POLITECHNIKA WARSZAWSKA INSTYTUT BUDOWNICTWA w Płocku KOŁO NAUKOWE INŻYNIERII ŚRODOWISKA ZAKŁAD INŻYNIERII SANITARNEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POLITECHNIKA WARSZAWSKA INSTYTUT BUDOWNICTWA w Płocku KOŁO NAUKOWE INŻYNIERII ŚRODOWISKA ZAKŁAD INŻYNIERII SANITARNEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA"

Transkrypt

1

2 POLITECHNIKA WARSZAWSKA INSTYTUT BUDOWNICTWA w Płocku KOŁO NAUKOWE INŻYNIERII ŚRODOWISKA ZAKŁAD INŻYNIERII SANITARNEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA XXVIII MIĘDZYNARODOWE SYMPOZJUM im. BOLESŁAWA KRZYSZTOFIKA AQUA 2008 PROBLEMY INŻYNIERII ŚRODOWISKA pełny materiał tekstowy i graficzny 12 i 13 czerwca PŁOCK 2008

3 SFINANSOWANO ZE ŚRODKÓW KOMISJI DYDAKTYCZNEJ SAMORZĄDU STUDENTÓW POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ ISBN Opracowanie komputerowe referatów: Wojciechowski Michał, Radomski Michał, Koper Tomasz, Damian Jóźwiak, Gębka Danuta, Podwójci Paweł Druk i oprawa: P.P.H DRUKARNIA Sp. z o.o. Sierpc

4 doc. dr Bolesław Krzysztofik ( ) Bolesław Krzysztofik urodził się w 1924 r. w Dąbrowie Białostockiej. Gimnazjum ukończył w Różanymstoku. W czasie II wojny światowej, jako żołnierz Armii Krajowej, działał w służbie konspiracyjnej pod pseudonimem Kamień w Placówce Różanystok-Dąbrowa Białostocka, Obwodu Sokółka (Okręg Białystok). W 1952 r. Bolesław Krzysztofik ukończył studia na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Warszawskiego. Doktorat nauk technicznych uzyskał w 1965 r. na Wydziale Inżynierii Sanitarnej i Wodnej Politechniki Warszawskiej. Od roku 1971 życie swoje ofiarował pracy naukowo-dydaktycznej i organizacyjnej na Politechnice Warszawskiej Filii w Płocku, w której dzięki Jego inicjatywie powstał Kierunek Inżynierii Środowiska o specjalności Urządzenia Sanitarne. W latach pełnił funkcję Kierownika Zakładu Inżynierii Sanitarnej i Ochrony Środowiska. Założył w Zakładzie Inżynierii Sanitarnej i Ochrony Środowiska pracownie: Wodociągów i Kanalizacji, Oczyszczania Wody i Ścieków, Ogrzewnictwa, Wentylacji i Klimatyzacji, Bioinżynierii, Chemii i Ochrony Środowiska. W 1976 r. doc. B. Krzysztofik był założycielem i przez 19 lat Opiekunem Naukowym studenckiego Koła Naukowego Inżynierii Sanitarnej (obecna nazwa: Koło Naukowe Inżynierii Środowiska). Koło od 1979 r., dla studentów i pracowników naukowych polskich i zagranicznych uczelni, organizowało rokrocznie sympozja naukowe pod hasłem AQUA nt.: Problemy Ochrony i Kształtowania Środowiska Człowieka, obecnie Problemy Inżynierii Środowiska. Równocześnie, Doc. Bolesław Krzysztofik, był wieloletnim pracownikiem Akademii Medycznej w Warszawie, gdzie założył studenckie Koło Naukowe Higieny i Profilaktyki i był jego Opiekunem Naukowym. Dorobek naukowy Docenta obejmuje opracowanie 6 skryptów, wydanie ponad 300 publikacji naukowych w czasopismach polskich i zagranicznych, 50 opracowań dla przemysłu, 32 prac projektowokonstrukcyjnych. Był twórcą wynalazku Obrotowe złoże biologiczne, opatentowanego w 1997 r. Promował wiele prac doktorskich, magisterskich i inżynierskich na naszej Uczelni i Akademii Medycznej w Warszawie. Tematyka prac obejmowała zagadnienia oczyszczania i uzdatniania wody, oczyszczania ścieków, unieszkodliwiania i utylizacji odpadów, oczyszczania powietrza, ogrzewnictwa i wentylacji. Większość z nich związana była z regionem płockim. Wiele prac było nagrodzonych przez Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki, Prezydenta Miasta Płocka, Naczelną Organizację Techniczną w Płocku. Za swoją działalność naukowodydaktyczną otrzymał w latach liczne odznaczenia, nagrody i wyróżnienia. m. in.: Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Medal Komisji Edukacji Narodowej, Złota Odznaka Honorowa nadana przez Polskie Towarzystwo Higieniczne, Nagroda Indywidualna II stopnia Rektora Politechniki Warszawskiej, Nagroda Jubileuszowa za 45 lat pracy nadana przez Prorektora Politechniki Warszawskiej w Płocku i wiele innych. Docent Bolesław Krzysztofik zmarł 10 września 1999 r. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Wólka Węglowa w Warszawie. Był Wspaniałym Wychowawcą i Pedagogiem, cieszył się szacunkiem wśród pracowników i studentów, zawsze życzliwym dla wszystkich Przyjacielem. Dr Maria Krzechowska

5 KOMITET NAUKOWY Prof. nzw. dr hab. inż. Wojciech Feluch Kierownik Zakładu Inżynierii Sanitarnej i Ochrony Środowiska Prof. nzw. dr hab. inż. Sławczo Denczew Zakład Inżynierii Sanitarnej i Ochrony Środowiska Prof. nzw. dr hab. Alina Kusińska Zakład Inżynierii Sanitarnej i Ochrony Środowiska Dr Maria Krzechowska Zakład Inżynierii Sanitarnej i Ochrony Środowiska Dr inż. Paweł Podwójci Zakład Inżynierii Sanitarnej i Ochrony Środowiska

6 ORGANIZATORZY KOŁO NAUKOWE INŻYNIERII ŚRODOWISKA Przewodniczący: MICHAŁ RADOMSKI Wiceprzewodniczący: DAMIAN JÓŹWIAK Sekretarz: MICHAŁ WOJCIECHOWSKI Opiekun Naukowy: dr inż. PAWEŁ PODWÓJCI PRACOWNICY ZAKŁADU INŻYNIERII SANITARNEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA prof. nzw. dr hab. inż. Wojciech Feluch Kierownik Zakładu prof. nzw. dr hab. inż. Sławczo Denczew prof. nzw. dr hab. inż. Mikołaj Sikorski prof. nzw. dr hab. Alina Kusińska dr Maria Krzechowska dr inż. Hanna Bauman-Kaszubska dr inż. Maria Mikołajczyk dr inż. Marek Orłowski dr inż. Paweł Podwójci mgr inż. Małgorzata Dalewska mgr inż. Anna Trzaskoś inż. Jadwiga Sarzalska technik Elżbieta Budzińska st. technik Marek Grzelak st. technik Marek Pietrzak

7 CZŁONKOWIE ZWYCZAJNI Studenckiego KOŁA NAUKOWEGO INŻYNIERII ŚRODOWISKA Michał Art Marta Banasiak mgr Magdalena Baranowska Agnieszka Brzeska Joanna Brzóska Julita Ciastek inż. Paulina Chojnacka Sylwia Chojnacka inż. Marcin Cikorski Sebastian Czarnecki Olga Dawidzióg Przemysław Derengowski Justyna Gajus Paweł Grzybowski Dawid Hajduk Hubert Jóźwiak inż. Piotr Karczewski Tomasz Koper Błażej Kostrzewa Paulina Kowalik Mateusz Krasny Anna Król Hubert Latarski Łukasz Malesa Paweł Malinowski Monika Mamcarz Robert Matusiak Bartosz Nowicki Tomasz Organiszczak Olgierd Rudowski Sylwia Runkwitz Danuta Sobczyńska Magda Soćko Justyna Sukiennik Anna Szczygielska inż. Łukasz Ulicki Dariusz Umiński Marceli Watkowski Wojciech Weresa Rafał Wojciechowski Wioleta Wójtewicz

8 Od Komitetu Organizacyjnego W tym roku, w dniach 12 i 13 czerwca, odbywa się już po raz dwudziesty ósmy Sympozjum AQUA 2008, poświęcone Problemom Inżynierii Środowiska. Organizatorami Sympozjum są: studenckie Koło Naukowe Inżynierii Środowiska i Zakład Inżynierii Sanitarnej i Ochrony Środowiska na Wydziale Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii w Płocku Politechniki Warszawskiej. Intencją organizatorów jest umożliwienie studentom i pracownikom naukowym uczelni zaprezentowanie własnego dorobku badawczego, uzyskanego w roku akademickim 2007/2008. Tematyka, nadesłanych prac na AQUA 2008, obejmuje następujące zagadnienia: WODA ŚCIEKI I OSADY ŚCIEKOWE ODPADY GLEBA POWIETRZE I INNE Stało się już tradycją, że w czasie odbywającego się Sympozjum możemy uczestnikom udostępnić opublikowane materiały konferencyjne. Przekazywana do rąk Państwa publikacja jest zbiorem nadesłanych opracowań autorskich studentów i pracowników naukowych z następujących Uczelni: Politechniki Częstochowskiej, Politechniki Lubelskiej, Politechniki Radomskiej, Politechniki Warszawskiej, Politechniki Wrocławskiej, Politechniki Koszalińskiej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, Witebsk State Technological University, oraz: Polskiego Towarzystwa Higienicznego Oddziału w Warszawie, Instytutu Immunologicznego i Terapii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu, King Hussein Medical Center w Jordanii, a także pracowników naukowych i studentów Instytutu Chemii oraz Instytutu Budownictwa Politechniki Warszawskiej w Płocku. Składamy serdeczne podziękowania P.T. Autorom nadesłanych prac. Życzymy owocnych obrad

9 SPIS TREŚCI WYKŁAD INAUGURACYJNY ALINA KUSIŃSKA, LIDIA OKTABA: Przemysł i komunikacja a stan środowiska glebowego w aglomeracji warszawskiej WODA PAWEŁ DĄBEK, ROBERT ŚNIEŻYŃSKI: Badania terenowe transportu rumowiska wleczonego w kaskadzie rzeki Soły PIOTR BUDZYNOWSKI, KRZYSZTOF CHMIELOWSKI, RUŁKA ZUZANNA, ELWIRA GORZELAŃSKA: Dynamikawybranych wskaźników hydrologicznych oraz fizyko-chemicznych parametrów jakości wody potoku leśnickiego KATARZYNA JAKUBIEC: Modelowanie przepływu wody w rejonie granicznych meandrów Odry TOMASZ CHOLEWA, JAKUB KLECH, GRZEGORZ ŁAGÓD: Jednostkowe zużycie wody w budynku wieorodzinnym ILONA ZBEROWSKA, PAULINA CHOJNACKA, GRZEGORZ SEREJKO, PAWEŁ PODWÓJCI: Analiza czynników mających wpływ na wartość jednostkowego zużycia wody w budownictwie wielorodzinnym KAJA KOPCZYŃSKA, ŁUKASZ CZYLEKO, MILENA GRZEGORCZUK: Właściwości kwasów fulwowych ŚCIEKI I OSADY ŚCIEKOWE KATARZYNA JAROMIN, TOMASZ BORKOWSKI, GRZEGORZ ŁAGÓD: Analiza metod udrażniania nieprzełazowych przewodów kanalizacyjnych MAGDALENA GRZEBINOGA, ANNA PAŹDZIO, KAROL PLESIŃSKI, GRZEGORZ STACHURA: Oczyszczalnie hydrofitowe proekologiczne rozwiązania z zakresu gospodarki ściekowej terenów wiejskich MAŁGORZATA KRAWCZYŃSKA, JUSTYNA KLEIN, JOANNA BIAZIK: Ocena ekotoksykologiczna odpadów poflotacyjnych JUSTYNA WIKŁO, ANNA KOWALIK, WIKTOR KLUZIŃSKI: Zastosowanie procesu odwróconej osmozy do usuwania chromu ze ścieków garbarskich JAKUB RAJEWSKI, ANNA KOWALIK, WIKTOR KLUZIŃSKi: Usuwanie białek ze ścieków garbarskich w pilotowej instalacji ultrafiltracji membranowej WIESŁAW KOŹLAK, MARTA MORAWSKA, MAŁGORZATA GOŁĘBIEWSKA, URSZULA LEWANDOWSKA: Aktualny stan wiedzy o strukturze i własciwościach roztworów szkieł wodnych sodowych WIESŁAW KOŹLAK, URSZULA LEWANDOWSKA: Zastosowanie krajowych szkieł wodnych sodowych do usuwania toksycznych soli ołowiu z mediów WIESŁAW KOŹLAK, MAŁGORZATA GOŁĘBIEWSKA, MARTA MORAWSKA: Badania układów szkła wodne sodowe sole cynku dla oceny możliwości zastosowania krzemianów do usuwania jonów zn 2+ z mediów ODPADY PIOTR POPŁAWSKI, TATIANA JARECKA: Wykorzystanie odpadów tworzyw sztucznych w energetyce i przemysle chemicznym EWA SIEDLECKA: Możliwości zagospodarowania odpadowego cynku z utylizacji odpadowego elektrolitu akumulatorowego ANETA RUTKOWSKA, PAWEŁ PODWÓJCI: system głębokiej segregacji jako sposób na problem odpadów komunalnych BROVKO SERGEY, MATVEEV ANDREY, PYATOV VLADISLAV, GOLUBEV ALEXE: Experience of light industry s wastes processing on a screw extruder GLEBA MONIKA RYKACZEWSKA, LIDIA OKTABA, ALINA KUSIŃSKA: Ocena akumulacji miedzi w glebach Pruszkowa

10 SPIS TREŚCI 21. AGNIESZKA GUZDEK: Ocena zawartości ołowiu w glebach rejonu silnie zanieczyszczonego metalami ciężkimi GRZEGORZ PASTERNAK, ANETA KURZĘPA, KRYSTYNA DĄBROWSKA: Skrining elektroforetyczny dna izolowanego z mikroorganizmów degradujących związki nitroaromatyczne POWIETRZE GRZEGORZ DRABIK, JANUSZ OZONEK: Dezodoryzacja gazów odlotowych metodą ozonową w komunalnej oczyszczalni ścieków INNE TOMASZ CHOLEWA: Analiza eksploatacyjna systemu grzewczego z mieszkaniowymi węzłami cieplnymi w sezonie letnim BARTŁOMIEJ DENEKA, ZBIGNIEW SUCHORAB: Możliwość wykorzystania techniki tdr do pomiarów zasolenia materiałów budowlanych kalibracja metody IRENA KOSIŃSKA, MOHAMMAD ALI ZAUBI, NASIM ALARAJ: Jordania w aspekcie walorów środowiskowo-historycznych i chorób tropikalnych BOŻENA SOBIERAJSKA, KATARZYNA WIECZOREK, IRENA KOSIŃSKA: Profesor Marcin Kacprzak ( ) sławny higienista ziemi płockiej BOŻENA SOBIERAJSKA: Na terenie Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego

11 WYKŁAD INAUGURACYJNY PRZEMYSŁ I KOMUNIKACJA A STAN ŚRODOWISKA GLEBOWEGO W AGLOMERACJI WARSZAWSKIEJ (INDUSTRY AND TRANSPORT VERSUS SOIL ENVIRONMENT SITUATION IN WARSAW DISTRICT) Alina Kusińska, Lidia Oktaba Słowa kluczowe: gleba, zanieczyszczenie, metale ciężkie, substancje ropopochodne Przeprowadzono analizę wyników, dotyczących zawartości metali ciężkich i związków ropopochodnych w glebach Warszawy. Wykazano, że największy wpływ na akumulację pierwiastków śladowych ma komunikacja miejska. Jej oddziaływanie zauważalne jest również w okolicy dwóch badanych zakładów przemysłowych: Huty Warszawa i Elektrociepłownia Kawęczyn. Zaobserwowano także zwiększanie się ilości Zn i Cu w glebach przy trasach komunikacyjnych od roku 1997 do 2003 oraz zmniejszanie się zawartości Pb i Cd. Ponadto stwierdzono silne zanieczyszczenie gleb wzdłuż głównych tras komunikacyjnych związkami ropopochodnymi. Obliczony średni współczynnik nagromadzenia tych substancji w roku 1999 i 2004 wskazuje na ich zmniejszanie się w badanych glebach. Gleba to wierzchnia warstwa skorupy ziemskiej powstała ze zwietrzeliny skalnej w wyniku oddziaływania na nią czynników klimatycznych, świata roślin i zwierząt w określonym reliefie i czasie. W obrębie ekosfery gleba stanowi podstawę egzystencji ludzi i zwierząt, będąc miejscem produkcji pierwotnej. Na jej powierzchni zachodzi intensywna wymiana materii i energii. Zaburzenie tych procesów przez człowieka w ramach tzw. antropopresji przyczynia się do degradacji gleb, a tym samym do zmniejszenia natężenia fotosyntezy i niekorzystnych zmian w składzie atmosfery. Gleba to także regulator gospodarki wodnej w środowisku, jak również naturalny filtr dla wszelkich zanieczyszczeń. W ciągu ostatnich lat ubywa powierzchnia gruntów użytkowania rolniczego na rzecz terenów zajętych pod budownictwo, trasy komunikacyjne czy kopalnictwo surowców mineralnych. [12] Pod wpływem działalności gospodarczej człowieka gleby ulegają przekształceniom: geomechanicznym, hydrologicznym, fizycznym, biologicznym i chemicznym. Najpoważniejszym problemem ochrony środowiska jest degradacja chemiczna gleb: zakwaszenie, alkalizacja, zasolenie, zanieczyszczenie pierwiastkami śladowymi i substancjami ropopochodnymi oraz radionuklidami. Źródłem zanieczyszczenia gleb pierwiastkami śladowymi i substancjami ropopochodnymi jest transport samochodowy. Ogółem liczba pojazdów samochodowych i ciągników osiągnęła w 2006 roku ponad 18mln. sztuk i wzrosła o 100% w stosunku do roku Zanieczyszczenia te głównie dotyczą gleb w obrębie miast i wzdłuż tras komunikacyjnych [3,4,6,7,8,11,17]. Energetyka węglowa, hutnictwo i przemysł metalurgiczny to drugie poważne źródło zanieczyszczenia gleb pierwiastkami śladowymi, głównie Cd, Cr, Cu, Fe, Hg, Ni, Pb, Zn. Pierwiastki śladowe są również wprowadzane do gleb użytkowanych rolniczo z nawozami mineralnymi, głównie fosforowymi i wapniowymi, pestycydami, ściekami komunalnymi, odpadami przemysłowymi, a także z gnojowicą i obornikiem. Środowisko glebowe w aglomeracjach miejskich kształtuje się w wyniku jednoczesnego oddziaływania przemysłu i motoryzacji [9, 18, 20, 19, 21]. Pierwiastki śladowe są wiązane i zatrzymywane w wierzchniej warstwie gleb tym silniej, im więcej gleba zawiera materii organicznej i frakcji ilastej, a także im wyższe jest jej ph. Pierwiastki te pobierane przez rośliny z gleb wchodzą w łańcuch troficzny zwierząt i człowieka. W miastach dostają się do organizmu człowieka bezpośrednio przez układ oddechowy z zapylonej atmosfery przyziemnej. Szkodliwość pierwiastków śladowych w organizmie człowieka jest powodowana ich podatnością na akumulację w tkankach, łatwością absorpcji z przewodu pokarmowego, przenikaniem przez łożysko,

12 WODA BADANIA TERENOWE TRANSPORTU RUMOWISKA WLECZONEGO W KASKADZIE RZEKI SOŁY (FIELD RESEARCH INTO THE BED LOAD TRANSPORT IN THE CASCADE OF THE SOŁA RIVER) Paweł Dąbek, Robert Śnieżyński Słowa kluczowe: rumowisko wleczone, kaskada rzeki Soły, transport rumowiska, krzywe uziarnienia, frakcje granulometryczne Koło Naukowe Hydrologów i Hydrotechników działające przy Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu latem 2007r. w ramach obozu naukowego nad Jeziorem Międzybrodzkim wykonało pomiary rumowiska wleczonego pobranego na odcinku Kaskady rzeki Soły. Przekroje hydrometryczne zostały rozlokowane powyżej i poniżej Jeziora Żywieckiego, poniżej Jeziora Międzybrodzkiego i poniżej Zbiornika Czaniec. Analiza pobranych próbek rumowiska miała posłużyć do sporządzenia charakterystyki rumowiska w rzece Sole oraz roli zapór w jego transporcie. Kaskada rzeki Soły jest pierwszą w Polsce pełną kaskadą zbudowaną wg zasady najbardziej efektywnego i kompleksowego wykorzystania oraz ochrony zasobów wodnych. Głównymi jej zadaniami są: ochrona przed powodzią, zaopatrzenie w wodę Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego i Krakowa, wyrównanie przepływów górnej Wisły oraz produkcja energii elektrycznej. Powstałe zbiorniki wodne stworzyły również doskonałe warunki do uprawiania turystyki, wypoczynku i rekreacji. Z uwagi na górski charakter rzeki i gwałtowność wezbrań, przy których objętość przepływającej wody przekracza nawet kilkadziesiąt razy przepływ średni, wybudowano kompleks zapór i zbiorników nazwany Hydrowęzłem Beskidzkim. Zlokalizowane na Sole zbiorniki wodne i zapory tj. Jezioro Żywieckie z zaporą w Tresnej (km ), Jezioro Międzybrodzkie i zapora w Porąbce (km ), zapora Czaniec i Zbiornik Czeniecki (km 31+00), mają zapobiegać lub ograniczać występowanie powodzi na rzece, zwłaszcza w jej górnymgórskim biegu. Zbiorniki te wraz z elektrownią szczytowo pompową na górze Żar zapewniają ciągły dopływ energii elektrycznej. Kłopotem i problemem kaskady jest ciągłe spłycanie wynikające z nanoszenia rumowiska wraz z Sołą oraz górskimi dopływami uchodzącymi bezpośrednio do zbiorników. Źródła Soły zlokalizowane są na zboczach Stołowego Wierchu na wysokości 755 m. n.p.m. Średnie opady roczne dla przekroju Żywiec wynoszą od 900 do 1300 mm, przy występowaniu w przeważającej ilości w okresie letnim - 64 % ilości rocznej. Bardzo zróżnicowana rzeźba terenu wpływa na dużą zmienność spływów powierzchniowych. Mała retencja naturalna zlewni powoduje duże spływy jednostkowe i gwałtowne wezbrania. Zmienność przepływów uruchamia procesy erozyjne w korycie rzek i potoków. Przepływy prawdopodobne wykazane w Instrukcji utrzymania i eksploatacji zbiornika kaskady rz. Soły, wynoszą: Q50% = 215 m 3 /s, Q10% = 610 m 3 /s, Q1% = 1165 m 3 /s

13 WODA DYNAMIKAWYBRANYCH WSKAŹNIKÓW HYDROLOGICZNYCH ORAZ FIZYKO-CHEMICZNYCH PARAMETRÓW JAKOŚCI WODY POTOKU LEŚNICKIEGO (DETERMINATION OF WATER CHARACTERISTIC AND SELECTED INDICATORS IN LESNICA STREAM WATERSHED) Piotr Budzynowski, Krzysztof Chmielowski, Rułka Zuzanna, Elwira Gorzelańska Słowa kluczowe: przepływ, odpływ jednostkowy, zawartość tlenu w wodzie, temperatura wody, BZT 5 W artykule przedstawiono wyniki badań przeprowadzonych podczas obozu naukowego Koła Naukowego Inżynierii Środowiska sekcja Wodociągów i Hydrogeologii Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. Badania przeprowadzono w okresie od września 2007 roku. Obiektem badań był potok Leśnicki wraz z jego dopływami. Potok Leśnicki jest prawostronnym dopływem Dunajca. Przepływa przez miejscowość Leśnica na Słowacji w bezpośredniej granicy z terenami Polski. Badaniami objęto 13 dopływów przedmiotowego potoku oraz sam potok. Badano chwilowe przepływy w 13 dopływach do potoku Leśnickiego. Ponadto badano zawartość tlenu rozpuszczonego w wodzie i temperaturę wody. Pomierzone wartości porównano z przepływami z lat wcześniejszych. Dodatkowo określono wpływ lokalnej oczyszczalni ścieków na jakość wód potoku Leśnickiego. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono bardzo wysokie przepływy wody w każdym z 13 dopływów do potoku. Sytuacja taka mogła być spowodowana intensywnymi opadami poprzedzającymi badania. Stwierdzono ponadto wysokie wartości tlenu rozpuszczonego w wodzie dopływającej do potoku. Badania zostały przeprowadzone podczas obozu naukowego w miejscowości Leśnica na Słowacji, za przejściem granicznym Szczawnica-Leśnica. Teren objęty badaniami znajduje się w obrębie Małych Pienin, w niedalekiej odległości od Szczawnicy. Miejscowość Leśnica położona jest w pasie przygranicznym w obrębie Pienińskiego Parku Narodowego w dolinie potoku Leśnickiego. Potok Leśnicki o długości 4,9 km i powierzchni zlewni 11,45 km 2 składa się z trzynastu dopływów, z których siedem jest lewostronnych i sześć prawostronnych. Teren ten jest niezwykle bogaty w źródła zboczowe descensyjne, zwietrzelinowe i szczelinowe. Niektóre z nich posiadają nazwy takie jak: Bystrzyk, Głęboki, Glinnik i Spod Zabanisk. Najdłuższy dopływ posiada długość 2,2 km, najkrótszy 0,45 km. Źródło znajduje się na wysokości 590 m n.p.m, a w miejscu ujścia do Dunajca znajduje się na wysokości 408 m n.p.m. Zachowanie Potoku Leśnickiego wraz z jego 13 dopływami w niezmienionym przez człowieka i zanieczyszczenia stanie dla hydrogeologii jest bardzo ważne. Część doświadczalna Celem pracy było określenie przepływów chwilowych w dopływach potoku Leśnickiego, ilości tlenu rozpuszczonego w wodzie oraz temperatury wody w tych dopływach. Określenie wpływu wioski Leśnica na badany ciek oraz określenie zmian zachodzących w Potoku Leśnickim poprzez porównanie wyników badań i obserwacji z sytuacją z lat poprzednich. Dodatkowo określono wpływ małej oczyszczalni ścieków na jakość odbiornika poprzez analizę wskaźnika BZT 5. Szczegółowo badania obejmowały: przeprowadzono wizję terenową dopływów potoku Leśnickiego, wykonano wielokrotne pomiary przepływów wody (metodą wolumetryczną) w wytyczonych przekrojach, za pomocą miernika microcomputer C1-316 pomierzono zawartość tlenu rozpuszczonego w wodzie oraz temperaturę wody,

14 WODA MODELOWANIE PRZEPŁYWU WODY W REJONIE GRANICZNYCH MEANDRÓW ODRY (MODELING OF WATER FLOW IN THE ODRA BORDER MEANDERS REGION) Katarzyna Jakubiec Słowa kluczowe: meander, rumowisko Graniczne meandry Odry są przykładem naturalnego rozwoju koryta i przylegających do niego terenów zalewowych. Przepływy badanego odcinka rzeki charakteryzują się znacznym wahaniem i częstym występowaniem powodzi. Powodzie są przyczyna nagłego przełożenia koryta cieku, która na granicznym odcinku meandrów jest z punktu widzenia historycznego procesem naturalnym. Po powodzi w 1997 roku na opisanym odcinku Odry nastąpiło przerwanie jednego z meandrów, w wyniku czego powstało starorzecze oraz nowy fragment koryta. Działanie takie sprzyja rozwojowi nowych populacji rzadkich dla tego regionu roślin i zwierząt. Jednakże dalsze erozyjne procesy rzeki mogą spowodować kolejne przerwania, które mogłyby nieść poważne zagrożenia dla populacji fauny i flory jak i terenów położonych poniżej badanego odcinka rzeki. Graniczne meandry Odry położone są w gminie Krzyżanowice. Gmina usytuowana jest w zachodniej części województwa śląskiego, u wrót obniżenia między Sudetami a Karpatami, zwanego Bramą Morawską, na południu Kotliny Raciborskiej. Badany odcinek przedstawia nieco ponad siedmio kilometrową trasę zbudowaną z zakoli rzeki Odry. Dynamika rzeki, procesy, które odpowiedzialne są za formowanie koryta i rozlewisk w dolinach tworzą różnorodną mozaikę siedlisk. Do ważniejszych procesów korytotwórczych możemy zaliczyć erozję (boczną i wgłębną), transport rumoszu skalnego i jego sedymentację. Jednym z przykładów procesów korytotwórzczych na tym terenie jest przemieszczanie się zakoli rzecznych. W wyniku przerwania meandrów tworzą się odnogi tzw. starorzecza, a z czasem następuje ich stopniowe wypłycenie. Dno rzeki oraz brzegi są podmywane, powstają wtedy strome skarpy w nanosach rzecznych narastają żwirowe oraz muliste ławice. Do pierwszego przerwania meandra doszło podczas powodzi w 1967 roku. Zniszczeniu uległ meander nr IV. W 1997 roku nastąpiło przerwanie meandra nr I i powstanie nowej odnogi w postaci koryta o szerokości zbliżonej do starego koryta Odry. Stare koryto wskutek naniesionego rumowiska z górnego odcinka rzeki zostało praktycznie odcięte od dopływu wody. Prędkości wody oraz przepływy w tym korycie są dziś niewielkie (przy średnich przepływach rzędu m3/s wynoszą ok. 0,1-0,2 m/s). Podobnie jak dno, również i brzegi zostały poddane intensywnej erozji. Na granicznym odcinku Odry od Chałupek do ujścia Olzy występuje aż osiem wyrw brzegowych. Ich długości wahają się od 100 m do 500 m. Powstanie nowego koryta, nanosów żwirowo-piaskowych w postaci piaszczystych łach oraz odsypisk oraz regularne podtapianie obszarów zalewowych, stwarzają optymalne rozwoju roślin i zwierząt. Żywe procesy korytotwórcze gwarantują utrzymanie wysokiego poziomu różnorodności biologicznej. Wiele gatunków tam występujących jest obecnie zagrożonych w całej Europie. W okolicach pierwotnego meandra przerwanego naturalnie w 1997roku zidentyfikowano 126 gatunków roślin. Na obserwowanym obszarze żyją i rozmnażają się: motyle (modraszek nausitous i czerwończyk nieparek), chrząszcze, ryby (różanka, piskorz), płazy (kumak nizinny i kumak górski),oraz ptaki (zimorodek), jak i ssaki (bóbr europejski i wydra, które znajdują się na listach dyrektywy siedliskowej" oraz dyrektywy ptasiej"). Część doświadczalna W wyniku niszczącej działalności rzeki wykonano badania modelowe w celu zaproponowania dogodnego rozwiązania, które spowolniłoby erozyjne działanie rzeki. Symulacje przeprowadzono dla całego odcinka meandrującego, ze szczególnym wskazaniem na pierwszy meander: od mostu drogowego Chałupki-Bohumin (km ) do wylotu z meandra

15 WODA JEDNOSTKOWE ZUŻYCIE WODY W BUDYNKU WIEORODZINNYM (INDIVIDUAL WATER CONSUMPTION IN MULTIFAMILY-BUILDING) Tomasz Cholewa, Jakub Klech, Grzegorz Łagód Słowa kluczowe: woda zimna, jednostkowe zużycie wody, straty wody W artykule przedstawiono wyniki rocznych badań jednostkowego zużycia wody w budynku wielorodzinnym zlokalizowanym w Lublinie. Przedstawiono wartość średnią jednostkowego zużycia wody z okresu pomiarowego i odniesiono ją do wartości normatywnych. Analizowano również miesięczne zmiany jednostkowego zużycia wody, jak także jego zależność od liczby mieszkańców zameldowanych w danym lokalu. W ostatnich czasach przedsiębiorstwa wodociągowe w Polsce odnotowują zmniejszenie sprzedaży wody. Dlatego też, aby utrzymać rentowność, podnoszą systematycznie cenę wody, co powoduje, że odbiorcy zaczynają ją tym bardziej oszczędzać. Takie zachowanie prowadzi, zarówno do obniżenia standardów higienicznych ludzi [6], jak także do powstania problemów z prawidłowym funkcjonowaniem sieci przesyłowych, stacji uzdatniania, systemów kanalizacyjnych oraz oczyszczalni ścieków [1]. Te elementy zostały zazwyczaj zaprojektowane wg starych wytycznych [5] i przez to przewymiarowane (w stosunku do obecnych potrzeb), ponieważ nikt się nie spodziewał nagłego załamania konsumpcji wody, której wartość osiągała swoje maksimum w 1988 r. (219 dm 3 /(d M)) [2]. Dodatkowo, oprócz rosnącej ceny, do obniżenia zużycia wody przyczyniły się takie czynniki jak: opomiarowanie zużycia wody, ograniczenie strat wody poprzez stosowanie materiałów o wysokiej jakości i szczelności połączeń. Niezależnie zmiana baterii dwu-uchwytowych na jednouchwytowe pozwoliła zmniejszyć zużycie o 25% [3]. Te wszystkie czynniki spowodowały, że obecnie jednostkowe zużycie wody w budynkach wielorodzinnych, które zostało określone w wyniki serii badań [1,3,4] jest znacznie niższe od wartości podanych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury [9]. Ten fakt obliguje zespoły badawcze do prowadzenia kolejnych badań, które pozwolą stwierdzić rzeczywiste jednostkowe zużycie wody. Część doświadczalna Badania jednostkowego zużycia wody prowadzono w budynku wielorodzinnym, zlokalizowanym w Lublinie przy ulicy Śliwińskiego 3A. Dla zasilenia budynku w zimną wodę przewidziano instalację wodociągową, jednostrefową, wykonaną z rur stalowych ocynkowanych łączonych przy pomocy typowych łączników ocynkowanych. Na przewodzie zasilającym w piwnicy budynku zamontowano wodomierz główny, skrzydełkowy typu WS-6 DN 32 mm, Q N = 6,0 m 3 /h firmy POWOGAZ Poznań. Woda zimna doprowadzona jest do mieszkaniowych węzłów cieplnych, które są zlokalizowane przy każdym mieszkaniu na klatce schodowej. Tu zimna woda, na wejściu do węzła, jest opomiarowana za pomocą wodomierza mokrobieżnego firmy FILA (DN 15mm, Q N = 1,5 m 3 /h). Za wodomierzem przewód rozdziela się na przewód doprowadzający wodę zimną bezpośrednio do punktów poboru w mieszkaniu, oraz na przewód doprowadzający wodę zimną do wymiennika, gdzie jest przygotowywana woda ciepła dla danego mieszkania. Badania prowadzono w każdy poniedziałek, w godzinach przedpołudniowych przez okres pełnego roku ( kwiecień marzec 2008) i obejmowały one: odczyt zużycia zimnej wody (m 3 ) przez poszczególne mieszkania, z dokładnością do 0,5 m 3, odczyt zużycia zimnej wody (m 3 ) dla całego budynku, z dokładnością do 1,0 m 3. Z uwagi na brak rozbieżności pomiędzy sumą odczytów z wodomierzy lokalnych a odczytem z wodomierza głównego, pominięto tego rodzaju analizę, która został dokładnie przedstawiona w artykule [7]. Do analizy jednostkowego zużycia wody wybrano 41 mieszkań z 64 znajdujących się w budynku, w których mieszka 75 osób. Takie rozwiązanie przyjęto, ponieważ w mieszkaniach

16 WODA ANALIZA CZYNNIKÓW MAJĄCYCH WPŁYW NA WARTOŚĆ JEDNOSTKOWEGO ZUŻYCIA WODY W BUDOWNICTWIE WIELORODZINNYM (ANALYSIS OF SELECTED PARAMETERS DESCRIBING CONSUMPTION OF WATER IN MULTIFAMILY BUILDINGS) Ilona Zberowska, Paulina Chojnacka, Grzegorz Serejko, Paweł Podwójci Słowa kluczowe: opomiarowanie zużycia wody, jednostkowe zużycie wody W artykule autorzy podjęli próbę określenia rzeczywistego jednostkowego zapotrzebowania na wodę oraz czynników, które mają wpływ na jego wartość w budownictwie wielorodzinnym w oparciu o dane z Mazowieckiej Spółdzielni Mieszkaniowej w Płocku. Wprowadzenie Omawiając charakterystykę zużycia wody na przestrzeni kilku lat nietrudno zauważyć, odnotowywanego od lat 90, spadku zużycia wody [3,6]. Przyczynami zmniejszającej się ilości zużywanej wody mogą być m.in. wzrost świadomości konsumenta oraz chęć oszczędzania wody podyktowana wysokimi kosztami wody wodociągowej. Mimo, że fakt zużywania coraz mniejszej ilości wody przez konsumentów niesie ze sobą pewne korzyści to z fachowego punktu widzenia może stanowić problem, bądź przyczyny nieprawidłowego działania układów dystrybucji wody oraz systemów oczyszczania ścieków. Nieprawidłowość działania systemów zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków wynikać może z faktu, że istniejące urządzenia i obiekty projektowane były na całkiem inne, niż obecnie odnotowywane, wartości jednostkowego zużycia wody [2,6]. Analiza czynników warunkujących zużycie wody w budownictwie wielorodzinnym Celem niniejszego artykułu jest identyfikacja czynników mających wpływ na wartość jednostkowego zużycia wody w budynkach wielorodzinnych. W opinii autorów do czynników kształtujących wartość jednostkowego zużycia wody należą: liczba osób korzystających z wody, cena wody zimnej i koszt jej podgrzania, można przypuszczać również, że wiek mieszkańców, powierzchnia lokalu czy kondygnacja budynku. Zaliczenie kondygnacji budynku, rozumianej jako wysokość budynku, podyktowane jest wpływem ciśnienia wody na zużywaną jej ilość. Wyniki badań wartość jednostkowego zużycia wody należą: liczba osób korzystających z wody, cena wody zimnej i koszt jej podgrzania, można przypuszczać również, że wiek mieszkańców, powierzchnia lokalu czy kondygnacja budynku. Zaliczenie kondygnacji budynku, rozumianej jako wysokość budynku, podyktowane opracowano na podstawie danych pozyskanych z Mazowieckiej Spółdzielni Mieszkaniowej w Płocku, w skład których wchodziły: liczba osób zameldowanych w lokalu, odczyty wskazań wodomierzy mieszkaniowych i głównych, powierzchnia lokali. W celu poszerzenia analizy, na wybranych budynkach w 212 lokalach została przeprowadzona analiza dotycząca wieku mieszkańców oraz faktycznej liczby osób korzystających z wody w mieszkaniach. Ogólnie analizą objęto 4632 lokale, w tym 356 lokali osiedla Skarpa, 301 osiedla FMŻ, 1599 osiedla Międzytorze i 2376 osiedla Podolszyce Pn., w których łącznie zameldowanych jest osób. W każdym z mieszkań są zamontowane co najmniej dwa wodomierze lub cztery, jeśli w lokalach znajdują się piony zasilające kuchnię i łazienkę z ubikacją. Wszystkie mieszkania spełniają trzecią klasę komfortu sanitarnego [2]. Zbudowana do analizy baza danych obejmowała łącznie rekordów. Woda w gospodarstwach domowych zużywana jest na takie potrzeby jak: bytowo gospodarcze ludności, prace porządkowe czy podlewanie zieleni [1,2]. Jednak woda zużywana jest nierównomiernie i ściśle zależy od ilości osób korzystających z wody wodociągowej, stąd niezbędne jest określenie struktury zameldowania. W analizowanych lokalach najwięcej odnotowano lokali, w których zameldowane są 3 osoby i stanowią one 30% ogółu badanych lokali. Liczba osób zameldowanych waha się od 1 do 11 osób lecz lokale, w których zameldowane było od 6 do 11 osób zostały pominięte w analizie, gdyż stanowią one poniżej 3% ogólnej ilości lokali i w opinii autorów pominięcie tej grupy lokali nie wpływa na końcowy wynik analizy, a znacznie ją upraszcza. Drugą co do wielkości grupą lokali są lokale 1 osobowe, stanowiące 16% i to one

17 WODA WŁAŚCIWOŚCI KWASÓW FULWOWYCH (PROPERTIES OF FULVIC ACID) Kaja Kopczyńska, Łukasz Czyleko, Milena Grzegorczuk Słowa kluczowe: kwasy fulwowe, kwasy huminowe, ogólny węgiel organiczny, potencjał elektrokinetyczny, właściwości konduktometryczne Przebadano właściwości kwasów fulwowych ekstrahowanych z borowiny kołobrzeskiej uzyskiwanych metodą opracowana w Katedrze Technologii Wody i Ścieków. Dla badanych kwasów została sporządzona krzywa wzorcowa obrazująca zależność OWO od stężenia kwasów fulwowych (KF). Wyznaczono potencjał elektrokinetyczny dla różnych wartości ph. Wykazano, że temperatura prażenia ma wpływ na zawartość ogólnego węgla organicznego, ph roztworu, a także przewodności właściwej roztworu kwasów fulwowych. Wykazano, iż kwasy fulwowe posiadają właściwości buforujące w stosunku do zasad zobrazowane powolnym wzrostem odczynu roztworu do pewnej wartości po przekroczeniu której następował gwałtowny wzrost ph. Substancje humusowe (SH) są najbardziej rozpowszechnioną w przyrodzie grupą związków organicznych. Występują one w glebach, wodach śródlądowych i morskich, a także w osadach dennych akwenów [1]. Powstają w wyniku przemian związków organicznych zawartych w szczątkach roślinnych i zwierzęcych, takich jak ligniny, białka, pektyny, wielocukry i garbniki, prowadzą do powstania związków wielkocząsteczkowych o charakterze kwasów organicznych. Substancje humusowe (SH) są mieszaniną różnych związków. Pod względem budowy chemicznej są bardzo różnorodne, dotychczas jeszcze całkowicie nie poznane. Mają one silne zabarwienie od brązowego do czarnego i nadają wyraźną barwę wodom naturalnym [2]. Ze względu na ich rozpuszczalność Oden [3] podzielił je na: kwasy fulwowe- rozpuszczalne w wodzie, alkaliach, alkoholu i kwasach mineralnych kwasy hymatomelanowe (ulminowe)- rozpuszczalne w etanolu kwasy huminowe- rozpuszczalne w wodnych roztworach alkaliów, szczawianu i fluorku sodowego. Ustalono, że KF mają następujące grupy funkcyjne: karboksylowa, fenolowa, alkoholowa, metoksylowa, karbonylowa, eterowa, estrowa. Chemiczna struktura kwasów huminowych (KH) i fulwowych (KF) nie została dokładnie określona [2]. Istnieje wiele przypuszczalnych wzorów struktury cząsteczek substancji humusowych. Rys. 1. Model struktury kwasu huminowego wg Stevensona Fig. 1. (Model of structure humic acid according to Stevenson)

18 ŚCIEKI I OSADY ŚCIEKOWE ANALIZA METOD UDRAŻNIANIA NIEPRZEŁAZOWYCH PRZEWODÓW KANALIZACYJNYCH (ANALYSIS OF FLOW RESTORING METHODS IN SMALL DIAMETER SANITATION CONDUITS) Katarzyna Jaromin, Tomasz Borkowski, Grzegorz Łagód Słowa kluczowe: kanał nieprzełazowy, czyszczenie hydrodynamiczne, czyszczenie mechaniczne, czyszczenie biologiczne, czyszczenie chemiczne, dysza Przedstawiono charakterystykę wybranych metod oczyszczania przewodów kanalizacyjnych oraz analizę doboru odpowiedniej metody do udrożnienia zablokowanego odcinka. Uwzględniono czas potrzebny na przeprowadzenie operacji z wykorzystaniem danej metody, zaangażowanie pracowników, rodzaj sprzętu udrażniającego oraz koszty związane z jego amortyzacją. Artykuł dotyczy problemów, z jakimi spotykają się eksploatatorzy kanalizacji grawitacyjnej oraz sposobów służących ich rozwiązywaniu [1, 2, 3]. Stąd też praca zawiera przegląd metod czyszczenia kanału oraz ich doboru od strony ekonomicznej nakładów pracy jak również zaangażowania specjalistycznego sprzętu oraz potrzebnego czasu na ich przeprowadzenie. Spadki przewodów powinny być dobierane w taki sposób, aby zapewnić prędkości przepływu gwarantujące samooczyszczanie się sieci kanalizacyjnej [1, 2, 13]. Jednakże nawet w dobrze zaprojektowanych i wykonanych przewodach kanalizacyjnych mogą powstawać problemy związane z odkładaniem się różnego rodzaju osadów na dnie i ściankach kanałów, co w konsekwencji może spowodować znaczne utrudnienia w przepływie ścieków. W skrajnych sytuacjach dochodzi do całkowitego zablokowania przepływu [5, 9]. W kanałach przełazowych usuwanie przeszkód zwykle nie stanowi problemu, ze względu na szeroki zestaw możliwych do zastosowania metod przywracania przepływu. Trudności pojawiają się w kanałach nieprzełazowych gdzie należy zastosować metody bardziej zaawansowane technicznie [4, 6, 8, 12, 14]. Metody te zostaną przedstawione i omówione w niniejszej pracy. Część doświadczalna Kanały ściekowe powinny być tak eksploatowane, aby mogły przyjmować zrzuty założonych w projekcie ilości ścieków, podczas okresu ich przydatności, obliczonego co najmniej na 100 lat. Aby się tak stało należy w odpowiedni sposób zadbać o ich stan techniczny [2, 6, 13]. Wśród kanałów wyróżniamy kanały przełazowe (średnica powyżej 800 mm) i nieprzełazowe. W oczyszczaniu kanałów przełazowych prace mogą być przeprowadzane ręcznie z zachowaniem przepisów BHP, czego niestety nie można wykonać w kanałach nieprzełazowych. Kanały nieprzełazowe to takie, których średnica wynosi od 100 do 800mm. Istnieje więc wiele technologii udrażniania obu typów przewodów kanalizacyjnych, oferowanych przez specjalistyczne firmy, jednakże aby wybrać odpowiednie metody rehabilitacji kanału ściekowego należy określić jakie mogą występować problemy z jego przepustowością. W zależności od rodzaju niesprawności kanału stosowane są następujące rozwiązania: oczyszczenie kanału, usuwanie zalegającego osadu, wycinanie wrośniętych korzeni, itp., naprawa uszkodzeń punktowych, renowacja, wymiana rurociągu, która może być wykonywana metodą tradycyjną (w wykopie otwartym) lub metodą bez wykopową [1, 4]. Dla wyboru właściwej metody renowacji sieci kanalizacyjnej konieczne jest zebranie informacji świadczących o niespełnieniu przez sieć podstawowych jej funkcji tj. niezawodnego odprowadzania ścieków w ilościach wynikających z potrzeb. Zalecane jest, aby zbiór informacji zawierał [12]: wiek kanału, rodzaj materiału, średnice lub wymiary kanału, stan wewnętrzny kanałów i złączy,

19 ŚCIEKI I OSADY ŚCIEKOWE OCZYSZCZALNIE HYDROFITOWE PROEKOLOGICZNE ROZWIĄZANIA Z ZAKRESU GOSPODARKI ŚCIEKOWEJ TERENÓW WIEJSKICH (HYDROPHYTE WASTE TREATMENT PLANT PRO-ECOLOGICAL SOLUTION FOR COUNTRY REGIONS WASTE MANAGEMENT) Magdalena Grzebinoga, Anna Paździo, Karol Plesiński, Grzegorz Stachura Słowa kluczowe: oczyszczalnia hydrofitowa, oczyszczalnia typu Lemna, ścieki bytowe Niniejsza praca ma na celu przybliżenie zagadnień związanych z funkcjonowaniem nowych rozwiązań w zakresie technik indywidualnego oczyszczania ścieków. Ponieważ obecnie na całym świecie znaczną popularność zyskały oczyszczalnie hydrofitowe, dlatego też w artykule przeprowadzono analizę ich efektywności usuwania zanieczyszczeń ze ścieków w omawianych rozwiązaniach. Oczyszczalnie te stosowane są przede wszystkim do oczyszczania i zagospodarowania małych ilości ścieków bytowych. Analizie poddano trzy obiekty. Pierwszy to oczyszczalnia gruntowo - roślinna znajdująca się w Muszynce. Kolejna to przydomowa oczyszczalnia Kamień Bagienna. Trzeci obiekt stanowi oczyszczalnia typu Lemna w Cieszanowie. W oczyszczalniach gruntowo roślinnych eliminacja substancji organicznych (BZT 5 ), oraz związków biogennych była wysoka i spełnia wymagane w obowiązujących aktach prawnych dopuszczalne poziomy zanieczyszczeń. Obszary wiejskie ciągle jeszcze nie mają w dostateczny sposób rozwiązanej gospodarki ściekowej. W głównej mierze związane jest to z rozproszonym charakterem zabudowy, co prowadzi często do generowania dużych kosztów jednostkowych budowy kanalizacji zbiorczej. Dlatego powszechnie problem ścieków rozwiązywany jest poprzez ich gromadzenie w często niewłaściwie wykonanych i eksploatowanych zbiornikach bezodpływowych. Pomijając znaczne koszty systematycznego opróżniania zbiorników, w przypadku ich nieszczelności może dojść do skażenia środowiska wód gruntowych. Często, zwłaszcza w obszarach gdzie nie można z różnych względów wykonać kanalizacji zbiorczej, buduje się przydomowe lub grupowe oczyszczalnie ścieków. Rozwiązania te powinny charakteryzować się znaczną skutecznością działania, niezawodnością i być atrakcyjne cenowo. Stosując takie systemy można w realiach polskiej wsi osiągnąć znacznie szybciej pożądane, równie dobre dla środowiska skutki ekologiczne, jak w przypadku planowanej budowy kanalizacji zbiorczej i lokalnej oczyszczalni ścieków [4]. Coraz popularniejsze w naszym kraju są oczyszczalnie hydrofitowe, charakteryzujące się dużą sprawnością zmniejszania stężeń nie tylko zanieczyszczeń organicznych oraz zawiesin, ale również substancji biogennych, umożliwiając przy tym deponowanie i mineralizację osadów wtórnych powstających po procesie biologicznego oczyszczania. Celem pracy jest prezentacja wybranych oczyszczalni hydrofitowych zlokalizowanych w woj. Małopolskim i podkarpackim, oczyszczających ścieków z pojedynczej zabudowy jak i z obszaru gminy. Ponadto porównano różne warianty rozwiązań oczyszczalni hydrofitowych pod kątem sprawności usuwania wybranych wskaźników zanieczyszczeń ze ścieków. Część doświadczalna Pierwsza z analizowanych oczyszczalni przystosowana do oczyszczania ścieków bytowych z pojedynczego gospodarstwa znajduje się we wsi Muszynka w gminie Krynica, w powiecie nowosądeckim. Gospodarstwo zamieszkuje na stałe pięć osób jednakże w okresie letnim, z uwagi na jego agroturystyczny charakter, liczba ta może ulec zwiększeniu do dwudziestu mieszkańców. Obiekt w Muszynce to instalacja wielostopniowa, złożona z kilku elementów, w skład której wchodzi: wielokomorowy osadnik przepływowy, ociekowe złoże żwirowo roślinne o pionowym przepływie ścieków, (powierzchnia 10,5 m 2, podstawowa warstwa filtracyjna o grubości 45 cm wykonana ze żwiru o granulacji 2-8 mm na której umieszczona jest 15 cm warstwa płukanego pisaku),

20 ŚCIEKI I OSADY ŚCIEKOWE OCENA EKOTOKSYKOLOGICZNA ODPADÓW POFLOTACYJNYCH (ECOTOXICOLOGICAL ASSESSMENT OF FLOTATION TAILINGS) Małgorzata Krawczyńska, Justyna Klein, Joanna Biazik Słowa kluczowe: odpady poflotacyjne, toksyczność, biotesty W artykule przedstawiono ocenę ekotoksykologiczną wyciągu z osadów po flotacji rudy miedzi. Materiał pobrany był z nieczynnego obecnie zbiornika poflotacyjnego znajdującego się w okolicach Warty Bolesławieckiej. Poniżej zamieszczono wstępne wyniki badań toksyczności osadów poflotacyjnych przeprowadzonych za pomocą dwóch mikrobiotestów Rapidtoxkit i Thamnotoxkit, wykorzystujących gatunek skorupiaka Thamnocephalus platyurus. Uzyskane wyniki badań wskazują na nietoksyczny charakter wyciągu czego przyczyną może być nie przechodzenie metali ciężkich z osadu poflotacyjnego do roztworu wodnego. Jedynym przedsiębiorstwem w Polsce zajmującym się wydobyciem i przetwórstwem rud miedzi jest KGHM Polska Miedź SA. Do specyficznych odpadów przemysłu miedziowego zalicza się między innymi odpady poflotacyjne, które stanowią 94% masy wszystkich wytwarzanych odpadów. Powstają one podczas procesu flotacji, który polega na odzyskaniu z rudy minerałów miedzi. Ich skład jest zbliżony do składu surowca poddawanego flotacji, gdyż zawartość miedzi w rudzie jest mała. Obecnie osady poflotacyjne są deponowane na składowisku Żelazny Most, który jest największym tego typu obiektem na świecie. Gromadzi się tam odpady powstające w trzech należących do przedsiębiorstwa kopalniach: Polkowice, Rudna, Lubin [1]. Analizy składu chemicznego wskazują na obecność w osadach poflotacyjnych metali takich jak : miedź, ołów, cynk i nikiel. Badania mineralogiczne informują o znacznej zawartości dolomitu i kwarcu, których wzajemny procentowy stosunek zależy od typu rudy [2]. Obecnie dużo zainteresowania poświęca się zagadnieniom dotyczącym możliwości wykorzystania nagromadzonych odpadów i zagospodarowania rozległych obszarów zbiorników poflotacyjnych. Istotne wydaje się poznanie ich wpływu na organizmy żywe poprzez ocenę ekotoksykologiczną z wykorzystaniem bioindykatorów reprezentujących wszystkie poziomy troficzne charakterystyczne dla danego ekosystemu. W metodzie bioindykacji wykorzystuje się jako wskaźnik organizm, którego reakcja jest podstawą do oceny sumarycznej toksyczności badanej próby (gleby, wody, osadu). W rezultacie obserwuje się symptomy tj. zmiany na poziomie fizjologii, biochemii, morfologii, a także śmiertelność organizmów wskaźnikowych. W wielu laboratoriach stosuje się obecnie mikrobiotesty, które wykorzystują do oceny stanu środowiska wodnego i ścieków, formy kryptobiotyczne bioindykatorów i są dostępne w sprzedaży jako gotowe pakiety[3,4]. Część doświadczalna W przeprowadzonych badaniach ekotoksykologicznych do analiz przygotowano ekstrakt z osadu poflotacyjnego zgodnie z normą DIN Proporcja osadu do wody wynosiła 1:2. Próby wytrząsano 24 h i odwirowano przy 5-15 tys. G. Następnie przefiltrowano przez filtr membranowy 0,22 μm. Tak przygotowany wyciąg z osadu poflotacyjnego użyto do badań. Omawiany osad poddano analizom toksykologicznym z wykorzystaniem biotestów. Badano zmiany toksyczności w zależności od stężenia i czasu działania trucizny. Biologiczne oznaczenia były przeprowadzane na larwach skorupiaka Thamnocephalus platyurus otrzymywanego z cyst przetrwanych. Wykorzystano dwa mikrobiotesty 24h Thamnotoxkit F TM, który jest testem toksyczności ostrej oraz test Rapidtoxkit TM, będący szybszą wersją dającą odpowiedź po 1 h ekspozycji larw skorupiaka na działanie potencjalnie toksycznej próbki. Thamnocephalus platyurus w porównaniu z innymi bezkręgowcami stosowanymi powszechnie do monitorowania środowiska wodnego wykazuje wysoką czułość na substancje toksyczne w dawkach poniżej śmiertelnej. W szczególności organizmy te są czułe na obecność w próbkach testowych metali, co zapewnia szybką odpowiedź i brak fałszywych wyników

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia VI KONFERENCJA NAUKOWA WODA - ŚRODOWISKO - OBSZARY WIEJSKIE- 2013 Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia A. Kuźniar, A. Kowalczyk, M. Kostuch Instytut Technologiczno - Przyrodniczy,

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-318-s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-318-s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Technologie oczyszczania wody i ścieków Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-318-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Katarzyna Kurowska Ścieki komunalne - definicja Istotnym warunkiem prawidłowej oceny wymagań, jakim

Bardziej szczegółowo

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO oczyszczanie, ścieki przemysłowe, przemysł cukierniczy Katarzyna RUCKA, Piotr BALBIERZ, Michał MAŃCZAK** BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO Przedstawiono

Bardziej szczegółowo

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika Koszty i wykaz badań wykonywanych w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Stawka podstawowa wynosi 40,41 zł. 2. Wyliczenie kosztów usługi następuje w sposób następujący: koszt usługi

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH Opracowała: Klaudia Bukowska ZAOPATRZENIE W WODĘ A OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW Zbiorowe zaopatrzenie w wodę Indywidualne zaopatrzenie w wodę

Bardziej szczegółowo

zasolenie Potoku Służewieckiego i Jez. Wilanowskiego

zasolenie Potoku Służewieckiego i Jez. Wilanowskiego Wpływ stosowania chemicznych środków w odladzających na zasolenie Potoku Służewieckiego S i Jez. Wilanowskiego Izabela BOJAKOWSKA 1, Dariusz LECH 1, Jadwiga JAROSZYŃSKA SKA 2 Państwowy Instytut Geologiczny

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie wody - A. L. Kowal, M. Świderska-BróŜ

Oczyszczanie wody - A. L. Kowal, M. Świderska-BróŜ Oczyszczanie wody - A. L. Kowal, M. Świderska-BróŜ Spis treści Przedmowa 1. Woda w przyrodzie 1.1. Wprowadzenie 1.2. Fizyczne właściwości wody 1.3. Ogólna charakterystyka roztworów wodnych 1.3.1. Roztwory

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

Badanie właściwości odpadów przemysłowych jako wstępny etap w ocenie ich oddziaływania na środowisko

Badanie właściwości odpadów przemysłowych jako wstępny etap w ocenie ich oddziaływania na środowisko Ogólnopolski konkurs dla studentów i młodych pracowników nauki na prace naukowo-badawcze dotyczące rewitalizacji terenów zdegradowanych Badanie właściwości odpadów przemysłowych jako wstępny etap w ocenie

Bardziej szczegółowo

Wpływ gospodarki wodno-ściekowej w przemyśle na stan wód powierzchniowych w Polsce Andrzej KRÓLIKOWSKI

Wpływ gospodarki wodno-ściekowej w przemyśle na stan wód powierzchniowych w Polsce Andrzej KRÓLIKOWSKI Wpływ gospodarki wodno-ściekowej w przemyśle na stan wód powierzchniowych w Polsce Andrzej KRÓLIKOWSKI Podhalańska Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Targu Podstawową zasadą stosowaną w krajach Unii

Bardziej szczegółowo

rozporządzenia, dla oczyszczalni ścieków komunalnych o RLM poniżej 2.000.

rozporządzenia, dla oczyszczalni ścieków komunalnych o RLM poniżej 2.000. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych

Bardziej szczegółowo

Tematy prac magisterskich zgłoszonych do realizacji w roku akademickim 2015/2016 przez Katedrę Ochrony Środowiska

Tematy prac magisterskich zgłoszonych do realizacji w roku akademickim 2015/2016 przez Katedrę Ochrony Środowiska Tematy prac magisterskich zgłoszonych do realizacji w roku akademickim 2015/2016 przez Katedrę Ochrony Lp. Kierunek studiów stacjonarnych II stopnia 1. Ochrona 2. Ochrona 3. Ochrona 4. Ochrona 5. Ochrona

Bardziej szczegółowo

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW I WÓD TECHNOLOGICZNYCH Z RÓŻNYCH GAŁĘZI PRZEMYSŁU Z ZASTOSOWANIEM ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII: BIOLOGICZNEJ I ULTRAFILTRACJI

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW I WÓD TECHNOLOGICZNYCH Z RÓŻNYCH GAŁĘZI PRZEMYSŁU Z ZASTOSOWANIEM ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII: BIOLOGICZNEJ I ULTRAFILTRACJI OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW I WÓD TECHNOLOGICZNYCH Z RÓŻNYCH GAŁĘZI PRZEMYSŁU Z ZASTOSOWANIEM ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII: BIOLOGICZNEJ I ULTRAFILTRACJI MGR INŻ. ANNA MUSIELAK DI (FH) DR. TECHN. SIMON JABORNIG

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Ciśnieniowe techniki membranowe (część 2)

Ciśnieniowe techniki membranowe (część 2) Wykład 5 Ciśnieniowe techniki membranowe (część 2) Opracowała dr Elżbieta Megiel Nanofiltracja (ang. Nanofiltration) NF GMM 200 Da rozmiar molekuły 1 nm, TMM 5 30 atm Membrany jonoselektywne Stopień zatrzymywania:

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie. Instalacji przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków ze studnią chłonną WZÓR 730-082-204

Zgłoszenie. Instalacji przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków ze studnią chłonną WZÓR 730-082-204 Zgłoszenie Instalacji przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków ze studnią chłonną INWESTOR ADRES ZAMIESZKANIA ADRES INWESTYCJI DATA WNIOSKU Wykaz NORM oczyszczalni Gama Plastic EN-PN 12566-1 Spis

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 FIZYKA I CHEMIA GLEB Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 Tematyka wykładów Bilans wodny i cieplny gleb, właściwości

Bardziej szczegółowo

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 Zespół nr III Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska Grzegorz Boroń -Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony

Bardziej szczegółowo

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 Spis treści III. Wstęp... 9 III. Zasady porządkowe w pracowni technologicznej... 10 1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 III. Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Gospodarki Odpadami

Krajowy Program Gospodarki Odpadami Krajowy Program Gospodarki Odpadami KPGO został sporządzony jako realizacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365 i Nr 113, poz.

Bardziej szczegółowo

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM

OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM ścieki przemysłowe, złoże biologiczne Katarzyna RUCKA, Małgorzata BALBIERZ* OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH O DUŻEJ ZAWARTOŚCI OLEJÓW NA ZŁOŻU BIOLOGICZNYM Przedstawiono wyniki laboratoryjnych badań

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie ścieków deszczowych. Inżynieria Środowiska I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Oczyszczanie ścieków deszczowych. Inżynieria Środowiska I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Oczyszczanie ścieków deszczowych Nazwa modułu w języku angielskim Stormwater

Bardziej szczegółowo

Podczyszczanie ścieków przemysłowych przed zrzutem do. Opracował mgr inż. St.Zawadzki

Podczyszczanie ścieków przemysłowych przed zrzutem do. Opracował mgr inż. St.Zawadzki Podczyszczanie ścieków przemysłowych przed zrzutem do kanalizacji komunalnej Opracował mgr inż. St.Zawadzki ROZPORZĄDZENIE MINISTRA BUDOWNICTWA z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków

Bardziej szczegółowo

SEZONOWE I PRZESTRZENNE ZMIANY WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW JAKOŚCI WODY ZBIORNIKA GOCZAŁKOWICE

SEZONOWE I PRZESTRZENNE ZMIANY WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW JAKOŚCI WODY ZBIORNIKA GOCZAŁKOWICE SEZONOWE I PRZESTRZENNE ZMIANY WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW JAKOŚCI WODY ZBIORNIKA GOCZAŁKOWICE Maciej KOSTECKI, Joanna KERNERT, Witold NOCOŃ, Krystyna JANTA-KOSZUTA Wstęp Zbiornik Zaporowy w Goczałkowicach powstał

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r. Dz.U.10.137.924 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2010 r. 2), 3) w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. z dnia 29 lipca 2010 r.) Na podstawie art. 43 ust. 7 ustawy z dnia 27

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), zarządza się co następuje:

Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.), zarządza się co następuje: Rozporządzenie nr Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu z dnia... w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód zlewni Małej Panwi Na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 18

Bardziej szczegółowo

www.harcerskanatura.eu PROJEKT

www.harcerskanatura.eu PROJEKT PROJEKT kampania edukacyjna dla dzieci i młodzieży 4 żywioły przyjaciele człowieka cykl konkursów w szkołach główna nagroda w konkursach wymiana dzieci i młodzieży między Partnerami projektu program edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa Konferencja Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, Drezno, 23.09.2013 r.

Międzynarodowa Konferencja Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, Drezno, 23.09.2013 r. Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, dr inż. Agnieszka Kolanek mgr inż. Barbara Marchlewska-Knych dr inż. Mariusz Adynkiewicz-Piragas Założenia projektu w zakresie

Bardziej szczegółowo

3.10 Czyszczenie i konserwacja kanalizacji 121 3.11 Kontrola odprowadzania ścieków rzemieślniczo-przemysłowych (podczyszczanie ścieków) 127 3.

3.10 Czyszczenie i konserwacja kanalizacji 121 3.11 Kontrola odprowadzania ścieków rzemieślniczo-przemysłowych (podczyszczanie ścieków) 127 3. Spis treści 1. Wiadomości ogólne, ochrona wód 17 1.1 Gospodarkawodna 17 1.2 Polskie prawo wodne 25 1.2.1 Rodzaj wód 27 1.2.2 Własność wód 27 1.2.3 Koizystaniezwód 28 1.2.3.1 Powszechne koizystaniezwód

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olecku

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olecku Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olecku Zaopatrzenie ludności w wodę W 2010 roku Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w Olecku objęła nadzorem 17 urządzeń służących do zaopatrzenia

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 -

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Środowiska Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Zespół redakcyjny: Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa 1. Doc. dr hab. Irena Duer 2. Prof.

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE (od roku ak. 2014/2015)

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE (od roku ak. 2014/2015) (od roku ak. 2014/2015) A. Zagadnienia z zakresu Oczyszczanie Wody i Ścieków: 1. Skład wód powierzchniowych i wód podziemnych. 2. Układy technologiczne oczyszczania wody powierzchniowej. 3. Układy technologiczne

Bardziej szczegółowo

WYZNACZENIE OBSZARU I GRANIC AGLOMERACJI DOBRZEŃ WIELKI zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska, z dnia 1 lipca 2010r.

WYZNACZENIE OBSZARU I GRANIC AGLOMERACJI DOBRZEŃ WIELKI zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska, z dnia 1 lipca 2010r. WYZNACZENIE OBSZARU I GRANIC AGLOMERACJI DOBRZEŃ WIELKI zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska, z dnia 1 lipca 2010r. Zamawiający: Gmina Dobrzeń Wielki ul. Namysłowska 44 46-081 Dobrzeń Wielki Lipiec

Bardziej szczegółowo

T A R Y F A DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW

T A R Y F A DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW P R Z E D S I Ę B I O R S T W O W O D O C I Ą G Ó W I K A N A L I Z A C J I W Z E L O W I E Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością T A R Y F A DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI 90-006 Łódź, ul. Piotrkowska 120 WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 Opracowali: Włodzimierz Andrzejczak Barbara Witaszczyk Monika Krajewska

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wizyty w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK) w Krakowie

Sprawozdanie z wizyty w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK) w Krakowie Kraków, dn.16.06.2014 Sprawozdanie z wizyty w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK) w Krakowie W dniu 13.06.2014r. studenci Fizyki Medycznej Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Informacja o pracy dyplomowej

Informacja o pracy dyplomowej Informacja o pracy dyplomowej 1. Nazwisko i Imię: Duda Dawid adres e-mail: Duda.Dawid1@wp.pl 2. Kierunek studiów: Mechanika I Budowa Maszyn 3. Rodzaj studiów: inżynierskie 4. Specjalnośd: Systemy, Maszyny

Bardziej szczegółowo

Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Warszawie Warszawa 13 grudzień 2011r.

Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Warszawie Warszawa 13 grudzień 2011r. Wpływ na środowisko wysokiego stężenia odprowadzanych do rzek substancji oraz zawartości tlenu w wodzie przy obecnej sytuacji hydrologicznej Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH I DZIAŁ KONTROLI JAKOŚCI WYKAZ CZYNNOŚCI Cena netto (PLN) Analiza kwasu siarkowego Przygotowanie próby, rejestracja, uśrednianie, wyrównanie temperatury 9,00 Oznaczenie zawartości

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań

Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy Projekt aktualizacji Programu wodno - środowiskowego kraju programy działań Rafał Kosieradzki specjalista

Bardziej szczegółowo

"Działania przygotowawcze do częściowego odtworzenia żwirowych siedlisk dla litofilnych gatunków ryb na odcinku Wisłoki od jazu w Mokrzcu do

Działania przygotowawcze do częściowego odtworzenia żwirowych siedlisk dla litofilnych gatunków ryb na odcinku Wisłoki od jazu w Mokrzcu do "Działania przygotowawcze do częściowego odtworzenia żwirowych siedlisk dla litofilnych gatunków ryb na odcinku Wisłoki od jazu w Mokrzcu do miejscowości Pustków" Pustków RZEKA WISŁOKA OD JAZU W MOKRZCU

Bardziej szczegółowo

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Wisły Małgorzata Owsiany Katarzyna Król Seminarium nt. Eko- sanitacji & Zrównoważonego Zarządzania Gospodarką Ściekową Kraków 18 grudnia

Bardziej szczegółowo

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 BIURO PROJEKTOWO - BADAWCZE DRÓG I MOSTÓW Sp. z o.o. TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 PRACOWNIA RUCHU I STUDIÓW DROGOWYCH GENERALNY POMIAR

Bardziej szczegółowo

LISTA KONTROLNA. Część III - Ochrona Środowiska. Magazynowanie i Dystrybucja Paliw oraz Ropy Naftowej. Samokontrola/Kontrola w Zakładzie**...

LISTA KONTROLNA. Część III - Ochrona Środowiska. Magazynowanie i Dystrybucja Paliw oraz Ropy Naftowej. Samokontrola/Kontrola w Zakładzie**... LISTA KONTROLNA Część III - Ochrona Środowiska Magazynowanie i Dystrybucja Paliw oraz Ropy Naftowej Samokontrola/Kontrola w Zakładzie**... przeprowadzona w dniach:... 1. Sprawy dokumentacyjne 1.1 Czy Zakład/Baza

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 19 maja 2014 r. Nazwa i adres AB 1188,,WODOCIĄGI

Bardziej szczegółowo

Obieg węgla w Morzu Bałtyckim

Obieg węgla w Morzu Bałtyckim Obieg węgla w Morzu Bałtyckim Karol Kuliński Zakład Chemii i Biochemii Morza Promotor: Prof. dr hab. inż. Janusz Pempkowiak Finansowanie: Działalność statutowa IOPAN, Temat II.2 Grant promotorski MNiSW

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VIII..2015 RADY MIEJSKIEJ W CZŁUCHOWIE. z dnia 27 maja 2015r.

UCHWAŁA NR VIII..2015 RADY MIEJSKIEJ W CZŁUCHOWIE. z dnia 27 maja 2015r. UCHWAŁA NR VIII..2015 RADY MIEJSKIEJ W CZŁUCHOWIE z dnia 27 maja 2015r. w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

Propozycje ochrony zasobów wodnych w Polsce

Propozycje ochrony zasobów wodnych w Polsce KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Propozycje ochrony zasobów wodnych w Polsce Lipiec 1992 Elżbieta Berkowska, Jacek Głowacki Informacja Nr 53 Polska

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 199 Nr 72 poz. 813

Dz.U. 199 Nr 72 poz. 813 Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 199 Nr 72 poz. 813 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OCHRONY ŚRODOWISKA, ZASOBÓW NATURALNYCH I LEŚNICTWA z dnia 11 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków, jakie muszą być spełnione przy

Bardziej szczegółowo

GRAF oczyszczalnie ścieków. one2clean

GRAF oczyszczalnie ścieków. one2clean Przydomowa biologiczna oczyszczalnia ścieków typu SBR one2clean Konrad Gojżewski Kierownik projektów inwestycyjnych konrad.gojzewski@ekodren.pl ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 24 lipca 2006 r.

Bardziej szczegółowo

Targi POL-EKO-SYSTEM. Strefa RIPOK NANOODPADY JAKO NOWY RODZAJ ODPADÓW ZAGRAŻAJĄCYCH ŚRODOWISKU

Targi POL-EKO-SYSTEM. Strefa RIPOK NANOODPADY JAKO NOWY RODZAJ ODPADÓW ZAGRAŻAJĄCYCH ŚRODOWISKU NANOODPADY JAKO NOWY RODZAJ ODPADÓW ZAGRAŻAJĄCYCH ŚRODOWISKU Beata B. Kłopotek Departament Gospodarki Odpadami Poznań, dnia 28 października 2015 r. Zakres prezentacji 1. Nanomateriały definicja, zastosowania,

Bardziej szczegółowo

Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód

Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód Ogólne charakterystyka wód naturalnych Woda występująca w przyrodzie stanowi wodny roztwór substancji nieorganicznych i organicznych, jak również zawiera koloidy i zawiesiny.

Bardziej szczegółowo

BADANIA TECHNOLOGICZNE OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Z PRZEMYSŁU CUKIERNICZEGO METODĄ OSADU CZYNNEGO

BADANIA TECHNOLOGICZNE OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Z PRZEMYSŁU CUKIERNICZEGO METODĄ OSADU CZYNNEGO Katarzyna RUCKA*, Michał MAŃCZAK*, Piotr BALBIERZ* ścieki przemysłowe, reaktor SBR, biologiczne oczyszczanie ścieków BADANIA TECHNOLOGICZNE OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW Z PRZEMYSŁU CUKIERNICZEGO METODĄ OSADU CZYNNEGO

Bardziej szczegółowo

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r.

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r. Lista przedsięwzięć priorytetowych Funduszu na rok 2013 została sporządzona w oparciu o hierarchię celów wynikającą z polityki ekologicznej państwa, Programu zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r.

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r. GENERALNY POMIAR RUCHU 2000 SYNTEZA WYNIKÓW Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 2001 r. SPIS TREŚCI 1. Wstęp...1 2. Obciążenie

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków na okres od 1 kwietnia 2014 r. do 31 marca 2015 r.

Taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków na okres od 1 kwietnia 2014 r. do 31 marca 2015 r. Taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków na okres od 1 kwietnia 2014 r. do 31 marca 2015 r. 1. Uwagi ogólne Niniejsze taryfy zawierają zestawienie cen i stawek opłat za zbiorowe

Bardziej szczegółowo

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne...

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne... SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3 2.2. Metody analityczne... 6 3. WYNIKI BADAŃ... 6 4. WNIOSKI... 12 SPIS TABEL 1. Współrzędne

Bardziej szczegółowo

Instrukcja płukania i dezynfekcji

Instrukcja płukania i dezynfekcji Załącznik nr 13 Instrukcja płukania i dezynfekcji 1. Przebieg procesu płukania i dezynfekcji rurociągów (przyłączy o średnicy DN min. 80). Praktyka AQUANET-u wykazuje, że tylko połączenie wysokiej intensywności

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 25 lutego 2015 r. Poz. 257 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych

Warszawa, dnia 25 lutego 2015 r. Poz. 257 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 6 lutego 2015 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 25 lutego 2015 r. Poz. 257 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 6 lutego 2015 r. 2), 3) w sprawie komunalnych osadów ściekowych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile KRYSTYNA S. KRYSTYNA C. EDWARD F. KAROLINA C. WOJCIECH T. JANINA F. FRANCISZKA G. HENRYK H. MIROSŁAW W. JULI BARBARA H. CELINA Ł. STANISŁAW K. HELENA S.

Bardziej szczegółowo

Zleceniodawca: Eco Life System Sp. z o. o., ul. Królewiecka 5 lok. 3, 11-700 Mrągowo

Zleceniodawca: Eco Life System Sp. z o. o., ul. Królewiecka 5 lok. 3, 11-700 Mrągowo UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU INSTYTUT INŻYNIERII ŚRODOWISKA Sprawozdanie z wykonania monitoringu jakości wody i osadów dennych w zbiorniku wodnym w miejscowości Modła - gmina Jerzmanowa, przed

Bardziej szczegółowo

Związek Międzygminny "Nida 2000" Stary Korczyn, 28-136 Nowy Korczyn Data: 30.10.2015

Związek Międzygminny Nida 2000 Stary Korczyn, 28-136 Nowy Korczyn Data: 30.10.2015 Raport z przeprowadzonych badań na wodzie dla Związku Międzygminnego "NIDA 2000" z ujęcia wody na rzece Nidzie i stacji uzdatniania wody w Starym Korczynie. Związek Międzygminny "Nida 2000" Stary Korczyn,

Bardziej szczegółowo

Biologiczne oczyszczanie ścieków komunalnych z zastosowaniem technologii MBS

Biologiczne oczyszczanie ścieków komunalnych z zastosowaniem technologii MBS Biologiczne oczyszczanie ścieków komunalnych z zastosowaniem technologii MBS Do powszechnie powstających ścieków należy zaliczyć ścieki komunalne, będące nieuniknionym efektem zaspokajania potrzeb sanitarnych

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O WPROWADZENIU TARYF OKREŚLAJĄCYCH STAWKI OPŁAT ZA ZBIOROWE ZAOPATRZENIE W WODĘ I ZBIOROWE ODPROWADZANIE ŚCIEKÓW W GMINIE OPOCZNO

OGŁOSZENIE O WPROWADZENIU TARYF OKREŚLAJĄCYCH STAWKI OPŁAT ZA ZBIOROWE ZAOPATRZENIE W WODĘ I ZBIOROWE ODPROWADZANIE ŚCIEKÓW W GMINIE OPOCZNO Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Opocznie 26-300 Opoczno, ul. Krótka 1 Nazwa skrócona: P.G.K. Sp. z o.o. w Opocznie tel 044 754 76 11 fax 44 789 06 47 e-mail:sekretariat@pgk.opoczno.pl

Bardziej szczegółowo

Przydomowe Oczyszczalnie Ścieków z drenażem rozsączającym

Przydomowe Oczyszczalnie Ścieków z drenażem rozsączającym Przydomowe Oczyszczalnie Ścieków z drenażem rozsączającym SIECI ZEWNĘTRZNE Oczyszczalnie Sotralentz mogą być stosowane dla obiektów, dla których dobowy zrzut ścieków nie przekracza 5m 3 /d. Przedstawione

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI WÓD RZEK GRANICZNYCH ZA 2010 ROK

OCENA JAKOŚCI WÓD RZEK GRANICZNYCH ZA 2010 ROK WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W RZESZOWIE DELEGATURA W PRZEMYŚLU OCENA JAKOŚCI WÓD RZEK GRANICZNYCH ZA 2010 ROK Opracowała: mgr inż.danuta Satkowska Przemyśl, kwiecień 2010r. SPIS TREŚCI 1.

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r.

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego. - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry. 11 czerwca 2015 r. Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego kraju - - programy działań dotyczące Regionu Wodnego Środkowej Odry 11 czerwca 2015 r. Wałbrzych PLAN PREZENTACJI 1. Aktualizacja Programu Wodno-środowiskowego

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Model fizykochemiczny i biologiczny

Model fizykochemiczny i biologiczny Model fizykochemiczny i biologiczny dr Czesław Kliś Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Costa. Wyjdź myśleniem poza butle. ZASTOSOWANIE: RESTAURACJE, KAWIARNIE, PUBY, BARY, STOŁÓWKI, GABINETY LEKARSKIE, itp.

Costa. Wyjdź myśleniem poza butle. ZASTOSOWANIE: RESTAURACJE, KAWIARNIE, PUBY, BARY, STOŁÓWKI, GABINETY LEKARSKIE, itp. Costa Wyjdź myśleniem poza butle ZASTOSOWANIE: RESTAURACJE, KAWIARNIE, PUBY, BARY, STOŁÓWKI, GABINETY LEKARSKIE, itp. Merlin - RO system System do uzdatniania wody marki Merlin jest skrajnie nowatorskim

Bardziej szczegółowo

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna.

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Zanieczyszczenie wód - niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych i bakteriologicznych wody spowodowane wprowadzaniem w nadmiarze

Bardziej szczegółowo

Założenia zadań projektu

Założenia zadań projektu Założenia zadań projektu 1. Ocena związku układu poziomego i pionowego celem parametryzacji równowagi hydrodynamicznej a) zakup sprzętu GPS RTK i łódź b) pomiar profilu podłużnego w nurcie Wisły od Tarnobrzegu

Bardziej szczegółowo

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE Załącznik 1 Oferta inwestycyjna jest przestawiona na podstawie istniejącego i obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości

Bardziej szczegółowo

Sustainability in commercial laundering processes

Sustainability in commercial laundering processes Leonardo da Vinci Project Sustainability in commercial laundering processes Module 1 Usage of water Chapter 5 a Oczyszczanie ścieków Możliwości odprowadzania ścieków Module 1 Usage of water Chapter 5 Waste

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 4 i 5 OCENA EKOTOKSYCZNOŚCI TEORIA Chemia zanieczyszczeń środowiska

Bardziej szczegółowo

ul. ILJI MIECZNIKOWA 1, 02-096 WARSZAWA e-mail: magdapop@biol.uw.edu.pl RAPORT

ul. ILJI MIECZNIKOWA 1, 02-096 WARSZAWA e-mail: magdapop@biol.uw.edu.pl RAPORT d r h a b. M a g d a l e n a P o p ow s k a, p r o f. U W U N I W E R S Y T E T W AR S Z AW S K I W Y D Z I AŁ B I O L O G I I ul. ILJI MIECZNIKOWA 1, 02-096 WARSZAWA TEL: (+22) 55-41-420, FAX: (+22) 55-41-402

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA Wydział: INŻYNIERIA ŚRODOWISKA Kierunek: OCHRONA ŚRODOWISKA (OS) Stopień studiów: I Efekty kształcenia na I stopniu dla kierunku OS K1OS_W01 K1OS_W02 K1OS_W03 OPIS KIERUNKOWYCH

Bardziej szczegółowo

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA Monitoring of rainfall chemistry and of the deposition of pollutants to the ground Przygotowano w oparciu o zlecone

Bardziej szczegółowo

Warunki fizyczno-chemiczne w Zbiorniku Goczałkowickim - specyfika i zróżnicowanie stanowiskowe

Warunki fizyczno-chemiczne w Zbiorniku Goczałkowickim - specyfika i zróżnicowanie stanowiskowe Warunki fizyczno-chemiczne w Zbiorniku Goczałkowickim - specyfika i zróżnicowanie stanowiskowe dr inż. Maciej Kostecki Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska Polska Akademia Nauk w Zabrzu 1 Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

7.2 Opis oddziaływania na wody powierzchniowe i podziemne w fazie budowy i eksploatacji

7.2 Opis oddziaływania na wody powierzchniowe i podziemne w fazie budowy i eksploatacji 7.2 Opis oddziaływania na wody powierzchniowe i podziemne w fazie budowy i eksploatacji 7.2.1 Zapotrzebowanie wody Etap realizacji przedsięwzięcia Na etapie realizacji inwestycji wystąpi zapotrzebowanie

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 362

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 362 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 362 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 14 Data wydania: 3 września 2014 r. AB 362 Nazwa i adres ZARZĄD

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych na rok akademicki 2011/12

Tematy prac dyplomowych na rok akademicki 2011/12 Tematy prac dyplomowych na rok akademicki 2011/12 Promotor: dr inż. hab. Krzysztof KSIĄŻYŃSKI Katedra Hydrauliki i Dynamiki Wód Ś-11 1. Wzory empiryczne na straty lokalne w rurociągach: ocena formuł zalecanych

Bardziej szczegółowo

SYSTEM Wsparcie działań ochrony środowiska i gospodarki wodnej realizowanych przez WFOŚiGW

SYSTEM Wsparcie działań ochrony środowiska i gospodarki wodnej realizowanych przez WFOŚiGW i gospodarki wodnej realizowanych przez WFOŚiGW Zbigniew Reniecki Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu W ramach programu SYSTEM finansowanego ze środków Narodowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Gospodarka wodno ściekowa w Gminie Stare Babice

Gospodarka wodno ściekowa w Gminie Stare Babice Gminne Przedsiębiorstwo Komunalne Eko Babice Sp. z o. o Gospodarka wodno ściekowa w Gminie Stare Babice Stare Babice, wrzesień 2015r. KANALIZACJA SANITARNA W GMINIE STARE BABICE KANALIZACJA SANITARNA

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja ustawy Prawo Wodne

Nowelizacja ustawy Prawo Wodne dla rozwoju infrastruktury i środowiska Nowelizacja ustawy Prawo Wodne Danuta Drozd Kierownik Zespołu ds. Funduszy Europejskich Katarzyna Cichowicz, Katarzyna Brejt 1 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu www.sn-pl.eu Cele główne Ochrona i poprawa stanu środowiska, w tym: Poprawa ochrony przeciwpowodziowej Stworzenie ukierunkowanej

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie Instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków

Zgłoszenie Instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków Zgłoszenie Instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków INWESTOR ADRES ZAMIESZKANIA ADRES INWESTYCJI DATA WNIOSKU Wykaz NORM i APROBAT oczyszczalni Gama Plastic EN-PN 12566 Zgodność z normą HK/W/0499/01/2007

Bardziej szczegółowo

1. Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia:

1. Rodzaj i charakterystyka przedsięwzięcia: zasięgnął opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ustrzykach Dolnych w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 832

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 832 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 832 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8, Data wydania: 30 lipca 2014 r. Nazwa i adres: GRUPOWA OCZYSZCZALNIA

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1365

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1365 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1365 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 2 Data wydania: 15 października 2013 r. Nazwa i adres: AB

Bardziej szczegółowo

Definicja i wzór wyliczenia efektów ekologicznych związanych z gospodarką ściekową. [na podstawie wytycznych NFOŚiGW]

Definicja i wzór wyliczenia efektów ekologicznych związanych z gospodarką ściekową. [na podstawie wytycznych NFOŚiGW] Definicja i wzór wyliczenia efektów ekologicznych związanych z gospodarką ściekową 2015 [na podstawie wytycznych NFOŚiGW] Spis efektów Liczba dodatkowych osób korzystających z ulepszonego oczyszczania

Bardziej szczegółowo