ODPOWIEDZIALNOŚĆ DELIKTOWA POŚREDNICZĄCYCH DOSTAWCÓW USŁUG INTERNETOWYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ODPOWIEDZIALNOŚĆ DELIKTOWA POŚREDNICZĄCYCH DOSTAWCÓW USŁUG INTERNETOWYCH"

Transkrypt

1

2 ODPOWIEDZIALNOŚĆ DELIKTOWA POŚREDNICZĄCYCH DOSTAWCÓW USŁUG INTERNETOWYCH ANALIZA PRAWNOPORÓWNAWCZA Marcin Z. Zieliński Warszawa 2013

3 Stan prawny na 30 września 2012 r. Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Adam Choiński Opracowanie redakcyjne Katarzyna Rybczyńska Łamanie Wolters Kluwer Polska Układ typograficzny Marta Baranowska Copyright by Wolters Kluwer Polska SA, 2013 ISBN ISSN Wydane przez: Wolters Kluwer Polska SA Redakcja Książek Warszawa, ul. Płocka 5a tel , fax księgarnia internetowa

4 Autor składa wyrazy uznania i wdzięczności społeczności twórców open-source za tworzenie i rozwijanie otwartych aplikacji, które istotnie pomogły w tworzeniu niniejszej monografii.

5

6 Spis treści Wykaz skrótów / 13 Wprowadzenie / 21 Rozdział I Podstawowe pojęcia związane ze świadczeniem usług elektronicznych / WEB 2.0 druga era internetu / Podmioty świadczące usługi elektroniczne / Użytkownicy (users)/dostawcy treści (content providers) / Dostawcy usług internetowych (internet service providers) / Dostawcy dostępu (access providers) / Dostawcy sieci (network providers) / Pośredniczący dostawcy usług (intermediary service providers ISP) / Usługa elektroniczna / Relacje pomiędzy pojęciami usługodawca i usługobiorca / Własność serwerów jako wyznacznik zakresu podmiotowego pojęcia usługodawca / 47 Rozdział II Odpowiedzialność dostawcy usług elektronicznych w świetle ogólnych zasad odpowiedzialności deliktowej / Przesłanki odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych / 53 7

7 Spis treści 2. Zasady odpowiedzialności odszkodowawczej na tle kodeksowych i pozakodeksowych regulacji odpowiedzialności dostawców usług elektronicznych / Odpowiedzialność na zasadzie winy / Kwalifikacja działalności ISP jako podżeganie, pomocnictwo bądź świadome korzystanie ze szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym / Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka / Odpowiedzialność ISP z tytułu naruszenia dóbr osobistych / Podsumowanie / 87 Rozdział III Wyłączenie odpowiedzialności ISP w rozumieniu dyrektywy 2000/31/WE. Analiza porównawcza regulacji prawnych / Harmonizacja europejskich systemów prawa deliktowego / Dyrektywy jako środek europeizacji prawa prywatnego, na przykładzie dyrektywy 2000/31/WE / Implementacja dyrektywy 2000/31/WE / Rezultaty realizowane za pomocą dyrektywy /31/WE / Model harmonizacji przepisów dyrektywy 2000/31/WE w zakresie odpowiedzialności ISP przyjęty w Niemczech / 103 Model harmonizacji przepisów dyrektywy 2000/31/WE w zakresie odpowiedzialności ISP przyjęty w Polsce / Wykładnia krajowych przepisów implementujących dyrektywę 2000/31/WE / 114 Podstawowe założenia regulacji u.ś.u.d.e. i TMG oraz ich wpływ na praktykę stosowania preferencyjnego mechanizmu odpowiedzialności ISP / Horyzontalny charakter regulacji / Wyłączenia wyszukiwarki i hiperlinki / Stopniowanie przesłanek wyłączenia odpowiedzialności / Metodologia stosowania przepisów u.ś.u.d.e. w zakresie mechanizmu wyłączenia odpowiedzialności ISP / Niemieckie teorie filtra / 132

8 Spis treści Konkurencyjne koncepcje G. Spindlera, U. Siebera oraz T. Stadlera / Podsumowanie test odpowiedzialności ISP / Wykonalność usunięcia lub zablokowania dostępu / Zwolnienie ISP z obowiązków kontrolnych / Brak ogólnego obowiązku monitorowania / Obowiązek monitorowania w konkretnych przypadkach / Zakres przedmiotowy mechanizmu wyłączenia odpowiedzialności ISP / Odpowiedzialność za własne dane na gruncie u.ś.u.d.e. / Rozróżnienie informacji własnych i cudzych na gruncie TMG / Przejęcie informacji przez ISP / Transpozycja rezultatów dyrektywy 2000/31/WE w zakresie wyłączenia odpowiedzialności dostawców usług zwykłego przesyłu (mere conduit) / Przesłanki warunkujące wyłączenie odpowiedzialności / Zakaz samodzielnego inicjowania przesyłu / Zakaz selekcjonowania odbiorców informacji / Zakaz wybierania oraz modyfikacji informacji podlegającej przekazywaniu / Umyślne działanie usługodawcy mere conduit / Automatyczne, pośrednie i krótkotrwałe przechowywanie informacji w ramach zwykłego przekazu / Transpozycja rezultatów dyrektywy 2000/31/WE w zakresie wyłączenia odpowiedzialności dostawców usług cachingu / Czas trwania tymczasowego zapisu / Przesłanki wyłączenia odpowiedzialności ISP za świadczenie usług cachingu / Zapewnienie identyczności informacji na serwerze cache z informacją źródłową / Umożliwianie dostępu do danych oraz ich aktualizacji / Pozyskiwanie danych o korzystaniu z informacji / Obowiązek usunięcia informacji, która została usunięta z serwera źródłowego / 184 9

9 Spis treści Obowiązek usunięcia informacji na polecenie sądu lub innego organu (odesłanie) / Współpraca lub stosunek zależności pomiędzy ISP a usługobiorcą na gruncie 9 TMG / 187 Transpozycja rezultatów dyrektywy 2000/31/WE w zakresie wyłączenia odpowiedzialności dostawców usług hostingu / Szczegółowe wytyczne dla usługi przechowywania danych wynikające z dyrektywy 2000/31/WE / Przesłanki wyłączenia odpowiedzialności host-service providerów / Świadomość bezprawności jako przesłanka wyłączenia odpowiedzialności HSP / Niezwłoczne podjęcie działań przez HSP / Odpowiedzialność HSP z tytułu niewykonania bądź nienależytego wykonania umowy w razie usunięcia lub zablokowania dostępu do informacji / Specyficzna regulacja na gruncie art. 14 ust. 2 i 3 u.ś.u.d.e. / Stosunek podległości lub kontroli pomiędzy HSP a usługobiorcą (content providerem) / 217 Rozdział IV Kwalifikacja odpowiedzialności ISP w praktyce sądowej, na przykładzie operatorów portali aukcyjnych / Kwestia wstępna usługa aukcji elektronicznych oraz jej kwalifikacja prawna w nomenklaturze wynikającej z dyrektywy 2000/31/WE / Funkcjonowanie internetowych serwisów aukcyjnych / Usługi świadczone w ramach serwisów wirtualnych targowisk / Aukcja właściwa / Usługi towarzyszące / Usługi otaczające / Usługi ochronne / Kwalifikacja prawna usług aukcji elektronicznej według dyrektywy 2000/31/WE / Francja / Belgia /

10 Spis treści 4. Niemcy / Orzecznictwo Federalnego Trybunału Najwyższego / Wpływ orzecznictwa BGH na sądy niższych instancji / Orzecznictwo BGH w sprawach Internet-Versteigerung w poglądach doktryny / Podsumowanie i ocena / Anglia / Stany Zjednoczone / Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej / 280 Zakończenie / 287 Bibliografia /

11

12 Wykaz skrótów Akty prawne BGB DMCA dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w spra- wie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) (Dz. Urz. WE L 178 z , s. 1) dyrektywa 2000/31/WE, dyrektywa E-commerce/e.c.d. dyrektywa 2001/29/WE dyrektywa o ochronie prywatności i komunikacji elektronicznej ECG Bürgerliches Gesetzbuch (obywatelski kodeks cywilny) z dnia 18 sierpnia 1896 r. (tekst jedn.: BGBl. I s. 42, 2909 z późn. zm.) Digital Millenium Copyright Act z 1998 r., 17 U.S.C 512(h), 112 STAT PUBLIC LAW OCT. 28,1998 dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz. Urz. WE L 167 z , s. 10) dyrektywa 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 2002 r. w sprawie przetwarzania danych osobowych oraz ochrony prywatności w sektorze komunikacji elektronicznej (Dz. Urz. WE L 201 z , s. 37) E-Commerce-Gesetz (ustawa o handlu elektronicznym) 13

13 Wykaz skrótów EGG ElGVG GG IuKDG JuSchG k.c. k.k. k.p.c. MarkenG Gesetz über rechtliche Rahmenbedingungen für den elektronischen Geschäftsverkehr/Elektronischer Geschäftsverkehr-Gesetz (ustawa o warunkach ramowych dla elektronicznego obrotu gospodarczego/ ustawa o elektronicznym obrocie gospodarczym) z dnia 14 grudnia 2001 r. (BGBl. 2001, cz. I, nr 70, s i n.) Elektronische Geschäftsverkehr-Vereinheitlichungsgesetz (ustawa o ujednoliceniu przepisów o wybranych usługach informacyjnych i komunikacyjnych) z dnia 26 lutego 2007 r. (BGBl. 2007, cz. I, nr 6, s. 179), tekst dostępny pod url: http: // www. bgblportal. de/ BGBL/ bgbl1f/ bgbl107s0179. pdf Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland (Konstytucja Republiki Federalnej Niemiec) (BGBl. I s. 2034) Informations- und Kommunikationsdienstegesetz (ustawa o usługach informacyjnych i komunikacyjnych) z dnia 28 lipca 1997 r. (BGBl. 1, s i n.) Jugendschutzgesetz (ustawa o ochronie nieletnich) z dnia 23 lipca 2002 r. (BGBl. I s. 2730), dostępna pod url: http: // www. gesetze- iminternet. de/ juschg/ BJNR html ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) Markengesetz (ustawa o znakach towarowych) z dnia 25 października 1994 r. (BGBl. I s. 3082), (1995, 156) 14

14 Wykaz skrótów MDStV p.w.p. prawo autorskie/pr. aut. prawo konkurencji prawo telekomunikacyjne RÄSTV Gesetzentwurf der Bundesregierung: Entwurf eines Gesetzes über rechtliche Rahmenbedin- gungen für den elektronischen Geschäftsverkehr (projekt ustawy o prawnych ramach dla elektronicznego obrotu gospodarczego), BT-Drs 14/6098 z , dostępny pod url: http: // dip. bundestag. de/ btd/ 14/ 060/ pdf ( ) rządowy projekt ustawy EGG Gesetzentwurf der Bundesregierung: Entwurf eines Gesetzes zur Regelung der Rahmenbedin- gungen für Informations- und Kommunikationsdienste, BT-Drs. 1997, nr 13/7385, dostępny pod url: http: // dip. bundestag. de/ btd/ 13/ 073/ asc rządowy projekt ustawy IuKDG Mediendienstestaatsvertrag (Traktat federalny o usługach medialnych) ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz z późn. zm.) ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.) ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz z późn. zm.) ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz z późn. zm.) Neunter Staatsvertrag zur Änderung rundfunkrechtlicher Staatsverträge (Dziewiąty Traktat o zmianie traktatów o rozgłośniach) ratyfikowany przez wszystkie kraje związkowe, m.in. przez Kraj Meklenburg Vorpommern dnia 17 lutego 2007 r. (GVOBl. M-V 2007, s. 67), dostępny pod url.: http: // mv. juris. de/ mv/ RdFunkAendStVtr9G_ MV_ Staatsvertrag. htm 15

15 Wykaz skrótów SigG TDDSG TDG 1997 TDG 2001 TFUE TMG TUE TWE u.o.b.d. u.ś.u.d.e. UWG Gesetz zur digitalen Signatur (ustawa o sygnaturze cyfrowej) (art. 3 IuKDG) Gesetz über den Datenschutz bei Telediensten (ustawa o ochronie danych osobowych przy teleusługach) (art. 2 IuKDG) Teledienstegesetz (ustawa o teleusługach) (art. 1 IuKDG) nowa ustawa o teleusługach (Teledienstegesetz) wprowadzona na mocy ustawy z dnia 14 grudnia 2001 r. o warunkach ramowych dla elektronicznego obrotu gospodarczego (EGG) Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 83 z , s. 47), dawny TWE Telemediengesetz (ustawa o telemediach) z dnia 26 lutego 2007 r. (BGBl. I s. 179) Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 83 z , s. 13) Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skonsolidowana Dz. Urz. WE C 325 z , s. 33), obecnie TFUE ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych (Dz. U. Nr 128, poz z późn. zm.) ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz z późn. zm.) Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb (ustawa o nieuczciwej konkurencji) z dnia 3 czerwca 2004 r. (BGBl. I s. 1414) Czasopisma i publikatory BGBl. BGHZ Bundesgesetzblatt Entscheidungssammlung des Bundesgerichtshofes in Zivilsachen 16

16 Wykaz skrótów BPD (d. BDP) BT-Drs. CR Dz. U. Dz. Urz. UE Dz. Urz. WE e-biuletyn CBKE ECR ELJ EPS GRUR GSP JILT JurPC. K&R KPP MMR Mon. Praw. NJW ONSA OSN OSNKW OSNP OSNwSK Biuletyn Prawno-Podatkowy (dawny Biuletyn Doradztwo Prawne) Bundestagsdrucksache Computer und Recht Dziennik Ustaw Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Dziennik Urzędowy Wspólnoty Europejskiej Biuletyn Centrum Badań Problemów Prawnych i Ekonomicznych Komunikacji Elektronicznej European Court Reports European Law Journal Europejski Przegląd Sądowy Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht Gdańskie Studia Prawnicze Journal of Information, Law and Technology Internet-Zeitschrift für Rechtsinformatik und Informationsrecht Kommunikation & Recht Kwartalnik Prawa Prywatnego Multimedia und Recht Monitor Prawniczy Neue Juristische Wochenschrift Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Orzecznictwo Sądu Najwyższego Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wojskowa Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych 17

17 Wykaz skrótów OSP OTK OTK-A PiP PPH Rec. RPEiS TPP Zb. Orz. ZNUJ ZUM Orzecznictwo Sądów Polskich Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzędowy, Seria A Państwo i Prawo Przegląd Prawa Handlowego Recueil de jurisprudence Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Społeczny Transformacje Prawa Prywatnego Zbiory orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego ZNUJ Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht Inne AG BGH HCJ HSP ISP LEX LG NSA OLG OVG PIIT SA Amtsgericht (sąd urzędowy) Bundesgerichtshof (Federalny Sąd Najwyższy) londyński High Court of Justice host-service provider (dostawca usług hostingowych) intermediary service provider (pośredniczący dostawca usług) System Informacji Prawnej LEX Landesgericht (Sąd Krajowy) Naczelny Sąd Administracyjny Oberlandesgericht (Wyższy Sąd Krajowy) Oberverwaltungsgericht (Wyższy Sąd Administracyjny) Polska Izba Informatyki i Telekomunikacji Sąd Apelacyjny 18

18 Wykaz skrótów SN SO SR TK TSUE VG Sąd Najwyższy Sąd Okręgowy Sąd Rejonowy Trybunał Konstytucyjny Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej Verwaltungsgericht (Sąd Administracyjny) 19

19

20 Wprowadzenie Niniejsza monografia poświęcona jest odpowiedzialności deliktowej tzw. dostawców usług elektronicznych, w rozumieniu prawa unijnego, tj. podmiotów świadczących usługi drogą elektroniczną (usługodawców). Usługi te charakteryzują się tym, że ich świadczenie jest możliwe wyłącznie za pomocą sieci komputerowych, w szczególności sieci Internet. Do podjęcia próby analizy tego zagadnienia skłania fakt, że problem ten niezwykle rzadko pojawia się w polskiej judykaturze, pomimo że od 2001 r. problematyka ta posiada swoją regulację ustawową. Jak dotąd, brakuje również kompleksowej analizy tego zagadnienia w polskiej literaturze. Usługi elektroniczne najogólniej można określić jako umożliwianie użytkownikom sieci komputerowych dostępu do różnych danych lub informacji 1. Gwałtowny rozwój technologii komunikacji elektronicznej stworzył możliwość świadczenia usług dla coraz szerszych rzesz użytkowników, umożliwiając im nie tylko bierne odczytywanie informacji, lecz również zamieszczanie własnych informacji. Widoczny jest również wzrost znaczenia gospodarczego informacji oraz tendencja do trakto- 1 Pojęcie dane należy rozumieć w znaczeniu informatycznym, jako tzw. dane binarne, reprezentowane w postaci dwójkowej (tzn. jako ciąg zer i jedynek). Kod binarny jest bowiem jedynym sygnałem rozpoznawanym przez maszyny liczące (komputery). Odpowiednio przetworzone ciągi danych, ujmowane na nośniku danych lub w pamięci komputera, składają się na informacje, które mogą przybierać postać punktów (pikseli), z których składają się np. znaki alfanumeryczne lub obrazy, lub też sygnałów dźwiękowych. Z punktu widzenia maszyn komputerowych bez znaczenia jest zatem to, czy przetwarzana informacja ma postać tekstu, obrazu czy pliku muzycznego (źródło: hasła dane i dane binarne (w:) P. Adamczewski, Słownik informatyczny, Helion 2005). W polskiej literaturze prawniczej pojęcia dane oraz informacje z reguły stosowane są zamiennie; tak też będą używane w niniejszej rozprawie (por. M. Jagielski, Prawo do ochrony danych osobowych. Standardy europejskie, Warszawa 2010, s. 41). 21

21 Wprowadzenie wania jej w kategoriach towaru, stanowiącego przedmiot obrotu 2. Proces globalizacji oraz związana z nim możliwość dotarcia ze swoimi usługami do masowego klienta wymusiła z kolei konieczność nadania im takiej postaci, by korzystanie z nich nie wymagało wiedzy informatycznej. Zjawiska te mają szczególny związek z nastaniem, na początku obecnego wieku, ery serwisów WEB 2.0, których istota opiera się na zarządzaniu informacjami pochodzących od użytkowników. Obok nadal funkcjonujących serwisów posiadających funkcjonalność prostej tablicy ogłoszeń, na której zamieszczane są informacje dostarczone przez operatorów portali (np. wersje elektroniczne gazet), w internecie coraz powszechniejsze są portale bazujące na wielokierunkowej wymianie informacji. Informacje te coraz częściej pochodzą od innych użytkowników, nie od dostawcy usługi, którego rola ogranicza się w tych przypadkach do działań pośredniczących, polegających na przechowywaniu, katalogowaniu oraz udostępnianiu tych informacji usługobiorcom. Stopień zaawansowania procesu komunikacji elektronicznej oraz, nieunikniony w wypadku usług WEB 2.0, lawinowy wzrost ilości wymienianych informacji 3, sprawia, że bez tzw. pośredniczących dostawców usług (ang. intermediary service providers) nie byłoby możliwe funkcjonowanie komunikacji elektronicznej w postaci, w jakiej obecnie ma to miejsce. Bez udziału ISP możliwość komunikowania się pomiędzy wieloma komputerami pozostałaby przywilejem wąskiego grona wykształconych specjalistów. Synonimem sieci komputerowych we współczesnym świecie stała się sieć Internet, na którą składają się setki tysięcy lokalnych sieci komputerowych, których wspólną cechą jest to, że zostały logicznie połączone tak, by możliwa była komunikacja pomiędzy poszczególnymi komputerami 4. Sieć ta podlega ciągłemu rozszerzaniu, łącząc ze sobą setki milionów użytkowników we wszystkich zakątkach globu. W Polsce, według danych z 2011 r., dostęp do inter- 2 R. Skubisz, Internet. Ku społeczeństwu przyszłości (w:) R. Skubisz (red.), Internet Prawo ekonomia kultura, Lublin 1999, s W samym tylko serwisie Youtube.com, co minutę, zamieszczane jest ponad 24 godziny materiału video (źródło: GooglePolicyEurope A Big Win for the Internet, , dostępny pod url: http: // googlepolicyeurope. blogspot. com/ 2010/ 09/ big- winfor- internet. html. 4 Ang. international globalna, międzynarodowa + network sieć (źródło: hasło Internet (w:) P. Adamczewski, Słownik...). 22

22 Wprowadzenie netu posiada 68% osób w wieku lata w miastach oraz 52% na terenach wiejskich 5. Różnorodność usług elektronicznych świadczonych przez ISP jest ogromna. Do najbardziej znanych należą: platformy handlowe (sklepy internetowe, portale aukcyjne), hosting (udostępnianie miejsca na strony WWW lub na dane użytkowników), usługi komunikacyjne (poczta , usługi głosowe, czatowanie), serwisy społecznościowe (np. Nasza Klasa, Facebook), elektroniczne wydania gazet, fora dyskusyjne, blogi. Poza tymi powszechnie znanymi usługami istnieją jednak niezliczone ilości usług elektronicznych świadczonych niejako w tle lub powiązanych z innymi usługami, z których istnienia przeciętny użytkownik komputera niejednokrotnie nie zdaje sobie sprawy, bez których zaś komunikacja elektroniczna byłaby niemożliwa lub znacznie utrudniona. W internecie funkcjonują odpowiedniki wszystkich obszarów życia człowieka. Medium to służy do pracy, nauki, pozyskiwania informacji, załatwiania spraw urzędowych, udzielania się w życiu publicznym, zakupów, zabawy, zaspokajania potrzeb seksualnych oraz coraz powszechniej utrzymywania więzi społecznych. Podobnie jak w prawdziwym życiu, również w internecie działalność człowieka prowadzi do powstania zjawisk zakazanych z punktu widzenia norm prawnych oraz naruszających interesy innych osób. Biorąc pod uwagę rozmiar sieci oraz skalę i różnorodność sposobów komunikowania się za jej pośrednictwem, nie powinno dziwić, że tak wiele osób, działając w cyberprzestrzeni świadomie lub nie dopuszcza się czynów niedozwolonych. Z badań statystycznych wynika, że w 2008 r. co szósty użytkownik internetu w Europie uczestniczył w procedurze nielegalnej wymiany plików w tzw. sieciach P2P (ang. peer to peer), co, zdaniem socjologów, uzasadnia twierdzenie, że piractwo internetowe stało się zjawiskiem społecznym 6. Pod względem ilości ściąganych plików Polska zajmuje szóste miejsce na świecie, zaś największy polskojęzyczny serwis umożliwiający wymianę plików liczy sobie 1,95 mln użytkowników 7. 5 Mały rocznik statystyczny Polski 2012, Warszawa 2012, dostępny pod url: http: // www. stat. gov. pl/ cps/ rde/ xbcr/ gus/ oz_ maly_ rocznik_ statystyczny_ pdf. 6 T. Grynkiewicz, P. Miączyński, Piratujemy w sieci, , dostępny pod url: http: // wyborcza. pl/ drukuj? sponsor= & serv= http: // wyborcza. pl/ gazetawyborcza/ , 76842, html( ). 7 Ibidem. 23

23 Wprowadzenie Czyny niedozwolone, jakich mogą dopuszczać się użytkownicy sieci komputerowych, są tak różnorodne jak sama sieć. Wśród najpowszechniejszych można wymienić: naruszenia praw autorskich (np. nielegalne zwielokrotnianie i rozpowszechnianie utworów objętych ochroną), oszustwa gospodarcze (np. oferowanie do sprzedaży produktów podrobionych), czyny nieuczciwej konkurencji (np. niedozwolona reklama przy wykorzystywaniu haseł słownych identycznych z zarejestrowanymi znakami towarowymi), zamieszczanie odesłań do stron zawierających bezprawne treści (tzw. linking), oszustwa finansowe (np. kradzież tożsamości, numerów kart kredytowych itp.), naruszenia dóbr osobistych (np. szkalujące wypowiedzi na forach dyskusyjnych). Działalnością przestępczą w internecie często zajmują się wyspecjalizowane i zorganizowane grupy, z reguły operujące z terytorium krajów, których porządki prawne utrudniają ściganie. Bezprawnym zachowaniom zwykłych internautów sprzyja poczucie anonimowości i bezkarności, łatwość komunikacji oraz powszechna dostępność na stronach WWW i forach internetowych programów oraz informacji umożliwiających wymianę plików i łamanie zabezpieczeń. Bezpośrednimi sprawcami czynów niedozwolonych w sieci są internauci, czyli użytkownicy usług (usługobiorcy) świadczonych przez ISP. Użytkownicy ci znajdują się na przeciwległych krańcach tzw. kanału komunikacji elektronicznej, w którego środku znajduje się co najmniej jeden, a z reguły większa ilość pośredniczących dostawców usług. Usługobiorcami są osoby zamieszczające w sieci informacje 8 oraz odbiorcy tych informacji. Podmioty te łączy to, że zasadniczo zawsze korzystają z usług co najmniej jednego ISP. Ocena prawna odpowiedzialności za informacje własne, pochodzące od usługobiorców lub też od samych ISP, co do zasady dokonywana jest w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego lub karnego, albo też szczegółowe regulacje różnych gałęzi prawa. Regulacje te zostały szeroko omówione w judykaturze oraz doktrynie. Z tej racji bardziej celowe wydaje się skupienie w niniejszej rozprawie na zagadnieniach stanowiących swoiste novum w polskim porządku prawnym, podlegających przy tym bardzo intensywnej ewolucji, a zarazem harmonizacji na szczeblu europejskim. Takim, stosunkowo mało zbadanym, problemem wydaje się właśnie odpowiedzialność pośredniczących dostawców usług za in- 8 Tzw. dostawcy treści, ang. content providers. 24

24 Wprowadzenie formacje pochodzące od usługobiorców. W wypadku serwisów WEB 2.0, istota usług ISP polega bowiem na przechowywaniu, organizowaniu, przetwarzaniu oraz przekazywaniu informacji wprowadzanych do sieci przez użytkowników ich usług, czyli najogólniej rzecz biorąc na zarządzaniu cudzą informacją. Istnieje ponadto wiele czynników sprawiających, że niejednokrotnie podmioty poszkodowane lub z innej racji uprawnione do dochodzenia roszczeń wolą kierować swoje żądania wprost przeciwko pośredniczącemu dostawcy usług (ISP), czasem wręcz wcale nie występując przeciwko dostarczycielom informacji będącym bezpośrednimi sprawcami naruszeń. Jako przyczynę można wskazać powszechny w internecie zwyczaj występowania pod pseudonimem (niejednokrotnie wybieranym ad hoc na potrzeby jednego wpisu na forum), co sprawia, że ustalenie tożsamości sprawcy bezprawnego działania często nie jest możliwe bez pomocy ISP świadczącego daną usługę lub nawet organów wymiaru sprawiedliwości. Nawet zresztą znając dane sprawcy w sieci, bez specjalistycznej wiedzy z zakresu technik komputerowych, z reguły niemożliwe będzie ustalenie jego realnych danych, takich jak adres zamieszkania. Bez problemów można natomiast ustalić, z jakiego typu usługi elektronicznej oraz za pośrednictwem którego dostawcy usług korzystał sprawca, dopuszczając się naruszenia. Często również podstawowym i najpilniejszym priorytetem osoby poszkodowanej jest powstrzymanie szkodliwego działania oraz ograniczenie rozmiaru szkody. Najprostszym sposobem na osiągnięcie tych celów jest zwrócenie się do ISP. Istotną rolę odgrywa tutaj również tzw. zasada głębszej kieszeni 9 (ang. deeper pocket). Pośredniczący dostawcy usług to niejednokrotnie globalni przedsiębiorcy notowani na światowych giełdach (np. ebay, Yahoo, Google). Są to z reguły podmioty zasobniejsze od poszczególnych odbiorców swoich usług, co staje się szczególnie ważne w sytuacji, gdy podmiot poszkodowany dochodzi odszkodowania bądź zadośćuczynienia. 9 D. Kot, Elektroniczny obrót utworem w świetle prawa autorskiego, ZNUJ. Prace Instytutu PrawaWłasności Intelektualnej, z. 94, Kraków 2006, s. 179; H.A. Deveci, Usenet defamation: FE/HE Liability, Computer and Telecommunications Law Review 2005, vol. 11, nr 5, s. 137; S. Nesbitt, Rescuing the balance. An Assessment of Canada's Proposal to Limit ISP Liability for Online Copyright Infringement, Canadian Journal of Law & Technology 2003, nr 2, s. 117; N. Elkin-Koren, Making Technology Visible. Liability of Internet Service Providers for Peer-to-Peer Traffic, New York University Journal of Legislation and Public Policy 2006, nr 9, s

25 Wprowadzenie Na uwagę zasługuje również możliwość wystąpienia przeciwko ISP z roszczeniami o zaniechanie dalszych naruszeń. Czasami bowiem sam dostawca treści (content provider) nie ma możliwości samodzielnego usunięcia skutków swoich działań, jak to ma miejsce np. w wypadku wypowiedzi zamieszczanych na forach internetowych. Najpełniejszą kontrolę nad informacją zawsze sprawują dostawcy usług, z reguły zastrzegając sobie techniczną możliwość zarządzania przechowywanymi i udostępnianymi informacjami 10. Często również cenniejsze dla poszkodowanego może być doprowadzenie do tego, by dostawca usług zaprzestał ułatwiania dokonywania dalszych naruszeń, a być może nawet zobowiązanie go do uniemożliwienia swoim usługobiorcom dopuszczania się podobnych działań w przyszłości. Problem odpowiedzialności ISP za dane przesyłane bądź przechowywane w związku ze świadczeniem usług dla użytkowników zyskał szczególne znaczenie wraz z ewolucją samego internetu w kierunku portali WEB 2.0, w ramach których ISP pełni jedynie rolę pośrednika przekazującego informacje dostarczane i odbierane przez usługobiorców. Usługi świadczone przez ISP coraz rzadziej polegają wyłącznie na biernym prezentowaniu usługobiorcom danych, których autorem jest operator serwisu (np. informacyjne strony WWW lub tradycyjne sklepy internetowe). Standardem obecnie jest to, że portale internetowe mają postać rozbudowanych usług interaktywnych, w ramach których informacje własne ISP przeplatają się z informacjami generowanymi przez użytkowników. Większość z nowoczesnych serwisów multimedialnych ogranicza swoją działalność do tworzenia i utrzymywania wizualnych i administracyjnych ram portalu, którego zasadnicza treść jest edytowana przez użytkowników. Przykładem serwisów WEB 2.0 są tzw. portale aukcyjne, do których należą polskie Allegro lub Świstak, czy wreszcie światowy potentat ebay. Serwisy te stanowią atrakcyjną alternatywę dla sztywnych reguł zakupów w tradycyjnych sklepach internetowych. Dzięki formule ogólnodostępnej licytacji, ofertę może zamieścić oraz złożyć każdy z użytkowników serwisu, decydując o tym, za jaką cenę produkt lub usługa zostanie sprzedana lub kupiona. Za pośrednictwem dominującego na rynku polskim portalu Allegro w 2008 r. dokonano transakcji 10 H.A. Deveci, Usenet defamation..., s

26 Wprowadzenie o łącznej wartości 5,2 mld zł, sprzedając łącznie 96,7 mln produktów 11. Należy przy tym podkreślić, że sam portal aukcyjny nie jest właścicielem (ani nawet posiadaczem) niezliczonej ilości produktów, które każdego dnia są sprzedawane za jego pośrednictwem. Funkcjonowanie internetowych portali aukcyjnych stanowi dobry przykład do analizy problemu odpowiedzialności ISP za informacje pochodzące od usługobiorców. Przemawia za tym fakt, że usługa ta niemalże w identycznej postaci jest dostępna na całym świecie. Niezwykła popularność aukcji internetowych wśród użytkowników internetu oraz szeroki zakres towarów i usług dostępnych za pomocą tego medium sprawia ponadto, że w portalach aukcyjnych dochodzi do większości typów bezprawnych działań, jakie mają miejsce w internecie. Nie bez znaczenia jest również to, że problem odpowiedzialności operatorów portali aukcyjnych wielokrotnie był przedmiotem postępowań sądowych w różnych krajach, dostarczając obszernego materiału do analizy prawnej. Większość współczesnych systemów prawnych zawiera regulacje odpowiedzialności pośredniczących dostawców usług w związku ze świadczonymi przez nich usługami. Pionierskimi aktami prawnymi w tym zakresie były, uchwalone równolegle, amerykańska Digital Millenium Copyright Act z 1998 r. (DMCA) 12 oraz nieobowiązująca już, niemiecka Teledienstegesetz z 1997 r. (TDG 1997) 13. Na terytorium Unii Europejskiej kwestię tę reguluje dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa 2000/31/WE lub e.c.d.) 14. Wprowadza ona zasady odpowiedzialności ISP wzorowane na amerykańskiej DMCA, nadając im 11 Felicja, Rynek aukcji internetowych w 2008 roku (raport SMB), dostępny pod url: http: // www. interntsuetats. pl/ index. php/ 2009/ 04/ rynek- aukcji- internetowych- w roku- raport- smb/ ( ). 12 Digital Millenium Copyright Act, 17 U.S.C 512(h), 112 STAT PUBLIC LAW OCT. 28,1998. DMCA posiada wprawdzie ograniczony przedmiotowo zakres właściwości, wertykalnie regulując jedynie odpowiedzialność ISP na gruncie prawa autorskiego, niemniej jednak wyznaczone w tym akcie prawnym standardy ochrony ISP są często przenoszone na inne dziedziny prawa. 13 Uchwalona jako część ustawy Informations- und Kommunikationsdienstegesetz z dnia 28 lipca 1997 r. (BGBl. 1, s i n.). 14 Dz. U. WE L 178 z , s

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów.................................................. 9 Czasopisma i inne publikatory................................... 9 Źródła prawa.................................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9 Spis treści Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory.......................................... 7 Źródła prawa........................................................ 7 Inne skróty..........................................................

Bardziej szczegółowo

System informacji prawnej w wersji internetowej

System informacji prawnej w wersji internetowej Załącznik Nr 1 do SIWZ Nr spr. 27/ZP/CBA/2007 OKREŚLENIE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA OBJĘTEGO UMOWĄ RAMOWĄ System informacji prawnej w wersji internetowej Przedmiotem zamówienia jest dostawa systemu informacji

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY ODPOWIEDZIALNOŚCI POLSKIEGO DOSTAWCY USŁUGI HOSTINGOWEJ W ŚWIETLE REGULACJI PRAWNYCH UE. Oskar Szumski

PROBLEMY ODPOWIEDZIALNOŚCI POLSKIEGO DOSTAWCY USŁUGI HOSTINGOWEJ W ŚWIETLE REGULACJI PRAWNYCH UE. Oskar Szumski PROBLEMY ODPOWIEDZIALNOŚCI POLSKIEGO DOSTAWCY USŁUGI HOSTINGOWEJ W ŚWIETLE REGULACJI PRAWNYCH UE Oskar Szumski Wprowadzenie Wraz z rozwojem e-commerce odpowiedzialność dostawcy usługi hostingowej względem

Bardziej szczegółowo

WZORY PISM PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK

WZORY PISM PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK JACEK BROLIK ELŻBIETA MUCHA Warszawa 2013 WZORY PISM Stan prawny na 1 września 2013

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH Semestr zimowy 2015/2016 SSP I Zajęcia nr 3 Publiczne bazy orzeczeń Cz. I Serwis Sądu Najwyższego Serwis Naczelnego Sądu Administracyjnego i Centralna Baza Orzeczeń Sądów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016 PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016 PRAWO NOWYCH TECHNOLOGII Technologie informacyjne - 23 godz. 1. Podpisy elektroniczne

Bardziej szczegółowo

Efektywność prawa wspólnotowego w Polsce na przykładzie VAT

Efektywność prawa wspólnotowego w Polsce na przykładzie VAT Efektywność prawa wspólnotowego w Polsce na przykładzie VAT Adam Bartosiewicz Oficyna a Wolters Kluwer business Warszawa 2009 Wykaz skrótów 13 Akty prawne 13 Organy 14 Publikatory 14 Uwagi wprowadzające

Bardziej szczegółowo

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Aleje Ujazdowskie 1/3 00-071 Warszawa W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na dzień 26 stycznia 2012 r. podpisaniu przez Polskę

Bardziej szczegółowo

Naruszenie prawa własności intelektualnej w prawie prywatnym międzynarodowym Marek Świerczyński Wolters Kluwer Polska - LEX, Seria: MONOGRAFIE

Naruszenie prawa własności intelektualnej w prawie prywatnym międzynarodowym Marek Świerczyński Wolters Kluwer Polska - LEX, Seria: MONOGRAFIE Naruszenie prawa własności intelektualnej w prawie prywatnym międzynarodowym Marek Świerczyński Wolters Kluwer Polska - LEX, Seria: MONOGRAFIE Monografia jest pierwsza na rynku wydawniczym publikacja,

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI. Semestr zimowy 2016/2017 I SSA I stopnia

TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI. Semestr zimowy 2016/2017 I SSA I stopnia TECHNIKI INFORMACJI I KOMUNIKACJI Semestr zimowy 2016/2017 I SSA I stopnia Zajęcia nr 4 Publiczne bazy orzeczeń Cz. 1 Serwis Sądu Najwyższego Serwis Naczelnego Sądu Administracyjnego i Centralna Baza Orzeczeń

Bardziej szczegółowo

PRAWO AUTORSKIE I PRAWA POKREWNE

PRAWO AUTORSKIE I PRAWA POKREWNE PRAWO AUTORSKIE I PRAWA POKREWNE 5. WYDANIE wprowadzenie Janusz Barta Ryszard Markiewicz Warszawa 2011 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów... 11 Od autorów... 15 Rozdział pierwszy Uwagi wstępne... 17

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ. Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Dorota Habrat WYDANIE 1

KOMENTARZ. Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Dorota Habrat WYDANIE 1 KOMENTARZ Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary Dorota Habrat WYDANIE 1 Warszawa 2014 Redaktor prowadzący: Anna Popławska Opracowanie redakcyjne: Wojciech

Bardziej szczegółowo

Opinia o projekcie nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną sporządzona na zlecenie Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji

Opinia o projekcie nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną sporządzona na zlecenie Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji Kraków, dnia 22 września 2008 r. Opinia o projekcie nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną sporządzona na zlecenie Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji I. Przedmiot opinii. 1.1.

Bardziej szczegółowo

Opis Przedmiotu Zamówienia

Opis Przedmiotu Zamówienia Opis Przedmiotu Zamówienia Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego/ do Umowy nr CSIOZ/../2016 Przedmiotem zamówienia jest świadczenie usługi dostępu do elektronicznego Systemu Informacji Prawnej na potrzeby

Bardziej szczegółowo

DP/2310/6/14 ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

DP/2310/6/14 ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA System Informacji Prawnej Opisane poniżej funkcjonalne wymagania mają jedynie charakter minimalny. Wykonawca może zaproponować szerszą niż opisana funkcjonalność.

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE Sieć komputerowa (angielskie computer network), układ komputerów i kompatybilnych połączonych ze sobą łączami komunikacyjnymi, umożliwiającymi wymianę danych. Sieć komputerowa zapewnia dostęp użytkowników

Bardziej szczegółowo

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a ustawa Prawo własności przemysłowej. Różnice procesowe. Szkic problematyki

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a ustawa Prawo własności przemysłowej. Różnice procesowe. Szkic problematyki Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a ustawa Prawo własności przemysłowej Różnice procesowe. Szkic problematyki Zasady ochrony Ustawa Prawo własności przemysłowej chroni prawa podmiotowe, niezależnie

Bardziej szczegółowo

Internet (skrótowiec od ang. inter-network, dosłownie "między-sieć") ogólnoświatowa sieć komputerowa, określana również jako sieć sieci.

Internet (skrótowiec od ang. inter-network, dosłownie między-sieć) ogólnoświatowa sieć komputerowa, określana również jako sieć sieci. Historia internetu Internet (skrótowiec od ang. inter-network, dosłownie "między-sieć") ogólnoświatowa sieć komputerowa, określana również jako sieć sieci. W znaczeniu informatycznym Internet to przestrzeń

Bardziej szczegółowo

Zwalczanie piractwa intelektualnego w internecie. perspektywa znaków towarowych

Zwalczanie piractwa intelektualnego w internecie. perspektywa znaków towarowych Zwalczanie piractwa intelektualnego w internecie perspektywa znaków towarowych Dr Mariusz Kondrat KONDRAT Kancelaria Prawno-Patentowa mariusz@kondrat.pl Znaki wyróżniają Znaki komunikują Luksus, prestiż,

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU ustawy o zmianie ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego 1)

ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU ustawy o zmianie ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego 1) ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU ustawy o zmianie ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego 1) Konieczność podjęcia działań o charakterze legislacyjnym w zakresie nowelizacji

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie. 1. Nazwa przedmiotu zamówienia System informacji prawnej dla Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie.

Ogłoszenie. 1. Nazwa przedmiotu zamówienia System informacji prawnej dla Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie. Ogłoszenie 1. Nazwa przedmiotu zamówienia System informacji prawnej dla Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie. 2. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia (ilościowo-jakościowy) z podaniem kodów CPV Kod

Bardziej szczegółowo

VAT Mini One Stop Shop - miejsce opodatkowania usług elektronicznych

VAT Mini One Stop Shop - miejsce opodatkowania usług elektronicznych VAT Mini One Stop Shop - miejsce opodatkowania usług elektronicznych Po wielkiej rewolucji w VAT, która miała miejsce po 1 stycznia 2014 roku, spora grupa podatników musi szykować się na kolejne duże zmiany.

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Mariusz Chudzik, Aneta Frań, Agnieszka Grzywacz, Krzysztof Horus, Marcin Spyra

Autorzy: Mariusz Chudzik, Aneta Frań, Agnieszka Grzywacz, Krzysztof Horus, Marcin Spyra PRAWO HANDLU ELEKTRONICZNEGO Autorzy: Mariusz Chudzik, Aneta Frań, Agnieszka Grzywacz, Krzysztof Horus, Marcin Spyra Rozdział I OŚWIADCZENIE WOLI W POSTACI ELEKTRONICZNEJ I PODPIS ELEKTRONICZNY 1. 2. Złożenie

Bardziej szczegółowo

KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO POSTĘPOWANIE ZABEZPIECZAJĄCE

KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO POSTĘPOWANIE ZABEZPIECZAJĄCE KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO POSTĘPOWANIE ZABEZPIECZAJĄCE KOMENTARZ Dariusz Zawistowski 2. wydanie Warszawa 2013 Stan prawny na 1 marca 2013 r. Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Adam

Bardziej szczegółowo

Uwagi do ustawy o prawach konsumenta. (druk nr 632)

Uwagi do ustawy o prawach konsumenta. (druk nr 632) Warszawa, 20 maja 2014 r. Uwagi do ustawy o prawach konsumenta (druk nr 632) 1) Art. 2 pkt 4 ustawy zawiera definicję trwałego nośnika. Jest to przeniesienie brzmienia definicji z dyrektywy w sprawie praw

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ADMINISTRACJI I EKONOMII ADMINISTRACJA II STOPIEŃ OGÓLNOAKADEMICKI

WYDZIAŁ ADMINISTRACJI I EKONOMII ADMINISTRACJA II STOPIEŃ OGÓLNOAKADEMICKI Nazwa kierunku Poziom Profil Symbol efektów na kierunku WYDZIAŁ ADMINISTRACJI I EKONOMII ADMINISTRACJA II STOPIEŃ OGÓLNOAKADEMICKI Efekty - opis słowny. Po ukończeniu studiów drugiego stopnia na kierunku

Bardziej szczegółowo

Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych. dla Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów

Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych. dla Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych 2013/0027(COD) 2.9.2013 PROJEKT OPINII Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

World Wide Web? rkijanka

World Wide Web? rkijanka World Wide Web? rkijanka World Wide Web? globalny, interaktywny, dynamiczny, wieloplatformowy, rozproszony, graficzny, hipertekstowy - system informacyjny, działający na bazie Internetu. 1.Sieć WWW jest

Bardziej szczegółowo

1. Definicja zamówienia tego samego rodzaju na gruncie prawa zamówień publicznych

1. Definicja zamówienia tego samego rodzaju na gruncie prawa zamówień publicznych II. Zamówienia tego samego rodzaju 1. Definicja zamówienia tego samego rodzaju na gruncie prawa zamówień publicznych Jak już wspomniano, w oparciu o art. 32 ust. 1 Ustawy podstawą ustalenia wartości zamówienia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 11 WSTĘP 13

SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 11 WSTĘP 13 SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 11 WSTĘP 13 Rozdział I. PAŃSTWO A GOSPODARKA 15 1. Stosunki gospodarcze a funkcje państwa 15 2. Podstawowe typy zachowań państwa wobec gospodarki oraz wynikające z nich zadania...

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CK 277/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 listopada 2005 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Iwona

Bardziej szczegółowo

BIBLIOTEKA PRAWA PRACY. redakcja naukowa. Zbigniew Góral. Krzysztof Stefański CZAS PRACY

BIBLIOTEKA PRAWA PRACY. redakcja naukowa. Zbigniew Góral. Krzysztof Stefański CZAS PRACY BIBLIOTEKA PRAWA PRACY redakcja naukowa Zbigniew Góral Krzysztof Stefański CZAS PRACY Warszawa 2013 Stan prawny na 15 czerwca 2013 r Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Joanna Maź Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności.

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. HARD CASE tzw. trudny przypadek stosowania prawa > brak jednoznacznej normy, która została wytworzona przez określony autorytet >przypadki trudności

Bardziej szczegółowo

Zaufanie i bezpieczeństwo w Europejskiej Agendzie Cyfrowej. Od idei do wdrożenia. Sesja Europejska droga do nowego ładu informacyjnego

Zaufanie i bezpieczeństwo w Europejskiej Agendzie Cyfrowej. Od idei do wdrożenia. Sesja Europejska droga do nowego ładu informacyjnego Zaufanie i bezpieczeństwo w Europejskiej Agendzie Cyfrowej. Od idei do wdrożenia XVII Forum Teleinformatyki Sesja Europejska droga do nowego ładu informacyjnego 22-23 września 2011 r. Miedzeszyn Nota:

Bardziej szczegółowo

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że dyrektywa w sprawie zatrzymywania danych jest nieważna

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że dyrektywa w sprawie zatrzymywania danych jest nieważna Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej KOMUNIKAT PRASOWY nr 54/14 Luksemburg, 8 kwietnia 2014 r. Kontakty z Mediami i Informacja Wyrok w sprawach połączonych C-293/12 i C-594/12 Digital Rights Ireland

Bardziej szczegółowo

Warszawa, Warszawa, dnia 10 kwietnia 2014 r.

Warszawa, Warszawa, dnia 10 kwietnia 2014 r. Warszawa, Warszawa, dnia 10 kwietnia 2014 r. PIERWSZY PREZES SĄDU NAJWYŻSZEGO RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ BSA III-4110-2/14 BSA III - 4110 2/14 Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

Bardziej szczegółowo

Ustawa o elektronicznych instrumentach płatniczych

Ustawa o elektronicznych instrumentach płatniczych Ustawa o elektronicznych instrumentach płatniczych Komentarz Mateusz Pacak Wydanie 1 Stan prawny na 1 grudnia 2012 roku Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Katarzyna Gierłowska Opracowanie redakcyjne: Anna

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wstęp... 13 Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 Rozdział I Prawa pokrewne zagadnienia ogólne... 17 1. Podstawowe akty prawne dotyczące ochrony praw pokrewnych... 17 1.1. Konwencja rzymska z 1961 r.... 17 1.2. Porozumienie

Bardziej szczegółowo

WYJAŚNIENIA I ZMIANA TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

WYJAŚNIENIA I ZMIANA TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA SĄD OKRĘGOWY w LUBLINIE ul. Krakowskie Przedmieście 43 20-076 Lublin Lublin, dnia 18 grudnia 2013 r. D.ZP-2820/20/13 WYJAŚNIENIA I ZMIANA TREŚCI SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Do Zamawiającego

Bardziej szczegółowo

Spis lektur Lektura obowiązkowa Lektury uzupełniające A. Publikacje drukowane: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Spis lektur Lektura obowiązkowa Lektury uzupełniające A. Publikacje drukowane: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Spis lektur Lektura obowiązkowa S t a n i s ł a w s k a K l o c S., Prawo autorskie a biblioteka cyfrowa - opinia prawna : sporządzona w ramach projektu KPBC finansowanego z Funduszy Strukturalnych UE

Bardziej szczegółowo

WYBRANE UWARUNKOWANIA PRAWNE I SKUTKI ODSZKODOWAWCZE BUDOWY URZĄDZEŃ INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ

WYBRANE UWARUNKOWANIA PRAWNE I SKUTKI ODSZKODOWAWCZE BUDOWY URZĄDZEŃ INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ str. 1 WYBRANE UWARUNKOWANIA PRAWNE I SKUTKI ODSZKODOWAWCZE BUDOWY URZĄDZEŃ NA CUDZYCH NIERUCHOMOŚCIACH Zdzisław Małecki, Magdalena Małecka-Pilujska Poznań, marzec 2007 str. 2 STRESZCZENIE Na tysiącach

Bardziej szczegółowo

MONOGRAFIE PRAWNICZE

MONOGRAFIE PRAWNICZE MONOGRAFIE PRAWNICZE Instytucja wadium w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego Małgorzata Sieradzka Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MAŁGORZATA SIERADZKA INSTYTUCJA WADIUM W POSTĘPOWANIU

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ PIERWSZA WSTĘP. B. Ochrona na płaszczyźnie międzynarodowej str. 34

CZĘŚĆ PIERWSZA WSTĘP. B. Ochrona na płaszczyźnie międzynarodowej str. 34 Spis treści Wykaz skrótów str. 11 Od autorów str. 19 CZĘŚĆ PIERWSZA WSTĘP A. Wprowadzenie str. 23 B. Ochrona na płaszczyźnie międzynarodowej str. 34 I. Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy...

Spis treści. Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... Wykaz skrótów... 11 Przedmowa do wydania drugiego... 13 Wstęp... 15 1. Uwagi ogólne... 15 2. Zakres pracy... 16 3. Problemy badawcze i metodologiczne... 18 4. Układ pracy... 20 ROZDZIAŁ 1. Pojęcie, rodzaje

Bardziej szczegółowo

Wymiana informacji podatkowych w zakresie podatków dochodowych w ramach pomocy administracyjnej

Wymiana informacji podatkowych w zakresie podatków dochodowych w ramach pomocy administracyjnej Niemieckie regulacje zawierają m.in. unormowanie zasad odmowy udzielania informacji podmiotom zagranicznym oraz przekazywania informacji korzystnych dla podatnika na jego wniosek. Wymiana informacji podatkowych

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo własności intelektualnej - tradycyjny podział dychotomiczny i prawa pokrewne prawa własności przemysłowej patent prawo ochronne

Bardziej szczegółowo

Regulamin korzystania z Moje GS1

Regulamin korzystania z Moje GS1 Regulamin korzystania z Moje GS1 I. Postanowienia wstępne 1. Funkcjonalność Moje GS1 to dostępna na platformie www.epoka.gs1.pl funkcjonalność zawierająca dane o fizycznych lokalizacjach wszystkich uczestników

Bardziej szczegółowo

Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów. Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela

Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów. Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela Autorami podręcznika są pracownicy naukowo-dydaktyczni Katedry Prawa Cywilnego i Gospodarczego oraz Katedry Prawa

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZE BECKA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

KOMENTARZE BECKA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością KOMENTARZE BECKA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Polecamy nasze publikacje z serii Komentarze Becka: Zygmunt Niewiadomski (red.) PLANOWANIE I ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE. KOMENTARZ, wyd. 5 Marzena

Bardziej szczegółowo

Regulamin serwisów internetowych Grupy Radiowej Agory

Regulamin serwisów internetowych Grupy Radiowej Agory Regulamin serwisów internetowych Grupy Radiowej Agory 1. Postanowienia ogólne 1. Niniejszy regulamin (dalej: Regulamin ) określa zasady korzystania z serwisów internetowych zarządzanych przez Usługodawcę

Bardziej szczegółowo

MICHALPASTERSKI.PL REGULAMIN ŚWIADCZENIA USŁUG DROGĄ ELEKTRONICZNĄ. Spis treści

MICHALPASTERSKI.PL REGULAMIN ŚWIADCZENIA USŁUG DROGĄ ELEKTRONICZNĄ. Spis treści Poznań, 6 listopada 2015 roku. MICHALPASTERSKI.PL REGULAMIN ŚWIADCZENIA USŁUG DROGĄ ELEKTRONICZNĄ Spis treści 1. Definicje i akty prawne... 1 2. Postanowienia ogólne... 2 3. Prawa autorskie... 3 4. Polityka

Bardziej szczegółowo

Europejskie post powanie nakazowe i w sprawie drobnych roszczeƒ

Europejskie post powanie nakazowe i w sprawie drobnych roszczeƒ Agata Harast-Sidowska Europejskie post powanie nakazowe i w sprawie drobnych roszczeƒ Komentarz praktyczny Wzory pism procesowych i orzeczeƒ sàdowych PRAWO SÑDOWE PRAWO SÑDOWE PRAWO SÑDOWE Agata Harast-Sidowska

Bardziej szczegółowo

KSIĄŻKI W INTERNECIE. Jak się bronić przed nielegalnym rozpowszechnianiem

KSIĄŻKI W INTERNECIE. Jak się bronić przed nielegalnym rozpowszechnianiem KSIĄŻKI W INTERNECIE Jak się bronić przed nielegalnym rozpowszechnianiem Gdzie szukać plików? Portale świadczące usługi hostingu (magazynowania) plików Portale typu P2P udostępniające platformę do wymiany

Bardziej szczegółowo

Digital Rights Management (DRM) - zarządzanie prawami autorskimi w środowisku cyfrowym. Mikołaj Sowiński Sołtysiński Kawecki & Szlęzak

Digital Rights Management (DRM) - zarządzanie prawami autorskimi w środowisku cyfrowym. Mikołaj Sowiński Sołtysiński Kawecki & Szlęzak Digital Rights Management (DRM) - zarządzanie prawami autorskimi w środowisku cyfrowym Mikołaj Sowiński Sołtysiński Kawecki & Szlęzak Czym są systemy DRM? Systemy DRM są technologią służącą do: - kontrolowania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SERWISU INTERNETOWEGO FIRMOWI.PL

REGULAMIN SERWISU INTERNETOWEGO FIRMOWI.PL !1 REGULAMIN SERWISU INTERNETOWEGO FIRMOWI.PL 1. Postanowienia ogólne. 1. Niniejszy regulamin (dalej: Regulamin ) określa zasady funkcjonowania i korzystania z serwisu internetowego znajdującego się pod

Bardziej szczegółowo

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ, Stan prawny: 2009-03-18 Numer dokumentu LexPolonica: 63305 DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ D UNIEWAŻNIENIE DZIAŁ 2 PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO. Przepisy prawa materialnego

CZĘŚĆ D UNIEWAŻNIENIE DZIAŁ 2 PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO. Przepisy prawa materialnego WYTYCZNE DOTYCZĄCE ROZPATRYWANIA SPRAW ZWIĄZANYCH ZE WSPÓLNOTOWYMI ZNAKAMI TOWAROWYMI PRZEZ URZĄD HARMONIZACJI RYNKU WEWNĘTRZNEGO (ZNAKI TOWAROWE I WZORY) CZĘŚĆ D UNIEWAŻNIENIE DZIAŁ 2 PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO

Bardziej szczegółowo

Szkolenie biblioteczne cz. 4. CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ

Szkolenie biblioteczne cz. 4. CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ BIBLIOTEKA WYDZIAŁU KULTURY FIZYCZNEJ i PROMOCJI ZDROWIA Szkolenie biblioteczne cz. 4 CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Przygotowała Beata Bekasz W Bibliotece Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Postępowanie cywilne

Postępowanie cywilne Kinga Flaga-Gieruszyńska Postępowanie cywilne pytania 7. wydanie REPETYTORIA C H BECK Postępowanie cywilne W sprzedaży: E. Marszałkowska-Krześ (red.) POSTĘPOWANIE CYWILNE, wyd. 2 Podręczniki Prawnicze

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r.

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. dla Okręgowej Izby Lekarskiej w Płocku w sprawie : czy w obecnym stanie prawnym tj. wobec wejścia w życie z dniem 01 lipca 2011 r. nowelizacji art. 53 ustawy z dnia 05

Bardziej szczegółowo

I. POSTANOWIENIA OGÓLNE

I. POSTANOWIENIA OGÓLNE OGÓLNE WARUNKI KORZYSTANIA PRZEZ UŻYTKOWNIKÓW INDYWIDUALNYCH Z SERWISU INTERNETOWEGO THE SWAN SCHOOL I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Niniejszy regulamin określa "Ogólne warunki korzystania przez użytkowników

Bardziej szczegółowo

Adw. Kalina Kluza Cygan. Kraków 2010

Adw. Kalina Kluza Cygan. Kraków 2010 Adw. Kalina Kluza Cygan Kraków 2010 Wizerunek jako dobro osobiste Kategoria tzw. dobrego imienia Nazwisko, które staje się renomą Art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka Art. 30, 47 Konstytucji RP

Bardziej szczegółowo

Biuro Zarządu BZ/^572015

Biuro Zarządu BZ/^572015 Warszawa, dnia 10.11.2015 r. Biuro Zarządu BZ/^572015 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Departament Własności Intelektualnej i Mediów ul. Krakowskie Przedmieście 15/17 00- i 071 Warszawa W

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

Czy Twoja biblioteka?

Czy Twoja biblioteka? Czy Twoja biblioteka? Stworzyła internetową społeczność użytkowników? Gdy wprowadza jakąś usługę, to czy systematycznie ocenią ją i usprawnia? Bierze pod uwagę opinie użytkowników? Zna potrzeby swoich

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

LexisNexis Polska Sp. z o.o.

LexisNexis Polska Sp. z o.o. Redaktor prowadzący: Agnieszka M. Zagozda Opracowanie redakcyjne: Michał Dymiński Redakcja techniczna: Małgorzata Duda Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski Copyright by LexisNexis Polska

Bardziej szczegółowo

1.9. Jurysdykcja wyłączna...46 1.9.1. Uwagi ogólne...46 1.9.2. Przypadki jurysdykcji wyłącznej...47 1.10. Umowy jurysdykcyjne...49 1.11.

1.9. Jurysdykcja wyłączna...46 1.9.1. Uwagi ogólne...46 1.9.2. Przypadki jurysdykcji wyłącznej...47 1.10. Umowy jurysdykcyjne...49 1.11. Spis treści Wykaz skrótów...11 Rozdział pierwszy Rys historyczny współpracy sądowej w sprawach cywilnych i handlowych we Wspólnotach Europejskich i Unii Europejskiej...13 1. Międzynarodowe postępowanie

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie dochodów nieujawnionych. Piotr Pietrasz

Opodatkowanie dochodów nieujawnionych. Piotr Pietrasz Opodatkowanie dochodów nieujawnionych Piotr Pietrasz Opodatkowanie dochodów nieujawnionych Piotr Pietrasz monografie Wydawca: Ewa Fonkowicz Redaktor prowadz¹cy: Ewa Fonkowicz Sk³ad i ³amanie: Studio Lotus

Bardziej szczegółowo

Technologie informacyjne (6) Zdzisław Szyjewski

Technologie informacyjne (6) Zdzisław Szyjewski Technologie informacyjne (6) Zdzisław Szyjewski Systemy operacyjne Technologie pracy z komputerem Funkcje systemu operacyjnego Przykłady systemów operacyjnych Zarządzanie pamięcią Zarządzanie danymi Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Stanowisko Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji STATUS APLIKANTA RADCOWSKIEGO Samorząd radców prawnych powołany został na mocy ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (t. j. Dz. U. z 2010 r.,

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY PRASOWE 29 stycznia 2014

MATERIAŁY PRASOWE 29 stycznia 2014 MATERIAŁY PRASOWE 29 stycznia 2014 Czym jest Forum Prawa Autorskiego? Forum Prawa Autorskiego, powołane w styczniu 2013 roku przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego, jest

Bardziej szczegółowo

Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW SŁOWO WSTĘPNE WPROWADZENIE CZĘŚĆ I. PRZECIWDZIAŁANIE I ZWALCZANIE PRZESTĘPCZOŚCI W UNII EUROPEJSKIEJ

Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW SŁOWO WSTĘPNE WPROWADZENIE CZĘŚĆ I. PRZECIWDZIAŁANIE I ZWALCZANIE PRZESTĘPCZOŚCI W UNII EUROPEJSKIEJ Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW SŁOWO WSTĘPNE WPROWADZENIE CZĘŚĆ I. PRZECIWDZIAŁANIE I ZWALCZANIE PRZESTĘPCZOŚCI W UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział 1. Ewolucja III filaru Unii 1.1. Uwagi ogólne 1.2. Grupa TREVI i

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SERWISU INTERNETOWEGO SPÓŁKI GLOBAL WORK SP. Z O.O.

REGULAMIN SERWISU INTERNETOWEGO SPÓŁKI GLOBAL WORK SP. Z O.O. 1 DEFINICJE REGULAMIN SERWISU INTERNETOWEGO SPÓŁKI GLOBAL WORK SP. Z O.O. Usługodawca Global Work sp. z o.o., z siedzibą w Zabrzu, 41-800 Zabrze, ul. Padlewskiego 6, wpisaną do rejestru przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA OGRANICZEŃ JAWNOŚCI W ZINTEGROWANYM POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM - ZAGADNIENIA WYBRANE

PROBLEMATYKA OGRANICZEŃ JAWNOŚCI W ZINTEGROWANYM POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM - ZAGADNIENIA WYBRANE PROBLEMATYKA OGRANICZEŃ JAWNOŚCI W ZINTEGROWANYM POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM - ZAGADNIENIA WYBRANE dr Martyna Wilbrandt-Gotowicz Katedra Postępowania Administracyjnego WPiA UKSW 1 ZINTEGROWANE POSTĘPOWANIE

Bardziej szczegółowo

ISBN (wersja drukowana) ISBN (ebook)

ISBN (wersja drukowana) ISBN (ebook) Radosław Olszewski Zakład Postępowania Karnego Katedra Postępowania Karnego i Kryminalistyki Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Łódzki 90-232 Łódź, ul. Kopcińskiego 8/12 RECENZENT Danuta Tarnowska

Bardziej szczegółowo

Zastrzeżenie: Powyższa opinia nie iest wiażaca dla organów samorządu radców prawnych. Kraków, dnia r.

Zastrzeżenie: Powyższa opinia nie iest wiażaca dla organów samorządu radców prawnych. Kraków, dnia r. STANOWISKO (opinia) Komisji ds. wykonywania zawodu i etyki Okręgowej Izby Radców Prawnych w Krakowie dotyczące przedmiotu działalności kancelarii radcy prawnego oraz możliwości jednoczesnego wykonywania

Bardziej szczegółowo

Metodyka ujawniania i zwalczania asność intelektualn

Metodyka ujawniania i zwalczania asność intelektualn Metodyka ujawniania i zwalczania przestępstw pstw godzących we własnow asność intelektualn telektualną w sieciach telekomunikacyjnych i teleinformatycznych. Cedzyna 21 września 2007 podinsp. Dariusz Poniatowski

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej Wykład nr 0 Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej KONSPEKT wykład adów Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inŝ.wojciech Chmielowski prof. PK Wykład

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty prawa telekomunikacyjnego i audiowizualnego. Wprowadzenie do wykładu

Praktyczne aspekty prawa telekomunikacyjnego i audiowizualnego. Wprowadzenie do wykładu Praktyczne aspekty prawa telekomunikacyjnego i audiowizualnego Wprowadzenie do wykładu Dr Andrzej Nałęcz Dyżur: wtorek, 10.00-11.00 sala B409. Proszę śledzić ogłoszenia na mojej stronie wydziałowej tam

Bardziej szczegółowo

Napisanej pod kierunkiem naukowym dr hab. Tomasza Siemiątkowskiego, prof. UKSW

Napisanej pod kierunkiem naukowym dr hab. Tomasza Siemiątkowskiego, prof. UKSW Mgr Sebastian Kidyba Streszczenie pracy doktorskiej Zawiązanie spółek osobowych Napisanej pod kierunkiem naukowym dr hab. Tomasza Siemiątkowskiego, prof. UKSW Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Bardziej szczegółowo

ActiveXperts SMS Messaging Server

ActiveXperts SMS Messaging Server ActiveXperts SMS Messaging Server ActiveXperts SMS Messaging Server to oprogramowanie typu framework dedykowane wysyłaniu, odbieraniu oraz przetwarzaniu wiadomości SMS i e-mail, a także tworzeniu własnych

Bardziej szczegółowo

Prawo zatrudnienia. Małgorzata Gersdorf. Wydanie 1

Prawo zatrudnienia. Małgorzata Gersdorf. Wydanie 1 Prawo zatrudnienia Małgorzata Gersdorf Wydanie 1 Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Joanna Choroszczak-Magiera Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO V/12/KM

RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO V/12/KM RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-696816-V/12/KM 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Michał Boni Minister Administracji

Bardziej szczegółowo

PRAWA AUTORSKIE WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA INTERNET ZAGROŻENIA. www.mnadwokaci.pl

PRAWA AUTORSKIE WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA INTERNET ZAGROŻENIA. www.mnadwokaci.pl WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA PRAWA AUTORSKIE INTERNET ZAGROŻENIA P RAWA A U T O R S K I E Czym są prawa autorskie? Przykłady naruszeń prawa autorskiego w Internecie Odpowiedzialność za naruszenie prawa autorskiego

Bardziej szczegółowo

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r.

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. BL-112-265-TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 22 WRZEŚNIA 2015 R. (SYGN. AKT P 37/14) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 6 CZERWCA 1997 R. - KODEKS KARNY I. METRYKA

Bardziej szczegółowo

Prawo konsumenckie dla przedsiębiorców

Prawo konsumenckie dla przedsiębiorców Prawo konsumenckie dla przedsiębiorców czyli dlaczego warto dbać o konsumenta European Commission Enterprise and Industry PRAWO KONSUMENCKIE DLA Title PRZEDSIĘBIORCÓW of the presentation 22.11.2010 Date

Bardziej szczegółowo

Ochrona Danych Osobowych. Poradnik Dla Przedsiębiorców

Ochrona Danych Osobowych. Poradnik Dla Przedsiębiorców Ochrona Danych Osobowych. Poradnik Dla Przedsiębiorców Niniejsza publikacja chroniona jest prawami autorskimi. Dystrybucja publikacji, a także jej powielanie, wypożyczanie, wystawienie, wyświetlenie, nadawanie,

Bardziej szczegółowo

WYKAZ TYTUŁÓW CZASOPISM NAUKOWYCH I WYDAWNICTW CIĄGŁYCH PROPONOWANYCH W 2010 ROKU

WYKAZ TYTUŁÓW CZASOPISM NAUKOWYCH I WYDAWNICTW CIĄGŁYCH PROPONOWANYCH W 2010 ROKU WYKAZ TYTUŁÓW CZASOPISM NAUKOWYCH I WYDAWNICTW CIĄGŁYCH PROPONOWANYCH W 2010 ROKU Annales UMCS Sec.F: Historica Acta Poloniae Historica Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica Acta Universitatis

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie... 13

Spis treści. Wprowadzenie... 13 Wprowadzenie... 13 Rozdział I Cywilnoprawny charakter reklamy... 19 1. Reklama jako oświadczenie woli... 19 1.1. Pojęcie zakres oświadczenia woli... 19 1.2. Adresat i złożenie oświadczenia woli a adresat

Bardziej szczegółowo

ISBN Redakcja i korekta Aneta Dąbrowska-Korzus. Redakcja techniczna Czesław Rygielski. Redaktor prowadząca Monika Frąckowiak

ISBN Redakcja i korekta Aneta Dąbrowska-Korzus. Redakcja techniczna Czesław Rygielski. Redaktor prowadząca Monika Frąckowiak Redakcja i korekta Aneta Dąbrowska-Korzus Redakcja techniczna Czesław Rygielski Redaktor prowadząca Monika Frąckowiak Projekt okładki Zdzisław Ptak Copyright by Maciej Chakowski 2010 Copyright by Oficyna

Bardziej szczegółowo

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r.

BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. BL-112-133-TK/13 Warszawa, 30 grudnia 2013 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 24 WRZEŚNIA 2013 R. (SYGN. AKT K 35/12) DOTYCZĄCYM USTAWY O SYSTEMIE OŚWIATY I. METRYKA ORZECZENIA

Bardziej szczegółowo

Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym

Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej 105 JAKUB MICHALSKI Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1.

Bardziej szczegółowo

Pan Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji WARSZAWA

Pan Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji WARSZAWA RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-638794-XVIII/10/GK 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp Wykaz skrótów

Spis treści Wstęp Wykaz skrótów Wstęp... XI Wykaz skrótów... XV Bibliografia... XXIII Rozdział I. Wzornictwo przemysłowe w prawie własności intelektualnej u źródeł zjawiska kumulacji podstaw ochrony... 1 1. Fenomen wzornictwa przemysłowego...

Bardziej szczegółowo

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne Stanowisko projektodawcy do uwag resortów nieuwzględnionych w projekcie Założeń do projektu ustawy zmieniającej ustawę o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych w zakresie implementacji przepisów

Bardziej szczegółowo