezentacji. Monika Markowska Biblioteka Pedagogiczna zachowuje prawa autorskie do prezentacji. Przy prezentacji wykorzystano m.in.: zbiory Muzeum Lubuskiego im. Jana Dekerta w Gorzowie Wlkp., Kroniki Komendy Hufca

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

Lp nazwa podmiotu tytuł oferty Przyznana dotacja 1. Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenie Księży Marianów z Lublina

Lp nazwa podmiotu tytuł oferty Przyznana dotacja 1. Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenie Księży Marianów z Lublina Zestawienie ofert w Konkursie z dziedziny kultury AD 2010 wraz z przyznanymi dotacjami Lp nazwa podmiotu tytuł oferty Przyznana dotacja 1. Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenie Księży Marianów z Lublina

Bardziej szczegółowo

nauczyciel naszej szkoły

nauczyciel naszej szkoły Pan Apolinary Nosalski - poeta, pisarz i nauczyciel naszej szkoły Praca zbiorowa Urodził się 22 czerwca 1930 roku we wsi Brudno koło Parczewa. Po ukończeniu w 1944 r. Szkoły Powszechnej w Koczergach kontynuował

Bardziej szczegółowo

Archiwa Przełomu 1989-1991 w czasach przełomu

Archiwa Przełomu 1989-1991 w czasach przełomu Pod Honorowym Patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego Archiwa Przełomu 1989-1991 w czasach przełomu Przegląd źródeł ocena stanu zachowania i mapa rozmieszczenia Materiały

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Pod Patronatem Honorowym prof. dr hab. Jacka Majchrowskiego Prezydenta Miasta Krakowa

Pod Patronatem Honorowym prof. dr hab. Jacka Majchrowskiego Prezydenta Miasta Krakowa KATEDRA NAUK POLITYCZNYCH UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W KRAKOWIE we współpracy z Fundacją Gospodarki i Administracji Publicznej mają zaszczyt zaprosić na Międzynarodową Konferencję Naukową 25 LAT POLSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Alwernia. Moja Mała Ojczyzna. Opracowała: Karolina Hojowska

Alwernia. Moja Mała Ojczyzna. Opracowała: Karolina Hojowska Alwernia Moja Mała Ojczyzna Opracowała: Karolina Hojowska Nazywam się Karolina Hojowska, mam trzynaście lat i mieszkam w Alwerni. Tutaj też chodzę do Szkoły Podstawowej, jestem uczennicą klasy szóstej.

Bardziej szczegółowo

2014-08-03 Harcerze ze Świnoujskiego ZHR na Zlocie Jutro Powstanie (31 lipca 3 sierpnia 2014 r.)

2014-08-03 Harcerze ze Świnoujskiego ZHR na Zlocie Jutro Powstanie (31 lipca 3 sierpnia 2014 r.) 2014-08-03 Harcerze ze Świnoujskiego ZHR na Zlocie Jutro Powstanie (31 lipca 3 sierpnia 2014 r.) W dniach 31 lipca - 3 sierpnia ponad 2000 harcerek i harcerzy zrzeszonych w Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Zestaw pytań o Janie Pawle II

Zestaw pytań o Janie Pawle II Zestaw pytań o Janie Pawle II 1. Jakie wydarzenie miało miejsce 18.02.1941r? 2. Dokąd Karol Wojtyła przeprowadził się wraz z ojcem w sierpniu 1938 r? 3. Jak miała na imię matka Ojca Św.? 4. Kiedy został

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Marek Pawlikowski CZTERDZIEŚCI LAT UNII POLSKICH PISARZY LEKARZY

Prof. dr hab. Marek Pawlikowski CZTERDZIEŚCI LAT UNII POLSKICH PISARZY LEKARZY Prof. dr hab. Marek Pawlikowski CZTERDZIEŚCI LAT UNII POLSKICH PISARZY LEKARZY Czterdzieści lat temu, w październiku 1967 roku, podczas Zjazdu Założycielskiego w Radziejowicach, powołano do życia Stowarzyszenie,

Bardziej szczegółowo

...Dumny sztandar pręży pierś W słońcu błyszczą karabiny, Dziś rozlega się już pieśń... rytm jej -wolność przypomina...

...Dumny sztandar pręży pierś W słońcu błyszczą karabiny, Dziś rozlega się już pieśń... rytm jej -wolność przypomina... 1 Budzik dzwonił coraz głośniej i głośniej, a słońce jakby za wszelką cenę chciało się wedrzeć do mojego pokoju. Niedali mi spać już dłużej;wstałam. Wtedy właśnie uswiadomiłam sobie, że jest dzień 11 listopada

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

Wincenty Kućma. światło w cieniu WYSTAWA RZEŹBY, RYSUNKU I FOTOGRAFII

Wincenty Kućma. światło w cieniu WYSTAWA RZEŹBY, RYSUNKU I FOTOGRAFII Wincenty Kućma światło w cieniu WYSTAWA RZEŹBY, RYSUNKU I FOTOGRAFII Wincenty Kućma, urodzony 25 maja 1935 roku w Zbilutce (obecnie Zbelutka) na Kielecczyznie. W latach 1957-1962 studiował na Wydziale

Bardziej szczegółowo

Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść?

Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść? Zaczynasz studia i chcesz jak najwięcej z nich wynieść? Studiujesz zagadnienia związane z bibliotekarstwem lub informacją naukową i szukasz pomysłu na rozwój zawodowy? Szykujesz się do obrony pracy magisterskiej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO W ZSE W KIELCACH ROK SZKOLNY 2014 / 2015

PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO W ZSE W KIELCACH ROK SZKOLNY 2014 / 2015 PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO W ZSE W KIELCACH ROK SZKOLNY 2014 / 2015 Wstęp Wychowanie współczesnego ucznia w duchu patriotyzmu to cel niniejszego programu. Naszym priorytetem jest wychowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Miesięcznik internetowy OZW SEP, czyli kalendarium wydarzeń pisanych na ogół jednym zdaniem, ale niekiedy ilustrowanych

Miesięcznik internetowy OZW SEP, czyli kalendarium wydarzeń pisanych na ogół jednym zdaniem, ale niekiedy ilustrowanych Miesięcznik internetowy OZW SEP, czyli kalendarium wydarzeń pisanych na ogół jednym zdaniem, ale niekiedy ilustrowanych Katowice, 2 czerwca 2014 roku Czerwiec/Lipiec 2014 roku nr 1-2/2014 Spotkanie prezesa

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

Wrzesień. Październik

Wrzesień. Październik Kalendarz historyczny rok szkolny 2010/2011 Wrzesień 1 września 1939 r. - agresja Niemiec na Polskę 1-7 września 1939 r. - obrona Westerplatte 11 września 1932 r. - Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 05 ROKU STYCZEŃ 70 rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Płaszowie 5.0 teren byłego obozu w Płaszowie Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny uczniów klasy II a Korczak król dzieci

Projekt edukacyjny uczniów klasy II a Korczak król dzieci Janusz Korczak Projekt edukacyjny uczniów klasy II a Korczak król dzieci Projekt realizowany jest przez uczniów II klasy Gimnazjum nr 1 w Błoniu pod kierunkiem nauczyciela, pani Anety Kobosz. Idea przybliżenia

Bardziej szczegółowo

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013

Zestawienie ocen minionego roku w latach 1963-2013 1963-2013 ocena netto mijającego roku Niemal od początków swojej działalności badawczej OBOP teraz TNS Polska zwykle pod koniec roku zwracał się do Polaków z prośbą o podsumowanie starego roku. Pytaliśmy,

Bardziej szczegółowo

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę z okazji Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka obchodzonego 20 listopada Chcesz dowiedzieć się, jakie masz prawa i obowiązki?! A do tego wygrać nagrodę? Nic prostszego!

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

Ksiądz Profesor Józef Tischner - Łopuszna sierpień 2006

Ksiądz Profesor Józef Tischner - Łopuszna sierpień 2006 Ksiądz Profesor Józef Tischner - Łopuszna sierpień 2006 Jak w kilku zdaniach ująć naukę, jaką odebraliśmy z tego, co mówił do nas Ksiądz Profesor. Czym dla nas była Jego obecność w polskiej rzeczywistości,

Bardziej szczegółowo

Kampania społeczna Bezpieczne Tatry Raport dla sponsorów

Kampania społeczna Bezpieczne Tatry Raport dla sponsorów Kampania społeczna Bezpieczne Tatry Raport dla sponsorów Rozpoczęcie akcji 3 listopada konferencją prasową w Tychach rozpoczęła się ogólnopolska akcja Bezpieczne Tatry. Jej celem było budowanie świadomości

Bardziej szczegółowo

HARCERSTWO W DZIEJACH POLSKI

HARCERSTWO W DZIEJACH POLSKI HARCERSTWO W DZIEJACH POLSKI Przed II wojną światową: Jak każdemu wiadomo ZHP miało początek w roku 1910 kiedy to Andrzej Małkowski wpadł na genialny pomysł założenia organizacji bliźniaczej do skautingu

Bardziej szczegółowo

Nieprzemijające wartości

Nieprzemijające wartości Pozostańcie wierni temu dziedzictwu! Uczyńcie je podstawą swojego wychowania! (...). Przekażcie je następnym pokoleniom! Ojciec Święty Jan Paweł II Program edukacji regionalnej w Małopolsce Nieprzemijające

Bardziej szczegółowo

KRONIKA ŁODZI. Europejska Noc Muzeów w Oddziale IPN w Łodzi Łódź, 18/19 maja 2013

KRONIKA ŁODZI. Europejska Noc Muzeów w Oddziale IPN w Łodzi Łódź, 18/19 maja 2013 KRONIKA ŁODZI. Europejska Noc Muzeów w Oddziale IPN w Łodzi Łódź, 18/19 maja 2013 To już piąta edycja Europejskiej Nocy Muzeów z udziałem Instytutu Pamięci Narodowej. Przedsięwzięcie, w ramach którego

Bardziej szczegółowo

SZKOLNE KOŁO WOLONTARIATU

SZKOLNE KOŁO WOLONTARIATU ZESPÓŁ SZKÓŁ PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO w KRAKOWIE TECHNIKUM PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO NR 22, TECHNIKUM UZUPEŁNIAJĄCE DLA DOROSŁYCH NR 19, ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA NR 23 31-157 Kraków, Pl. Matejki 11, tel. 12

Bardziej szczegółowo

NAGRODA im. JÓZEFA DIETLA

NAGRODA im. JÓZEFA DIETLA NAGRODA im. JÓZEFA DIETLA OFERTA WSPÓŁPRACY O Nagrodzie Zwracamy się z prośbą o dofinansowanie lub sponsoring wydarzenia. Korporacja Samorządowa im. Józefa Dietla chcąc wyróżnić osoby i instytucje działające

Bardziej szczegółowo

Specjalny patronat honorowy MUZEUM POWSTANIA WARSZAWSKIEGO

Specjalny patronat honorowy MUZEUM POWSTANIA WARSZAWSKIEGO DOM KULTURY K O L O R O W A 02 495 Warszawa, ul. gen. K. Sosnkowskiego 16, tel. 22 867 63 95, fax. 22 667 83 75 www.kolorowa.arsus.pl e-mail: dk.kolorowa@gmail.com KONKURS MOJA WIEDZA O II WOJNIE ŚWIATOWEJ

Bardziej szczegółowo

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Powstanie pierwszej instytucji statystycznej w Polsce W Krakowie, w 1882 r. powstała pierwsza Komisja Statystyczna

Bardziej szczegółowo

Obóz odbywał się od 6 do 28 lipca i z naszej szkoły pojechały na niego dwie uczennice. 5.07.2011 r. (wtorek)

Obóz odbywał się od 6 do 28 lipca i z naszej szkoły pojechały na niego dwie uczennice. 5.07.2011 r. (wtorek) Moscovia letni obóz językowy dla ludzi niemalże z całego świata. Wyjazd daje możliwość nauki j. rosyjskiego w praktyce, a także poznania ludzi z różnych stron świata. Obóz odbywał się od 6 do 28 lipca

Bardziej szczegółowo

X Małopolskim Konkursie Patriotycznej Twórczości Plastycznej, Literackiej i Fotograficznej Młodzieży

X Małopolskim Konkursie Patriotycznej Twórczości Plastycznej, Literackiej i Fotograficznej Młodzieży Centrum Młodzieży im. dr. H. Jordana w Krakowie Małopolskie Centrum Edukacji MEC Miejski Ośrodek Kultury w Nowym Targu Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu Gminne Centrum Kultury w Żabnie Kuratorium Oświaty w

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU. Zakres tematyczny konkursu

REGULAMIN KONKURSU. Zakres tematyczny konkursu 1 REGULAMIN KONKURSU Informacje ogólne: Konkurs "Droga do wolności" jest przejawem kształtowania postaw obywatelskich, poznania najnowszej historii swojego kraju i jako taki stanowi cenna inicjatywę edukacyjną.

Bardziej szczegółowo

Druk ulotny. Pismo międzyzakładowych struktur S, szeregowych członków S oraz ich sympatyków Białystok 1988, nr 23. Zbiory prywatne

Druk ulotny. Pismo międzyzakładowych struktur S, szeregowych członków S oraz ich sympatyków Białystok 1988, nr 23. Zbiory prywatne Druk ulotny. Pismo międzyzakładowych struktur S, szeregowych członków S oraz ich sympatyków Białystok 1988, nr 23. Zbiory prywatne Smoluch. Biuletyn Informacyjny NSZZ Solidarność Fabryki Przyrządów i Uchwytów

Bardziej szczegółowo

Wiosenny finał IX Młodzieżowego Forum Śladami Łukasiewicza

Wiosenny finał IX Młodzieżowego Forum Śladami Łukasiewicza Wiosenny finał IX Młodzieżowego Forum Śladami Łukasiewicza Od szeregu lat marcowe Święto Patrona Szkoły obchodzone jest jako integralna część Młodzieżowego Forum Śladami Łukasiewicza. Wzorem lat ubiegłych

Bardziej szczegółowo

Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji

Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji Redaktor naukowy Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji Redaktor naukowy Łódź 2011 Projekt okładki Mateusz Poradecki Projekt typograficzny Mateusz Poradecki

Bardziej szczegółowo

UROCZYSTOŚĆ ODSŁONIĘCIA TABLICY PAMIĄTKOWEJ POŚWIĘCONEJ PAMIĘCI PREZYDENTA RP LECHA KACZYŃSKIEGO I OFIAR TRAGEDII SMOLEŃSKIEJ W LO

UROCZYSTOŚĆ ODSŁONIĘCIA TABLICY PAMIĄTKOWEJ POŚWIĘCONEJ PAMIĘCI PREZYDENTA RP LECHA KACZYŃSKIEGO I OFIAR TRAGEDII SMOLEŃSKIEJ W LO UROCZYSTOŚĆ ODSŁONIĘCIA TABLICY PAMIĄTKOWEJ POŚWIĘCONEJ PAMIĘCI PREZYDENTA RP LECHA KACZYŃSKIEGO I OFIAR TRAGEDII SMOLEŃSKIEJ W LO Nr XVII im. A. OSIECKIEJ we WROCŁAWIU, 13 grudnia 2010 r. 13 grudnia 2010

Bardziej szczegółowo

Historia szkoły w Jerzykowie

Historia szkoły w Jerzykowie Historia szkoły w Jerzykowie Szkoła w Jerzykowie została zbudowana w roku 1905. Nauka rozpoczęł ęła się 22 sierpnia 1905 roku. Pierwszym nauczycielem był Niemiec ewangelik Scholz, który przybył tu z Pruszewca.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RAJDU KOMEND HUFCÓW I DRUŻYNOWYCH CHORĄGWI WARMIŃSKO-MAZURSKIEJ SZLAKIEM FRONTU WCHODNIEGO I WOJNY ŚWIATOWEJ

REGULAMIN RAJDU KOMEND HUFCÓW I DRUŻYNOWYCH CHORĄGWI WARMIŃSKO-MAZURSKIEJ SZLAKIEM FRONTU WCHODNIEGO I WOJNY ŚWIATOWEJ REGULAMIN RAJDU KOMEND HUFCÓW I DRUŻYNOWYCH CHORĄGWI WARMIŃSKO-MAZURSKIEJ SZLAKIEM FRONTU WCHODNIEGO I WOJNY ŚWIATOWEJ Rok 2014 jest związany z ważną rocznicą w historii Europy i Polski. 100 lat wcześniej

Bardziej szczegółowo

Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu

Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu Strona znajduje się w archiwum. Prezydent RP w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu We wtorek, 24 lutego br., Prezydent RP, Zwierzchnik Sił Zbrojnych Lech Kaczyński złożył wizytę w Wyżej

Bardziej szczegółowo

Andrzej Olaszek. Piastowski Słownik Biograficzny

Andrzej Olaszek. Piastowski Słownik Biograficzny Andrzej Olaszek Piastowski Słownik Biograficzny Mieszkaniec Piastowa od urodzenia. Aktywny działacz harcerstwa w Piastowie. Działacz Koła Seniorów przy Harcerskiej Izbie Pamięci. Współtwórca Harcerskiej

Bardziej szczegółowo

BIBLIOTEKA W TUSZOWIE NARODOWYM STRAŻNICĄ PAMIĘCI O GENERALE WŁADYSŁAWIE SIKORSKIM. Autor: Renata Paterak

BIBLIOTEKA W TUSZOWIE NARODOWYM STRAŻNICĄ PAMIĘCI O GENERALE WŁADYSŁAWIE SIKORSKIM. Autor: Renata Paterak BIBLIOTEKA W TUSZOWIE NARODOWYM STRAŻNICĄ PAMIĘCI O GENERALE WŁADYSŁAWIE SIKORSKIM Autor: Renata Paterak PLAN PREZENTACJI I. Generał Sikorski atutem gminy, dom jego urodzenia siedzibą Gminnej Biblioteki

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 3: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC I SZACUNEK Po powrocie do Polski,

Bardziej szczegółowo

wtorek, 22 stycznia 2013 15/13

wtorek, 22 stycznia 2013 15/13 wtorek, 22 stycznia 2013 15/13 AKTUALNOŚCI: SESJA SPRZEDANA NA AUKCJI Dziś (22 stycznia) o godz. 13:54:03 zakończyła się internetowa, charytatywna aukcja zaproszenia na uroczystą sesję Rady Stołecznego

Bardziej szczegółowo

K S I Ą Ż K I. Narodowe Święto Niepodległości. 1. Bitwa Warszawska 1920 : materiały edukacyjne. Warszawa, 2011

K S I Ą Ż K I. Narodowe Święto Niepodległości. 1. Bitwa Warszawska 1920 : materiały edukacyjne. Warszawa, 2011 Narodowe Święto Niepodległości K S I Ą Ż K I 1. Bitwa Warszawska 1920 : materiały edukacyjne. Warszawa, 2011 2. Borucki M. / Historia Polski do 2010 roku. Warszawa, 2010. 3. Brzoza Cz. / Historia Polski

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z UROCZYSTOŚCI POSADZENIA DĘBU W RAMACH PROGRAMU EDUKACYJNEGO

RAPORT Z UROCZYSTOŚCI POSADZENIA DĘBU W RAMACH PROGRAMU EDUKACYJNEGO KATYŃ... ocalić od zapomnienia Ogólnopolska akcja posadzenia 21.857 dębów na 70-lecie Zbrodni Katyńskiej (PROGRAM EDUKACYJNY) RAPORT Z POSADZENIA DĘBU W RAMACH PROGRAMU EDUKACYJNEGO KATYŃ... ocalić od

Bardziej szczegółowo

Ziemowit Maślanka honorowy obywatel Miasta i Gminy Radzyń Chełmiński

Ziemowit Maślanka honorowy obywatel Miasta i Gminy Radzyń Chełmiński Ziemowit Maślanka honorowy obywatel Miasta i Gminy Radzyń Chełmiński Pan Ziemowit Maślanka urodził się w 1924r. w miejscowości Witosówka pow. Trembowla w woj. Tarnopolskim na terenach wschodnich II Rzeczypospolitej.

Bardziej szczegółowo

1. Grzegorz Bolek Lato w Podkowie Leśnej Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie dyplom z wyróżnieniem. Uprawia malarstwo olejne, jest

1. Grzegorz Bolek Lato w Podkowie Leśnej Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie dyplom z wyróżnieniem. Uprawia malarstwo olejne, jest 1. Grzegorz Bolek Lato w Podkowie Leśnej Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie dyplom z wyróżnieniem. Uprawia malarstwo olejne, jest znakomitym pedagogiem związanym z podkowiańską szkołą, gdzie

Bardziej szczegółowo

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA październik 2014 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 6 Rozdział II - Partie polityczne... 9 Rozdział III - Liderzy partii politycznych...

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Protokół z posiedzenia Kaszubskiego Zespołu Parlamentarnego

Protokół z posiedzenia Kaszubskiego Zespołu Parlamentarnego Warszawa, dnia 24 września 2009 r. Protokół z posiedzenia Kaszubskiego Zespołu Parlamentarnego W dniu 23 września 2009 r. w sali nr 176, w Gmachu Senatu odbyło się posiedzenie Kaszubskiego Zespołu Parlamentarnego.

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI

POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI A 332 02 < Krzysztof Skubiszewski POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI Przemówienia, oświadczenia, wywiady 1989-1993 Warszawa 1997 PRZEDMOWA 11 WYBRANE PRZEMÓWIENIA, OŚWIADCZENIA I WYWIADY

Bardziej szczegółowo

Wybór Patrona dla naszej szkoły to projekt, który rozpoczął się w roku szkolnym 2004/2005. Spośród kilku kandydatur zgłoszonych w szkolnym referendum

Wybór Patrona dla naszej szkoły to projekt, który rozpoczął się w roku szkolnym 2004/2005. Spośród kilku kandydatur zgłoszonych w szkolnym referendum Wybór Patrona dla naszej szkoły to projekt, który rozpoczął się w roku szkolnym 2004/2005. Spośród kilku kandydatur zgłoszonych w szkolnym referendum przeprowadzonym wśród nauczycieli, uczniów i rodziców,

Bardziej szczegółowo

NIECH ZSTĄPI DUCH TWÓJ I ODNOWI OBLICZE ZIEMI! TEJ ZIEMI! Polska droga do wolności.

NIECH ZSTĄPI DUCH TWÓJ I ODNOWI OBLICZE ZIEMI! TEJ ZIEMI! Polska droga do wolności. NIECH ZSTĄPI DUCH TWÓJ I ODNOWI OBLICZE ZIEMI! TEJ ZIEMI! Polska droga do wolności. GOSPODARKA KOMUNISTYCZNA plany gospodarcze nacjonalizacja kolektywizacja (PGR) industrializacja RWPG SPOŁECZEŃSTWO W

Bardziej szczegółowo

25 lat ustawy o Policji

25 lat ustawy o Policji Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Niedziela, 22 listopada 2015, 03:39 Strona znajduje się w archiwum. Czwartek, 23 kwietnia 2015 25 lat ustawy o Policji - Na początku transformacji wydawało się,

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie. mają zaszczyt zaprosić na ogólnopolską konferencję naukową

Zaproszenie. mają zaszczyt zaprosić na ogólnopolską konferencję naukową Zaproszenie WYDZIAŁ HISTORYCZNO-SOCJOLOGICZNY UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU POLSKIE TOWARZYSTWO HISTORYCZNE POLSKA AKADEMIA NAUK KOMITET NAUK HISTORYCZNYCH PAN KOMISJA HISTORII KOBIET INSTYTUT STUDIÓW KOBIECYCH

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE OBCHODY ŚWIATOWEGO DNIA TURYSTYKI W ZGIERZU

REGIONALNE OBCHODY ŚWIATOWEGO DNIA TURYSTYKI W ZGIERZU REGIONALNE OBCHODY ŚWIATOWEGO DNIA TURYSTYKI W ZGIERZU 1 Zgodnie ze wskazaniami Światowej Organizacji Turystyki hasło przewodnie imprezy brzmieć będzie: Turystyka i woda, ochrona naszej wspólnej przyszłości.

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 2: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC SZACUNEK Podczas studiów Józef zaangażował

Bardziej szczegółowo

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku!

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Wraz z podręcznikiem oddajemy do twoich rąk zeszyt ćwiczeń. Zawarte są w nim różne polecenia i zadania. Powinny one pomóc ci zrozumieć zagadnienia omawiane w podręczniku

Bardziej szczegółowo

III PRZEGLĄD POEZJI JANA PAWŁA II

III PRZEGLĄD POEZJI JANA PAWŁA II III PRZEGLĄD POEZJI JANA PAWŁA II Miejcie odwagę żyć dla Miłości! Organizator: Zespół Szkół nr 4 im. Ziemi Dobrzyńskiej w Nadrożu 1 HONOROWY PATRONAT NAD III PRZEGLĄDEM POEZJI JANA PAWŁA II PEŁNI: - Dyrektor

Bardziej szczegółowo

Kultura dla Seniorów

Kultura dla Seniorów Konwencja Międzypokoleniowe Dni Aktywności Kultura dla Seniorów Panel z udziałem dr Moniki Smoleń Podsekretarz Stanu w MKiDN 26 września 2012 r. Przesłanie Podsekretarz Stanu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa

Bardziej szczegółowo

IV Noc z Filmem Historycznym - Jan Nowak Jeziorański - Kurier z Warszawy

IV Noc z Filmem Historycznym - Jan Nowak Jeziorański - Kurier z Warszawy IV Noc z Filmem Historycznym - Jan Nowak Jeziorański - Kurier z Warszawy 20.02.2015r. w naszej szkole odbyła się kolejna Noc z Filmem Historycznym. W tym roku pochyliliśmy się nad sylwetką Jana Nowaka

Bardziej szczegółowo

Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r.

Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r. Podział dotacji na zadania z zakresu kultura, sztuka,ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, na 2014r. Dział 921 - Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego Rozdz. 92105 - Pozostałe zadania w zakresie

Bardziej szczegółowo

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych ma być wyrazem hołdu dla

Bardziej szczegółowo

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY.

PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. PRACA ZBIOROWA ELŻBIETA GIL, NINA MAJ, LECH PROKOP. ILUSTROWANY KATALOG POLSKICH POCZTÓWEK O TEMATYCE JAN PAWEŁ II. PAPIESKIE CYTATY I MODLITWY. CZĘŚĆ I b OPRACOWAŁ I WYKONAŁ LECH PROKOP, UL. ZAMKOWA 2/1,

Bardziej szczegółowo

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic!

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! W związku ze zbliżającą się 70. rocznicą wybuchu II wojny światowej ( 1 września 2009 r. ) grupa byłych i obecnych mieszkańców naszej wsi w składzie: 1. Krzysztof Granat

Bardziej szczegółowo

Wyższa frekwencja w drugiej turze?

Wyższa frekwencja w drugiej turze? Warszawa, 22.05.2015 Wyższa frekwencja w drugiej turze? Frekwencja podczas I tury wyborów była najniższa spośród wszystkich wyborów prezydenckich po 1990 roku - do urn poszło zaledwie 48,8% wyborców. Jest

Bardziej szczegółowo

ONZ dla młodzieży. Ośrodek Informacji ONZ w Warszawie. wrzesień 2012 r.

ONZ dla młodzieży. Ośrodek Informacji ONZ w Warszawie. wrzesień 2012 r. Ośrodek Informacji ONZ w Warszawie wrzesień 2012 r. W definicji ONZ młodzieżą nazywa się osoby między 15 a 24 rokiem życia. Obecnie na świecie żyje ponad 1 miliard młodych ludzi, a więc co siódma osoba

Bardziej szczegółowo

NA INDEKSIE -sytuacja białoruskich studentów

NA INDEKSIE -sytuacja białoruskich studentów NA INDEKSIE -sytuacja białoruskich studentów Centrum im. Ludwika Zamenhofa 18 kwietnia 2011r. 2 S t r o n a Na indeksie, czyli sytuacja białoruskich studentów to konferencja, której głównym założeniem

Bardziej szczegółowo

WARSZTATY LITERACKIE POD ŚNIEŻKĄ KARPACZ 2014

WARSZTATY LITERACKIE POD ŚNIEŻKĄ KARPACZ 2014 WARSZTATY LITERACKIE POD ŚNIEŻKĄ KARPACZ 2014 Program WARSZTATÓW: 3.10.2014 r. 18.30 Uroczyste otwarcie Warsztatów Literackich pod Śnieżką 18.30-22.00 Rozmowy o poezji i nie tylko, cz. I Sala Konferencyjna

Bardziej szczegółowo

Franciszek Wójcik (1903-1984)

Franciszek Wójcik (1903-1984) Franciszek Wójcik (1903-1984) wystawa: Pejzaże z Rzymu i Zakopanego 04.03.2011 18.03.2011 Connaisseur Salon Dzieł Sztuki Kraków, Rynek Główny 11 Franciszek Wójcik (1903-1984) Urodzony 2 stycznia 1903 r.

Bardziej szczegółowo

Wybory parlamentarne w czerwcu 1989r. koniec PRL-u?,

Wybory parlamentarne w czerwcu 1989r. koniec PRL-u?, Dyrekcja oraz Grono Pedagogiczne Zespołu Szkół Szkoła Podstawowa i Gimnazjum w Pobiedziskach serdecznie zapraszają uczniów gimnazjów do wzięcia udziału w Gminnym Konkursie Historycznym: Wybory parlamentarne

Bardziej szczegółowo

Historia Szkoły Podstawowej nr 6 im. Juliusza Słowackiego w Sosnowcu

Historia Szkoły Podstawowej nr 6 im. Juliusza Słowackiego w Sosnowcu Historia Szkoły Podstawowej nr 6 im. Juliusza Słowackiego w Sosnowcu Szkoła Podstawowa nr 6 im. Juliusza Słowackiego w Sosnowcu swoją obecną siedzibę przy ul. Wawel 13 zajmuje od 1924 roku. Fragment internetowego

Bardziej szczegółowo

Rejestr Organizatorów Szkoleń dla kandydatów na przewodników turystycznych górskich Marszałka Województwa Małopolskiego

Rejestr Organizatorów Szkoleń dla kandydatów na przewodników turystycznych górskich Marszałka Województwa Małopolskiego Rejestr Organizatorów Szkoleń dla kandydatów na Marszałka Nazwa organizatora siedziba i adres Szkolenia prowadzone w ramacyh działalności gospodarczej (tak/nie) Akademickie Koło ów Tatrzańskich w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Orkiestra Wieniawa to 45 muzyków amatorów, którzy grają utwory na najwyższym - profesjonalnym poziomie. Wieniawa to my - 45 młodych, ambitnych ludzi,

Orkiestra Wieniawa to 45 muzyków amatorów, którzy grają utwory na najwyższym - profesjonalnym poziomie. Wieniawa to my - 45 młodych, ambitnych ludzi, PRESSPACK Orkiestra Wieniawa to 45 muzyków amatorów, którzy grają utwory na najwyższym - profesjonalnym poziomie. Wieniawa to my - 45 młodych, ambitnych ludzi, dla których muzyka jest w życiu najważniejsza.

Bardziej szczegółowo

FINAŁ II OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU HISTORYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO wiedzy o Powstaniu Wielkopolskim Młodzi pamiętają

FINAŁ II OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU HISTORYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO wiedzy o Powstaniu Wielkopolskim Młodzi pamiętają FINAŁ II OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU HISTORYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO wiedzy o Powstaniu Wielkopolskim Młodzi pamiętają W dniach 6 7 listopada 2015 roku w Kompleksie Hotelowym Borowianka w Ostrowie Wielkopolskim

Bardziej szczegółowo

XX Plener Malarski SZYDŁÓW 2009

XX Plener Malarski SZYDŁÓW 2009 XX Plener Malarski SZYDŁÓW 2009 POPLENEROWA WYSTAWA MALARSTWA XX Plener Malarski SZYDŁÓW 2009 GMINNE CENTRUM KULTURY W SZYDŁOWIE URZĄD GMINY W SZYDŁOWIE Historia Pleneru malarskiego w Szydłowie sięga

Bardziej szczegółowo

KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015

KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015 KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015 DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH, GIMNAZJALNYCH I PONADGIMNAZJALNYCH ZNAJDUJĄCYCH SIĘ NA TERENIE I REJONU

Bardziej szczegółowo

OPIS DOBREJ PRAKTYKI

OPIS DOBREJ PRAKTYKI OPIS DOBREJ PRAKTYKI 1. Dane dotyczące gminy/powiatu nazwa inicjatywy Strategia Rozwoju Miasta i Gminy Niepołomice na lata 2012-2020 nazwa gminy/powiatu Urząd Miasta i Gminy Niepołomice dokładny adres

Bardziej szczegółowo

OBCHODY JUBILEUSZU 200-LECIA UW* *stan na dzień 23.09.2015 r.

OBCHODY JUBILEUSZU 200-LECIA UW* *stan na dzień 23.09.2015 r. OBCHODY JUBILEUSZU 200-LECIA UW* *stan na dzień 23.09.2015 r. DWA STULECIA. DOBRY POCZĄTEK 1 października 2015 19 listopada 2016 Założenia Jubileuszu Celem Jubileuszu jest podkreślenie wyjątkowego znaczenia

Bardziej szczegółowo

Kartograficzny obraz życia kulturalnego Warszawy na dawnych planach miasta.

Kartograficzny obraz życia kulturalnego Warszawy na dawnych planach miasta. Warszawa ma wiele twarzy Konferencja z cyklu Warszawska Jesień Archiwalna 25 listopada 2015 Warszawa Polska Akademia Nauk Archiwum ul. Nowy Świat 72 Pałac Staszica, sala 022 9.00-9.30 Otwarcie konferencji

Bardziej szczegółowo

dr Michał Daszczyszak Prezes Stowarzyszenia MEC

dr Michał Daszczyszak Prezes Stowarzyszenia MEC dr Michał Daszczyszak Prezes Stowarzyszenia MEC WYBRANE PROJEKTY REALIZOWANE PRZEZ STOWARZYSZENIE MEC I CENTRUM MŁODZIEŻY IM. DR H. JORDANA W KRAKOWIE Młodzież Pamięta z Tramwajem Patriotycznym Przegląd

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń

Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń Zadania konkursu Bezpieczna Szkoła - Bezpieczny Uczeń: ZADANIE 1 Przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Małgorzata Urbańska Klasa II Edukacja: polonistyczna, przyrodnicza, społeczna, muzyczna, ruchowa Cel/cele zajęć: - kształtowanie

Bardziej szczegółowo

piątek, 4 września 2015 r. 148/15

piątek, 4 września 2015 r. 148/15 piątek, 4 września 2015 r. 148/15 AA AKTUALNOŚCI INWESTYCJE NA PODMIEJSKICH OSIEDLACH I OCHRONA PRAWNA 9 września (środa) o godz. 10:00 rozpocznie się 23. sesja Rady Miasta Krakowa. W porządku obrad znalazły

Bardziej szczegółowo