ANALIZA SWOT POTENCJAŁU TURYSTYCZNEGO SUBREGIONU POŁUDNIOWEGO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ANALIZA SWOT POTENCJAŁU TURYSTYCZNEGO SUBREGIONU POŁUDNIOWEGO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO"

Transkrypt

1 ANALIZA SWOT POTENCJAŁU TURYSTYCZNEGO SUBREGIONU POŁUDNIOWEGO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Opracowanie powstało w ramach projektu Turystyczni Partnerzy w Beskidach nr WTSL /08 realizowanego w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka Bielsko-Biała, Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska-Republika Słowacka

2 Analiza SWOT potencjału turystycznego subregionu południowego województwa śląskiego została przygotowana jako opracowanie badawczo-rozwojowe wykonane na zlecenie Agencji Rozwoju Regionalnego w Bielsku-Białej przez Katedrę Marketingu i Przedsiębiorczości Wydziału Zarządzania i Informatyki Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej. Opracowanie wykonały: dr Honorata Howaniec, dr Ewa Limianin-Zontek, dr Irena Szewczyk Analiza uwzględnia uwagi i korekty zgłaszane podczas prowadzonych konsultacji po zakończeniu opracowania badawczo-rozwojowego. 2

3 WPROWADZENIE METODOLOGIA PRACY OTOCZENIE I RELACJE ZEWNĘTRZNE WALORY TURYSTYCZNE WALORY PRZYRODNICZE WALORY ANTROPOLOGICZNE WALORY KULTUROWE (TRADYCJA, OBRZĘDY, MUZYKA, RĘKODZIEŁO) DOSTĘPNOŚĆ KOMUNIKACYJNA ZAGOSPODAROWANIE TURYSTYCZNE INFRASTRUKTURA PARATURYSTYCZNA, W TYM SPOŁECZNA (KOMUNALNA, KULTURALNA I ROZRYWKOWA) ZASOBY STRUKTURALNE ANALIZA SWOT WNIOSKI LITERATURA SPIS MAP SPIS FOTOGRAFII SPIS TABEL

4 WPROWADZENIE Opracowanie niniejsze powstało w wyniku umowy zawartej w dniu XXX. pomiędzy Agencją Rozwoju Regionalnego w Bielsku-Białej a Wydziałem Zarządzania i Informatyki Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku Białej. Stanowi ono jeden z etapów prac w ramach projektu Paszport Beskidzki Turystyczni Partnerzy w Beskidach współfinansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka na lata i stanowi podstawę do opracowania wspólnej transgranicznej strategii rozwoju turystycznego dla regionów przygranicznych Polski i Słowacji. Analiza dokonana w niniejszym opracowaniu odnosi się do subregionu południowego województwa śląskiego obejmującego powiaty: miasto Bielsko-Biała, bielski, cieszyński i żywiecki. Zakłada się, że po przeprowadzeniu niezbędnej dyskusji nad wynikami tej analizy pomiędzy stronami uczestniczącymi w projekcie tj. stroną polską i słowacką, dalsze prace doprowadzą do wypracowania wspólnych kierunków działań, a w rezultacie do wypracowania wspólnej strategii rozwoju regionu. Ustalone w projekcie polsko-słowackie działanie nad opracowaniem strategii stanowi innowacyjne podejście do koncepcji rozwoju regionów europejskich widzianych nie poprzez pryzmat przynależności terytorialnej do poszczególnych krajów, ale poprzez pryzmat położenia geograficznego, wspólnych korzeni kulturowych i historycznych. 4

5 1. METODOLOGIA PRACY Analiza SWOT została opracowana zgodnie z metodologią zleceniodawcy pt. Transgraniczna Strategia Rozwoju Turystyki. Przewodnik metodologiczny. przekazaną wykonawcy. Przyjęte w opracowaniu analizy SWOT jej elementy oznaczają odpowiednio: Strengths silne strony : Co jest atutem danego obszaru? Co stanowi przewagę konkurencyjną oraz czynnik przyciągający turystów? Pod uwagę brano wyłącznie cechy wewnętrzne obszaru. Weaknesses słabe strony : Co jest zdecydowanie negatywne lub mogłoby zostać poprawione na danym obszarze? W czym obszary konkurencyjne są lepsze? Pod uwagę brano wyłącznie cechy wewnętrzne obszaru. Opportunities szanse : Co może umożliwić zmiany na korzyść danego obszaru i pozytywnie wpłynąć na rozwój przemysłu turystycznego? Pod uwagę brano wyłącznie cechy zewnętrzne danego obszaru. Threats zagrożenia : Co może spowodować zmiany na niekorzyść i negatywnie wpłynąć na sytuację przemysłu turystycznego na danym obszarze? Pod uwagę brano wyłącznie cechy zewnętrzne danego obszaru. Aby wyniki analizy okazały się bardziej wartościowe określono jak istotne są wyróżnione czynniki oraz jak duże mają znaczenie dla rozwoju przemysłu turystycznego na danym obszarze. W związku z tym każdej mocnej i słabej stronie przyporządkowano odpowiednią wagę poprzez przyporządkowanie jednej z trzech kategorii: 1- mało istotne, 2- istotne, 3- bardzo istotne. W przypadku szans i zagrożeń starano się określić prawdopodobieństwo ich zaistnienia w środowisku zewnętrznym poprzez przyporządkowanie im kategorii 1- mało prawdopodobne, 2- prawdopodobne, 3- bardzo prawdopodobne. Uzyskane cztery listy czynników następnie poddano dalszej analizie, by określić wzajemne stosunki pomiędzy nimi, a mianowicie: Czy mocna strona wpłynie na wykorzystanie szansy? Czy dana mocna strona zmniejszy/zniweluje zagrożenie? Czy słaba strona uniemożliwi wykorzystanie szansy? Czy dana słaba strona spotęguje zagrożenie? Powiązania pomiędzy silnymi i słabymi stronami a szansami i zagrożeniami zapisano w formie macierzy (załącznik nr 1), gdzie siła oddziaływania uzyskuje określoną wagę, tj. brak oddziaływania 0 pkt., słabe oddziaływanie 1 pkt., silne oddziaływanie 2 pkt. 2. OTOCZENIE I RELACJE ZEWNĘTRZNE Subregion południowy obejmuje miasto Bielsko Biała ( stolica subregionu ), powiat bielski, powiat cieszyński i powiat żywiecki, powiązane międzyregionalną i regionalną siecią dróg. Dzięki swojej atrakcyjności i rozwiniętej przedsiębiorczości jest konkurencyjnym centrum turystyki i rekreacji w obszarze Polski południowej, z dobrze chronionym krajobrazem i rozwiniętą siecią usług. Dodatkowym atutem obszar opracowania jest jego położenie na styku granic Polsko Czesko Słowackiej. W otoczeniu obszaru znajdują się duże aglomeracje tj. Aglomeracja Górnośląska (Gliwice Katowice), Aglomeracja Ostrawska, Aglomeracja Opolska, Aglomeracja Małopolska. 5

6 Mapa 1. Subregion południowy województwa śląskiego Źródło: um. bielsko. pl/bb/dzialy/polityka/prsp. pdf, ( ) 6

7 3. WALORY TURYSTYCZNE 3.1. WALORY PRZYRODNICZE Ukształtowanie terenu Subregion południowy województwa śląskiego Region Beskidy jest obszarem o dominacji funkcji turystyczno-usługowej. Jego perspektywę strategiczną wytyczają: walory krajobrazowo-przyrodnicze Beskidu Żywieckiego, Beskidu Śląskiego, Beskidu Małego oraz przygraniczne położenie na styku granicy Polski z Czechami i Słowacją. Mapa 2. Mapa wód i ukształtowania powierzchni woj. śląskiego Legenda: Obszar zaznaczony okręgiem to Subregion Południowy woj. Śląskiego Źródło: na podstawie: wikipedia. org/w/index. php?title=plik:wojew%c3%b3dztwo_%c5%9bl%c4%85skie_-_mapa_fizyczna. png&filetimestamp= #file; ( ). Beskid Żywiecki i Kotlina Żywiecka zwane Żywiecczyzną to jeden z najdalej wysuniętych na południe regionów Polski. Beskid Żywiecki należy do Karpat Zewnętrznych. Jest to drugie co do wysokości pasmo górskie w Polsce po Tatrach, i jest położone na głównym wododziale zlewisk Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego. Głównym grzbietem granicznym przebiega Europejski Dział Wodny. Na północ od tej linii wody spływają poprzez dopływy Soły i dalej przez Wisłę do Bałtyku. Na południe zaś przez dopływy Białej Orawy i dalej przez Wag i Dunaj do Morza Czarnego. Tradycyjne granice Żywiecczyzny biegną od Przełęczy Wilkowickiej poprzez pasma Beskidu Małego, po obu stronach rzeki Soły, aż po rejon Suchej Beskidzkiej, gdzie Beskid Mały poprzez pasmo pewelskie łączy się z Beskidem Wysokim w rejonie pasma Babiej Góry. Dalej, na południu, obszar Żywiecczyzny wyznacza granica państwa ze Słowacją, później biegnie przez szczyty Beskidu Wysokiego, zwanego w tej części Beskidem Żywieckim, po Przełęcz Koniakowską. Od zachodu przebiega wzdłuż pasma Beskidu Śląskiego przez Baranią Górę, Magurkę Wiślańską, Zielony Kopiec, 7

8 Malinowską Skałę, Skrzyczne i dalej od Szczyrku poprzez zachodnią, część Kotliny Żywieckiej po Bramę Wilkowicką 1. Beskid Żywiecki jest z reguły osiągalnym terenem, który sprzyja uprawianiu turystyki pieszej i górskiej. Krajobraz Beskidu Żywieckiego jest charakterystyczny dla tego typu gór i obejmuje kopulaste szczyty, z których najwyższe posiadają wyraźnie piętrowy charakter roślinności, obejmujący regiel górny i środkowy, porośnięte buczyną, dębem, świerkiem, sosną i jodłą, oraz kosówką w najwyższych partiach. Szczególnie atrakcyjne są najwyższe masywy Babiej Góry i Pilska, które to w szczytowych kopułach są nagie i skaliste, można więc powiedzieć, iż mają one charakter alpejski. Beskidy swoją nazwę wywodzą od słowa Beskid co oznacza halę, polanę przykładami hal w Beskidach są Hala Redykalna, Hala Radziechowska, Hala Krawcula, Hala Pawlusia, Hala Miziowa, gdzie mieści się schronisko na Pilsku, i wiele, wiele innych. Hale położone są zazwyczaj w górnej części stoków wzniesień i niezmiernie rzadko obejmują swoim zasięgiem sam szczyt góry. Z hal rozciąga się zwykle piękny, nieograniczony drzewami widok, zwłaszcza z tych, posiadających wystawę południową. Można podziwiać wówczas Tatry, Wielka Fatrę i Małą Fatrę. Do najwyższych szczytów Beskidu Żywieckiego należą: Babia Góra 1725 m n.p.m. (Diablak), Pilsko 1557 m n.p.m., Mała Babia Góra 1515 m n.p.m. (Cyl). Bardzo duże obszary powiatu żywieckiego pokrywają lasy, stanowiące charakterystyczny akcent krajobrazowy. Zachowały się tu resztki dawnej Puszczy Karpackiej w postaci pierwotnych zespołów lasu świerkowo bukowo jodłowego. Szatę roślinną reprezentuje ponad 1000 gatunków roślin, mchów i porostów, wśród nich tak rzadkie okazy górskiej flory, jak: dziewięćsił, rzeżucha trójlistkowa, lilia złotogłów, wilcza jagoda, wilcze łyko i czosnek niedźwiedzi. Z fauny spotyka się zająca, lisa, kunę leśną, sarnę, dzika, borsuka, rysia, jelenia a nawet wilka czy niedźwiedzia. Wśród ptaków widuje się: jastrzębie gołębiarze, gołębie siniaki, gołębie żarłacze i jarząbki. Potoki i rzeki zamieszkałe są przez liczne gatunki ryb, wymagających wód czystych, bogatych w tlen. Żyją w nich: pstrągi, lipienie, głowacze, brzany, klenie. Urozmaicony jest także świat owadów, gadów i płazów. Beskid Śląski jest to pasmo górskie w części Beskidów Zachodnich, między Olzą na zachodzie a Kotliną Żywiecką na wschodzie. Beskid Śląski składa się z dwóch rozciągniętych południkowo pasm górskich: Pasma Czantorii i Pasma Wiślańskiego (zwanego także Pasmem Baraniej Góry), rozdzielonych doliną rzeki Wisły 2. Najwyższymi szczytami Beskidu Śląskiego są Skrzyczne (1257 m n.p.m.) i Barania Góra (1220 m n.p.m.). Beskid Śląski dzieli się na kilka cząstkowych grup: Pasmo Czantorii i Stożka położone jest po zachodniej stronie doliny Wisły. Ciągnie się od Karolówki (931 m n.p.m.), przez przełęcz Kubalonka (761 m n.p.m.), Stożek Wielki (978 m n.p.m.), Czantorię Wielką (995 m n.p.m.), kończąc na Jasieniowej (520 m n.p.m.). Grzbietem tego pasma przebiega granica naszego państwa z Republiką Czeską. Najwyższe szczyty górskie są wspaniałymi miejscami widokowymi na bliźniacze pasma górskie, a także dolinę Olzy oraz Pogórze, a przy dobrej widoczności aż do zbiornika Goczałkowickiego; Pasmo Baraniogórskie uważane jest za główny grzbiet Beskidu Śląskiego leży na wschód od pasma Czantorii. Większa i bardziej rozczłonowana odnoga Beskidu Śląskiego biegnie z południa na północ poprzez szczyty: Baranią Górę (1220 m n.p.m.), Skrzyczne (1257 m n.p.m. najwyższy szczyt polskiej części Beskidu oraz Klimczok (1117 m n.p.m.), Szyndzielnię (1026 m n.p.m.) i Błatnią (917 m n.p.m.). Ze szczytów roztaczają się wspaniałe panoramy, a szczególnie umożliwia to szczyt Baraniej Góry; W środkowej części Beskidu Śląskiego można wyróżnić dwa mniejsze pasma Równicy i Trzech Kopców, z najwyższymi szczytami: Równica (884 m n.p.m.), Orłowa (813 m n.p.m.), Trzy Kopce (810 m n.p.m.), które poprzez Przełęcz Salmopolską (934 m n.p.m.) łączą się z grzbietem Malinowa (1117 m n.p.m.) w paśmie Skrzycznego. 1 Por.: Beskidy - Beskid Śląski i Żywiecki, pasmo Babiogórskie, Beskidy Kisuckie, Mała Fatra, pod. red. B. Konopskiej, Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. E. Romera, Warszawa 2006, s Por.: J. Żywioł, W górach za Olzą informacje i przyczynki krajoznawcze, Wydawnictwo Cieszyńskie Koło Przewodników Beskidzkich i Terenowych, Cieszyn 1992, s

9 Roślinność Beskidu Śląskiego układa się w trzy piętra roślinne: piętro pogórza (do 500 m n.p.m.) z wielogatunkowymi lasami liściastymi, piętro regla dolnego (do około 1150 m n.p.m.) z lasami bukowo-jodłowe oraz piętro regla górnego (ponad 1150 m n.p.m.) z naturalnym borem świerkowym. Na omawianym terenie buk był dawniej drzewem pospolitym, miejscami nawet dominującym, o czy mogą świadczyć nazwy gór: Bukowa, Buczę, Bucznik, czy Bukowy Groń. Najładniejsze fragmenty lasów bukowych zachowały się na stokach Szyndzielni po stronie doliny Białki oraz na zboczach Równicy. Ciekawym urozmaiceniem beskidzkiego drzewostanu są rosnące pojedynczo i grupkami okazy cisów (pod Tułem, w Cisownicy, Brennej oraz koło Istebnej). Na łąkach i polanach Beskidu można znaleźć wiele ciekawych roślin: paproci, widłaków, fiołków, goryczek, storczyków czy też takich rzadkości, jak wawrzynek wilczełyko, tojad mocny, przetacznik górski i żywiec gruczołowaty. Rajem dla botaników są północno-zachodnie obrzeża Beskidu Śląskiego wapienie cieszyńskie i intruzje wulkaniczne stanowiące dogodne podłoże dla bardzo rzadkiej roślinności. Rośnie tu m.in. cieszynianka wiosenna niepozorna roślina kwitnąca na żółto wczesną wiosną (poza Ziemią Cieszyńską prawie nigdzie w Polsce nie występuje). Świat zwierząt na opisywanym terenie jest stosunkowo ubogi. Dotyczy to zwłaszcza wszystkich większych ssaków i ptaków. Znaczna liczba gatunków, dawniej pospolitych, znikła zupełnie na przestrzeni minionych 100 lat. Jednak w ostatnich latach można mówić o ponownym zadomowieniu się rysia. Od czasu do czasu pojawia się na tych terenach wilk i niedźwiedź, stwarzając wiele emocji wśród turystów i miejscowej ludności. Są to jednak pojedyncze osobniki, migrujące z terenu Słowacji i po kilku tygodniach zwykle wracające do swych mateczników w Małej Fatrze i Zachodnich Tatrach. Mniejsze drapieżniki reprezentowane są jedynie przez lisa, tchórza i łasicę łaskę. Wśród ptaków spotkać można tu jeszcze myszołowa, jastrzębia, krogulca i pustułkę, a w leśnych ostępach Baraniej Góry żyją jeszcze ostatnie głuszce. Z płazów, najpiękniejszym i spotykanym w wilgotne dni jest salamandra plamista, której kolorystycznie niewiele ustępuje jaskrawo ubarwiona żaba kumak górski. Osobliwością fauny rzek i potoków jest licznie występujący na całym obszarze pstrąg potokowy, w dużej części jednak dzięki zarybianiu tych wód. Występuje tu również głowacz, strzebla potokowa oraz wprowadzony sztucznie pstrąg tęczowy. Beskid Mały to pasmo górskie stanowiące część Beskidów Zachodnich, mające charakter wyspy górskiej o długości ok. 35 km i szerokości ok. 10 km. Granice Beskidu Małego wytyczają: na północy Pogórze Śląskie, na wschodzie dolina rzeki Skawy wraz z jej dopływami: Tarnawką i Krzeszówką, na południu droga nr 946 Żywiec-Sucha Beskidzka i Pasmo Pewelskie, na zachodzie obniżenie terenu zwane Bramą Wilkowicką z płynącą tam rzeką Białą. Przełom rzeki Soły (utworzony przez erozję wsteczną prawobrzeżnego dopływu Wisły, który wypływał niegdyś w okolicy Porąbki), dzieli Beskid Mały na część zachodnią (Pasmo Czupla i Magurki) i wschodnią (tzw. Beskid Andrychowski). W rejonie przełomu Soły wybudowano trzy zapory wodne: w Czańcu, Tresnej i Porąbce, tworzące tzw. Kaskadę Soły 3. Beskid Mały w porównaniu z sąsiednim Beskidem Śląskim nie zachwyca swoją wysokością. Najwyższe szczyty przekraczają zaledwie 900 m n.p.m. Dużo tu natomiast dzikich okolic porośniętych gęstym lasem dolnoreglowym, stromych zboczy i wąskich dolin. Mało jest polan widokowych, ale za to często można natknąć się na ukryte w lesie duże głazy, wychodnie skalne, małe jaskinie, schrony i baszty. Główne szczyty Beskidu Małego to: Czupel (933 m) najwyższy szczyt Beskidu Małego, Magurka Wilkowicka (909 m, schronisko), Groniczki (839m), Hrobacza Łąka (828 m, schronisko), Gaiki (816 m), Czupel Mały (654 m), Łamana Skała Madohora (929 m), Leskowiec (922 m), Jaworzyna (890 m, schronisko) Groń Jana Pawła II, Potrójna (884 m), Gancarz (802 m), Żar (761 m, kolejka linowo-terenowa), Bukowski Groń (729 m). Na tym terenie przeważają zespoły świerkowo bukowo-jodłowe. Dawniej przeważały lasy bukowe, ale zostały zniszczone na skutek wypalań. Na terenie Beskidu Małego znajdują się trzy rezerwaty przyrody: Madohora, Szeroka i Zasolnica. Świat zwierząt Beskidu Małego jest stosunkowo skromny, związane jest to z niewielką 3 Por.: J. Mikołajski, J. Sołtysik, Szlakami Beskidu Małego z plecakiem i na nartach, Colgraf Press, Poznań1995, s. 5-39; J. Ubik, Bielsko-Biała turystyka i rekreacja, Wydział Promocji Miasta Urzędu Miejskiego, Bielsko-Biała 2003, s

10 powierzchnią przy dużym stopniu penetracji jego terenów przez ludzi. Jednakże żyją tu, szczególnie w rezerwatach, duże ilości zwierzyny płowej, dzików i innych ssaków. Geologia (skałki, jaskinie, wąwozy itp.) Niewątpliwą atrakcją Beskidu Żywieckiego są ściany skalne oraz jaskinie zróżnicowane pod względem trudności. Dobrze nasłonecznione ściany skalne znajdują się w gminie Łękawica (zespół bazaltowych skał znany jako Zamczyska) oraz w gminie Lipowa Jaskinia Malinowska (Ondraszka) i Jaskinia w Trzech Kopcach 4. We wsi Sopotnia Wielka nieocenioną atrakcją jest największy w Beskidach wodospad. Niewątpliwą atrakcją Beskidu Śląskiego są twory, będące efektem budowy geologicznej, a należą do nich głębokie jaskinie w rejonie Malinowa i Malinowskiej Skały, a także skały pochodzenia wulkanicznego zwane cieszynitami. Występujące warstwy łupków zawierają rudy żelaza, które już w XIX w. były wykorzystywane dla potrzeb huty z Ustronia. Przy szlakach turystycznych, a częściej przy nie oznakowanych przejściach i ścieżkach usytuowane są skały, umożliwiające uprawianie wspinaczki. Najbardziej znane to skałki na Kobylej (19 m wysokości) w gminie Lipowa. Na północno- wschodnich stokach Glinnego, na wysokości 700 m znajdują się dwie formacje skalne z litej skały piaskowej. Wyznaczono na nich 11 dróg o bardzo różnej skali trudności. Samotne skały można też spotkać przy szlaku turystycznym biegnącym od Węgierskiej Górki do schroniska Przysłop, na odcinku od Magurki Radziechowskiej do Magurki Wiślańskiej i Malinowskiej Skały. Subregion południowy województwa śląskiego posiada również kilkadziesiąt jaskiń umożliwiających rozwój speleologii. Jaskinie Beskidu Żywieckiego to jaskinie niewielkie, najczęściej pochodzenia tektonicznego. W rezerwacie Kuźnia można podziwiać m.in. jaskinię Chłodną o 117 m długości i 16,5 m głębokości, jaskinię pod Balkonami i jaskinie Niską w gminie Lipowa 5. Najpopularniejsze jaskinie w Beskidzie Śląskim, to: Jaskinia Malinowska (Ondraszka) najgłębsza w Beskidzie Śląskim oraz Jaskinia w Trzech Kopcach największa w Beskidzie Śląskim. Poniżej opis wybranych jaskiń: Jaskinia na Trzech Kopcach Nazwa szczytu Trzy Kopce (1082 m n.p.m.) ma pochodzić od stojących na nim kopców granicznych rozdzielających niegdyś dobra księstwa cieszyńskiego, "państwa bielskiego" z dobrami łodygowickimi. Pod szczytem Trzech Kopców na wysokości 1000 m n.p.m. w Beskidzie Śląskim znajduje się największa jaskinia w Beskidach o długości korytarzy ponad 260 m. Jaskinia utworzyła się w piaskowcu godulskim. W niektórych jej miejscach spotyka się na ścianach utwory w kształcie grzybów, będące prawdopodobnie naciekami kalcytowymi. Są one w jaskiniach Beskidów zjawiskiem wyjątkowym. Temperatura w głębi jaskini wynosi około 6,5 0 C. Wejście do jaskini utworzyło się niedawno (przed czterdziestu laty) i tworzy je lej o głębokości 5 m (studzienka). Korytarze są wąskie wypełnione rumoszem, z trzema większymi komorami. Zimowymi mieszkańcami jaskini są nietoperze: nocki wąsatki, gacki wielkouche i podkowce małe, dla których jest to najwyższe znane dotąd stanowisko w Polsce. Jaskinia jak dotychczas jest dostępna dla speleologów. Jaskinia "Chłodna" Gmina Lipowa (miejscowość Twardorzeczka 6, Dzielnica Ostre), na terenie rezerwatu Kuźnie, południowo-wschodni stok Muronki; Jaskinia "Przed Balkonem" Gmina Lipowa (miejscowość: Twardorzeczka) na terenie rezerwatu "Kuźnie", powyżej jaskini Chłodnej na wysokości 915 m n.p.m. 80 m na południowy zachód od ambony skalnej w wysokości 10 m; Jaskinia Pającza położona na wysokości ok m n.p.m. Szczyrk znajduje się na wsch. Stokach Skrzycznego na południowym zachodzie od Hali Jaworzyna; Jaskinia w Jaworzynie Szczyrk Jaskinia w Jaworzynie położona na wysokości 1030 m n.p.m. Jaskinia znajduje się na północno-zachodnich. stokach Skrzycznego, poniżej Hali Jaworzyna; Jaskinia u Jakubca Jaskinia u Jakubca położona w Szczyrku Biłej na wysokości ok. 840 m n.p.m. Jaskinia znajduje się na stokach Magury w Beskidzie Śląskim; 4 B. Michalska, P. Wojtsa, Jaskinie okolic Bielska-Białej, Wyd.: Klub Taternictwa Jaskiniowego Speleoklub, Bielsko-Biała1999, s Por.: B. Michalska, P. Wojtasa, Jaskinie okolic Bielska-Białej, op. cit., s

11 Jaskinia Skalna "Lodowa" Jaskinia Skalna położona ok. 40 m nad poziomem Żylicy Jaskinia znajduje się na działce leśnej nr 5954; Na terenie Beskidów działa Klub Taternictwa Jaskiniowego Spaleoklub Bielsko- Biała. Warunki klimatyczne Klimat i pogoda całego regionu kształtowane są przez przemieszczające się i ścierające ze sobą masy powietrza polarno-morskiego i kontynentalnego. Najczęściej napływa wilgotne powietrze polarno-morskie, które w zimie przynosi ocieplenie i odwilże, a latem ochłodzenie, duże zachmurzenie i przeważnie obfite opady (od 800 do 1200 mm), powodujące często lokalne powodzie. Powietrze kontynentalne napływa w lecie, jako ciepłe, przynoszące często burze, zaś w zimie jako mroźne i suche. Najlepszymi zatem warunkami dla uprawiania turystyki (najmniejszym średnim zachmurzeniem, najmniejszymi i najrzadziej występującymi opadami i zwykle stałą pogodą) charakteryzuje się w Beskidach przełom lata i jesieni, tj. okres od końca sierpnia do połowy października. Część powiatu żywieckiego, która leży na terenie Żywieckiego Parku Krajobrazowego, ma klimat typowo górski, co powoduje, między innymi, długie okresy zalegania pokrywy śnieżnej o dużej grubości. Za najbardziej śnieżne uważane są: rejon Pilska, Zwardonia oraz dolina Soły. Atrakcyjnym zjawiskiem są mgły radiacyjne, czyli tzw. morza mgieł, ponad które wynurzają się wysokie grzbiety Tatr, Babiej Góry i Małej Fatry (Słowacja). Wiele szczytów górskich powyżej 1000 m n.p.m. charakteryzuje się występowaniem widokowych hal, licznych źródeł krystalicznych wód górskich oraz bogactwem fauny i flory. Wody (wody lecznicze, zbiorniki wodne) W regionie Beskidy występują również duże obszary chronionej gospodarki wodnej. Zasoby wody powierzchniowej w regionie zalicza się do dużych, a do najważniejszych zbiorników wodnych należą akweny w Tresnej, Porąbce, Czańcu, Wiśle Czarnym oraz Bielsku-Białej Wapienicy. Są tu także źródła wód mineralnych i termalnych, które mogą stanowić podstawę do rozwoju ośrodków uzdrowiskowych oraz pełnić funkcję źródła energii. Najważniejsze źródła wód mineralnych i termalnych wykorzystywane są w Ustroniu i Jaworzu. Występujące w Beskidzie Śląskim warstwy łupków zawierają rudy żelaza, z których wywodzi się kilka ujęć wód mineralnych zawierających w swoim składzie związki żelaza. Głównie w rejonie Ustronia występują solanki jodowo-bromowe ze związkami wapnia i magnezu. Część z nich to wody termalne, które wykorzystywane są do celów balneologicznych w sanatoriach w Ustroniu i Jaworzu. Większość rzek w regionie należy do zlewiska Bałtyku, przy czym jedynie Olza jest dopływem Odry, pozostałe zaś Wisły. Olza, która ma swe źródła pomiędzy Przełęczą Koniakowską i Karolówką, za Istebną zmierza ku zachodowi i opuszcza granice Polski, by po około 30 km powrócić jako rzeka graniczna w Cieszynie i jego najbliższej okolicy. Kolejną istotną rzeką Beskidu Śląskiego jest Wisła, wypływająca spod Baraniej Góry dwoma źródłowymi potokami: Białą i Czarną Wisełką, oraz jej pierwsze dopływy: Malinkę, Brennicę oraz Białą. Do ważniejszych rzek, wypływających z Beskidu Śląskiego należą również: Kamesznica (spod Przełęczy Koniakowskiej), Leśna (spod Malinowskiej Skały) i Żylica, opływająca łukiem masyw Skrzycznego. Wszystkie należą do głównych dopływów rzeki Soły. Ochrona przyrody Do najważniejszych obszarów chronionych na terenie regionu Beskidy należą: Babiogórski Park Narodowy część Babiogórskiego Parku Narodowego znajduje się na terenie województwa śląskiego (gmina Koszarawa), jednak zdecydowanie większa część, wraz ze szczytem leży w Małopolsce, Zespół Zachodniobeskidzkich Parków Krajobrazowych, obejmujący: Żywiecki Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy Beskidu Małego, Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego, Rezerwat Krajobrazowy na Baraniej Górze, Rezerwat Głuszca w Wiśle, Wylęgarnia Pstrąga Potokowego w Wiśle, 11

12 Rezerwat Lasek Miejski nad Olzą w Cieszynie 6. Tabela 1. Ochrona przyrody i krajobrazu subregionu południowego województwa śląskiego Wyszczególnienie Powierzchnia o szczególnych walorach przyrodniczych prawnie chroniona Pomniki przyrody W tym: Ogółem w ha Rezerwaty przyrody w ha Parki krajobrazowe w ha Obszary chronionego krajobrazu w ha Powiat bielski 10938, ,0 84,2 84, , ,3 174,7 174, Powiat 23360, ,9 583,3 586, , ,0-830, cieszyński Powiat 54186, ,0 541,8 617, , , żywiecki Bielsko-Biała 5070,2 5110,4 97,9 95,0 2849,1 2852, Woj. Śląskie , ,4 3724,9 4076, , , , , Źródło: Urząd Statystyczny w Katowicach Ochrona przyrody i krajobrazu w 2005 i w 2009, Rocznik Statystyczny Województwa Śląskiego, stat. gov. pl/cps/rde/xbcr/katow/assets_10p01_05. pdf, ( ). Region Beskidy przystąpił do stworzenia na swoim terytorium sieci ekologicznej Natura Istotne zarejestrowane siedliska to: Dolina Górnej Wisły obszar obejmuje dolinę górnej Wisły wraz ze Zbiornikiem Goczałkowickim i przyległe stawy hodowlane. Jest to zbiornik wody pitnej i jest on wyłączony z masowej rekreacji (kąpiel, sporty wodne), a uprawianie wędkarstwa jest tu możliwe tylko z brzegu i to w ograniczonym zakresie. Na stawach prowadzona jest intensywna hodowla karpia, a jesienią odbywają się polowania. Obszar ostoi jest gęsto zamieszkany, a zabudowa jest rozproszona wśród pól uprawnych. Rezerwat przyrody Madohora rezerwat przyrody Madohora znajdujący się na terenie Parku Krajobrazowego Beskidu Małego. Obszar znajduje się w szczytowej części Łamanej Skały. Na szczycie znajdują się wychodnie skalne. Wychodnie tworzą liczne progi skalne na zboczach północnych i północno-zachodnich. Wysokość tych form skalnych jest różna - od kilku do dziesięciu m. Rezerwat w całości jest pokryty wysokopiennym lasem. W większości są to lasy bukowe, natomiast w szczytowej, skalnej części obszaru, dominuje świerk. (Pozostałe tereny wskazuje tabela 3). Obszary przyrodniczo cenne w regionie Beskidy są szeroko udostępnione dla turystów. Przez wszystkie pasma górskie prowadzi wiele szlaków turystycznych. Szczególnie w Beskidzie Śląskim do dyspozycji turystów pozostaje wiele schronisk górskich z ważniejszych szczytów jedynie na Baraniej Górze nie usytuowano schroniska, jednak w tym przypadku celem wędrówek jest platforma widokowo, z której rozpościera się wyjątkowy widok. Beskid Mały cechuje się natomiast niewielką ilością schronisk turystycznych, przez co ruch turystyczny jest zdecydowanie mniejszy. Popularność tej części Beskidów jednak rośnie, zwłaszcza we wschodniej części, dzięki bezpośredniemu sąsiedztwu Wadowic, gdzie imieniem Jana Pawła II nazywa się szczyty, szlaki i górskie kaplice 8. 6 R. Dulias, A. Hibszer, Województwo śląskie Przyroda Gospodarka - Dziedzictwo kulturowe, Wyd. Kubajak, Kraków 2004, s Jednym z najważniejszych aktualnie zadań krajów członkowskich Unii Europejskiej w ochronie przyrody, narzuconym przez dyrektywę 92/43/EWG (Council Directive 92/43/EEC ) - zwaną Dyrektywą Siedliskową, jest utworzenie Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura Sieć ma, w założeniu, pełnić kluczową rolę w ochronie różnorodności biologicznej terytorium Wspólnoty poprzez zabezpieczenie zagrożonych rodzajów siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk zagrożonych i rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Natura 2000 realizuje w ten sposób decyzję powziętą na spotkaniu Rady Europy w Goeteborgu w czerwcu 2001 o powstrzymaniu erozji bioróżnorodności krajów członkowskich do roku Por.: W. Motyka, Tu był Piotr: Związki Jana Pawła II z Żywiecczyzną i Beskidami, Wyd.: Beskidzkie Towarzystwo Oświatowe, Milówka 2001, s. 34 i dalsze. 12

13 W celu szczególnej ochrony wartości przyrodniczych, fizjograficzno-krajobrazowych oraz kulturowych Beskidu Żywieckiego, w 1986 r., w jego zachodniej części, został utworzony Żywiecki Park Krajobrazowy, który był pierwszym tego typu parkiem w Karpatach Zachodnich. Na analizowanym obszarze występuję obszary chronionego krajobrazu Obszar Chronionego Krajobrazu "Cieszyńskie Pogórze" obszar wyznaczony w celu ochrony wyróżniającego się pagórkowatego krajobrazu o znaczących walorach estetycznych i zróżnicowanych ekosystemach, pełniących funkcje korytarzy ekologicznych o znaczeniu lokalnym i ponadlokalnym; zespoły przyrodniczo-krajobrazowe 9 : Dolina Wapienicy Bielsko-Biała. Duża różnorodność siedlisk i roślinności, zmienność szaty leśnej obejmującej piętro pogórza, regiel dolny i górny; Sarni Stok Bielsko-Biała. Fragment Pogórza Cieszyńskiego obejmujący dolinę Potoku Zajazdowego porośniętą przez grąd subkontynentalny i łęg jesionowo-olszowy, porastający dolinę nieuregulowanego potoku; Cygański Las Bielsko-Biała. Kompleks leśny o dużych walorach krajobrazowych i edukacyjnych; Jaworze Jaworze. Fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego Pogórza Śląskiego z charakterystyczną rzeźbą terenu obejmującego obszary użytkowania rolniczego, doliny cieków wodnych, pozostałości lasów. Bluszcze na Górze Zamkowej Cieszyn. Fragment zadrzewionego stoku Góry Zamkowej ze stanowiskiem bluszczu pospolitego z licznymi okazami zakwitającymi; Lasek Miejski w Błogocicach. Krajobraz zbocza doliny rzeki Olzy, porośnięty lasami gradowymi i łęgowymi; Gościnna Dolina Bielsko-Biała. Obszar obejmuje doliny 3 potoków (Potok Kamienicki, Potok Dębowiec oraz potok o nazwie Dopływ od Zieleni Miejskiej ). Na terenie Gościnnej Doliny dominującym zbiorowiskiem leśnym jest grąd subkontynentalny.; Kaplicówka Skoczów. Fragment wzgórza Kaplicówka z licznymi gatunkami chronionych roślin i zwierząt oraz kaplicą św. Jana Sarkandra. Góra Bucze Brenna. Szczególnym celem ochrony jest zachowanie za względów przyrodniczych, naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych źródła tufowego, ekosystemów leśnych i łąkowych ze stanowiskami regionalnie rzadkich i ustępujących gatunków roślin i zwierząt. oraz pomniki przyrody 10 : Lipa drobnolistna 2 szt. Lipowa 1, Pas drogi powiatowej nr S 1405 Żywiec-Lipowa- Buczkowice. Rośnie przy drodze Żywiec-Lipowa, obok krzyża przydrożnego przy posesji nr 375; oraz 1szt. rośnie na prywatnej posesji 202 obok zabudowań gospodarczych; Jaskinia "Chłodna" Gmina Lipowa na terenie rezerwatu "Kuźnie"; Jaskinia "Przed Balkonem" Gmina Lipowa (Twardorzeczka), powyżej jaskini Chłodnej, na terenie rezerwatu "Kuźnie"; Dąb szypułkowy Rybarzowice. Rośnie w pasie drogowym drogi powiatowej nr 1401 S Buczkowice-Rybarzowice; oraz 2 szt. rosną na posesji położonej przy ul. Bielskiej 475; Aleja lipowa Lipa drobnolistna 12 szt. wiek 150 lat; Skoczów Wilamowice. Znajdują się na terenie Cmentarza Żydowskiego; Jaskinia Pającza położona na wysokości ok m n.p.m.; Jaskinia w Jaworzynie Szczyrk położona na wysokości 1030 m n.p.m. poniżej Hali Jaworzyna; Jaskinia u Jakubca położona w Szczyrku Biłej; Jaskinia Skalna "Lodowa" położona ok. 40 m nad poziomem Żylicy. Znajduje się na działce leśnej nr 5954; 9 rdos. gov. pl/images/pliki_rdos/rfop/zpk. xls ( ). 10 Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach, rdos. gov. pl/ ( ) 13

14 Tabela 2. Parki Krajobrazowe subregionu południowego województwa śląskiego Lp. Nazwa, i data utworzenia (ustanowienia) formy ochrony przyrody Określenie położenia geograficznego i administracyjnego formy ochrony przyrody Powierzchnia z wyszczególnieniem formy własności i rodzajów gruntów Opis formy ochrony przyrody 1. Żywiecki Park Krajobrazowy Data utworzenia: 13 marca 1986r 2. Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego Data utworzenia: 16 czerwca 1998r 3. Park Krajobrazowy Beskidu Małego Data utworzenia: 16 czerwca 1998r Gminy leżące na terenie Żywieckiego Paku Krajobrazowego: Jeleśnia, Milówka, Radziechowy Wieprz, Rajcza, Świnna, Ujsoły, Węgierska Górka, Żywiec Gminy leżące na terenie otuliny Żywieckiego Paku Krajobrazowego: Jeleśnia, Milówka, Radziechowy Wieprz, Rajcza, Świnna, Ujsoły, Węgierska Górka, Żywiec Gminy leżące na terenie Paku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego : Bielsko Biała, Brenna, Buczkowice, Goleszów, Istebna, Jaworze, Lipowa, Milówka, Radziechowy- Wieprz, Szczyrk, Ustroń, Węgierska Górka, Wilkowice, Wisła, Gminy leżące na trenie otuliny Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego : Bielsko Biała, Brenna, Buczkowice, Goleszów, Istebna, Jasienica, Jaworze, Lipowa, Skoczów, Szczyrk, Ustroń, Węgierska Górka, Wilkowice, Wisła, Radziechowy- Wieprz Gminy leżące na terenie Parku Krajobrazowego Beskidu Małego : Bielsko Biała, Czernichów, Gilowice, Kozy, Porąbka, Łękawica, Łodygowice, Ślemień, Wilkowice, Żywiec; Gminy leżące na terenie otuliny Parku Krajobrazowego Beskidu Małego : Powierzchnia całkowita parku krajobrazowego - 544, 70 km² Powierzchnia parku krajobrazowego - 358, 70 km² Powierzchnia otuliny parku krajobrazowego - 186, 00 km² Powierzchnia całkowita parku krajobrazowego - 609, 05 km² Powierzchnia parku krajobrazowego - 386, 20 km² Powierzchnia otuliny parku krajobrazowego - 222, 85 km² Powierzchnia całkowita parku krajobrazowego - 267, 83 km² Powierzchnia parku krajobrazowego--165, 40 km² Powierzchnia otuliny parku krajobrazowego -102, 43 Tereny chronione ze względu na najpiękniejsze partie Beskidu Żywieckiego, bogatą tradycją regionu, znacznym udziałem zbiorowisk naturalnych oraz bogactwem świata zwierząt. Park można podzielić na trzy części: Grupę Wielkiej Raczy, Pasmo Lipowskiej - Romanki i Rozróg Pilska. Dominującym elementem krajobrazu są drzewostany świerkowe i inne obszary leśne. Zlokalizowany wzdłuż górnego biegu Wisły wraz z terenami źródliskowymi, obejmuje także okoliczne pasma Beskidu Śląskiego z najwyższymi szczytami Skrzycznem (1257m n.p.m.) i Baranią Górą (1220m. n.p.m.). Park utworzono w celu zachowania i upowszechnienia wartości przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych Beskidu Śląskiego w warunkach racjonalnego zagospodarowania. Najcenniejsze obszary o naturalnym charakterze uznane są za rezerwaty przyrody, których na terenie Parku jest 8. Atrakcyjność rejonu wzbogacają zabytki architektury i lokalnego budownictwa Beskid Mały położony jest w makroregionie Beskidów Zachodnich.. Na terenie parku w paśmie Magurki Wilkowickie leży najwyższy szczyt zwany Czuplem (933m n.p.m.). Prawie 95% Beskidu Małego zbudowana jest z piaskowców godulskich. Utworzone tam zostały 22 pomniki przyrody nieożywionej min. Jaskinie, baszty skalne i ostańce. Na terenie parku zostały założone rezerwaty w celu ochrony dolnoreglowego starodrzewu bukowo jodłowego, 14

15 Bielsko Biała, Czernichów, Gilowice, Kozy, Porąbka, Łękawica, Łodygowice, Ślemień, Wilkowice, Żywiec; Źródło: opracowanie na podstawie: rdos. gov. pl/images/pliki_rdos/pk. doc, ( ) km² górnoreglowej świerczyny oraz 130 letniej buczyny karpackiej. Dużym walorem jest występowanie 20 przedstawicieli storczykowatych. Na terenie Beskidu Małego zanotowano występowanie 36 gatunków ssaków i ponad 110 gatunków ptaków lęgowych. 15

16 Tabela 3. Rejestr rezerwatów przyrody subregionu południowego województwa śląskiego (stan na dzień r.) Lp. Nazwa rezerwatu Powierzchnia (ha) Data utworzenia, podstawa prawna 1) Forma własności 2) Rodzaj gruntu Plan ochrony Położenie RODZAJ, TYP i PODTYP rezerwatu Opis formy ochrony 1. Barania Góra zad. ochronne do r. 379, r r. Rozp. Woj. Śl. Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 194, poz ) Skarb Państwa 2) leśny NIE ^ Wisła ~ Wisła * cieszyński # śląskie Leśny (L); I fitocenotyczny (PFi), zbiorowisk leśnych (zl); II leśny i borowy (EL), borów mieszanych górskich i podgórskich (bmg). Obszar leśny na Baraniej Górze. RZGW Gliwice 2. Stok Szyndzielni 54, r. Zarz. ML M. P. Nr A-107, poz Kopce 14, r. Zarz. ML M. P. Nr A-1, poz Zadni Gaj zad. ochronne do r. 5. Śrubita 6, 39 (wg. PUL do 2007r. 5, 77) 24, r. Zarz. MLiPD M. P. Nr 75, poz r Zarz. MLiPD M. P. Nr 9, poz. 52 (wg. PUL od 2004r. 25, 69) 6. Wisła 17, r. Zarz. MLiPD M. P. Nr 62 poz Szeroka w Beskidzie Małym 49, r. Zarz. MLiPD M. P. Nr 22, poz ) Skarb Państwa 2) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny 1) Skarb Państwa 2) wodny 1) Skarb Państwa 2) leśny NIE NIE NIE NIE NIE NIE ^ Wapienica ~ Bielsko-Biała * ziemski bielski # śląskie ^ Marklowice ~ Cieszyn * cieszyński # śląskie ~ Goleszów * cieszyński # śląskie ^ Rycerka Górna ~ Rajcza * żywiecki # śląskie ~ Wisła * cieszyński # śląskie ^ Kocierz Moszczanicki ~ Łękawica * żywiecki # śląskie Las bukowy z domieszką jaworu, jodły i świerka, położony w terenie górskim na pograniczu regla dolnego i górnego. Fragment lasu mieszanego z udziałem lipy. Żyły, skały wulkanicznej, tzw. cieszynit. Naturalne stanowisko cisa. Fragment pierwotnego lasu jodłowo-bukowego regla dolnego. Ochrona pstrąga w najbardziej naturalnych warunkach bytowania. Fragment karpackiego lasu bukowy regla dolnego naturalnego pochodzenia. 16

17 8. Madohora 71, 81 w woj. śląskim 33, 23 <33, 18> 9. Butorza zad. ochronne do r. 10. Lasek Miejski nad Puńcówką 11. Lasek Miejski nad Olzą 30, r. Zarz. MLiPD M. P. Nr 24, poz. 117 ( r. Zarz. MLiPD M. P. Nr 62, poz. 297) r. Zarz. MLiPD M. P. Nr 73, poz. 311 ( r. Rozp. Woj. Śl. Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 9, poz. 341) 7, r r. Rozp. Woj. Śl. Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 206, poz , r r. Rozp. Woj. Śl. Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 12, poz ) Skarb Państwa 2) leśny 2) Skarb Państwa 3) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny NIE NIE NIE NIE ^ Las, Ślemień ~ Ślemień * żywiecki # śląskie, małopolskie ^ Sól Kiczora ~ Rajcza * żywiecki # śląskie ~ Cieszyn * cieszyński # śląskie ~ Cieszyn * cieszyński # śląskie Zespoły buczyny dolnoreglowej i świerczyny górnoreglowej oraz wychodnie skalne. Dolnoreglowy drzewostan świerkowy. Florystyczny (Fl); I florystyczny (PFl), roślin zielnych i krzewinek (rzk); II leśny i borowy (EL), lasów górskich i podgórskich (lgp). Stanowisko cieszynianki wiosennej. RZGW Gliwice Leśny (L); I florystyczny (PFl), roślin zielnych i krzewinek (rzk); II leśny i borowy (EL), lasów górskich i podgórskich (lgp). Leśno-florystyczny, fragment lasu mieszanego o charakterze pierwotnym, stanowisko cieszynianki. 12. Romanka plan ochrony do r. 124, r r. Rozp. Woj. Śl. Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 71, poz ) Skarb Państwa 2) leśny TAK ~ Jeleśnia, Węgierska Górka * żywiecki # śląskie RZGW Gliwice Pierwotny fragment dawnej Puszczy Karpackiej w postaci ekosystemów leśnych regla dolnego i górnego. RZGW Kraków 17

18 13. Rotuz 14. Pod Rysianką 15. Oszast plan ochrony do r. 40, 63 (136, 29) 27, r. 2003r. 2004r r Rozp. Woj. Śl Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 4, poz r r. Rozp. Woj. Śl Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 108, poz , r r. Rozp. Woj. Śl Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 128, poz ) Skarb Państwa 2) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny NIE NIE TAK ^ Czechowice Dziedzice ~ Chybie, Czechowice Dzedzice * bielski, cieszyński # śląskie ^ Sopotnia Wlk. ~ Jeleśnia * żywiecki # śląskie ^ Soblówka ~ Ujsoły * żywiecki # śląskie Torfowiskowy, śródleśne torfowiska z fragmentami boru bagiennego i boru wilgotnego. Leśny (L); I florystyczny (PFl), zbiorowisk leśnych (zl); II leśny i borowy (EL), lasów mieszanych górskich i podgórskich (lmg). Las jodłowo świerkowo-bukowy, będący fragmentem pierwotnej puszczy karpackiej regla dolnego. Leśny (L); I fitocenotyczny (PFi), zbiorowisk leśnych (zl); II leśny i borowy (EL), lasów mieszanych górskich i podgórskich (lmg). Las bukowo jodłowo-świerkowy, będący fragmentem pierwotnej puszczy karpackiej regla dolnego. 16. Pilsko plan ochrony do r. 105, r r. Rozp. Woj. Śl. Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 4, poz Zasolnica 16, r. Zarz. MLiPD M. P. Nr 5, poz Morzyk 10, r r. Rozp. Woj. Śl. Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 85, 1) Skarb Państwa 2) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny 1) Zootech- niczny Zakład Doświad-czalny w Grodźcu Śląskim 2) leśny TAK NIE dok tak NIE ^ Korbielów ~ Jeleśnia * żywiecki # śląskie ~ Porąbka * bielski # śląskie ~ Jasienica * bielski # śląskie RZGW Kraków Naturalny fragment świerczyny górnoreglowej oraz ekosystemy nieleśne, kosodrzewina i murawy krzewinkowe. RZGW Kraków Fragment starodrzewu buczyny karpackiej. Las o charakterze grądu subatlantyckiego i buczyny karpackiej. 18

19 19. Dziobaki zad. ochronne do r. poz , r. Zarz. MOŚZNiL M. P. Nr 2, poz Gawroniec 23, r. Zarz. MOŚZNiL M. P. Nr 2, poz Kuźnie 7, Zarz. MOŚZNiL M. P. Nr 5, poz Grapa 23, r. Zarz. MOŚZNiL M. P. Nr 37, poz ) Skarb Państwa 2) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny 1) Starostwo Powiatowe w Żywcu Spadkobiercy po Karolu Habsburgu NIE NIE NIE NIE ~ Ujsoły * żywiecki # śląskie ^ Świnna ~ Świnna * żywiecki # śląskie ^ Ostre ~ Lipowa * żywiecki # śląskie ~ Żywiec * żywiecki # śląskie Buczyna karpacka, jaworzyna ziołoroślowa w reglu dolnym. Fragment buczyny karpackiej z dużym udziałem sosny. Przyroda nieożywiona, zgrupowanie wychodni skalnych, jaskiń oraz dorodnych drzewostanów świerkowych. Łęg jesionowy, grąd z licznym udziałem chronionych gatunków flory i fauny. 23. Skarpa Wiślicka 29, r r. Rozp. Woj. Śl Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 116, poz ) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny NIE ^ Wiślica ~ Skoczów * cieszyński # śląskie Leśny (L); I fitocenotyczny (PFi), zbiorowisk leśnych (zl); II leśny i borowy (EL), lasów wyżynnych (lwż). Drzewostany bukowe oraz zbiorowiska łęgowe o charakterze naturalnym. 24. Czantoria 97, r. Zarz. MOŚZNiL M. P. Nr 75, poz Dolina Łańskiego Potoku plan ochrony 47, r r. Rozp. Woj. Śl Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 123, 1) Skarb Państwa 2) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny NIE TAK ^ Ustroń ~ Ustroń * cieszyński # śląskie ^ Grodziec Śl. ~ Jasienica * bielski # śląskie RZGW Gliwice Dolnoreglowe zbiorowiska leśne o charakterze naturalnym. Leśny (L); I fitocenotyczny (PFi), zbiorowisk leśnych (zl); II leśny i borowy (EL), lasów górskich i podgórskich (lgp). Naturalne zbiorowiska podgórskiego łęgu 19

20 do r. 26. Muńcoł zad. ochronne do r. 45, 20 (wg. PUL od 2004r. 44, 95) poz r. Rozp. MOŚZNiL Dz. U. Nr 166, poz Jaworzyna 40, r. Rozp. Woj. Śl. Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 85, poz Lipowska 62, r. Rozp. Woj. Śl. Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 112, poz ) Skarb Państwa 2) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny 1) Skarb Państwa 2) leśny NIE NIE NIE ^ Soblówka ~ Ujsoły * żywiecki # śląskie ~ Bielsko Biała * grodzki bielski # śląskie ~ Ujsoły, Węgierska Górka * żywiecki # śląskie jesionowego i nadrzecznej olszyny górskiej. RZGW Gliwice Stanowisko śnieżyczki przebiśnieg w żyznej buczynie karpackiej. Naturalne lasy górskie jaworzyna górska, kwaśna buczyna górska, żyzna buczyna karpacka. Leśny (L); I fitocenotyczny (PFi), zbiorowisk leśnych (zl); II leśny i borowy (EL), borów górskich i podgórskich (bgp). Górnoreglowy bór świerkowy, torfowiska z systemem oczek wodnych. Oznaczenia symboli: Kursywą zaznaczono akt prawny zmieniający zarządzenie o utworzeniu rezerwatu. (^) - Obręb (~) - Gmina (*) - Powiat (#) - Województwo ( ) - Typ i podtyp rezerwatu rozpisano ze względu na: - dominujący przedmiot ochrony (I) - główny typ ekosystemu (II) Źródło: opracowanie na podstawie: rdos. gov. pl/images/pliki_rdos/rfop/rezerwaty. doc, ( ) 20

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 6 ochrona przyrody Na tle ukształtowania powierzchni kraju małopolskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym wysokościowo, mając

Bardziej szczegółowo

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Jest to obszar chroniony ze względu na swoje walory, głównie przyrodnicze. W Polsce obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi,

Bardziej szczegółowo

W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM

W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM Rozdział IX REZERWATY PRZYRODY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM Adam Jurzykowski - inspektor wojewódzki, Oddział ds. Ochrony Przyrody, Wydział Śrowiska i Rolnictwa, Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach Rezerwat

Bardziej szczegółowo

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek.

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Lasy te były bogate w zwierzynę. Żyły w nich tury, żubry, niedźwiedzie,

Bardziej szczegółowo

Spis obiektów zabytkowych nieruchomych na terenie Powiatu Łosickiego wpisanych do rejestru zabytków

Spis obiektów zabytkowych nieruchomych na terenie Powiatu Łosickiego wpisanych do rejestru zabytków Spis obiektów zabytkowych nieruchomych na terenie Powiatu Łosickiego wpisanych do rejestru zabytków Lp. Gmina Miejscowość Nazwa zabytku zdjęcie obiektu 1 Miasto i Gmina Łosice Chotycze Zespół Dworsko parkowy:

Bardziej szczegółowo

BAZA NOCLEGOWA 6. BAZA NOCLEGOWA

BAZA NOCLEGOWA 6. BAZA NOCLEGOWA Marian Jeleśniański, Krzysztof Jamrozowicz BAZA NOCLEGOWA 6. BAZA NOCLEGOWA Schronisko PTTK na Hali Miziowej (1330 m n.p.m.) 34-335 Krzyżowa tel.: +48 (33) 488 72 54 Do schroniska doprowadzają szlaki z

Bardziej szczegółowo

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Karta pracy ucznia do zajęd z informatyki: Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Zadanie 1 Zaplanuj prezentację na temat wybranego: Parki Narodowe w Polsce złożoną z minimum dziesięciu slajdów.

Bardziej szczegółowo

Magurski Park Narodowy

Magurski Park Narodowy Klejnot na Podkarpaciu Magurski Park Narodowy Tam gdzie rozgrzane słońcem polany łączą się linią z błękitem horyzontu, a w powietrzu unosi się zapach kwiatów, czeka Krempna. Maleńka podkarpacka miejscowość,

Bardziej szczegółowo

Lp. Nr projektu Nazwa wnioskodawcy Tytuł projektu. Towarzystwo Miłośników Ziemi Żywieckiej. Miejska Biblioteka Publiczna w Czechowicach-Dziedzicach

Lp. Nr projektu Nazwa wnioskodawcy Tytuł projektu. Towarzystwo Miłośników Ziemi Żywieckiej. Miejska Biblioteka Publiczna w Czechowicach-Dziedzicach Wnioski złożone do SRB podczas II naboru wniosków w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska - Republika Słowacka 2007-2013 do 15 października 2010 r. Lp. Nr projektu Nazwa wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

Formy ochrony przyrody i zasady jej prawnej ochrony w aglomeracji wałbrzyskiej

Formy ochrony przyrody i zasady jej prawnej ochrony w aglomeracji wałbrzyskiej Formy ochrony przyrody i zasady jej prawnej ochrony w aglomeracji wałbrzyskiej Opracował dr Janusz Skrężyna Główny specjalista Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu Formy ochrony przyrody

Bardziej szczegółowo

PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI

PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI Park krajobrazowy to forma ochrony przyrody według Ustawy o ochronie przyrody z dnia

Bardziej szczegółowo

Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo

Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo Irena Niedźwiecka-Filipiak UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU Instytut Architektury Krajobrazu Forum Debaty Publicznej Sieć Najciekawszych Wsi sposób na zachowanie

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do GŁÓWNE UWARUNKOWANIA OCHRONY I ZAGOSPODAROWANIA TERENU (1) Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do Zatoki Gdańskiej Wody przybrzeżne, plaże, wydmy i bory nadmorskie, fragment międzywala,

Bardziej szczegółowo

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE 4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE W skład gminy wchodzą miasto Kolonowskie osiedle Fosowskie i 3 sołectwa: Spórok, Staniszcze Małe, Staniszcze Wielkie 4.1. OGÓLNA

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

FORMY OCHRONY PRZYRODY

FORMY OCHRONY PRZYRODY Ryszard Kapuściński FORMY OCHRONY PRZYRODY Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z 30 kwietnia 2004 r. z późniejszymi zmianami) wymienia 10 form ochrony przyrody,

Bardziej szczegółowo

Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW

Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW Obiekty wpisane do GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW LP. MIEJSCOWOŚĆ OBIEKT/ ZESPÓŁ OBIEKTÓW ADRES 1 Bogucice budynek mieszkalny Bogucice nr 41 2 Bogucice kapliczka Bogucice przy nr 8, Dz. nr 306/3 3 Bogucice

Bardziej szczegółowo

Projekt Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie - od pomysłu do sukcesu

Projekt Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie - od pomysłu do sukcesu Projekt Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie 1 Początki działalności Związku sięgają 1991 roku, kiedy Urząd Rady Ministrów zarejestrował Związek Komunalny ds. Gazyfikacji w Żywcu. Pierwszym zadaniem Związku

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

RAJD GÓRSKI 24 maja 2015r. Beskid Żywiecki

RAJD GÓRSKI 24 maja 2015r. Beskid Żywiecki ŁACZĄ NAS GÓRY Cykl imprez turystycznych w Beskidach organizowanych przez Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Żywiecki Raj (rajd górski na terenach należących do gmin: Jeleśnia, Węgierska Górka, Milówka,

Bardziej szczegółowo

Ochrona nietoperzy w ramach specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000 - problemy, szanse i wyzwania

Ochrona nietoperzy w ramach specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000 - problemy, szanse i wyzwania Ochrona nietoperzy w ramach specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000 - problemy, szanse i wyzwania Robert Mysłajek Stowarzyszenie dla Natury Wilk Źródło: Natura 2000 viewer http://natura2000.eea.europa.eu

Bardziej szczegółowo

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna.

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna. Scenariusz lekcji I. Cele lekcji 1) Wiadomości Uczeń: a) wymienia nazwy polskich parków narodowych; definiuje pojęcia: park narodowy, park krajobrazowy, rezerwat; b) zna symbole poszczególnych parków narodowych;

Bardziej szczegółowo

DLA CIEBIE ZNAJDUJEMY NAJLEPSZE MIEJSCA

DLA CIEBIE ZNAJDUJEMY NAJLEPSZE MIEJSCA OFERTA SPECJALNA dla klientów Kristensen Group waż na do dnia 23.09.2007 r DLA CIEBIE ZNAJDUJEMY NAJLEPSZE MIEJSCA APARTAMENTY BUKOWA GÓRA 40 LAT DOŚ WIADCZENIA DEWELOPERSKIEGO 1 PODSTAWOWE INFORMACJE

Bardziej szczegółowo

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody Ochrona przyrody ma w Polsce długie tradycje. Według niektórych źródeł pierwsze decyzje związane z nią pochodzą z X wieku - np. w sprawie ochrony bobrów. W kolejnych wiekach zaczęto chronić nadmiernie

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka Gminy Prudnik

Charakterystyka Gminy Prudnik AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE W GMINIE PRUDNIK Część 03 Charakterystyka Gminy Prudnik W 835.03 2/8 SPIS TREŚCI 3.1 Charakterystyka Gminy

Bardziej szczegółowo

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego PLAN OCHRONY ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO z uwzględnieniem zakresu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Łysogóry Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Wartość kosztów kwalifikowalnych w EUR EFRR budżet państwa wkład własny. całość wydatków kwalifikowalnych. Nazwa wnioskodawcy. Tytuł projektu. Lp.

Wartość kosztów kwalifikowalnych w EUR EFRR budżet państwa wkład własny. całość wydatków kwalifikowalnych. Nazwa wnioskodawcy. Tytuł projektu. Lp. Wnioski zakwalifikowane do oceny technicznej w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska - Republika Słowacka 2007-2013 II nabór Lp. Nr projektu Nazwa wnioskodawcy Tytuł projektu

Bardziej szczegółowo

Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie

Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie Łodyna, 12.XII.2014 ekosystemowym Zachowane duże naturalne kompleksy

Bardziej szczegółowo

o wpisie do rejestru zabytków GEZ A-279/78 z 27.02.1978 r. Piastowski XIV w., XIXXX w. 05.12.1986 r. rzymskokatolicki Parafii pw. WNMP urbanistyczny

o wpisie do rejestru zabytków GEZ A-279/78 z 27.02.1978 r. Piastowski XIV w., XIXXX w. 05.12.1986 r. rzymskokatolicki Parafii pw. WNMP urbanistyczny GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW L.p Nr GEZ Obiekt Adres Fotografia - MIASTO OŚWIĘCIM Datowanie Informacje o wpisie do rejestru zabytków 1 1/32 Zamek Piastowski ul. Zamkowa 1 XIII/XIV w., XVI w., XX w. A-279/78

Bardziej szczegółowo

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Skoroszyce. Lp Miejscowość Obiekt Ulica Nr Uwagi

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Skoroszyce. Lp Miejscowość Obiekt Ulica Nr Uwagi Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Skoroszyce. Lp Miejscowość Obiekt Ulica Nr Uwagi 1. Brzeziny kościół filialny pw. św. Marcina 61 2. Brzeziny

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA. Zajęcia turystyczno-krajoznawcze 27.09-29.11.2013. Zajęcia turystyczno-krajoznawcze w ramach Projektu Klucz do Przyszłości:

PREZENTACJA. Zajęcia turystyczno-krajoznawcze 27.09-29.11.2013. Zajęcia turystyczno-krajoznawcze w ramach Projektu Klucz do Przyszłości: PREZENTACJA Zajęcia turystyczno-krajoznawcze 27.09-29.11.2013 Zajęcia turystyczno-krajoznawcze w ramach Projektu Klucz do Przyszłości: Turystyka zjawisko przestrzennej ruchliwości ludzi, które związane

Bardziej szczegółowo

STUDIUM WYKONALNOŚCI. Trasy Rowerowe w Polsce Wschodniej

STUDIUM WYKONALNOŚCI. Trasy Rowerowe w Polsce Wschodniej STUDIUM STUDIUM WYKONALNOŚCI Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013 Załącznik 9: Atrakcje turystyczne województwa świętokrzyskiego w bezpośrednim otoczeniu rowerowej Rowerowe w Polsce Wschodniej

Bardziej szczegółowo

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW. Brama w zespole kościoła par. p.w. św. Marcina Nr 181. Dzwonnica w zespole kościoła par. p.w. św.

GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW. Brama w zespole kościoła par. p.w. św. Marcina Nr 181. Dzwonnica w zespole kościoła par. p.w. św. Aneks nr 1 GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW Lp. Miejscowość Obiekt 1. Kościół par. p.w.św. Marcina 2. Adres Nr 181 Brama w zespole kościoła par. p.w. św. Marcina Nr 181 Wpis do rejestru zabytków rej. zab. A-282

Bardziej szczegółowo

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Wołczyn. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi 1.

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Wołczyn. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi 1. Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Wołczyn. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi 1. Bruny park dworski 2. Bruny spichlerz w zespole folwarcznym

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 1 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z dnia 16 kwietnia 2003 r.)

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 1 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z dnia 16 kwietnia 2003 r.) Dz.U.03.65.599 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 1 kwietnia 2003 r. w sprawie Tatrzańskiego Parku Narodowego (Dz. U. z dnia 16 kwietnia 2003 r.) Na podstawie art.14 ust. 7 ustawy z dnia 16 października

Bardziej szczegółowo

Geotermia w Gminie Olsztyn

Geotermia w Gminie Olsztyn Geotermia w Gminie Olsztyn Tomasz Kucharski Wójt Gminy Olsztyn Europejski Kongres Gospodarczy Katowice, 18 maja 2011 r. Gmina Olsztyn Gmina Olsztyn położona jest niespełna 10 km od Częstochowy. Zajmuje

Bardziej szczegółowo

Kolorowe Opole z kolorowymi snami w Szkolnym Schronisku Młodzieżowym ZPO. Opracowała: mgr Katarzyna Kalita

Kolorowe Opole z kolorowymi snami w Szkolnym Schronisku Młodzieżowym ZPO. Opracowała: mgr Katarzyna Kalita Kolorowe Opole z kolorowymi snami w Szkolnym Schronisku Młodzieżowym ZPO ie w n a w ldo ku Zame Schronis nym m Szkol dzieżowy koło Mło mo y n a lizow orca PKP a k o l (z d dw ne o m łów 400 G e l KS. P

Bardziej szczegółowo

Bednarka PLH 120033. II spotkanie Zespołu Lokalnej Współpracy Bednarka, 10.09.2012.

Bednarka PLH 120033. II spotkanie Zespołu Lokalnej Współpracy Bednarka, 10.09.2012. Bednarka PLH 120033 II spotkanie Zespołu Lokalnej Współpracy Bednarka, 10.09.2012. Położenie i zasięg Położenie administracyjne: woj. małopolskie, powiat gorlicki, gmina Lipinki; woj. podkarpackie, powiat

Bardziej szczegółowo

Górskim Szlakiem bez komórki i laptopa

Górskim Szlakiem bez komórki i laptopa Beskid Żywiecki Górskim Szlakiem bez komórki i laptopa Dzień 1: Zbiórka uczestników i wyjazd we wczesnych godzinach porannych. Wizyta w Żywcu, jednym z najbardziej znanych miast regionu, zwiedzanie miasta,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 490 UCHWAŁA NR 181/XV/2015 RADY MIASTA CIECHANÓW. z dnia 23 grudnia 2015 r.

Warszawa, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 490 UCHWAŁA NR 181/XV/2015 RADY MIASTA CIECHANÓW. z dnia 23 grudnia 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 490 UCHWAŁA NR 181/XV/2015 RADY MIASTA CIECHANÓW z dnia 23 grudnia 2015 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo

Bardziej szczegółowo

TRASY DO NARCIARSTWA BIEGOWEGO W PARTIACH SZCZYTOWYCH MAGURKI WILKOWICKIEJ

TRASY DO NARCIARSTWA BIEGOWEGO W PARTIACH SZCZYTOWYCH MAGURKI WILKOWICKIEJ TRASY DO NARCIARSTWA BIEGOWEGO W PARTIACH SZCZYTOWYCH MAGURKI WILKOWICKIEJ Trasa do narciarstwa biegowego powstała w szczytowych partiach Magurki Wilkowickiej w województwie śląskim, częściowo na terenie

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 5 Podstawowe i komplementarne dobra turystyczne dr inż. Jerzy Koszałka MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Dobro turystyczne Dobro lub zespół dóbr

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 8 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA WE WROCŁAWIU. z dnia 15 lipca 2010 r.

ZARZĄDZENIE NR 8 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA WE WROCŁAWIU. z dnia 15 lipca 2010 r. ZARZĄDZENIE NR 8 REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA WE WROCŁAWIU w sprawie uznania za rezerwat przyrody "Przełomy pod Książem k. Wałbrzycha" Na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Razem bez granic -transgraniczny projekt współpracy i integracji młodzieży. Łączy nas granica-projekt Integracji społeczności Gmin Ujsoły i Novot

Razem bez granic -transgraniczny projekt współpracy i integracji młodzieży. Łączy nas granica-projekt Integracji społeczności Gmin Ujsoły i Novot LISTA PROJEKTÓW ZATWIERDZONYCH DO DOFINANSOWANIA W RAMACH PROGRAMU WSPÓŁPRACY TRANSGSRANICZNEJ RZECZPOSPOLITA POLSKA REPUBLIKA SŁOWACKA Z EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO STOWARZYSZENIE REGION

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż nowych mieszkań mieszkania dla młodych. promienne.pl. nowe apartamenty na sprzedaż od 3400 zł / m 2

Sprzedaż nowych mieszkań mieszkania dla młodych. promienne.pl. nowe apartamenty na sprzedaż od 3400 zł / m 2 Sprzedaż nowych mieszkań mieszkania dla młodych promienne.pl nowe apartamenty na sprzedaż od 3400 zł / m 2 Przykładowe mieszkania BUDYNEK-B, PIĘTRO-1 APARTAMENT 50,96 m 2 BUDYNEK-B, PIĘTRO-2 APARTAMENT

Bardziej szczegółowo

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich.

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich. Powstanie Parku Park Narodowy "Bory Tucholskie" jest jednym z najmłodszych parków narodowych w Polsce. Utworzono go 1 lipca 1996 roku. Ochroną objęto powierzchnię 4 798 ha lasów, jezior, łąk i torfowisk.

Bardziej szczegółowo

7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz

7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz 7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz 7.7.1 Identyfikacja oddziaływań Oddziaływanie na krajobraz jakie należy rozpatrzyć dotyczy zmian w postrzeganiu krajobrazu przez ludzi, tj. zmian wizualnych

Bardziej szczegółowo

CELE I DZIAŁANIA PROJEKTU. Wojciech Mróz. Instytut Ochrony Przyrody PAN

CELE I DZIAŁANIA PROJEKTU. Wojciech Mróz. Instytut Ochrony Przyrody PAN NATURA 2000 W KARPATACH CELE I DZIAŁANIA PROJEKTU Wojciech Mróz Instytut Ochrony Przyrody PAN NATURA 2000 W KARPATACH Polska włączyła się do sieci Natura 2000 w maju 2004, wraz z wejściem do Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Literą A oznaczony jest park krajobrazowy: a) Jeleniowski b) Suchedniowsko-Oblęgorski c) Sieradowicki

Literą A oznaczony jest park krajobrazowy: a) Jeleniowski b) Suchedniowsko-Oblęgorski c) Sieradowicki Na prośbę nauczycieli zamieszczamy przykładowe pytania z ubiegłych lat. Jednocześnie informujemy, że w b.r. test sprawdzający zostanie przeprowadzony w nowej formule. Składać się będzie z 25 pytań: 15

Bardziej szczegółowo

Projekt LIFE12 NAT/PL/000081 Ochrona zbiorowisk nieleśnych na terenie Beskidzkich Parków Krajobrazowych

Projekt LIFE12 NAT/PL/000081 Ochrona zbiorowisk nieleśnych na terenie Beskidzkich Parków Krajobrazowych Projekt LIFE12 NAT/PL/000081 Ochrona zbiorowisk nieleśnych na terenie Beskidzkich Parków Krajobrazowych Beskidy Zachodnie walory przyrodnicze, kulturowe, krajobrazowe Nieleśne zbiorowiska roślinne efektem

Bardziej szczegółowo

OD SZCZEGÓŁU DO OGÓŁU CZYLI KRÓTKA HISTORIA OCHRONY PRZYRODY

OD SZCZEGÓŁU DO OGÓŁU CZYLI KRÓTKA HISTORIA OCHRONY PRZYRODY www.katowice. rdos.gov.pl OD SZCZEGÓŁU DO OGÓŁU CZYLI KRÓTKA HISTORIA OCHRONY PRZYRODY NA PRZEŁOMIE WIEKÓW Jolanta Prażuch Regionalny Konserwator Przyrody, Zastępca Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Geografia - KLASA III. Dział I

Geografia - KLASA III. Dział I Geografia - KLASA III Dział I Dział II 1. Rodzaje i rozwój usług w Polsce - klasyfikuję usługi - określam rolę usług jako III sektora gospodarki - opisuję znaczenie usług we współczesnej gospodarce - wykazuję

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

Oferta nieruchomości Działki na Mazurach- Jagodziny, gmina Dąbrówno

Oferta nieruchomości Działki na Mazurach- Jagodziny, gmina Dąbrówno Oferta nieruchomości Działki na Mazurach- Jagodziny, gmina Dąbrówno Plik wygenerowany przez generator ofert PDF przygotowany przez silnet.pl Oferta nieruchomości Lokalizacja: Mazury, gmina Dąbrówno, województwo

Bardziej szczegółowo

Centrum Informacji Kulturalnej i Edukacji Regionalnej w Zamku Piastowskim ul. Pod Murami 2 44 100 Gliwice

Centrum Informacji Kulturalnej i Edukacji Regionalnej w Zamku Piastowskim ul. Pod Murami 2 44 100 Gliwice Nazwa Chorzowskie Centrum Informacji i Turystyki ul. Floriańska 42/ 4-500 Chorzów Centrum Informacji Kulturalnej i Edukacji Regionalnej w Zamku Piastowskim ul. Pod Murami 2 44 00 Gliwice Miejskie Centrum

Bardziej szczegółowo

GMINA PORĄBKA. www.porabka.pl

GMINA PORĄBKA. www.porabka.pl GMINA PORĄBKA www.porabka.pl Szkoła Podstawowa im. Henryka Sienkiewicza w Czańcu ul. Kard. K. Wojtyły 32 43-354 Czaniec woj. śląskie tel: (033)8109104 e-mail: spczaniec@poczta.onet.pl www.czaniec-szkola.pl

Bardziej szczegółowo

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Strona 1 / 5 Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Opis autor: Admin Pierwszym ważniejszym obiektem na śląskim odcinku rowerowego szlaku Szlaku Orlich Gniazd jest miejscowość Smoleń,

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 30 września 2013 r.

Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 30 września 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z dnia 30 września 2013 r. w sprawie utworzenia

Bardziej szczegółowo

ZABYTKI NIERUCHOME WPISANE DO REJESTRU ZABYTKÓW

ZABYTKI NIERUCHOME WPISANE DO REJESTRU ZABYTKÓW POWIAT ŚWIECKI ZABYTKI NIERUCHOME WPISANE DO REJESTRU ZABYTKÓW GMINA MIEJSCOWOŚĆ ADRES OBIEKT DATA DECYZJI NR REJESTRU BUKOWIEC BUDYŃ Założenie pałacowoparkowe: 31.08.1995 A/1063 Pałac Ptaszarnia, ob.

Bardziej szczegółowo

1889 1987. 11. 4 A/1483

1889 1987. 11. 4 A/1483 WYKAZ ZABYTKÓW ZNAJDUJĄCYCH SIĘ NA TERENIE GMINY BRZEŚĆ KUJAWSKI Lp. Miejscowość Obiekt Czas powstania Rejestr zabytków 1 Brzezie kościół parafialny rzymskokatolicki pw. św. Józefa 1930-1936 2 Brzezie

Bardziej szczegółowo

2. Biskupice kaplica pogrzebowa przy kościele parafialnym 3. Biskupice pałac 49a

2. Biskupice kaplica pogrzebowa przy kościele parafialnym 3. Biskupice pałac 49a Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Byczyna. Lp Miejscowość Obiekt Adres Uwagi Biskupice kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela Biskupice

Bardziej szczegółowo

Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki.

Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki. Studzionki 1.1. Dawne nazwy miejscowości. Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki. 1.2. Etymologia nazwy wsi. Etymologia nazwy wsi bliżej nieznana. 1.3. Historia

Bardziej szczegółowo

KARTA DOKUMENTACYJNA GEOSTANOWISKA

KARTA DOKUMENTACYJNA GEOSTANOWISKA Informacje ogólne Numer KDG: 2316 1. Nazwa obiektu: Wąwóz lessowy Jedliczny Dół w Turzyńcu 2. Typ obiektu geostanowiska: elementy rzeźby - formy denudacyjne 3. Współrzędne (WGS84): Długość: 50 38' 09,180

Bardziej szczegółowo

WYKAZ OBIEKTÓW UJĘTYCH W GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW

WYKAZ OBIEKTÓW UJĘTYCH W GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW WYKAZ OBIEKTÓW UJĘTYCH W GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW BISKUPICE 1. PAŁAC w zespole pałacowo-parkowym 2. PARK o charakterze krajobrazowym w zespole pałacowo-parkowym 3. BRAMA WJAZDOWA Z FRAGMENTEM OGRODZENIA

Bardziej szczegółowo

Analiza SWOT. Plan rewitalizacji Miasta Nałęczów

Analiza SWOT. Plan rewitalizacji Miasta Nałęczów Plan rewitalizacji Miasta Nałęczów Ewelina Szantyka Cel strategiczny: Osiągnięcie trwałego rozwoju społecznego i gospodarczego, przy utrzymaniu uzdrowiskowego charakteru Nałęczowa, poprzez wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Centrala PKP S.A. Region Katowice Wydział Sprzedaży Nieruchomości PKP S.A. w Katowicach

Centrala PKP S.A. Region Katowice Wydział Sprzedaży Nieruchomości PKP S.A. w Katowicach Region Centrala PKP S.A. Departament Sprzedaży Nieruchomości ul. Szczęśliwicka 62, 00-973 Warszawa tel. (22) 474 90 65, fax. (22) 474 92 28 e-mail: sekretariat.knds@pkp.pl www.pkpsa.pl Wydział Sprzedaży

Bardziej szczegółowo

D E C Y Z J A o środowiskowych uwarunkowaniach

D E C Y Z J A o środowiskowych uwarunkowaniach WÓJT GMINY JASIENICA ROSIELNA woj. podkarpackie Jasienica Rosielna, dnia 19.09.2014r. D E C Y Z J A o środowiskowych uwarunkowaniach Na podstawie art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art.

Bardziej szczegółowo

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie Maria Mellin Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP

Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP 1 CEL PROJEKTU Jednolita w skali całego kraju baza danych dotycząca: Lech PomnikiPrzyrody Art. 40, ustawa z dnia 16

Bardziej szczegółowo

4070 *Zarośla kosodrzewiny

4070 *Zarośla kosodrzewiny 4070 *Zarośla kosodrzewiny Liczba i lokalizacja powierzchni monitoringowych W roku 2006 przeprowadzono badania terenowe (monitoring podstawowy) na 11 stanowiskach, w 3 obszarach Natura 2000, przez 2 specjalistów

Bardziej szczegółowo

Prawne warunki ochrony przyrody w Polsce

Prawne warunki ochrony przyrody w Polsce Prawne warunki ochrony przyrody w Polsce zebrał i opracował: arch. Mirosław Konwerski 1/7 Prawne warunki ochrony przyrody w Polsce zostały opracowane w celu możliwości poznania tych zagadnień przez społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Głubczyce. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi

Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Głubczyce. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gm. Głubczyce. Lp. Miejscowość Obiekt Adres Uwagi 1. Bernacice kościół filialny pw. św. Trójcy 2. Bernacice

Bardziej szczegółowo

KARPATY I POGÓRZE KARPACKIE

KARPATY I POGÓRZE KARPACKIE KARPATY I POGÓRZE KARPACKIE KARPATY Góry orogenezy alpejskiej Najwyższy szczyt Gerlach 2655 m n.p.m. Podział Karpat: Karpaty Zewnętrzne: Pogórze Karpackie Beskidy Karpaty Wewnętrzne Tatry Obniżenie Orawsko-Podhalańskie

Bardziej szczegółowo

Stan realizacji Projektu Parasolowego Program Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka 2007-2013

Stan realizacji Projektu Parasolowego Program Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka 2007-2013 Stan realizacji Projektu Parasolowego Program Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka 2007-2013 STOWARZYSZENIE REGION BESKIDY Bielsko-Biała, 8 grudnia 2014 r. 1 LICZBA I KWOTA

Bardziej szczegółowo

Infrastruktura noclegowa w Beskidach Zachodnich

Infrastruktura noclegowa w Beskidach Zachodnich Kurs Przodownika Turystyki Górskiej PTTK 2012 Infrastruktura noclegowa w Beskidach Zachodnich Marta Olejniczak Obiekty historia Trochę historii pierwsze schroniska Beskidenverein i TT (koniec XIX w., czasy

Bardziej szczegółowo

GMINA OBROWO PAKIET INFORMACYJNY

GMINA OBROWO PAKIET INFORMACYJNY GMINA OBROWO PAKIET INFORMACYJNY Dragon Partners Sp. z o.o., Lipiec 2013 1 Spis treści I. Podstawowe informacje...3 A. Dane teleadresowe...3 B. Charakterystyka Emitenta...3 II. Program emisji obligacji...5

Bardziej szczegółowo

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Temat: Zielona Infrastruktura Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Zielona infrastruktura Istota podejścia Zielona infrastruktura - strategicznie zaplanowana sieć obszarów naturalnych

Bardziej szczegółowo

S TAR ACH OWICE, WR Z E S I E Ń 20 05

S TAR ACH OWICE, WR Z E S I E Ń 20 05 S TAR ACH OWICE, WR Z E S I E Ń 20 05 WSTĘP Miasto Starachowice usytuowane jest na styku trzech jednostek geograficznych: Wzgórza Koneckie, Przedgórze Iłżeckie oraz Wyżyna Opatowska. Rzeka Kamienna stanowi

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja i waloryzacja walorów krajobrazowych

Inwentaryzacja i waloryzacja walorów krajobrazowych Inwentaryzacja i waloryzacja walorów krajobrazowych na terenie Dłubniańskiego i Rudniańskiego Parku Krajobrazowego Podsumowanie i wnioski oprac. mgr inż. Agnieszka Dubiel, mgr inż. Małgorzata Zygmunt Dłubniański

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku

Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku Przyrodnicze ścieżki dydaktyczne 1. Szkolna ścieżka przyrodniczo-ekologiczna

Bardziej szczegółowo

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie.

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Łąki Nowohuckie Mapa Łąk Nowohuckich, na której niebieską linią zaznaczona jest trasa ścieżki dydaktycznej. Łąki Nowohuckie Łąki Nowohuckie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE Załącznik do Uchwały Rady Gminy nr XXII/170/2004, z dnia 24.06.2004 r. Gmina Michałowice PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY

Bardziej szczegółowo

Grupa docelowa: rodzina

Grupa docelowa: rodzina Grupa docelowa: rodzina Źródło zdjęć: http://dziecko-i-prawo.wieszjak.pl/rodzina-zastepcza/271333,galeria,podzial-kompetencji-miedzy-rodzina-zastepcza-a-rodzicami.html Pakiet turystyczny Nazwa pakietu:

Bardziej szczegółowo

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Chojnata jest starą wsią. Powstała nie później niż w XIII w. Niegdyś posiadała duże znaczenie dzięki zakonowi benedyktynów, którzy posiadali tutaj

Bardziej szczegółowo

Rozdział 03. Ogólny opis gminy

Rozdział 03. Ogólny opis gminy ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA DDĘĘBBIICCAA Rozdział 03 Ogólny opis gminy X-2796.03

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo we wdrażaniu innowacyjnych metod zarządzania środowiskiem

Partnerstwo we wdrażaniu innowacyjnych metod zarządzania środowiskiem Panel ekspertów Partnerstwo we wdrażaniu innowacyjnych metod zarządzania środowiskiem Uniwersytet Śląski w Katowicach 16 stycznia 2013 Natura 2000 Kłopot czy szansa dla samorządów? dr Andrzej Pasierbiński,

Bardziej szczegółowo

628 i 842, z 2014 r. poz. 805, 850, 1002, 1101 i 1863, z 2015 r. poz. 222.

628 i 842, z 2014 r. poz. 805, 850, 1002, 1101 i 1863, z 2015 r. poz. 222. projekt ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W BYDGOSZCZY w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody Grabowiec Na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004

Bardziej szczegółowo

POZNAJ OKOLICĘ WARIANT I WYCIECZKI: WARIANT II WYCIECZKI: PLAN WYJAZDU WARIANT I WARIANT II

POZNAJ OKOLICĘ WARIANT I WYCIECZKI: WARIANT II WYCIECZKI: PLAN WYJAZDU WARIANT I WARIANT II TRESNA - ŻAR Dni tygodnia: Poniedziałki Długość trasy: 60 km 50zł 75zł 100zł 11 00 - Wyjazd z Hotelu w kierunku zapory w Tresnej 11 30 - Rejs statkiem po jeziorze żywieckim: czas trwania 45 minut ceny

Bardziej szczegółowo

Mały Szlak Beskidzki

Mały Szlak Beskidzki Kurs Przodownika Turystyki Górskiej PTTK 2012 Mały Szlak Beskidzki Jerzy Antychowicz Mały Szlak Beskidzki Oznakowany kolorem czerwonym Ma długość 137km. Jest 4 pod względem długości szlakiem polskich Karpat.

Bardziej szczegółowo

EWIDENCJA ZABYTKÓW GMINA WIEJSKA KONECK KARTY ADRESOWE ZABYTKÓW POWIAT ALEKSANDROWSKI WOJEWÓDZTWO KUJAWSKO POMORSKIE

EWIDENCJA ZABYTKÓW GMINA WIEJSKA KONECK KARTY ADRESOWE ZABYTKÓW POWIAT ALEKSANDROWSKI WOJEWÓDZTWO KUJAWSKO POMORSKIE EWIDENCJA ZABYTKÓW KARTY ADRESOWE ZABYTKÓW GMINA WIEJSKA KONECK POWIAT ALEKSANDROWSKI WOJEWÓDZTWO KUJAWSKO POMORSKIE WIEŚ KONECK LP OBIEKT LOKALIZACJA FORMA OCHRONY 1 KOSCIÓŁ PARAFIALNY w zespole kościoła

Bardziej szczegółowo

Wykaz obiektów z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Chrzanów

Wykaz obiektów z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Chrzanów Wykaz obiektów z Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Chrzanów Nr 1. CHRZANÓW 1 kamienica mieszkalna 2. Aleja Henryka 2/4 kamienica mieszkalna 3. 3 kamienica mieszkalna 4. 5 kamienica mieszkalna 5. 6 dom mieszkalny

Bardziej szczegółowo

KATEGORIA 1 ORGANIZACJA WYDARZEŃ SPORTOWO-REKREACYJNYCH

KATEGORIA 1 ORGANIZACJA WYDARZEŃ SPORTOWO-REKREACYJNYCH KATEGORIA 1 ORGANIZACJA WYDARZEŃ SPORTOWO-REKREACYJNYCH 1. STAROSTWO POWIATOWE W PSZCZYNIE za realizację 5 projektów wspierających aktywne formy wypoczynku. 2. BESKIDZKIE TOWARZYSTWO SPORTOWE REKORD W

Bardziej szczegółowo

Kozienicki Park Krajobrazowy. Marta Matłachowska

Kozienicki Park Krajobrazowy. Marta Matłachowska Marta Matłachowska Lokalizacja znajduje się ok. 100 km na południe od Warszawy, pomiędzy Radomiem a Kozienicami, w środkowo południowej części województwa mazowieckiego, w widłach rzek Wisły i Radomki

Bardziej szczegółowo

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Charakterystyka miejscowości, opis planowanych zadań inwestycyjnych, inwentaryzacja zasobów

Bardziej szczegółowo

Plan scenariusza zajęć. Różnorodność środowiska przyrodniczego Tatrzańskiego Parku Narodowego

Plan scenariusza zajęć. Różnorodność środowiska przyrodniczego Tatrzańskiego Parku Narodowego Akademia EduGIS Technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) oraz geoinformacyjne (GIS) w nauczaniu przedmiotów przyrodniczych w gimnazjum i liceum oraz w edukacji środowiskowej. Plan scenariusza zajęć

Bardziej szczegółowo

Baza informacyjno-kontaktowa w serwisie edukacyjnym

Baza informacyjno-kontaktowa w serwisie edukacyjnym Baza informacyjno-kontaktowa w serwisie edukacyjnym Rodzaj podmiotu Podmiot promujący taniec Forma promocji Dane kontaktowe Dom Kultury Włókniarzy. Przy Domu Kultury Włókniarzy działa Beskid ul. 1 Maja

Bardziej szczegółowo

Bieszczady Ustrzyki Górne Połonina Caryńska Kruhly Wierch (1297 m n.p.m.) Tarnica(1346 m n.p.m.) Wielką Rawkę (1307 m n.p.m.

Bieszczady Ustrzyki Górne Połonina Caryńska Kruhly Wierch (1297 m n.p.m.) Tarnica(1346 m n.p.m.) Wielką Rawkę (1307 m n.p.m. Bieszczady Gdzieś na krańcu Polski, na południowym wschodzie leży legendarna i trudno dostępna kraina górska, czyli słynne Bieszczady. Dostać się tutaj środkiem komunikacji publicznej jest niezwykle ciężko.

Bardziej szczegółowo

AMAZING CITY ŁÓDŹ OSTATNIE NIEODKRYTE MIASTO RYS HISTORYCZNY, NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY STRUKTURY MIASTA

AMAZING CITY ŁÓDŹ OSTATNIE NIEODKRYTE MIASTO RYS HISTORYCZNY, NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY STRUKTURY MIASTA AMAZING CITY ŁÓDŹ OSTATNIE NIEODKRYTE MIASTO RYS HISTORYCZNY, NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY STRUKTURY Łódź posiada jedyny w swoim rodzaju, autentyczny zespół historyzujących, eklektycznych i secesyjnych kamienic

Bardziej szczegółowo