Banki spó dzielcze w Polsce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Banki spó dzielcze w Polsce"

Transkrypt

1 Banki spó dzielcze w Polsce w 2004 r. Komisja Nadzoru Bankowego Warszawa, marzec 2006 r.

2 Opracowanie pod redakcjà: Dawida Strumiƒskiego Dariusza Twardowskiego Zespó autorski: Biuro BankowoÊci Spó dzielczej GINB Wspó praca: Bankowy Fundusz Gwarancyjny Biuro Inspekcji GINB Biuro Licencji Bankowych GINB Pro jekt gra ficz ny: Oliw ka s.c. Sk ad i druk: Dru kar nia NBP Wy da : Narodowy Bank Polski De par ta ment Ko mu ni ka cji Spo ecz nej War sza wa, ul. Âwi to krzy ska 11/21 Te le fon Fax Co py ri ght Narodowy Bank Polski, 2006

3 Spis treêci Wst p Polska bankowoêç spó dzielcza krótki rys historyczny Powstanie bankowoêci spó dzielczej i jej rozwój do 1945 r BankowoÊç spó dzielcza w latach BankowoÊç spó dzielcza po 1989 roku Ustawa o zmianach w organizacji i dzia alnoêci spó dzielczoêci z dnia 20 stycznia 1990 r Utworzenie banków zrzeszajàcych Zmiana zasad sprawowania nadzoru bankowego i jej konsekwencje Ustawa o restrukturyzacji banków spó dzielczych i BG Kryzys w bankach spó dzielczych w I po owie lat Za o enia ustawy Realizacja ustawy Konsolidacja sprawozdaƒ finansowych i solidarna odpowiedzialnoêç Za o enia konsolidacji Konsolidacja sprawozdaƒ finansowych Programy pomocy technicznej Phare Program badaƒ audytorskich Model skonsolidowanego zrzeszenia regionalnego Zakoƒczenie prac dotyczàcych konsolidacji Zasady gospodarki finansowej krajowej grupy banków spó dzielczych Zwiàzki rewizyjne Dodatkowa kwota odpowiedzialnoêci Mo liwoêç przekazania funkcji nadzoru do banków zrzeszajàcych Ustawa z grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spó dzielczych, ich zrzeszaniu si i bankach zrzeszajàcych Nowa koncepcja budowy zrzeszeƒ spó dzielczych Organizacja zrzeszeƒ spó dzielczych Odstàpienie od koncepcji konsolidacji sprawozdaƒ finansowych Zwiàzki rewizyjne Uprawnienia w zakresie nadzoru nad dzia alnoêcià banków spó dzielczych Konsolidacja organizacyjna banków zrzeszajàcych Spó dzielcza Grupa Bankowa Bank Polskiej Spó dzielczoêci SA Mazowiecki Bank Regionalny SA Mo liwoêç przekszta cenia BG SA w bank zrzeszajàcy Dzia alnoêç banków spó dzielczych z punktu widzenia nadzoru bankowego Specyfika dzia ania banków spó dzielczych w Êwietle przepisów ustawy z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spó dzielczych, ich zrzeszaniu si i bankach zrzeszajàcych Przedmiot i zakres dzia alnoêci banków spó dzielczych Zakres przedmiotowy dzia alnoêci Zakres podmiotowy Zakres terytorialny

4 Spis treêci Umowa zrzeszenia Dzia alnoêç banków spó dzielczych w Êwietle przepisów Prawa bankowego Dzia alnoêç regulacyjna Nowa Umowa Kapita owa a banki spó dzielcze Licencjonowanie banków spó dzielczych Charakterystyka dzia alnoêci licencyjnej KNB Zezwolenie na utworzenie banku spó dzielczego Zgoda na powo anie prezesa zarzàdu banku spó dzielczego Zezwolenie na dokonanie zmian w statucie banku spó dzielczego Zgoda na rozszerzenie terytorium dzia ania banku spó dzielczego CzynnoÊci inspekcyjne Wp yw odmiennoêci sektora na sposób prowadzenia badaƒ inspekcyjnych i kryteria ocen zjawisk wyst pujàcych w bankach Wp yw odmiennoêci banków spó dzielczych na zakres inspekcji Specyfika czynnoêci kontrolnych w bankach spó dzielczych Charakterystyczne nieprawid owoêci na podstawie obserwacji i wniosków wynikajàcych z prowadzonych badaƒ Uwarunkowania wynikajàce z dzia ania w strukturach zrzeszeniowych Nadzór analityczny Uwarunkowania i zasady sprawowania nadzoru analitycznego Czynniki ryzyka zwiàzane ze specyfikà dzia alnoêci banków spó dzielczych Rola banków zrzeszajàcych w procesie nadzoru analitycznego Zmiany sytuacji banków spó dzielczych od 1994 r Zewn trzna pomoc finansowa dla banków spó dzielczych Kredyt wekslowy Narodowego Banku Polskiego Zwolnienie z obowiàzku odprowadzania rezerwy obowiàzkowej Zaniechanie poboru podatku dochodowego Obligacje restrukturyzacyjne Pomoc Bankowego Funduszu Gwarancyjnego Rozwój banków spó dzielczych w latach Zmiany sytuacji finansowej Banki spó dzielcze na tle banków komercyjnych udzia banków spó dzielczych w sektorze bankowym Minimum kapita owe banków spó dzielczych oraz ich àczenia Analiza mo liwoêci osiàgni cia przez banki spó dzielcze kolejnych progów kapita owych Niektóre aspekty organizacyjne: udzia owcy, zatrudnienie, technologie bankowe Technologie bankowe Dotychczasowe doêwiadczenia Wyniki ankiety GINB Elementy organizacji wybranych grup banków spó dzielczych w Europie Podstawowe cechy sieci banków spó dzielczych SubsydiarnoÊç Regionalizacja SolidarnoÊç Porozumienia gwarancyjne w grupie Rabobank Mechanizmy solidarnoêciowe we Francji przyk ad Crédit Mutuel Fundusze gwarancyjne niemieckich banków spó dzielczych K o m i s j a N a d z o r u B a n k o w e g o

5 Spis treêci 6.2. Zarzàdzanie p ynnoêcià Francja Holandia Niemcy Nadzór w aêcicielski Nadzór bankowy Podstawowe informacje o wybranych grupach Crédit Agricole Crédit Mutuel Rabobank Niemieckie banki spó dzielcze Analiza postulatów KZBS w zakresie zmian normatywnych Podsumowanie Za àczniki BANKI SPÓ DZIELCZE W POLSCE 5

6 Spis tabel i wykresów Spis tabel i wykresów Tabela 1. Zmiany liczby banków spó dzielczych Tabela 2. Pomoc wekslowa udzielona przez NBP na procesy àczenia i przejmowania banków spó dzielczych w latach Tabela 3. Wyp aty z funduszy ochrony Êrodków gwarantowanych utworzonych przez banki spó dzielcze Tabela 4. Upad oêci banków spó dzielczych oraz wyp aty Êrodków gwarantowanych na rzecz ich deponentów Tabela 5. Obowiàzkowa op ata roczna banków spó dzielczych Tabela 6. Po yczki dla banków spó dzielczych Tabela 7. Udzia po yczek dla banków spó dzielczych w ca oêci po yczek Tabela 8. Po yczki z funduszu restrukturyzacji banków spó dzielczych Tabela 9. Udzia ró nych form pomocy w wyniku finansowym brutto banków spó dzielczych (w %) Tabela 10. Projekcja liczby banków mogàcych nie osiàgnàç wymaganych minimów Tabela 11. Dane o udzia owcach badanych banków Tabela 12. Ró nice pomi dzy grupami banków Tabela 13. Przyk ad rozliczenia straty w wysokoêci 2 mln euro Tabela 14. Przyk ad wyrównania wyniku Tabela 15. Wynik finansowy netto po wyrównaniu (w tys. z ) Wykres 1. Wynik finansowy brutto banków spó dzielczych i jego sk adowe w latach Wykres 2. Struktura wyniku finansowego brutto banków spó dzielczych w latach Wykres 3. Straty z lat ubieg ych Wykres 4. Wspó czynnik wyp acalnoêci Wykres 5. Banki spó dzielcze realizujàce program post powania naprawczego Wykres 6. Udzia nale noêci zagro onych w nale noêciach od sektora niefinansowego Wykres 7. ROA i ROE netto banków spó dzielczych Wykres 8. Aktywa, depozyty i nale noêci od sektora niefinansowego Wykres 9. Wyniki finansowe oraz wskaênik kosztów operacyjnych C/I Wykres 10. Wynik dzia alnoêci bankowej i jego podzia Wykres 11. Udzia banków spó dzielczych w wybranych elementach rachunku wyników sektora bankowego Wykres 12. Wskaênik kosztów operacyjnych (C/I) Wykres 13. Zatrudnienie w bankach spó dzielczych Wykres 14. Placówki banków spó dzielczych ( àcznie z centralami) Wykres 15. Struktura kosztów dzia ania w 2004 r Wykres 16. Podstawowe wielkoêci bilansowe udzia w sektorze bankowym Wykres 17. Liczba banków dzia ajàcych i przy àczonych Wykres 18. Przeci tne fundusze w asne oraz liczba banków przy àczonych Wykres 19. ROA netto w 2004 r. wed ug aktywów Wykres 20. ROE netto w 2004 r. wed ug aktywów Wykres 21. Wskaênik C/I w 2004 r. wed ug aktywów Wykres 22. Wspó czynnik wyp acalnoêci wed ug aktywów ( r.) Wykres 23. Przychody, koszty i wynik odsetkowy w procentach Êrednich aktywów 2004 r Wykres 24. Rozk ad liczby banków wed ug funduszy w asnych ( r.) K o m i s j a N a d z o r u B a n k o w e g o

7 Spis tabel i wykresów Wykres 25. Przeci tne zatrudnienie w bankach spó dzielczych Wykres 26. Przeci tne zatrudnienie i liczba przy àczonych banków wed ug funduszy w asnych ( r.) Zasi g terytorialny zrzeszeƒ regionalnych oraz zrzeszeƒ BUG SA i GBPZ SA Schemat organizacyjny grupy Crédit Agricole Struktura grupy Crédit Mutuel Struktura organizacyjna Rabobank w 2004 r BANKI SPÓ DZIELCZE W POLSCE 7

8

9 Wst p Wst p Z inicjatywy Komisji Nadzoru Bankowego w Generalnym Inspektoracie Nadzoru Bankowego zosta przygotowany Raport na temat spó dzielczego sektora bankowego w Polsce. Raport prezentuje ewolucj spó dzielczego sektora bankowego w Polsce oraz podstawowe (zdaniem nadzoru bankowego) regulacje i zjawiska, które zdecydowa y o jego dzisiejszym kszta cie. Intencjà autorów by o te wskazanie na aktualne problemy banków spó dzielczych, zwiàzane np. z koniecznoêcià zwi kszenia funduszy w asnych czy przewidywanym wejêciem w ycie dyrektywy wprowadzajàcej zasady wynikajàce z Nowej Umowy Kapita owej. Sytuacja ekonomiczno-finansowa banków jest przedmiotem analiz kwartalnych przygotowywanych przez nadzór bankowy. Informacje na temat wyników osiàganych przez banki, w tym tak e spó dzielczy sektor bankowy, sà udost pniane na stronie internetowej Narodowego Banku Polskiego w postaci opracowania Sytuacja finansowa banków. Synteza. Dlatego te w przygotowanym opracowaniu sytuacja ekonomiczna bankowoêci spó dzielczej omówiona jest jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezb dne dla przedstawienia najwa niejszych zdaniem autorów zjawisk. Sytuacja ekonomiczna, organizacyjna i prawna sektora bankowoêci spó dzielczej w Polsce jest wynikiem d ugiej ewolucji. Na jej przebieg wp ywa y przyjmowane w ró nych okresach rozwiàzania prawne, przy czym w najwi kszym stopniu na kszta t i sytuacj sektora mia y wp yw przemiany, które nastàpi y w ostatnich 15 latach. W tym czasie parlament uchwali dwie ustawy, które jako przepisy szczególne tworzy y organizacyjno-prawne ramy dzia ania banków spó dzielczych. Ka da z tych ustaw ustala a niemal ca kowicie odmienne zasady funkcjonowania sektora. W niniejszym opracowaniu obok obowiàzujàcych zaprezentowano tak e uchylone rozwiàzania i ich wp yw na sposób dzia ania banków spó dzielczych. Dokonane w ten sposób porównanie podstawowych ram organizacyjno-prawnych, wynikajàcych z przepisów wspomnianych aktów prawnych, pozwoli o zilustrowaç g bokoêç zmian w sposobie patrzenia na zasady dzia ania banków spó dzielczych w Polsce. Jest charakterystyczne, e ka da ze wspomnianych ustaw by a kilkakrotnie nowelizowana. Podstawowà przyczynà wielu zmian, jak równie ujawniajàcych si w trakcie prac legislacyjnych ró nic (prezentowanych przez przedstawicieli sektora) w ocenie proponowanych rozwiàzaƒ by brak jednolitej wizji kszta tu sektora, co by o konsekwencjà nie zakoƒczonej do dziê dyskusji na ten temat. Omówienie niektórych rozwiàzaƒ, które przesta y mieç zastosowanie, uznano za celowe tak e z tego powodu, e sà one lub nadal mogà byç przedmiotem rozwa aƒ na temat po àdanych kierunków rozwoju sektora. W wi kszoêci przypadków rozwiàzania te opierajà si na doêwiadczeniach innych systemów spó dzielczych i mogà o ile zostanie to uznane za korzystne na danym etapie rozwoju sektora byç wykorzystane przysz oêci. W szczególnoêci dotyczy to mechanizmów solidarnoêciowych zrzeszeƒ banków spó dzielczych, jakie wprowadzi a uchylona w 2000 r. ustawa o restrukturyzacji banków spó dzielczych i BG z 24 czerwca 1994 r., a które sà podstawà silnej pozycji spó dzielczych zrzeszeƒ bankowych w wi kszoêci krajów europejskich. DoÊwiadczenia systemów spó dzielczych dzia ajàcych w innych krajach mia y du y wp yw na kszta t bankowoêci spó dzielczej w Polsce. Ró norodne koncepcje organizacji oraz konkretne rozwiàzania zawarte w przepisach kolejnych ustaw regulujàcych dzia alnoêç spó dzielczoêci bankowej w Polsce wzorowano na rozwiàzaniach stosowanych w grupach spó dzielczych krajów tzw. UE15. W zwiàzku z tym w Raporcie omówiono podstawowe zasady dzia ania tych systemów oraz przedstawiono krótkie charakterystyki wa niejszych zrzeszeƒ spó dzielczych dzia ajàcych w Niemczech, Francji i Holandii. BANKI SPÓ DZIELCZE W POLSCE 9

10 Wst p O dzisiejszej sytuacji sektora bankowoêci spó dzielczej w du ym stopniu zadecydowa y udzielona mu pomoc finansowa i jej efektywne wykorzystanie. W Raporcie omówiono ró norodne formy tej pomocy oraz jej skutki finansowe. W Raporcie podj to tak e prób ukazania specyfiki dzia ania banków spó dzielczych oraz jej wp ywu na sposób wykonywania zadaƒ z zakresu nadzoru bankowego. Scharakteryzowany zosta wp yw odmiennoêci sektora (w stosunku do tzw. banków komercyjnych) na dzia alnoêç licencyjnà, regulacyjnà, inspekcyjnà i analitycznà nadzoru bankowego. W Raporcie omówiono równie wyniki badaƒ organizacji banków spó dzielczych przeprowadzone w latach na zlecenie Krajowego Zwiàzku Banków Spó dzielczych. Mimo e od opublikowania tych wyników up yn o ju blisko 12 lat, wiele wniosków pozostaje zdaniem autorów aktualnych. Potwierdzajà to rezultaty ankiety przeprowadzonej przez Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego w 2004 r. Powa ne zmiany, które zasz y w sektorze banków spó dzielczych w latach , tj. w okresie obj tym analizà, doprowadzi y zaledwie od odbudowy pozycji rynkowej banków spó dzielczych z poczàtku lat 90. Umocnienie pozycji, a nast pnie zwi kszenie udzia u banków spó dzielczych w polskim rynku bankowym b dàce celem spó dzielczego sektora bankowego wymaga zmian jakoêciowych w organizacji zrzeszeƒ, w tym byç mo e takich, jakie dokona y si w grupach spó dzielczych Europy Zachodniej. Zakres i kierunki niezb dnych zmian sà przedmiotem dyskusji w ramach Kongresu JednoÊci BankowoÊci Spó dzielczej zainicjowanego przez Krajowy Zwiàzek Banków Spó dzielczych oraz Zwiàzek Banków Polskich. Przygotowany Raport tak e jest g osem w tej dyskusji. Poniewa jednak postulowanie szczegó owych zmian w sposobie organizacji zrzeszeƒ banków nie nale y do kompetencji nadzoru bankowego, autorzy opracowania nie wskazywali na konkretne, ich zdaniem w aêciwe, rozwiàzania w tym zakresie. Dotychczasowe doêwiadczenia dowodzà, e banki spó dzielcze niech tnie reagujà na próby narzucenia im jedynie s usznych rozwiàzaƒ. Dzia anie takie cz sto prowadzi do zaniechania ich stosowania. Tak by o np. z konsolidacjà sprawozdaƒ finansowych i solidarnà odpowiedzialnoêcià, które by y zawarte w przepisach ustawy o restrukturyzacji BG i banków spó dzielczych z 1994 r. Dlatego autorzy raportu za o yli, e to banki spó dzielcze i ich udzia owcy powinni dokonaç wyboru odpowiadajàcych im kierunków przekszta ceƒ. W podsumowaniu podj to prób wskazania podstawowych problemów, które zdaniem nadzoru bankowego, z punktu widzenia jego ustawowych celów dzia ania powinny byç przedmiotem dyskusji na temat po àdanych kierunków rozwoju sektora banków spó dzielczych w Polsce. Do Raportu do àczono opracowanie przygotowane w tym celu przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny, b dàce cennym uzupe nieniem prezentowanych informacji. Przygotowane jako uzupe nienie niniejszego materia u opracowanie Krajowego Zwiàzku Banków Spó dzielczych, omawiajàce sposób dzia ania bankowych organizacji spó dzielczych w innych krajach, zosta o opublikowane i przekazane bankom spó dzielczym w trakcie Walnego Zgromadzenia KZBS we wrzeêniu 2005 r. Zmiany w systemie przetwarzania i gromadzenia danych o sektorze bankowym, w tym zmiana systemu sprawozdawczego, majàca miejsce w 1996 r., utrudniajà lub wr cz uniemo liwiajà prezentacj wszystkich danych w sposób pozwalajàcy na zachowanie pe nej porównywalnoêci. Dlatego zakres czasowy tabel, wykresów w tekêcie i za àcznikach jest niejednolity. Narodowy Bank Polski Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego Warszawa, grudzieƒ 2005 r. 10 K o m i s j a N a d z o r u B a n k o w e g o

11 Polska bankowoêç spó dzielcza krótki rys historyczny 1 Polska bankowoêç spó dzielcza krótki rys historyczny Powstanie bankowoêci spó dzielczej i jej rozwój do 1945 r. Historia polskiej bankowoêci spó dzielczej jest tak d uga jak historia spó dzielczoêci, która powsta a jako ruch spo eczny przeciw wyzyskowi ekonomicznemu i lichwie, jako wsparcie najubo szych warstw spo eczeƒstwa. Pierwsze polskie spó dzielnie oszcz dnoêciowo-po yczkowe powsta y w czasie zaborów. W zwiàzku z tym na przebieg ich rozwoju mia y wp yw: sytuacja polityczna i spo eczno-gospodarcza oraz otoczenie prawne odmienne w poszczególnych zaborach. Jednak pomimo ró norodnoêci form i zasad organizacyjnych àczy je g ówny cel walka z lichwà i dzia anie na rzecz utrzymania polskiego stanu posiadania oraz rozwoju polskiego spo eczeƒstwa, co by o kojarzone z walkà o to samoêç narodowà i niepodleg oêç. Wykszta cona forma spó dzielczoêci kredytowej pojawi a si dopiero w XIX w. Stowarzyszenia spó dzielcze organizowali: Franz Herman Schultze ( ) i Friedrich Wilhelm Raiffeisen ( ). Obu zalicza si do klasyków spó dzielczoêci bankowej. Zak adali oni spó dzielnie kredytowe w Austrii, Niemczech i Prusach. Pierwszy w miastach dla mieszczaƒstwa, g ównie rzemieêlników, drugi na wsi. Podstawowym motywem ich dzia ania, pomimo pewnych ró nic, by o uniezale nienie drobnych wytwórców i rolników od lichwiarskiego kredytu, co odbywa o si poprzez zrzeszanie si przysz ych po yczkobiorców we w asnych spó dzielniach kredytowych, niezale nych finansowo od banków. Tworzone w ten sposób stowarzyszenia nie mia y na celu osiàgania zysków. Sprawia o to, e udzielane kredyty by y nisko oprocentowane, a otrzymane odsetki przeznaczano na op acanie kosztów administracyjnych i tworzenie rezerw finansowych 1. Za najstarsze polskie spó dzielnie bankowe uwa a si Spó dzielczy Bank Ludowy w Âremie (1859 r.), Towarzystwo Po yczkowe dla Przemys owców Miasta Poznania (1861 r.), Towarzystwa Po yczkowe w Brodnicy i Golubiu (1862 r.) oraz za o onà w 1864 r. Spó dzielni Kredytowà w Ârodzie Wielkopolskiej. Bez przerwy, do dzisiaj dzia ajà banki spó dzielcze w Brodnicy, Golubiu i Ârodzie Wielkopolskiej. W nast pnych latach powstawa o coraz wi cej spó dzielni pod nazwà towarzystw oszcz dnoêciowo-po yczkowych bàdê banków ludowych. Z Wielkopolski ruch ten rozprzestrzeni si na tereny Pomorza. W spó kach brali udzia przedstawiciele drobnomieszczaƒstwa, inteligencji, duchowieƒstwa, ziemiaƒstwa i ch opów 2. W zaborze pruskim spó dzielczoêç bankowa mia a zwarty i sprawnie dzia ajàcy system kredytowy, który pomaga w realizacji ekonomicznych i narodowych celów. Po uzyskaniu przez Polsk niepodleg oêci spó dzielczoêç kredytowa Wielkopolski by a motorem rozwoju ogólnopolskiej spó dzielczoêci. W zaborze austriackim rozwój spó dzielczoêci kredytowej nastàpi nieco póêniej ni w Wielkopolsce. Od 1866 r. w adze administracyjne organizowa y we wsiach gminne kasy po yczkowe, które traktowane by y jako organizacje prorzàdowe. Inne powstajàce tutaj instytucje kredytowe to towarzystwa zaliczkowe, opierajàce si na zasadach Schultzego pierwsze powsta y w 1864 r. w Brze anach i w 1869 r. w Krakowie. Funkcjonowa y tu tak e spó ki 1 T. Orzeszko: Banki Spó dzielcze w Polsce. Ekonomiczne i finansowe warunki rozwoju. Poznaƒ 1998, Wydawnictwo Wy szej Szko y Bankowej. 2 F. Skalniak: Zarys historii polskiej spó dzielczoêci kredytowej. Kraków 1992, Akademia Ekonomiczna w Krakowie. BANKI SPÓ DZIELCZE W POLSCE 11

12 Polska bankowoêç spó dzielcza krótki rys historyczny 1 oszcz dnoêci i po yczek, które nawiàzywa y do zasad Raiffeisena. Spó ki te zapewnia y tani kredyt, opierajàc si na niskich kosztach prowadzonej dzia alnoêci oraz stosujàc uproszczony tryb za atwiania formalnoêci. Spó kom oszcz dnoêci i po yczek typu Raiffeisena patronowa Franciszek Stefczyk. Za o y on na prze omie lat pierwszà kas typu Raiffeisena w Czernihowie, której dzia alnoêç opar na nast pujàcych zasadach: nieograniczona odpowiedzialnoêç cz onków ca ym majàtkiem za zobowiàzania kasy, niewielka wartoêç udzia u cz onkowskiego, przeznaczanie ca oêci zysków na fundusz rezerwowy, spo eczna praca zarzàdu z wyjàtkiem kasjera, niskie odsetki za wk ad i za po yczk 3. W zaborze rosyjskim rozwój spó dzielczoêci kredytowej napotyka trudnoêci ze strony w adz zaborczych. Zatwierdzenie ka dego statutu nowo powsta ej spó dzielni kredytowej wymaga o zgody ministra skarbu, majàcego siedzib w Petersburgu. Na terenach zaboru rosyjskiego spó dzielczoêç kredytowa charakteryzowa a si du ym zró nicowaniem organizacyjnym. Ostatecznie wykszta ci y si dwie odmiany spó dzielni kredytowej, tj. towarzystwa po yczkowe (kredytowe), b dàce bezudzia owymi stowarzyszeniami systemu Raiffeisena, oraz towarzystwa udzia owo-po yczkowe, w których kapita zak adowy powsta z udzia ów cz onkowskich 4. W przededniu I wojny Êwiatowej w 1913 r. na ziemiach polskich dzia a o spó dzielni oszcz dnoêciowo-po yczkowych, które zrzesza y 2 131,7 tys. cz onków. Pierwsza wojna Êwiatowa przerwa a dzia alnoêç i dalszy rozwój spó dzielni oszcz dnoêciowo-po yczkowych, powodujàc ogromne straty zarówno finansowe, jak i osobowe. Rozbicie organizacyjne, b dàce skutkiem niezale nego tworzenia banków spó dzielczych w trzech zaborach trwa o a do 1934 r. Dosz o wówczas do utworzenia jednego zwiàzku pod nazwà Zwiàzek Spó dzielni Rolniczych i Zarobkowo-Gospodarczych RP, chocia starania zmierzajàce do ujednolicenia zasad i form dzia ania spó dzielczoêci zapoczàtkowa o uchwalenie przez Sejm Rzeczypospolitej ustawy o spó dzielniach w dniu 29 paêdziernika 1920 r. 5 Ustawodawca wprowadzi w tej ustawie jednolity termin spó dzielnia, a zamieszczenie go lub przymiotnika spó dzielczy w nazwie przedsi biorstwa sta o si obowiàzkowe, w celu odró nienia instytucji spó dzielczych od spó ek kapita owych. Zadania i funkcje bankowoêci spó dzielczej w okresie 20-lecia mi dzywojennego nie ogranicza y si jedynie do dzia alnoêci bankowej. Obejmowa y równie liczne przedsi wzi cia na rzecz post pu oêwiatowego i cywilizacyjnego w swoich Êrodowiskach. O du ej skali ich dzia alnoêci Êwiadczy fakt, e w 1937 r. dzia a o polskich spó dzielni bankowych majàcych: tys. cz onków, 450 tys. wk adców, 148 mln z wk adów oszcz dno- Êciowych, 102 mln z funduszy w asnych i 217 mln z udzielonych po yczek 6. Okres II wojny Êwiatowej przyniós niemal ca kowite zniszczenie podstaw materialnych spó dzielczoêci kredytowej. Polskie spó dzielnie oszcz dnoêciowo-po yczkowe na terenach przy àczonych do Rzeszy uleg y ca kowitej likwidacji. Zlikwidowano tak e polskie spó dzielnie kredytowe funkcjonujàce wczeêniej na terenie Niemiec oraz te, które dzia a y na terenach zaj tych we wrzeêniu 1939 r. przez Armi Czerwonà. Na terenie Generalnej Guberni znalaz o si oko o 35% spó dzielni oszcz dnoêciowo-po yczkowych, z których do 1943 r. przetrwa y spó dzielnie, a do poczàtku 1945 r. tylko 952 spó dzielnie. Dzia alnoêç spó dzielni kredytowych koordynowa niemiecki Urzàd Nadzoru Bankowego. Dzia alnoêcià rewizyjno-patronackà nadal zajmowa si Zwiàzek Spó dzielni Rolniczych i Zarobkowo-Gospodarczych. 3 Ibidem. 4 T. Orzeszko, op.cit. 5 Tekst jednolity: Dz.U. z 1934 r. nr 55, poz J. Pi tka: Krótki zarys historii polskiej spó dzielczoêci bankowej. Bank Spó dzielczy, wk adka dokumenty i materia y, Warszawa, lipiec K o m i s j a N a d z o r u B a n k o w e g o

13 Polska bankowoêç spó dzielcza krótki rys historyczny 1.2. BankowoÊç spó dzielcza w latach Histori polskiej spó dzielczoêci bankowej po II wojnie Êwiatowej mo na podzieliç na pi ç podstawowych etapów, charakteryzujàcych si odmiennymi rozwiàzaniami organizacyjno-prawnymi, a mianowicie: I etap: odbudowa polskiej spó dzielczoêci bankowej po zniszczeniach wojennych, 1 II etap: dzia alnoêç Gminnych Kas Spó dzielczych, III etap: dzia alnoêç Spó dzielni Oszcz dnoêciowo-po yczkowych, IV etap: dzia alnoêç Banków Spó dzielczych zrzeszonych w Banku Gospodarki ywnoêciowej, V etap: 1989 r. poczàtek reformy spó dzielczego sektora bankowego, która zapoczàtkowa a przekszta cenia i dostosowanie do warunków gospodarki rynkowej. W pierwszych latach po zakoƒczeniu wojny zasadniczy wysi ek dzia aczy spó dzielczych skierowany by na reaktywowanie dawnych spó dzielni oszcz dnoêciowo-po yczkowych oraz stworzenie nowych organizacji na podstawie przedwojennych zasad i statutów. Spó dzielnie oszcz dno- Êciowo-po yczkowe zrzeszone by y w zorganizowanym w 1944 r. w Lublinie Zwiàzku Rewizyjnym Spó dzielni RP, a ich centralami finansowymi by y kolejno: Centralna Kasa Spó ek Rolniczych i Bank Spó dzielczy Spo em, a nast pnie utworzony w grudniu 1945 r., w wyniku po àczenia obu wymienionych central, Bank Gospodarstwa Spó dzielczego. Na podstawie dekretu z 1948 r. o reformie bankowej Minister Skarbu wyda w 1950 r. zarzàdzenie o przekszta ceniu cz Êci spó dzielni oszcz dnoêciowo-po yczkowych w Gminne Kasy Spó dzielcze, których utworzono Pracownicze Spó dzielnie Oszcz dnoêciowo-po yczkowe zosta y natomiast przekszta cone w kasy zapomogowo-po yczkowe 7, a powszechne Spó dzielnie Oszcz dnoêciowo-po yczkowe (rzemieêlnicze) oraz Bank Gospodarstwa Spó dzielczego uleg y likwidacji. Przekszta cenia te w znacznym stopniu pozbawi y spó dzielczoêç bankowà samodzielnoêci i samorzàdnoêci. Gminne Kasy Spó dzielcze, podporzàdkowane organizacyjnie Bankowi Rolnemu, sta y si jego instytucjami pomocniczymi zw aszcza w zakresie finansowania skupu p odów rolnych. Rok 1956 przyniós zasadnicze zmiany w polityce paƒstwa wobec rolnictwa, co spowodowa o wzrost znaczenia spó dzielczoêci bankowej. W kwietniu 1956 r. Prezydium Rzàdu nada o Gminnym Kasom Spó dzielczym nowy statut, którego celem by o przywrócenie spó dzielczo-samorzàdowego charakteru spó dzielczoêci bankowej. W 1957 r. zosta a powo ana centrala organizacyjno-rewizyjna, tj. Zwiàzek Spó dzielni Oszcz dnoêciowo-po yczkowych, która od 1964 r. funkcjonowa a jako Centralny Zwiàzek Spó dzielni Oszcz dnoêciowo-po yczkowych. Nast pnie ustawa z 13 kwietnia 1960 r. Prawo bankowe okreêli a status Spó dzielni Oszcz dnoêciowo-po yczkowych i zakres ich dzia alnoêci oraz uprawni a je do u ywania nazwy bank z dodatkiem spó dzielczy lub ludowy. Przywrócenie samodzielnoêci i samorzàdnoêci spowodowa o o ywienie organów samorzàdowych i rozwój dzia alnoêci w zakresie gromadzenia Êrodków pieni nych przeznaczanych na dzia alnoêç kredytowà. Upowa nienie Banku Rolnego do przekazania spó dzielniom uprawnieƒ w zakresie udzielania kredytów inwestycyjnych Êrednioterminowych zapoczàtkowa o przekazywanie Spó dzielniom Oszcz dnoêciowo-po yczkowym wszystkich kredytów przeznaczonych dla indywidualnego rolnictwa, drobnego rzemios a i handlu. W dniu 12 czerwca 1975 r. zosta a uchwalona ustawa Prawo bankowe, która wprowadzi a wiele daleko idàcych zmian strukturalnych w polskim systemie bankowym. Ustawa ta, okreêlajàc istniejàce w Polsce rodzaje banków, zakres ich dzia alnoêci oraz organizacj, zapoczàtkowa a 7 Na podstawie ustawy z r. o spó dzielczych kasach oszcz dnoêciowo-kredytowych, regulujàcej zasady ich tworzenia i dzia alnoêci, kasy zapomogowo-po yczkowe dzia ajàce przy zak adach pracy zosta y przekszta cone w SKOK-i. BANKI SPÓ DZIELCZE W POLSCE 13

14 Polska bankowoêç spó dzielcza krótki rys historyczny 1 kolejny etap przemian polskiej spó dzielczoêci bankowej. W tym samym roku, w wyniku ustawowego po àczenia Centralnego Zwiàzku Spó dzielni Oszcz dnoêciowo-po yczkowych oraz Banku Rolnego powsta paƒstwowo-spó dzielczy Bank Gospodarki ywnoêciowej (Skarb Paƒstwa mia w nim 54% udzia ów, a Spó dzielnie Oszcz dnoêciowo-po yczkowe pozosta e 46% udzia ów). Bank ten spe nia wszystkie funkcje przej tych przez siebie jednostek, stajàc si jednoczeênie centralà finansowà, organizacyjnà i rewizyjnà dla wszystkich zrzeszonych w nim Spó dzielni Oszcz dnoêciowo-po yczkowych. BG wykonywa jednoczeênie wobec nich wszystkie funkcje przewidziane dla centralnych zwiàzków spó dzielczych w ustawie o spó dzielniach i ich zwiàzkach z 17 lutego 1961 r., a tak e reprezentowa je wobec Narodowego Banku Polskiego, administracji paƒstwowej oraz organizacji krajowych i zagranicznych. Omawiana zmiana ustawowa zobligowa a Spó dzielnie Oszcz dnoêciowo-po yczkowe do u ywania nazwy bank spó dzielczy oraz ÊciÊlej w àczy a je do polskiego systemu bankowego jako najni sze ogniwa systemu, którego trzon stanowi y banki paƒstwowe. Rok 1982 przyniós kolejne istotne zmiany regulacji prawnych. W dniu 26 lutego 1982 r. uchwalona zosta a ustawa Prawo bankowe, a w dniu 16 wrzeênia 1982 r. ustawa Prawo spó dzielcze. Wymienione przepisy prawne uregulowa y podstawowe zasady dzia ania spó dzielczoêci bankowej, tworzàc warunki do zwi kszenia samodzielnoêci dzia ania BankowoÊç spó dzielcza po 1989 roku Zasadnicze zmiany polityczne, spo eczne i gospodarcze zapoczàtkowane w 1989 r. spowodowa y o ywienie procesu przebudowy struktur organizacyjnych bankowoêci spó dzielczej oraz jej otoczenia prawnego i gospodarczego. W zakresie Prawa spó dzielczego istotnà modyfikacj wprowadzi a ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zmianie ustawy Prawo spó dzielcze oraz niektórych innych ustaw, na podstawie której dokonano zmian w uchwalonej w dniu 16 wrzeênia 1982 r. ustawie Prawo spó dzielcze. Jednak na sytuacj banków spó dzielczych mia y wp yw zasadnicze przemiany w systemie bankowym, które zosta y zapoczàtkowane po uchwaleniu 31 stycznia 1989 r. ustawy Prawo bankowe. Ustawa zwi ksza a autonomi poszczególnych banków (w tym tak e spó dzielczych) oraz wprowadzi a ekonomiczne instrumenty sterowania dzia alnoêcià banków przez Narodowy Bank Polski. Wskutek kolejnych zmian obowiàzujàcego prawa, w tym przede wszystkim ustaw Prawo bankowe i Prawo spó dzielcze, banki spó dzielcze sta y si samodzielnymi, samorzàdnymi i samofinansujàcymi si osobami prawnymi majàcymi uprawnienia zbli one do banków o charakterze uniwersalnym. W latach w statutach banków spó dzielczych wprowadzono liczne zmiany, zw aszcza w odniesieniu do przedmiotu i zakresu prowadzonej dzia alnoêci. Zmiany te zosta y wprowadzone decyzjà Banku Gospodarki ywnoêciowej, sprawujàcego w owym czasie funkcje centralnego zwiàzku spó dzielczego 8 oraz wykonujàcego czynnoêci nadzoru nad dzia alnoêcià banków spó dzielczych. Zosta y one dokonane bez zgody Prezesa Narodowego Banku Polskiego, co stanowi o naruszenie art. 83 Prawa bankowego w obowiàzujàcym wówczas brzmieniu 9. Niekontrolowane rozszerzenie przedmiotu dzia ania na wszystkie czynnoêci bankowe, a terenu dzia- alnoêci na obszar ca ego kraju, sta o si jednà z przyczyn za amania si w pierwszej po owie lat 90. sytuacji ekonomiczno-finansowej znacznej liczby banków spó dzielczych (o czym szerzej w rozdziale 2.). 8 Centralne zwiàzki spó dzielcze by y instytucjami o charakterze bran owym, w których obowiàzkowo zrzesza y si spó dzielnie, np. Centralny Zwiàzek Spó dzielni Budownictwa Mieszkaniowego. 9 Na problem ten Narodowy Bank Polski zwraca uwag w korespondencji z Bankiem Gospodarki ywnoêciowej i z bankami spó dzielczymi na poczàtku 1992 r. 14 K o m i s j a N a d z o r u B a n k o w e g o

15 Polska bankowoêç spó dzielcza krótki rys historyczny Ustawa o zmianach w organizacji i dzia alnoêci spó dzielczoêci z dnia 20 stycznia 1990 r. Zgodnie z przepisami tej ustawy, Bank Gospodarki ywnoêciowej zosta pozbawiony uprawnieƒ centralnego zwiàzku spó dzielczego oraz centrali organizacyjnej i rewizyjnej wobec banków spó dzielczych. Od tego czasu stosunki pomi dzy Bankiem Gospodarki ywnoêciowej a bankami spó dzielczymi dzia ajàcymi na zasadzie pe nej samodzielnoêci prawnej i ekonomicznej regulowane by y na podstawie umów o wzajemnej wspó pracy. W takiej sytuacji prawnej banków spoêród banków spó dzielczych dzia ajàcych w 1990 r. podpisa o na podstawie przepisów Prawa bankowego o zrzeszaniu si umowy z Bankiem Gospodarki ywnoêciowej. Na mocy tych umów do BG nale a o: 1 reprezentowanie zrzeszonych w nim banków spó dzielczych, gromadzenie dobrowolnych lokat banków, udzielanie kredytu refinansowego, organizowanie i prowadzenie rozliczeƒ z bud etem z tytu u dop at do kredytów preferencyjnych, opracowywanie ramowych instrukcji i regulaminów do swobodnego wykorzystania przez banki, prowadzenie rachunków i rozliczeƒ pieni nych. Na mocy porozumienia z Narodowym Bankiem Polskim z 27 kwietnia 1990 r. BG wykonywa równie czynnoêci nadzoru bankowego w stosunku do zrzeszonych banków spó dzielczych Utworzenie banków zrzeszajàcych Banki spó dzielcze, które nie chcia y d u ej wspó pracowaç z BG, wnios y kapita akcyjny i zrzeszy y si w trzech powo anych przez siebie w latach bankach w formie spó ek akcyjnych, a mianowicie w: Gospodarczym Banku Wielkopolskim SA w Poznaniu (GBW SA) data zgody na utworzenie banku: 8 listopada 1990 r.; data rozpocz cia dzia alnoêci operacyjnej: 11 lutego 1991 r.; Banku Unii Gospodarczej SA w Warszawie (BUG SA) data zgody na utworzenie banku: 20 maja 1991 r.; data rozpocz cia dzia alnoêci operacyjnej: 1 kwietnia 1992 r.; Gospodarczym Banku Po udniowo-zachodnim SA we Wroc awiu (GBPZ SA) data zgody na utworzenie banku: 22 paêdziernika 1991 r.; data rozpocz cia dzia alnoêci operacyjnej: 18 maja 1992 r. Banki te wykonywa y w stosunku do banków zrzeszonych takie same czynnoêci, jak BG, w tym kontrolne. W 1994 r. zrzesza y ju oko o 400 banków spó dzielczych, a Bank Gospodarki ywnoêciowej oko o Poza wymienionymi ju w poprzednim podrozdziale czynnoêciami, banki te przej y na siebie wiele zadaƒ w zakresie organizacji przep ywów pieni nych, rozliczeƒ, informatyzacji, ujednolicenia procedur, szkoleƒ, obs ugi prawnej itd. Utworzono tak e wewn trzne fundusze pomocowe jako rodzaj wzajemnego ubezpieczenia. Przy tworzeniu banków zrzeszajàcych banki spó dzielcze uzyska y pomoc ze Êrodków Funduszu Kapita owego, b dàcego wspólnym przedsi wzi ciem rzàdów Polski i Stanów Zjednoczonych. Pomoc polega a na finansowaniu zakupu ka dej drugiej akcji nowo powsta ych banków zrzeszajàcych Zmiana zasad sprawowania nadzoru bankowego i jej konsekwencje Na mocy przepisów ustawy z dnia 14 lutego 1992 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe i niektórych innych ustaw skreêlony zosta rozdzia okreêlajàcy zasady funkcjonowania banków BANKI SPÓ DZIELCZE W POLSCE 15

16 Polska bankowoêç spó dzielcza krótki rys historyczny 1 paƒstwowo-spó dzielczych, co spowodowa o pozbawienie Banku Gospodarki ywnoêciowej uprawnieƒ i obowiàzków przys ugujàcych centralnym zwiàzkom spó dzielczym. Zniesione zosta- y podstawy, wykonywania przez BG czynnoêci nadzoru nad bankami spó dzielczymi. Wobec powy szego konieczne sta o si przej cie nadzoru nad bankami spó dzielczymi bezpoêrednio przez Narodowy Bank Polski. Na mocy Zarzàdzenia nr 11/92 Prezesa NBP z 7 sierpnia 1992 r. w sprawie organizacji nadzoru bankowego i trybu jego wykonywania czynnoêci nadzoru nad bankami spó dzielczymi zosta y powierzone z dniem 2 wrzeênia 1992 r. oddzia om okr gowym NBP. W tym czasie Narodowy Bank Polski podjà intensywne dzia ania zmierzajàce do reorganizacji zasad funkcjonowania banków spó dzielczych. Ich celem by o stworzenie struktury skupiajàcej banki spó dzielcze, opierajàcej si na zasadach samopomocy spó dzielczej i uwzgl dniajàcej potrzeb ich wsparcia przez silniejszych, bardziej doêwiadczonych partnerów. Prezes NBP w piêmie z 2 wrzeênia 1992 r., skierowanym do zarzàdów i rad nadzorczych banków spó dzielczych oraz prezesów banków zrzeszajàcych, zobowiàza banki spó dzielcze niespe niajàce ogólnie obowiàzujàcych wymogów stawianych samodzielnym bankom (co do poziomu minimalnego kapita u w asnego, wspó czynników wyp acalnoêci, p ynnoêci i innych parametrów) do zrzeszenia si w dowolnie wybranym banku zrzeszajàcym. Zgodnie z tym wystàpieniem banki zrzeszajàce zosta y zobowiàzane do podj cia wielu dzia- aƒ na rzecz zrzeszonych w nich banków spó dzielczych. W szczególnoêci banki te powinny: byç centralà organizacyjno-finansowà prowadzàcà podstawowe rachunki bie àce banków spó dzielczych, reprezentowaç interesy zrzeszonych banków na zewnàtrz, wype niaç za zrzeszone banki obowiàzki informacyjne wobec NBP, dokonywaç w imieniu banków spó dzielczych rozrachunków mi dzybankowych oraz prowadziç kontrol prawid owoêci, kompleksowoêci i terminowoêci realizacji rozliczeƒ pieni nych mi dzy bankami oraz wewnàtrz sieci zrzeszonych banków spó dzielczych, odpowiadaç za prawid owoêç naliczania i odprowadzania rezerwy obowiàzkowej do NBP, zaciàgaç i sp acaç zobowiàzania wobec NBP z tytu u kredytów refinansowych skonwertowanego, redyskontowego, lombardowego, aukcyjnego) w imieniu banków spó dzielczych, wykonywaç czynnoêci zwiàzane z kontrolà wewn trznà, konsultingiem i audytem. Na mocy umów zawartych z bankami spó dzielczymi banki zrzeszajàce zosta y zobowiàzane do Êwiadczenia pomocy organizacyjnej, prawnej, a nawet finansowej. Stosujàc si do postawionych im wymogów, ka dy bank spó dzielczy podpisa w grudniu 1992 r. umow o zrzeszeniu z jednym z czterech banków: 1) Bankiem Gospodarki ywnoêciowej (1 268 zrzeszonych banków spó dzielczych), 2) Gospodarczym Bankiem Wielkopolski SA w Poznaniu (114 banków spó dzielczych), 3) Bankiem Unii Gospodarczej SA w Warszawie (82 banki spó dzielcze), 4) Gospodarczym Bankiem Po udniowo-zachodnim SA we Wroc awiu (187 banków spó dzielczych). 16 K o m i s j a N a d z o r u B a n k o w e g o

17 Ustawa o restrukturyzacji banków spó dzielczych i BG 2 Ustawa o restrukturyzacji banków spó dzielczych i BG 2.1. Kryzys w bankach spó dzielczych w I po owie lat 90. W 1994 r. zosta y rozpocz te intensywne prace zmierzajàce do restrukturyzacji sektora; w szczególnoêci 24 czerwca tego roku uchwalono ustaw o restrukturyzacji banków spó dzielczych i BG. Powodem prac by a pogarszajàca si sytuacja ekonomiczna wielu banków spó dzielczych. Z tego wzgl du autorzy Raportu uznali za celowe przedstawiç t o ekonomiczne tych dzia aƒ. 2 Problemy z dostosowaniem si do nowych warunków gospodarowania od poczàtku lat 90. odbi y si na sytuacji ekonomicznej podmiotów gospodarczych kredytowanych przez banki spó dzielcze, w tym rolników indywidualnych, rzemieêlników i rozpoczynajàcych wówczas dzia alnoêç przedsi biorców. W tym okresie zapoczàtkowane zosta y, na niespotykanà dotàd skal, opóênienia w sp atach wierzytelnoêci banków. Znaczna cz Êç nale noêci zagro onych (zw aszcza straconych) by a wynikiem kredytów udzielonych przez banki spó dzielcze w latach Przyczyn tego stanu nale y upatrywaç zarówno w czynnikach zewn trznych, jak i wewn trznych le àcych po stronie banków. Z jednej strony pogorszy a si sytuacja wielu finansowanych przez banki podmiotów, co spowodowa o obni enie jakoêci wierzytelnoêci banków spó dzielczych. Z drugiej strony banki spó dzielcze, udzielajàc w tym okresie kredytów, pope ni y wiele b dów, wynikajàcych g ównie z niew aêciwego zarzàdzania ryzykiem bankowym oraz niedostatecznego nadzoru w aêcicielskiego. Banki nie by y przygotowane do wykonywania czynnoêci w rozszerzonym w wyniku zmian statutów zakresie. Mo liwoêç prowadzenia dzia alnoêci na terenie ca ego kraju spowodowa a zaanga owanie si banków w kredytowanie nieznanych im bli ej podmiotów spoza lokalnego Êrodowiska. Wed ug obserwacji GINB by o to przyczynà wi kszoêci upad oêci banków spó dzielczych 10. Wynika o to najcz Êciej z utrudnieƒ w windykacji nale noêci (kredytów oraz udzielonych gwarancji) od podmiotów, których siedziby by y odleg e od siedziby danego banku spó dzielczego, oraz z braku odpowiednio wyspecjalizowanych s u b prawnych. Warto te wspomnieç, e na sytuacj banków, w tym tak e spó dzielczych, poêrednio niekorzystnie wp ywa a polityka fiskalna prowadzona przez paƒstwo do 1991 r. w àcznie. W tym okresie odpisy na rezerwy celowe nie by y chocia cz Êciowo kosztem uzyskania przychodu, a ponadto do podstawy opodatkowania zaliczano przychody nale ne, a nie otrzymane, tj. odsetki od nale noêci nieregularnych. Do g ównych przyczyn kryzysu bankowoêci spó dzielczej w tamtym okresie nale y mi dzy innymi zaliczyç: niedopasowanie sieci banków spó dzielczych do potencja u gospodarczego na terenie ich dzia ania (np. w dawnym województwie che mskim dzia a o 50 banków spó dzielczych), brak fachowego nadzoru w aêcicielskiego, przejêcie od bankowoêci wyspecjalizowanej, ograniczonej do obs ugi rolników indywidualnych i rzemieêlników, do bankowoêci uniwersalnej (banki spó dzielcze nie mia y odpowiedniego doêwiadczenia w obs udze podmiotów gospodarczych dzia ajàcych w warunkach gospodarki rynkowej oraz procedur oceny zdolnoêci kredytowej kredytobiorców) tzw. pu apk inflacyjnà 11, 10 Upad oêç kredytowanej firmy by a do tej pory zjawiskiem nieznanym i najcz Êciej taka mo liwoêç nie by a brana pod uwag. 11 Szybki przyrost oprocentowania kredytów, a w konsekwencji wzrost zad u enia kredytobiorców, bardzo cz sto powodujàcy niemo noêç sp aty kredytu. BANKI SPÓ DZIELCZE W POLSCE 17

18 Ustawa o restrukturyzacji banków spó dzielczych i BG brak wystarczajàco silnych zrzeszeƒ banków spó dzielczych oraz funkcjonujàcych w nich mechanizmów bezpieczeƒstwa, s abe przygotowanie zawodowe kadry zarzàdzajàcej, zw aszcza w zakresie oceny ryzyka zwiàzanego z udzielanymi kredytami i gwarancjami, niskie fundusze w asne. 2 Kryzys i wskazane powy ej jego przyczyny nie dotyczy y wszystkich banków spó dzielczych. Niemniej jego skala stwarza a ryzyko masowego wycofywania wk adów, a tym samym przeniesienia si negatywnych zjawisk na ca y sektor. W 1994 r. ponad 300 banków spó dzielczych (na dzia ajàcych) spe nia o ustawowe warunki do og oszenia upad oêci lub likwidacji. Wed ug danych GINB, we wrzeêniu 1994 r. Prezes Narodowego Banku Polskiego powinien zawiesiç dzia alnoêç i zg osiç wniosek o upad oêç 274 banków spó dzielczych. Ponadto, ze wzgl du na rozmiary strat 78 banków spó dzielczych powinno zostaç zlikwidowanych. WartoÊç depozytów osób fizycznych w bankach, wobec których nale a oby zg osiç wniosek o upad oêç, wynosi a wówczas 515,9 mln nowych z otych, a majàtek tych banków pozwala na pokrycie 329,7 mln z zobowiàzaƒ z tego tytu u. W latach og oszono upad oêç 33 banków spó dzielczych, a kolejnych 57, wskutek strat poniesionych w latach wczeêniejszych, upad o w roku Ogó em od poczàtku 1993 r. upad o 131 banków spó dzielczych. O pogarszajàcej si sytuacji Êwiadczà podstawowe dane charakteryzujàce sytuacj sektora wykazywane w 1994 r. Zgodnie z nadsy anà przez banki sprawozdawczoêcià: Przeci tny wspó czynnik wyp acalnoêci wyniós 2,2%. Wspó czynnik poni ej 8% mia y 424 banki, w tym 309 poni ej 0% (por. za àcznik 2). Przeci tne fundusze w asne wynios y na koniec roku 39,4 tys. nowych z, czyli równowartoêç oko o 10 tys. euro, wg kursu z dnia 31 grudnia 2004 r. (4,0790). Udzia nale noêci zagro onych w nale noêciach brutto od sektora niefinansowego wyniós 21,3%, w tym straconych 15,1%. Wskaênik ROA netto wyniós minus 3,4%, ROE netto zaê minus 41,7%. W zwiàzku z wykazanà stratà 561 banków realizowa o wówczas programy post powania naprawczego zaakceptowane przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego. Wobec takiej sytuacji koniecznoêç podj cia dzia aƒ zarówno o charakterze doraênym, jak i systemowym nie budzi a wàtpliwoêci. Tabela 1. Zmiany liczby banków spó dzielczych * Lp. Wyszczególnienie Liczba banków na poczàtku okresu Liczba banków na koniec okresu Upad oêç Likwidacja 5 a 36 b àczenia Przej cie banku przez inny bank c Wznowienie dzia alnoêci d Razem ( = 1 2) * Dane w rozbiciu na poszczególne lata zawarte sà w za àczniku 1. a W tym sprzeda bez likwidacji BPS w P ocku. b W tym sprzeda bez likwidacji KBS w Zielonej Górze. c W trybie art. 147, 158 ustawy Prawo bankowe. Banki spó dzielcze przej y 4 spoêród tych banków. d SBL im. Ks. P. Wawrzyniaka w Âremie. 18 K o m i s j a N a d z o r u B a n k o w e g o

19 Ustawa o restrukturyzacji banków spó dzielczych i BG W ramach dzia aƒ doraênych, w zwiàzku z ujawnieniem znacznego zaanga owania banków spó dzielczych w zobowiàzania gwarancyjne, Prezes NBP skierowa w lipcu 1992 r. pisma do prezesów banków oraz do zarzàdów, rad nadzorczych i komisji rewizyjnych banków spó dzielczych. Pisma te zawiera y min. zalecenie odstàpienia od przyjmowania por czeƒ i gwarancji od banków spó dzielczych oraz odstàpienia od udzielania tego typu zobowiàzaƒ bankom i innym podmiotom gospodarczym. Ponadto, majàc na uwadze fakt, e êród em problemów banków spó dzielczych by a niewystarczajàca wysokoêç funduszy w asnych, Prezes Narodowego Banku Polskiego w piêmie z 23 marca 1993 r., zwróci si do banków spó dzielczych, za poêrednictwem banków zrzeszajàcych, o podj cie dzia aƒ zmierzajàcych do podniesienia wysokoêci kapita u poprzez przekazanie na ten cel nadwy ek bilansowych osiàgni tych w 1992 r. Wystàpienie to trafi o na podatny grunt. W okresie od stycznia 1993 r. do ostatecznej daty zakoƒczenia walnych zgromadzeƒ, tj. do czerwca 1993 r., fundusze w asne podstawowych banków spó dzielczych wzros y o 90,9%. Taka reakcja banków spó dzielczych Êwiadczy a o tym, e ich udzia owcy dostrzegajà rol i potrzeb bezpieczniejszego funkcjonowania banków spó dzielczych, oraz dowodzi a ich gotowoêci do czasowej rezygnacji z dywidendy. Wzrost funduszy w asnych netto (odpowiednik obecnych funduszy w asnych regulacyjnych) nie by ju tak dynamiczny (20,1%), na co wp ywa a przede wszystkim wielkoêç brakujàcej kwoty rezerw celowych. 2 Niezale nie od dzia aƒ doraênych konieczne by o przeprowadzenie g bokiej restrukturyzacji sektora banków spó dzielczych. By a ona mo liwa jedynie poprzez wprowadzenie odpowiednich rozwiàzaƒ ustawowych. Podj te z inicjatywy Narodowego Banku Polskiego prace w tym zakresie doprowadzi y do uchwalenia 24 czerwca 1994 r. ustawy o restrukturyzacji banków spó dzielczych, Banku Gospodarki ywnoêciowej oraz o zmianie niektórych ustaw Za o enia ustawy Celem zak adanym w toku prac nad ustawà o restrukturyzacji by o nie tylko opanowanie kryzysu w sektorze spó dzielczym, ale tak e rozpocz cie procesu restrukturyzacji tego sektora, w celu stworzenia podstaw jego bezpiecznego funkcjonowania w przysz oêci. Przyj te rozwiàzania uwzgl dnia y zaakceptowanà przez banki koncepcj dzia ania w strukturach zrzeszeniowych (pierwsze banki zrzeszajàce powsta y jeszcze przed wejêciem w ycie ustawy, a wspó praca z BG opiera a si tak e na dobrowolnych umowach zrzeszenia) i w znacznym stopniu wspiera y si na doêwiadczeniach systemów spó dzielczych dzia ajàcych w Europie, w tym zw aszcza rozwiàzaniach francuskich, niemieckich i holenderskich. W toku prowadzonych prac jako docelowy przyj to model trójszczeblowej struktury spó dzielczego sektora bankowego, obejmujàcy banki spó dzielcze, banki regionalne oraz bank krajowy. Zamiar budowy trójszczeblowej struktury bankowoêci spó dzielczej, której podstawà by yby zrzeszenia regionalne oraz bank krajowy, wynika zasadniczo z dwóch przes anek natury ekonomicznej, tj: potrzeby budowy bezpiecznej struktury, dzia ajàcej wed ug zasady solidarnej odpowiedzialnoêci uczestników zrzeszenia za jego funkcjo nowanie, która kompensowa aby zagro enia zwiàzane z niskim wyposa eniem kapita owym poszczególnych banków spó dzielczych, uniemo liwiajàcym im w pe ni samodzielne prowadzenie dzia alnoêci, potrzeby racjonalizacji dzia ania struktury, zbudowanej z du ej liczby ma ych, ale samodzielnych podmiotów prawa, oraz BANKI SPÓ DZIELCZE W POLSCE 19

20 Ustawa o restrukturyzacji banków spó dzielczych i BG przes anki o charakterze politycznym, ekonomicznym i spo ecznym, jakà by a koniecznoêç znalezienia sposobów poprawy sytuacji ekonomicznej BG Ustawa uchwalona w czasie trwajàcego nadal kryzysu w spó dzielczym sektorze bankowym mia a wiele pozytywnych skutków i przyczyni a si do poprawy sytuacji banków spó dzielczych. Nie by a jednak wolna od wad, które spowodowa y, e uzyskanie trwa ej poprawy efektywnoêci dzia ania ca ego sektora bankowoêci spó dzielczej okaza o si niemo liwe. Dotyczy o to przede wszystkim rozwiàzaƒ systemowych, w tym koncepcji powo ania nazbyt licznych banków regionalnych, których utworzenie wiàza o si z koniecznoêcià poniesienia przez banki spó dzielcze znacznych nak adów finansowych. Do zalet ustawy o restrukturyzacji nale y zaliczyç: A. Dostosowanie terenu i zakresu dzia ania banków spó dzielczych do ich mo liwoêci ekonomicznych. B. Wprowadzenie mechanizmów majàcych na celu zwi kszenie profesjonalizmu zarzàdzania bankami spó dzielczymi poprzez okreêlenie wymogów, jakie muszà spe niaç cz onkowie zarzàdów banków spó dzielczych oraz wymogu nawiàzania z bankiem stosunku pracy co najmniej przez prezesa zarzàdu banku spó dzielczego i jego zast pc. C. Wprowadzenie wymogu sk adania oêwiadczeƒ woli za bank dwuosobowo zasada czworga oczu. D. Wprowadzenie ustawowego zakazu prowadzenia interesów konkurencyjnych. E. Umo liwienie funkcjonowania, w ramach zrzeszeƒ regionalnych, bankom niespe niajàcym wymogów kapita owych okreêlonych dla nowo tworzonych banków w ustawie Prawo bankowe. F. Mo liwoêç zwolnienia banków spó dzielczych z obowiàzku utrzymywania i odprowadzania rezerw obowiàzkowych. G. Udost pnienie Êrodków publicznych na restrukturyzacj banków spó dzielczych. Najwa niejsze wady ustawy to: A. Zagro enie wià àce si z àczeniem procesu restrukturyzacji BG i procesu restrukturyzacji banków spó dzielczych. Stan finansowy i organizacyjny BG w 1994 r. powodowa, e bank ten nie móg skutecznie wype niaç funkcji banku zrzeszajàcego banki regionalne, w szczególnoêci nie by w stanie przeprowadziç niezb dnych i kosztownych przedsi wzi ç (np. w dziedzinie informatyki) zmierzajàcych do utworzenia nowoczesnej sieci banków spó dzielczych, nawet gdyby w tych przedsi wzi ciach aktywnie uczestniczy y banki regionalne i banki spó dzielcze. B. Ca kowity brak elastycznoêci ustawy w zakresie liczby banków regionalnych tworzonych przez banki spó dzielcze (na skutek trudnoêci ze zgromadzeniem kapita u za o ycielskiego i powsta ych w ich wyniku opóênieƒ w tworzeniu banków regionalnych konieczne by o zawarcie porozumienia w sprawie wymogów kapita owych przy tworzeniu banków regionalnych) oraz s aboêç struktur. Decyzja ustalajàca siedziby banków regionalnych, majàca pierwotnie na celu o ywienie gospodarcze obszarów s abiej rozwini tych, na których nie mia siedziby aden bank (np. Rzeszów, Koszalin), wp yn a negatywnie na rozwój ekonomiczny samych banków regionalnych. C. Brak mo liwoêci rozgraniczenia dzia alnoêci w asnej BG SA od ustawowej funkcji banku krajowego. D. Brak wystarczajàcych zach t, które mog yby sk oniç akcjonariuszy GBPZ SA i BUG SA do podj cia decyzji o przystàpieniu do banku krajowego. Spowodowa o to ukszta towanie si dwóch struktur banków spó dzielczych o nierównej sytuacji prawnej. Uprawnienia banków zrzeszajàcych 12 Po àczenie restrukturyzacji banków spó dzielczych i BG uzasadniano istnieniem Êcis ych zwiàzków organizacyjnych i finansowych mi dzy bankami spó dzielczymi a BG oraz mo liwoêcià wykorzystania w sanacji banków spó dzielczych cz Êci Êrodków przewidzianych na dokapitalizowanie BG. 20 K o m i s j a N a d z o r u B a n k o w e g o

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 30 1858 Poz. 175 i 176 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 5 lutego 2008 r.

Dziennik Ustaw Nr 30 1858 Poz. 175 i 176 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 5 lutego 2008 r. Dziennik Ustaw Nr 30 1858 Poz. 175 i 176 175 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 5 lutego 2008 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie s u by funkcjonariuszy Stra y Granicznej w kontyngencie Stra y Granicznej

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 133 8399 Poz. 1119 i 1120

Dziennik Ustaw Nr 133 8399 Poz. 1119 i 1120 Dziennik Ustaw Nr 133 8399 Poz. 1119 i 1120 7. 1. Podatnicy zamierzajàcy wystawiaç i przesy- aç faktury w formie elektronicznej przed dniem 1 stycznia 2006 r. mogà stosowaç t form wystawiania faktur pod

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów Posłowie sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej wysłuchali NIK-owców, którzy kontrolowali proces aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości skarbu państwa. Podstawą

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r.

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Uchwała nr.. Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy OEX Spółka Akcyjna z siedzibą w Poznaniu z dnia

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2012 DO 31.12.2012

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2012 DO 31.12.2012 Ul. Kazimierza Wielkiego 9, 47-232 Kędzierzyn-Koźle INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2012 DO 31.12.2012 Kędzierzyn-Koźle dnia 31.03.2013 r. Stosownie do postanowień art.

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 grudnia 2002 r.

Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 12 grudnia 2002 r. Dziennik Ustaw Nr 229 14531 Poz. 1916 1916 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 12 grudnia 2002 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie wzorów deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i us ug oraz

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 7 listopada 2001 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 7 listopada 2001 r. Dziennik Ustaw Nr 135 10543 Poz. 1518 1518 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 7 listopada 2001 r. w sprawie informacji, jakie powinien zawieraç wniosek o przyrzeczenie podpisania Umowy DOKE, oraz

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 24 sierpnia 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 24 sierpnia 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 135 9756 Poz. 1112 1112 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 24 sierpnia 2009 r. w sprawie przyznawania i wyp aty Êwiadczeƒ z Funduszu Gwarantowanych Âwiadczeƒ

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca Dziennik Ustaw Nr 16 1954 Poz. 84 84 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca Na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU BANKIER ROKU 2013

REGULAMIN KONKURSU BANKIER ROKU 2013 REGULAMIN KONKURSU BANKIER ROKU 2013 DLA PRACOWNIKÓW INSTYTUCJI FINANSOWYCH WSPÓŁPRACUJĄCYCH Tekst jednolity Regulaminu sporządzony w dniu 05.03.2013 r. Preambuła Lubuski Fundusz Poręczeń Kredytowych Sp.

Bardziej szczegółowo

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku Gdańsk, dnia 03 listopada 2010 r. LGD-4101-019-003/2010 P/10/129 Pan Jacek Karnowski Prezydent Miasta Sopotu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ MEDYK W LUBLINIE ZA 2014 R.

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ MEDYK W LUBLINIE ZA 2014 R. INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ MEDYK W LUBLINIE ZA 2014 R. Informacja dodatkowa została sporządzona w oparciu o art. 48 ustawy o rachunkowości według załącznika

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 34 2523 Poz. 408 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ. z dnia 4 kwietnia 2001 r.

Dziennik Ustaw Nr 34 2523 Poz. 408 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ. z dnia 4 kwietnia 2001 r. Dziennik Ustaw Nr 34 2523 Poz. 408 408 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie trybu post powania w sprawie rejestracji uk adów zbiorowych pracy, prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 sierpnia 2006 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 sierpnia 2006 r. 1132 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 23 sierpnia 2006 r. w sprawie przekazywania gminom dotacji celowej na post powanie w sprawie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: Źródło: http://bip.mswia.gov.pl/bip/projekty-aktow-prawnyc/2005/481,projekt-rozporzadzenia-ministra-spraw-wewnetrznych-i -Administracji-z-dnia-2005-r.html Wygenerowano: Czwartek, 28 stycznia 2016, 20:27

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOWA według krajowych i międzynarodowych standardów.

SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOWA według krajowych i międzynarodowych standardów. SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOWA według krajowych i międzynarodowych standardów. Autorzy: Irena Olchowicz, Wstęp Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr L.533.2014 z dnia 5 marca 2014 r. Rady Miejskiej w Brwinowie

Uchwała Nr L.533.2014 z dnia 5 marca 2014 r. Rady Miejskiej w Brwinowie Uchwała Nr L.533.2014 z dnia 5 marca 2014 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół, przedszkoli i punktów przedszkolnych zakładanych i prowadzonych przez podmioty nienaleŝące

Bardziej szczegółowo

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Nr 9/XL/14 Zarządu Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 23.12.2014r Uchwała Nr 13/IX/14 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 30.12.2014r Polityka zmiennych składników

Bardziej szczegółowo

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia:

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia: Załącznik nr Raportu bieżącego nr 78/2014 z 10.10.2014 r. UCHWAŁA NR /X/2014 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia WIKANA Spółka Akcyjna z siedzibą w Lublinie (dalej: Spółka ) z dnia 31 października 2014

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA I. Pierwsza grupa informacji INFORMACJA DODATKOWA Załącznik do bilansu na dzień 31.12.2011r. 1. Omówienie stosownych metod wyceny( w tym amortyzacji, walut obcych) aktywów i pasywów oraz przychodów i kosztów

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej ...... pieczęć firmowa wnioskodawcy (miejscowość i data) Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej WNIOSEK PRACODAWCY O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA KSZTAŁCENIE USTAWICZNE

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085

Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 1/6 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:107085-2015:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi w zakresie napraw i konserwacji taboru kolejowego 2015/S 061-107085 Przewozy

Bardziej szczegółowo

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień 2011r.

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień 2011r. Załącznik nr 17/XXXVIII/11 do Uchwały Zarządu Banku z dnia 22.12.2011r. Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Spółdzielczym w Końskich Końskie, grudzień

Bardziej szczegółowo

Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań.

Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań. Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań. Numer ogłoszenia: 159554-2012; data zamieszczenia: 17.05.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą P r z e t a r g n i e o g r a n i c z o n y (do 60 000 EURO) Zawartość: Informacja ogólna Instrukcja

Bardziej szczegółowo

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1 Duma Przedsiębiorcy 1/6 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA OSÓB FICZYCZNYCH PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ (Zaktualizowana w dniu 24 kwietnia 2015 r.) 1. Oprocentowanie

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ

ZASADY UDZIELANIA DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ Uchwała Rady Nadzorczej nr 161/08 z dnia 20.11.2008r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 197/08 z dnia 18.12.2008r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 23/09 z dnia 29.01.2009r. Uchwała Rady Nadzorczej nr 99/09 z dnia

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 19 marca 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 19 marca 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 52 4681 Poz. 421 421 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie sta u adaptacyjnego i testu umiej tnoêci w toku post powania o uznanie kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 31 marca 2003 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 31 marca 2003 r. Dziennik Ustaw Nr 56 3690 Poz. 502 i 503 6. Posiedzeniu Rady przewodniczy Przewodniczàcy lub zast pca Przewodniczàcego. 7. 1. W sprawach nale àcych do jej zadaƒ Rada rozpatruje sprawy i podejmuje uchwa

Bardziej szczegółowo

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Kamień 1: stłumienie hiperinflacji Warunki początkowe: hiperinflacja ponad 250% średniorocznie w 1989 r. niedobory na rynku załamanie produkcji niskie zaufanie do

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i podwyżki w poszczególnych województwach Średnie podwyżki dla specjalistów zrealizowane w 2010 roku ukształtowały się na poziomie 4,63%.

Bardziej szczegółowo

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy REGULAMIN AKCJI PROMOCYJNEJ Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy 1. ORGANIZATOR, CZAS TRWANIA AKCJI PROMOCYJNEJ, PROGRAM AKCJI 1.1 Organizatorem akcji promocyjnej prowadzonej pod nazwą Skuteczność

Bardziej szczegółowo

biuro@cloudtechnologies.pl www.cloudtechnologies.pl Projekty uchwał dla Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia

biuro@cloudtechnologies.pl www.cloudtechnologies.pl Projekty uchwał dla Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Warszawa, 11 kwietnia 2016 roku Projekty uchwał dla Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia w sprawie przyjęcia porządku obrad Zwyczajne Walne Zgromadzenie przyjmuje następujący porządek obrad: 1. Otwarcie Zgromadzenia,

Bardziej szczegółowo

SKONSOLIDOWANY BILANS Nota 2004 2003 A k t y w a I. Aktywa trwałe 75 405 64 124 1. Wartości niematerialne i prawne, w tym:1 663 499 wartość firmy 0 2. Wartość firmy jednostek podporządkowanych 2 3 363

Bardziej szczegółowo

Materiał na posiedzenie Kierownictwa MI w dniu 25 listopada 2009 r.

Materiał na posiedzenie Kierownictwa MI w dniu 25 listopada 2009 r. MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY Departament Strategii Budownictwa i Mieszkalnictwa Akceptuję: Materiał na posiedzenie Kierownictwa MI w dniu 25 listopada 2009 r. Kierunki reformy systemu budownictwa społecznego

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zdrowie.walbrzych.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zdrowie.walbrzych.pl 1 z 5 2015-11-10 08:18 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zdrowie.walbrzych.pl Wałbrzych: Dostawa i wdrożenie oprogramowania wspomagającego

Bardziej szczegółowo

DZENIE RADY MINISTRÓW

DZENIE RADY MINISTRÓW Dz. U. 2007 Nr 210, poz. 1522 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 31 października 2007 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na uzyskanie certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych Na

Bardziej szczegółowo

Sytuacja w sektorze banków spółdzielczych w dobie kryzysu gospodarczego i finansowego

Sytuacja w sektorze banków spółdzielczych w dobie kryzysu gospodarczego i finansowego Sytuacja w sektorze banków spółdzielczych w dobie kryzysu gospodarczego i finansowego Opracowano w Departamencie Kontrolingu Dobra sytuacja banków spółdzielczych na tle sektora bankowego Opracowano w Departamencie

Bardziej szczegółowo

NUMER WNIOSKU Wypełnia PUP Wolsztyn

NUMER WNIOSKU Wypełnia PUP Wolsztyn .... pieczęć firmowa wnioskodawcy..., dnia... NUMER WNIOSKU Wypełnia PUP Wolsztyn WNIOSEK o przyznanie środków z Krajowego Funduszu Szkoleniowego Podstawa prawna: 1) Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004r.o promocji

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A NR XIX/81/2008. Rady Gminy Ostrowite z dnia 21 maja 2008 roku. u c h w a l a s ię:

U C H W A Ł A NR XIX/81/2008. Rady Gminy Ostrowite z dnia 21 maja 2008 roku. u c h w a l a s ię: U C H W A Ł A NR XIX/81/2008 Rady Gminy Ostrowite z dnia 21 maja 2008 roku w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów. Na podstawie art. 90f. ustawy z dnia 7

Bardziej szczegółowo

2. Podjęcie uchwał w sprawie powołania członków Rady Nadzorczej 1[ ], 2[ ], 3[ ]

2. Podjęcie uchwał w sprawie powołania członków Rady Nadzorczej 1[ ], 2[ ], 3[ ] Warszawa, dnia 9 czerwca 2015 roku OD: Family Fund Sp. z o.o. S.K.A ul. Batorego 25 (II piętro) 31-135 Kraków DO: Zarząd Starhedge S.A. ul. Plac Defilad 1 (XVII piętro) 00-901 Warszawa biuro@starhedge.pl

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok

Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok UCHWAŁA Nr XLIX/324/05 RADY MIEJSKIEJ DZIERŻONIOWA

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2015 poz. 1302

Dz.U. 2015 poz. 1302 Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 2015 poz. 1302 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku

Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku Uchwała nr 1/2014 w przedmiocie wyboru Przewodniczącego Walnego Zgromadzenia

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Dziennik Ustaw Nr 237 13670 Poz. 1654 1654 USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH

REGULAMIN FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH REGULAMIN FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Na podstawie art. 42 a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW I PRACODAWCY ...

W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW I PRACODAWCY ... ... (pieczęć wnioskodawcy) Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Gryficach W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Rady Nadzorczej KERDOS GROUP Spółka Akcyjna

Sprawozdanie Rady Nadzorczej KERDOS GROUP Spółka Akcyjna Sprawozdanie Rady Nadzorczej KERDOS GROUP Spółka Akcyjna z oceny sprawozdania Zarządu z działalności KERDOS GROUP S.A. w roku obrotowym obejmującym okres od 01.01.2014 r. do 31.12.2014 r. oraz sprawozdania

Bardziej szczegółowo

WERSJA ROBOCZA - OFERTA NIEZŁOŻONA

WERSJA ROBOCZA - OFERTA NIEZŁOŻONA WERSJA ROBOCZA - OFERTA NIEZŁOŻONA WNIOSEK DO KONKURSU GRANTOWEGO W RAMACH PROJEKTU FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH MAŁOPOLSKA LOKALNIE edycja 2015 Wnioskodawca: Młoda organizacja pozarządowa lub inny

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 9 kwietnia 2013 r. Poz. 1988 UCHWAŁA NR XXV/143/13 RADY GMINY RAWA MAZOWIECKA z dnia 27 lutego 2013 r. w sprawie określenia zasad udzielania, trybu postępowania

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy i Miasta Jastrowie na lata 2013-2028 1.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r.

Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. Uchwała Nr XVII/501/15 Rady Miasta Gdańska z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie przyjęcia Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Miasta Gdańska. Na podstawie art.226, art. 227, art. 228, art. 230 ust. 6

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl Warszawa: Dostawa materiałów i wypełnień stomatologicznych dla Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o otwartym naborze partnera w celu wspólnej realizacji projektu. Ogłaszający konkurs: Gmina Nowy Tomyśl NIP: 7881916753 REGON: 631258862

Ogłoszenie o otwartym naborze partnera w celu wspólnej realizacji projektu. Ogłaszający konkurs: Gmina Nowy Tomyśl NIP: 7881916753 REGON: 631258862 1 Ogłoszenie o otwartym naborze partnera w celu wspólnej realizacji projektu Ogłaszający konkurs: Gmina Nowy Tomyśl NIP: 7881916753 REGON: 631258862 Strona internetowa: www.nowytomysl.pl I. OGŁOSZENIE

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI RADY NADZORCZEJ SPÓŁKI PATENTUS S.A. ZA OKRES 01.01.2010 31.12.2010.

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI RADY NADZORCZEJ SPÓŁKI PATENTUS S.A. ZA OKRES 01.01.2010 31.12.2010. SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI RADY NADZORCZEJ SPÓŁKI PATENTUS S.A. ZA OKRES 01.01.2010 31.12.2010. 1. Informacja dotycząca kadencji Rady Nadzorczej w roku 2010, skład osobowy Rady, pełnione funkcje w Radzie,

Bardziej szczegółowo

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej.

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 676 Warszawa, 9 czerwca 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: coi.ssdip.bip.gov.pl/ www.coi.gov.

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: coi.ssdip.bip.gov.pl/ www.coi.gov. 1 z 5 2015-10-22 14:58 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: coi.ssdip.bip.gov.pl/ www.coi.gov.pl/ Warszawa: Wykonanie usługi modyfikacji

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17 grudnia 2015 r. Poz. 11431 UCHWAŁA NR IX/55/15 RADY GMINY CIECHANÓW. z dnia 20 listopada 2015 r.

Warszawa, dnia 17 grudnia 2015 r. Poz. 11431 UCHWAŁA NR IX/55/15 RADY GMINY CIECHANÓW. z dnia 20 listopada 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 17 grudnia 2015 r. Poz. 11431 UCHWAŁA NR IX/55/15 RADY GMINY CIECHANÓW z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK

UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK UZASADNIENIE DO PROJEKTU UCHWAŁY BUDŻETOWEJ POWIATU ZWOLEŃSKIEGO NA 2015 ROK Projekt budżetu Powiatu Zwoleńskiego na 2015 r. został opracowany na podstawie : - informacji o wysokości poszczególnych części

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku.

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Rada Nadzorcza zgodnie z treścią Statutu Spółki składa się od 5 do 9 Członków powoływanych przez Walne Zgromadzenie w głosowaniu tajnym.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 stycznia 2004 r.

USTAWA. z dnia 22 stycznia 2004 r. 285 USTAWA z dnia 22 stycznia 2004 r. o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych oraz ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujàcych kierownicze stanowiska paƒstwowe Art. 1. W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 28 maja 2004 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 28 maja 2004 r. Dziennik Ustaw Nr 123 8727 Poz. 1296 i 1297 1. 1. Procedur udzielania i odmowy udzielania wsparcia finansowego nowej inwestycji uruchamia z o enie kompletnego i prawid owo wype nionego wniosku, o którym

Bardziej szczegółowo

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości.

2. Ogólny opis wyników badania poszczególnych grup - pozycji pasywów bilansu przedstawiono wg systematyki objętej ustawą o rachunkowości. B.III. Inwestycje krótkoterminowe 1 303,53 zł. 1. Krótkoterminowe aktywa finansowe 1 303,53 zł. - w jednostkach powiązanych 0,00 zł. - w pozostałych jednostek 0,00 zł. - środki pieniężne i inne aktywa

Bardziej szczegółowo

1 W Uchwale Nr XVII/140/2004Rady Gminy w Mieścisku z dnia 28 grudnia 2004 roku w sprawie: Budżetu Gminy na 2005 r. wprowadza się następujące zmiany:

1 W Uchwale Nr XVII/140/2004Rady Gminy w Mieścisku z dnia 28 grudnia 2004 roku w sprawie: Budżetu Gminy na 2005 r. wprowadza się następujące zmiany: U C H W A Ł A Nr XIX/164/2005 Rady Gminy w Mieścisku z dnia 12 kwietnia 2005 roku w sprawie: zmian w budżecie Gminy Mieścisko na 2005 rok. Na podstawie art.18 ust.2 pkt.4 Ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW. przy Publicznym Gimnazjum im. Ks. Jerzego Popiełuszki w Wielopolu Skrzyńskim

REGULAMIN RADY RODZICÓW. przy Publicznym Gimnazjum im. Ks. Jerzego Popiełuszki w Wielopolu Skrzyńskim REGULAMIN RADY RODZICÓW przy Publicznym Gimnazjum im. Ks. Jerzego Popiełuszki w Wielopolu Skrzyńskim Wielopole Skrzyńskie, 23.10.2013 r. Strona 1 REGULAMIN RADY RODZICÓW Publicznego Gimnazjum im. Ks. Jerzego

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego.

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu Wrocław, 31-07-2014 r. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. Zamówienie jest planowane do realizacji z wyłączeniem

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie nr 1 i Zmiana nr 2 treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia

Wyjaśnienie nr 1 i Zmiana nr 2 treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia Gdańsk, dnia 18.08.2015 r. Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku 80-336 Gdańsk, ul. Kazimierza Górskiego 1, tel. 58-554-71-90, faks 58-554-72-27 Wykonawcy Wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców

Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców 1. Na podstawie art.53 ust.4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie spółki komandytowo-akcyjnej; stan aktualny, projektowane zmiany

Opodatkowanie spółki komandytowo-akcyjnej; stan aktualny, projektowane zmiany Opodatkowanie spółki komandytowo-akcyjnej; stan aktualny, projektowane zmiany 1. Omówienie proponowanych zmian przepisów dot. SKA; jak efektywnie przygotować się na zmiany, 2. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA Powiat Wrocławski z siedzibą władz przy ul. Kościuszki 131, 50-440 Wrocław, tel/fax. 48 71 72 21 740 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 216 15582 Poz. 1610 i 1611

Dziennik Ustaw Nr 216 15582 Poz. 1610 i 1611 Dziennik Ustaw Nr 216 15582 Poz. 1610 i 1611 4. Oprogramowanie, dla którego cofni to Êwiadectwo zgodnoêci, o którym mowa w ust. 3 oraz w 22 ust. 2, jak równie oprogramowanie, dla którego odmówiono wydania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA. z dnia 22 sierpnia 2002 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA. z dnia 22 sierpnia 2002 r. 1246 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 22 sierpnia 2002 r. w sprawie badaƒ psychiatrycznych i psychologicznych osób ubiegajàcych si lub posiadajàcych prawo do wykonywania lub kierowania dzia alnoêcià

Bardziej szczegółowo

Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu w ramach dotacji unijnych. Teraz się to zmieni.

Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu w ramach dotacji unijnych. Teraz się to zmieni. Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu w ramach dotacji unijnych. Teraz się to zmieni. Wytyczne ministerialne przewidywały niekorzystny sposób rozliczania leasingu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁ A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 18 października 2012 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

UCHWAŁ A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 18 października 2012 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych UCHWAŁ A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 18 października 2012 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez Sejm na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

OPINIA RADY NADZORCZEJ

OPINIA RADY NADZORCZEJ W SPRAWIE ZATWIERDZENIA SPRAWOZDANIA ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI mbanku S.A. ORAZ SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO mbanku S.A. ZA ROK 2013 (Uchwała nr 1) Podjęcie przez WZ przedmiotowej Uchwały nr 1 wynika z obowiązku

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI

R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI PODSTAWA PRAWNA 1. 1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.kodeks

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 219 13761 Poz. 1842 i 1843

Dziennik Ustaw Nr 219 13761 Poz. 1842 i 1843 Dziennik Ustaw Nr 219 13761 Poz. 1842 i 1843 2. Do wniosku nale y do àczyç: 1) szczegó owy program dzia ania, na nie mniej ni dziesi ç lat, przewidziany dla danego obwodu owieckiego; 2) opini organu sprawujàcego

Bardziej szczegółowo

System p atno ci rodków europejskich

System p atno ci rodków europejskich System p atno ci rodków europejskich w ustawie o finansach publicznych rodki europejskie art. 5 rodki europejskie - rozumie si przez to rodki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1, 2 i 4; 1) rodki pochodz

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 16 kwietnia 2004 r. o Funduszu Poręczeń Unijnych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 16 kwietnia 2004 r. o Funduszu Poręczeń Unijnych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/10 Traci moc z dniem 1 maja 2010 r. (art. 26) USTAWA z dnia 16 kwietnia 2004 r. Opracowano na podstawie Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1262. o Funduszu Poręczeń Unijnych 1) Rozdział

Bardziej szczegółowo