Partner: Patroni: Projekt dofinansowany przez:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Partner: Patroni: Projekt dofinansowany przez:"

Transkrypt

1 Partner: Patroni: Projekt dofinansowany przez:

2 DEBATY TEZEUSZA wrzesień grudzień 2010 Materiały z debaty internetowej debaty/tezeusz/pl

3 SPIS TREŚCI I. Wprowadzenie do Debat Polska tolerancja (Andrzej Miszk)...5 II. Pytania do debat (Andrzej Miszk)...10 III. Debata I: Źródła i kondycja polskiej tolerancji Tolerancja oczywista jak powietrze (Magdalena Środa) Nie ma solidarności bez poszanowania godności (Jan Andrzej Kłoczowski OP) Tolerancja jako lekko zakamuflowany totalitaryzm (Tomasz P. Terlikowski) Od ustroju wolności nie ma odwrotu (Jan Hartman) Biblioteka tolerancji: Deklaracja zasad tolerancji Teksty czytelników: Polska tolerancja jest smutna (Katarzyna Pająk) IV. Debata II: Tolerancja w świecie polityki Pęknięty świat tolerancji (wywiad z Jadwigą Staniszkis) Polityka nietolerancji (Jan Maria Rokita) Przez zaciśnięte zęby (Adam Szostkiewicz) Biblioteka tolerancji: Religijność i polityczna tolerancja w Polsce (Vyacheslav Karpov) V. Debata III: Tolerancja społeczna Dialog społeczny warunkiem rozwoju Polski (Henryka Bochniarz) Bieda i nietolerancja (Elżbieta Tarkowska) Walczyć z ubóstwem, tolerować ubogich (Marek Rymsza) Biblioteka tolerancji: Sprawiedliwe płace jako wyraz wolności i solidarności (Gerald R. Beyer) VI. Debata IV: Tolerancja religijna i światopoglądowa Katolicka mniejszość walczy o przywileje (Kinga Dunin) Los tolerancji w rękach chrześcijaństwa (Paweł Milcarek) Kochać błądzących (ks. Andrzej Draguła) Tolerancja pragmatyczna (Mariusz Agnosiewicz) Biblioteka tolerancji: Dialog chrześcijaństwa z zachodnim światem (Donald Dorr) Teksty czytelników: Czy Pan Jezus był tolerancyjny? (Kazimierz Juszczak) Teksty czytelników: Tolerancja to błąd (Wojciech Sopel) VII. Debata V: Tolerancja wobec osób uzależnionych Narkoman wygląda jak każdy z nas (Tomasz Harasimowicz) Pozytywna postawa troski o narkomana (ks. Arkadiusz Nowak) Tolerancja czy nieroztropna pobłażliwość? (Jerzy Mellibruda) Biblioteka tolerancji: Czy Kościół jest instytucją sprzyjającą uzależnieniom? (Anne Wilson Schaef)

4 5. Teksty czytelników: Za bardzo byłem tolerowany (Kazimierz Juszczak) VIII. Debata VI: Tolerancja między kobietami i mężczyznami Kobieta i mężczyzna w zaklętym kręgu inności (Anna Karoń Ostrowska) Jaśniejsza strona Polski (Elżbieta Radziszewska) Feminizujące katoliczki (Sebastian Duda) Matki, żony, kapłanki (Paweł Dybel) Biblioteka tolerancji: Zalecenie Komitetu Ministrów Rady Europy dla państw członkowskich w sprawie roli kobiet mężczyzn w zapobieganiu konfliktom, ich rozwiązywaniu oraz budowaniu pokoju, 30 czerwca Teksty czytelników: Kobieta i mężczyzna jako temat mitologiczny (Katarzyna Pająk) IX. Debata VII: Tolerancja między mieszkańcami prowincji i metropolii Polska wieś poza zasadą tolerancji (Izabella Bukraba Rylska) O bezradności tolerancji (Barbara Fedyszak Radziejowska) Metropolia w miasteczku, miasteczko w metropolii (Wojciech Łukowski) Biblioteka tolerancji: Wielkomiejska wioska (Alberto Magnaghi) X. Debata VIII: Tolerancja wobec mniejszości narodowych i etnicznych Nawiązać do tradycji jagiellońskiej (ks. Tadeusz Isakowicz Zaleski) Plamy na zielonej wyspie tolerancji (Lech M. Nijakowski) Coraz lepsze spotkanie z Innym (Bożena Szaynok) Biblioteka tolerancji: Co robi Europa dla swoich mniejszości? (Virginie Lamotte) Biblioteka tolerancji: Mniejszości i rozszerzenie Unii Europejskiej polityka różnorodności (Claire Guillardeau) XI. Debata IX: Tolerancja wobec osób homoseksualnych Niezdany test Turinga (Artur Sporniak) Nie leczenie, lecz tolerancja (Zbigniew Izdebski) Po pierwsze nie demonizować (Robert Biedroń) Biblioteka tolerancji: W sercu Boga jest miejsce dla homoseksualistów (Gérard Laverdure) Biblioteka tolerancji: List do Jezusa (Laurent McCutcheon) Teksty czytelników: Od edukacji do akceptacji (Barbara Kapturkiewicz) XII. Debata X: Tolerancja wobec osób niepełnosprawnych Niepełnosprawni intelektualnie też chcą żyć (Anna Firkowska Mankiewicz) Historia naszej afirmacji (Piotr Pawłowski) Jak myślisz, tak działasz (Anna Brzezińska) Biblioteka tolerancji: Kultura, religia i niepełnosprawność XIII. Debata XI: Tolerancja wewnątrz Kościoła Katolickiego Symfonia czy kakofonia? (Zbigniew Nosowski)

5 2. Przegrana i dług (Paweł Kozacki OP) Nietolerancyjna tolerancja (Grzegorz Górny) Biblioteka tolerancji: Jak radzić sobie z konfliktem w Kościele? Teksty czytelników: We wspólnym Kościele (Barbara Kapturkiewicz) XIV. Debata XII: Tolerancja między zwolennikami i przeciwnikami aborcji Dzisiaj jest inaczej (s. Barbara Chyrowicz) Aborcja o co toczy się spór? (Jarosław Gowin) Aborcja i tolerancja (Wanda Nowicka) Biblioteka tolerancji: Katolicki paradoks aborcyjny (Alissa J. Rubin) XV. Autorzy

6 Andrzej Miszk Wprowadzenie do Debat "Polska tolerancja" Drodzy Państwo! Poniższy tekst proszę potraktować jako wprowadzenie do całości Debat Tezeusza. Znajdziecie tu informacje o sensie debat, ich adresatach, formule, nagrodach, partnerze i patronach medialnych, źródłach finansowania, kontakcie z moderatorem. Cele Debat Po pierwsze: uważamy, że dotychczasowy dominujący paradygmat radzenia sobie w Polsce z problemami pluralizmu i wielokulturowości, poprzez umacnianie własnych tożsamości i obronę interesów w antagonizmie, a nierzadko nieubłaganej wrogości wobec innych, jest głęboko destruktywny i degradujący, zarówno dla jednostek, jak i dla grup oraz całego społeczeństwa polskiego w integrującej się Europie i globalizującym się świecie. Chcemy spróbować wprowadzić do polskiej debaty publicznej inspirację i nadzieję zmiany dotychczasowego destruktywnego paradygmatu tworzenia wspólnoty, jej relacji wewnętrznych i zewnętrznych. Mówiąc prosto: mamy dość życia w Polsce, w której naszą codziennością, zwłaszcza w życiu publicznym, jest nierzadko wzajemna postawa pogardy, niechęci, wykluczenia, piętnowania, dyskryminacji, podejrzliwości, manipulacji, antagonizowania, a nawet symbolicznego likwidowania oponentów. Wierzymy, że Polska jako społeczeństwo dojrzewa do zmiany swojego wspólnototwórczego paradygmatu na bardziej dialogiczny i konsensualny, w którym nieunikniony konflikt i napięcie między różnymi grupami, stanowi życiodajne źródło nowej wiedzy i intensyfikacji wzajemnych relacji oraz znajdowania głębszych płaszczyzn porozumienia i sensowniejszych granic niewyniszczającej konfrontacji. Wierzymy w Polskę solidarną i bardziej tolerancyjną, której 5

7 fundamentem jest wzajemny szacunek państwa i grup dla wolności drugiego człowieka i przyjazna, choć niepozbawiona krytycyzmu, tolerancja dla jego szeroko pojętej odmienności. Wielokulturowość i pluralizm polskiego społeczeństwa, otwartego na przyjazne relacje z innymi narodami i kulturami, a jednocześnie rozwijającego swą niepowtarzalną tożsamość i tradycję, są źródłami naszej nadziei i wyzwaniem do budowania bardziej przyjaznej wspólnoty. Po drugie: pragniemy pokazać, że nikt nie ma monopolu na tolerancję, a postawa podejrzliwości i niechęci wobec autentycznej tolerancji jest nieuzasadniona w środowiskach chrześcijańskich i katolickich. Tolerancja w Polsce wydaje się być wciąż słabo rozumiana i niejednokrotnie manipulacyjnie praktykowana ze szkodą dla jej rzeczników, oponentów oraz pośrednio nas wszystkich. Co przez to rozumiemy? Z jednej strony wydaje się, że część środowisk lewicy, zwłaszcza homoseksualnych, pragnie uczynić z tolerancji wehikuł uniwersalizujący własną partykularną ideową agendę i chce, aby bezwarunkowa akceptacja pewnych postaw i praw stała się głównym, a nawet jedynym kryterium bycia człowiekiem i środowiskiem tolerancyjnym. Z drugiej strony część polskiej prawicy i nurtów tradycyjnego katolicyzmu jest sceptyczna wobec tolerancji, ponieważ uważa, że jest ona jedynie rodzajem zakamuflowanego totalitaryzmu środowisk laickich i lewicowych. A jednocześni uważa się, że akceptacja tolerancji jako ważnej normy etycznej byłaby zdradą wierności Prawdzie objawionej i sprzeczna z pewną autorytarną koncepcją relacji społecznych i światopoglądowych, która domaga się, aby poganie (inni) wpierw się nawrócili, aby ich zacząć tolerować, albo toleruje się ich jako "zło konieczne" i przejściowe. Obie te postawy, choć zawierają cenne intuicje tolerancji i możliwych manipulacji jej znaczeniem wydają nam się zbyt jednostronne i wymagają pełniejszego, bardziej zniuansowanego ujęcia, które chcemy podczas Debat wspólnie odnaleźć. Po trzecie: chcemy pogłębić i rozwinąć pozytywne rozumienie i praktykowanie tolerancji. Wydaje się, że współcześnie nastąpił wyraźny awans znaczeniowy samego pojęcia tolerancja i praktyk z nią związanych. To znaczy historyczny negatywny sens tolerancji jako wytrwałego znoszenia się różnych grup wyznaniowych w imię pokoju społecznego ulega, zwłaszcza od drugiej połowy XX wieku wyraźnemu upozytywnieniu i rozszerza swój zakres. Według nas współczesna tolerancja staje się spadkobierczynią Tomaszowej caritas i przybiera w postchrześcijańskim świecie Zachodu formę zsekularyzowanej miłości społecznej bliźniego obejmującej stopniowo nieomal wszystkie dziedziny społecznych i kulturowych napięć na tle różnic miedzy jednostkami i grupami. Tolerancja staje się jednym z imion trudnej miłości o charakterze nieseksualnym: akceptacji, szacunku wobec tych, którzy jako radykalnie inni są dla nas wyzwaniem moralnym, psychologicznym, tożsamościowym itp., i których nie potrafimy lub nie chcemy spontanicznie kochać, akceptować i szanować. Akceptujemy ten znaczeniowy awans tolerancji jako ważny fakt społeczny i kulturowy współczesności, i szukamy szans dialogu między chrześcijanami a środowiskami laickimi i inaczej wierzącymi, aby znaleźć pozytywny konsensus budowania pluralistycznej wspólnoty ocalającej odmienne tożsamości i wzbogacającej się poprzez wzajemny dialog, a niekiedy konfrontację. 6

8 Po czwarte: Pragniemy odnaleźć granice tolerancji, jako istotny wymiar jej autentycznego sensu i tamę wobec praktyk manipulacyjnego jej używania. Tolerancja nie jest bezwarunkową akceptacją każdej postawy i zachowania, ani też nie jest obojętnością i biernością wobec kogokolwiek. Źródłem tolerancji jest bezwarunkowa akceptacja każdego człowieka w jego i jej istnieniu, właśnie i tylko dlatego, bo jest ludzką istotą godną naszej miłości, szacunku i wsparcia. Jeśli akceptujemy czyjąś odmienność wierzeń, poglądów, pochodzenia etnicznego i rasowego, sytuacji zdrowotnej, kondycji materialnej, statusu wykształcenia, preferencji seksualnych, odmienności płci, itd. to, choć nieraz to trudne, czynimy to w imię tej źródłowej tolerancji człowieka, jako istoty ludzkiej. Granice tolerancji stanowią postawy i zachowania sprzeczne z normami moralnymi odnajdowanymi we wnętrzu naszych sumień i etycznych konsensach wspólnot, do których należymy. Odnalezienie pozytywnego sensu granic tolerancji i zgody na nieuniknione napięcia pomiędzy trudną akceptacją drugiego człowieka (również siebie), a bolesną niezgodą na zło, które czyni (również moje) stanowi istotny wymiar naszych poszukiwań. Nie wiemy jaki kształt i treść "polskiej (nie?)tolerancji" wyłoni się z całości 13 Debat. Ostatecznie zadecydują o tym teksty Autorów i Autorek oraz nasze dyskusje. Nie jesteśmy naiwni. Być może okaże się, że tolerancja w Polsce jest jedynie mrzonką, pijarem i walką partykularnych ideowych agend różnych środowisk, czymś zbyt delikatnym i kruchym, by stać się ważną normą i wymiarem społecznego i kulturowego życia w Polsce. Jesteśmy przygotowani też na porażkę, jeśli paradygmat destruktywnych konfliktów okaże się jednak dominujący w Polsce i dostrzeżemy to w trakcie Debat. A może tym, czego szukamy nie będzie tolerancja, ale zupełnie nowe ujęcie społecznych relacji, coś dotąd słabo rozpoznawalnego, ale od niej ważniejszego? Debaty o tolerancji są podróżą w nieznane rejony polskiej nieświadomości i szansą na wzbogacenie samoświadomości Polaków. Zapraszamy Was do podjęcia ryzyka tej ekscytującej przygody rodzącej możliwą przemianę społeczno kulturową na większą skalę. Dla kogo robimy Debaty? Dla Was. Dla Polski. Dla Europy. Dla świata. Dla każdego człowieka dobrej woli, który chce z nami przeżyć piękną i trudną przygodę tolerancji. Nie lęka się myśleć, rozmawiać, mieć własne zdanie, jest otwarty na zmianę punktu widzenia i dostrzeganie innych. Wierzymy, że udział w Debatach, zwłaszcza aktywny i regularny, może wspomóc w każdym człowieku potencjał stawania się kimś lepszym i zdobyć unikalną wiedzę o obecnym szczególnym momencie historyczno kulturowym Polski i świata. Z kim robimy Debaty? Tezeusz jako Fundacja i portal zatrudnia w różnej formie do Debat ok. 50 osób: pisarzy, publicystów, informatyków, grafików, redaktorów, korektorów, lektorów, tłumaczy. Naszym głównym partnerem jest Laboratorium Więzi, kierowane przez Zbigniewa Nosowskiego: pomagają nam merytorycznie, personalnie, organizacyjnie i promocyjnie. Zamierzają też stworzyć specjalny numer Więzi o 7

9 tolerancji. Nasi patroni medialni to: Rzeczpospolita (co tydzień publikują wybrane teksty z Debat wersji papierowej, i całość materiałów w sekcji on line: ), Polskie Radio Program I (Jedynka), która chce raz w tygodniu przez trzy miesiące tworzyć audycję korzystające z tematów i autorów tekstów do Debat, Tygodnik Powszechny będzie publikował wybrane teksty u siebie, Telewizja Polska Kraków zrobi różnoraki materiał informacyjny i publicystyczny w oparciu o Debaty, Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera w Krakowie rozpropaguje Debaty w swoim środowisku akademickim. Jednak najważniejszym naszym partnerem są Czytelnicy, a zwłaszcza aktywni Uczestnicy i Uczestniczki Debat: w dużym stopniu to od Was zależy, czy ten włożony niemały trud okaże się w dostatecznym stopniu inspirujący i prowokujący, byście chcieli wraz z nami zmierzyć się z kwestią tolerancji w całym bogactwie jej odniesień. Kto nam pomaga finansowo? Debaty Tezeusza Polska Tolerancja są dofinanswywane przez Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (FIO) w ok. 90%. Całość projektu ma wartość ok. 105 tys. zł. Uznano nasz projekt za bardzo obiecujący dla budowy społeczeństwa obywatelskiego, nowatorsko wykorzystujący Sieć i promujący równość szans różnych środowisk. W szerszym kontekście stoi za tym Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej, które w ramach umów akcesyjnych z Unią Europejską przeznacza określone środki na budowę społeczeństwa obywatelskiego. Jest to projekt non profit, czyli nie zarabiamy na nim jako Fundacja. Programowo, instytucjonalnie i personalnie nie jesteśmy zależni od żadnej partii politycznej, instytucji rządowej, organizacji religijnej, grupy biznesu, czy wpływowego medium. Nikt nie podpowiada nam pytań, tematów, listy zapraszanych Autorów, itp. To jest nasz w pełni nasz autorski program jako Fundacji Tezeusz, który realizujemy zupełnie swobodnie, zobowiązani jedynie wobec grantodawcy do solidnego jego przeprowadzenia i uczciwego finansowego rozliczenia. Formuła Debat Polska Tolerancja to cykl 12 tematycznych debat internetowych w portalu Tezeusz.pl i innych miejscach w Sieci, oraz ich mutacji w prasie, radiu i telewizji. Debaty rozpoczynają się w każdy poniedziałek i trwają tak długo, jak długo Dyskutanci będą rozmawiać. Moderator podsumowuje tekstem i audiowizualnie każdą debatę po ok. 5 dniach od jej rozpoczęcia. Zapraszamy najlepszych. Teksty inicjujące każdą debatę (3 4) piszą zapraszani przez nas Autorzy i Autorki, eksperci w danej dziedzinie, reprezentujący szerokie spektrum światopoglądowe i osoby publicznie rozpoznawalne. Przed napisaniem tekstu Autorzy i Autorki otrzymuję od nas zestaw pytań i prosimy ich o uwzględnienie ich (przynajmniej niektórych) podczas pisania tekstu. Zestaw pytań do wszystkich debat jest jawny dla wszystkich i zamieszczony na stronie Tezeusz.pl i innych miejscach w Sieci, m.in. Obok wypowiedzi znanych 8

10 ekspertów publikujemy też teksty a nadesłane od Czytelników, które uznaliśmy za godne uwagi. Każdej debacie towarzyszy tłumaczenie cennego tekstu obcojęzycznego odnoszącego się do konkretnego tematu i wprowadzającego szerszą zagraniczną perspektywę. Tekstów ekspertów i tłumaczeń można też słuchać w formie audio. Nie cenzurujemy w żadnym stopniu wypowiedzi Autorów i Autorek tekstów wprowadzający do Debat odnoszących się krytycznie wobec Kościoła, katolicyzmu czy chrześcijaństwa: gwarantujemy im pełną swobodę wypowiedzi. W pełni akceptujemy też teksty krytyczne wobec tolerancji, czy reprezentujące zupełnie inne jej ujęcie niż nasze, jako gospodarzy. Ten bogaty materiał jest inspiracją dla komentarzy i dyskusji poniżej tekstów: Wasze komentarze pisane pod jednym tekstem będą się ukazywać jednocześnie pod wszystkimi tekstami, aby dyskutujący i czytelnicy mieli natychmiastowy wgląd w całość debaty, jak podczas debat w realu. Jako moderator będę czuwał, żeby podczas dyskusji nie przekraczano zwyczajowych granic kulturalnej dyskusji. Może być ostro, ale bez chamstwa i poniżania oponentów. Na Autorów i Autorek najaktywniejszych i piszących najciekawsze komentarze lub teksty wokół każdej debaty czekają cenne nagrody książkowe: nagrodzeni będą mogli sami wybrać książki w kwocie ok. 70 zł. Nagrody przyznaje moderator: można je zdobywać wielokrotnie podczas cyklu debat, na ogólną kwotę ok. 900 zł. Co tydzień będę ogłaszał nazwisko osoby nagrodzonej. Ponadto, najaktywniejszym dyskutantom zfinansujemy przyjazd i jednodniowy pobyt w Warszawie na podsumowującej debacie stacjonarnej 13 grudnia br. Dotychczasowi blogerzy i komentarzy Blogów Tezeusza mają na stronie Debat te same loginy, a dyskutanci nowi mogą szybko i łatwo zarejestrować się na Debatach, aby komentować. Jeśli jakieś medium, chciałoby skorzystać z naszych tekstów: można publikować ich skróty (ok. 20 % objętości) z podaniem linku do tekstu oryginalnego w Tezeusz.pl. W przypadku chęci publikacji całości któregoś z tekstów, prosimy o kontakt z Redakcją Tezeusza. W jakichkolwiek sprawach związanych z Debatami możecie się kontaktować albo wprost ze mną, jako moderatorem: albo pisać na adres Redakcji: Życzę Wam owocnego udziału w Debatach Tezeusza Polska Tolerancja. Andrzej Miszk koordynator projektu i moderator Debat Polska Tolerancja 9

11 Andrzej Miszk Pytania do debat Przedstawiam Wam listę i terminarz Debat Tezeusza z pytaniami, które przesyłamy jako kierunkowe sugestie dla zapraszanych przez nas autorów i autorek. Ambitnych i zdolnych, choć jeszcze mniej znanych, zapraszamy do zmierzenia się z tymi pytaniami i nadsyłania nam również swoich tekstów. Może Wasze teksty okażą się ciekawsze niż teksty ekspertów? Tematy, terminy i pytania do tekstów wprowadzających do debat I. Źródła i kondycja polskiej tolerancji Debata wprowadzająca 6 września II. Tolerancja w świecie polityki 13 września III. Tolerancja społeczna: ubodzy i bogaci, słabiej wykształceni i wysoko wykształceni 20 września IV. Tolerancja religijna i światopoglądowa 27 września V. Tolerancja wobec osób uzależnionych od alkoholu, narkotyków, hazardu, itp. 4 października VI. Tolerancja między osobami odmiennej płci: kobiety i mężczyźni 11 października VII. Tolerancja między wsią (prowincją) a miastem (metropolią) 18 października VIII. Tolerancja wobec mniejszości narodowych i etnicznych 25 października IX. Tolerancja wobec osób o innej orientacji seksualnej 8 listopada X. Tolerancja wobec osób niepełnosprawnych 15 listopada XI. Tolerancja wewnątrz Kościoła katolickiego 22 listopada XII. Tolerancja między zwolennikami i przeciwnikami aborcji 29 listopada. XIII. Polska tolerancja stacjonarna debata podsumowująca Kraków 13 grudnia 10

12 Pytania do autorów i autorek piszących teksty wprowadzające do Debat I. Źródła i kondycja polskiej tolerancji Debata wprowadzająca 6 września Pytania, na które szukamy odpowiedzi: 1. Jakie są źródła kulturowe i religijne tolerancji w Polsce? 2. Jakie koncepcje i praktyki tolerancji dominują współcześnie? 3. Czy koncepcje i praktyki tolerancji na w zachodniej Europie powinny być standardem dla polskiej tolerancji? Jakie są ich mocne i słabe strony? 4. Polska chlubi się tradycją tolerancji. Dzisiaj jednak to słowo stało się przedmiotem sporów ideologicznych. Czy istnieje możliwość uzyskania w dyskursie publicznym zgody co do rozumienia tolerancji i jej znaczenia w życiu społecznym? 5. Czy Polska jest społeczeństwem zasadniczo tolerancyjnym czy nietolerancyjnym? W jakim sensie 6. Jakie są największe trudności i wyzwania dla polskiej tolerancji? 7. Jakie są granice tolerancji? Pod jakimi warunkami pewne postawy i grupy społeczne mogą być ze słusznych moralnych czy/i prawnych racji nietolerowane? 8. Czy polski katolicyzm, jako dominująca formacja religijno kulturowa Polaków sprzyja lub nie sprzyja polskiej tolerancji i w jakim stopniu? 9. Jakie działania warto i trzeba podjąć, by Polska stawała się społeczeństwem bardziej tolerancyjnym? II. Tolerancja w świecie polityki 13 września Pytania, na które szukamy odpowiedzi: 1. Czy polityka w ogóle, a polska polityka w szczególności może być bardziej tolerancyjna? 2. Czy kategoria tolerancji tak jaką ją rozumie autor(ka) jest ważną częścią uprawianej w Polsce polityki i normatywnym rysem jej standardów, czy przeciwnie wartością i praktyką marginalną w polityce, której używa się głównie w celach wizerunkowych? 3. Jakie są kulturowe źródła dominującego w Polsce uprawiania polityki poprzez antagonizowanie tzw. tożsamości plemiennych zwolenników przeciwstawnych ugrupowań? 4. Czy polityka, w której ważną częścią standardu byłaby tolerancja wobec ideowego i politycznego przeciwnika, jest w Polsce w ogóle możliwa? Czy miałaby zdolność mobilizowania elektoratów? 11

13 5. Czy wysoki stopień konfliktu politycznego w Polsce ostatnich 5 lat, podtrzymywany i niejako zwielokrotniany przez media poszukujące newsowej dramaturgii ma wpływ na kondycję polskiej tolerancji? A jeśli tak, to jaki? 6. Czy jest możliwa zmiana paradygmatu uprawiania polityki, zwłaszcza w Polsce, z brutalnej walki dążącej nieomal do eliminacji politycznej i symbolicznej przeciwnika, na paradygmat bardziej dialogiczny i tolerancyjny, w których odmienne ugrupowania szukają dobrych kompromisów dla dobra wspólnego Polski i Europy? III. Tolerancja społeczna: ubodzy i bogaci, słabiej wykształceni i wysoko wykształceni 20 września Pytania, na które szukamy odpowiedzi: 1. Czy wysokość zarobków i majątek oraz poziom wykształcenia generują w Polsce duże napięcia społeczne? Jeśli tak, jak one się przejawiają? Czy pojawiające się w tej dziedzinie problemy można analizować pod kątem tolerancji? 2. Dla jakich grup społecznych branych pod kątem pozycji materialnej i poziomu wykształcenia tolerancja jest ważną wartością i dlaczego? 3. Kto ma większy problem z tolerancją i dlaczego: biedni wobec zamożnych, czy zamożni wobec biednych? Wysoko wykształceni wobec nisko wykształconych, czy odwrotnie? 4. Czy Polacy zamożni i wysoko wykształceni pogardzają mniej zasobnymi i słabiej wykształconymi rodakami, czy przeciwnie patrzą na nich z życzliwym współczuciem i chęcią pomocy, czy obojętnością, a może radością, że nie są w ich sytuacji? 5. Jak Polacy odnoszą się do osób w skrajnym ubóstwie: bezdomnych, trwale bezrobotnych, osób żyjących z zapomóg, niskich rent, itp.? 6. Dlaczego ludzie zamożni w Polsce wydają się być nielubiani i podejrzewani o nieuczciwość, po prostu nietolerowani, przez szerokie kręgi społeczne? 7. Przed jakimi wyzwaniami, trudnościami i szansami staje polska tolerancja w kontekście konfliktów i napięć między grupami o istotnych różnicach w statucie materialnym i poziomie wykształcenia? IV. Tolerancja religijna i światopoglądowa 27 września Pytania, na które szukamy odpowiedzi: 1. Czy Polska jest krajem tolerancyjnym religijnie i światopoglądowo? 2. Czy, a jeśli tak, to jakie są istotne różnice między katolicką, czy chrześcijańską koncepcją tolerancji a jej rozumieniem przez laicki humanizm? 12

14 3. Jakie największe wyzwania i trudności stoją przed polską tolerancją w zakresie wolności religijnej i światopoglądowej? 4. Czy Kościół katolicki, jako dominująca religijnie i kulturowo formacja światopoglądowa Polaków, jest promotorem tolerancji czy przeszkodą dla niej? 5. Dlaczego tak często sami katolicy, którzy stanowią większość w Polsce czują się często nietolerowani, a nawet dyskryminowani? 6. Czy mniejszości religijne i światopoglądowe w Polsce: protestanci, Żydzi, muzułmanie, agnostycy, niewierzący, niepraktykujący katolicy, są rzeczywiście tolerowane? 7. Czy tolerancja w Polsce jest istotną wartością i częścią składową wyznawanych religii i światopoglądów? 8. Jakie są granice tolerancji religijnej i światopoglądowej? Jak tolerować tych, którzy według nas wyznają wartości i praktykują to, co uważamy za błędne, a nawet moralnie złe? 9. Czy mają rację ci, którzy twierdzą, że każda religia, zwłaszcza monoteistyczna, która uważa, że dysponuje uprzywilejowanym dostępem do prawdy, jest istotowo nietolerancyjna? 10. Czy polskie prawo, zwłaszcza Konstytucja RP, dobrze chroni wolności religijnej i światopoglądowej w Polsce? 11. Jakie perspektywy rysują się przed polską tolerancją w zakresie różnic religijnych i światopoglądowych w perspektywie globalizacji, jednoczącej się Europy, bogacenia się społeczeństwa polskiego i wzrostu jego wykształcenia? V. Tolerancja wobec osób uzależnionych od alkoholu, narkotyków, hazardu, itp. 4 października Pytania, na które szukamy odpowiedzi: 1. Jak Polacy tolerują osoby uzależnione od alkoholu, narkotyków, hazardu, itp.? 2. Czy istnieje wyraźna różnica między tolerancją lub jej brakiem wobec osób uzależnionych, które nie przekraczają prawa, a tymi, które z powodu uzależnienia przekroczyły prawo? 3. O jakich rodzajach tolerancji można mówić w kontekście postaw wobec osób uzależnionych? Czy jest to tolerancja pobłażliwa, czy z konieczności, czy z pogardy dla słabości, czy współczująca, bo większość społeczeństwa też ma kłopot z różnorakimi uzależnieniami, np. od tytoniu, leków, telewizji, Internetu, zakupów, itp.? 4. Przed kilkunastu laty głośne były w Polsce spory wywołane lokalizacją ośrodków dla narkomanach i osób zarażonych wirusem HIV. Obecnie wydaje się spokojniej. Czy nastąpiła zmiana postaw społecznych? A może wtedy media wyolbrzymiały ten problem? 5. Jak postrzegają siebie i jak się czują osoby uzależnione? Czy mają one kłopot z tolerowaniem przedstawicieli tzw. normalnej większości, która nie ma poważnych kłopotów z uzależnieniami? 13

15 6. Czy coraz większe dyscyplinowanie palaczy, również w Polsce, jest wyrazem rosnącej dbałości Polaków o swoje zdrowie i samopoczucie, czy też jest to przejaw nietolerancji wobec osób, które w jakikolwiek sposób, mogą być uznane za szkodliwe dla innych? 7. Dlaczego Polacy zdecydowanie łatwiej akceptują spożywanie alkoholu, niż tzw. miękkich narkotyków, jak marihuana, które według opinii części ekspertów są podobno są mniej szkodliwe niż alkohol? 8. Co warto robić, aby przeciwdziałając uzależnieniom, jednocześnie tworzyć w Polsce klimat współczucia, pomocy i zrozumienia dla osób uzależnionych? VI. Tolerancja między osobami o odmiennej płci kobiety i mężczyźni 11 października Pytania, na które szukamy odpowiedzi: 1. Czy Polska jest krajem równych szans dla kobiet i mężczyzn? 2. Z jakimi największymi wyzwaniami i trudnościami spotyka się wzajemna relacja kobiet i mężczyzn? 3. Czy Polacy, zarówno mężczyźni i kobiety, tolerują kobiety biorące udział w życiu publicznym, zwłaszcza zajmując eksponowane stanowiska w polityce, biznesie, kulturze, życiu akademickim, itp.? 4. Jakie obecnie paradygmaty kobiet w Polsce są dominujące: matka Polka, zapracowana gospodyni domowamatka kobieta pracująca, samorealizująca się singielka, czy jeszcze inne? 5. Co kobiety najmniej akceptują w polskich mężczyznach i dlaczego? I odwrotnie: co mężczyźni najmniej akceptują w polskich kobietach i dlaczego? 6. Jakie rozwiązania prawne, polityczne i zwyczajowe, jeszcze nie funkcjonujące w Polsce, sprzyjałyby lepiej równości kobiet i mężczyzn w życiu publicznym, zawodowym, rodzinnym i prywatnym? 7. Jakie szczególne wartości, poza zwiększeniem równości płci, mogłyby wnieść kobiety, gdyby szerzej niż dotąd uczestniczyły w życiu publicznych, akademickim i biznesowym w Polsce? 8. Czy rola i pozycja kobiet w polskich wspólnotach religijnych, zwłaszcza w Kościele katolickim, w pełni odpowiada ich aspiracjom i potrzebom? Jakie zmiany są tu możliwe i potrzebne? VII. Tolerancja między mieszkańcami prowincji a metropolii 18 października Pytania, na które szukamy odpowiedzi: 1. Czy wieś i miasto stanowią we współczesnej Polsce ważne socjologicznie i kulturowo kategorie różnicujące? Czy może istotniejsze są podziały na tzw. Polskę A, B i C? Czy można mówić o Polsce prowincjonalnej i Polsce centralnej (wielkich miejskich skupiskach takich jak Warszawa, Kraków, Wrocław, Trójmiasto, Katowice, itp.) 14

16 2. Jakie są najważniejsze napięcia między Polską prowincjonalną a Polską centralną? Jaki jest poziom wzajemnej tolerancji między Polakami mieszkającymi na wsi i w małych miasteczkach a Polakami mieszkającymi w dużych aglomeracjach? 3. Czy mieszkańcy metropolii przeprowadzający się na prowincję, by żyć bardziej spokojnie i ekologicznie, a zarabiający wciąż w metropoliach, integrują się z mieszkańcami wsi? Czy są tam akceptowani, tolerowani i czy wnoszą jakiś wkład w społeczności lokalne? 4. Czy mieszkańcy wsi i szerzej prowincji, migrujący na stałe i lub tymczasowo do metropolii w celach zarobkowych lub/i edukacyjno kulturalnych mają trudności z integracją z mieszkańcami metropolii, czy są przez nich akceptowani? 5. Czy dzięki procesom modernizacji i integracji europejskiej przepaść między polską wsią (prowincją) a miastem (metropolią) maleje? 6. Jakie wartości i postawy mieszkańców z prowincji warte są ocalenia i rozwijania, a jednocześnie czynią ich mieszkańców bardziej otwartymi na pozytywne wartości modernizacyjny wynikające z globalizacji, w tym tolerancji wobec narastającego pluralizmu nowoczesnych społeczeństw? 7. Jakie są najbardziej efektywne wspólne płaszczyzny wymiany i dialogu między kulturami prowincji i metropolii, dzięki której mieszkańcy wsi i miast mogą lepiej siebie poznawać, akceptować i wzajemnie wzbogacać? 8. Jaki konflikty i napięcia między wsią (prowincją) i miastem (metropolią) mają charakter strukturalny, najbardziej trwały czy są po prostu dyskryminujące i niesprawiedliwe dla mieszkańców wsi (prowincji)? VIII. Tolerancja wobec mniejszości narodowych i etnicznych 25 października Pytania, na które szukamy odpowiedzi: 1. Czy Polacy są społeczeństwem tolerancyjnym wobec mniejszości narodowych i etnicznych mieszkających na stałe lub tymczasowo w Polsce? 2. Czy antysemityzm w jakiejkolwiek formie jest istotnym problemem w Polsce? Jakie grupy społeczne mają największe antysemickie pokusy i z czego to wynika? 3. Czy Polska daje prawne i faktyczne możliwości integracji osobom innej narodowości przybywającym do naszego kraju w celach zarobkowych, edukacyjnych czy po prostu jako uchodźcy polityczni czy ekonomiczni? 4. Z jakimi największymi trudnościami i barierami spotykają się w Polsce przedstawiciele mniejszości narodowych i etnicznych? 5. Czy Polacy chętnie wchodzą w związki małżeńskie i rodzinne z osobami o innej narodowości, rasie, kolorze skóry, przynależności państwowej? 6. Czy w porównaniu ze społeczeństwami w innych krajach Europy Polacy są mniej lub bardziej tolerancyjni wobec swoich mniejszości narodowych i etnicznych? 15

17 7. Jakie szczególne wartości wnoszą mniejszości narodowe i etniczne, mieszkający na stałe lub tymczasowo w naszym kraju do społeczeństwa polskiego? 8. Na jakie największe trudności napotykają Polacy w swojej tolerancji i akceptacji przedstawiciele mniejszości etnicznych i narodowych? IX. Tolerancja wobec osób o innej orientacji seksualnej 8 listopada Pytania, na które szukamy odpowiedzi: 1. Dlaczego w Polsce jedynie mniejszość społeczeństwa toleruje osoby homoseksualne? 2. Co jest dla Polaków najtrudniejsze w relacji do osób homoseksualnych: burzenie naturalnego paradygmatu związków heteroseksualnych, sam fakt istnienia i ujawniania się osób homoseksualnych, akty homoseksualne, dążenia do prawnego ujęcia związków homoseksualnych na równi z małżeństwem osób heteroseksualnych? 3. Jakie rozumienia homoseksualizmu dominują w Polsce? 4. Czy osoby homoseksualne są w Polsce dyskryminowane? A jeśli tak, w jakich formach przejawia się ta dyskryminacja? 5. Czy pewna ofensywność środowisk homoseksualnych w Polsce, nazywana przez niektórych promocją homoseksualizmu, a nawet uznaniem jego wyższości wobec zachowań heteroseksualnych ma wpływ na krytyczny stosunek większości polskiego społeczeństwa wobec homoseksualizmu? 6. Jakie byłyby najbardziej sensowne i tworzące społeczny konsensus (choćby niedoskonały) działania związane z tolerancją wobec osób homoseksualnych? 7. Czy na gruncie chrześcijańskim, a zwłaszcza katolickim, jest możliwość faktycznej, choćby warunkowej tolerancji wobec osób homoseksualnych? Jeśli tak, na jakich warunkach? 8. Czego osoby i środowiska homoseksualne oczekują od heteroseksualnej większości w Polsce, z której większość nie akceptuje zachowań homoseksualnych? X. Tolerancja wobec osób niepełnosprawnych 15 listopada Pytania, na które szukamy odpowiedzi: 1. Z jakimi specyficznymi wyzwaniami i trudnościami spotykają się osoby niepełnosprawne w Polsce ze strony społeczeństwa i państwa? Jakie różnice, jeżeli chodzi o akceptację niepełnosprawnych, występują między Polską a innymi krajami Europy? Czy można zgodzić się z poglądem, że prawo mamy niezłe, ale mentalność pozostaje daleko w tyle? 16

18 2. Jakie grupy osób niepełnosprawnych, ze względu na rodzaj niepełnosprawności, napotykają w Polsce na największe trudności, by móc w pełni i godnie żyć i pracować? 3. Czy Polacy, jako całość społeczeństwa są zasadniczo (nie)tolerancyjni wobec osób niepełnosprawnych? Jakie pustawy są najczęstsze: strach, obojętności bez agresji, współczucie, partnerska współpraca i współistnienie, wspieranie itd.? 4. Na jakich obszarach w Polsce jest najwięcej do zrobienia w zakresie tolerancji integrującej niepełnosprawnych z całym społeczeństwem: prawo, praca, edukacja, obyczaje, służba zdrowia, funkcjonowanie codzienne (komunikacja, budynki, załatwianie spraw w instytucjach, udział w wyborach, itp.), mentalność, wzorce kulturowe, itp.? 5. Jakie grupy i instytucje w Polsce wykazują największą wrażliwość wobec osób niepełnosprawnych i podejmują efektywne działania przeciw prawnym i faktycznym ograniczeniom o charakterze dyskryminacyjnym czy po prostu niesprawiedliwym i nietolerancyjnym wobec osób niepełnosprawnych? 6. Czego osoby niepełnosprawne najbardziej oczekują od innych: jakie formy wsparcia, współpracy, tolerancji, integracji, relacji, form językowych, itp. najbardziej uwzględniając różnorodność tych oczekiwań ze względu na rodzaj niepełnosprawności odpowiadają ich osobowej godności, pełni człowieczeństwa i funkcjonowania w społeczeństwie polskim? 7. Co same osoby niepełnosprawne, a przynajmniej niektóre grupy mogą zrobić dla tworzenia wokół siebie takiego klimatu, który sprzyjałby społecznej tolerancji? XI. Tolerancja wewnątrz Kościoła katolickiego 22 listopada Pytania, na które szukamy odpowiedzi: 1. Czy polscy katolicy reprezentujący różne nurty w Kościele są wobec siebie zasadniczo tolerancyjni? Jakie są pozytywne przejawy i przykłady tolerancji i dialogu we wspólnocie Kościoła katolickiego? 2. Czy tolerancja wewnątrz Kościoła katolickiego i jak rozumiana jest istotną wartością dla różnych nurtów katolickiej wrażliwości? Jakie zasadnicze koncepcje tolerancji i jej praktyki są artykułowane i realizowane w obrębie wspólnoty katolickiej? 3. Dlaczego dla niektórych nurtów w Kościele katolickim kategoria tolerancji wydaje się być podejrzana, a nawet traktowana jako swoista zdrada chrześcijańskich pryncypiów? 4. Czy można mówić, że kobiety w Kościele katolickim w Polsce są dyskryminowane i ograniczane w swoich prawach jako członkinie wspólnoty kościelnej? Jeśli tak, jakie są źródła i rodzaje dyskryminacji kobiet w Kościele? 5. Czy wewnątrzkościelne relacje między świeckimi a duchownymi mogą być postrzegane również w kontekście tolerancji (lub jej braku czy niedostatku), rozumianej jako wzajemne zrozumienie i poszanowanie, empatia, zgoda na komplementarność powołań, partnerska współpraca, itp.? 17

19 6. Jakie są najbardziej dotkliwe lub/i najczęstsze przejawy dyskryminacji świeckich ze strony duchownych, i odwrotnie dyskryminacji duchownych ze strony świeckich? 7. Jakie sposoby wydaja się najbardziej efektywne w rozwijaniu postaw tolerancji, wzajemnego szacunku i dialogu we wspólnocie katolickiej? Co najbardziej w tym pomaga, a co najbardziej przeszkadza? 8. Czy tolerancja nie staje się dla części katolików pewną formą zgody na sekularyzację swojego ewangelizacyjnego zaangażowania, ukłonem w stronę świata, ucieczką od fundamentów chrześcijańskiej wiary z jej nieuniknionym potencjałem napięć i konfliktów? 9. Jakie są granice tolerancji wewnątrz wspólnoty katolickiej: nadużycia władzy, patologie seksualne, indyferentyzm religijny, odejście od ortodoksji, nadmierna krytyka Kościoła, szerzenie nietolerancji wobec innych, brak praktyk religijnych, itp.? XII. Tolerancja między zwolennikami i przeciwnikami aborcji 29 listopada Pytania, na które poszukujemy odpowiedzi: 1. Czy jest w ogóle możliwa tolerancja między zwolennikami a przeciwnikami aborcji w Polsce? Czy ludzie, którzy uważają, że aborcja jest świadomym morderstwem są w stanie akceptować tych, którzy dokonują aborcji, promują jej dopuszczalność w prawie i działają na rzecz jej promocji w społeczeństwie? I odwrotnie, czy ludzie, którzy z różnych przyczyn i w różnym stopniu dopuszczają aborcję jako ważny wymiar wolności kobiety lub dramatyczną konieczność i nie uważają jej za morderstwo, ale za konieczny, choć przykry i moralnie niejednoznaczny zabieg medyczny, są w stanie tolerować tych, którzy uważają ich niejednokrotnie za winnych morderstwa, a przynajmniej popełnienia wielkiego zła i ograniczania wolności kobiet jako osób? 2. Jakie formy sprzeciwu wobec aborcji wydają się najlepiej wyrażać z jednej strony niezgodę na aborcję jako zło moralne, a z drugiej strony potrafią ocalać (tolerować, akceptować, wspierać) drugiego człowieka, który z różnych powodów aborcji dokonał lub/i ją w różnym stopniu i z różnych przyczyn akceptuje? 3. Czy szczególna koncentracja przeciwników i zwolenników aborcji na rozwiązaniach prawnych wydaje się być najlepszym kierunkiem działań? Akty aborcji (czy niedecydowania się na nią) mają wiele przyczyn: ekonomicznych, mentalnych, moralnych, prawnych, zdrowotnych, medycznych, rodzinnych, emancypacyjnych, religijnych itd., Czy priorytety rozwiązania tego bolesnego problemu są w społecznej praktyce faktycznie uwzględniane? 4. Jakie argumenty i postawy zwolenników aborcji napotykają największy sprzeciw jej przeciwników, i dlaczego? I odwrotnie: jakie argumenty i postawy przeciwników aborcji napotykają największy sprzeciw jej zwolenników? 5. Sprawa aborcji dotyka fundamentalnych koncepcji antropologicznych i etycznych: zwłaszcza koncepcji człowieka, jego życia i statusu osoby ludzkiej, kwestii wolności człowieka, prawa do życia nienarodzonych, 18

20 itp., które wydają się decydować o sensie lub bezsensie ludzkiego życia, jak również dalszym trwaniu i rozwoju ludzkości, a polskim kontekście, cywilizacji Zachodu. 6. Dla wielu chrześcijan, a zwłaszcza katolików fundamentalna niezgoda na aborcję, rozumianą jako zabójstwo poczętego, choć jeszcze nienarodzonego człowieka, jest ważnym aktem chrześcijańskiej miłości bliźniego, a jednocześnie niektóre formy katolickiego sprzeciwu wobec aborcji i jej zwolenników wydają się nie czynić zadość miłości wobec nich. To napięcie wydaje się nieuniknione, ale czy można powiedzieć, że niekiedy i niektóre formy sprzeciwu wobec aborcji, nie są faktycznie aktami chrześcijańskiej miłości bliźniego, ale wykorzystują tę bolesną kwestię do innych celów i czynią to z innych motywów, sprzecznych z miłością? Jakie kryteria oceny wydają się tu najtrafniejsze? 19

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu. Etyka kompromisu Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.pl 20.IX.2013 Struktura problemu Ład społeczny Konflikt Kompromis Ład

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE ks. Artur Aleksiejuk Pojęcie praw człowieka Przez prawa człowieka rozumie się te prawa, które są bezpośrednio związane z naturą człowieka jako istoty rozumnej i wolnej (osoby)

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW Kamila Ordowska Dlaczego powinniśmy kształcić postawy społeczne i obywatelskie? Dynamicznie zmieniające się realia współczesnego świata rozwój cywilizacyjno

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności;

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności; PRAWA DZIECKA "Nie ma dzieci - są ludzie..." - Janusz Korczak Każdy człowiek ma swoje prawa, normy, które go chronią i pozwalają funkcjonować w społeczeństwie, państwie. Prawa mamy również my - dzieci,

Bardziej szczegółowo

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Spis treści niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Rozdział 1 Na czym opiera się nauczanie Kościoła o seksualności? 13 Wyjaśniać prosto jak

Bardziej szczegółowo

SYLWETKA ABSOLWENTA ZESPOŁU SZKÓŁ NR 20 W BYDGOSZCZY. Sylwetka ucznia kończącego III klasę Szkoły Podstawowej nr 27 w Zespole Szkół nr 20 w Bydgoszczy

SYLWETKA ABSOLWENTA ZESPOŁU SZKÓŁ NR 20 W BYDGOSZCZY. Sylwetka ucznia kończącego III klasę Szkoły Podstawowej nr 27 w Zespole Szkół nr 20 w Bydgoszczy ZAŁĄCZNIK NR 38 SYLWETKA ABSOLWENTA ZESPOŁU SZKÓŁ NR 20 W BYDGOSZCZY Sylwetka ucznia kończącego III klasę Szkoły Podstawowej nr 27 Absolwent I etapu edukacyjnego: zna swoje najbliższe środowisko - dom,

Bardziej szczegółowo

Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym

Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym Małgorzata Joanna Adamczyk Kolegium MISH UW Collegium Invisibile m.adamczyk@ci.edu.pl Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym Ewolucja czy rewolucja? Zdobywanie przez osoby

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Lp. K_W01 K_W02 Nazwa Wydziału: Wydział Filozoficzny Nazwa kierunku

Bardziej szczegółowo

Tolerancja (łac. tolerantia - "cierpliwa wytrwałość ) termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym

Tolerancja (łac. tolerantia - cierpliwa wytrwałość ) termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym TOLERANCJA Tolerancja (łac. tolerantia - "cierpliwa wytrwałość ) termin stosowany w socjologii, badaniach nad kulturą i religią. W sensie najbardziej ogólnym oznacza on postawę wykluczającą dyskryminację

Bardziej szczegółowo

Pojęcie myśli politycznej

Pojęcie myśli politycznej Myśl polityczna Pojęcie myśli politycznej Myśl polityczna obejmuje całość zagadnień odnoszących się bezpośrednio do działalności politycznej stanowi zbiór wyobrażeń dotyczących organizacji państwa oraz

Bardziej szczegółowo

Tematy i zagadnienia programu nauczania wiedzy o społeczeństwie w klasie IV TE1, IV TE2, IV TK1, IV TK2, IV TR, IV TI zakres podstawowy.

Tematy i zagadnienia programu nauczania wiedzy o społeczeństwie w klasie IV TE1, IV TE2, IV TK1, IV TK2, IV TR, IV TI zakres podstawowy. Tematy i zagadnienia programu nauczania wiedzy o społeczeństwie w klasie IV TE1, IV TE2, IV TK1, IV TK2, IV TR, IV TI zakres podstawowy. Moduł dział - temat Lp. Zakres treści Lekcja organizacyjna 1. -

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI w świetle przepisów prawa Zależności Konwencja o prawach dziecka 1. Prawo do wychowania w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

POZNANIE CAŁEJ SPOŁECZNOŚCI RZETELNA DIAGNOZA

POZNANIE CAŁEJ SPOŁECZNOŚCI RZETELNA DIAGNOZA POZNANIE CAŁEJ SPOŁECZNOŚCI RZETELNA DIAGNOZA Pierwszym krokiem przygotowującym racjonalnie zaplanowaną zmianę powinna być zawsze diagnoza stanu posiadania, swoisty bilans otwarcia poprzedzający i wspomagający

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ ZWIĄZKI PARTNERSKIE PAR HOMOSEKSUALNYCH BS/189/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ ZWIĄZKI PARTNERSKIE PAR HOMOSEKSUALNYCH BS/189/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2003 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W KANIOWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W KANIOWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W KANIOWIE Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Powszechna Deklaracja Praw Człowieka Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW We współczesnym społeczeństwie dość często mówi się o upadku autorytetów. Poruszane są kwestie braku wzorów osobowych zarówno w działalności

Bardziej szczegółowo

Ankieta światopoglądowa dla członków i członkiń PSR (ułożona przez Kaję Bryx)

Ankieta światopoglądowa dla członków i członkiń PSR (ułożona przez Kaję Bryx) Ankieta światopoglądowa dla członków i członkiń PSR (ułożona przez Kaję Bryx) Pytanie: Czy uważasz się za ateistę/ateistkę? TAK 90% 70 RACZEJ TAK 8% 6 NIE MAM ZDANIA 0% 0 RACZEJ NIE 1% 1 NIE 1% 1 Pytanie:

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP.

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. CEL NADRZĘDNY: Wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia, wspieranie go w procesie nabywania wiedzy i umiejętności,

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM MAGISTERSKIEGO NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2016/2017

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM MAGISTERSKIEGO NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2016/2017 PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM MAGISTERSKIEGO NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2016/2017 Imię i nazwisko: Ks. dr hab. prof. UR Andrzej Garbarz Zakład/Katedra: Katedra Nauk o Rodzinie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY GIMNAZJUM

PROGRAM WYCHOWAWCZY GIMNAZJUM PROGRAM WYCHOWAWCZY GIMNAZJUM PRZY SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO - WYCHOWAWCZYM W LESZNIE Podstawy prawne systemu wychowania Powszechna Deklaracja Praw Człowieka Konwencja Praw Dziecka Deklaracja Praw Osób

Bardziej szczegółowo

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 W ŁODZI Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic Priorytet w wychowaniu młodego człowieka powinien mieć dom rodzinny.

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

Współpraca szkoły z rodzicami. Dla dobra dziecka konieczne staje się budowanie porozumienia: szkoła dom środowisko B. Bartoszewska

Współpraca szkoły z rodzicami. Dla dobra dziecka konieczne staje się budowanie porozumienia: szkoła dom środowisko B. Bartoszewska Współpraca szkoły z rodzicami Dla dobra dziecka konieczne staje się budowanie porozumienia: szkoła dom środowisko B. Bartoszewska Ważne pytania: Po co chcemy współpracować? Co chcemy osiągnąć? Na jakiej

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

POCZUCIE TOŻSAMOŚCI W KONTEKŚCIE SPOŁECZNOŚCI NARODOWO - PAŃSTWOWEJ

POCZUCIE TOŻSAMOŚCI W KONTEKŚCIE SPOŁECZNOŚCI NARODOWO - PAŃSTWOWEJ POCZUCIE TOŻSAMOŚCI W KONTEKŚCIE SPOŁECZNOŚCI NARODOWO - PAŃSTWOWEJ Wstęp Żyjemy w świecie wielkich procesów integracji i globalizacji. Z samej swojej istoty są to procesy pozytywne pozwalające wspólnie

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYKULTUROWY PRZYSZŁOŚĆ W JEDNOŚCI. http://www.solidarnosc.org.pl/

MIĘDZYKULTUROWY PRZYSZŁOŚĆ W JEDNOŚCI. http://www.solidarnosc.org.pl/ DIALOG MIĘDZYKULTUROWY PRZYSZŁOŚĆ http://www.solidarnosc.org.pl/ W JEDNOŚCI Dialog międzykulturowy Pożądany efekt spotkania z inną kulturą. Dialog międzykulturowy może być niezwykle cennym źródłem wiedzy

Bardziej szczegółowo

Człowiek jest wielki nie przez to, co ma, nie przez to, kim jest, lecz przez to, czym dzieli się z innymi Jan Paweł II

Człowiek jest wielki nie przez to, co ma, nie przez to, kim jest, lecz przez to, czym dzieli się z innymi Jan Paweł II Człowiek jest wielki nie przez to, co ma, nie przez to, kim jest, lecz przez to, czym dzieli się z innymi Jan Paweł II Wolontariat szkolny to bezinteresowne zaangażowanie społeczności szkoły - nauczycieli,

Bardziej szczegółowo

ZAWODOWA ODNOWA! AKTYWIZACJA OSÓB 50+ nr RPWP /16

ZAWODOWA ODNOWA! AKTYWIZACJA OSÓB 50+ nr RPWP /16 ZAWODOWA ODNOWA! AKTYWIZACJA OSÓB 50+ nr RPWP.08.02-00-02-0028/16 termin realizacji 01.03.2017 r. 31.01.2018 r. Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego 2014-2020. Oś priorytetowa 8: Rynek

Bardziej szczegółowo

Kodeks Etyki Studenta Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznania

Kodeks Etyki Studenta Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznania Kodeks Etyki Studenta Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznania Kodeks Etyki Studenta Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu zawiera, niewymagające z natury rzeczy

Bardziej szczegółowo

Polacy o wierze i Kościele

Polacy o wierze i Kościele IMAS International Polacy o wierze i Kościele Wrocław, luty/marzec 2009 Doceniamy ważność Kościoła katolickiego i darzymy go zaufaniem. Widzimy działania charytatywne Kościoła a niemalże połowa z nas chce

Bardziej szczegółowo

Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ

Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ Spis treści Wstęp 1. Małżeństwo jako dramat, czyli dlaczego współczesny świat nazywa ciebie singlem 2. Dlaczego nie potrafisz

Bardziej szczegółowo

Kodeks Równego Traktowania w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 3 im. H. Łaskiego w Staszowie

Kodeks Równego Traktowania w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 3 im. H. Łaskiego w Staszowie Kodeks Równego Traktowania w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 3 im. H. Łaskiego w Staszowie I. Wstęp: Każdy człowiek ma prawo do korzystania z uprawnień i wolności, bez względu na jakiekolwiek różnice

Bardziej szczegółowo

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych Jakie prawa mają osoby niepełnosprawne? W czym Rzecznik może pomóc? Jak się skontaktować? Infolinia Obywatelska 800 676 676 BROSZURA_RPO_A5_20120927_1050.indd

Bardziej szczegółowo

WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI

WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI Program wychowawczy Mlodzieżowego Domu Kultury w Świdnicy im. Mieczyslawa Kozara- Sobódzkiego Do realizacji w latach 2012-2014 PROGRAM WYCHOWAWCZY WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYKI Asseco Poland S.A.

KODEKS ETYKI Asseco Poland S.A. KODEKS ETYKI Asseco Poland S.A. SPIS TREŚCI LIST PREZESA,... 3 CEL DOKUMENTU... 4 DEFINICJE... 4 ZASADY OGÓLNE... 4 WARTOŚCI ASSECO POLAND S.A.... 5 WZAJEMNE RELACJE.... 6 OCHRONA WIZERUNKU SPÓŁKI... 7

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg)

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg) KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg) W trosce o byt i przyszłość naszej Ojczyzny, odzyskawszy w 1989 roku możliwość suwerennego i demokratycznego stanowienia o Jej losie,

Bardziej szczegółowo

Rozumienie EO i EPC. Szkoła demokracji szkoła samorządności. Program rozwoju kompetencji społecznych i obywatelskich rad pedagogicznych Spotkanie II

Rozumienie EO i EPC. Szkoła demokracji szkoła samorządności. Program rozwoju kompetencji społecznych i obywatelskich rad pedagogicznych Spotkanie II Program rozwoju kompetencji społecznych i obywatelskich rad pedagogicznych Spotkanie II Rozumienie EO i EPC Opracowały: Irena Denisoff Mirosława Horodok Cele spotkania: Omówienie kompetencji z grupy A:

Bardziej szczegółowo

Propozycja kodeksu etyki nauczyciela

Propozycja kodeksu etyki nauczyciela Projekt do dyskusji i uzupełnienia przez nauczycieli podczas zajęć warsztatowych Propozycja kodeksu etyki nauczyciela Normy ogólne dotyczące zawodu nauczyciela 1. Nauczyciel powinien stać na straży rzetelnej

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach

Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach Szamotuły 2014 Zaktualizowany Program Wychowawczy Przedszkola Nr 3 w Szamotułach został uchwalony przez Radę Rodziców uchwałą nr 1 w dniu 21.08.2014r.

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Art. 54.1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. 2. Cenzura prewencyjna

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 3 Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Kształtowanie postaw etycznych u dziecka Beata Szynalska-Skarżyńska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 11 maja 2015 r. CZYM JEST ETYKA? Etyka, zgodnie z europejską tradycją,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Program Szkoła Promująca Zdrowie (SzPZ) realizowany jest obecnie w 47 krajach Europy w Polsce od 1991 r. Popularyzację idei SzPZ w Polsce rozpoczęto od trzyletniego

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Najczęściej mamy do czynienia z mobbingiem i dyskryminacją w miejscu pracy.

Najczęściej mamy do czynienia z mobbingiem i dyskryminacją w miejscu pracy. Najczęściej mamy do czynienia z mobbingiem i dyskryminacją w miejscu pracy. Mobbing jest rodzajem terroru psychicznego, stosowanym przez jedną lub kilka osób przeciwko przeważnie jednej osobie. Trwa wiele

Bardziej szczegółowo

CZEGO DZIECI POTRZEBUJĄ? 1

CZEGO DZIECI POTRZEBUJĄ? 1 CZEGO DZIECI POTRZEBUJĄ? 1 Wprawdzie nie jesteśmy rodzicami doskonałymi, ale wystarczająco dobrymi, jeżeli kochamy nasze dzieci i staramy się, najlepiej jak potrafimy, dobrze je wychować. Bruno Bettelheima

Bardziej szczegółowo

Komunikowanie a ideologia

Komunikowanie a ideologia Elżbieta Laskowska Komunikowanie a ideologia Opublikowano w: Badanie i projektowanie komunikacji 1, red. Michał Grech, Anette Siemes, Wrocław 2012 Przykład sądu quasi-asertywnego: Społeczeństwo obywatelskie

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów radio telewizja Internet publikacje książkowe ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU wideokasety filmy fonografia wysokonakładowa prasa płyty kasety dzienniki czasopisma serwisy agencyjne

Bardziej szczegółowo

Zasada autonomii i wzajemnej niezależności oraz współdziałania między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi

Zasada autonomii i wzajemnej niezależności oraz współdziałania między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi SABINA ŁACH Zasada autonomii i wzajemnej niezależności oraz współdziałania między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi Model relacji między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 34 w Kielcach im. Adama Mickiewicza. Rada szkoleniowa na temat PRAWA DZIECKA

Szkoła Podstawowa nr 34 w Kielcach im. Adama Mickiewicza. Rada szkoleniowa na temat PRAWA DZIECKA Szkoła Podstawowa nr 34 w Kielcach im. Adama Mickiewicza Rada szkoleniowa na temat PRAWA DZIECKA 1 Prawa cywilne Prawa socjalne Prawa kulturalne Prawa polityczne Nie przyznano dzieciom praw ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem 3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem Trzeba wierzyć w to, co się robi i robić to z entuzjazmem. Modlić się to udać się na pielgrzymkę do wewnętrznego sanktuarium, aby tam uwielbiać Boga

Bardziej szczegółowo

Nieodłączny element praw człowieka. Pojęcie wywodzące się z epoki oświecenia. Jest terminem prawnym i oznacza równość różnych podmiotów prawnych w

Nieodłączny element praw człowieka. Pojęcie wywodzące się z epoki oświecenia. Jest terminem prawnym i oznacza równość różnych podmiotów prawnych w Nieodłączny element praw człowieka. Pojęcie wywodzące się z epoki oświecenia. Jest terminem prawnym i oznacza równość różnych podmiotów prawnych w ramach określonego systemu prawnego. Jest to proces prawnego

Bardziej szczegółowo

Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych sporządzona w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. Podstawa prawna: Dz. U. z 2012 r. poz. 1169 - dokument ratyfikacyjny podpisany przez Prezydenta RP w dniu

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia I. Społeczeństwo socjologia

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 6 W KIELCACH

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 6 W KIELCACH KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 6 W KIELCACH na lata 2015 2017 WSTĘP Koncepcja pracy Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 6 w Kielcach powstała w celu wyznaczania kierunków wprowadzanych

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: II/III Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr )

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr ) AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr 4-5 2009) Ten popularny aktor nie lubi udzielać wywiadów. Dla nas jednak zrobił wyjątek. Beata Rayzacher:

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/160/2012 OPINIE O PRAWIE ABORCYJNYM

Warszawa, grudzień 2012 BS/160/2012 OPINIE O PRAWIE ABORCYJNYM Warszawa, grudzień 2012 BS/160/2012 OPINIE O PRAWIE ABORCYJNYM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Dzień Wiosny w Europie

Dzień Wiosny w Europie Dzień Wiosny w Europie Debata o naszej przyszłości 21 marca - 9 maja 2006 Dzień Wiosny w Europie 2006 Inicjatywa, która ma na celu promować Dialog, Debatę i Demokrację w europejskich szkołach. 2 3 Głos

Bardziej szczegółowo

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ARKUSZ II MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ARKUSZ II MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ARKUSZ II MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA Zasady oceniania: za rozwiązanie wszystkich zadań z arkusza II można uzyskać maksymalnie 70 punktów, za rozwiązanie zadań powiązanych

Bardziej szczegółowo

Konwencja Stambulska KONWENCJA RADY EUROPY O ZAPOBIEGANIU I ZWALCZANIU PRZEMOCY WOBEC KOBIET I PRZEMOCY DOMOWEJ BEZPIECZNI OD STRACHU BEZPIECZNI OD

Konwencja Stambulska KONWENCJA RADY EUROPY O ZAPOBIEGANIU I ZWALCZANIU PRZEMOCY WOBEC KOBIET I PRZEMOCY DOMOWEJ BEZPIECZNI OD STRACHU BEZPIECZNI OD KONWENCJA RADY EUROPY O ZAPOBIEGANIU I ZWALCZANIU PRZEMOCY WOBEC KOBIET I PRZEMOCY DOMOWEJ Konwencja Stambulska BEZPIECZNI OD STRACHU BEZPIECZNI OD PRZEMOCY JAKI JEST CEL KONWENCJI? Konwencja Rady Europy

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM. Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska

Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM. Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska Wstęp Wychodząc na przeciw potrzebom wynikającym z obserwacji, rozmów i analizy

Bardziej szczegółowo

Kodeks Etyki Studenta Akademii Pomorskiej w Słupsku

Kodeks Etyki Studenta Akademii Pomorskiej w Słupsku Kodeks Etyki Studenta Akademii Pomorskiej w Słupsku Wstęp Kodeks Etyki Studenta Akademii Pomorskiej w Słupsku, zwany dalej Kodeksem, został uchwalony w trosce o dobre imię Akademii Pomorskiej w Słupsku,

Bardziej szczegółowo

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14).

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14). Miłość jest cnotą teologalną, dzięki której miłujemy Boga nade wszystko dla Niego samego, a naszych bliźnich jak siebie samych ze względu na miłość Boga. 1. "Bóg jest miłością" (1 J 4, 8. 16): miłość jest

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski Program wychowawczy SPIS TREŚCI: 1. Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

Kodeks Wartości Grupy Kapitałowej ENEA

Kodeks Wartości Grupy Kapitałowej ENEA Kodeks Wartości Grupy Kapitałowej ENEA 1 Cel Kodeksu Wartości GK ENEA 2 2 Kodeks Wartości wraz z Misją i Wizją stanowi fundament dla zasad działania Grupy Kapitałowej ENEA. Zamierzeniem Kodeksu jest szczegółowy

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania informatyczne

Rozwiązania informatyczne Rozwiązania informatyczne WOJSKOWE ZAKŁADY LOTNICZE NR 2 S.A. KODEKS ETYCZNY 2014 BYDGOSZCZ, DNIA 21.02.2014 ROKU Szanowni Państwo Etyczne postępowanie ma zasadnicze znaczenie dla sukcesu naszej Spółki

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W KONTEKŚCIE PRAW DZIECKA

PRAWA CZŁOWIEKA W KONTEKŚCIE PRAW DZIECKA PRAWA CZŁOWIEKA W KONTEKŚCIE PRAW DZIECKA Prawa człowieka Prawa i wolności człowieka występują wyłącznie w relacjach jednostki z państwem. Gdy mówimy o prawach człowieka ograniczamy się do stosunków między

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne działalności kościołów, stowarzyszeń religijnych i związków wyznaniowych na terenie zakładów karnych i aresztów śledczych Istniejące

Podstawy prawne działalności kościołów, stowarzyszeń religijnych i związków wyznaniowych na terenie zakładów karnych i aresztów śledczych Istniejące Podstawy prawne działalności kościołów, stowarzyszeń religijnych i związków wyznaniowych na terenie zakładów karnych i aresztów śledczych Istniejące uregulowania prawne nakładają na administrację jednostek

Bardziej szczegółowo

5/12/2015 WŁADZA I POLITYKA WŁADZA I POLITYKA PAŃSTWO

5/12/2015 WŁADZA I POLITYKA WŁADZA I POLITYKA PAŃSTWO WŁADZA I POLITYKA dr Agnieszka Kacprzak WŁADZA I POLITYKA WŁADZA zdolność jednostek lub grup do osiągania własnych celów lub realizowania własnych interesów, nawet wobec sprzeciwu innych POLITYKA środki

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia Wychowania do życia w rodzinie w szkole ponadgimnazjalnej

Zagadnienia Wychowania do życia w rodzinie w szkole ponadgimnazjalnej Zagadnienia Wychowania do życia w rodzinie w szkole ponadgimnazjalnej 1. U progu dorosłości. Co to znaczy być osobą dorosłą. Dorosłość a dojrzałość. Kryteria dojrzałości. Dojrzałość w aspekcie płciowym,

Bardziej szczegółowo

Co nas łączy, co nas dzieli? - mniejszości narodowe i etniczne w Polsce Scenariusz zajęć dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Co nas łączy, co nas dzieli? - mniejszości narodowe i etniczne w Polsce Scenariusz zajęć dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Małgorzata Rusiłowicz Co nas łączy, co nas dzieli? - mniejszości narodowe i etniczne w Polsce Scenariusz zajęć dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Czas trwania: 2 godziny lekcyjne (90 minut) Cele

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu plastycznego dla dzieci i młodzieży. "Tacy jak my".

Regulamin konkursu plastycznego dla dzieci i młodzieży. Tacy jak my. 1 Regulamin konkursu plastycznego dla dzieci i młodzieży "Tacy jak my". Dialog oznacza, że ludzie wyszli z kryjówek, zbliżyli się do siebie, rozpoczęli wymianę zdań. ( ) Nikt nie zamyka się w kryjówce

Bardziej szczegółowo

OPINIE LUDNOŚCI Z KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWEJ O IMIGRANTACH I UCHODŹCACH

OPINIE LUDNOŚCI Z KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWEJ O IMIGRANTACH I UCHODŹCACH BS/60/2005 OPINIE LUDNOŚCI Z KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWEJ O IMIGRANTACH I UCHODŹCACH KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2005 PRZEDRUK MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE DANYCH EMPIRYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi

Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi Nadrzędnym celem wychowawczym Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE jest wspomaganie

Bardziej szczegółowo

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Wojciech Kosek Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka, Bielsko-Biała, 10. kwietnia 2014 r. Konferencja Personalistyczna koncepcja wychowania

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYKI STUDENTA. Wyższej Szkoły Ekologii i Zarządzania w Warszawie

KODEKS ETYKI STUDENTA. Wyższej Szkoły Ekologii i Zarządzania w Warszawie KODEKS ETYKI STUDENTA Wyższej Szkoły Ekologii i Zarządzania w Warszawie Warszawa, 24.01.2013 Chcąc podkreślić nieoceniony wpływ zdobywania wiedzy na jakość ludzkiego życia jesteśmy przekonani, iż będąc

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY MŁODZIEŻOWEGO DOMU KULTURY NR 2 W LUBLINIE NA LATA 2013-2019

PROGRAM WYCHOWAWCZY MŁODZIEŻOWEGO DOMU KULTURY NR 2 W LUBLINIE NA LATA 2013-2019 Młodzieżowy Dom Kultury nr 2 w Lublinie 20-950 Lublin ul. Bernardyńska 14a tel. 81/ 53 208 53, fax 81/53 177 79 www.mdk2.lublin.pl PROGRAM WYCHOWAWCZY MŁODZIEŻOWEGO DOMU KULTURY NR 2 W LUBLINIE NA LATA

Bardziej szczegółowo

Świadomość społeczna Polaków nt. przemocy w rodzinie

Świadomość społeczna Polaków nt. przemocy w rodzinie Świadomość społeczna Polaków nt. przemocy w rodzinie Spotkanie warsztatowe, 31.10, 7.11, 8.11, 14.11, 15.11.2016 Subregion leszczyński, poznański, koniński, kaliski, pilski Stereotypy o przemocy Opinie

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku POLITYKA SPOŁECZNA

Efekty kształcenia dla kierunku POLITYKA SPOŁECZNA Efekty kształcenia dla kierunku POLITYKA SPOŁECZNA studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu Umiejscowienie

Bardziej szczegółowo

Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla I klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 1 - wymagania na poszczególne oceny

Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla I klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 1 - wymagania na poszczególne oceny Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla I klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 1 - wymagania na poszczególne oceny Temat lekcji Zagadnienia Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca

Bardziej szczegółowo

NAGRODA im. JÓZEFA DIETLA

NAGRODA im. JÓZEFA DIETLA NAGRODA im. JÓZEFA DIETLA OFERTA WSPÓŁPRACY O Nagrodzie Zwracamy się z prośbą o dofinansowanie lub sponsoring wydarzenia. Korporacja Samorządowa im. Józefa Dietla chcąc wyróżnić osoby i instytucje działające

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 57/2014 PONTYFIKAT PAPIEŻA FRANCISZKA W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 57/2014 PONTYFIKAT PAPIEŻA FRANCISZKA W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 57/2014 PONTYFIKAT PAPIEŻA FRANCISZKA W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE 2015/2016 Podstawa prawna: 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483, późn. zm.)

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU

PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU Chcemy Pomagać Ważny jest rodzaj pomocy, którą się oferuje, ale jeszcze ważniejsze od tego jest serce, z jakim tej pomocy się udziela Jan Paweł II 1 Okres nauki w szkole

Bardziej szczegółowo

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk w filozofii Platona i Arystotelesa Artur Andrzejuk Plan Greckie pojęcie przyjaźni philia. Idealistyczna koncepcja przyjaźni u Platona. Polityczna rola platońskiej przyjaźni. Arystotelesowska koncepcja

Bardziej szczegółowo

Godnośd dziecka. oprac. Ewa Frołow w oparciu o materiały dostępne w Internecie

Godnośd dziecka. oprac. Ewa Frołow w oparciu o materiały dostępne w Internecie Godnośd dziecka 1 Dziecko oznacza każdą istotę ludzką w wieku poniżej osiemnastu lat, chyba że zgodnie z prawem odnoszącym się do dziecka uzyska ono wcześniej pełnoletniośd. Art.1 Konwencji o prawach dziecka

Bardziej szczegółowo

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana?

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? W skali od 1 do 10 (gdzie 10 jest najwyższą wartością) określ, w jakim stopniu jesteś zaniepokojony faktem, że większość młodzieży należącej do Kościoła hołduje

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Zespołu Szkolno Przedszkolnego w Maniowie

Koncepcja pracy Zespołu Szkolno Przedszkolnego w Maniowie Koncepcja pracy Zespołu Szkolno Przedszkolnego w Maniowie 2015-2020 Koncepcja pracy została opracowana w oparciu o: Ustawę o systemie oświaty z 7 września 1991r. (Dz. U. z 2004 nr 256, poz. 2572) ze zmianami,

Bardziej szczegółowo

Szkoła gimnazjalna i ponadgimnazjalna GODZINA Z WYCHOWAWC Scenariusz zgodny z podstaw programow (Rozporz

Szkoła gimnazjalna i ponadgimnazjalna GODZINA Z WYCHOWAWC Scenariusz zgodny z podstaw programow (Rozporz Szkoła gimnazjalna i ponadgimnazjalna GODZINA Z WYCHOWAWCĄ Godzina z wychowawcą. Scenariusz lekcji z wykorzystaniem nowych mediów i metody debata* (90 min) Scenariusz zgodny z podstawą programową (Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Społeczne aspekty kultury

Społeczne aspekty kultury Kierunek Wydział Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II rok akademicki 2012/2013 kulturoznawstwo stopień drugi studia stacjonarne Forma zajęć: Społeczne aspekty kultury konwersatorium

Bardziej szczegółowo