EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI RAPORT

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI RAPORT"

Transkrypt

1 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI RAPORT TERMIN PANELU: 28 września, godz PARTNER: Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo TEMAT PANELU: Czy energetyczna (r)ewolucja uratuje świat? MODERATOR: Jakub Kurasz, Rzeczpospolita, Polska PANELIŚCI: 1. Jacques De Jong, Clingendael Institute, Holandia 2. Selahattin Hakman, Sabancı Holding Energy Group, Turcja 3. Jan Hupka, Politechnika Gdańska, Polska 4. Krzysztof Kilian, PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. 5. Grażyna Piotrowska-Oliwa, Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo, Polska AUTOR BRIEFU: Andrzej Jagielski 1

2 Czy realna jest wizja energii w 100 proc. odnawialnej? Jaki jest obecnie poziom wykorzystania energii z OZE? Występujące w XX w. kolejne kryzysy paliwowe oraz zniszczenie środowiska spowodowane m.in. przez eksploatację i spalanie paliw konwencjonalnych stały się bodźcami do wdrożenia programów mających na celu ograniczenie zużycia energii oraz zastąpienie paliw kopalnych odnawialnymi źródłami energii (OZE). Wysiłki Polski oraz innych państw UE wynikają z ustaleń polityczno-ekonomicznych zapisanych w przyjętej w marcu 2006 r. tzw. Zielonej Księdze Europejskiej na rzecz strategii zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii (ang. Green Paper towards a European strategy for energy security). Zapisano w niej wolę poprawy bezpieczeństwa energetycznego UE oraz pragnienie wypełnienia postanowień z Kioto z 1997 r. w sprawie ograniczenia wpływu na globalne zmiany klimatyczne, a szczególnie dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych. W skrócie cele te są określane ilościowo jako 3 x 20% i oznaczają, że podstawą europejskiej polityki energetycznej do 2020 r. jest 20% redukcja emisji gazów cieplarnianych w stosunku do poziomu z 1990 r., 20% zmniejszenie zużycia energii (rozumiane jako poprawa efektywności energetycznej) oraz 20% udział energii ze źródeł odnawialnych w strukturze wytwarzania. Cele polityczne przedstawione w Zielonej Karcie stały się podstawą tzw. Trzeciego pakietu energetycznego przyjętego 10 marca 2007 r. (ang. The third energy package) oraz opisane w kolejnych dyrektywach i rozporządzeniach. Wynikiem wieloletnich negocjacji państw członkowskich Unii jest ewolucja ducha prawa wspólnotowego od wspierania zwiększania udziału odnawialnych źródeł energii w produkcji energii elektrycznej na wewnętrzny rynek oraz stworzenia podstaw dla opracowania przyszłych ram Wspólnoty 1 do znacznie szerszego spojrzenia na problem jako dążenia do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii, wspierania rozwoju technologicznego i innowacji 2. Wzrost udziału pozyskania energii ze źródeł odnawialnych (OZE) w energy mix Polski od paru lat systematycznie rośnie - w tempie ok. 1% rocznie. W 2009 r. wynosił ok. 9% 3 (średnia dla państw UE to 18,3%), a w 2010 r. według Ministerstwa Gospodarki osiągnięto 9,5%. Można więc mieć nadzieję, że do 2020 r. osiągniemy 15% nałożone na Polskę postanowieniami Unii Europejskiej z Kopenhagi z 2008 r. Co do dalszych planów Unii (do 2030 r. i 2050 r.), pomiędzy Warszawą a Brukselą nie ma zgody. Unijny Plan działań dla gospodarki emisyjnej do 2050 r. wskazuje, że redukcja CO 2 ma wynieść: 40% do 2030 r., 60% do 2040 r. i % do 2050 r. 1 Dyrektywa 2001/77/WE z 27 września 2001 r. w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych (Dz. Urz. UE L 283/33 z 2001 r.). 2 Dyrektywa 2009/28/WE z 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania energii ze źródeł odnawianych zmieniającą i w następstwie uchylającą dyrektywę 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (Dz. Urz. UE L 140/16 z 2009 r.). 3 Główny Urząd Statystyczny Rocznik międzynarodowy

3 Czy rząd polski ma swój, odmienny punkt widzenia na kwestie wykorzystania paliw kopalnych i przymusu transformacji do OZE? Są to ambitne, szczytne cele mające na celu ochronę globalnego klimatu przed wzrostem tzw. efektu cieplarnianego. Polski rząd wskazuje jednak na to, że całkowity udział państw Unii Europejskiej w światowej emisji gazów cieplarnianych wynosi zaledwie 11% (dokument Lines to Take Min. Gospodarki 06/2012 r.). Wysiłki na rzecz obniżenia emisji w UE będą miały więc raczej symboliczny wpływ na klimat globalny, choć bardzo kosztowny dla gospodarek państw decydujących się na działania redukujące użycie paliw kopalnych jednego ze źródeł (choć nie jedynego) emisji gazów odpowiedzialnych za efekt cieplarniany (para wodna, CO 2, metan, freon, pyły). Dodatkowo w raporcie zwraca się uwagę na to, że niektóre wysokoemisyjne i energochłonne gałęzie przemysłu są rugowane poza obszar UE, co pozwala na osiągnięcie wyznaczonych celów dot. emisji w poszczególnych państwach, ale nie rozwiązuje problemu w skali globalnej. Polska jednak nie kwestionuje wagi problemu i konieczności zmiany w naszym energy mix, ale opowiada się za racjonalnymi i ekonomicznymi działaniami w oparciu o benchmarki uwzględniające koszty uzyskania, wydajność energetyczną i emisyjność poszczególnych źródeł energii. Rząd polski uważa, że wysiłki zmniejszające energochłonność i złą emisję do atmosfery nie mogą hamować wzrostu gospodarczego kraju. Polska transformacja gospodarcza z przełomu lat 80. i 90. XX w. wskazuje, że jest możliwe pogodzenie rozwoju kraju z ograniczeniem zużycia energii i produkcji gazów cieplarnianych (ograniczenie emisji o ponad 30% w stosunku do 1988 r.). Podkreśla się też, że najtańszą drogą do zmniejszenia emisji jest oszczędzanie energii, dlatego w dalszym ciągu będzie promowana redukcja jej strat, szczególnie we wspieraniu budownictwa o minimalnym zapotrzebowaniu energetycznym, unowocześnianiu procesów przemysłowych i w transporcie. Prace nad zmianami w polskiej energetyce W 2009 r. powstał dokument Polityka Energetyczna Polski do 2030 roku (PEP 2030), który określa strategię energetyczną państwa. Przedstawiono w nim prognozy zapotrzebowania na energię i źródła jej pochodzenia. Przewiduje się w nim wzrost udziału OZE o 40,5% (lata ). W 2010 r. Rada Ministrów przyjęła Krajowy Plan Działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych oraz opracowany przez Ministerstwo Gospodarki dokument Uzupełnienie do Krajowego Planu Działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych (2011 r.). Wdrożenie dyrektywy 2009/28/WE Unii Europejskiej wymaga dalszych prac legislacyjnych. Trwają one nad ustawą o odnawialnych źródłach energii, która zapewni wsparcie dla rozwoju pozyskania energii z OZE. Wg PEP 2030 w latach największą dynamikę wzrostu udziału w polskim energy mix będą miały energetyka wiatrowa (wzrost 54- krotny) i solarna (wzrost 35-krotny). Dla osiągnięcia celu 15% energii z OZE w 2020 roku istotne znaczenie będą miały również: energia z biogazu, biomasy stałej, jak i biopaliw transportowych. W 2020 r. te pięć źródeł energii będzie dawało razem ok. 94% energii ze źródeł odnawialnych. 3

4 Ważnym głosem w dyskusji nad poprawą efektywności wykorzystania wyprodukowanej energii jest kwestia rozproszenia jej produkcji, tak by skrócić drogę do odbiorcy (minimalizacja strat przesyłowych w sieci elektroenergetycznej). Chodzi tu o małe elektrownie gazowe stawiane w obszarach eksploatacji, biogazownie, farmy wiatrowe, etc., zasilające system energetyczny kraju. Konieczna jest jednak w tym przypadku modernizacja sieci przesyłowej energii elektrycznej (smart grid) oraz wdrożenie stosownych regulacji prawnych. Dodatkowo rozproszenie produkcji energii będzie miało pozytywny wpływ na bezpieczeństwo energetyczne kraju i aktywizację gospodarczą regionów. Brak ratyfikacji protokołu z Kioto oraz wdrożenia programów ochrony środowiska, wzorowanych na unijnych, przez wszystkie kraje uprzemysłowione - w tym Stany Zjednoczone i Australię, nie daje nadziei na rychłą poprawę sytuacji. Dopóki do gry o lepszy klimat Ziemi nie włączą się czołowi emitenci gazów cieplarnianych jak Chiny, Indie i USA, walka Unii Europejskiej przypomina zmagania Don Kichota z wiatrakami. 4 Przykładem obrazującym nowe spojrzenie na zapisy z Kioto mogą być działania rządu Kanady, która odstąpiła od ustaleń zawartych w protokole tuż po zakończeniu konferencji klimatycznej w Durbanie w 2011 r. W uzasadnieniu tego kroku minister środowiska Peter Kent podał, że decyzja pozwoli rządowi zaoszczędzić ok. 14 mld dolarów kanadyjskich, które Kanada musiałaby zapłacić jako kary za brak zapowiadanych wcześniej redukcji emisji. Ponadto podkreślił, że Kanada przyczynia się do światowej emisji dwutlenku węgla tylko w dwóch procentach Natomiast kraje takie jak Indie czy Chiny, które najbardziej zanieczyszczają atmosferę gazami cieplarnianymi, nie są zobowiązane przez protokół z Kioto do redukcji emisji. Rząd kanadyjski jest zdania, że porozumienia z Kopenhagi i Cancun, negocjowane w latach , są lepszym rozwiązaniem. 5 Całkowite zastąpienie kopalnych źródeł energii na te odnawialne, w Polsce i na świecie, nie jest więc na razie możliwe, przede wszystkim z przyczyn ekonomicznych. Przykładowo, aktualny koszt wytwarzania 1 MWh w Polsce z: energetyki wodnej, wynosi ok. 100 zł; węgla kamiennego, bez doliczenia opłat z tytułu emisji CO zł/mwh; węgla kamiennego z opłatami z tytułu emisji CO 2 - ponad 300 zł/mwh; dla energii uzyskiwanej ze źródeł odnawialnych - ok. 400 zł/mwh; energii wytwarzanej w elektrowni jądrowej - ponad 500 zł/mwh 6 ; ogniw fotowoltaicznym - ok zł/mwh. Technologie pozyskania energii niekonwencjonalnej z biegiem czasu będą na pewno udoskonalane i sprawność ogniw fotowoltaicznych, turbin wiatrowych, etc, będzie rosła, a ich ceny i koszty 4 Ogólnoświatowa emisja dwutlenku węgla w 2011 wyniosła 33,5 Gt, w tym Chiny 8,3 (25%), USA 6,1 (18%), Indie 1,7 (5%), Rosja 1,7 (5%), Japonia 1,3 (4%), Niemcy 0,8 (2,2%) (za: Wikipedia Gaz cieplarniany) 5 Źródło: PAP - 6 Ekonomiczne aspekty rozwoju odnawialnych zródeł energii w Polsce Andrzej Graczyk Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 4

5 utrzymania będą spadać. Restrykcje prawne i finansowe (kary za emisję CO 2 ) mogą mieć duży wpływ na tempo zmian w energy mix, ale będą to czysto polityczne, a nie ekonomiczne decyzje. Lobbować za ich wprowadzeniem mogą oczywiście organizacje gospodarcze, a nawet państwa zainteresowane wdrożeniem technologii OZE w innych państwach UE (jądrowej przez Francję, turbin wiatrowych przez Niemcy) i czerpaniem zysków z zakupu tych technologii oraz know-how przez rodzime przemysły. Duży wpływ na decyzje polityczne odnośnie OZE mogą też mieć zielone organizacje i partie polityczne (jak np. Partia Zielonych w Czechach. Jak zdobyć społeczną akceptację dla inwestycji w niekonwencjonalne źródła energii? W tym celu wydaje się konieczne, przede wszystkim, ustanowienie jasnego prawa jasnego prawa dot. poszukiwań i eksploatacji kopalin oraz pozyskania energii z niekonwencjonalnych źródeł. Powinno być ono poprzedzone konsultacjami ze środowiskiem eksperckim. Nowe projekty inwestycyjne ingerujące w środowisko naturalne oraz oddziałujące na osiedla ludzkie zawsze budzą niepokój społeczny. Do takich działań należą inwestycje w energetykę atomową, wydobycie gazu ziemnego ze złóż niekonwencjonalnych, budowa farm wiatrowych oraz spalarnie biomasy (także śmieci w okolicach aglomeracji miejskich). Rolą państwa jest określenie bezpiecznych dla ludzi i środowiska norm działania i ram prawnych. Ustalenia zapisane w ustawach i niższych aktach prawnych powinny wynikać z ustaleń ekspertów z właściwych dziedzin nauki. Silnym bodźcem wywołującym społeczną akceptację dla wdrożenia pozyskiwania energii z OZE mogą być opłaty dla gmin za produkcję na ich terenie. Wzorem może być ustawa Prawo geologiczne i górnicze z 28 kwietnia 2011 r., nakazująca przekazywanie 60% opłat z tytułu eksploatacji złoża do budżetu gminy, na której jest prowadzona działalność wydobywcza. Reszta ma trafiać do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (art. 140). Duże kontrowersyjne projekty, obarczone ryzykiem degradacji środowiska i pogorszeniem standardów życiowych okolicznych mieszkańców muszą być poprzedzone konsultacjami ze środowiskiem lokalnym. Analizy oddziaływania inwestycji i eksploatacji na środowisko powinny być obiektywne i dostępne dla społeczeństwa. Co więcej, projekty powinny być tak konstruowane, by umożliwiały modyfikację/korektę lokalizacji inwestycji, rozmieszczenia jego poszczególnych elementów, przebiegu dróg, sieci energetycznej, gazowej, dostosowując je do sugestii mieszkańców. Przedstawiciele inwestora powinni też zawierać pakty z przedstawicielami społeczności lokalnych, zobowiązując się do starań o poszanowanie środowiska, szybkiego naprawiania szkód i rekultywacji terenów po zakończonych pracach. Poszukiwania i eksploatacja gazu łupkowego - polityczna odwaga, zagrożenie dla środowiska czy biznesowa konieczność? 5

6 Pomimo działań lobbingowych kwestionujących sens poszukiwania i eksploatacji gazu ziemnego ze złóż niekonwencjonalnych (tzw. gazu łupkowego ), Polska musi zbadać możliwości jego pozyskania. Powodów jest wiele, oto najważniejsze z nich: a) Zwiększające się zapotrzebowanie gospodarki kraju na energię; b) Konieczność zmniejszenie zależności Polski (i Europy) od dostaw gazu z Rosji, a w optymistycznym wariancie samowystarczalność, a może i eksport gazu; c) Dywersyfikacja źródeł energii pierwotnej zwiększenie udziału błękitnego paliwa w energy mix kraju. d) Rozproszenie dostawców energii na terenie kraju, możliwość lokowania nowych elektrowni gazowych usytuowanych w strefach pozyskiwania gazu, na terenach, do których dotychczas ją dosyłano (zmniejszenie strat przesyłowych). Pozytywne skutki uruchomienia eksploatacji gazu łupkowego. W efekcie eksploatacji gazu z nowych złóż spadną ceny energii, co wpłynie nie tylko na poprawę budżetów rodzin, ale też na wzrost konkurencyjności wielu branż przemysłu w Polsce i Europie (zmniejszenie kosztów surowca, energii). Eksploatacja gazu łupkowego da impuls dla rozwoju przemysłu związanego z wydobyciem: w zakładach produkujących oprzyrządowanie dla odwiertów, firmach z branży chemicznej dostarczających dodatki do przygotowania płynów wiertniczych, laboratoriach monitorujących poziom zanieczyszczeń związanych z wierceniami, itp. Polska zyska szansę na rozwinięcie, jak nigdy dotąd, sektora przemysłu wiertniczego, generującego liczne miejsca pracy. Zaspakajałby on potrzeby krajowe, ale mógłby też być źródłem przychodów do budżetu państwa, z tytułu świadczenia usług badawczych i wydobywczych w innych rejonach występowania gazu łupkowego na świecie. Wiele zadań do wykonania pojawiłoby się też przed firmami budującymi rurociągi i urządzenia do przesyłu gazu. Obecna ich sieć jest nie wystarczająca i wymagałaby znacznego rozwinięcia. Polskie zakłady metalurgiczne mogłyby uczestniczyć w dostawach rur. Nastąpiłoby zaangażowanie ośrodków badawczych polskiego przemysłu petrochemicznego w procesy przetwarzania gazu i wykorzystania go do produkcji innych produktów, głównie nawozów i tworzyw sztucznych. Na eksploatacji gazu łupkowego skorzystałby przemysł elektromaszynowy, szczególnie firmy produkujące turbiny i agregaty prądotwórcze napędzane gazem ziemnym. 6

7 Polskie doświadczenia związane z eksploatacją i wykorzystaniem gazu łupkowego mogłyby być wykorzystane również w innych regionach Europy. Wstępnie wytypowano kilka obszarów jego potencjalnego występowania: płn. Niemcy, Francja, Bułgaria, Rumunia Zakarpacie, państwa bałtyckie, płn. Anglia, szelf Irlandii, szelf Portugalii, rejon Alp, Nizina Padańska, Ukraina. Nowa technologia wierceń. Zmiana w technologii umożliwiająca eksploatację gazu ziemnego z dotychczas pomijanych obszarów wywołuje obawy o szkodliwy jej wpływ na środowisko naturalne w pobliżu wierceń oraz wody podziemne. Główne zmiany w stosunku do metody konwencjonalnej to: szczelinowanie skał, nowy rodzaj i większa ilość płynów wiertniczych. Szczelinowanie to w skrócie proces udrażniania nieprzepuszczalnych skał zbiornikowych, w których uwięzione są bituminy (gaz i ropa naftowa). Wykonać go można za pomocą mikrowybuchów lub wtłaczania pod dużym ciśnieniem płynów do otworu wiertniczego. Płyny są specjalnie sporządzane w zależności od rodzaju skał. Ich zadaniem jest ułatwienie migracji gazu ze skał zbiornikowych. Kolejna zmianą w technologii wierceń jest wdrożenie wierceń poziomych, ukierunkowanych zgodnie z zaleganiem pokładów gazowych. Dzięki takim wierceniom z jednego punktu na powierzchni można wykonać serię wierceń w wielu kierunkach - do 5 km długości w poziomie, eliminując potrzebę zajmowania miejsc na wiertnię i jej zaplecze, drogi, zbiorniki na płuczkę na powierzchni (od 1 do 3 ha). Po etapie prac na złożu, likwiduje się wieżę wiertniczą oraz jej zaplecze, a teren poddaje się rekultywacji, pozostawiając na powierzchni tylko niski kontener z pompami i zawory zabezpieczające odwiert. Wszystko to przypomina ujęcie wody pitnej. Eksploatacja złoża przebiega tak przez kilka do kilkunastu miesięcy. Po wyczerpaniu się zasobów likwiduje się ujęcie lub w tym samym miejscu ponawia się wiercenie, ale na inną głębokość lub w innym kierunku w obrębie złoża. Badania oddziaływania wierceń w poszukiwaniu gazu łupkowego na środowisko. Niepokoje jakie wiążą się z eksploatacją gazu łupkowego, szczególnie procesem szczelinowania, spowodowały zablokowanie jego poszukiwań we Francji, w Kanadzie (prowincja Quebec), w Niemczech, w stanie Nowy Jork w USA Wydaje się że są czasowe i podyktowane koniecznością oceny skali potencjalnych zagrożeń. Dotyczą obszarów albo silnie zurbanizowanych, o bardzo restrykcyjnych przepisach dotyczących działalności przemysłowej, albo obszarów dotychczas nie eksploatowanych przez firmy naftowe., W takich sytuacjach społeczności lokalne potrzebują więcej czasu przed wydaniem decyzji zgody na prowadzenie prac badawczych i eksploatacyjnych. Główne zagrożenia upatruje się w skażeniu podziemnych wód pitnych i wielkich powierzchni terenu, na 7

8 którym prowadzone będą wiercenia przez płyny technologiczne (płuczki wiertnicze i używane do szczelinowania). Na podstawie badań przeprowadzonych przez naukowców z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie (dr inż. Jan Macuda - uznaje się, że wpływ wierceń w poszukiwaniu gazu łupkowego na środowisko naturalne będzie umiarkowany. Badania uwzględniły cały proces obecności przemysłowej na złożu, od robót przygotowawczych, poprzez etap poszukiwawczy i testy eksploatacyjne, po rekultywację terenu. Oceniano wpływ prac na glebę, przedostawania się zanieczyszczeń do środowiska na powierzchni i do wód podziemnych, uszkodzenia urządzeń wodnych i melioracyjnych na obszarze prowadzonych prac, emisję hałasu, niekontrolowane ulatnianie się gazów. Wyniki pomiarów pokazują, że zawartości szkodliwych substancji w odpadach z otworu wiertniczego, tylko w pojedynczych przypadkach lub wcale nie przekraczają norm dla gruntów rolniczych. Próbki gleby z terenu wykorzystywanego przez wiertnię zawierały śladowe ilości stężeń metali ciężkich i substancji ropopochodnych, daleko niższe od dopuszczalnych poziomów. Średnia ilość płynów wiertniczych, wraz ze zwiercinami z drążonego otworu o głębokości około 3000 m wynosi blisko t. Płyny te, po wykorzystaniu w procesie wiercenia, poddawane są utylizacji przez wyspecjalizowane firmy lub - po zobojętnieniu w miejscu wiercenia - wywożone są na specjalne składowiska odpadów przemysłowych. Poziom hałasu na terenie wiertni dochodzi (w bezpośredniej bliskości niektórych urządzeń) do 93 db, na granicy jej obszaru spada do ok. 70dB (poniżej głośności drogi szybkiego ruchu), a w odległości 150 m od centrum wiertni nie przekracza 50 db (poziom hałasu emitowany przez urządzenia domowe). Obecność wiertni, choć tylko na pewien określony czas, wpływa jednak radykalnie na najbliższą okolicę. Na czas prowadzenia wiercenia w krajobrazie pojawia się charakterystyczna wieża, przypominająca maszt telekomunikacyjny. Zagrożenie zanieczyszczenia wód poziemnych wykorzystywanych jako wody pitne. System orurowania i cementowania otworu wiertniczego służy odizolowaniu i uszczelnieniu przewiercanych skał i pokładów innych złóż, bądź wód podziemnych. Stosuje się go od dziesięcioleci i na tym etapie robót niczym nie różnią się od metod stosowanych w wierceniach konwencjonalnych. Specjalne ujęcia wód głębinowych dla ludności sięgają co najwyżej kilkuset metrów (ok m gł. studnie z pokładów oligocenu w Basenie Warszawskim tzw. studnie wody oligoceńskiej). Od pokładów zawierających gaz łupkowy oddziela je sięgający do 2-3 km grubości przekładaniec warstw skalnych, z wieloma pokładami nieprzepuszczalnych skał. 8

9 Wpływ technologii wierceń na wody powierzchniowe. Problemem jest też zużycie wody do wiercenia i szczelinowania lub odbioru jej z przewiercanych pokładów. Firmy wiertnicze, chcąc redukować koszty wierceń i minimalizować zużycie wód powierzchniowych do celów technologicznych, skłaniają się do zastąpienia ich wodami podziemnymi, niezdatnymi do picia. Płyny wiertnicze stosowane do drążenia otworów pracowałyby w obiegu zamkniętym, podlegając tylko oczyszczaniu ze zwiercin skalnych i modyfikacji ich składu chemicznego, w zależności od potrzeb dla danego odcinka wiercenia. Po zakończeniu prac wiertniczych byłyby utylizowane przez wyspecjalizowane firmy, tak jak dzieje się na innych wierceniach. Opór społeczności lokalnych. Zgłaszane przez przeciwników eksploatacji gazu łupkowego zastrzeżenia trzeba dokładnie przeanalizować i na podstawie badań naukowych rzetelnie ocenić zagrożenia. Społeczeństwa lokalne powinny mieć wgląd do dokumentacji dotyczącej ochrony środowiska lub wnioskować o przeprowadzenie niezbędnych kontroli prac prowadzonych na ich terenie. Takie podejście administracji i firm zaangażowanych w pozyskanie gazu łupkowego, wpłynie na wzrost poczucia bezpieczeństwa i zaufania do prowadzonych robót wiertniczych. Jednocześnie zwiększy się odporność na sensacyjne, nie oparte na faktach doniesienia, dyskwalifikujące nową technologię wydobycia gazu. Wpływ zwiększenia zużycia gazu na klimat. Dużą wagę w aspekcie zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych do atmosfery przypisuje się zwiększeniu produkcji energii (elektrycznej i cieplnej) z gazu ziemnego, w tym z tzw. łupkowego (wzrost w energy mix energii pierwotnej z 13% w 2008 r. na 20% w 2030 r.), kosztem zmniejszenia zużycia węgla kamiennego i brunatnego (spadek w energy mix energii pierwotnej z 56% w 2008 r. do 28% w 2030 r.). Błękitne paliwo jawi się jako cudowna kopalina na czas transformacji do OZE. Faktem jest, że gaz ziemny posiada mnóstwo zalet: Wydajność energetyczna gazu jest prawie dwukrotnie wyższa niż węgla kamiennego. W Polsce pozwoli to na ograniczenie wydobycia węgla (choć nie na jego całkowitą eliminację z energy mix). Zmniejszenie emisji CO 2 (niższe opłaty za szkodliwą emisję), tlenków siarki, azotu, pyłów, pary wodnej w stosunku do spalania węgla; Zmniejszenie dewastacji środowiska naturalnego w stosunku do eksploatacji węgla brunatnego w sposób odkrywkowy oraz kamiennego metoda głębinową, generującą straty górnicze na powierzchni. Brak hałd urobku towarzyszącego eksploatacji węgla, etc. 9

10 Negatywne skutki przestawienia gospodarek na gaz. Przestawienie nawet częściowe energetyki na gaz ziemny (nie tylko tzw. łupkowy ) niesie ze sobą również zagrożenia dla gospodarek i środowiska, o których nie często się wspomina: a. POLITYCZNE: W przypadku braku własnych dostępnych złóż gazu ziemnego pojawia się uzależnienie od dostawców zewnętrznych, łatwe do wykorzystania do nacisków politycznych na całe państwa. Każda mroźna zima w naszej części Europy wywołuje ciarki zaniepokojenia o ciągłość dostaw gazu. b. EKONOMICZNE: szantaż cenowy dostawców wpływający na niższą konkurencyjność gospodarki odbiorcy gazu. Przykładem niech będą ceny gazu rosyjskiego dla państw Europy Środkowo-Wschodniej, rozpatrywane aktualnie przez międzynarodowy sąd arbitrażowy w Sztokholmie. c. EKOLOGICZNY: Sumaryczne straty metanu występujące od momentu jego wydobycia po spalenie przez użytkownika końcowego, zwiększające efekt cieplarniany. O ile dwa pierwsze aspekty (polityczny i ekonomiczny) nie wymagają rozwinięcia, gdyż w dostatecznym stopniu egzystują w świadomości polityków, od których to zależy ograniczanie ich wpływu na gospodarki państw i społeczeństwo Europy, to efekt strat metanu wymaga objaśnienia. Raport J. David Hughesa Lifecycle greenhouse gas emissions - from shale gas to coal (2011 r., Post Carbon Institute, Santa Rosa, California, USA zwraca uwagę, że nawet do 8% wydobywanego gazu łupkowego jest tracone i emitowane do atmosfery w trakcie całego procesu - od wydobycia przez składowanie, dystrybucję, aż po ostateczne wykorzystanie. W przypadku eksploatacji i wykorzystania tradycyjnego gazu ziemnego, do atmosfery uchodzi niemal tyle samo metanu. Metan, z którego w ponad 90% składa się gaz ziemny jest odpowiedzialny za generowanie efektu cieplarnianego w większym stopniu niż CO 2. W perspektywie 100 lat cząsteczka metanu ma 23 krotnie większy potencjał tworzenia efektu cieplarnianego niż cząsteczka CO 2. Czas życia cząsteczki metanu w atmosferze to 12 lat, czas życia cząsteczki CO 2 zaledwie 7 lat. Szacuje się, że ze względu na ogólną ilość gazów w atmosferze, CO 2 odpowiada za 9% do 26% efektu cieplarnianego, metan zaś wraz z tlenkami azotu i freony za ok 8%. Największą kontrybucję w efekcie cieplarnianym ma para wodna ok. 66%. W perspektywie 20 letniej, straty metanu przy eksploatacji gazu łupkowego powodują większy efekt cieplarniany niż przy eksploatacji węgla spalanego w nowoczesnych kotłach. W ujęciu 100 letnim następuje odwrócenie tych efektów na korzyść gazu. Autorzy raportu zwracają też uwagę na fakt, że w USA gaz ziemny (konwencjonalny i ze złóż nowych) jest w około 70% wykorzystywany do spalania w kotłowniach i palnikach oraz do 10

11 produkcji nawozów i tworzyw sztucznych, a nie wytwarzania energii elektrycznej. Istnieje więc potencjał do redukcji strat metanu poprzez wykorzystanie go w szczelnych instalacjach przemysłowych, minimalizując spalanie go w gospodarstwach domowych. Takie podejście można zastosować i w Europie, przyczyniając się do ograniczenia efektu cieplarnianego wywołanego stratami metanu, a jednocześnie wykorzystując pozostałe pozytywne aspekty wynikające z jego eksploatacji. Czy zmiana modelu energetycznego powstrzyma zmiany klimatyczne? Stałe podwyższanie się temperatury powietrza na Ziemi jest faktem. Wśród naukowców nie ma jednak pewności, czy ocieplenie nie jest elementem większego cyklu zmian klimatycznych w geologicznej historii naszej planety. Spór wokół tego na ile jest ono wywołane działalnością ludzką, a na ile wynika z czynników naturalnych np. zwiększonej emisji z wybuchów wulkanów lub aktywności słonecznej, pozostaje nierozstrzygnięty. Nad wiarygodnością amerykańskich opracowań wykorzystywanych przez obrońców klimatu (m.in. przez byłego wiceprezydenta USA Al a Gore a) cieniem położyło się ujawnienie motywacji ich twórców chęć uzyskania grantów badawczych na dalsze prace związane z efektem cieplarnianym. Emisja CO 2 i innych gazów odpowiedzialnych za efekt cieplarniany do atmosfery jest spowodowana zarówno przez czynniki naturalne, jak i antropogeniczne. Szacuje się, że sama działalność wulkaniczna może emitować od 5 do 40 razy więcej CO 2 niż ta wynikająca z aktywności ludzi (CO 2 pochodzi ze spalania paliw kopalnych i biomasy, ale też jest efektem wielu procesów przemysłowych oraz hodowli). Nasza planeta posiada też mechanizm samoregulujący fotosyntezę. Zjawisko to zachodzi zarówno na lądach, jak i w powierzchniowych warstwach oceanów i mórz. Rośliny wychwytują CO 2 z atmosfery przy okazji produkując tlen. Efekt ten pozwala mieć nadzieję, że nie dojdzie do globalnej zagłady wynikającej z nadmiernej emisji CO 2, a przynajmniej dbanie o szatę roślinną na lądach może się przyczynić do zmniejszenia efektu cieplarnianego. Dlatego w negocjacjach unijnych i światowych warto się zastanowić nad wprowadzeniem korekty do modelu określenia limitów emisji CO 2 z terytoriów poszczególnych państw. Pamiętając o zjawisku fotosyntezy, powinno się być może brać pod uwagę nie tylko emisję dwutlenku węgla z obszaru danego państwa, ale również ilość tego gazu pochłanianą na jego terytorium. Wielkie znaczenie ma wielkość i jakość szaty roślinnej, w tym stopień zalesienia. Współczynnik zalesienia dla Polski na rok 209 wynosi 30,6%i ma się stopniowo zwiększać. W Europie z dużych państw tylko kilka m.in. Niemcy (31,8 %),Hiszpania (36,1 %), Włochy (30,8 %) mają nieznacznie wyższy poziom zalesienia 7. 7 Główny Urząd Statystyczny Rocznik międzynarodowy

12 Ilości wychwyconego gazu mogą być precyzyjnie wyliczone dla każdego z państw Unii. Istnieją odpowiednie aplikacje do wyliczania areałów zasiewów, na podstawie których szacuje się wielkość kwot dofinansowania dla rolników. Analogicznie można dla całej UE przygotować informacje o terenach zielonych, a na podstawie ich charakterystyk wykonanych przez odpowiednie służby, określić ilość pochłanianego CO 2. Po zsumowaniu danych z obszaru całego kraju otrzymamy wielkość, o którą należy zmniejszyć emisje CO 2, podlegającą opodatkowaniu certyfikatami emisyjnymi. W ten sposób urealni się wpływ poszczególnych państw na efekt cieplarniany, promując te z nich, które nie tylko redukują złą emisję, ale i powiększają obszary zielone. Zły efekt współspalania biomasy z paliwami kopalnymi, prowadzący m.in. do zwiększenia zapotrzebowania na drewno został już zauważony. W oczekiwanej w Polsce ustawie o OZE tego rodzaju działania w celu uzyskania zielonych certyfikatów nie będą już wspierane. Współspalanie prowadzić mogło do rabunkowej gospodarki leśnej i negatywnie wpływało na dostępność i ceny drewna na rynku. W tym przypadku nakłady na pozyskanie zielonych certyfikatów zwiększają koszty produkcji energii elektrycznej nie eliminując efektu emisji CO2. Spalanie drewna wiąże się z generowaniem CO2, a nie jego pochłanianiem na drodze fotosyntezy. 12

13 DANE DO DYSKUSJI INSPIRACJE Udział energii ze źródeł odnawialnych w Polsce w roku 2010 Źródło: Raport Polskiej Izby Gospodarczej Energii Odnawialnej dane statystyczne rynku OZE 2010 (www.pigeo.org.pl) 13

14 Uśredniony mix produkcji energii elektrycznej w 2030 roku Źródło: Raport Mix energetyczny 2050 Analiza scenariusza dla Polski opracowanego dla Ministerstwa Gospodarki (2011 r.) Średnia globalna temperatura w latach od 1850 do 2007 Źródło: Wikipedia.org 14

Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu. Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego

Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu. Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego Wzrost zapotrzebowania na

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w Unii Europejskiej Zobowiązania ekologiczne UE Zobowiązania ekologiczne UE na rok 2020 redukcja emisji gazów

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

O co pytają mieszkańcy lokalnych społeczności. i jakie mają wątpliwości związane z wydobyciem gazu łupkowego.

O co pytają mieszkańcy lokalnych społeczności. i jakie mają wątpliwości związane z wydobyciem gazu łupkowego. O co pytają mieszkańcy lokalnych społeczności i jakie mają wątpliwości związane z wydobyciem gazu łupkowego. Czy szczelinowanie zanieczyszcza wody gruntowe? Warstwy wodonośne chronione są w ten sposób,

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1

Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1 2016 Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1 Elżbieta Niemierka Wydział Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej 2016-01-07 1. SPIS TREŚCI 2. Gaz cieplarniany - definicja...

Bardziej szczegółowo

System handlu emisjami a dywersyfikacja źródeł energii jako wyzwanie dla państw członkowskich Unii Europejskiej. Polski, Czech i Niemiec

System handlu emisjami a dywersyfikacja źródeł energii jako wyzwanie dla państw członkowskich Unii Europejskiej. Polski, Czech i Niemiec System handlu emisjami a dywersyfikacja źródeł energii jako wyzwanie dla państw członkowskich Unii Europejskiej. Porównanie strategii i doświadczeń Polski, Czech i Niemiec mgr Łukasz Nadolny Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A.

Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Wprowadzenie do zagadnień ochrony. klimatu i gospodarki niskoemisyjnej Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla miasta Józefowa Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Zmiany klimatu W ostatnich latach termin

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energetyka na podstawie strategii GK PGE

Inteligentna Energetyka na podstawie strategii GK PGE 1 Inteligentna Energetyka na podstawie strategii GK PGE Nowoczesna energetyka konwencjonalna Elastyczność i efektywność Nowe technologie i modele biznesowe Redefinicja misji GK PGE konieczne zmiany Nowa

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLI-67/2010

Uchwała Nr XLI-67/2010 Uchwała Nr XLI-67/2010 Rady Miejskiej w Wołominie z dnia 11 października 2010 roku w sprawie: wyrażenia woli przystąpienia Gminy Wołomin do realizacji projektu inwestycyjnego pn. EKO Wołomin energia słoneczna,

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Elektrownie Geotermalne

Elektrownie Geotermalne Elektrownie Geotermalne Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Polityka energetyczna Polski do 2030 roku IV MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA MIASTO 2010 EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA W MIASTACH Joanna Strzelec- Łobodzińska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki Struktura

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

CEM. Polacy o zmianach klimatu. Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej. Prezentacja głównych wyników badań. Październik 2013

CEM. Polacy o zmianach klimatu. Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej. Prezentacja głównych wyników badań. Październik 2013 CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Polacy o zmianach klimatu Prezentacja głównych wyników badań Październik 2013 POSTRZEGANIE WAGI PROBLEMU ZMIAN KLIMATU Bardzo poważnym Jak poważnym problemem

Bardziej szczegółowo

Przyszłość energetyki słonecznej na tle wyzwań energetycznych Polski. Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki

Przyszłość energetyki słonecznej na tle wyzwań energetycznych Polski. Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki Przyszłość energetyki słonecznej na tle wyzwań energetycznych Polski Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki Polski system energetyczny na rozdrożu 40% mocy w elektrowniach ma więcej niż 40 lat - konieczność

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

Komitet Górnictwa Polskiej Akademii Nauk Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie 11 czerwca 2012 r. otwarta debata pt.:

Komitet Górnictwa Polskiej Akademii Nauk Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie 11 czerwca 2012 r. otwarta debata pt.: Komitet Górnictwa Polskiej Akademii Nauk Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie 11 czerwca 2012 r. otwarta debata pt.: Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Wpływ polityki Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia.. 2012 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia.. 2012 r. Projekt z dnia 18 kwietnia 2012 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia.. 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie prowadzenia monitoringu obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych 2)

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej Patrząc na szybko rozwijającą się gospodarkę, ciągle rosnące zapotrzebowanie na energię

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Paweł Bućko Konferencja Rynek Gazu 2015, Nałęczów, 22-24 czerwca 2015 r. Plan prezentacji KATEDRA ELEKTROENERGETYKI Stan

Bardziej szczegółowo

Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli

Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli Klaster RAZEM CIEPLEJ Spotkanie przedstawicieli 3 4 luty 2011 GIERŁOŻ prof.nzw.dr hab.inż. Krzysztof Wojdyga 1 PROJEKT Innowacyjne rozwiązania w celu ograniczenia emisji CO 2 do atmosfery przez wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE PARYSKIE WS. KLIMATU SZANSE ROZWOJOWE DLA SPOŁECZNOŚCI LOKALNYCH I SAMORZĄDÓW

POROZUMIENIE PARYSKIE WS. KLIMATU SZANSE ROZWOJOWE DLA SPOŁECZNOŚCI LOKALNYCH I SAMORZĄDÓW Konferencja współpraca państwa, jednostek samorządu terytorialnego i przedsiębiorców przy realizacji nowych projektów górniczych i energetycznych Sejm, 28 listopada, 2016 POROZUMIENIE PARYSKIE WS. KLIMATU

Bardziej szczegółowo

VIII FORUM ENERGETYCZNE

VIII FORUM ENERGETYCZNE VIII Forum Energetyczne 1 VIII FORUM ENERGETYCZNE Sopot, 16 18 Grudnia 2013 r. Europa znalazła się w sytuacji paradoksu energetycznego. Spowolnienie gospodarcze, wzrost efektywności energetycznej i udziału

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Maciej Dzikuć Celem artykułu jest przedstawienie postrzegania bezpieczeństwa energetycznego przez mieszkańców województwa lubuskiego. Wskazano

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia środowiskowe na terenach górniczych

Zagrożenia środowiskowe na terenach górniczych Zagrożenia środowiskowe na terenach górniczych dr inż. Henryk KLETA WYDZIAŁ GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ Katedra Geomechaniki, Budownictwa Podziemnego i Zarządzania Ochroną Powierzchni Analiza

Bardziej szczegółowo

Ambitnie ale realnie. Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce. Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej

Ambitnie ale realnie. Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce. Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej Ambitnie ale realnie Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej Polska stoi przed ważnym wyborem optymalnego miksu energetycznego kraju w kontekście potrzeb ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie węgla kamiennego. Warszawa, 18 grudnia 2013

Wykorzystanie węgla kamiennego. Warszawa, 18 grudnia 2013 Wykorzystanie węgla kamiennego Warszawa, 18 grudnia 2013 2 Zasoby kopalin energetycznych na świecie (stan na koniec 2012 r.) Ameryka Płn. 245/34/382 b. ZSRR 190/16/1895 Europa 90/3/150 Bliski Wschód 1/109/2842

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Uwolnij energię z odpadów!

Uwolnij energię z odpadów! Uwolnij energię z odpadów! Energia-z-Odpadów: Co na wejściu? Co na wyjściu? Energia-z-Odpadów a legislacja europejska 26.11.2009 POLEKO, Poznań dr inŝ. Artur Salamon, ESWET 1 O nas: ESWET (European Suppliers

Bardziej szczegółowo

Energetyka przemysłowa.

Energetyka przemysłowa. Energetyka przemysłowa. Realna alternatywa dla energetyki systemowej? KONWERSATORIUM Henryk Kaliś Gliwice 22 luty 2011 r podatek od energii KOSZTY POLITYKI ENERGETYCZNEJ POLSKA I NIEMCY. wsparcie kogeneracji

Bardziej szczegółowo

Interpelacja (nr 25891) do ministra gospodarki w sprawie konieczności zwiększenia udziału innych od biomasy odnawialnych źródeł energii w całkowitym

Interpelacja (nr 25891) do ministra gospodarki w sprawie konieczności zwiększenia udziału innych od biomasy odnawialnych źródeł energii w całkowitym Interpelacja (nr 25891) do ministra gospodarki w sprawie konieczności zwiększenia udziału innych od biomasy odnawialnych źródeł energii w całkowitym zużyciu energii Szanowny Panie Premierze! Przepisy prawa

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie biomasy stałej w Europie

Wykorzystanie biomasy stałej w Europie Wykorzystanie biomasy stałej w Europie Rafał Pudełko POLSKIE Wykorzystanie biomasy stałej w Europie PLAN PREZENTACJI: Aktualne dane statystyczne Pierwsze pomysły dot. energetycznego wykorzystania biomasy

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE

Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE dr inŝ. Krystian Kurowski Laboratorium Badawcze Kolektorów Słonecznych przy Instytucie Paliw i Energii Odnawialnej 1 zakłada zwiększenie

Bardziej szczegółowo

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA

MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA MODERNIZACJA SYSTEMU WENTYLACJI I KLIMATYZACJI W BUDYNKU ISTNIEJĄCYM Z WYKORZYSTANIEM GRUNTOWEGO WYMIENNIKA CIEPŁA WSTĘP Rośnie nasza świadomość ekologiczna, coraz bardziej jesteśmy przekonani, że zrównoważony

Bardziej szczegółowo

Czy w stosunkach polsko-niemieckich w obszarze polityki energetycznej jest miejsce na zaufanie?

Czy w stosunkach polsko-niemieckich w obszarze polityki energetycznej jest miejsce na zaufanie? KOMENTARZ IPE nr 1/2016 8.07.2016 r. Czy w stosunkach polsko-niemieckich w obszarze polityki energetycznej jest miejsce na zaufanie? dr Mariusz Ruszel 1 Dyskusja o współpracy w sektorze energetycznym pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r.

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r. Polityka energetyczna Polski do 2050 roku Warszawa, sierpień 2014 r. 2 Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko Strategia BEiŚ: została przyjęta przez Radę Ministrów 15 kwietnia 2014 r. (rozpoczęcie prac

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

ALTERNATYWNE ŹRÓDŁA I OSZCZĘDZANIE ENERGII

ALTERNATYWNE ŹRÓDŁA I OSZCZĘDZANIE ENERGII ALTERNATYWNE ŹRÓDŁA I OSZCZĘDZANIE ENERGII Główne źródła energii w Polsce W Polsce głównym źródłem energii są paliwa kopalne: - węgiel kamienny, - węgiel brunatny - ropa naftowa, - gaz ziemny. Należą one

Bardziej szczegółowo

Projekt założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe gminy miejskiej Mielec Piotr Stańczuk

Projekt założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe gminy miejskiej Mielec Piotr Stańczuk Projekt założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe gminy miejskiej Mielec Piotr Stańczuk Małopolska Agencja Energii i Środowiska sp. z o.o. ul. Łukasiewicza 1, 31 429 Kraków

Bardziej szczegółowo

ZOBOWIĄZANIA POLSKI DOTYCZĄCE OCHRONY KLIMATU. Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki

ZOBOWIĄZANIA POLSKI DOTYCZĄCE OCHRONY KLIMATU. Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki ZOBOWIĄZANIA POLSKI DOTYCZĄCE OCHRONY KLIMATU Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki UE a Protokół z Kioto 1992 Podpisanie Konwencji ONZ ds. zmian klimatu 1997 Protokół do Konwencji podpisany na COP IV w Kioto

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

3. Rezerwy i zasoby kopalnych surowców energetycznych

3. Rezerwy i zasoby kopalnych surowców energetycznych 3. Rezerwy i zasoby kopalnych surowców energetycznych Soliński J.: Światowe rezerwy surowców energetycznych na podstawie przeglądu przedstawionego podczas 18. Kongresu Energetycznego. Energetyka, nr 2,

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA Zagadnienia, problemy, wskazania Opracował: mgr inż. Jerzy Piszczek Katowice, grudzień 2009r. I. WPROWADZENIE Praktyczna realizacja zasad zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego

Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego Środowiskowe aspekty wydobycia gazu łupkowego Małgorzata Woźnicka - Gaz łupkowy w Polsce i na Lubelszczyźnie Gaz łupkowy (shale gas) Gaz ziemny o genezie termogenicznej Niekonwencjonalne złoża gazu ziemnego

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Biogazownie rolnicze szansa dla gmin

Biogazownie rolnicze szansa dla gmin Biogazownie rolnicze szansa dla gmin dr hab. inż. Jacek Dach Instytut Inżynierii Rolniczej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Konferencja Porozumienie Burmistrzów inicjatywa Komisji Europejskiej w świetle

Bardziej szczegółowo

Energia chińskiego smoka. Próba zdefiniowania chińskiej polityki energetycznej. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW

Energia chińskiego smoka. Próba zdefiniowania chińskiej polityki energetycznej. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW Energia chińskiego smoka. Próba zdefiniowania chińskiej polityki energetycznej. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW Definiowanie polityki Polityka (z gr. poly mnogość, różnorodność; gr. polis państwo-miasto;

Bardziej szczegółowo

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010 Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce Sosnowiec, 20 Października 2010 Janusz Starościk - KOMFORT CONSULTING 20/10/2010 Internal reserves all rigs even in the event of industrial

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

ZIELONA ENERGIA W POLSCE

ZIELONA ENERGIA W POLSCE ZIELONA ENERGIA W POLSCE Współczesny świat wymaga zmiany struktury wykorzystywanych źródeł energii pierwotnej. Wzrost popytu na surowce energetyczne, przy jednoczesnej rosnącej niestabilności warunków

Bardziej szczegółowo

Prawne aspekty przygotowania i realizacji w Polsce projektów demonstracyjnych typu CCS (car bon capture and storage) w kontekście składowania CO2.

Prawne aspekty przygotowania i realizacji w Polsce projektów demonstracyjnych typu CCS (car bon capture and storage) w kontekście składowania CO2. prof. nadzw. dr hab. Maciej Rudnicki kierownik katedry Prawa Zarządzania Środowiskiem Wydział Prawa KUL w Lublinie Prawne aspekty przygotowania i realizacji w Polsce projektów demonstracyjnych typu CCS

Bardziej szczegółowo

REC Waldemar Szulc. Rynek ciepła - wyzwania dla generacji. Wiceprezes Zarządu ds. Operacyjnych PGE GiEK S.A.

REC Waldemar Szulc. Rynek ciepła - wyzwania dla generacji. Wiceprezes Zarządu ds. Operacyjnych PGE GiEK S.A. REC 2012 Rynek ciepła - wyzwania dla generacji Waldemar Szulc Wiceprezes Zarządu ds. Operacyjnych PGE GiEK S.A. PGE GiEK S.A. PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna Spółka Akcyjna Jest największym wytwórcą

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 DLACZEGO POTRZEBNA JEST DYSKUSJA? wyczerpywanie się stosowanych dotychczas źródeł energii problem ekologiczny (efekt cieplarniany)

Bardziej szczegółowo

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław Produkcja energii przez Fortum: 40% źródła odnawialne, 84% wolne od CO 2 Produkcja energii Produkcja ciepła Hydro power 37% Biomass fuels 25%

Bardziej szczegółowo

Program polskiej energetyki jądrowej. Tomasz Nowacki Zastępca Dyrektora Departament Energii Jądrowej Ministerstwo Gospodarki

Program polskiej energetyki jądrowej. Tomasz Nowacki Zastępca Dyrektora Departament Energii Jądrowej Ministerstwo Gospodarki Program polskiej energetyki jądrowej Tomasz Nowacki Zastępca Dyrektora Departament Energii Jądrowej Ministerstwo Gospodarki Program polskiej energetyki jądrowej PLAN PREZENTACJI 1. Polski program energetyki

Bardziej szczegółowo

POLSKA ENERGETYKA STAN NA 2015 r. i CO DALEJ?

POLSKA ENERGETYKA STAN NA 2015 r. i CO DALEJ? POLSKA ENERGETYKA STAN NA 2015 r. i CO DALEJ? dr Zbigniew Mirkowski Katowice, 29.09.15 Zużycie energii pierwotnej - świat 98 bln $ [10 15 Btu] 49 bln $ 13 bln $ 27 bln $ 7,02 mld 6,12 mld 4,45 mld 5,30

Bardziej szczegółowo

PRZYWIDZKA WYSPA ENERGETYCZNA

PRZYWIDZKA WYSPA ENERGETYCZNA PRZYWIDZKA WYSPA ENERGETYCZNA Przyszłość jakiej chcemy ENERGETYCZNA WIZJA PRZYSZŁOŚCI TERENÓW MNIEJ ZURBANIZOWANYCH Gmina stanowi obszar terytorialny gdzie praktycznie realizowany jest proces inwestycyjny

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie technologii Gas to Liquids

Zastosowanie technologii Gas to Liquids Spis treści 1. WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ... 4 2. WSTĘP... 5 3. BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE CHARAKTERYSTYKA... 9 3.1. Pojęcie bezpieczeństwa energetycznego... 9 3.2. Wskaźniki bezpieczeństwa energetycznego...

Bardziej szczegółowo

Przedstawiciel branży OZE. Podstawy prawne OZE

Przedstawiciel branży OZE. Podstawy prawne OZE Przedstawiciel branży OZE Podstawy prawne OZE Co to jest energia odnawialna? odnawialne źródło energii - źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania słonecznego, geotermalną,

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII. I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej. Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ. Warszawa, 27 października 2009

EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII. I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej. Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ. Warszawa, 27 października 2009 EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej Warszawa, 27 października 2009 Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ Czarna skrzynka Energetyka Energia pierwotna Dobro ogólnoludzkie?

Bardziej szczegółowo

Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową

Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową Prezentacja Ernst & Young oraz Tundra Advisory Wstęp Zapomnijmy na chwile o efekcie ekologicznym,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Wprowadzenie i prezentacja wyników do dalszej dyskusji Grzegorz Wiśniewski Instytut Energetyki Odnawialnej (EC BREC

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla badań i rozwoju na rzecz innowacyjnej energetyki. Gerard Lipiński

Wsparcie dla badań i rozwoju na rzecz innowacyjnej energetyki. Gerard Lipiński Wsparcie dla badań i rozwoju na rzecz innowacyjnej energetyki Gerard Lipiński WCZEŚNIEJ 2010-2015 realizacja strategicznego programu badań naukowych i prac rozwojowych Zaawansowane technologie pozyskiwania

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Produkcja energii elektrycznej Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Znaczenie energii elektrycznej Umożliwia korzystanie z urządzeń gospodarstwa domowego Warunkuje rozwój rolnictwa, przemysłu i usług

Bardziej szczegółowo

Badania środowiskowe w procesie poszukiwania i rozpoznawania gazu z formacji łupkowych

Badania środowiskowe w procesie poszukiwania i rozpoznawania gazu z formacji łupkowych Badania środowiskowe w procesie poszukiwania i rozpoznawania gazu z formacji łupkowych dr Małgorzata Woźnicka - 29.10.2013 r., Warszawa Poszukiwanie i rozpoznawanie gazu z łupków - etapy realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Oferta Kompanii Węglowej S.A. dla sektora ciepłownictwa

Oferta Kompanii Węglowej S.A. dla sektora ciepłownictwa Biuro Marketingu i Analiz Kompania Węglowa S.A. Oferta Kompanii Węglowej S.A. dla sektora ciepłownictwa Rynek Ciepła Systemowego IV Puławy, 10-12 luty 2015 r. 1 Schemat przedstawiający zmiany restrukturyzacyjne

Bardziej szczegółowo

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Promocja regionalnych inicjatyw bioenergetycznych PromoBio Możliwości wykorzystania biomasy w świetle

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-12 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna najlepszym narzędziem do budowy bezpieczeństwa energetycznego Polski

Efektywność energetyczna najlepszym narzędziem do budowy bezpieczeństwa energetycznego Polski Efektywność energetyczna najlepszym narzędziem do budowy bezpieczeństwa energetycznego Polski Wojciech Stępniewski WWF Klimat i Energia Warszawa, Listopad 2009 Jak ograniczać emisję CO 2 do atmosfery Efektywność

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Kielce, dn. 7 marca 2014 r. 2 Wzywania stojące przed polską energetyką

Bardziej szczegółowo

Monitoring jako podstawowe narzędzie. eksploatacji gazu z łupków

Monitoring jako podstawowe narzędzie. eksploatacji gazu z łupków Monitoring jako podstawowe narzędzie w analizie presji procesu eksploatacji gazu z łupków na środowisko naturalne Małgorzata Woźnicka Monika Konieczyńska - XXVII Forum Energia Efekt Środowisko Analiza

Bardziej szczegółowo

Daniel BORSUCKI DYREKTOR Zespołu Zarządzania Mediami KHW S.A. Katowice

Daniel BORSUCKI DYREKTOR Zespołu Zarządzania Mediami KHW S.A. Katowice NFOŚiGW Forum XLII Energia - Efekt Środowisko Nowe technologie pozyskania oraz zagospodarowania węgla kamiennego i metanu gwarantem bezpieczeństwa energetycznego UE i sporego efektu ekologicznego Daniel

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO ZAGADNIEŃ OCHRONY KLIMATU I GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ

WPROWADZENIE DO ZAGADNIEŃ OCHRONY KLIMATU I GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ WPROWADZENIE DO ZAGADNIEŃ OCHRONY KLIMATU I GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ Bytom, 23 grudnia 2014 r. Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej (2011 rok) cel główny rozwój gospodarki niskoemisyjnej

Bardziej szczegółowo

Polityka innowacyjna Województwa Mazowieckiego

Polityka innowacyjna Województwa Mazowieckiego Polityka innowacyjna Województwa Mazowieckiego Konferencja Innowacje w przemyśle a zmiany klimatu Warszawa, dn. 28 maja 2009 r. 1 Warszawa, dn.28 maja 2009 r. Plan prezentacji: Regionalna Strategia Innowacji

Bardziej szczegółowo

Światowa polityka klimatyczna

Światowa polityka klimatyczna Światowa polityka klimatyczna (emisja tlenku azotu w zależności od regionu) Wykonali : Magdalena Kulczyk oraz Piotr Wrzeszcz Efekt cieplarniany jako dobro publiczne Zasadaniewykluczalności -jeśli dobro

Bardziej szczegółowo

Niska emisja sprawa wysokiej wagi

Niska emisja sprawa wysokiej wagi M I S EMISJA A Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. Niska emisja sprawa wysokiej wagi Niska emisja emisja zanieczyszczeń do powietrza kominami o wysokości do 40 m, co prowadzi do

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1 More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014 1 Autobusy napędzane biometanem i eco-driving dr inż. Wojciech Gis, ITS mgr Mikołaj Krupiński, ITS Jonas Forsberg, Biogas Öst dr inż. Jerzy Waśkiewicz, ITS dr inż.

Bardziej szczegółowo

Jako stoimy energetycznie? Leżymy...

Jako stoimy energetycznie? Leżymy... Jako stoimy energetycznie? Leżymy... Autor: Szymon Kuczyński - Instytut Technologii Elektronowej, Kraków ( Energia Gigawat - marzec 2010) Energia elektryczna produkowana w Polsce oparta jest niemal wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna jako temat ważny politycznie (cz.1)

Efektywność energetyczna jako temat ważny politycznie (cz.1) Efektywność energetyczna jako temat ważny politycznie (cz.1) Przygotowała: Ilona Jędrasik Sekretariat Koalicji Klimatycznej Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki Efektywność energetyczna w Polsce W

Bardziej szczegółowo

Konferencja pn. 11 września 2012 roku

Konferencja pn. 11 września 2012 roku Konferencja pn. 11 września 2012 roku Zadanie realizowane w ramach projektu: Człowiek energia środowisko. Zrównoważona przyszłość Mazowsza, Kujaw i Ziemi Łódzkiej współfinansowane ze środków Narodowego

Bardziej szczegółowo

Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej

Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Marcin Lewenstein Dyrektor Biura Planowania Strategicznego PGNiG SA 18 listopada 2010 r. Warszawa Rynek gazu w Europie wnioski dla Polski Prognozy

Bardziej szczegółowo

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo