Analiza zapisu elektrokardiograficznego

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza zapisu elektrokardiograficznego"

Transkrypt

1 134 funkcję elektryczną serca można wyrazić w postaci dipola, czyli najprostszego generatora prądu składającego się z bieguna dodatniego i ujemnego. Dipol znajduje się w geometrycznym środku trójkąta utworzonego z połączenia 3 punktów położonych w równych odległościach od siebie na kończynie górnej prawej (R right), górnej lewej (L left) oraz dolnej lewej (F foot stopa). Układ odprowadzeń rejestrujący różnice potencjałów między kończynami można przedstawić w formie równobocznego trójkąta (trójkąt Einthovena). Kierunek i wielkość rejestrowanych napięć odpowiada rzutom wektora siły elektromotorycznej serca na osi tych odprowadzeń. Elektrokardiogram jest różnicą napięć w wybranych punktach pola elektrycznego wytwarzanego przez zmieniającą się w czasie wypadkową siłę elektromotoryczną serca. W standardowych EKG wektory sił elektromechanicznych ocenia się za pomocą odprowadzeń jedno- i dwubiegunowych, które w zależności od położenia nazywają się kończynowe lub przedsercowe. Odprowadzenia jednobiegunowe rejestrują różnicę napięć między elektrodą badającą a tzw. elektrodą obojętną. Wyróżnia się 3 odprowadzenia kończynowe jednobiegunowe położone na kończynie górnej prawej (avr), górnej lewej (avl) i dolnej lewej (avf), w których symbolach litera a oznacza zwiększenie amplitudy rejestrowanych napięć (augmented), natomiast litera V to napięcie (voltage). Odprowadzenia dwubiegunowe prezentują siły elektromotoryczne serca w płaszczyźnie czołowej. W uproszczeniu rejestrują różnicę napięcia pomiędzy jednobiegunowymi elektrodami kończynowymi i oznaczone są rzymskimi cyframi I (avr-avl), II (avr-avf) i III (avl-avf). Oprócz 6 wyżej wymienionych elektrod kończynowych standardowo stosuje się 6 jednobiegunowych odprowadzeń przedsercowych położonych po obu stronach mostka i lewej stronie klatki piersiowej, oznaczonych symbolami od V1 do V6. U niemowląt i małych dzieci niekiedy są stosowane odprowadzenia przedsercowe położone po prawej stronie klatki piersiowej, tzw. VR3 i VR4, w których elektroda rejestrująca leży w punktach symetrycznych do standardowego położenia elektrody V3 i V4. Wektokardiografia polega na ocenie ruchu wektora sił elektromotorycznych serca w 3 prostopadłych do siebie płaszczyznach (czołowej, strzałkowej, poziomej = = horyzontalnej) za pomocą tzw. odprowadzeń ortogonalnych. Nie jest to obecnie metoda stosowana w codziennej praktyce, natomiast układ odprowadzeń ortogonalnych w modyfikacji Franka jest stosowany w tzw. uśrednionym zapisie EKG do wykrywania późnych potencjałów komorowych. Analiza zapisu elektrokardiograficznego Ogólne zasady oceny zapisu elektrokardiograficznego Analizując zapis EKG, należy ocenić następujące parametry: z charakter i częstotliwość rytmu serca; z kąt nachylenia osi elektrycznej serca w płaszczyźnie czołowej (tzw. kąt α); z morfologię (kształt) załamka P, zespołu QRS i załamka T; z czas trwania odstępu PQ, zespołu QRS, odstępu QT i skorygowanego względem częstości rytmu czasu QT (QTc = corrected QT); z występowanie arytmii, zaburzeń przewodzenia przedsionkowo-komorowego i śródkomorowego;

2 Badanie elektrokardiograficzne i holterowskie 135 Tabela 6.5. Wybrane parametry zapisu EKG u dzieci wg Davignon Grupa wiekowa *Czynność serca uderzeń/ /min poniżej 1 doby (123) 1 2 dni (123) 2 6 dni (129) 1 3 tygodnie (148) 1 2 miesiące (149) 3 5 miesięcy (141) 6 11 miesięcy (134) 1 2 lata (119) 3 4 lata (108) 5 7 lat (100) 8 11 lat (91) lat (85) Oś elektryczna  QRS +59 do 163 (137) +64 do 161 (134) +77 do 163 (132) +65 do +161 (110) +31 do +113 (74) +7 do +104 (60) +6 do +99 (56) +7 do +101 (55) +6 do +104 (55) +11 do +143 (65) +9 do +114 (61) +11 do +130 (59) Odstęp PQ lub PR s 0,08 0,16 0,08 0,14 0,07 0,14 (0,10) 0,07 0,14 (0,10) 0,07 0,13 (0,10) 0,07 0,15 0,07 0,16 0,08 0,15 0,09 0,16 (0,12) 0,09 0,16 (0,12) 0,09 0,17 (0,13) 0,09 0,18 (0,14) Czas QRS s 0,03 0,07 (0,05) 0,03 0,08 (0,05) 0,04 0,08 (0,06) 0,04 0,09 (0,06) 0,04 0,09 (0,07) **Q III **QV 6 RV 1 4, (14) 6,5 2, (14) 5, (13) (11) 7, (10) 6, (10) 8,5 3 1,5 20 (9,5) 6 3 2,5 17 (9) 5 3, (8) 4 4,5 0,5 14 (7) (5,5) Objaśnienia : * 5 98% (średnia), ** 98 centyl, s sekunda, milimetry, kąt. SV (8) 0 21 (9) 0 17 (7) (5) 0 17 (6) 0,5 18 0,5 21 (8) 0,2 21 (10) 0,3 24 (12) 0,3 25 (12) 0,3 21 (11) RV 6 SV (4,5) 0,5 12 (5) 2,5 16,5 (7,5) 5 21,5 (11,5) 6,5 22,5 (13) 6 22,5 (12,5) 6 22,5 (13) 8 24,5 (15) 8,5 26,5 (16) 9 25,5 (16) 6,5 23 (14) 0 9,5 0 9, (3,5) 0 10 (3,5) 0 6, (2) 0 6,5 (2) 0 5 (1,5) 0 4 (1) 0 4 (1) 0 4 (1) SV 1 +RV 6 **(R+S)V , , ,5 3261, ,5 4253, ,

3 136 z cechy przerostu przedsionków i komór; z zaburzenia odcinka ST-T. Oceniając zapis EKG u dzieci konieczne jest uwzględnienie zmian, jakie zachodzą w układzie krążenia od okresu noworodkowego do osiągnięcia wieku dorosłego. Metody oceny zapisu EKG w niedokrwieniu i zawale serca oraz zasady diagnostyki arytmii i zaburzeń przewodzenia nie będą szczegółowo omawiane, ponieważ są dostępne w wielu podręcznikach elektrokardiografii lub zaburzeń rytmu serca. Przypomniane zostaną tylko te podstawowe pojęcia, które są niezbędne do omówienia charakterystyki zapisu EKG u dzieci. W tabeli 6.5 przedstawiono zakresy prawidłowych wartości (pomiędzy 5 a 98 centylem) i wartości średnie wybranych parametrów zapisu EKG w zależności od wieku dziecka. Metody oceny częstości rytmu i osi elektrycznej serca Papier rejestrujący krzywą EKG ma siatkę złożoną z linii pionowych i poziomych przeznaczonych do wykonywania pomiarów niezbędnych do oceny parametrów ilościowych zapisu. Zapis może być wykonywany przy różnej szybkości przesuwania się taśmy papieru. Ocenę pomiarów czasów i odstępów w rutynowym EKG powinno się wykonywać u dzieci na przesuwie 50 /s, pozostawiając szybkość 25 /s dla próby rejestracji napadowych zaburzeń rytmu. Cienkie linie pionowe odległe są od siebie o 1, co przy przesuwie 25 /s odpowiada 0,04 s, przy przesuwie 50 /s 0,02 s. Cienkie linie służą do oceny czasu trwania załamków, odcinków i odstępów. Częstotliwość rytmu serca można obliczyć stosując wzór, w którym wartość 60 dzieli się przez wyrażony w sekundach czas odstępu między dwoma sąsiednimi zespołami R (czas R-R) lub załamkami P (czas P-P), np. odstępowi R-R (tzw. długości cyklu) wynoszącemu 0,92 s odpowiada częstość rytmu 60 : 0,92 s = około 65/min. Cienkie linie poziome służą do oceny amplitudy załamków, oddalone są od siebie o 1, co odpowiada 0,1 mv. Aby zapewnić standardową ocenę amplitudy, konieczne jest wykonanie tzw. kalibracji, czyli oznaczenia zapisu EKG wzorcowym wychyleniem linii odpowiadającym napięciu 1 mv (najczęściej 1 mv = 10 ). W standardowym badaniu EKG kąt nachylenia wektora siły elektromotorycznej (= kierunek przebiegu) względem osi I odprowadzenia nazywa się kątem α. Kąt ten oznacza się w stopniach, przyjmując, że jego wartości dodatnie narastają zgodnie z ruchem wskazówek zegara, a wartości ujemne w kierunku odwrotnym do ruchu wskazówek zegara. Potocznie zamiast kierunek wektora używa się określenia kierunek osi elektrycznej, który może być oceniony w odniesieniu do załamka P, T i zespołu QRS. Oś elektryczna serca przebiega wzdłuż linii łączącej punkty o najwyższej różnicy potencjałów. Standardowo kąt α zawarty od 0 do +90 określa się jako normogram, od 0 do +110 prawogram, od +110 do +180 prawogram patologiczny, od 30 do 90 lewogram. Kąt α od 90 do ±180 oznacza oś niezdefiniowaną, leżącą na pograniczu wartości dla patologicznego (skrajnego) lewogramu i patologicznego (skrajnego) prawogramu. W 1 miesiącu życia ze względu na fizjologiczną przewagę prawej komory prawogram patologiczny rozpoznaje się dopiero wtedy, gdy wartość kąta α znajduje się pomiędzy górną granicą normy dla wieku a 90, to jest w zakresie wartości skrajnych. U niemowląt o prawogramie decyduje kąt α między +105 a +180, u starszych dzieci, np. około 10 roku

4 Badanie elektrokardiograficzne i holterowskie 137 Ryc Sposób wyznaczania średniego wektora siły elektromotorycznej serca dla depolaryzacji komór ÂQRS (kąt α = osi elektrycznej serca) na podstawie trójkąta Einthovena (szczegółowe objaśnienia w tekście). życia, pomiędzy +120 a O rozpoznaniu lewogramu u dziecka decyduje kąt α zawarty między wartością dolnej granicy normy a 90. Oś elektryczną serca wyznacza się na podstawie trójkąta Einthovena. Jedna z metod polega na tym, że sumę algebraiczną I odprowadzenia (tj. najwyższego dodatniego i najgłębszego ujemnego wychylenia w milimetrach) odkłada się na linii tego odprowadzenia (R-L) z zachowaniem znaku (ryc. 6.27). Podobnie na linii III odprowadzenia (L-F) odkłada się sumę algebraiczną tego odprowadzenia. Z otrzymanych punktów prowadzi się prostopadłe do ich przecięcia. Punkt przecięcia prostopadłych łączy się ze środkiem koła, w które wpisany jest trójkąt. Otrzymany wektor ÂQRS (dokładniej jego rzut na płaszczyznę czołową), zwany średnim wektorem siły elektromotorycznej serca dla procesu depolaryzacji komór, określa oś elektryczną serca. Tworzy on z linią I odprowadzenia kąt α. Podobnie na podstawie napięć załamka T w I i II albo III odprowadzeniu oraz napięć załamka P wyznacza się rzuty na płaszczyznę czołową wypadkowych wektorów procesu repolaryzacji komór (ÂT) i depolaryzacji przedsionków (ÂP). Serce w klatce piersiowej może leżeć w stosunku do 3 osi: strzałkowej (przyjmując położenie poziome, pionowe, pośrednie), długiej (prawą lub lewą komorą do przodu) i czołowej (przemieszczenie koniuszka serca ku przodowi lub tyłowi). Zmiany położenia serca dookoła jego długiej osi anatomicznej można w przybliżeniu określić na podstawie stosunku amplitudy załamków R i S w odprowadzeniach przedsercowych. Dekstrogyria oznacza skręcenie osi anatomicznej serca w prawo, co przejawia się głównie stopniowym przesunięciem obrazu zespołu QRS typu pra-

5 138 wokomorowego (V1-V2) aż do odprowadzeń lewokomorowych V5, któremu może towarzyszyć obecność załamka S w odprowadzeniu I i załamka Q w III. Skręcenie osi anatomicznej serca w lewo powoduje typowy obraz sinistrogyrii z przesunięciem obrazu odprowadzeń lewokomorowych aż do V2, któremu może towarzyszyć obecność załamka Q w odprowadzeniu I i załamka S w odprowadzeniu III. Przemieszczenie serca koniuszkiem ku tyłowi cechuje się obecnością załamka Q, a koniuszkiem ku przodowi obecnością załamka S równocześnie we wszystkich trzech dwubiegunowych odprowadzeniach kończynowych I III. Położenie poziome, pionowe i pośrednie oznacza się na podstawie analizy morfologii zespołów QRS w jednobiegunowych odprowadzeniach kończynowych avl i avf i porównania z odpowiednimi przedsercowymi znad prawej i lewej komory (patrz podręczniki dotyczące EKG). Charakterystyka obrazu elektrokardiograficznego u dzieci Zmiany w zapisie elektrokardiograficznym od okresu noworodkowego do dorosłego Największe zmiany w zapisie EKG zachodzą w pierwszych 2 latach życia. U wcześniaków zespoły QRS mają niską amplitudę i obraz EKG często sugerujący przerost prawej komory. W okresie noworodkowym i wczesnoniemowlęcym w zapisie z odprowadzeń przedsercowych przeważają załamki R w odprowadzeniach znad prawej komory (VR4-V2) i załamki S w odprowadzeniach lewokomorowych (V5-V6), co wynika z dominacji prawej komory w tym okresie życia. W tym wieku stosunek załamków R:S w V1 jest często powyżej jedności. Obniżeniu się oporu i ciśnienia w krążeniu małym towarzyszy odwrócenie stosunku załamków R i S na korzyść przewagi lewej komory, co wyraża się stopniowo pojawiającą się przewagą załamków R w odprowadzeniach V5-V6 i załamków S w V1-V2. W 2 roku życia stosunek R:S w V1 może być równy 1, a następnie obniża się poniżej 1. Równocześnie kąt α stopniowo zmienia się od prawogramu do wartości typowych dla normogramu. U noworodka średnia wartość tego kąta wynosi około +135, a od 6 miesiąca życia około +60. Od 2 3 roku życia w odprowadzeniach przedsercowych powinna dominować przewaga lewej komory (głębokie załamki S nad prawą komorą i wysokie załamki R nad lewą komorą). U dzieci pomiędzy 9 a 12 rokiem życia górna granica normy amplitudy załamków R w odprowadzeniach przedsercowych lewokomorowych jest nieco większa w porównaniu z dorosłymi. W roku życia zapis EKG zdrowego dziecka jest prawie identyczny z zapisem u dorosłego. Tylko sporadycznie u niektórych zdrowych dzieci przewaga załamka R w V1 utrzymuje się nawet do roku życia. Po urodzeniu częstość rytmu serca stopniowo przyspiesza się do 1 2 miesiąca życia, a następnie stopniowo zwalnia do okresu dorosłego. Prawidłowe średnie wartości częstości rytmu wynoszą u noworodków /min, w 2 miesiącu życia około /min, w 1 roku życia 120/min, w 5 roku życia 100/min, zwalniając się do 80/min w okresie pokwitania. Im młodsze dziecko, tym wyraźniej może być zaznaczona niemiarowość oddechowa. W tabeli 6.6 podano prawidłowe minimalne wartości częstości rytmu serca, poniżej których rozpoznawana jest w poszczególnych grupach wieku bradykardia.

6 Badanie elektrokardiograficzne i holterowskie 139 Tabela 6.6. Prawidłowe minimalne częstości rytmu zatokowego u dzieci w rutynowym i holterowskim badaniu EKG wg Kuglera Rutynowe badanie EKG 24-godzinne monitorowanie EKG Wiek dziecka Minimalna częstość rytmu zatokowego Wiek dziecka Minimalna częstość rytmu zatokowego < 3 lat 100/min Noworodek Niemowlę Czuwanie: 80/min Sen: 60/min 3 9 lat 60/min 2 6 lat 60/min 7 11 lat 45/min > 9 lat 50/min > 11 lat 40/min Sportowcy 30/min Prawidłowe i nieprawidłowe załamki, odcinki i odstępy Czas trwania prawidłowego załamka P wynosi od 0,06 do 0,09 s, amplituda nie przekracza 2,5 w odprowadzeniu II i 3 w odprowadzeniach przedsercowych prawokomorowych. Morfologia załamka P jest przydatna w ocenie miejsca pochodzenia depolaryzacji przedsionków. Załamek P u dzieci z prawidłowym położeniem przedsionków w klatce piersiowej (situs solitus) i z rytmem pochodzącym z górnej części prawego przedsionka (np. zatokowym) jest zawsze dodatni w odprowadzeniach I i avf oraz ujemny w avr. W rytmie zatokowym załamek P ma oś elektryczną w płaszczyźnie czołowej od 0 do +90, średnio +60. Przy prawidłowym położeniu przedsionków w klatce piersiowej rytmy pozazatokowe mają na ogół dodatni załamek P w oprowadzeniu avr. Ponadto, jeżeli rytm pochodzi z dolnej części prawego przedsionka, to załamki P są dodatnie w odprowadzeniach I i ujemne w avf (niekiedy ze skróceniem czasu PQ) i mają oś od 1 do 90. W rytmach z lewego przedsionka załamki P są ujemne w odprowadzeniu I i mają oś od +91 do 91, często są ujemne w V6 i typu dome-dart w V1 (tzw. morfologia typu kopuła-wieża dwugarbny dodatni załamek, z wyższą amplitudą końcowego fragmentu). Rytmy pochodzące z dolnej części lewego przedsionka w odprowadzeniu avf mają ponadto ujemne załamki P, a z górnej części dodatnie. Odstęp PQ (= PR) trwa od początku załamka P do początku załamka Q lub R (przy braku załamka Q) i odpowiada czasowi przewodzenia przedsionkowo-komorowego. Wynosi prawidłowo od 0,09 s u noworodka do 0,18 s w okresie pokwitania. W warunkach prawidłowych odstęp PQ wydłuża się z wiekiem i skraca przy przyspieszeniu częstości rytmu serca. Wydłużenie czasu PQ aż do bloku przedsionkowo-komorowego I włącznie występuje w niektórych wadach wrodzonych (wspólny kanał przedsionkowo-komorowy), w przebiegu procesów zapalnych w mięśniu sercowym, gorączce reumatycznej, pod wpływem niektórych leków (np. preparatów naparstnicy, beta-blokerów). Skrócenie czasu PQ można obserwować u chorych z zespołami preekscytacji typu Lowna-Ganonga-Levine a (zespół LGL) czy Wolffa-Parkinsona-White a (w tym ostatnim zespole dodatkowo współistnieje fala delta w obrębie zespołu QRS), pobudzeniach (rytmach) pozazatokowych pochodzących z dolnego obszaru prawego przedsionka.

7 140 Czas trwania zespołu QRS wynosi u dzieci 0,06 0,08 s (u wcześniaków 0,04 s), u młodzieży nie przekracza 0,1 s. Wraz ze zwiększaniem się masy mięśnia sercowego wydłuża się czas trwania zespołu, również fizjologicznie wraz z wiekiem dziecka. Nieprawidłowe poszerzenie zespołu QRS występuje w zaburzeniach przewodzenia śródkomorowego (blokach odnóg, zespołach preekscytacji, przewodzeniu z aberracją), przeroście lewej komory, zaburzeniach jonowych, hipotermii, po lekach (chinidyna i jej pochodne, imipramina), w arytmiach komorowych. W blokach odnóg pęczka Hisa następuje nie tylko poszerzenie zespołu QRS, ale również zmiana jego morfologii. Zmiana morfologii zespołu QRS lub jego zawęźlenia tylko w jednym odprowadzeniu nie są wystarczające do rozpoznania istotnych zaburzeń przewodzenia śródkomorowego, ponadto u części zdrowych dzieci z prawidłowym czasem zespołu QRS występują w odprowadzeniu V1 zespoły typu rsr' (załamek S ma amplitudę większą niż załamki r i r'). Nieprawidłowa morfologia zespołu QRS występuje w zawale mięśnia sercowego, zespole Wolffa-Parkinsona-White a (WPW), ogniskowym uszkodzeniu mięśnia sercowego, kardiomiopatiach, blokach odnóg pęczka Hisa, przewlekłym sercu płucnym. W obrębie zespołu QRS wyróżnia się tzw. pobudzenie istotne komór (VAT ventricular activation time), czyli czas od początku załamka Q do szczytu załamka R. Jeżeli nie ma załamka Q, to VAT oblicza się jako czas od początku do szczytu załamka R. VAT w odprowadzeniach przedsercowych prawokomorowych nie powinien przekraczać 0,03 s, w lewokomorowych 0,04 (dorośli 0,05) s. Wysokie załamki R w odprowadzeniu V1-V2 występują w przeroście prawej komory, zespole Wolffa-Parkinsona-White a, zawale ściany tylnej, bloku prawej odnogi (BPO) pęczka Hisa, sinistrogyrii. Załamki R o wysokiej amplitudzie w odprowadzeniach I, avl, V4-V6 występują w przeroście lewej komory, zespole Wolffa- -Parkinsona-White a, bloku lewej odnogi pęczka Hisa, niekiedy jako wariant normy u młodych szczupłych osób. Niska amplituda zespołów QRS (poniżej 5 w odprowadzeniach kończynowych i/lub poniżej 8 10 w przedsercowych) występuje w niedoczynności tarczycy, zapaleniu mięśnia sercowego, zaciskającym lub wysiękowym zapaleniu osierdzia (tamponada), otyłości. Niższe amplitudy załamków R mają nastolatki płci żeńskiej niż męskiej. Prawidłowy załamek Q nie powinien trwać dłużej niż 0,01 0,015 s, wartości powyżej 0,03 s są zawsze nieprawidłowe. Prawidłowa amplituda załamka Q w odprowadzeniu I wynosi < 3, w avl < 2, w II i avf < 4. Nieprawidłowy załamek Q w odprowadzeniach III i avf występuje w zawale ściany dolnej, zespole Wolffa-Parkinsona-White a, zespole ostrego serca płucnego, przeroście prawej komory, kardiomiopatii ze zwężeniem drogi odpływu z lewej komory, sporadycznie jako wariant normy. W zespole White a-blanda-garlanda (nieprawidłowe odejście lewej tętnicy wieńcowej od pnia tętnicy płucnej) głębokie załamki Q w odprowadzeniach I, avl i V5-V6 u noworodka lub niemowlęcia wskazują na niedokrwienie i zawał przedniej ściany lewej komory. Załamki Q mogą nie występować w niezupełnym i całkowitym bloku lewej odnogi pęczka Hisa, zespole Wolffa-Parkinsona- -White a oraz w prawidłowym zapisie EKG. W prawidłowym zapisie EKG załamek Q nigdy nie występuje w odprowadzeniach prawokomorowych V4R-V1. Zespoły qr w prawokomorowych odprowadzeniach przedsercowych świadczą o skrajnym przeroście prawej komory serca lub zawale ściany przedniej. Występowanie załamków Q nad prawą komorą bez równoczesnych załamków Q nad lewą komorą w odprowadzeniach V5-V6 jest cechą charakterystyczną dla nieprawidło-

II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK

II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 6 elektrod przedsercowych V1 do V6 4 elektrody kończynowe Prawa ręka Lewa ręka Prawa noga Lewa noga 1 2 Częstość i rytm Oś Nieprawidłowości P Odstęp PQ Zespół QRS (morfologia,

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGICZNE I PATOFIZJOLOGICZNE PODSTAWY INTERPRETACJI EKG. Aleksandra Jarecka

FIZJOLOGICZNE I PATOFIZJOLOGICZNE PODSTAWY INTERPRETACJI EKG. Aleksandra Jarecka FIZJOLOGICZNE I PATOFIZJOLOGICZNE PODSTAWY INTERPRETACJI EKG Aleksandra Jarecka CO TO JEST EKG? Graficzne przedstawienie zmian potencjałów kardiomiocytów w czasie mierzone z powierzchni ciała Wielkość

Bardziej szczegółowo

Elektrokardiografia: podstawy i interpretacja

Elektrokardiografia: podstawy i interpretacja Elektrokardiografia: podstawy i interpretacja Podstawy EKG 1887 rok- Waller dokonał bezpośredniego zapisu potencjałów serca. 1901 rok- galwanometr strunowy Einthovena pozwolił na rejestrację czynności

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektrokardiografii część 1

Podstawy elektrokardiografii część 1 Podstawy elektrokardiografii część 1 Dr med. Piotr Bienias Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Szpital Kliniczny Dzieciątka Jezus w Warszawie ELEKTROKARDIOGRAFIA metoda rejestracji napięć elektrycznych

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA NIEINWAZYJNA I INWAZYJNA WRODZONYCH I NABYTYCH WAD SERCA U DZIECI

DIAGNOSTYKA NIEINWAZYJNA I INWAZYJNA WRODZONYCH I NABYTYCH WAD SERCA U DZIECI DIAGNOSTYKA NIEINWAZYJNA I INWAZYJNA WRODZONYCH I NABYTYCH WAD SERCA U DZIECI Dlaczego dzieci sąs kierowane do kardiologa? Różnice w diagnostyce obrazowej chorób układu krążenia u dorosłych i dzieci Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

EKG w stanach nagłych. Dr hab. med. Marzenna Zielińska

EKG w stanach nagłych. Dr hab. med. Marzenna Zielińska EKG w stanach nagłych Dr hab. med. Marzenna Zielińska Co to jest EKG????? Układ bodźco-przewodzący serca (Wagner, 2006) Jakie patologie, jakie choroby możemy rozpoznać na podstawie EKG? zaburzenia rytmu

Bardziej szczegółowo

II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK

II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Zawał serca ból wieńcowy p30 min +CPK +Troponiny Zawał serca z p ST STEMI ( zamknięcie dużej tętnicy wieńcowej) Z wytworzeniem załamka Q Zawał serca bez pst NSTEMI Zamknięcie

Bardziej szczegółowo

Część 1. Podstawowe pojęcia i zasady wykonania i oceny elektrokardiogramu

Część 1. Podstawowe pojęcia i zasady wykonania i oceny elektrokardiogramu Podstawy EKG Część 1. Podstawowe pojęcia i zasady wykonania i oceny elektrokardiogramu Wojciech Telec telec@ump.edu.pl EKG Elektrokardiograf to bardzo czuły galwanometr - wykonuje pomiary natężenia prądu

Bardziej szczegółowo

10. Zmiany elektrokardiograficzne

10. Zmiany elektrokardiograficzne 10. Zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowyh 309 Zanim zaczniesz, przejrzyj streszczenie tego rozdziału na s. 340 342. zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowych

Bardziej szczegółowo

Dariusz Kozłowski, Krzysztof Łucki Klinika Kardiologii i Elektroterapii Serca, II Katedra Kardiologii, Gdański Uniwersytet Medyczny

Dariusz Kozłowski, Krzysztof Łucki Klinika Kardiologii i Elektroterapii Serca, II Katedra Kardiologii, Gdański Uniwersytet Medyczny Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Wpłynęło: 13.09.2009 Zaakceptowano: 13.09.2009 Elektrokardiografia w schematach (część 3) zaburzenia rytmu serca (częstoskurcze)

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Podstawy fizyczne elektrokardiografii... 11. 2. Rejestracja elektrokardiogramu... 42. 3. Ocena morfologiczna elektrokardiogramu...

SPIS TREŚCI. 1. Podstawy fizyczne elektrokardiografii... 11. 2. Rejestracja elektrokardiogramu... 42. 3. Ocena morfologiczna elektrokardiogramu... SPIS TREŚCI 1. Podstawy fizyczne elektrokardiografii.............................. 11 Wstęp................................................................ 11 Ogólny opis krzywej elektrokardiograficznej...................................

Bardziej szczegółowo

DIPOLOWY MODEL SERCA

DIPOLOWY MODEL SERCA Ćwiczenie nr 14 DIPOLOWY MODEL SERCA Aparatura Generator sygnałów, woltomierz, plastikowa kuweta z dipolem elektrycznym oraz dwiema ruchomymi elektrodami pomiarowymi. Rys. 1 Schemat kuwety pomiarowej Rys.

Bardziej szczegółowo

Układ bodźcoprzewodzący

Układ bodźcoprzewodzący ZABURZENIA RYTMU I PRZEWODZENIA II KATEDRA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 2014 Układ bodźcoprzewodzący Węzeł zatokowo-przedsionkowy Węzeł przedsionkowo-komorowy Pęczek Hisa lewa i prawa odnoga Włókna

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE EKG, ZABURZENIA RYTMU SERCA RC (UK)

MONITOROWANIE EKG, ZABURZENIA RYTMU SERCA RC (UK) MONITOROWANIE EKG, ZABURZENIA RYTMU SERCA Zagadnienia Wskazania i techniki monitorowania elektrokardiogramu Podstawy elektrokardiografii Interpretacja elektrokardiogramu formy NZK groźne dla życia zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia przewodzenia śródkomorowego bloki wiązek Intraventricular comduction delay fascicular blocks

Zaburzenia przewodzenia śródkomorowego bloki wiązek Intraventricular comduction delay fascicular blocks 56 G E R I A T R I A 2014; 8: 56-61 Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Otrzymano/Submitted: 06.05.2013 Zaakceptowano/Accepted: 20.12.2013 Zaburzenia przewodzenia

Bardziej szczegółowo

Układ bodźcoprzewodzący ZABURZENIA. Prawidłowa generacja i przewodzenie impulsów RYTMU I PRZEWODZENIA

Układ bodźcoprzewodzący ZABURZENIA. Prawidłowa generacja i przewodzenie impulsów RYTMU I PRZEWODZENIA Układ bodźcoprzewodzący ZABURZENIA RYTMU I PRZEWODZENIA Węzeł zatokowo-przedsionkowy Węzeł przedsionkowo-komorowy Pęczek Hisa lewa i prawa odnoga Włókna Purkinjego II KATEDRA KARDIOLOGII CM CM UMK UMK

Bardziej szczegółowo

1.4 Badanie EKG Hendrik Sudowe. 1.4.1 EKG 3-odprowadzeniowe, dwubiegunowe

1.4 Badanie EKG Hendrik Sudowe. 1.4.1 EKG 3-odprowadzeniowe, dwubiegunowe 26 e) Zbieranie wywiadu pytanie do osób z rodziny Ryc. 1.12 Szybkie badanie pacjenta bez urazu (ciąg dalszy) f) Zbieranie wywiadu poszukiwanie leków RATOWNIK 2 Ewentualnie podać tlen do oddychania. Przygotować

Bardziej szczegółowo

Aktywność elektryczna serca. Elektrokardiografia.

Aktywność elektryczna serca. Elektrokardiografia. Ćw. M3 Zagadnienia: Aktywność elektryczna serca. Elektrokardiografia. Podstawy elektrodynamiki. (Pole elektryczne, pole magnetyczne, oddziaływanie ww pól z ładunkami, dipole) Podstawowe prawa przepływu

Bardziej szczegółowo

Fizjologia układu krążenia II. Dariusz Górko

Fizjologia układu krążenia II. Dariusz Górko Fizjologia układu krążenia II Dariusz Górko Fizyczne i elektrofizjologiczne podstawy elektrokardiografii. Odprowadzenia elektrokardiograficzne. Mechanizm powstawania poszczególnych załamków, odcinków oraz

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia rytmu serca. Monika Panek-Rosak

Zaburzenia rytmu serca. Monika Panek-Rosak Zaburzenia rytmu serca Monika Panek-Rosak załamek P depolaryzacja przedsionków QRS depolaryzacja komór załamek T repolaryzacja komór QRS < 0,12 sek PR < 0,2 sek ROZPOZNAWANIE ZAPISU EKG NA MONITORZE 1.

Bardziej szczegółowo

SYMULATOR EKG. Bartłomiej Bielecki 1, Marek Zieliński 2, Paweł Mikołajaczak 1,3

SYMULATOR EKG. Bartłomiej Bielecki 1, Marek Zieliński 2, Paweł Mikołajaczak 1,3 SYMULATOR EKG Bartłomiej Bielecki 1, Marek Zieliński 2, Paweł Mikołajaczak 1,3 1. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Chełmie 2. Państwowy Szpital im. Ludwika Rydygiera w Chełmie 3. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej

Bardziej szczegółowo

Fizjologia układu krążenia

Fizjologia układu krążenia Fizjologia układu krążenia Ćwiczenie II. l. Badanie fizykalne serca a/ oglądanie klatki piersiowej - punkty i linie orientacyjne, ocena kształtu, budowy klatki piersiowej /symetria, wysklepienie, ruchomość

Bardziej szczegółowo

CENTRUM KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH

CENTRUM KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH RAMOWY PROGRAM KURSU SPECJALISTYCZNEGO WYKONANIE I INTERPRETACJA ZAPISU ELEKTROKARDIOGRAFICZNEGO Program przeznaczony dla pielęgniarek i położnych AUTORZY WSPÓŁPRACUJĄCY Z CENTRUM KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO

Bardziej szczegółowo

Przedsionkowe zaburzenia rytmu

Przedsionkowe zaburzenia rytmu Przedsionkowe zaburzenia rytmu 4 ROZDZIAŁ Wstęp Załamki P elektrokardiogramu odzwierciedlają depolaryzację przedsionków. Rytm serca, który rozpoczyna się w węźle zatokowo-przedsionkowym i ma dodatnie załamki

Bardziej szczegółowo

EKG Zaburzenia rytmu i przewodzenia cz. II

EKG Zaburzenia rytmu i przewodzenia cz. II EKG Zaburzenia rytmu i przewodzenia cz. II Karol Wrzosek KATEDRA I KLINIKA KARDIOLOGII, NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO I CHORÓB WEWNĘTRZNYCH Mechanizmy powstawania arytmii Ektopia Fala re-entry Mechanizm re-entry

Bardziej szczegółowo

układu krążenia Paweł Piwowarczyk

układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie Badanie przedmiotowe EKG Pomiar ciśnienia tętniczego Pomiar ciśnienia w tętnicy płucnej Pomiar ośrodkowego ciśnienia żylnego Echokardiografia

Bardziej szczegółowo

Przypadki kliniczne EKG

Przypadki kliniczne EKG Przypadki kliniczne EKG Przedrukowano z: Mukherjee D. ECG Cases pocket. Börm Bruckmeier Publishing LLC, Hermosa Beach, CA 2006: 139 142 (przypadek 32); 143 146 (przypadek 33). PRZYPADEK NR 1 1.1. Scenariusz

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO PROGRAMOWE

ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO PROGRAMOWE ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO PROGRAMOWE Rodzaj kształcenia Kurs specjalistyczny jest to rodzaj kształcenia, który zgodnie z ustawą z dnia 5 lipca 1996r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2001r. Nr

Bardziej szczegółowo

Analiza i Przetwarzanie Biosygnałów

Analiza i Przetwarzanie Biosygnałów Analiza i Przetwarzanie Biosygnałów Sygnał EKG Historia Luigi Galvani (1737-1798) włoski fizyk, lekarz, fizjolog 1 Historia Carlo Matteucci (1811-1868) włoski fizyk, neurofizjolog, pionier badań nad bioelektrycznością

Bardziej szczegółowo

P U Ł A P K I EKG w codziennej praktyce lekarza rodzinnego

P U Ł A P K I EKG w codziennej praktyce lekarza rodzinnego P U Ł A P K I EKG w codziennej praktyce lekarza rodzinnego Dariusz Kozłowski II Klinika Kardiologii i Elektroterapii Serca Gdański Uniwersytet Medyczny Pułapki w ocenie rytmu Ocena rytmu serca W PRZEDSIONKACH

Bardziej szczegółowo

Dodatek A Odprowadzenia i techniki rejestracji badania EKG. 178

Dodatek A Odprowadzenia i techniki rejestracji badania EKG. 178 Dodatki Dodatek A Odprowadzenia i techniki rejestracji badania EKG. 178 Dodatek B Związki zachodzące w sercu i ich wpływ na zmiany pola elektrycznego oraz związany z tym proces tworzenia elektrokardiogramu

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ EKG INSTRUKcjE dla lekarzy OpISUjących WyNIKI badania EKG

KWESTIONARIUSZ EKG INSTRUKcjE dla lekarzy OpISUjących WyNIKI badania EKG KWESTIONARIUSZ EKG Instrukcje dla lekarzy opisujących wyniki badania EKG KWESTIONARIUSZ EKG Instrukcje dla lekarzy opisujących wyniki badania EKG Opracowanie: Prof. Witold A. Zatoński i zespół projektu

Bardziej szczegółowo

Częstoskurcz z szerokimi zespołami QRS część I

Częstoskurcz z szerokimi zespołami QRS część I R O Z D Z I A Ł 6 Częstoskurcz z szerokimi zespołami QRS część I June Edhouse, Francis Morris Częstoskurcz z szerokimi zespołami QRS może powstawać w różnych mechanizmach. Może być zarówno częstoskurczem

Bardziej szczegółowo

CENTRUM KSZTA CENIA PODYPLOMOWEGO PIEL GNIAREK I PO O NYCH

CENTRUM KSZTA CENIA PODYPLOMOWEGO PIEL GNIAREK I PO O NYCH RAMOWY PROGRAM KURSU SPECJALISTYCZNEGO WYKONANIE I INTERPRETACJA ZAPISU ELEKTROKARDIOGRAFICZNEGO (Nr 03/07) Program przeznaczony dla pielęgniarek i położnych Warszawa, dnia 28 maja 2007 2 2 AUTORZY WSPÓŁPRACUJĄCY

Bardziej szczegółowo

Dariusz Kozłowski, Krzysztof Łucki Klinika Kardiologii i Elektroterapii Serca, II Katedra Kardiologii, Gdański Uniwersytet Medyczny

Dariusz Kozłowski, Krzysztof Łucki Klinika Kardiologii i Elektroterapii Serca, II Katedra Kardiologii, Gdański Uniwersytet Medyczny Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Wpłynęło: 13.09.2009 Zaakceptowano: 13.09.2009 Elektrokardiografia w schematach (część 2) zaburzenia przewodzenia i

Bardziej szczegółowo

zapis i interpretacja elektrokardiogramu

zapis i interpretacja elektrokardiogramu zapis i interpretacja elektrokardiogramu Maciej Jodkowski kurs specjalistyczny Załamek P - powstaje podczas depolaryzacji przedsionków - kąt nachylenia osi elektrycznej zwykle ~ 60% (granice normy: 0 do

Bardziej szczegółowo

Przypadki kliniczne EKG

Przypadki kliniczne EKG Przypadki kliniczne EKG Przedrukowano z: Mukherjee D. ECG Cases pocket. Börm Bruckmeier Publishing LLC, Hermosa Beach, CA, 2006: 135 138 (przypadek 31) i 147 150 (przypadek 34) PRZYPADEK NR 1 1.1. Scenariusz

Bardziej szczegółowo

Częstoskurcze z wąskimi zespołami QRS częstoskurcze przedsionkowe Narrow QRS tachycardias atrial tachycardias

Częstoskurcze z wąskimi zespołami QRS częstoskurcze przedsionkowe Narrow QRS tachycardias atrial tachycardias POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Wpłynęło: 6.11.2007 Poprawiono: 9.11.2007 Zaakceptowano: 10.11.2007 Częstoskurcze z wąskimi zespołami QRS częstoskurcze przedsionkowe

Bardziej szczegółowo

OZW istotne elementy wywiadu chorobowego cd.

OZW istotne elementy wywiadu chorobowego cd. OZW istotne elementy wywiadu chorobowego cd. Jakość bólu charakter bólu; Jak można go określić, gdzie odczuwany jest dyskomfort? Promieniowanie Gdzie odczuwany jest ból? Gdzie ten ból bólu promieniuje?

Bardziej szczegółowo

Rejestracja i analiza sygnału EKG

Rejestracja i analiza sygnału EKG Rejestracja i analiza sygnału EKG Aparat do rejestracji czynności elektrycznej serca skonstruowany przez W. Einthovena. Proszę zauważyć w jakich miejscach na ciele zbierana jest sygnał. Rozchodzenie się

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1

PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1 PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1 1. dr hab. n. o zdr. Barbara Ślusarska Przewodnicząca Zespołu; Katedra Onkologii i Środowiskowej Opieki Zdrowotnej Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia przewodzenia śródkomorowego bloki odnóg pęczka Hisa Intraventricular conduction delay bundle branch blocks

Zaburzenia przewodzenia śródkomorowego bloki odnóg pęczka Hisa Intraventricular conduction delay bundle branch blocks 56 GERIATRIA 2012; 6: 56-62 Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Otrzymano/Submitted: 19.03.2012 Zaakceptowano/Accepted: 23.03.2012 Zaburzenia przewodzenia

Bardziej szczegółowo

EKG u pacjentów z kołataniem serca i utratą przytomności

EKG u pacjentów z kołataniem serca i utratą przytomności EKG u pacjentów z kołataniem serca i utratą przytomności Wywiad i badanie fizykalne 56 Kołatania serca 56 Zawroty głowy i omdlenia 56 Badanie fizykalne 58 EKG pomiędzy napadami kołatań serca i omdleń 6

Bardziej szczegółowo

Holter. odprowadzeń CM5, CS2, IS.

Holter. odprowadzeń CM5, CS2, IS. Norman Jefferis Jeff (1.1.1914-21.7.1983) amerykański biofizyk skonstruował urządzenie rejestrujące EKG przez 24 godziny, tzw. EKG. W zależności od typu aparatu sygnał EKG zapisywany jest z 2, 3, rzadziej

Bardziej szczegółowo

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego)

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) 6COACH 26 EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) Program: Coach 6 Projekt: na ZMN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\EKG\EKG_zestaw.cma Przykład wyników: EKG_wyniki.cma

Bardziej szczegółowo

Słupskie Prace Biologiczne

Słupskie Prace Biologiczne Słupskie Prace Biologiczne Nr 12 ss. 295-330 2015 ISSN 1734-0926 Przyjęto: 25.11.2015 Instytut Biologii i Ochrony Środowiska Akademii Pomorskiej w Słupsku Zaakceptowano: 25.02.2016 OCENA WYDOLNOŚCI UKŁADU

Bardziej szczegółowo

Elektrokardiografia w schematach (część 4) - ostre zespoły wieńcowe Electrocardiography in scheme (part 4) - acute coronary syndromes

Elektrokardiografia w schematach (część 4) - ostre zespoły wieńcowe Electrocardiography in scheme (part 4) - acute coronary syndromes Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Otrzymano/Submitted: 13.03.2010 Zaakceptowano/Accepted: 20.03.2010 Elektrokardiografia w schematach (część 4) - ostre

Bardziej szczegółowo

Zmiany stwierdzane w badaniu przezklatkowym

Zmiany stwierdzane w badaniu przezklatkowym 162 Choroba nadciśnieniowa serca Prezentacja dwuwymiarowa S Przerost (> 12 mm) mięśnia sercowego (od umiarkowanego do znacznego), obejmujący głównie przegrodę międzykomorową, brak odcinkowych zaburzeń

Bardziej szczegółowo

Pacjent ze stymulatorem

Pacjent ze stymulatorem Choroby Serca i Naczyń 2008, tom 5, nr 4, 221 226 E K G W P R A K T Y C E Redaktor działu: dr hab. med. Rafał Baranowski Pacjent ze stymulatorem Ewa Piotrowicz, Rafał Baranowski Instytut Kardiologii im.

Bardziej szczegółowo

TETRALOGIA FALLOTA. Karol Zbroński

TETRALOGIA FALLOTA. Karol Zbroński TETRALOGIA FALLOTA Karol Zbroński Plan prezentacji Historia Definicja Epidemiologia i genetyka Postacie kliniczne Diagnostyka Postępowanie Powikłania Historia Definicja 1 - ubytek w przegrodzie międzykomorowej

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia przewodzenia międzyprzedsionkowego Disorders of the interatrial impuls conduction

Zaburzenia przewodzenia międzyprzedsionkowego Disorders of the interatrial impuls conduction 162 GERIATRIA 2011; 5: 162-166 Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Otrzymano/Submitted: 13.05.2011 Zaakceptowano/Accepted: 20.05.2011 Zaburzenia przewodzenia

Bardziej szczegółowo

Częstoskurcze z wąskimi zespołami QRS zespoły preekscytacji Narrow QRS tachycardias preexcitation syndromes

Częstoskurcze z wąskimi zespołami QRS zespoły preekscytacji Narrow QRS tachycardias preexcitation syndromes Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Wpłynęło 15.09.2008 Zaakceptowano 15.09.2008 Częstoskurcze z wąskimi zespołami QRS zespoły preekscytacji Narrow QRS

Bardziej szczegółowo

3. KONCEPCJA PROPONOWANEGO ROZWIĄZANIA...6 7. DODATEK A: OPIS OPRACOWANYCH NARZĘDZI I METODY POSTĘPOWANIA...10

3. KONCEPCJA PROPONOWANEGO ROZWIĄZANIA...6 7. DODATEK A: OPIS OPRACOWANYCH NARZĘDZI I METODY POSTĘPOWANIA...10 AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA im. St. Staszica w Krakowie WEAIiE, Katedra Automatyki Laboratorium Biocybernetyki Przedmiot: Przetwarzanie sygnałów w systemach diagnostyki medycznej. ST_ANA Temat projektu:

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia przewodzenia zatokowo-przedsionkowego Disorders of the sino-atrial impuls conduction

Zaburzenia przewodzenia zatokowo-przedsionkowego Disorders of the sino-atrial impuls conduction 224 GERIATRIA 2011; 5: 224-230 Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Otrzymano/Submitted: 13.05.2011 Zaakceptowano/Accepted: 20.05.2011 Zaburzenia przewodzenia

Bardziej szczegółowo

Układ krążenia część 2. Osłuchiwanie serca.

Układ krążenia część 2. Osłuchiwanie serca. Układ krążenia część 2 Osłuchiwanie serca. Osłuchiwanie serca Osłuchiwanie serca miejsce osłuchiwania Miejsca osłuchiwania : Zastawka dwudzielna - V międzyżebrze palec przyśrodkowo od lewej linii środkowo-

Bardziej szczegółowo

Wielkością i kształtem przypomina dłoń zaciśniętą w pięść. Położone jest w klatce piersiowej tuż za mostkiem. Otoczone jest mocnym, łącznotkankowym

Wielkością i kształtem przypomina dłoń zaciśniętą w pięść. Położone jest w klatce piersiowej tuż za mostkiem. Otoczone jest mocnym, łącznotkankowym Wielkością i kształtem przypomina dłoń zaciśniętą w pięść. Położone jest w klatce piersiowej tuż za mostkiem. Otoczone jest mocnym, łącznotkankowym workiem zwanym osierdziem. Wewnętrzna powierzchnia osierdzia

Bardziej szczegółowo

EKG pomiędzy napadami kołatania serca lub omdleniami

EKG pomiędzy napadami kołatania serca lub omdleniami 2 EKG pomiędzy napadami kołatania serca lub omdleniami Wywiad i badanie fizykalne 59 Kołatania serca 59 Zawroty głowy i omdlenia 60 Badanie fizykalne 64 EKG 64 Omdlenia w przebiegu chorób serca innych

Bardziej szczegółowo

Opracował: Arkadiusz Podgórski

Opracował: Arkadiusz Podgórski Opracował: Arkadiusz Podgórski Serce to pompa ssąco-tłocząca, połoŝona w klatce piersiowej. Z zewnątrz otoczone jest workiem zwanym osierdziem. Serce jest zbudowane z tkanki mięśniowej porzecznie prąŝkowanej

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczàce stosowania rozpoznaƒ elektrokardiograficznych

Zalecenia dotyczàce stosowania rozpoznaƒ elektrokardiograficznych Zalecenia dotyczàce stosowania rozpoznaƒ elektrokardiograficznych Dokument opracowany przez Grup Roboczà powołanà przez Zarzàd Sekcji Elektrokardiologii Nieinwazyjnej i Telemedycyny Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE. Sawicki Tomasz Balicki Dominik

BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE. Sawicki Tomasz Balicki Dominik BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE Sawicki Tomasz Balicki Dominik Biosensor - jest to czujnik, którego element biologiczny oddziałuje z substancją oznaczaną, a efekt jest przekształcany przez zespolony z nim

Bardziej szczegółowo

Kardiologia. Aspekty kliniczne. Wskazania kliniczne

Kardiologia. Aspekty kliniczne. Wskazania kliniczne 3 Kardiologia Aspekty kliniczne Wycinkowa echokardiografia jest idealnym narzędziem diagnostycznym do oceny zaburzeń kardiologicznych w stanach zagrożenia życia. Opierając się jedynie na wynikach badania

Bardziej szczegółowo

Dwiczenie laboratoryjne nr 9: ELEKTROKARDIOGRAFIA (EKG) A. ZAGADNIENIA DO PRZYGOTOWANIA

Dwiczenie laboratoryjne nr 9: ELEKTROKARDIOGRAFIA (EKG) A. ZAGADNIENIA DO PRZYGOTOWANIA Dwiczenie laboratoryjne nr 9: ELEKTROKARDIOGRAFIA (EKG) Cel dwiczenia: Celem dwiczenia jest zapoznanie się z budową i obsługą urządzeo do rejestracji i monitorowania sygnałów EKG oraz wykonanie pomiarów

Bardziej szczegółowo

SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA

SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA Sen i Czuwanie U ludzi dorosłych występują cyklicznie w ciągu doby dwa podstawowe stany fizjologiczne : SEN i CZUWANIE SEN I CZUWANIE Około 2/3 doby przypada na czuwanie.

Bardziej szczegółowo

Streszczenie. Summary. Zbigniew Krenc. Pediatr Med rodz Vol 7 Numer 2, p. 129-135

Streszczenie. Summary. Zbigniew Krenc. Pediatr Med rodz Vol 7 Numer 2, p. 129-135 Zbigniew Krenc Pediatr Med Rodz 2011, 7 (2), p. 129-135 Elektrokardiogram spoczynkowy młodego sportowca co lekarz rodzinny wiedzieć powinien? Young athlete s electrocardiogram what should family doctor

Bardziej szczegółowo

PAKIET I-poz.1 Oddział Kardiologii Stymulator jednojamowy SSIR z elektrodami (Podstawowy) Producent: Nazwa/numer katalogowy: Kraj pochodzenia:

PAKIET I-poz.1 Oddział Kardiologii Stymulator jednojamowy SSIR z elektrodami (Podstawowy) Producent: Nazwa/numer katalogowy: Kraj pochodzenia: PAKIET I-poz.1 Oddział Kardiologii Stymulator jednojamowy SSIR z elektrodami (Podstawowy) Kraj pochodzenia: 1 Żywotność stymulatora min 8 lat (nastawy nominalne) 2 Waga max. 30 [g] Do 30 g 10 pkt powyżej

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do elektrokardiografii Paweł Strumillo, Piotr Romaniuk

Wprowadzenie do elektrokardiografii Paweł Strumillo, Piotr Romaniuk Wprowadzenie do elektrokardiografii Paweł Strumillo, Piotr Romaniuk 2 electron - kardia - grapho bursztyn - serce - pisać The Bakken Początki elektrofizjologii 3 www.geocities.com/bioelectrochemistry/

Bardziej szczegółowo

EKG. Zjawiska elektryczne w izolowanym włóknie m. sercowego

EKG. Zjawiska elektryczne w izolowanym włóknie m. sercowego Zjawiska elektryczne w izolowanym włóknie m. sercowego Pomiędzy wnętrzem komórki a jej powierzchnią w stanie spoczynku utrzymuje się różnica potencjałów. Spoczynkowy potencjał błonowy -90 mv > wnętrze

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa i zawał serca.

Choroba wieńcowa i zawał serca. Choroba wieńcowa i zawał serca. Dr Dariusz Andrzej Tomczak Specjalista II stopnia chorób wewnętrznych Choroby serca i naczyń 1 O czym będziemy mówić? Budowa układu wieńcowego Funkcje układu wieńcowego.

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1

1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1 v Wstęp xiii Przedmowa do wydania I polskiego xv Wykaz skrótów xvii 1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1 A. Wywiad perinatalny i z okresu ciąży 1 B. Wywiad po urodzeniu

Bardziej szczegółowo

Jaki aparat EKG wybrać? Czy warto mieć aparat EKG z opisem automatycznym?

Jaki aparat EKG wybrać? Czy warto mieć aparat EKG z opisem automatycznym? Choroby Serca i Naczyń 2014, tom 11, nr 6, 354 357 E K G W P R A K T Y C E Redaktor działu: dr hab. n. med. Rafał Baranowski Jaki aparat EKG wybrać? Czy warto mieć aparat EKG z opisem automatycznym? How

Bardziej szczegółowo

Jerzy Sacha 1, Przemysław Guzik 2 1. Streszczenie. Abstract

Jerzy Sacha 1, Przemysław Guzik 2 1. Streszczenie. Abstract 63 Anestezjologia i Ratownictwo 2013; 7: 63-68 ARTYKUŁ POGLĄDOWY/REVIEW PAPER Otrzymano/Submitted: 01.02.2013 Zaakceptowano/Accepted: 11.02.2013 Akademia Medycyny Nowa uniwersalna definicja zawału serca

Bardziej szczegółowo

Co nurtuje lekarza rodzinnego, czyli dylemat: czy ten pacjent ma migotanie przedsionków?

Co nurtuje lekarza rodzinnego, czyli dylemat: czy ten pacjent ma migotanie przedsionków? Choroby Serca i Naczyń 2011, tom 8, nr 3, 165 169 E K G W P R A K T Y C E Redaktor działu: dr hab. n. med. Rafał Baranowski Co nurtuje lekarza rodzinnego, czyli dylemat: czy ten pacjent ma migotanie przedsionków?

Bardziej szczegółowo

Analiza danych medycznych

Analiza danych medycznych Analiza danych medycznych Wykład 2 Rejestracja sygnału EEG Plan wykładu 1. Zasady aplikacji elektrod 2. Wzmacniacz EEG 3. Cechy sygnału EEG 4. Podstawowe rytmy mózgowe 5. Przetworzenie zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Topografia klatki piersiowej. Badanie fizykalne układu krążenia. Topografia klatki piersiowej. Topografia klatki piersiowej 2015-04-23

Topografia klatki piersiowej. Badanie fizykalne układu krążenia. Topografia klatki piersiowej. Topografia klatki piersiowej 2015-04-23 Topografia klatki piersiowej Badanie fizykalne układu krążenia KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 A Pachowa przednia prawa B Obojczykowa środkowa prawa C Mostkowa D Obojczykowa środkowa lewa E Pachowa przednia

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków Aleksandra Jarecka Studenckie Koło Naukowe przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus w Warszawie Kierownik Kliniki - prof. dr hab. Piotr

Bardziej szczegółowo

Częstoskurcze z szerokimi zespołami QRS - algorytm średniozaawansowany Broad QRS complex tachycardia intermediate algorithm

Częstoskurcze z szerokimi zespołami QRS - algorytm średniozaawansowany Broad QRS complex tachycardia intermediate algorithm 217 G E R I A T R I A 2010; 4: 217-222 Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Otrzymano/Submitted: 13.09.2010 Zaakceptowano/Accepted: 13.09.2010 Częstoskurcze

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. Wykład 3. Rzutowanie prostokątne, widoki, przekroje, kłady. Rzutowanie prostokątne - geneza. Rzutowanie prostokątne - geneza

Plan wykładu. Wykład 3. Rzutowanie prostokątne, widoki, przekroje, kłady. Rzutowanie prostokątne - geneza. Rzutowanie prostokątne - geneza Plan wykładu Wykład 3 Rzutowanie prostokątne, widoki, przekroje, kłady 1. Rzutowanie prostokątne - geneza 2. Dwa sposoby wzajemnego położenia rzutni, obiektu i obserwatora, metoda europejska i amerykańska

Bardziej szczegółowo

Definicja obrotu: Definicja elementów obrotu:

Definicja obrotu: Definicja elementów obrotu: 5. Obroty i kłady Definicja obrotu: Obrotem punktu A dookoła prostej l nazywamy ruch punktu A po okręgu k zawartym w płaszczyźnie prostopadłej do prostej l w kierunku zgodnym lub przeciwnym do ruchu wskazówek

Bardziej szczegółowo

Częstoskurcze z szerokimi zespołami QRS Broad QRS complex tachycardias

Częstoskurcze z szerokimi zespołami QRS Broad QRS complex tachycardias Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Wpłynęło: 24.03.2009 Zaakceptowano: 24.03.2009 Częstoskurcze z szerokimi zespołami QRS Broad QRS complex tachycardias

Bardziej szczegółowo

Ocena stymulacji serca w elektrokardiogramie The evaluation of the cardiac pacing in the electrocardiogram

Ocena stymulacji serca w elektrokardiogramie The evaluation of the cardiac pacing in the electrocardiogram 117 G E R A T R A 2014; 8: 117130 Akademia Medycyny POGADANK O ELEKTROKARDOGRAF/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDOGRAPHY Otrzymano/Submitted: 06.05.2014 Zaakceptowano/Accepted: 06.05.2014 Ocena stymulacji serca

Bardziej szczegółowo

Przewrotny tytuł nie jest tym razem związany

Przewrotny tytuł nie jest tym razem związany Choroby Serca i Naczyń 2010, tom 7, nr 2, 101 105 E K G W P R A K T Y C E Redaktor działu: dr hab. n. med. Rafał Baranowski Cyrkiel, logika i znajomość reguł klucz do sukcesu interpretacji EKG Callipers,

Bardziej szczegółowo

Przyczyny nieadekwatnych interwencji kardiowertera-defibrylatora

Przyczyny nieadekwatnych interwencji kardiowertera-defibrylatora Przyczyny nieadekwatnych interwencji kardiowertera-defibrylatora Dr n. med. Aleksander Maciąg Pracownia Elektrofizjologii Klinicznej II Kliniki Choroby Wieńcowej Instytutu Kardiologii w Warszawie 1 Deklaracja

Bardziej szczegółowo

Praktyczne podejście do różnicowania częstoskurczów z szerokimi zespołami QRS

Praktyczne podejście do różnicowania częstoskurczów z szerokimi zespołami QRS pl 3 2009.qxp 2009-07-27 12:02 Page 20 Praktyczne podejście do różnicowania częstoskurczów z szerokimi zespołami QRS A practical approach to the differential diagnosis of broad QRS complex tachycardia

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne

Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne Diagnostyka i zabiegi elektrofizjologiczne Przygotowanie chorego Opieka po zabiegu Powikłania KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 1. Weryfikacja objawów, które mogą być skutkiem zaburzeń rytmu serca (omdlenia,

Bardziej szczegółowo

Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej

Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej Nieinwazyjne badanie diagnostyczne układu krążenia stanowią podstawową metodę, wykorzystywaną w rozpoznawaniu jak i monitorowaniu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13 Spis treści Przedmowa................ 11 1. Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi.................. 13 Najważniejsze problemy diagnostyczne....... 13 Ból w klatce piersiowej........... 14 Ostry

Bardziej szczegółowo

Badanie rozkładu pola elektrycznego

Badanie rozkładu pola elektrycznego Ćwiczenie 8 Badanie rozkładu pola elektrycznego 8.1. Zasada ćwiczenia W wannie elektrolitycznej umieszcza się dwie metalowe elektrody, połączone ze źródłem zmiennego napięcia. Kształt przekrojów powierzchni

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do elektrokardiografii P. Strumiłło

Wprowadzenie do elektrokardiografii P. Strumiłło Wprowadzenie do elektrokardiografii P. Strumiłło Instytut Elektroniki Politechniki Łódzkiej 2 electron - kardia - grapho bursztyn - serce - pisać The Bakken Początki elektrofizjologii 3 www.geocities.com/bioelectrochemistry/

Bardziej szczegółowo

Przesiewowe badania kardiologiczne piłkarzy (screening kardiologiczny)

Przesiewowe badania kardiologiczne piłkarzy (screening kardiologiczny) Przesiewowe badania kardiologiczne piłkarzy (screening kardiologiczny) Lek. med. Stanisław Michał Piłkowski Dr n. med. Piotr Jędrasik Dr n. med. Dariusz Wojciechowski SZPITAL WOLSKI i ENEL-SPORT, WARSZAWA

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zasady oceny stymulacji serca w elektrokardiografii The evaluation of pacemakers' ecg tracings basic concepts

Podstawowe zasady oceny stymulacji serca w elektrokardiografii The evaluation of pacemakers' ecg tracings basic concepts Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAF/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Otrzymano/Submitted: 10.09.2012 Zaakceptowano/Accepted: 20.09.2012 Podstawowe zasady oceny stymulacji serca w elektrokardiografii

Bardziej szczegółowo

Wiedza ratowników medycznych w zakresie podstaw i praktycznego wykorzystania EKG - badania ankietowe

Wiedza ratowników medycznych w zakresie podstaw i praktycznego wykorzystania EKG - badania ankietowe 42-60 ARTYKUŁY ORYGINALNE (ORIGINAL PAPERS) Wiedza ratowników medycznych w zakresie podstaw i praktycznego wykorzystania EKG - badania ankietowe (Medical rescue workers knowledge on the basics of ECG and

Bardziej szczegółowo

Widoki WPROWADZENIE. Rzutowanie prostokątne - podział Rzuty prostokątne dzieli się na trzy rodzaje: widoki,.przekroje, kłady.

Widoki WPROWADZENIE. Rzutowanie prostokątne - podział Rzuty prostokątne dzieli się na trzy rodzaje: widoki,.przekroje, kłady. Widoki WPROWADZENIE Rzutowanie prostokątne - podział Rzuty prostokątne dzieli się na trzy rodzaje: widoki, przekroje, kłady Widoki obrazują zewnętrzną czyli widoczną część przedmiotu Przekroje przedstawiają

Bardziej szczegółowo

Arytmia - kiedy Twoje serce bije nierówno

Arytmia - kiedy Twoje serce bije nierówno Arytmia - kiedy Twoje serce bije nierówno Zaburzenia rytmu serca spowodowane są przez nieprawidłowe wytwarzanie bodźców w układzie rozrusznikowym lub zaburzone przewodzenie bodźców elektrycznych w obrębie

Bardziej szczegółowo

Interaktywne wykresy. Interaktywne histogramy. Analiza granicznych wartości w zapisie EKG. Pełne dostosowanie do indywidualnych potrzeb

Interaktywne wykresy. Interaktywne histogramy. Analiza granicznych wartości w zapisie EKG. Pełne dostosowanie do indywidualnych potrzeb HOLTER EKG nowość 2 Holter EKG NOWe MOŻLIWOŚCI w DIAGNOSTYCE holterowskiej btl-08 Holter EKG Nowy holter BTL to jakość, niezawodność, łatwość obsługi oraz zapewnienie pacjentowi komfortu badania. BTL Holter

Bardziej szczegółowo

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl

Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania. Pole elektryczne. Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunki elektryczne i siły ich wzajemnego oddziaływania Pole elektryczne Copyright by pleciuga@ o2.pl Ładunek punktowy Ładunek punktowy (q) jest to wyidealizowany model, który zastępuje rzeczywiste naelektryzowane

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia przewodzenia bloki przedsionkowo-komorowe Disorders of the impuls conduction atrioventricular blocks

Zaburzenia przewodzenia bloki przedsionkowo-komorowe Disorders of the impuls conduction atrioventricular blocks 70 G E R I A T R I A 2011; 5: 70-74 Akademia Medycyny POGADANKI O ELEKTROKARDIOGRAFII/SPEECHES ABOUT ELECTROCARDIOGRAPHY Otrzymano/Submitted: 02.02.2011 Zaakceptowano/Accepted: 02.03.2011 Zaburzenia przewodzenia

Bardziej szczegółowo

1. Jeśli częstotliwość drgań ciała wynosi 10 Hz, to jego okres jest równy: 20 s, 10 s, 5 s, 0,1 s.

1. Jeśli częstotliwość drgań ciała wynosi 10 Hz, to jego okres jest równy: 20 s, 10 s, 5 s, 0,1 s. 1. Jeśli częstotliwość drgań ciała wynosi 10 Hz, to jego okres jest równy: 20 s, 10 s, 5 s, 0,1 s. 2. Dwie kulki, zawieszone na niciach o jednakowej długości, wychylono o niewielkie kąty tak, jak pokazuje

Bardziej szczegółowo

ASD. 3-14% wad serca. jedna z częstszych wrodzona anomalia. ubytek tkanki przegrody IAS; może być w każdym miejscu; wada izolowana;

ASD. 3-14% wad serca. jedna z częstszych wrodzona anomalia. ubytek tkanki przegrody IAS; może być w każdym miejscu; wada izolowana; ASD ASD 3-14% wad serca jedna z częstszych wrodzona anomalia ubytek tkanki przegrody IAS; może być w każdym miejscu; wada izolowana; (+) PS, TAPVD, VSD, PDA, MS, z.barlowe a. Rozwój przegrody międzyprzedsionkowej

Bardziej szczegółowo

Aby mieć możliwość przeglądania danych z 12 kanałów rejestrator powinien być ustawiony na 12-kanałowy tryb pracy. Dostępne tryby 12-kanałowe to:

Aby mieć możliwość przeglądania danych z 12 kanałów rejestrator powinien być ustawiony na 12-kanałowy tryb pracy. Dostępne tryby 12-kanałowe to: Dane 12-kanałowe Oprogramowanie Holter LX umożliwia przeglądanie i edycję 12-kanałowego zapisu zarejestrowanego za pomocą rejestratora DR-180+ przy użyciu jednego z trybów rejestracji 12-kanałowej. Dane

Bardziej szczegółowo