Szkice Humanistyczne tom XIII, nr 4 (vol. 33)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Szkice Humanistyczne tom XIII, nr 4 (vol. 33)"

Transkrypt

1 Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego ISSN Kwartalnik Szkice Humanistyczne tom XIII, nr 4 (vol. 33) Wydawnictwo OSW Olsztyn 2013

2 Recenzenci Tom XIII, nr 1, 2-3, 4/2013 Janusz Heller, Zoja Jaroszewicz-Pieresławcew, Jan Kłobukowski, Henryk Kostyra, Małgorzata Kuśmierczyk, Irena Maniecka-Bryła, Mariola Marczak, Jan Papież, Andrzej Papuziński, Roman Sapeńko, Marian Szarmach, Beata Tarnowska, Aleksandra Truszczyńska, Jan Waskan, Jacek Wojnicki, Zdzisław Wołk, Zbigniew Wójcik, Arkadiusz Zawadowski Kolegium Redakcyjne prof. Zbigniew HULL (red. naczelny), dr Małgorzata KUŚMIERCZYK (sekretarz redakcji), mgr Elżbieta BUDNIK Rada Programowa Helena CIA ŻELA (Warszawa), Józef GÓRNIEWICZ (Olsztyn), Svietlana KONYUSHENKO (Kaliningrad), Jan KUROWICKI (Jelenia Góra), Józef LIPIEC (Kraków), Walery L. OBUCHOW (Sankt Petersburg), Andrzej PAWŁUCKI (Gdańsk), Andrzej RADZIEWICZ-WINNICKI (Katowice), Jacek RA B (Gliwice), Renate SEEBAUER (Wiedeń), Helen SIMONS (Southampton), Maria SZYSZKOWSKA (Warszawa), Włodzimierz TYBURSKI (Toruń) Projekt okładki Monika Przeździecka Redaktor językowy mgr Ewa Hopfer Redaktor statystyczny dr Mariusz Wawrzyniak Redaktorzy tematyczni prof. Janusz Czerwiński, prof. Mieczysław Jagłowski, dr n. med. Leonard Januszko, dr hab. Danuta Wajsprych prof. OSW, prof. Waldemar Żebrowski Streszczenia w języku angielskim (tłumaczenie i weryfikacja) Małgorzata i Jeffrey Taylor Copyright by Olsztyńska Szkoła Wyższa 2013 Adres Redakcji: Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego ul. Bydgoska Olsztyn tel. (fax) Główną wersją czasopisma jest wersja papierowa. Kwartalnik w wersji on-line, regulamin publikowania prac i wzór arkusza recenzyjnego znajdują się na stronie: szkicehumanistyczne.osw.olsztyn.pl

3 SPIS TREŚCI OD REDAKTORA... 7 Wspomnienie pośmiertne Profesor Jerzy Król ( )... 9 FILOZOFICZNE I PEDAGOGICZNE PROBLEMY EDUKACJI I WYCHOWANIA Klaudyna Bociek Kształtowanie tożsamości indywidualnej człowieka w kulturze afirmacji różnicy. Etyka autentyczności Charlesa Taylora (Formation of individual identity in the affirmation of difference culture. Charles Taylor s ethics of authenticity) Danuta Wajsprych Separacja jako warunek możliwości zaistnienia dobra. Konteksty Tischnerowskie (Separation as a condition for the possibility of the existence of the good) Andrzej Bałandynowicz Filozofia probacji a edukacja do zawodu terapeuty probacyjnego szansą humanizowania systemu egzo- i makrospołecznego na poziomie lokalnej demokracji normatywnej (The philosophy of probation and educating probation therapists as a chance to humanise the exo and macro-social systems at the level of the local normative democracy) 47 Justyna Siemionow Instytucja resocjalizacyjna dla nieletnich jako część społeczności lokalnej możliwości współpracy oraz podejmowania działań edukacyjnych. Analiza na wybranym przykładzie (Rehabilitation institution for juveniles as part of local community possibility for cooperation and educational action. Analysis on chosen example) Anna Cisińska Organizacja wakacyjnej opieki nad dziećmi przez samorząd Łodzi w okresie międzywojennym (Organization of holiday childcare by government of Lodz in interwar period) Joanna Rutkowiak Horyzonty rozwoju regionów a edukacyjne inicjatywy lokalne (The horizons for regional development and local educational initiatives) HISTORIA, POLITOLOGIA, TEORIA KULTURY Andrzej Ga siorowski Z dziejów kontaktów polsko-pruskich (From the Polish Prussian relations history) Katarzyna Walczuk Fenomen ruchu pamiętnikarskiego w Polsce powstanie i upadek organizacji pamiętnikarskich (The phenomenon of the diary movement rise and fall of the diary associations) Jerzy Urniaż, Marzena Jurgielewicz-Urniaż Rozwój sportu na Warmii i Mazurach latach (w kontekście Uchwały BP PZPR z r.) (Development of sport in Warmia and Mazury, , in context of BP PZPR resolution from ) Waldemar Żebrowski Parlamentarno-komitetowy system polityczny Szwajcarii (Parliamentarycommittee political system of Switzerland)

4 4 Spis treści Joanna Jezierska Centrum Interwencji Kryzysowej PCK w Gdańsku jako przykład instytucji pozarządowej działającej na rzecz budowania współpracy w środowisku lokalnym. Możliwości współpracy, rozwoju, podejmowania działań w kontekście szeroko rozumianej edukacji (The PCK Crisis Intervention Centre in Gdańsk as an example of a non-governmental organisation working to support the cooperation in the local environment. The possibility of cooperation, development and taking steps to develop education) Olga Śmiechowicz Wyzwolenie od antyku wpływy komedii staroattyckiej na dramat Aristophanes at Oxford (Liberation form Antiquity the influence of the Old Greek Comedy on the drama Aristophanes at Oxford) Jerzy Nikitorowicz Kultura z perspektywy akulturacji i integracji międzykulturowej (Culture from the perspective of acculturation and intercultural integration) Elżbieta Michałowska Subkultura emo w ponowoczesnym świecie (Emo subculture in the postmodern world) TURYSTYKA I SPORT Marta Kamel, Ewa Malchrowicz-Mośko, Szymon Czajkowski Uczestnictwo w kulturze poprzez turystykę na przykładzie Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT (The TRAKT Centre for Cultural Tourism as an example of participation in culture through tourism) Marta Kamel, Marek Piasta Turystyka filmowa zmiany na rynku turystycznym w Polsce (Film tourism changes in tourism market in Poland) Karolina Buczkowska, Ewa Malchrowicz-Mośko Turystyka kulturowa sportu (Cultural tourism of sports) Rafał Warżała Fluktuacje rynku turystycznego Warmii i Mazur w latach (Fluctuation of tourist industry in Warmia and Mazury between ) Aneta Anna Omelan, Robert Podstawski Miejsce turystyki w teorii zdrowego stylu życia (Tourism and the theory of a healthy lifestyle) Bartosz Molik Kierunki rozwoju sportu paraolimpijskiego w Polsce i na świecie (New directions in the development of paraolympic sports) Bernadeta Bobińska, Joanna Ciborska, Jan Kłobukowski Dieta białkowa aktywnych fizycznie ludzi (Protein diet for physically active people) Z WARSZTATÓW BADAWCZYCH Justyna Siemionow Pedagogika cyrku jako alternatywny nurt w resocjalizacji nieletnich w ocenie wychowawców wybranej instytucji opiekuńczo-wychowawczej (The pedagogy of the circus as the alternative current in the social rehabilitation of juveniles in the assessment of class tutors of the chosen institution) Kamila Zdanowicz-Kucharczyk Wsparcie rodziców dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwoju autyzm, zespół Aspergera w codziennych trudnościach. Wskazówki pracy dla studenta-wolontariusza na podstawie raportu z badań (Parents support for children with pervasive developmental disorder autism, Asperger s syndrome in everyday problems. Guidelines for student-volunteers based on research report)

5 Spis treści 5 Marzena Jurgielewicz-Urniaż, Iwona Godlewska Osiągnięcia szkolne uczniów sportowców a poziom wykształcenia rodziców na tle rówieśników wybranych szkół gimnazjalnych w województwie warmińsko-mazurskim (Academic achievements of students practising sports and their partents education in relation to their peers in selected junior high schools in Warmian-Masurian Voivodship) Tomasz Boraczyński, Barbara Juskiewicz-Swaczyna, Michał Boraczyński, Sandra Boraczyńska, Robert Podstawski Zależności między równowagą statyczną i dynamiczną u zdrowych, dorosłych mężczyzn (Relationships between static and dynamic balance of healthy adult men) Anna Malwina Kamelska, Wanda Stryła Aktywność oraz wydolność fizyczna osób niepełnosprawnych ze szczególnym uwzględnieniem osób z dysfunkcją narządu wzroku (Physical activity and capacity in people with disabilities with special focus on the visually-impaired) 385 Grzegorz Prokopowicz, Bartosz Molik, Katarzyna Prokopowicz Charakterystyka gry w koszykówkę na wózkach zawodników z niepełnosprawnością (Characteristics of wheelchair basketball for disabled) Małgorzata Obara-Gołębiowska, Katarzyna Eufemia Przybyłowicz, Izabela Sebastyańska-Targowska, Joanna Ciborska, Małgorzata Elżbieta Kuśmierczyk Otyłość jako czynnik wpływający na indywidualną ocenę jakości życia człowieka (Obesity as a factor influencing self-evaluation of a person s quality of life) Katarzyna Prokopowicz, Grzegorz Prokopowicz, Ewa Kozdroń Jakość życia uwarunkowana stanem zdrowia kobiet po chorobie nowotworowej piersi (Health- related quality of life of women after breast cancer) Marzena Jurgielewicz-Urniaż, Barbara Juśkiewicz-Swaczyna, Małgorzata E. Kuśmierczyk, Maria Młot Kształtowanie zachowań prozdrowotnych studentów Olsztyńskiej Szkoły Wyższej im. Józefa Rusieckiego. Część I (Behavioral education of pro-health students of Joseph Rusiecki Olsztyn University College. Part I) Katarzyna Eufemia Przybyłowicz, Olga Milewska, Agnieszka Chrza szcz, Małgorzata Obara- -Gołębiowska, Małgorzata Kuśmierczyk, Joanna Ciborska Ocena urozmaicenia spożycia żywności wśród personelu medycznego (Evaluation of the diversity of food consumption among health-care workers) Joanna Newerli-Guz Standardy dla kosmetyków i surowców naturalnych oraz ekologicznych (Standards for natural and organic cosmetic products and raw materials)

6 vacat

7 OD REDAKTORA Ten czwarty i ostatni w 2013 roku numer SZKICÓW HUMANISTYCZNYCH otwiera wspomnienie poświęcone zmarłemu w tym roku profesorowi Jerzemu Królowi, długoletniemu pracownikowi OSW i współpracownikowi naszego pisma. Jest to więc numer szczególny, także z tego względu, iż zawiera wyłącznie artykuły oraz sprawozdania z badań, przy czym naciski i dążenia Autorów do szybkiego publikowania tekstów (konieczność wylegitymowania się punktowanym dorobkiem naukowym w macierzystych uczelniach) sprawia, że jest to zeszyt wyjątkowo obszerny i jak zwykle tematycznie zróżnicowany. Nadesłane i pozytywnie zrecenzowane teksty podzielone zostały na cztery zasadnicze grupy. Pierwsza, najbardziej jednolita tematycznie, zawiera artykuły poświęcone problematyce filozoficznej i pedagogicznej, przy czym dominują prace koncentrujące się na kwestiach edukacji i wychowania. W części drugiej, zatytułowanej Historia, politologia, teoria kultury nie ma jakiejś jednej, wyraźnie dominującej problematyki w ramach trzech grup zagadnień zasygnalizowanych w tytule. Podobnie jest w trzeciej części, w której zamieszczone zostały teksty poświęcone kwestiom turystyki i sportu. Z racji liczby (dziesięć zamieszczonych prac), jak i różnorodnej tematyki podejmowanych badań na szczególną uwagę zasługuje czwarta część (Z warsztatów badawczych) tego numeru SZKICÓW HUMANISTYCZNYCH. Są tu bowiem sprawozdania z badań dotyczących edukacji dzieci z zaburzeniami rozwoju, resocjalizacji nieletnich, osiągnięć szkolnych uczniów klas sportowych, jak i aktywności sportowej osób niepełnosprawnych oraz diagnozowania zdolności zachowania równowagi ciała w różnych warunkach. Kilka prac ukazuje wyniki badań dotyczących otyłości, sposobów żywienia i jakości życia oraz kształtowania zachowań prozdrowotnych. Myślę,że ta różnorodność zagadnień podejmowanych w tym numerze naszego pisma sprawi, iż każdy znajdzie jakiś interesujący go tekst w obrębie szeroko rozumianej humanistyki, życzę więc przyjemnej i wzbogacającej wiedzę lektury. Zbigniew Hull

8 od

9 Wspomnienie pośmiertne Profesor Jerzy Król ( ) 2 listopada 2013 roku odszedł od nas emerytowany Kierownik Katedry i Kliniki Ortopedii Ortopedyczno-Rehabilitacyjnego Szpitala Klinicznego im. Wiktora Degi Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu oraz wykładowca Olsztyńskiej Szkoły Wyższej im. Józefa Rusieckiego. Urodził się 21 lutego w 1926 roku w Baranowiczach (woj. nowogródzkie) w rodzinie zawodowego żołnierza Wojska Polskiego. Profesor Jerzy Król W okresie okupacji hitlerowskiej przebywał w Częstochowie. W latach walczył w Batalionach Chłopskich grupy Jana, batalionu AK Nurta na terenie powiatu Włoszczowa (woj. kieleckie). Wiemy, od jednego z jego dowódców, że odznaczał się niezwykłą odwagą. Za brawurową postawę w akcji pod Pradłami i Szczekocinami został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V klasy. Pozostałe ważniejsze odznaczenia Profesora, to Polonia Restituta i Krzyż Armii Krajowej. Naukę w szkole średniej odbywał w tajnym nauczaniu. Świadectwo maturalne uzyskał w 1945 roku w Gimnazjum i Liceum Ziem Zachodnich im. Konarskiego w Częstochowie. W roku 1945 rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dyplom lekarza uzyskał w 1949 roku. W 1950 roku rozpoczął pracę w Klinice Ortopedycznej w Poznaniu kierowanej przez prof. Wiktora Degę. Stopień doktora medycyny uzyskał w 1951 roku na podstawie pracy pt. Przydatność usztywnienia kręgosłupa w gruźlicy. W 1963 roku został docentem na podstawie rozprawy pt. Zaburzenia odżywcze stawu biodrowego po leczeniu operacyjnym wrodzonego zwichnięcia biodra ze szczególnym uwzględnieniem wpływu nacisków i unieruchomienia na końce stawowe kości. Za tę monografię otrzymał Nagrodę Ministra Zdrowia. Tytuł Profesora otrzymał w 1974 roku.

10 10 Wspomnienie pośmiertne Był autorem ponad 100 publikacji w naukowych czasopismach krajowych i zagranicznych. Jego zainteresowania naukowe koncentrowały się głównie na wrodzonym zwichnięciu stawu biodrowego, endoprotezoplastyce stawu biodrowego, bocznym skrzywieniu kręgosłupa oraz problemach rehabilitacji i protezowania. W 1968 roku wykonał pierwszą w kraju korekcję skoliozy idiopatycznej (bocznego skrzywienia kręgosłupa) przy użyciu instrumentarium Harringtona i założył pierwszą w Polsce protezę biodra Mckee Ferara. Był współautorem podręczników Ortopedia i rehabilitacja, Rehabilitacja medyczna (kilku kolejnych wydań), oraz podręczników Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) Community Health Worker i Guide for prevention of Deformities in Poliomyelitis. Na zlecenie WHO opracował podręcznik Rehabilitation Surgery, za którą uzyskał Nagrodę Ministra Zdrowia. Był promotorem 7 prac doktorskich oraz opiekunem 4 prac habilitacyjnych. Od 1972 roku przez 10 lat (z przerwami) do 1995 roku był ekspertem Światowej Organizacji Zdrowia, członkiem Komitetu Ekspertów ds. Rehabilitacji. W latach był szefem WHO do spraw rehabilitacji w Algierii, a w latach 1972 i 1975 pełnił obowiązki konsultanta WHO w dziedzinie rehabilitacji w 8 krajach Afryki. W latach wdrażał program ochrony zdrowia wg projektu WHO w Iranie. Od 1980 do 1985 roku kierował w Genewie programem WHO z zakresu rehabilitacji. W latach , przebywając na Madagaskarze, kontynuował współpracę z WHO. Zorganizował tam leczenie operacyjne osób niepełnosprawnych głównie po poliomyelitis (chorobie Heinego-Medina), a także zapoczątkował rehabilitację środowiskową. Osobiście wykonał ponad 500 operacji korekcyjnych. Wykształcił 2 asystentów (lekarzy malgaskich), którzy do chwili obecnej kontynuują tam Jego pracę. Poza tym 10 chirurgów ogólnych pod jego okiem zdobyło praktyczne doświadczenie w operacjach korekcyjnych (głównie kończyn dolnych) w następstwie późnych zniekształceń po przebytej chorobie Heinego-Medina. Swój niezwykły pobyt na Madagaskarze wspominał zawsze z wielką satysfakcją. Spotkał się tam z bardzo biednymi chorymi ludźmi z dużymi zaniedbanymi zniekształceniami kończyn, którym w wielu przypadkach umożliwił powrót do normalnego życia. W latach (z przerwami) odbył cały szereg staży zagranicznych w klinikach ortopedycznych, rehabilitacyjnych oraz ośrodkach protetycznych i ortotycznych w Czechosłowacji, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Szwecji, Francji i dwukrotnie w Stanach Zjednoczonych. Profesor Król w latach był dyrektorem Instytutu Ortopedii i Rehabilitacji. W związku z wyjazdem na Madagaskar zrezygnował z tej funkcji. Po powrocie do kraju w 1989 roku objął kierownictwo Kliniki Ortopedii Instytutu Ortopedii i Rehabilitacji AM w Poznaniu. Kierował Kliniką do października 1996 roku, tj. do czasu przejścia na emeryturę.

11 Wspomnienie posmiertne 11 W latach profesor pracował na Wydziale Fizjoterapii Olsztyńskiej Szkoły Wyższej im. Józefa Rusieckiego, gdzie wykładał studentom m.in. następujące przedmioty: historię rehabilitacji, protetykę, ortotykę, problemy zdrowia w skali międzynarodowej, zaopatrzenie ortopedyczne, bioetyka, prowadził także seminaria dyplomowe. Był niezwykle cenionym i szanowanym nauczycielem akademickim, którego zarówno pracownicy, jak i studenci Uczelni wspominają z niezwykłą sympatią. Do najważniejszych Jego cech należały wszechstronność zainteresowań połączona z rzetelną znajomością faktów, odwaga w podejmowaniu trudnych problemów i umiejętność formułowania myśli, ścisłość, bezstronny krytycyzm i szacunek dla cudzych poglądów. Na szczególne podkreślenie zasługuje Jego bezinteresowna życzliwość i skromność. Podczas swojej czynnej pracy zawodowej, jako kierownik Kliniki, profesor nigdy nie zabiegał o piastowanie wysokich godności. Umożliwiał swoim asystentom niezależność działania, co zaowocowało postępem i rozwojem chirurgii ortopedycznej w wielu dziedzinach (m.in. chirurgii kolana, kręgosłupa, biodra i onkologii ortopedycznej). Profesor skupiał się przede wszyst- Fotografia Budowniczych Manhattanu. Fotomontaż wykonany na pożegnanie odchodzącego na emeryturę w dniu 12 października 1996 roku Profesora Jerzego Króla, kierownika Katedry i Kliniki Ortopedii AM w Poznaniu. Na belce od lewej siedzą: Ryszard Schwarz, Andrzej Łempicki, Andrzej Nowakowski, Jacek Kruczyński, Andrzej Pucher, Jerzy Król, Lesław Łabaziewicz, Małgorzata Wierusz- Kozłowska, Ryszard Włodarczyk, Piotr Rogala, Michał Tabiszewski Sentencja napisana przez asystenta i kolegę Profesora Andrzeja Nowakowskiego: Pracę mamy dość dobrą, na powietrzu i ruch. Prawda znana od lat się utwierdza, że ten robi co głupi. Każdy tyra jak wół, a Król tylko przyjeżdża i stwierdza

12 12 Wspomnienie pośmiertne kim na doskonałym wykonywaniu pracy lekarskiej, nie był człowiekiem małostkowym, stronił od pseudonaukowych osiągnięć. Chorzy, asystenci i inni stykający się z nim lekarze i cenili go za imponującą wszechstronną wiedzę i doświadczenie. Podczas XXXVII Jubileuszowego Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego w Teatrze Wielkim w dniu 10 września 2008 roku został uhonorowany medalem swego mistrza Wiktora Degi. Awers i rewers medali im. Wiktora Degi W czerwcu 2013 roku 100-lecie Ortopedii Polskiej Profesor Jerzy Król otrzymał medal imienia Ireneusza Wierzejewskiego jako wyraz szczególnego uznania za wybitne osiągnięcia dla polskiej i światowej ortopedii. Awers i rewers medalu im. Ireneusza Wierzejewskiego Profesor Król był niezwykłym nauczycielem prawie wszystkich powojennych pokoleń studentów i ortopedów, o wszechstronnym, syntetycznym umyśle. Jeden z największych luminarzy w naszej dziedzinie. Jeszcze tak niedawno (w maju) oglądaliśmy wspólnie zamek w Rynie na Mazurach. Był to ostatni kontakt Profesora z pracownikami Olsztyńskiej Szkoły Wyższej im Józefa Rusieckiego, którą szczególnie sobie cenił. Opowiadał nam wówczas o twierdzach krzyżowców

13 Wspomnienie posmiertne 13 i wrażeniu, jakie wywarło na Nim zamczysko Joannitów Krak des Chevaliers w piaskach Pustyni Syryjskiej. Oglądaliśmy pola Grunwaldu. Było słonecznie, zielono i błogo. W Świętej Lipce wysłuchaliśmy koncertu organowego Jana Sebastiana Bacha Refleksje o przemijaniu. Przeznaczenie sprawiło, że odszedł od nas w 100-lecie Ortopedii Polskiej, której losy bez Niego trudno sobie dzisiaj wyobrazić. Żegnaj Przyjacielu Królu Polskiej Ortopedii Profesor Andrzej Nowakowski (Poznań)

14 vacat

15 OSW Szkice Humanistyczne Tom XIII 2013 Nr 4 FILOZOFICZNE I PEDAGOGICZNE PROBLEMY EDUKACJI I WYCHOWANIA Klaudyna Bociek Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Kształtowanie tożsamości indywidualnej człowieka w kulturze afirmacji różnicy. Etyka autentyczności Charlesa Taylora Uwagi wstępne Problematyka artykułu koncentruje się wokół zagadnienia tożsamości indywidualnej człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem jej aksjologicznego wymiaru. Podstawą analiz będzie koncepcja etyki autentyczności kanadyjskiego filozofa Charlesa Taylora. Kategoria tożsamości, która interesuje nas w niniejszym artykule, jest pojęciem powszechnie występującym we wszystkich dyscyplinach nauk humanistyczno- -społecznych, co czyni je interdyscyplinarnym, ale i niejednoznacznym. Tematyka niniejszego artykułu koncentruje się na procesie kształtowania tożsamości w jej wymiarze jednostkowym. Tożsamość indywidualną definiujemy za Teresą Hejnicką-Bezwińską jako autoidentyfikację własnego miejsca w przestrzeni moralnej, w której jednostka poczuwa się do respektowania zasady solidarności, lojalności, zaufania 1. Wybór tej właśnie interpretacji powodowany jest nie tylko faktem, że znana jest ona na gruncie nauk o wychowaniu, szczególne znaczenie zyskuje również ulokowanie przez Hejnicką-Bezwińską kategorii tożsamości w horyzoncie etycznym. Nowożytny proces odczarowania świata przyczynił się nie tylko do rezygnacji z przeświadczenia o istnieniu immanentnego porządku w świecie, ale sprawił, że człowiek zaczął postrzegać również siebie samego jako istotę tymczasową, przygodną, przypadkową. Ludzka tożsamość, podobnie jak struktura świata, z danej przekształciła się w zadaną. Charakterystyczne dla naszej epoki stało się podkreślanie wartości tego, co nowe, indywidualne, subiektywne i odmienne. W tym sensie możemy mówić 1 T. Hejnicka-Bezwińska, Pedagogika ogólna, Warszawa 2008, s. 513.

16 16 Klaudyna Bociek o kulturze afirmacji różnicy. Etycznym wzorem życia w takiej rzeczywistości staje się autentyczność nowa postać moralnego ideału wierności samemu sobie. Koncepcja etyki autentyczności, analizowana przez Charlesa Taylora, ma swoje źródło w indywidualizmie ekspresywistycznym i wiąże się współcześnie z zauważanym w zachodnioeuropejskim kręgu kulturowym nakazem samorealizacji. Kultura samorealizacji może przybierać jednak formę egotyczną, wiele osób traci z oczu problemy przekraczające ich jednostkowy punkt widzenia, nie stara się również szukać uzasadnienia podejmowanych wyborów moralnych w szerszym horyzoncie sensotwórczym. Uznaje się,że rzeczy mają znaczenie nie same z siebie, ale dlatego, że jednostka uznaje je za znaczące. Możliwość wyboru (niemającego dopełnienia w przedmiocie) zostaje podniesiona do rangi samoistnego dobra. Taka postawa wyklucza możliwość zasadnej rozmowy o wartościach, bo zmusza do zawieszenia sądu moralnego (nie wolno mi kwestionować wartości innych osób). Celem artykułu nie jest jednoznaczna ocena słuszności etyki autentyczności lub jej braku, ale raczej zwrócenie uwagi na to, co w niej wartościowe artykulacja pierwotnego ideału, który leży u jej podstaw oraz sprzeciwienie się jego zniekształceniom. Wydaje się bowiem, że remedium na zagrożenie płynące ze strony kultury indywidualizmu jest ten sam ideał, ale właściwie realizowany uwzględniający swoje warunki sensowności, czyli dialogiczność natury ludzkiej i horyzont moralny. Charles Taylor, podejmując się diagnozy kondycji kultury współczesnej (i szukając następnie sposobów zaradzenia generowanym w jej ramach problemom), nie stawia się nigdy po żadnej ze stron omawianego konfliktu. Nie opowiada się jednoznacznie ani po stronie apologetów modernizacji kultury Zachodu, ani po stronie jej krytyków zwolenników tradycyjnego porządku. Nie decyduje się również na zwykły kompromis między dwoma stanowiskami, lecz szuka wartości każdego z nich i próbuje odkryć je na nowo. Z powodu przyjmowania takiej strategii bywa nazywany filozofem trzeciej drogi 2. Zwraca przy tym uwagę na niebezpieczeństwa wynikające z charakterystycznej dla współczesności ambiwalencji 3. 2 M. Moskulak, Zagadnienie relatywizmu w myśli Charlesa Taylora, Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ. Nauki humanistyczne, nr specjalny 3 (2/2011), Kierunki badawcze w filozofii II, M. Lubecki, P. Tendera, D. Czakon (red.). 3 A. Bielik, Żargon autentyczności, Etyka 1996, nr 29, s Choć Taylor postrzega ambiwalencję współczesnej kultury jako niebezpieczną, Agata Bielik jego własną strategię filozofowania nazywa strategią ambiwalencji żadne zjawisko kulturowe nie jest dla Taylora całkowicie złe, lecz zawsze zawiera pozytywne elementy, umożliwiające zmianę przy czym modyfikacje te mają w postulatach Taylora charakter zmian ewolucyjnych (doskonalszej realizacji wiodących idei), nie zaś rewolucyjnych (porzucania idei), (ibidem, s. 210).

17 Kształtowanie tożsamości indywidualnej człowieka Trzy bolączki nowoczesności Charles Taylor rozpoczyna swoje rozważania na temat autentyczności od prezentacji trzech źródeł niepokoju współczesnych, które określił jako trzy bolączki zachodniej kultury: indywidualizm, prymat rozumu instrumentalnego i wynikający z nich problem na płaszczyźnie politycznej 4. Taylor, poddając analizie owe trzy bolączki nowoczesności (three malaises of modernity) zauważa, że zbiegają się one w idei, którą nazywa on etyką autentyczności. Jest ona wyrazem przeświadczenia Taylora, że ideą, wokół której można zbudować etykę rozumianą jako pewien wzorzec dobrego życia, życia godziwego, jest współcześnie właśnie autentyczność 5. Wspomniana triada jest w ocenie Taylora powodem, dla którego pojęcie autentyczności oddaliło się od swoich pierwotnych źródeł i ulegając licznym wypaczeniom stało się przedmiotem albo bezrefleksyjnej apoteozy (zwłaszcza za strony postmodernistów) albo ostrej krytyki. 1. Indywidualizm. Dla wielu jest on największym osiągnieciem kultury współczesnej. W odczarowanym świecie człowiek nie jest już częścią łańcucha bytów, żadnego szerszego ładu tradycyjne hierarchie zostały zdyskredytowane i przyczyniły się do narodzin nowoczesnej wolności. W takich warunkach jednostka, jak zauważył już wcześniej Max Weber, traci heroiczny wymiar życia sama będąc dla siebie najwyższym dobrem, nie ma poczucia wyższego celu czegoś, za co warto byłoby zginąć, ani aspiracji wyższych niż nietzscheańska żałosna wygoda. Współczesna, egotyczna kultura określana jest w związku z tym jako przestrzeń eksplozji narcyzmu, społeczeństwo permisywne czy pokolenie egoistów (me generation). Skoncentrowana na sobie jednostka, rozluźniwszy już dawno więź z hierarchią kosmiczną, traci teraz także więzi społeczne Prymat rozumu instrumentalnego. Jest to kolejny skutek odczarowania świata. Przyjmując ten rodzaj racjonalności, ludzie wyliczają najbardziej ekonomiczny sposób wykorzystania środków do określonego celu. Sposoby ludzkiego postępowania, jako że nie są już zakotwiczone w porządku rzeczy lub woli Bożej, stały się niczyje. Nie ma zatem bariery, która powstrzymałaby człowieka przed wykorzystywaniem do własnych celów nie tylko doskonałych narzędzi, które wytworzył, ale także innych ludzi. Kryterium sukcesu w każdej dziedzinie staje się efektywność. Pojawia się zatem obawa czy człowiek kierujący się taką racjonalnością, będzie jeszcze dostrzegał jakiekolwiek suwerenne cele, którymi ludzie powinni się wżyciu kierować? Taylor zauważa, że bardzo często planowanie społeczne odwołuje się właśnie do kryteriów ekonomicznych, do analiz kosztowo- 4 Więcej na ten temat zob. C. Taylor, The Malaises of Modernity [w:] idem, A Secular Age, Cambridge, Massachusetts, and London 2007, s A. Bielik, op. cit., s. 210 i C. Taylor, Etyka autentyczności, przekł. A. Pawelec, Kraków 2002, s ; zob. A. Bielik, op. cit., s. 211.

18 18 Klaudyna Bociek -celowych. W takich warunkach, kiedy najważniejsza staje się wydajność, a wszelkie problemy chce się rozwiązywać jedynie za pomocą technologii, kwestie etyczne, które stanowią o wadze ludzkiej egzystencji, nie mogą nawet paść Płaszczyzna polityczna. Problem ten wiąże się z dwoma poprzednimi, jako że ukazuje konsekwencje indywidualizmu i rozumu instrumentalnego zagrażające demokracji. Społeczeństwo narcystycznych jednostek, żyjące w technokratycznym świecie, traci potrzebę politycznego zaangażowania. Już Alexis de Tocqueville pisał o niebezpieczeństwie łagodnego despotyzmu, objawiającego się tym, iż ludzie zamiast być aktywnymi obywatelami, będą woleli spędzić czas w domu, korzystając z życia, o ile tylko rząd zapewni im niezbędne do tego środki. Demokratyczny despotyzm nie będzie się więc opierał na terrorze, lecz na paternalistycznych rządach opiekuńczej władzy 8. Konsekwencje tych trzech chorób trawiących zachodnią kulturę mają głęboko etyczne implikacje: indywidualizm łączący się z utratą poczucia sensu wynika bowiem, zdaniem Taylora, z utraty horyzontów moralnych, podobnie zresztą jak dominacja racji instrumentalnych w życiu społecznym. Te trzy schorzenia współczesnej kultury Zachodu nie skłaniają jednak Taylora do jednoznacznej krytyki naszej cywilizacji, lecz do zwrócenia uwagi na fakt, że powstała ona dzięki sile pewnego ideału moralnego, nawet jeśli przybrała obecnie formy świadczące o wypaczeniu tego ideału. Za krytykowaną często samorealizacją kryje się bowiem moralny ideał wierności samemu sobie w charakterystycznie nowoczesnym znaczeniu tego pojęcia. Taylor, na określenie tego współczesnego ideału, używa za Lionelem Trillingiem pojęcia autentyczności 9. Ideał moralny to dla Taylora wyobrażenie jakiegoś lepszego czy wyższego rodzaju życia, gdzie «lepszy» i «wyższy» nie są zdefiniowane w kategoriach naszych aktualnych pragnień czy potrzeb, lecz wskazują nam pewien wzór to, czego powinniśmy pragnąć 10. Ideał autentyczności i jego źródła Autentyczność możemy zdefiniować poprzez powszechnie kojarzone z nią cechy: wierność sobie, szczerość, spontaniczność, umiejętność adekwatnego do sytuacji zachowania się, postępowanie zgodne z sumieniem wynikające z wewnętrznego przekonania 11. Człowiek autentyczny to taki, który dokonał interioryzacji 7 C. Taylor, Etyka..., op. cit., s Ibidem, s. 16 oraz 106 i 114. Por. A. de Tocqueville, O demokracji w Ameryce, tłum. M. Król i B. Janicka, Kraków C. Taylor, Etyka..., op. cit., s. 22. Zob. A. Kaczmarek, Nowoczesna autentyczność. Charles Taylor wobec dylematów współczesności, Poznań 2011, s C. Taylor, Etyka..., op. cit., s. 22. Zob. A. Kaczmarek, op. cit., s M. Żardecka-Nowak, Autentyczność zawiedzionych nadziei, czyli o wygasaniu pewnego moralnego ideału w ponowoczesnym społeczeństwie masowym, Logos i Ethos 2012, nr 1 (32), s

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA Autor: Prof. PAWEŁ TYRAŁA Tytuł: TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA zarys teorii oraz metodyki wychowania Recenzja Prof. Igor Kominarec Liczba stron: 240 Rok wydania: 2012 Spis treści WSTĘP Rozdział I TEORIA

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE ks. Artur Aleksiejuk Pojęcie praw człowieka Przez prawa człowieka rozumie się te prawa, które są bezpośrednio związane z naturą człowieka jako istoty rozumnej i wolnej (osoby)

Bardziej szczegółowo

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Pod redakcją naukową Martyny Pryszmont-Ciesielskiej Copyright by Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

I nforma c j e ogólne ETYKA ZAWODU DIETETYKA. nie dotyczy

I nforma c j e ogólne ETYKA ZAWODU DIETETYKA. nie dotyczy Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr /2012 S YL AB US MODUŁ U (PRZEDMIOTU) I nforma c j e ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym

Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym Małgorzata Joanna Adamczyk Kolegium MISH UW Collegium Invisibile m.adamczyk@ci.edu.pl Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym Ewolucja czy rewolucja? Zdobywanie przez osoby

Bardziej szczegółowo

Program Studiów Doktoranckich Instytutu Historii im Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk

Program Studiów Doktoranckich Instytutu Historii im Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk Program Studiów Doktoranckich Instytutu Historii im Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk ROK Obowiązkowe Fakultatywne 1 RAZEM (obowiązkowe + fakultety) I praca pisemna A/ 6 2 seminarium promotorskie

Bardziej szczegółowo

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej ...Dobra edukacja to edukacja włączająca, zapewniająca pełne uczestnictwo wszystkim uczniom, niezależnie od płci, statusu społecznego i ekonomicznego, rasy,

Bardziej szczegółowo

PERIODYK KOŁA NAUKOWEGO TEOLOGÓW

PERIODYK KOŁA NAUKOWEGO TEOLOGÓW Initium Nr 41-42 (2010/2011) CZASOPISMO TEOLOGICZNYCH POSZUKIWAŃ PERIODYK KOŁA NAUKOWEGO TEOLOGÓW WYDZIAŁ TEOLOGICZNY UNIWERSYTETU ŚLĄSKIEGO W KATOWICACH KATOWICE 2011 Spis treści Spis treści Redakcja

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

ZARYS TEORII REKREACJI RUCHOWEJ

ZARYS TEORII REKREACJI RUCHOWEJ ZARYS TEORII REKREACJI RUCHOWEJ Redakcja naukowa Andrzej Dąbrowski AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Warszawa, 2006 Recenzenci: prof. dr hab. Wiesław Siwiński prof. dr hab. Zbigniew Krawczyk Projekt okładki:

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów SPORT II stopnia i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia

Efekty kształcenia dla kierunku studiów SPORT II stopnia i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia Załącznik nr 1 do uchwały Nr 24/2014/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2015 roku Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: Załącznik nr 1 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Opracował zespół: Prof. UKSW

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z filozofii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów A. Zenon z Kition

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE 3 (47) 2007

ZESZYTY NAUKOWE 3 (47) 2007 ZESZYTY NAUKOWE 3 (47) 2007 Warszawa 2007 SPIS TREŚCI I. ŚRODOWISKO, TURYSTYKA I REKREACJA Stefan Korycki ORGANY I INSTYTUCJE OCHRONY PRAWNEJ ŚRODOWISKA W POLSCE... 9 Zbigniew Krawczyk PODRÓŻE KRAJOWE

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów bezpieczeństwo wewnętrzne należy do

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach:

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach: Dążymy do tego, aby nasi uczniowie byli dobrze przygotowani do nauki na wyższym etapie edukacyjnym; byli dobrze przygotowani do życia społecznego w rodzinie, środowisku lokalnym, ojczyźnie, zjednoczonej

Bardziej szczegółowo

1. Złożenie wniosku - wykaz dokumentów: Osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora sztuki, przedstawia dziekanowi następujące dokumenty:

1. Złożenie wniosku - wykaz dokumentów: Osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora sztuki, przedstawia dziekanowi następujące dokumenty: Regulamin przeprowadzania przewodów doktorskich, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora w zakresie sztuki na Wydziale Sztuki Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA 1. Poziom kształcenia Studia III stopnia 2. Profil kształcenia Ogólnoakademicki 3. Forma studiów Studia stacjonarne 4. Tytuł uzyskiwany

Bardziej szczegółowo

WROCŁAWSKIE STUDIA POLITOLOGICZNE 18/2015

WROCŁAWSKIE STUDIA POLITOLOGICZNE 18/2015 WROCŁAWSKIE STUDIA POLITOLOGICZNE 18/2015 Rada Naukowa Andrzej Antoszewski (Uniwersytet Wrocławski) Wiesław Bokajło (Uniwersytet Wrocławski) Nebojša Blanuša (Uniwersytet w Zagrzebiu) Zbigniew Czachór (UAM

Bardziej szczegółowo

SKANDYNAWSKI STYL ZARZĄDZANIA. (Kultura narodowa i organizacyjna- model Geert Hofstede)

SKANDYNAWSKI STYL ZARZĄDZANIA. (Kultura narodowa i organizacyjna- model Geert Hofstede) SKANDYNAWSKI STYL ZARZĄDZANIA (Kultura narodowa i organizacyjna- model Geert Hofstede) Porównanie różnić kulturowych pomiędzy krajami nordyckimi, USA,Polską i Włochami Dystans Władzy Indywidualizm Męskość

Bardziej szczegółowo

DZIECKO PRZEWLEKLE CHORE I JEGO RODZINA METODY I FORMY POMOCY: ASPEKT MEDYCZNY, PSYCHOLOGICZNY, PEDAGOGICZNY, SOCJALNY I DUCHOWY

DZIECKO PRZEWLEKLE CHORE I JEGO RODZINA METODY I FORMY POMOCY: ASPEKT MEDYCZNY, PSYCHOLOGICZNY, PEDAGOGICZNY, SOCJALNY I DUCHOWY Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Wydział Zamiejscowy Nauk o Społeczeństwie w Stalowej Woli Szkoła Wyższa im. Pawła Włodkowica w Płocku Wydział Pedagogiczny Instytut Pedagogiki Katedra Pedagogiki

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Edukacja w społeczeństwie demokratycznym

Edukacja w społeczeństwie demokratycznym Edukacja w społeczeństwie demokratycznym aspekty edukacji: "uczyć się, aby wiedzieć", "uczyć się, aby działać", "uczyć się, aby żyć wspólnie", "uczyć się, aby być Według raportu UNESCO Edukacja - jest

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda GWSP Filozofia z aksjologią dr Mieczysław Juda GIGI Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm Hume a Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm

Bardziej szczegółowo

Bioetyka teologiczna cz. 10

Bioetyka teologiczna cz. 10 Bioetyka teologiczna cz. 10 Transplantacje Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL Transplantacja zastąpienie chorego (zniszczonego lub wadliwie działającego) organu przez Organ lub

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi Dylematy w pracy socjalnej z osobami z zaburzeniami psychicznymi W ramach Specjalistycznego Zespołu Pracy Socjalnej w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Poznaniu Misja Zespołu Pracownicy Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu. Etyka kompromisu Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.pl 20.IX.2013 Struktura problemu Ład społeczny Konflikt Kompromis Ład

Bardziej szczegółowo

STATUT REDAKCJI CZASOPISMA NAUKOWEGO PERSPEKTYWY EDUKACYJNO- SPOŁECZNE

STATUT REDAKCJI CZASOPISMA NAUKOWEGO PERSPEKTYWY EDUKACYJNO- SPOŁECZNE WYŻSZA SZKOŁA BIZNESU I NAUK O ZDROWIU W ŁODZI STATUT REDAKCJI CZASOPISMA NAUKOWEGO PERSPEKTYWY EDUKACYJNO- SPOŁECZNE ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Czasopismo naukowe Perspektywy edukacyjno-społeczne,

Bardziej szczegółowo

Bioetyka. dr M. Dolata. 1 ECTS F-2-P-B-04 Forma studiów /liczba godzin studia /liczba punktów ECTS:

Bioetyka. dr M. Dolata. 1 ECTS F-2-P-B-04 Forma studiów /liczba godzin studia /liczba punktów ECTS: Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające / wymagania wstępne: Nazwa modułu (przedmiot lub grupa przedmiotów): Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański 1. Przedmiot: Historia historiografii Rok: IV Semestr: VII Studia: stacjonarne 2. Ilość godzin:

Bardziej szczegółowo

Osoba z niepełnosprawnością opieka, terapia, wsparcie

Osoba z niepełnosprawnością opieka, terapia, wsparcie Osoba z niepełnosprawnością opieka, terapia, wsparcie pod redakcją Ditty Baczały Jacka J. Błeszyńskiego Marzenny Zaorskiej Toruń 2009 Spis treści Wstęp.....................................................

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015 Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 201/2015 Wydział Zarządzania UW posiada uprawnienia do nadawania stopnia doktora w dwóch dyscyplinach:

Bardziej szczegółowo

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA na studiach trzeciego stopnia w dyscyplinie architektura i urbanistyka 1. Koncepcja kształcenia

Bardziej szczegółowo

PEDAGOGIKA OPIEKUŃCZA JAKO DYSCYPLINA NAUKOWA

PEDAGOGIKA OPIEKUŃCZA JAKO DYSCYPLINA NAUKOWA PEDAGOGIKA OPIEKUŃCZA JAKO DYSCYPLINA NAUKOWA wykład 1 dr Marta Herzberg Instytut Nauk Społecznych WSG Plan wykładu 1. Definicja pedagogiki opiekuoczej 2. Geneza pedagogiki opiekuoczej 3. 4. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności.

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. HARD CASE tzw. trudny przypadek stosowania prawa > brak jednoznacznej normy, która została wytworzona przez określony autorytet >przypadki trudności

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wartości w wychowaniu prof. Ewa Chmielecka Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 20 października 2009 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTETDZIECIECY.PL O czym

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 1/01 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 8 lutego 01 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie Załącznik nr 21 do Uchwały Nr 673 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 6 marca 2015 roku w sprawie zmiany Uchwały Nr 187 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 26 marca 2013 roku zmieniającej Uchwałę Nr 916 Senatu UWM

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie KONCEPCJA PRACY Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie na lata szkolne 2011-2016 1 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności;

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności; PRAWA DZIECKA "Nie ma dzieci - są ludzie..." - Janusz Korczak Każdy człowiek ma swoje prawa, normy, które go chronią i pozwalają funkcjonować w społeczeństwie, państwie. Prawa mamy również my - dzieci,

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Imię i nazwisko autora rozprawy: mgr Paulina Mamiedow Stopień / tytuł naukowy oraz imię i nazwisko promotora rozprawy: dr hab. Mariusz Gizowski Temat rozprawy doktorskiej:

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU KSZTAŁCENIA 2014/2016. Filozofia i bioetyka

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU KSZTAŁCENIA 2014/2016. Filozofia i bioetyka Jednostka Organizacyjna: Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU KSZTAŁCENIA 2014/2016 Katedra Nauk Społecznych Kierunek: Fizjoterapia Rodzaj studiów i profil (I stopień/ii stopień,

Bardziej szczegółowo

ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA NR 5 SPECJALNA W BYDGOSZCZY PROGRAM WYCHOWAWCZY. Rok szkolny 2012/2013

ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA NR 5 SPECJALNA W BYDGOSZCZY PROGRAM WYCHOWAWCZY. Rok szkolny 2012/2013 ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA NR 5 SPECJALNA W BYDGOSZCZY PROGRAM WYCHOWAWCZY Rok szkolny 2012/2013 MISJA SZKOŁY "Zaspokajać naturalną u młodzieży potrzebę wiedzy i doskonalenia poprzez zorganizowane przekazywanie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE SYSTEMEM OCHRONY ZDROWIA Autor: Violetta Korporowicz, Wstęp

ZARZĄDZANIE SYSTEMEM OCHRONY ZDROWIA Autor: Violetta Korporowicz, Wstęp ZARZĄDZANIE SYSTEMEM OCHRONY ZDROWIA Autor: Violetta Korporowicz, Wstęp Problematyka książki ma odzwierciedlenie w tematyce programu dydaktycznego Studiów. Ponieważ program obejmuje wiele dziedzin nauki,

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

Terapia pedagogiczna z socjoterapią

Terapia pedagogiczna z socjoterapią Terapia pedagogiczna z socjoterapią Informacje o usłudze Numer usługi 2016/04/08/7405/7777 Cena netto 3 700,00 zł Cena brutto 3 700,00 zł Cena netto za godzinę 10,57 zł Cena brutto za godzinę 10,57 Możliwe

Bardziej szczegółowo

Edukacja i wychowanie wyzwania współczesności

Edukacja i wychowanie wyzwania współczesności Edukacja i wychowanie wyzwania współczesności redakcja naukowa Lidia Pawelec CZĘŚĆ I. WSPÓŁCZESNOŚĆ W EDUKACJI PROBLEMY I ROZWIĄZANIA Część II. Kierunki współczesnego wychowania rola rodziny Kielce 2013

Bardziej szczegółowo

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile

Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile Lista zwycięzców 30 zł na start z BZWBK24 mobile KRYSTYNA S. KRYSTYNA C. EDWARD F. KAROLINA C. WOJCIECH T. JANINA F. FRANCISZKA G. HENRYK H. MIROSŁAW W. JULI BARBARA H. CELINA Ł. STANISŁAW K. HELENA S.

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2009 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Ewa Beniak-Haremska Korekta: Beata Bednarz Sylwia Kajdana ISBN ISBN 978-83-7850-377-4 978-83-7587-147-0

Bardziej szczegółowo

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10 TABELA ODNIESIENIA EFEKTÓW KIERUNKOWYCH DO EFEKTÓW OBSZAROWYCH KIERUNEK FIZJOTERAPIA POZIOM KSZTAŁCENIA - studia i stopnia PROFIL KSZTAŁCENIA - praktyczny OBSZAR KSZTAŁCENIA - obszar nauk medycznych, nauk

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Liczba punktów ECTS za zaliczenie przedmiotu: 4

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Liczba punktów ECTS za zaliczenie przedmiotu: 4 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Program ogólnopolskiej konferencji Niezbędno. dność filozofii w kształtowaniu. eczeństwa obywatelskiego

Program ogólnopolskiej konferencji Niezbędno. dność filozofii w kształtowaniu. eczeństwa obywatelskiego Program ogólnopolskiej konferencji Niezbędno dność filozofii w kształtowaniu towaniu społecze eczeństwa obywatelskiego Kuźnica na Helu, Gryf, 26-29.X.2012 PIĄTEK 17.oo. Otwarcie konferencji Prof. zw. dr

Bardziej szczegółowo

Szkoła środowisko lokalne samorządność uczniowska

Szkoła środowisko lokalne samorządność uczniowska Szkoła środowisko lokalne samorządność uczniowska Strona 311, to tekst autorstwa Romana Dorczaka pt. Modele współpracy szkoły z organizacjami w środowisku lokalnym. Współpraca jako konieczność (czynniki

Bardziej szczegółowo

DYSKRYMINACJA STUDENTÓW NIEPEŁNOSPRAWNYCH

DYSKRYMINACJA STUDENTÓW NIEPEŁNOSPRAWNYCH DYSKRYMINACJA STUDENTÓW NIEPEŁNOSPRAWNYCH I Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI Formy, źródła i sposoby przeciwdziałania Maria Libiszewska Doradczyni edukacyjna Dział ds Osób Niepełnosprawnych UJ Plan Równe traktowanie

Bardziej szczegółowo

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas Zdzisława Piątek o śmierci seksie i metodzie in vitro universitas Na ironię zakrawa fakt, iż nauka, która nigdy nie dążyła do odkrycia prawd absolutnych, a wręcz odcinała się od takich poszukiwań,

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYKULTUROWY PRZYSZŁOŚĆ W JEDNOŚCI. http://www.solidarnosc.org.pl/

MIĘDZYKULTUROWY PRZYSZŁOŚĆ W JEDNOŚCI. http://www.solidarnosc.org.pl/ DIALOG MIĘDZYKULTUROWY PRZYSZŁOŚĆ http://www.solidarnosc.org.pl/ W JEDNOŚCI Dialog międzykulturowy Pożądany efekt spotkania z inną kulturą. Dialog międzykulturowy może być niezwykle cennym źródłem wiedzy

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

WYCHOWANIE DO DEMOKRACJI (zestawienie bibliograficzne w wyborze)

WYCHOWANIE DO DEMOKRACJI (zestawienie bibliograficzne w wyborze) WYCHOWANIE DO DEMOKRACJI (zestawienie bibliograficzne w wyborze) Wydawnictwa zwarte 1. DEMOKRACJA a wychowanie : materiały przedzjazdowe : II Ogólnopolski Zjazd Pedagogiczny. Toruń : Polskie Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia 1. Nazwa kierunku: SOCJOLOGIA 2. Stopień studiów: pierwszy 3. Profil: ogólnoakademicki 4. Obszar: nauki społeczne 5. Sylwetka absolwenta Absolwent posiada ogólną wiedzę o rodzajach struktur, więzi i instytucji

Bardziej szczegółowo

4. Dziecko z cukrzycą w przedszkolu / Joanna Czapla. // Wychowanie w Przedszkolu. - 2015, nr 4, s. 54-57

4. Dziecko z cukrzycą w przedszkolu / Joanna Czapla. // Wychowanie w Przedszkolu. - 2015, nr 4, s. 54-57 PEDAGOGICZNA BIBLIOTEKA WOJEWÓDZKA W RZESZOWIE INFORMATORIUM BIBLIOGRAFICZNE NOWOŚCI DLA PEDAGOGÓW SPECJALNYCH Książki, artykuły z czasopism, prac zbiorowych i wydawnictw ciągłych w zbiorach Pedagogicznej

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia Załącznik nr 2 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia drugiego stopnia Profil

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister Załącznik nr 2 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. Załącznik nr 2 do Uchwały nr 38/2012 Senatu UKSW z dnia 26 kwietnia 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA

Bardziej szczegółowo

SERIA: KONFERENCJE DYDAKTYCZNE NAUCZANIE PRZEDMIOTÓW ILOŚCIOWYCH A POTRZEBY RYNKU PRACY

SERIA: KONFERENCJE DYDAKTYCZNE NAUCZANIE PRZEDMIOTÓW ILOŚCIOWYCH A POTRZEBY RYNKU PRACY SERIA: KONFERENCJE DYDAKTYCZNE NAUCZANIE PRZEDMIOTÓW ILOŚCIOWYCH A POTRZEBY RYNKU PRACY Łódź 2010 KOMITET PROGRAMOWY Mariusz Plich (przewodniczący) Czesław Domański Magdalena Ulrichs (sekretarz naukowy)

Bardziej szczegółowo

Ma podstawową wiedzę na temat podstaw prawnych, organizacji i zakresu działania instytucji tworzących państwowy aparat bezpieczeństwa wewnętrznego.

Ma podstawową wiedzę na temat podstaw prawnych, organizacji i zakresu działania instytucji tworzących państwowy aparat bezpieczeństwa wewnętrznego. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia ministra nauki i szkolnictwa wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych nauki

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Program Szkoła Promująca Zdrowie (SzPZ) realizowany jest obecnie w 47 krajach Europy w Polsce od 1991 r. Popularyzację idei SzPZ w Polsce rozpoczęto od trzyletniego

Bardziej szczegółowo

1) na Wydziale Humanistycznym studia doktoranckie w dyscyplinie: a) historia

1) na Wydziale Humanistycznym studia doktoranckie w dyscyplinie: a) historia Załącznik nr 3. Liczba punktów za poszczególne elementy postępowania kwalifikacyjnego: 1) na Wydziale Humanistycznym studia doktoranckie w dyscyplinie: a) historia 1. Rozmowa kwalifikacyjna 50 punktów

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Seminarium magisterskie nt. Organizacje pozarządowe i edukacja w perspektywie porównawczej. Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra Instytut

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Hieronim Bartel. Uroczystość jubileuszu 80-lecia urodzin

Prof. dr hab. Hieronim Bartel. Uroczystość jubileuszu 80-lecia urodzin jubileusze nauczycieli akademickich Prof. dr hab. Hieronim Bartel Uroczystość jubileuszu 80-lecia urodzin płk prof. dr. hab. n. med. Tadeusza Brzezińskiego Zgodnie z kontynuowanym od lat zwyczajem, na

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk o Zdrowiu Kierunek Fizjoterapia Stopień II, Profil praktyczny

Wydział Nauk o Zdrowiu Kierunek Fizjoterapia Stopień II, Profil praktyczny LISTA PRZEDMIOTÓW, KTÓRE MOGĄ BYĆ UZNANE NA PODSTAWIE OCENY EFEKTÓW UCZENIA SIĘ ZDOBYTYCH NA DRODZE EDUKACJI POZAFORMALNEJ I NIEFORMALNEJ NA ROK AKADEMICKI 2016/2017 Wydział Nauk o Zdrowiu Kierunek Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów: ADMINISTRACJA Poziom kształcenia: studia I stopnia profil kształcenia: praktyczny SYMBOLE EFEKTÓW DLA KIERUNKU ADMINISTR ACJA OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ODNIESIENIE EFEKTÓW

Bardziej szczegółowo

2 Wszczęcie przewodu doktorskiego

2 Wszczęcie przewodu doktorskiego Regulamin przeprowadzania postępowań o nadanie stopnia doktora nauk prawnych w zakresie prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Opolskiego Na podstawie art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 2) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa jako element przygotowania do życia małżeńskorodzinnego osób niepełnosprawnych

Aktywność zawodowa jako element przygotowania do życia małżeńskorodzinnego osób niepełnosprawnych Aktywność zawodowa jako element przygotowania do życia małżeńskorodzinnego osób niepełnosprawnych Wojciech Otrębski Instytut Psychologii Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Plan wystąpienia: Skala

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze.

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze. WSTęP Pytanie zadane przez Autora w tytule może brzmieć jak obiecujące hasło reklamowe: przeczytaj książkę, a przekonasz się, że wszystkie trudności i problemy twojego życia duchowego i wspólnotowego zostaną

Bardziej szczegółowo

element kształcenia wysoko lub bardzo wysoko. W przypadku Wydziału Nauk Ekonomicznych ocena ta była nieco niższa. Podobnie niżej od średniej oceniono

element kształcenia wysoko lub bardzo wysoko. W przypadku Wydziału Nauk Ekonomicznych ocena ta była nieco niższa. Podobnie niżej od średniej oceniono Raport z analizy wyników badania losów zawodowych absolwentów Wydziału Nauk Ekonomicznych UWM w Olsztynie rocznika 2012/2013 w 6 miesięcy po ukończeniu studiów Przedmiotem analizy są wyniki badania losów

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE Załącznik nr 16 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu/modułu Dziecko w rodzinie i społeczeństwie 2. Nazwa przedmiotu/modułu w języku angielskim Dziecko w rodzinie i społeczeństwie 3. Jednostka

Bardziej szczegółowo

Od teorii stopni formalnych do teorii komunikacji i dialogu w dydaktyce szkolnej i katechetycznej

Od teorii stopni formalnych do teorii komunikacji i dialogu w dydaktyce szkolnej i katechetycznej 3 Grzegorz Łuszczak Od teorii stopni formalnych do teorii komunikacji i dialogu w dydaktyce szkolnej i katechetycznej Akademia Ignatianum Wydawnictwo WAM Kraków 2012 5 Spis treści Wprowadzenie 11 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

(1) Nazwa przedmiotu Seminarium magisterskie (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot

(1) Nazwa przedmiotu Seminarium magisterskie (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot (1) Nazwa przedmiotu magisterskie (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Antoni Guzik Antoni Guzik Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Docent Antoni Guzik urodził się 7 kwietnia 1925 r. w Izydorówce, w dawnym województwie stanisławowskim. Szkołę

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA nr 124/2009 Rady Wydziału Gospodarki Regionalnej i Turystyki UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 27 marca 2009 r.

UCHWAŁA nr 124/2009 Rady Wydziału Gospodarki Regionalnej i Turystyki UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 27 marca 2009 r. UCHWAŁA nr 124/2009 Rady Wydziału Gospodarki Regionalnej i Turystyki UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 27 marca 2009 r. w sprawie zatwierdzenia standardów pracy dyplomowej magisterskiej i

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH

PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH Bieg wydarzeń jest tak szybki, że jeśli nie znajdziemy sposobu na to, aby widzieć dzień jutrzejszy, trudno się spodziewać, abyśmy rozumieli dzień dzisiejszy. Dean Rusk PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH GIMNAZJUM

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r.

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PEDAGOGIKA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ I TYFLOPEDAGOGIKA WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza 2010-10-01 Plan wykładu 1 Krytyka nauk w Rozprawie o metodzie 2 Zasady metody Kryteria prawdziwości 3 Rola argumentów sceptycznych Argumenty sceptyczne

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ WYDZIAŁ NAUK HUMANISTYCZNYCH I SPOŁECZNYCH REGULAMIN REALIZACJI PRAC DYPLOMOWYCH

AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ WYDZIAŁ NAUK HUMANISTYCZNYCH I SPOŁECZNYCH REGULAMIN REALIZACJI PRAC DYPLOMOWYCH AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ WYDZIAŁ NAUK HUMANISTYCZNYCH I SPOŁECZNYCH REGULAMIN REALIZACJI PRAC DYPLOMOWYCH Uchwalony przez Radę Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych Uchwałą nr 1/2013 z dnia 18.01.2013

Bardziej szczegółowo

Edukacja wielokulturowa

Edukacja wielokulturowa Edukacja wielokulturowa - zestawienie bibliograficzne ze zbiorów PBW w Rudzie Śląskiej Wydawnictwa zwarte 1.Afryka w szkole : materiały dydaktyczne dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej. T.1: Jak mówić

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA Załącznik nr 18 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

Samorząd 2.0? Społeczne i polityczne aspekty nowych mediów Szanse i wyzwania. dr Samuel Nowak, Uniwersytet Jagielloński

Samorząd 2.0? Społeczne i polityczne aspekty nowych mediów Szanse i wyzwania. dr Samuel Nowak, Uniwersytet Jagielloński Samorząd 2.0? Społeczne i polityczne aspekty nowych mediów Szanse i wyzwania dr Samuel Nowak, Uniwersytet Jagielloński plan spotkania Trzy części spotkania: podstawowe pojęcia i problemy wykorzystanie

Bardziej szczegółowo