Życie ( ) BEZPŁATNY Dwutygodnik

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Życie (23.02-09.03. 2015) BEZPŁATNY Dwutygodnik"

Transkrypt

1 REKLAMA REKLAMA nr 4 (151) 2015 ISSN N Życie O W E ( ) BEZPŁATNY Dwutygodnik NAKŁAD Olsztyna REKLAMA REKLAMA

2 N O W E 2 Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) 2015 z olsztyna Jesteśmy tu już 70 lat! W lutym 1945 roku w Allenstein, czyli Olsztynie, pojawiła się pierwsza grupa polskich osadników 42 kolejarzy z Białegostoku. Przed nimi byli tu tylko nieliczni polskojęzyczni Warmiacy oraz polscy robotnicy przymusowi i jeńcy wojenni. Kolejarze przyjechali 17 lutego, ale dopiero 19 zawiesili polską flagę na kamienicy nr 2 przy obecnej ulicy Zientary- -Malewskiej, gdzie zamieszkali. Później upamiętniono to specjalną tablicą. Co roku spotykają się tam kolejarze, władze miasta i mieszkańcy, by uczcić to symboliczne przywrócenie Olsztyna do macierzy, chociaż był to jeszcze teren rządzony przez Armię Czerwoną i jego los był niepewny. Ale Olsztyn był miastem Korony Polskiej od II pokoju toruńskiego (1466 r.) do I rozbioru (1772 r.) i w ten sposób alianci zrekompensowali nam zabór przez ZSRR ziem wschodnich, przyznając w zamian część Prus Wschodnich. Warto o tym pamiętać, kwestionując ten jałtański porządek i jego ślady w naszym regionie. Bo alternatywą jest tylko wojna jak na Ukrainie. Uczcijmy Pieniężnego Warto też pamiętać, jaką cenę za nasze 70-lecie w Olsztynie zapłacili miejscowi Polacy w czasie wojny. 24 lutego przypada 75. rocznica śmierci Seweryna Pieniężnego juniora, redaktora przedwojennej polskiej Gazety Olsztyńskiej w Allenstein. Niemcy zamordowali go bestialsko za polskość właśnie wraz z innymi Polakami w karnym obozie policyjnym Hohenbruch (dziś Gromowo w rejonie sławskim obwodu kaliningradzkiego). Był to akurat przeddzień jego urodzin właśnie mija od nich 125 lat. Z tej okazji WM Oddział Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich składa 24 lutego kwiaty przy pomniku Seweryna Pieniężnego obok Olsztyńskich Zakładów Graficznych i głazie upamiętniającym Redaktora obok Domu Gazety Olsztyńskiej, zapala znicze na grobie rodziny Pieniężnych na cmentarzu komunalnym, zamawia mszę w intencji S. Pieniężnego w bazylice konkatedralnej św. Jakuba. W tym roku dodatkowo w OBN odbędzie się 25 lutego (godz. 12) konferencja naukowa poświęcona Sewerynowi Pieniężnemu. Szlak im. Bałdowskich Z okazji Międzynarodowego Dnia Przewodnika Turystycznego żółtemu szlakowi pieszemu, biegnącemu przez Las Miejski w Jakubowie, nadano imię Stanisławy i Jana Bałdowskich, zasłużonych krajoznawców i przewodników, autorów wielu publikacji turystycznych o Warmii i Mazurach. Organizatorem uroczystości 21 lutego było PTTK. Marzenia o współpracy Po raz kolejny przedstawiciele władz miasta spotkali się z władzami UWM, by porozmawiać o współpracy. Bo uczelnia chce m.in. zmodernizować stadion, wybudować ekologiczny budynek ogród botaniczny i stworzyć Centrum Kultury i Sztuki. I nie ma na to wystarczających pieniędzy. W celu realizacji wspólnych planów mają być powołane cztery zespoły robocze: ds. kultury, promocji, sportu i energetyki. Oby znów nie skończyło się na gadaniu. Przypomnijmy, że już w 2010 r. UWM zawarł z miastem porozumienie o takiej współpracy i warto by to porozumienie rozliczyć (jest chyba w RP ciągłość zobowiązań?), bo już wtedy dyskutowano m.in. o utworzeniu ogrodu botanicznego. A historia akademickiej placówki kulturalnej w mieście ma już ponad 50-letnią brodę. W naszej redakcji są ludzie, którzy pamiętają, jak miasto obiecywało akademikom jeszcze z Wyższej Szkoły Rolniczej i Wyższej Szkoły Nauczycielskiej udostępnienie na studenckie centrum kultury m.in. piwnic Starego Ratusza. Wtedy było u nas więcej studenckich zespołów artystycznych niż dzisiaj (zwłaszcza kabaretów i grup muzycznych sławnych w Polsce). Niektóre nadal mają się świetnie (m.in. Chór im. Wawrzyczka, ZPiT Kortowo, a także Czerwony Tulipan, Kaczki z Nowej Paczki, Agencja Fotograficzna Jamnik ), co warto przypomnieć z okazji przypadającego w tym roku 65-lecia utworzenia w Olsztynie pierwszej z prawdziwego zdarzenia szkoły wyższej, na dodatek polskiej WSR właśnie! Niemieckie doświadczenia III LO Nieco konkretniej przedstawia się 17-letnia współpraca III Liceum Ogólnokształcącego w Olsztynie z Oken-Gymnasium w Offenburgu (Niemcy). W 1998 roku rozpoczęto ją od wymiany grup młodzieży i nauczycieli, którą kontynuowano co roku, wzbogacając o nowe elementy poznawcze: edukacyjne, kulturalne i zabawowe. Wymieniano się doświadczeniami w działalności obu placówek, nawzajem uczono języków obu krajów, odwiedzano w domach, poznawano przyrodę, kulturę i zabytki obu regionów: Schwarzwaldu w Niemczech oraz Warmii i Mazur w Polsce, realizowano wspólne projekty integracyjne, naukowe i kulturalne, np. międzynarodowy teatr młodzieżowy, koncerty, seminaria naukowe uczniów. Współpracę tę wspiera oczywiście Urząd Miasta, bo szkoła właśnie jemu podlega. Dobra to praktyka w 70 lat po zakończeniu tragicznej dla obu stron wojny. Zaśpiewaj po europejsku Na 14 kwietnia zapowiedziano w olsztyńskim Pałacu Młodzieży eliminacje do XVI edycji Wojewódzkiego Konkursu Piosenki Europejskiej dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Finał konkursu odbędzie się dzień później w V LO przy ul. Krasickiego. Uczestnik będzie musiał wykonać dwie piosenki: jedną w języku kraju europejskiego, drugą w języku polskim. Organizatorem konkursu jest Pałac Młodzieży im. Orląt Lwowskich w Olsztynie, V Liceum Ogólnokształcące im. Wspólnej Europy w Olsztynie oraz Instytut Muzyki Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. I tam należy zgłaszać swe uczestnictwo. Może znów objawi nam się jakiś supertalent? Mistrzowie pływania w Aquasferze Ośrodek Sportu i Rekreacji w Olsztynie informuje, że od 6 do 8 marca w WCRS Aquasfera GALE- RIA WARMIŃSKA odbędą się Mistrzostwa Polski Juniorów Młodszych (14-latków) w pływaniu. Do Olsztyna przyjedzie ok. 600 zawodniczek i zawodników z całego kraju. Frajda duża, bo wstęp wolny! Zyg, zyg, zyg przeciwnikom tej udanej inwestycji. Młody biskup warmiński Papież mianował biskupa pomocniczego z Warszawy Józefa Górzyńskiego następcą metropolity warmińskiego arcybiskupa Wojciecha Ziemby. Na kapłana wyświęcił go w 1985 roku kard. Józef Glemp. Ukończył studia specjalistyczne z dziedziny liturgiki w Papieskim Instytucie Liturgicznym św. Anzelma w Rzymie, a w 1996 roku obronił pracę doktorską na Wydziale Teologii Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Potem został prefektem w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym św. Jana Chrzciciela w Warszawie i wykładał na Papieskim Wydziale Teologicznym w Warszawie. Biskupem został w 2013 roku. Zanim bp Górzyński zostanie pełnoprawnym biskupem warmińskim, musi poznać archidiecezję. Będzie więc koadiutorem, czyli asystentem obecnego arcybiskupa do czasu jego przejścia na emeryturę w 2016 r. Biskup Józef Górzyński urodził się 5 marca 1959 roku w Żelechowie, pow. Garwolin. Wkrótce skończy 56 lat, więc to młody jeszcze człowiek, jak na takie stanowisko. Nowy doradca prezydenta Jarosław Skórski, działacz wielu organizacji, w tym wiceprzewodniczący Rady Organizacji Pozarządowych Miasta Olsztyna i przewodniczący Rady Osiedla Zatorze, został doradcą prezydenta Grzymowicza ds. rodziny (ma czworo dzieci!). Do jego obowiązków należeć będzie m.in. inicjowanie i koordynowanie działań związanych z przygotowaniem i wdrożeniem długofalowej polityki prorodzinnej, koordynowanie przedsięwzięć i projektów na rzecz dobra olsztyńskich rodzin, w tym programu Olsztyńska Karta Dużej Rodziny, organizowanie konferencji i konsultacji społecznych poświęconych tematyce rodzinnej. Gdybyż los rodzin zależał tylko od doradców Wybrał i skomentował JJP Życie Wydawca: Agencja Reklamowo-Wydawnicza Olsztyna INNA PERSPEKTYWA Paweł Lik, redaktor naczelny: Leszek Lik, redaktor wydania bezpłatnego: Paweł Lik, dziennikarze: Andrzej Zb. Brzozowski, Cezary Kapłon, Jacek Panas, Jerzy Pantak, Mirosław Rogalski, Mariusz Wadas; Okładka: Paweł Lik Biuro promocji i reklamy: tel ; (r) materiał reklamowy lub powierzony, ar- archiwum redakcji. Redakcja nie odpowiada za treœæ i formê powierzonych materia³ów, zastrzega sobie prawo adiustacji powierzonych tekstów. Druk: Edytor Sp. z o.o. Nakład

3 olsztyn Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) Czy ktoś musi zginąć, aby poprawić bezpieczeństwo? O tym, że jest niebezpiecznie na ulicach Olsztyna, wiadomo od dawna. Śmiertelne wypadki z udziałem pieszych na Dworcowej, Sielskiej czy Bałtyckiej były obecne w mediach. My postanowiliśmy wyprzedzić fakty i interweniować, zanim dojdzie do najgorszego. Zgłosił się do nas pan Henryk, czytelnik z osiedla Generałów. Napisał, że 11 lutego w środę wieczorem wracał z zakupami ze sklepu i na przejściu przy zjeździe do hipermarketu Real (od strony Jarot) o mało nie wpadł pod skręcający samochód. Kierowca na szczęście zahamował, a ja instynktownie uskoczyłem do tyłu. Gdyby któryś z nas się spóźnił z reakcją, pewnie zostałbym potrącony. Pan Henryk uważa, że przyczyną tego był brak oświetlenia przy przejściu. Kierowca mnie nie widział. Zresztą ja go też nie skwitował. Postanowiliśmy to sprawdzić. Podobne opinie jak pan Henryk mają również inni przechodnie. Co jakiś czas wracam z zakupów w Galerii Warmińskiej. Co prawda nie przydarzył mi się żaden wypadek, ale to nie znaczy, że na tym przejściu jest bezpiecznie. Przydałoby się chociaż oświetlenie przyznaje Małgorzata Kowalewska, studentka. Po wysłuchaniu opinii ludzi doszliśmy do wniosku, że przejście dla pieszych nieopodal Reala od strony Jarot jest niebezpieczne z kilku powodów. Po pierwsze, przejście jest nieoświetlone, co utrudnia kierowcom widoczność, szczegól- nie o tej porze roku, gdy słońce zachodzi tuż przed godziną 18. Po drugie, tuż obok ruszyła budowa torowiska pod tramwaje, przez co piesi mają ograniczone pole widzenia i dopiero w ostatniej chwili mogą zobaczyć skręcający do hipermarketu samochód. Po trzecie, w wyniku robót drogowych dotychczasowe pięć pasów ruchu zostało ograniczone do zaledwie dwóch. Samochody skręcające do Reala od strony Jarot muszą przepuścić te nadjeżdżające z przeciwka. Niektórym kierowcom nie chce się czekać, dlatego ruszają z piskiem opon. Jeżdżę tą trasą codziennie. Sam nigdy tak nie robiłem, ale niejednokrotnie widziałem, jak kierowcy przede mną skręcają szybko do sklepu, zanim zdążą ruszyć ci z naprzeciwka. Wystarczy chwila nieuwagi, spóźniona reakcja, a mamy stłuczkę tłumaczy pan Marek, jeden z olsztyńskich przedstawicieli handlowych. Kontaktowaliśmy się w tej sprawie z głównym wykonawcą robót firmą Skanska. W mailu od Patrycji Wilińskiej, specjalistki od komunikacji zewnętrznej na województwa Polski Północnej, możemy przeczytać, że: Przez cały czas dokonujemy wszelkich starań, aby prowadzone przez nas prace były w jak najmniejszym stopniu odczuwalne dla użytkowników. Jednak w większości prace te prowadzone są pod ruchem, co może powodować chwilowy dyskomfort dla korzystających z dróg i chodników, co staramy się minimalizować. Niestety, nie dowiedzieliśmy się, czy wykonawca planuje w przyszłości zainstalować chociażby oświetlenie. Urzędnicy przyznają, że organizacja ruchu jest prawidłowa. Nad jej nadzorem czuwają m.in. ZDZiT, policja czy straż pożarna. Gdyby było coś nie tak, Skanska musiałby naprawiać usterki. Gdy coś nas zaniepokoiło, to wtedy kontaktowaliśmy się z głównym wykonawcą. Taka sytuacja miała miejsce parokrotnie. Muszę jasno zaznaczyć, że za każdym razem była reakcja. Skanska dokonywała odpowiednich zmian tłumaczy Ewa Janowiak z jednostki powołanej przez Urząd Miasta do nadzorowania projektu tramwajowego. Zaznaczyła również, że wykonawca spełnił wszystkie normy bezpieczeństwa. Jak widać, wszystko jest zrobione zgodnie z przepisami, o czym zaświadczają zarówno urzędnicy, jak i wykonawca. Lecz może warto byłoby przemyśleć tę kwestię strategii bezpieczeństwa raz jeszcze i wysłuchać opinii mieszkańców, aby uniknąć nieszczęścia w przyszłości? Brak oświetlenia sprawia, że kierowcy, wracając do domu wieczorem, po prostu nie widzą pieszych. Ich zdaniem jest to główny problem tego skrzyżowania. Dziwię się, że jeszcze nikt z tym nic nie zrobił. Tutaj potrzebne jest oświetlenie. Reflektory samochodów jadących z naprzeciwka oślepiają i wystarczy, że na jezdnię wejdzie pieszy, to już go nie zauważę. Gdyby w tym miejscu stała latarnia, to kierowcy domyśliliby się, że jest tutaj przejście dla pieszych i wiedzieliby, czego mogą się spodziewać. Aż się dziwię, że jeszcze nikt o tym nie napisał uważa pan Tadeusz, taksówkarz. Cezary Kapłon

4 4 Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) 2015 olsztyn Serce Olsztyna przestaje bić W Olsztynie mowa jest od jakiegoś czasu o rewitalizacji centrum miasta. Miasta, które jeszcze kilka lat temu tętniło życiem. Dziś przy jednej ulicy na olsztyńskiej starówce mamy więcej banków niż klimatycznych warsztatów rzemieślniczych w całym mieście. Szkoda, że w Olsztynie się tylko mówi, ale nic nie robi w kierunku ożywiania tego pięknego rejonu. Z zazdrością patrzymy na inne zachodnie miasta, w których centra przeżywają swoją drugą młodość. I nie potrzeba było gigantycznych inwestycji w nową infrastrukturę, tylko kreowania odpowiedniej polityki na szczeblu lokalnym i krajowym. Postawiono na rozwój małych, rodzinnych firm, które zajmują się szeroko rozumianym rzemiosłem, usługami i handlem. Stworzono przy tym szereg instrumentów wspierających działalności, które z założenia nie przynoszą dużych zysków, ale można z ich prowadzenia utrzymać siebie i rodzinę. Mechanizm jest prosty. Na początek czynsze. Może trudno to sobie wyobrazić, ale w wielu miastach czynsze w lokalach prywatnych nie są wolnorynkowe. Wiadomo: właściciele chcą jak najwięcej zarobić na swojej nieruchomości, ale zapał ten studzi lokalna polityka podatkowa. Jednym z kryteriów, które funkcjonuje, jest to, komu wynajmuje się daną nieruchomość. Jeśli instytucji finansowej, dużej sieci handlo- wej, to podatek od nieruchomości jest bardzo wysoki. Jeśli lokal wynajmie rzemieślnik, to właściciel zapłaci bardzo niski podatek. Oczywiście wysokość stawek czynszowych jest efektem kompromisu. Tak ożyło centrum Amsterdamu, ale i innych, większych i mniejszych europejskich miast. Tam już dawno dostrzeżono, że najbardziej atrakcyjne miejsca to te, które mają swój klimat tworzony przez lokalnych przedsiębiorców. W Olsztynie było wiele ciekawych inicjatyw, które zostały zmiażdżone przez brutalne prawo rynku. Przykładem może tu być księgarnia Tajemnica poliszynela bądź większe lub mniejsze puby, kafejki, które nie wytrzymały konkurencji z bankami windującymi czynsze do niebotycznych kwot. A czy nie byłoby miło, gdybyśmy na starówce mogli zajść do zakładu krawieckiego, szewca, małej księgarni, kafejki? Wygląda na to, że w Olsztynie jeszcze długo pozostanie to marzeniem zarówno mieszkańców, jak i turystów. Oprócz czynszów, kolejnym gwoździem dla małej, rodzinnej firmy jest ZUS. Jego wysokość brana jest z kosmosu, a dokładniej ze średniej krajowej, której 98% olsztynian na oczy nie widziało nigdy na swoich kontach. Na koniec warto wspomnieć o astronomicznie wysokiej kwocie wolnej od podatku, dla przypomnienia to aż 3091 zł. To jakieś 755 euro. Pytamy zatem naszych lokalnych posłów i senatorów, co zrobili w kwestii rewitalizacji centrum Olsztyna. Co uczynili, by mali przedsiębiorcy czuli się pewnie i byli traktowani tak samo jak firmy zagraniczne? Czas to odpowiedni, bo w tym roku mamy okazję ponownie wybrać do parlamentu naszych przedstawicieli. Obawiamy się, że tym, którym się jeszcze chce, pozostaje emigracja do innych krajów, gdzie rzemiosło traktowane jest jako dobro będące wkładem w rozwój lokalnych ojczyzn. Czy znajdzie się wśród klasy politycznej wizjoner, który dostrzeże małe firmy i ich problemy? Wielkie galerie handlowe, dyskonty, markety nigdy nie stworzą prawdziwego miejskiego klimatu, o jakim ciągle w Olsztynie marzymy. Wawel

5 REKLAMA kto ma rację? Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) Pamiętam, że przed mistrzostwami Europy w piłce nożnej, które odbyły się w Polsce i na Ukrainie, był taki pomysł, aby rozreklamować Olsztyn w świecie hasłem miasta bez piłki. Wtedy chodziło o to, żeby nie organizować stref kibica, nie oglądać publicznie meczów i w ogóle wybić wszystkim z głowy piłkę nożną. Te marzenia niestety mogą stać się faktem. Duma Warmii Nie mogę w to uwierzyć, że w moim mieście stolicy Warmii i Mazur może zabraknąć klasowej drużyny. Zwłaszcza że Stomil po rundzie jesiennej jest na piątym miejscu w lidze. A więc jest potencjał. Brakuje jak zwykle tylko pieniędzy. Powiesz zapewne, Jacku, że są w Olsztynie inne finansowe potrzeby. Takie myślenie przez lata doprowadziło do tego, że sport w naszym mieście schodzi na dalszy, coraz dalszy plan i przedwyborcze deklaracje mają się nijak do rzeczywistości. Oczywiście są jednostkowe sukcesy, ale to tylko wyjątki, jak zawsze potwierdzające regułę. Pewnie i Ty, Jacku, pamiętasz czasy, kiedy były w Olsztynie dwie drużyny piłkarskie. A teraz nie stać nas na jedną? Czy to się komuś podoba, czy też nie, piłka nożna jest znakomitą formą promocji. Wiedzą o tym miasta o wiele mniejsze od Olsztyna. Kiedy Stomil grał przed laty w pierwszej lidze, czyli obecnej ekstraklasie, na każdym meczu miał największą frekwencję wśród wszystkich zespołów. Sam wielokrotnie bywałem na tych meczach i widziałem komplety kibiców na trybunach. Kibice nadal pozostali wierni swojej drużynie, a jest to już kolejne pokolenie. Stomil jest nazywany Dumą Warmii. Stomil jako drużyna, stadion na pewno nie. I to właśnie kibice pokazali, że leży im na sercu dobro klubu. Przeprowadzili akcję zbiórki pieniędzy. Ktoś nazwał to Wielką Orkiestrą Stomilowskiej Pomocy. Zebrali ponad 26 tys. złotych. Czyż nie jest to, Jacku, piękny gest? Zastanawiam się, czy naprawdę nie jest nikomu wstyd, że to kibice składają się na odżywki, napoje i posiłki dla piłkarzy? Bo znowu ktoś coś przewalił, czegoś nie dopatrzył, z czegoś się nie rozliczył. Co to obchodzi zawodników? Ich zadaniem jest grać najlepiej jak umieją. Zadaniem działaczy zarządzać klubem tak, aby zapewnić drużynie sportowy sukces. Pomimo wszystko głęboko wierzę w to, że znajdzie się jakieś kompleksowe rozwiązanie tego problemu. Piszę jakieś, bo pojawiły się i pojawiają różne pomysły. Na katarskiego szejka pewnie nie ma co liczyć. I bardzo dobrze, bo nie wyobrażam sobie Dumy Warmii w innych niż biało-niebieskie koszulkach. Andrzej Zb. Brzozowski Chwila zwątpienia Zastanawiam się, dlaczego mój przyjaciel Andrzej Brzozowski tak zaciekle broni OKS-u Stomil, niby Dumy Warmii. Nie ma obecnie żadnych powodów, by taki klub lub inny funkcjonował w znanej podobno stolicy regionu. Jak sięgam pamięcią to nigdy, tak naprawdę, miejskie władze nie interesowały się futbolem. Chyba że potrzebne to było do upiększenia wizerunku. Pierwszy mecz piłkarski w Olsztynie rozegrano w 1945 roku i powstały wtedy, można powiedzieć, kluby piłkarskie. Były to Warmia, Gwardia i OKS Olsztyn. Kopano piłkę po amatorsku, bo i taka była gra. Na poważnie futbolem zainteresowała się dopiero fabryka opon samochodowych, która stworzyła OKS Stomil. Były pieniądze, poparcie I sekretarza KW PZPR i uzyskiwano jako takie wyniki. Nawet przez osiem sezonów była pierwsza liga. Fabryka przestała w sport inwestować. Pozbyła się nawet stadionu, no i oczywiście drużyny, która niestety poziomu za dużego nie prezentowała. A władze samorządowe? Stadion przejęły chyba tylko z myślą o sprzedaniu go pod centrum handlowe. Owszem, dyskusje jak pomóc piłkarzom były i pewnie są do dzisiaj, ale nikt do nich własnej ręki nie wyciągnie, chyba że cudzą. Nawet były problemy z darmowym korzystaniem przez piłkarzy z obiektu sportowego. Szło o to, kto za to będzie płacił. Tak więc jeżeli miasto nie chce futbolu, to po co go na siłę trzymać? A tak patrząc na sport w Olsztynie, to chyba nikt go nie chce, bo to balast, a nie znakomita promocja stolicy regionu. Likwidowanie wszystkiego, co jest związane ze sportem, to moim zdaniem może jest główny cel olsztyńskich rajców? Andrzeju, patrzysz tylko na piłkę nożną, a dlaczego nie spojrzysz na cały sport? Poza uczelnianymi boiskami w Olsztynie nie ma stadionu z prawdziwego zdarzenia, nawet unikatowy Stadion Leśny (zniszczony przez złe decyzje dawnej i obecnej władzy) jest skazany na zagładę. Żeglarstwo w Mikołajkach, w Ostródzie tor do jazdy na nartach wodnych i oświetlony stadion, a w Elblągu łyżwy, piłka ręczna dalej nie będę wymieniał. Jeszcze w Olsztynie mamy dobrą drużynę siatkówki, ale też brakuje jej pieniędzy i dokuczają różne problemy. Podejrzewam, obym się mylił, że siatki też może u nas nie być. Tak jak i hali Urania, która może lada moment zostać rozebrana, a w jej miejsce prawdopodobnie wybudowana nowa, tylko ciekawe dla kogo i kto da pieniądze. Zburzenie jest tanie, a plac przeznaczyć można pod handel. Będą dla miasta pieniądze. Nie rozumiem, dlaczego w stolicy regionu niszczy się wszystko, co daje promocję, ale popieram obecne wszystkie dążenia decydentów do likwidacji każdego rodzaju sportu. To przecież będą duże oszczędności pieniędzy podatników! Cieszę się, chociaż leję ze złości łzy, że nie będziemy mieli liczących się sportowych drużyn i nie zajdzie potrzeba budowy stadionów, lodowisk czy hal sportowych. Będziemy znani w Polsce z tego, że jesteśmy wolni od sportu. A, bym zapomniał! Drodzy rajcy, rajdy samochodowe (były w Olsztynie) teraz przynoszą chwałę i prestiż Mikołajkom i koniecznie nie zapomnijcie zlikwidować toru motokrosowego. Będzie miejsce na wysypisko śmieci, a nasi znani sportowcy, odnoszący sukcesy na motorach, mogą przecież kreować wizerunek Lidzbarka Warmińskiego. Już widzę piękny baner pod ratuszem na stylowych lampach niepasujących do wystroju: Duma Warmii to miasto bez sportu. Jacek Panas

6 6 Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) 2015 Urzędy wprowadzają zmiany Polskie prawo urzędowe upodabnia się do zagranicznego. Dotąd ślub cywilny można było odbyć tylko w urzędzie. Niebawem małżonkowie będą mogli wybrać sobie inne miejsce. Dotychczas też były ograniczenia w nadawaniu dzieciom obco brzmiących imion. Teraz pomysłowość rodziców będzie mniej temperowana. Od marca niektóre urzędy wprowadzają zmiany mające ułatwić nam życie. Powinniśmy je odczuć również w Olsztynie. Przyszli małżonkowie nie będą musieli brać ślubu urzędowego w urzędzie. Dotąd prawo odstępstwa od tej reguły przysługiwało tylko w wyjątkowych okolicznościach, np. gdy któraś ze stron przebywała w szpitalu czy w więzieniu. Teraz pary mogą proponować miejsce, w którym po prostu pragną mieć ślub. Może to być ogród, zamek czy inna romantyczna przestrzeń. Ważne tylko, by gwarantowała powagę ceremonii i bezpieczeństwo jej uczestnikom. Za zorganizowanie takiej uroczystości przyszli małżonkowie będą musieli zapłacić tysiąc złotych. Mercedes, Liam czy Takahiro to imiona, które bez wątpienia do polskich nie należą. Urzędnicy jednak nie będą stawiali przeszkód na drodze do nazwania swojego dziecka wedle uznania. Nadawanie imion obcego pochodzenia będzie już w pełni dopuszczalną praktyką. Rodzice muszą tylko pamiętać, by imię nie było zdrobniałe, uwłaczające ani ośmieszające. W olsztyńskich żłobkach i przedszkolach niebawem więc będziemy słyszeć o Jessicach, Thomasach i Achillesach, nawet jeśli rodzice są Polakami. Nowy wzór dowodu osobistego, łatwiejszy do wypełnienia wniosek i możliwość złożenia go w dowolnym urzędzie gminy w całej Polsce to kolejne zmiany, jakie nas czekają. Od 1 marca urzędy gmin będą miały dostęp do Systemu Rejestrów Państwowych. To centralna baza danych, zawierająca m.in. rejestry PESEL, dowodów osobistych i aktów stanu cywilnego. Dzięki temu zintegrowanemu systemowi adres zameldowania nie będzie już decydował o miejscu prowadzenia wielu formalności urzędowych. Sprawy związane z dowodami osobistymi czy aktami stanu cywilnego załatwimy sobie w dowolnym urzędzie w kraju. Każdy, kto w marcu złoży wniosek o wydanie dowodu osobistego, otrzyma dokument tożsamości oparty na nowym wzorze. Co się zmieni? Na dokumencie pojawi się szereg nowych zabezpieczeń. Dwukrotnie powtórzone zdjęcie, mikrodruki, tłoczenia i specjalne farby. Znajdą się tu informacje o polskim obywatelstwie, a opisy pól będą również po angielsku. Nie będzie wzmianek o kolorze oczu, wzroście ani skanu podpisu posiadacza. Zniknie też adres zameldowania. Dane adresowe nie są informacją, która stanowi o tożsamości osoby, więc ich umieszczenie w dowodzie nie jest konieczne. Nie mamy obowiązku wymieniać dowodu osobistego na nowy. Możemy posługiwać się dotychczasowym tak długo, jak długo pozwala na to zapisany w nim termin ważności. region Czy starszy psiak ma szansę na adopcję? Niunia to 11-letnia, ale w dobrej kondycji suczka w typie owczarka niemieckiego. Została przygarnięta z gminnej przechowalni ponad trzy lata temu. Wszystkim się wydawało, że ma cudowny dom, że w końcu trafiła do odpowiedzialnych ludzi. Niestety, wolontariusze otrzymali wiadomość, że jej właściciele już jej nie chcą. Pragną oddać suczkę, bo... podali milion powodów. Jak ktoś nie chce psa, to wymyśli wszystko. Jak mamy przygotować psa na to, że z ciepłego domu trafi do betonowego kojca, a zamiast dzieci, które uwielbia, będzie miała ponurą budę? Starsze psy mają marne szanse na adopcję. Większość z nich nigdy nie trafia do nowych domów ich domem jest schroniskowy boks. Czy taki los czeka Niunię? Suczka jest wysterylizowana. Obecnie przebywa w okolicach Warszawy, ale wolontariusze pomogą w transporcie do nowego domu, o ile się taki znajdzie! Kontakt w tej sprawie Kopernik wisi w ratuszu W 542. rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika jego wizerunek, będący kopią oryginału znajdującego się w krakowskim Collegium Novum, trafił do olsztyńskiego ratusza. Można go obejrzeć w holu na parterze urzędu, gdzie jest eksponowany. Obraz o wymiarach: 157 na 110 cm został wykonany ręcznie w technice olej na płótnie. Jest to druga kopia wykonana przez tego artystę. Pierwsza znajduje się w siedzibie ONZ w Wiedniu i została zamówiona przez Europejską Agencję Kosmiczną na zakończenie programu Copernicus. Łukasz Zedlewski (autor kopii) jest olsztyniakiem z urodzenia. To dyplomowany malarz, rysownik, grafik. Jest stypendystą Krajowego Funduszu na Rzecz Dzieci. Był też wyróżniany i wspierany przez samorząd naszego województwa. Pan Łukasz znalazł się w finałowej dziesiątce konkursu Najwybitniejszy młody malarz pierwszej dekady XXI wieku. Będąc w ratuszu, nie zapomnijmy więc obejrzeć Mikołaja Kopernika spod pędzla naszego rodzimego artysty. Przypomnijmy, że trwają prace nad identyfikacją rękopiśmiennych zapisków Mikołaja Kopernika. Są to prace historyków, którzy znają pismo wielkiego astronoma, oraz znawców łaciny średniowiecznej, aby notatki te odczytać i przetłumaczyć na język polski. Drugi tor prac podjęty został przez specjalistów z Laboratorium Kryminalistycznego wojewódzkiej policji i dotyczy porównania notatek z ksiąg Biblioteki Hosianum oraz rękopisów Kopernika z Archiwum Archidiecezji Warmińskiej. Eksperci mają do przejrzenia około dwustu rękopisów dotyczących prawa kanonicznego, filozofii i teologii. Darmowe porady prawne w Olsztynie Już 23 lutego rusza Tydzień pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem. Kampania Ministerstwa Sprawiedliwości ma pomóc zwykłym obywatelom w uzyskaniu darmowych porad prawnych. Od poniedziałku do piątku również olsztynianie będą mogli nieodpłatnie zasięgnąć języka u wielu specjalistów. Informacji prawnej będą udzielać nie tylko adwokaci, radcowie prawni, ale także prokuratorzy, funkcjonariusze policji oraz kuratorzy sądowi i komornicy. Jednocześnie osoby pokrzywdzone przestępstwem będą mogły uzyskać pomoc psychologiczną. Chcąc rozmawiać z prokuratorem lub mediatorem, wybierzmy się do jednostki przy Emilii Plater 12. Prokurator będzie czekał na nas od poniedziałku do piątku w godz. 7:30-15:30. Mediator będzie 23 lutego od 10 do 12. Z kolei po poradę adwokatów i radców prawnych musimy udać się do wieżowca przy ulicy Dąbrowszczaków 39. Tam, na siódmym piętrze (naprzeciwko windy) będą przyjmowali oni w poniedziałek, wtorek, piątek w godz , w czwartek do godz. 15, a w środę Kuratorzy z kolei czekają na nas w tymże wieżowcu 23 lutego (14-16), 26 lutego (13-17), 27 lutego (12-15). Może warto skorzystać z ich wiedzy i doświadczenia? red

7 samorząd województwa Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) Impuls na torach Marka regionu latarnia w morzu ofert Warmińsko-Mazurski Oddział Przewozów Regionalnych wzbogacił się o kolejny, trzynasty już pojazd kolejowy. W inauguracyjną trasę nowy pociąg Impuls wyruszył z dworca Olsztyn Główny do Ostródy. Impuls został zakupiony przez samorząd województwa. Będzie go użytkować olsztyński oddział Przewozów Regionalnych. Symboliczne wręczenie kluczy do pociągu dyrektorowi Ryszardowi Kuciowi zbiegło się z jedenastą rocznicą przekazania przez samorząd pierwszego autobusu szynowego Warmińsko-Mazurskiemu Oddziałowi Przewozów Regionalnych. Przez te lata udostępniono dwanaście pojazdów o łącznej wartości blisko 200 mln zł. Impuls to nowoczesny pociąg elektryczny, w którym może wygodnie podróżować 107 osób tyle jest miejsc siedzących. Łącznie zabiera 250 pasażerów. Pojazd rozpędza się do 160 km/h. Jest wyposażony w klimatyzację i WIFI, a także przystosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Tylko w 2014 roku pociągi zakupione przez samorząd województwa przewiozły 1,6 mln podróżnych, co stanowi ponad 40 proc. ogółu pasażerów Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Przewozów Regionalnych. Każdy z pojazdów przejechał rocznie po blisko 100 tys. km. W nowej unijnej perspektywie samorząd wojewódz- Pracownicy Departamentu Polityki Regionalnej przedstawili założenia przyjętego w ubiegłym tygodniu przez Komisję Europejską Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata , ze szczególnym uwzględnieniem możliwości dofinansowania dla przedsiębiorców, a także inne obszary wsparcia: kadry dla gospodarki, cyfrowy region, efektywność energetyczna, środowisko przyrodnicze i racjonalne wykorzystanie zasobów, twa zaplanował również inwestycje w infrastrukturę kolejową na niespotykaną dotąd skalę. Możliwe jest to dzięki środkom pozyskiwanym m.in. w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Przeprowadzone będą gruntowne modernizacje linii nr 221 z Olsztyna do Braniewa (Regionalny Program Operacyjny), nr 216 z Olsztyna do Działdowa, nr 219 Szczytno Pisz Ełk (Program Operacyjny Polska Wschodnia) oraz linii nr 38 Korsze Ełk (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko). Impuls to nowoczesny pociąg elektryczny, w którym może wygodnie podróżować 107 osób tyle jest miejsc siedzących Konferencja o funduszach W Olsztyńskim Parku Naukowo-Technologicznym odbyła się konferencja Inteligentna gospodarka Warmii i Mazur szanse na przyszłość. Regionalny Program Operacyjny Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata , skierowana do przedsiębiorców z regionu. W nowej perspektywie mamy do wykorzystania 1,728 mld euro, to bardzo dużo środków, ale niełatwo będzie po nie sięgnąć mówił na konferencji marszałek Gustaw Marek Brzezin kultura i dziedzictwo, infrastruktura transportowa, obszary wymagające rewita- Marszałek Gustaw Marek Brzezin w towarzystwie dyrektora oddziału olsztyńskiego Przewozów Regionalnych Ryszarda Kucia, dyrektora ds. handlowych firmy NEWAG Piotra Kołodziejczaka i dziennikarzy w czasie przekazywania kluczy do pociągu lizacji, dostęp do wysokiej jakości usług publicznych, regionalny rynek pracy i Do Parku Naukowo-Technologicznego przybył tłum przedsiębiorców i zainteresowanych wsparciem unijnym włączenie społeczne. Cieszy bardzo duże zainteresowanie konferencją, a zatem możliwościami, jakie niesie nowa unijna perspektywa. Produkt Warmia Mazury to pierwszy wspólnotowy znak towarowy, którego właścicielem jest samorząd województwa warmińsko-mazurskiego. Został zarejestrowany w Urzędzie Harmonizacji Rynku Wewnętrznego w Alicante. Uzyskanie tego znaku jest konsekwencją projektu Produkt z Warmii i Mazur. Celem projektu jest identyfikacja produktów, usług, wydarzeń charakterystycznych dla Warmii i Mazur, z których jesteśmy znani i którymi chcemy się chwalić wyjaśnia marszałek Gustaw Marek Brzezin. Z takiego sposobu wspierania własnej przedsiębiorczości słynie już włoska Umbria czy francuska Bretania. Projekt ma na celu wzmocnić identyfikację regionu i jego markę, a w rezultacie przełożyć się na tutejszą gospodarkę i rynek pracy. Chcemy także, aby ta marka, jako znak towarowy, była chroniona na otwartym europejskim rynku, a certyfikat z Alicante to gwarantuje. Do tej pory o naszym regionie głośno było w kraju i za granicą dzięki udziałowi w konkursie na 7 Nowych Cudów Natury. Udział w tym światowym plebiscycie miał na celu wzmocnienie i utrwalenie marki regionu jako atrakcyjnego turystycznie. Samorząd województwa jest także partnerem w biznesie, nie tylko poprzez wsparcie przedsiębiorców środkami europejskimi, ale także promocję gospodarczą. Działania są wielotorowe. Realizowane są kampanie promocji gospodarczej, obecnie kierowane głównie do inwestorów z krajów skandynawskich, do Niemiec, Austrii i Wielkiej Brytanii. Założeniem nowego projektu jest stworzenie i wypromowanie regionalnego produktu rozumianego jako znak Produkt Warmia Mazury. Są już pierwsze efekty 107 firm z regionu postarało się o ten znak dla 120 produktów, usług czy wydarzeń. Kupujmy nasze wyroby, korzystajmy z usług oferowanych przez nasze firmy, bywajmy na organizowanych u nas imprezach, wspierajmy tutejszą przedsiębiorczość dodaje marszałek Brzezin. Bądźmy regionalnymi patriotami. Te działania mają się przełożyć na wzmocnienie rynku pracy.

8 8 Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) 2015 olsztyn Tramwaj dziękuję, nie mam gdzie zaparkować Opisany przez nas temat, związany z budową linii tramwajowej, poruszył Czytelników. Wielu doszukiwało się ramki z adnotacją reklama, ale jej nie było. Nikt nie zapłacił za ten tekst, sami postanowiliśmy przybliżyć mieszkańcom Olsztyna potencjalne korzyści z uruchomienia komunikacji szynowej. Ale czas w ten optymizm wlać odrobinę goryczy. Komunikacja publiczna, jak sama nazwa wskazuje, ma zaspokajać transportowe potrzeby coraz bardziej zatłoczonych miast. W Olsztynie lekarstwem ma być uruchomienie linii tramwajowej, co ma skutkować zmniejszeniem ruchu pojazdów indywidualnych po naszych ulicach. Założenia są słuszne, ale czy uda się je wdrożyć w życie? Obawiamy się, że przesiadka z samocho- List od Czytelniczki Szanowna Redakcjo Do napisania kilku zdań zmobilizował mnie artykuł Tramwaj to brzmi dumnie. Pięćdziesiąt lat temu dojeżdżałam do szkoły tramwajami. Jeździłam codziennie od Kina Grunwald do szkoły przy ulicy Bałtyckiej, czyli linią 1 i 2. Gdy w 1965 roku zlikwidowano tramwaje, powstał we mnie wewnętrzny bunt i ze szkoły wracałam z koleżanką pieszo przez Grunwaldzką, starówkę, 1 Maja, Wojska Polskiego. W tym czasie nie było pięknej Artyleryjskiej, którą dziś moja droga byłaby o połowę krótsza. REKLAMA du do tramwaju bądź autobusu nie nastąpi zbyt szybko. Na początek weźmy pod lupę kierowców z gminy Stawiguda. Wydaje się, że każdy racjonalnie myślący kierowca dojeżdżający od strony Butryn zostawi swoje auto i przesiądzie się do tramwaju, by spokojnie dojechać do centrum. I owszem, jest to najbardziej racjonalne rozwiązanie. Pod warunkiem, że ktoś pomyśli o tym kierowcy i jego samochodzie. Tymczasem w planach budowy tramwaju próżno szukać zaplanowanego parkingu w rejonie ulicy Płoskiego i Witosa. Do dyspozycji będzie kilka miejsc parkingowych na osiedlowych uliczkach. Oznacza to, że przysłowiowy Kowalski nie będzie mógł w spokoju zaparkować auta. Podobna sytuacja spotka kierowcę jadącego ze strony Zawsze pragnęłam, by tramwaje powróciły do Olsztyna miasta wojewódzkiego. Jest to punktualny środek lokomocji, jeżdżący własnym torem, któremu nie przeszkadza kolizja na jezdni lub wyciek paliwa powodujące olbrzymie korki czy blokadę miasta. Czekam na TEN DZIEŃ i obym dożyła gdy wsiądę do tramwaju i przejadę przez miasto z pętli do pętli. Wiem, że mimo iż postarzałam się o pięćdziesiąt lat, będę cieszyła się jak dziecko. Marzę, by moja przejażdżka odbyła się w pierwszym dniu uruchomienia kursów. Krystyna Ł. Stawigudy i Olsztynka. Tu idealnym miejscem może się wydawać parking przy Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim. Ten jednak z reguły jest bardzo szybko zajęty przez przyjezdnych studentów, a do przystanku tramwajowego przy ulicy Tuwima jest ponad kilometr. Owszem, Zarząd Dróg Zieleni i Transportu twierdzi, że można podjechać autobusem, ale czy przesiadki zachęcą do korzystania z tramwaju? A co, jeśli mieszkamy w gminie Barczewo lub Dywity? Dla mieszkańców tych gmin punktem docelowym jest najczęściej dworzec PKP. Z tego miejsca rozjeżdżają się pasażerowie w kierunku innych olsztyńskich osiedli. O ile pasażerowie przewoźników prywatnych zapewne chętnie skorzystają z przesiadki na tramwaj, o tyle klienci z samochodów znowu zrezygnują z tramwaju lub autobusu. Tu ponownie musimy się zmierzyć z brakiem miejsc parkingowych. A co z mieszkańcami osiedli? Według opublikowanego jeszcze w 2013 r. przez ZDZiT Parkuj i Jedź (ang. Park&Ride) to parking przeznaczony dla osób, które dojeżdżają z przedmieść dużych miast i korzystają z transportu publicznego. Kierowcy pozostawiają auta w wyznaczonych miejscach, a następnie przesiadają się do komunikacji zbiorowej. W Polsce przykładem parkingu typu parkuj i jedź jest parking Warszawa Młociny na 1100 pojazdów, zapełniający się w przeciągu godziny. Mieszkańcy Łomianek i innych gmin leżących na północy stolicy nie wyobrażają sobie jazdy do pracy inaczej niż do parkingu, a potem komunikacją miejską. w Olsztynie projektu nowego układu komunikacyjnego, planiści fundują komunikację przesiadkową. Ktoś bowiem zreflektował się, że mieszkańcy Nagórek bądź Jarot do przystanków tramwajowych będą mieli spory kawał drogi. Owszem, pomyślano o liniach dojazdowych. Jednak w mieście naszpi- kowanym sygnalizacjami świetlnymi i bez buspasów w miejscach, gdzie są konieczne (ul. Krasickiego, Wilczyńskiego), autobusy te skazane są na stanie w korkach. By pasażer nie był zbyt sprytny i przypadkiem nie skorzystał z autobusów jadących do centrum bezpośrednio, pomyślano o likwidacji np. linii nr 15. Tymczasem badania wskazują, że im mniej mamy przesiadek i bliżej jest zlokalizowany przystanek, tym chętniej korzystamy z transportu publicznego. Ach, nie dodaliśmy, że są to badania przeprowadzane w wielu miastach europejskich, w tym również polskich. Olsztyn, zaiste, musiał wypaść inaczej w tych badaniach, bo wdrażane rozwiązania przeczą logice. Wierzymy, że tramwaj jest świetnym środkiem lokomocji w miastach wielkości Olsztyna. Jednak wydaje się, że w olsztyńskiej układance zabraknie kilku istotnych elementów, które mogą przyczynić się do zmniejszenia ruchu samochodów osobowych. Wawel W kolejnym numerze: czy te wykopki są konieczne?

9 ślady przeszłości Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) Jak Pawełek historię Olsztyna poznaje Już kiedyś pisałem, że ojciec zaszczepił we mnie pasję rowerowych wycieczek i teraz każdą wolną chwilę spędzam na siodełku. Przeważnie pedałuję po leśnych dróżkach. Zimą raczej nie jest to przyjemne, bo drogi są raz miękkie, raz twarde i nierówne. Dlatego wycieczki robię ostatnio po ulicach Olsztyna. Niedawno przejeżdżałem ulicą Kopernika. Obok urzędu wojewódzkiego zrobiłem sobie odpoczynek. Gdy szedłem w kierunku dworca, spotkałem swojego wujka, który gapił się na budynek, na którym widniały dwie kotwice. Dobrze, że cię widzę, Pawełku! zagaił. Mam prośbę, abyś zapytał Jacka Panasa, czy wie coś o tym domu. Podobno, tak mi ktoś powiedział, mieściło się tu biuro budowy kanału mającego połączyć Wisłę z Wielkimi Jeziorami Zainteresowały mnie słowa wujka. Gdy tylko przyjechałem do domu, skontaktowałem się z naszym redakcyjnym miłośnikiem historii Olsztyna. Jacek jak zwykle zaczął: Ty mnie, Pawełku, zamęczysz! Od razu wiedziałem, że sprawa go zainteresowała, bo więcej nie gderał, tylko obiecał przysłać wyjaśnienie tej zagadki. Niebawem otrzymałem od niego maila. Drogi Pawełku! Mówiłeś mi, że spotkałeś wujka pod domem z dwiema kotwicami. Rzeczywiście, taki budynek istnieje przy ulicy Kopernika w Olsztynie vis-à-vis kościoła. Właścicielem tej pięknej willowej kamienicy był olsztyński przedsiębiorca Albert Scholz. To on kazał przyozdobić fasadę budynku dwiema kotwicami umieszczonymi w kolistych płycinach. Na pocztówce z przedwojenną szkołą realną widać kawałek tej kamienicy w prawym dolnym rogu. Z lewej strony, w głębi, widoczna jest ściana dużego lokalu towarzyskiego Civil Casino. Była to kawiarnia z salą do tańca, ze sceną, domem gier i restauracją. Budynek z okazałą salą istnieje do dziś jako sala sportowa klubu Gwardia. Dom pod Kotwicami stał w szeregu malowniczych kamienic willowych, wybudowanych w latach Zawieruchę wojenną przetrwał tylko Dom pod Kotwicami. Pozostałe spłonęły, podpalone przez wyzwolicieli, ale zostały po wojnie odbudowane. Niestety teraz nie przedstawiają już takiej wartości jak kiedyś. W Domu pod Kotwicami, jak pamiętam, był internat kolejówki (Technikum Kolejowego). A obok, w odbudowanej kamienicy, przedszkole. Nim wyjaśnię historię kanału, o który pytałeś, najpierw opowiem o szkole realnej widocznej na zdjęciu. Wybudowano ją na placu między kościołem a dawną ulicą Klebarską, obecnie Piłsudskiego, według projektu architekta Kurta Moessingera z Frankfurtu nad Menem w 1900 roku. Budowało ją przedsiębiorstwo Alberta Scholza, właściciela Domu pod Kotwicami. Uczyło się w niej ponad 300 dzieci. Szkoła początkowo działała jako takie progimnazjum. Po podniesieniu poziomu nauczania i rozszerzeniu profilu (przedmioty ścisłe i języki obce) uzyskała status gimnazjum, potem szkoły średniej, w końcu zasłużyła na status Wyższej Szkoły Realnej im. Mikołaja Kopernika. Wzniesiona była z czerwonej cegły w stylu neogotyckim ze spadzistym dachem. Miała centralne ogrzewanie, oświetlenie elektryczne, kanalizację i wodociąg. Kiedy liczba uczniów przekroczyła 400, rozbudowano ją w kierunku dzisiejszej ulicy Kościuszki, powiększając o dom dyrektora. Gdy wybuchła II wojna, zamieniona została na lazaret dla żołnierzy wermachtu. Czerwonoarmiści ją spalili. Na fundamentach wybudowano w latach gmach prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, a gdy po 15 latach dobudowano skrzydło od strony alei Piłsudskiego, w swoje posiadanie budynek przejął urząd wojewódzki. Teraz o budowie kanału. To prawda! Była koncepcja przekopania kanału łączącego Wisłę z Wielkimi Jeziorami, ale to już był ostatni etap tworzenia dróg wodnych w Prusach Wschodnich. Wszystko zaczęło się w 1379 roku, kiedy to wielki mistrz krzyżacki Winrich von Kniprode małą łódką przebył część trasy z Pisza do Węgorzewa. W 1799 roku przy wysokim stanie wody udało się z Puszczy Piskiej spławić do Pregoły 40 pni drzew, wykorzystując do tego jeszcze rzekę Węgorapę. Pierwszy parowiec Masovia popłynął mazurskimi jeziorami i kanałami w 1856 roku. Na początku XX wieku zrodził się pomysł, aby połączyć Wisłę z Wielkimi Jeziorami, rzeką Pregołą i Niemnem. W tym celu powołano Stowarzyszenie Popierania Kanału Wschodniego (Ostkanal), a wykonawstwa miała się podjąć między innymi firma budowlana Alberta Scholza i prawdopodobnie to spowodowało, że elewację domu przyozdobiono kotwicami. A może tam miało swoją siedzibę stowarzyszenie? Coś w tym jest. Kilka lat temu w którejś z gazet przeczytałem, że ponownie dyskutuje się nad możliwością połączenia Wisły z Wielkimi Jeziorami. Nawet chyba widziałem projekt. Kanał miał przebiegać od Wisły w okolicach Torunia, Drwęcą, ze Starych Jabłonek do rzek: Łyny Wadąg, Pisy, jeziora Dadaj, potem do rzeki Krutyni i do jeziora Bełdany. To podobno tylko około 100 kilometrów. Może nasze dzieci albo wnukowie to zrobią, a dyrekcja kanału będzie miała swoją siedzibę w Domu pod Kotwicami? Pawełku, pozdrów wujka zakończył swój list Jacek Panas

10 10 Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) 2015 zdrowie Daj mi nogę, daj mi nogę, daj mi nogę Ja ci nogi dać nie mogę śpiewała bohaterka kultowego serialu Daleko od szosy. Ona akurat mogłaby dać niejednemu nogę, bo była zdrową, krzepką kobietą. Dziś już żyje się zupełnie inaczej. Jemy mniej zdrowo niż kiedyś. Przeżyte lata i ciągły pośpiech odbiły piętno na naszym ciele. Z jakimi schorzeniami, odbierającymi urok nogom i stopom, borykamy się najczęściej? Czy można je zaleczyć? Gdyby zapytać którąkolwiek kobietę po trzydziestym piątym roku życia, co szpeci nogi, z pewnością odpowiedziałaby, że żylaki. Nawet jeśli jeszcze się nie pojawiły, to większość kobiet nosi na łydkach zapowiedź żylaków, a mianowicie pajączki. To siatka rozszerzonych naczyń, będąca pierwszym sygnałem niewydolności żylnej nóg. Nie powinnyśmy więc bagatelizować pajączków, tylko leczyć je czym prędzej. Łydki w pajęczynie Pajączki swoją barwę zawdzięczają naczyniom żylnym, dużo mniejszym niż te, na których tworzą się żylaki. Najczęściej pojawiają się na udach, goleniach, pod kolanami oraz w okolicach kostki. Do tego miewamy uczucie ciężkości nóg. Pod koniec dnia pojawiają się opuchlizna, mrowienie lub pulsowanie. Możemy również być trapione skurczami łydek. Skłonności genetyczne i hormonalne przyczyniają się do powstawania pajączków, ale własnym stylem życia dolewamy oliwy do ognia. Poszerzone naczynka bywają wynikiem nadwagi. Szczególnie jeśli zbyt duża masa ciała wciąż jest rozkładana tak samo, jak to się dzieje, gdy na przykład przebywamy długotrwale w pozycji stojącej. Najczęstszym grzechem przeciw pięknym nogom jest siedzenie z nogą założoną na nogę. Noszenie wysokich obcasów oraz zbyt obcisłych spodni również nie pomaga naczyniom krwionośnym. Jeśli mamy pracę wymagającą stania przez wiele godzin, to zadbajmy o to, by zapewnić nogom codzienny relaks. Na przykład schłodźmy stopy i nogi wieczorem, gdy odpoczywamy. To, czy za jakiś czas pojawią się żylaki, zależy w dużym stopniu od tego, czy w porę zmienimy nawyki na lepsze. Nóg pokrytych pajączkami nie wolno szorować twardymi gąbkami ani rękawicami. Warto postawić na łagodniejszą pielęgnację, najlepiej kosmetykami zawierającymi wyciągi roślinne o działaniu wzmacniającym naczynka, np. z arniki czy kasztanowca. W roślinach tych są substancje, które wielokierunkowo działają na naczynka. Wzmacniają ich ściany i zmniejszają przepuszczalność. Zwiększają też napięcie ścian naczyń, przez co działają obkurczająco. Kosmetyki na pajączki to również kremy i żele, które zapobiegają obrzękom czy uczuciu ciężkich nóg. Jeśli problem pajączków się nasila, to warto udać się do lekarza pierwszego kontaktu, który skieruje nas do odpowiedniego specjalisty. Warto pomyśleć o noszeniu indywidualnie dobranych rajstop przeciwżylakowych. Dobrze także przyjmować suplementy diety wzmacniające naczynka: rutionoscorbin i diosminę. Jednak te decyzje warto rozważyć, wspierając się opinią lekarza. Stopy z defektami A co, jeśli nogi mamy w dobrym stanie, a gorzej ze stopami? Tym, co odbiera im urok, są przetarcia, odciski i wrastające paznokcie. Najgorszy ze wszystkich jednak wydaje się paluch koślawy (halluks). To deformacja stopy przypominająca olbrzymi guz zaczynający się w dolnej części dużego palca. To w istocie poszerzone przedstopie. Zniekształcenie kości spowodowane tym, że największy palec u stopy przestał być wystarczającym punktem podparcia w czasie chodu. Zaawansowane stadia halluksa leczy się operacyjnie. Jeśli jednak w porę zatroszczymy się o stopy, to wystarczą specjalne wkładki ortopedyczne i korekcyjne wkłady silikonowe między paluch a drugi palec, by stopniowo przywracać stopie właściwy kształt. Jednak nie jest to łatwe. Za deformację stopy obwinia się noszenie niewłaściwego obuwia. Kozaków na wysokim obcasie albo z wąskimi noskami, zbyt ciasnych i nieprzyjaznych stopie. Buty na zbyt dużym podwyższeniu, unosząc tył stopy, powodują, że przy każdym kroku pracuje tylko jedna trzecia stopy. To skraca mięśnie i ścięgna w okolicach stawu skokowego. Również ostre noski męczą stopę. Staje się ściśnięta, a palce na siebie zachodzą, zmieniając fizjologiczne ustawienie stopy. Pamiętajmy więc, aby buty na wysokim obcasie nosić nie dłużej niż kilka godzin dziennie. Jeśli to niemożliwe, to każdą wolną chwilę wykorzystajmy na odprężenie stóp. Choćby zdjęcie na moment obuwia i krótką gimnastykę: zginanie i odginanie palców, chwytanie nimi drobnych przedmiotów z podłogi czy kręcenie stopami kółek. Modne kozaki na obcasie czy koturnie nie muszą być jednak udręką dla stóp. Wystarczy wybrać właściwy model. To but wykonany z naturalnych materiałów. Nie za ciasny, nie za luźny. W przypadku butów z noskami musi zostać centymetr wolnej przestrzeni między czubkiem buta a najdłuższym palcem. Inaczej but, choć wydaje się wygodny, będzie powodował nachodzenie palców na siebie lub ich nadmierne ściskanie. Wybierajmy buty z szerszymi czubkami oraz obcasami nie wyższymi niż trzy centymetry. Podeszwa nie powinna być zbyt cienka, bo ma amortyzować kroki. Inaczej stopa szybko zacznie boleć. Gdy już tak się dzieje, dobrze jest zmieniać buty przynajmniej dwa razy dziennie. Różne fasony obuwia inaczej podpierają stopę, dzięki czemu będą obciążane inaczej niż wciąż tymi samymi obszarami stopy. Zarówno żylaki, jak i halluksy nie powstają znienacka. Są efektem wielomiesięcznych, a nawet wieloletnich zaniedbań. Jeśli zatem chcemy mieć piękne nogi, zwracajmy na nie uwagę. Dbajmy o siebie, a ciało się nam odwdzięczy. Aleksandra Ruda

11 dom Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) Czy lubimy bloki z wielkiej płyty? Blok z wielkiej płyty. W latach 70. cel co drugiego młodego małżeństwa. A dziś? Czy te masowe gniazdka PRL-u jeszcze wzbudzają naszą sympatię? A może wolelibyśmy mieszkać pod ogonem diabła niż w takim budownictwie? Jak to jest żyć w bloku z wielkiej płyty, wiedzą najlepiej mieszkańcy Pojezierza, Kormoranu, Nagórek, Podgrodzia, Pieczewa, a także części Jarot. Naprawdę spory kawałek Olsztyna! I pomyśleć, że miały to być domy na lat. W takim układzie niebawem powinny się sypać. Na szczęście tak się nie stanie. Według badań zleconych przez Ministerstwo Transportu i Budownictwa bloki z wielkiej płyty są w zaskakująco dobrym stanie. Według ekspertów przetrwają jeszcze co najmniej lat. Z życia lokatora Malowanie ścian tak, by pod sufitem został równy, biały pasek, jest typowym trikiem lokatorów wielkiej płyty. Gościom się wyjaśnia, że ten zabieg ma optycznie powiększyć pomieszczenie. Bzdura! To sposób na odwrócenie uwagi od krzywizny ścian, sufitów! Tak, mieszkańcy peerelowskich bloków wprawili się w tuszowaniu niedoskonałości swoich czterech kątów. Uszczelniałam okna watą higieniczną i taśmą klejącą, żeby nie siedzieć w przeciągach wspomina Kamila Żukowska, była studentka, która wynajmowała mieszkanie w wielkopłytowcu na Pieczewie. Bałam się korzystać z niektórych gniazdek, bo były przestarzałe. Do tego w moim pokoju ciągle w jednym miejscu tworzył się grzyb, podejrzewam, że rynna z dachu była nieszczelna i doprowadzała wilgoć dodaje niedawna mieszkanka bloku z lat 80. Druga młodość wielkiej płyty? Jeszcze kilka lat temu głosów takich, jak pani Kamili, było mnóstwo. Narzekaliśmy na brzydotę posocjalistycznych bloków, na to, że tak wiele się w nich psuje. Z biegiem czasu tendencja zaczęła się odwracać. Jak zauważa Wojciech Zarębski, pośrednik w obrocie nieruchomościami, pamiątka po byłym ustroju dziś już nie kojarzy się ludziom negatywnie. Obecna sympatia kupców do budownictwa wielkopłytowego w dużej mierze jest zasługą intensywnych prac termomodernizacyjnych, jakie od lat są prowadzone przez spółdzielnie mieszkaniowe, w zasobach których pozostaje największy odsetek tego typu budynków twierdzi Wojciech Zarębski. Coraz trudniej jest, zwłaszcza ludziom młodym, a także przyjezdnym, odróżnić wielką płytę od zabudowy młodszej, tzw. nowej technologii. Starsze i średnie pokolenie oczywiście pamięta jeszcze wyjątkową szpetotę peerelowskiej zabudowy. Jednak obraz szarych, betonowych osiedli z każdym rokiem coraz bardziej odchodzi do historii zaznacza ekspert. Czy więc możemy się spodziewać drugiej młodości wielkiej płyty? Posocjalistyczne bloki mają swoje zalety. Są atrakcyjnie zlokalizowane, często w centralnej części miasta z dobrze rozwiniętą komunikacją miejską. Lokatorzy tych bloków nie obawiają się drastycznych zmian w otoczeniu, czyli tego, co nierzadko spędza sen z powiek mieszkańcom nowo budowanych osiedli. Jak podkreśla pośrednik Wojciech Zarębski, mieszkania w wielkiej płycie można kupić w atrakcyjnej cenie, co kusi nabywców. Przyjrzyjmy się tumu argumentowi. Bloki z wielkiej płyty osiedla Kormoran Wielka płyta kontra mieszkanie od dewelopera Za dwupokojowe mieszkanie w bloku z wielkiej płyty sprzedający chcą w Olsztynie średnio bagatela 4,3 tysiąca złotych za metr kwadratowy. Zwykle natomiast sprzedają w cenie około magicznych 4 tysięcy za metr, jeszcze taniej przy większym metrażu. Takie mieszkanie ma przyzwoity standard. Nie ma w nim już śladu po stolarce, elektryce czy rurach sprzed dwudziestego pierwszego wieku, bo zostały wymienione. Może nie są już nowe, ale są sprawne. Czy zatem opłaca się dać 155 tysięcy złotych za odnowione 39-metrowe mieszkanie 2-pokojowe przy ulicy Pana Tadeusza w bloku z 1979 roku? Pomyślmy. W średniej cenie 4,6 tys./m 2 kupimy od dewelopera nowiutkie mieszkanie, którego będziemy pierwszym użytkownikiem. Za 180 tysięcy złotych nabędziemy więc 2-pokojowe nowe mieszkanie o pow. 39 metrów, młodsze o lat od wielkopłytowca. Zbudowane w nowej technologii. Tańsze w eksploatacji nawet o połowę! Będzie też długo stosunkowo drogie, co jest dobrą wiadomością, jeśli mamy zamiar je po kilku latach sprzedać. A zatem: to stare z Pana Tadeusza jest za 155 tysięcy złotych, to nowe za 180 tysięcy złotych. Różnica wynosi tylko 25 tysięcy złotych. Kłopot w tym, że takie nowe mieszkanie odbieramy w stanie deweloperskim. To oznacza, że sporo będzie nas kosztowało jego wykończenie. By z pustego pudełka od zapałek stworzyć dom, potrzeba nam około 1,3 tys. zł na 1 m 2. To oznacza, że w 39-metrowe mieszkanie trzeba będzie włożyć około 50 tysięcy złotych. Wygląda więc na to, że ostateczna cena nowego mieszkania jest wyższa od ceny wielkopłytowca nie o 25 tysięcy złotych, a o 75 tysięcy. To już zmienia postać rzeczy. Pamiętajmy jednak, że choć mieszkanie przy Pana Tadeusza jest odnowione, to nie oznacza, że już nic nas nie będzie kosztowało. W końcu też trzeba do niego kupić meble, może jednak coś wyremontować pod siebie. Spora różnica 75 tysięcy złotych między obiema opcjami więc topnieje. Ile będzie wynosiła ostatecznie, zależy od tego, co właściwie dostajemy w cenie mieszkania przy Pana Tadeusza. Dotychczasowi właściciele raczej nie zerwą paneli i parapetów, ale czy zostawią meble na wymiar, które stoją w kuchni i pokojach, a nam odpowiadają? Jak za- tem widać, dylemat między blokiem z wielkiej płyty a nowym budownictwem nie sprowadza się jedynie do technologii budowy bloku. I jak tu ubić złoty interes? Podsumujmy. Mieszkanie w bloku z wielkiej płyty kosztowało 155 tysięcy złotych, odpowiednik takiego mieszkania w bloku od dewelopera po wykończeniu jest za 230 tysięcy złotych. Zwróćmy uwagę na ostatnią kwestię. Za niewiele ponad 230 tysięcy złotych kupimy już przyzwoite, duże mieszkanie 3-pokojowe z późnych lat 80. lub 90. w sypialni Olsztyna. Nie jest to wielka płyta, a nowsza technologia, jednak mieszkanie jest używane. To też opcja do przemyślenia. Z kolei tu wadą bywa wysoki czynsz. I jak tu nie osiwieć w tych wyliczeniach? Nic dziwnego, że zakup lub sprzedaż mieszkania bywa jednym z najbardziej stresujących wydarzeń w życiu człowieka. Można się tylko uśmiechnąć, że kiedyś nie mieliśmy dylematów. Człowiek czekał na mieszkanie w bloku z wielkiej płyty i nie wybrzydzał. W końcu je dostał, pełne usterek i fuszerek, ale co tam! Ważne, że własne. Większości z nas poczciwie służy do dziś. red

12 12 Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) 2015 rozmaitości BARAN Udowodnisz wszystkim, że nie brak Ci zdolności do zarabiania pieniędzy. Wykażesz się gospodarnością. Poczujesz przypływ energii. Elektrycznej. Dokładne dane otrzymasz na rachunku z zakładu energetycznego. BYK Twoje zainteresowanie skupiać się będzie wokół spraw codziennych. Warto więc zrobić porządki, przejrzeć zaległą korespondencję i rachunki. Zwłaszcza te niezapłacone. Nie oszukuj samego siebie. Same się nie zapłacą. BLIŹNIĘTA Nikt tak dobrze jak Ty nie opanował umiejętności godzenia naraz wielu spraw. Teraz będziesz miał trochę więcej luzu. Wszystko, jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki, rozwiąże się samo. Oprócz sznurowadeł. RAK Nie rób z siebie pracoholika. Trochę sobie odpuść. Nie można pracować przez cały czas na takich obrotach. Jeżeli czujesz się ciągle zmęczony i brak Ci energii, to pomyśl, na co masz ochotę i połóż się spać. LEW Warto pobawić się w dyplomatę. Teraz najbardziej liczą się rozmowy z ludźmi. Jak będziesz musiał o czymś zadecydować, nie wahaj się. Podjęcie decyzji przesuwaj w czasie tak długo, aż wszyscy zapomną, o co chodzi. PANNA Postaw na całkowite zaufanie do wszystkich i wszystkiego, co Cię otacza. Otwarcie wyrażaj w domu swoje pozytywne emocje. Rób to nawet wtedy, kiedy Ci nie smakuje obiad. Zresztą nie tylko Tobie. WAGA Pojawią się przeszkody, które zmuszą Cię do dużego, niespodziewanego wysiłku. Coś okaże się trudniejsze niż sądziłeś i możesz się spotkać z krytyką. Będzie o Tobie głośno. Nie to, żeby od razu w prasie czy telewizji. SKORPION Ludzie, którzy wkroczą w Twoje życie, będą prezentować oryginalne poglądy. Nie wszystkie nowe znajomości będą warte tego, by je kontynuować. Najprostszym rozwiązaniem jest zapłacenie mandatu bez dyskusji. Redakcja zastrzega sobie prawo do unieważnienia horoskopu, bez podania przyczyn! STRZELEC Jeśli niewiele się dzieje, to znajdź sobie jakieś zajęcie. Sporty ekstremalne nie są dla Ciebie. Bierki i gra w łapki oczywiście tak, ale skąd weźmiesz partnera w swoim wieku? A może wziąłbyś się do uczciwej pracy? KOZIOROŻEC To dobry moment na przemeblowanie lub większy remont, także na jakiś praktyczny zakup. Nie rób jednak wszystkiego naraz. Cokolwiek teraz zaczniesz, rezultat może Cię zaskoczyć. Zwłaszcza finansowo. WODNIK Co się z Tobą dzieje? Jesteś ostatnio strasznie marudny. Ciągle użalasz się nad sobą, jakby Ci się działa nie wiadomo jaka krzywda. Spójrz na świat przez różowe okulary. Jak nie masz swoich, to pożycz. RYBY Pora rozwinąć skrzydła. Twoje szare komórki prezentują imponującą formę. Wykorzystaj to i przeczytaj jakąś książkę. Spróbuj nauczyć się jakiegoś obcego języka. Długo nie będziesz miał takiej szansy. AZB Kino LOFT Mroczny thriller z przewrotnym scenariuszem napisanym przez Wesleya Stricka, współautora Przylądku strachu Martina Scorsese i Wilka Mike a Nicholsa. Pięciu żonatych mężczyzn potajemnie wynajmuje penthouse, w którym mogą swobodnie wdawać się w pozamałżeńskie romanse i spełniać ukryte fantazje. Seksualna idylla kończy się, gdy jeden z nich znajduje w apartamencie zwłoki brutalnie zamordowanej kobiety. W gęstniejącej atmosferze nieufności i wzajemnych oskarżeń uporządkowane życie całej piątki zaczyna rozpadać się na kawałki. Czy morderca jest jednym z nich, czy też ktoś usiłuje wrobić poszukiwaczy erotycznych wrażeń w zabójstwo? zaprasza Aby dostać jeden z ośmiu biletów na dowolny film 2d grany od poniedziałku do czwartku, należy wysłać SMS z uzasadnieniem, dlaczego właśnie do Ciebie ma trafić bilet, pod numer 7148 o treści zycie1. treść uzasadnienia Koszt SMS-a to 1,23 zł z VAT. Katarzyna Puzyńska Trzydziesta pierwsza Kolejny po Motylku i Więcej czerwieni tom sagi o policjantach z niewielkiej wsi Lipowo. Seria o Lipowie to nie tylko trzymające w napięciu klasyczne kryminały psychologiczne, ale także powieści z rozbudowanym wątkiem społecznym i obyczajowym, które porównywane są do książek Agathy Christie i szwedzkiej królowej gatunku Camilli Läckberg. W Lipowie nastał świąteczny czas. Wszystko pachnie so- DISCO POLO Szalone lata dziewięćdziesiąte, gdy nad Wisłą zagościła wolność, a cała Polska śniła amerykański sen. Wielka transformacja, gorączka złota, spełniają się marzenia od zera do Rockefellera. Tomek i Rudy chłopaki z prowincji napędzani pasją i marzeniami, żegnają szarą rzeczywistość i ruszają na podbój discopolowych list przebojów. Karierę zaczynają od koncertów w remizach i wiejskich dyskotekach, by w końcu jako grupa LASER brawurowo wedrzeć się na muzyczne salony, czyli do wytwórni Alfa, w której króluje jedyny prawdziwy Polak Daniel Polak (Tomasz Kot). snowym igliwiem, a w ceglanym kościele śpiewa się kolędy. Jedno tylko mąci spokój mieszkańców wsi: już za kilka dni ma wrócić morderca. Przez długie piętnaście lat nikt we wsi nie wymawiał nawet jego imienia. Młodszy aspirant Daniel Podgórski ma szczególne powody, żeby nienawidzić mężczyzny sprawcy pożaru, w którym bohatersko zginął ojciec policjanta. Jakby tego było mało, we wsi zjawia się rodzeństwo ze Szwecji, które grozi jednemu z mieszkańców. Podgórski stara się zapanować nad sytuacją. Nie spodziewa się jednak, że na dzień przed Wigilią zabójczy ogień zapłonie na nowo. Książki pochodzą z wydawnictwa Prószyński i S-ka

13 porady Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) Zalety i wady upoważnienia do konta Osoby starsze, przykute chorobą do łóżka upoważniają kogoś zaufanego do dysponowania pieniędzmi na koncie. Najczęściej jest to ktoś bliski z rodziny. Dobre rozwiązanie, dopóki zaufana osoba nie zawiedzie. Odstawmy jednak czarnowidztwo na bok. Chcąc kogoś upoważnić do dysponowania pieniędzmi na koncie, składamy osobiście w banku stosowną dyspozycję. Upoważnienie, które mamy prawo w każdej chwili cofnąć. Może ono dotyczyć wszystkich pieniędzy lub wypłat do pewnej kwoty, może też zawierać ograniczenie czasowe. Po śmierci właściciela rachunku upoważnienie wygasa automatycznie. Zaczynają bowiem obowiązywać przepisy spadkowe. Teoretycznie nadal można pobierać pieniądze, bo o śmierci nikt banku nie musi powiadamiać. Trzeba jednak liczyć się z tym, że gdy dojdzie do sporu między spadkobiercami, pobrane pieniądze trzeba zwrócić. Warto też liczyć się z konsekwencjami, bo wybieranie pieniędzy z konta nieboszczyka jest łamaniem prawa. Pobity domaga się zadośćuczynienia Zgodnie z polskim prawem ofiara pobicia na podstawie przepisów karnych może dochodzić swoich roszczeń finansowych za poniesioną krzywdę. Po skazaniu sprawcy przestępstwa sąd na wniosek pokrzywdzonego może orzec obowiązek naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w części lub w całości. Może też orzec obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Istnieje też możliwość orzeczenia tzw. nawiązki, której maksymalna kwota wynosi 100 tysięcy złotych. Natomiast o wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia decyduje sąd. Bierze się wówczas pod uwagę okoliczności sprawy, rodzaj przestępstwa, zamiar sprawcy itp. Żeby poszkodowany mógł skutecznie dochodzić praw, powinien podczas sądowych przesłuchań złożyć stosowny wniosek. Przestępcom nie należy pobłażać. Dlatego warto z tego prawa skorzystać. Zwaśnieni unikają sądu i komornika Ta rada dotyczy między innymi rozwodzących się małżonków, którzy dzielą między siebie dorobek życia, dobra małe i duże na przykład własnościowe mieszkanie. Można w tym mieszkaniu nadal zgodnie mieszkać, można oddać je jednej ze stron (ze spłatą lub bez), można sprzedać i podzielić się pieniędzmi. Do wszystkiego potrzebna jest odrobina dobrej woli. Najgorzej jest, gdy zwaśnieni małżonkowie nie dochodzą do porozumienia i w efekcie kłótni sprzedaż mieszkania zarządza sąd. Wtedy same straty, bo do akcji wkracza komornik. W takiej sytuacji cena wywoławcza mieszkania wystawionego na licytację wynosi najwyżej 3/4 wartości rynkowej. Z uzyskanych pieniędzy trzeba pokryć koszty sądowe, opłacić usługę komornika, a niekiedy także honorarium rzeczoznawcy powołanego do wyceny mieszkania. Same straty i... z dzielonego tortu mało zostaje. Czynny żal bywa sporo wart Przed nami doroczny obowiązek. Rozpoczął się okres składania w urzędach skarbowych deklaracji PIT, oświadczeń podatkowych za ubiegły rok. Wypada to uczynić, bo przegapienie terminu to grzywna i karne odsetki. Wysokość grzywny zależy od wysokości podatku do zapłacenia. U przeciętnego obywatela to kwestia kilkuset złotych. Bogaczowi grozi nawet kilka milionów. Karne odsetki to 11,5% w skali roku. Gdyby komuś się przydarzyło zapomnieć o złożeniu deklaracji PIT, musi szybko błąd naprawić. Wypada pójść do urzędu skarbowego i przed urzędnikiem wykazać tzw. czynny żal. Wówczas jest szansa na uniknięcie dodatkowej kary. Karne odsetki trzeba zapłacić bez łaski. Takie są skutki podatkowej opieszałości. Z piłą i siekierą na własnej działce Przedwiośnie to ostatni moment, by oczyścić teren wokół domków letniskowych z niepotrzebnych drzew i krzewów. Przed przystąpieniem do tych czynności wypada sprawdzić, co można wyciąć bez zezwolenia, a na co musimy załatwić zgodę. Najogólniej rzecz ujmując, można wycinać krzewy owocowe. Można też usunąć samosiejki, jednak one powinny mieć mniej niż 10 lat. W tym przypadku najlepiej wystąpić o zgodę do gminy. Najczęściej taką zgodę organ administracji wydaje bez pobierania opłat. Potrzebne są jedynie oględziny, wykonane przez upoważnioną osobę. Jeśli okaże się, że drzewo jest zbyt okazałe, a z uzyskanego drewna możemy mieć dodatkowy pożytek, to wówczas może zostać naliczona opłata. Zawsze będzie ona dużo niższa niż kara za wycinkę nielegalną, wykonaną bez pozwolenia. M.R. REKLAMA

14 14 Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) 2015 podróże Tam, gdzie nie zachodzi słońce Podróżowanie na własną rękę może być rewelacyjną alternatywą dla wycieczek i wczasów organizowanych przez biura podróży. Głównym plusem jest to, że sami musimy wszystko przygotować, dzięki czemu jeszcze przed wyprawą poszerzamy swoją wiedzę na temat miejsca, do którego zmierzamy. Madryt ma do zaoferowania wiele atrakcji nie tylko latem, ale również zimą. Tym bardziej że ceny poza sezonem są tam dużo niższe. Natomiast pogoda jest przyjemniejsza niż w Polsce. Rok temu, na przełomie lutego i marca przy kilkunastostopniowym mrozie wyleciałem z Łodzi, a Madryt powitał mnie 17 stopniami na plusie i bezchmurnym niebem. Z lotniska Barajas do centrum najlepiej dostać się metrem, które jest najwygodniejszym środkiem komunikacji (obecnie Madryt posiada 16 linii metra, dzięki czemu możemy dojechać niemal w każde ciekawe miejsce) lub kolejką podmiejską Cercanias, taksówką albo autobusem. Widok na plac Kolumba Noclegi W ofercie noclegowej możemy przebierać do woli. Hoteli jest kilkaset, większość w centrum. Cena za noc zależy od klasy i renomy danego obiektu. Za pokój jednoosobowy możemy zapłacić już od 30 euro, ale też są noclegi za kilka tysięcy euro. Wśród młodych ludzi popularne są hostele, które co prawda oferują dużo mniejsze wygody, ale są czyste i schludne, a cena wygląda kusząco. Gdy przyjechałem do Madrytu, miałem już rezerwację w Mad Hostel, gdzie recepcjonistka przywitała mnie nienagannym angielskim. Miałem szczęście, że zostałem zakwaterowany w pokoju z pięcioma młodymi Francuzkami, a dwa dni później w ich miejsce przyjechały Argentynki. W przerwach między zwiedzaniem miasta wymienialiśmy wrażenia i rozmawialiśmy na różne tematy. Muszę przyznać, że takie przypadkowe spotkania mają w sobie wiele uroku. Atmosfera, czyli życie jak w Madrycie Świeżo po zakwaterowaniu nie warto wyruszać na zwiedzanie monumentalnych zabytków. Na to przyjdzie jeszcze czas. Zamiast tego polecam rozejrzeć się po centrum, które ma również dużo uroku, jak to w Londynie czy Paryżu. Stolica Hiszpanii na pierwszy rzut oka wydaje się dosyć chaotyczna. Z jednej strony na własnej skórze doświadcza się owczego pędu charakterystycznego dla wszystkich wielkich miast świata, by po chwili usiąść przy stoliku jednego z setek ulokowanych w centrum barów i obserwować ludzi rozmawiających przede wszystkim o futbolu. Lecz ten chaos to tylko gra pozorów. Gdy wnikliwiej przypatrzymy się otaczającej nas rzeczywistości, wtedy dostrzeżemy codzienne rytuały tych wszystkich anonimowych dla nas ludzi. Poznałem Juana, który każdego dnia przychodzi do tego samego baru, zamawia to samo piwo, wypali trzy papierosy i pożartuje z kelnerką, po czym wychodzi. I Angelę, która zaraz po ostatnich zajęciach na uniwersytecie jedzie metrem do ulubionego parku, by w cieniu wiecznie zielonych drzew pojeździć na rolkach, a rolki w Hiszpanii są bardzo popularne. Oko cieszy nie tylko widok pięknych kobiet, ale także efektownych krajobrazów wokół Madrytu. Stolica Hiszpanii jest oddalona zaledwie o kilkadziesiąt kilometrów od pasma górskiego Sierra de Guadarrama, gdzie można pojeździć na nartach. Samo miasto również jest położone na pofałdowanym terenie, co uświadomiłem sobie, stojąc nieopodal królewskiego pałacu i patrząc w stronę zachodzącego słońca. To oczywiście przenośnia, gdyż w stolicy Hiszpanii słońce nigdy nie zachodzi, o czym przekonują Hiszpanie, którzy potrafią bawić się do rana. Jedzenie, czyli tapas tapasom nierówne Nie będę oryginalny, jeżeli stwierdzę, że będąc w Hiszpanii nie warto zawracać sobie głowy hamburgerami, kebabami i tym podobnym śmieciowym żarciem. Każdy region szczyci się swoją odrębną kuchnią. Madryt pod tym względem nie jest wyjątkiem. Już przy śniadaniu możemy przeżyć lekki szok, gdy zobaczymy, co mamy na talerzu. Pączek czy słodka bułka z dżemem i sokiem pomarańczowym to nic. Gorzej, jeżeli natrafimy na prawdziwą bombę kaloryczną słynne churros, czyli długie rurki z ciasta ptysiowego smażone na głębokim tłuszczu. Owe łakocie przed spróbowaniem macza się w gęstej czekoladzie. Śmiałem się, że to pyszne, ale niezwykle ciężkie jedzenie ma zapewnić przetrwanie naszym żołądkom w czasie sjesty, gdy zdecydowana większość knajp zamyka swe podwoje. Dopiero po kilkugodzinnej przerwie możemy znów się nasycić, próbując dowolnego tapas. Tapas to po prostu przekąski. Niestety, wybór jest ogromny: od małych, smażonych rybek podawanych z lampką wina, przez hiszpański omlet, po zapiekane kanapki o wielu wykwintnych składnikach. Taka przyjemność kosztuje w przedziale od 5 do 10 euro. Na kolację można zamówić coś porządnego, zgodnie z hiszpańską tradycją. W końcu mamy zamiar jeszcze gdzieś wieczorem wyjść, prawda? Proponuję jakiś lokalny specjał, chociażby cocido madrileno, czyli madrycki gulasz z ciecierzycą. Można też skorzystać z rarytasów śródziemnomorskiej kuchni jak paella. To narodowe danie narodziło się w Walencji i jest odpowiednikiem włoskich past, z tą różnicą, że ryż zastępuje makaron. Prawdziwa paella powinna być przygotowana z owoców morza, królika lub kurczaka, papryki, pomidorów, cebuli, oliwek i przyprawiona szafranem. Już najedzeni, możemy ruszać w dalszą podróż Kolejna część ukaże się już za dwa tygodnie, a w niej m.in. o zabytkach, rozrywce i ciemnych stronach Madrytu. Szanowni Czytelnicy, zachęcamy do pisania na naszych łamach o wrażeniach z podróży po Polsce i świecie. Cezary Kapłon

15 Olsztyńskie sztuki walki na fali Zacznijmy od mieszanych sztuk walki. Wracający na ring po prywatnych perypetiach Aslambek Saidow walczył w sobotę (21 lutego) z Rafałem Moksem podczas gali KSW 30. Był to drugi pojedynek obu panów. W pierwszym górą był pochodzący z Czeczenii, a reprezentujący olsztyński klub Saidow. Moks zapowiadał srogi rewanż, lecz i tym razem musiał uznać wyższość rywala. Saidow został świetnie przygotowany pod względem taktycznym, technicznym i siłowym. Przez trzy rundy dyktował warunki na ringu. Decyzja sędziów była jednogłośna 3:0 dla olsztynianina. Jestem szczęśliwy z udanego powrotu na matę. Po ostatniej porażce i prywatnych perypetiach chciałem się zrehabilitować powiedział Saidow i dodał: Dziękuję Bogu, trenerom, którzy przygotowali mnie do tej walki, rodzinie oraz zawodnikom naszego klubu za otrzymane wsparcie. Zwycięstwo Saidowa jest jakby zapowiedzią dalszych udanych startów olsztynian. W ubiegłym roku zawodniczki i zawodnicy Arrachionu osiągnęli wiele sukcesów. Swoje walki w prestiżowych zawodach wygrywali Joanna Jędrzejczyk, Mamed Chalidow, Karol Celiński, Adrian Zieliński, Krzysztof Adaszak. sport Sukcesy na macie i ringu Olsztyńscy zawodnicy trenujący sztuki walki z impetem weszli w 2015 rok. Aslambek Saidow (Arrachion Olsztyn) wygrał jednogłośnie na punkty z Rafałem Moksem podczas gali KSW 30, która odbyła się w Poznaniu. Z kolei Aleksandra Kowalczuk (AKS OSW Start Olsztyn) wygrała trzy turnieje w taekwondo olimpijskim. Znakomicie spisywał się młody i utalentowany Paweł Kiełek. Warto dodać, że Arrachion został drużynowym mistrzem Polski amatorów. Procentuje wieloletnia praca z dziećmi i młodzieżą, które w klubie mogą podnosić swoje kwalifikacje w takich sztukach walki jak judo, brazylijskie ju-jitsu czy boks. Pieczę nad wszystkim trzyma sztab szkoleniowy Szymon Bońkowski, Paweł Derlacz, Paulina Bońkowska, Małgorzata Bońkowska, Łukasz Porębski, Adrian Zieliński, Bogusław Fijałkowski. Zda- niem szkoleniowców ten rok powinien być kontynuacją sukcesów z poprzedniego. Najważniejszym wydarzeniem roku ma być walka Joanny Jędrzejczyk o pas federacji UFC, która odbędzie się 14 marca w Dallas. Ponadto liczymy na kolejne zwycięstwa Aslambeka Saidowa, Karola Celińskiego oraz oczywiście Mameda Chalidowa, który po operacji kręgosłupa powraca do zdrowia, lecz do walki będzie gotowy dopiero pod koniec roku. Znakomicie w nowy rok weszła uprawiająca taekwondo olimpijskie Aleksandra Kowalczuk. Podopieczna trenera Marcina Chorzelewskiego w styczniu wygrała otwarte mistrzostwa Grecji i Stanów Zjednoczonych, zaś w lutym dołożyła do tego triumf w Turkish Open. Zresztą w Turcji walczyła w dwóch imprezach. Tą drugą były klubowe mistrzostwa Europy, a Ola zdobyła w nich brązowy medal. Jednak najważniejsze są zwycięstwa w zawodach wyżej wymienionych. Są one punktowane do rankingu olimpijskiego. Najwyżej klasyfikowane niczki będą miały prawo startu w Rio de Janeiro. Zdaniem szkoleniowca zawodniczka po zawod- tych zwycięstwach może znaleźć się nawet w czołowej piętnastce światowej hierarchii wagi +73 kg. O kolejne punkty rankingowe olsztynianka będzie walczyła w Egipcie, a potem w Holandii. Później weźmie udział w mistrzostwach Europy w kategoriach olimpijskich. W maju wyzwaniem dla niej będą mistrzostwa świata, które odbędą się w Rosji. IRON Drużyna ze stolicy Warmii i Mazur nie spełniła pokładanej w niej nadziei. Przez znaczną część rozgrywek grała słabo. Dwa czy trzy zwycięstwa z wyżej notowanymi rywalami nie mogą zaćmić obrazu. Po prostu w tym sezonie olsztynianie są słabi. Wygrali zaledwie osiem spotkań i z wielkim trudem zajęli 10. miejsce z dorobkiem 23 punktów. Teraz przychodzi czas na fazę play-off i trudno tutaj szukać czegoś, co mogłoby poprawić humor olsztyńskim kibicom. Faktem jest, że zagramy z Politechniką Warszawa. Rywal jest nam doskonale znany, ale Indykpol potrafi z nim przegrywać. Chodzi o to, żeby wygrać tę rywalizację. Wówczas w kolejnej rundzie fazy play-off akademicy mogą trafić na przegranego z pary Resovia Rzeszów Czarni Radom. Na razie jest to gdybanie, gdyż nie mamy żad- Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) Szara rzeczywistość olsztyńskiej siatkówki Zasadnicza część siatkarskiego sezonu jest już za nami. Olsztyński Indykpol AZS uplasował się na 10. miejscu. W fazie play-off zmierzy się z Politechniką AZS Warszawa (9. miejsce). nych gwarancji, że tak się stanie. Gdyby jednak do tego doszło, to olsztynianie mogliby mieć szansę na zajęcie nawet piątego miejsca. No ale to tylko teoretyczne rozważania. Rzeczywistość jest bardziej szara. Akademicy nie dość, że grają słabo, to jeszcze nierówno. Przykład? Z Effektorem Kielce prowadzili 2:0, żeby przegrać 2:3. Z AZS Częstochowa przegrywali 0:2, żeby wygrać 3:2. To były ostatnie dwa mecze rundy zasadniczej. Obawiam się, że 10. miejsce to aktualny wykładnik możliwości drużyny. Wyższe byłoby na wyrost i zaciemniło problemy, z jakimi boryka się klub. Niższe będzie totalną porażką, najgorszą od czasów degradacji zespołu do niższej klasy rozgrywkowej. Z tym że wówczas w ekstraklasie grało osiem drużyn, a nie czternaście. IRON

16 16 Nowe Życie Olsztyna nr 4 (151) 2015 reklama Polacy przepłacają Aby mieć pewność, że polisa, którą kupujemy, jest najkorzystniejsza, warto porównać ją z innymi. W CUK Ubezpieczenia bezpłatnie przeprowadzimy kalkulację cen OC i AC spośród ofert różnych Towarzystw. Może się okazać, że OC może kosztować nawet 400 zł mniej mówi Adrian Kościuk, doradca CUK Ubezpieczenia. Większość Polaków nie ma czasu, żeby śledzić oferty różnych Towarzystw. Często Ubezpieczyciele kuszą nas promocjami, z których korzystamy pod wpływem emocji, nie wiedząc nawet, że porównując ceny OC, moglibyśmy kupić ubezpieczenie zdecydowanie taniej. Niektóre firmy działają z zaskoczenia, w oparciu o sprzedaż telefoniczną. Wiedząc, że wkrótce kończy się nam ubezpieczenie, starają się w rozmowie telefonicznej sprzedać polisę, pozbawiając nas możliwości porównania i narażając nas na przepłacanie. za OC! Chociaż jego zakup jest obowiązkowy i nieunikniony, to większość zmotoryzowanych nie ma czasu, by śledzić, który spośród Ubezpieczycieli oferuje najniższe stawki. Efektem jest masowe przepłacanie Polaków za polisy OC. Z danych multiagencji CUK Ubezpieczenia wynika, że ceny na ten sam samochód, ubezpieczany w tym samym mieście, mogą różnić się nawet o kilkaset złotych! Kupując ubezpieczenie, powinniśmy pamiętać, że Ubezpieczyciele przewidują liczne zniżki. Często taniej wychodzi zakup pakietu. Niezależny doradca jest w stanie sprawdzić i porównać, w którym Towarzystwie otrzymamy najkorzystniejszą cenę. Decydując się na kupno polisy OC czy AC za pośrednictwem CUK Ubezpieczenia, można podzielić ją aż na 11 rat, a za pierwszą z nich zapłacić dopiero po 3 tygodniach dodaje Kościuk. Jak nie przepłacić za OC? Jest sposób: należy zadzwonić na infolinię o numerze lub odwiedzić placówkę CUK w swoim mieście osobiście. CUK Ubezpieczenia w Olsztynie: ul. Kętrzyńskiego 5/6a, tel Adresy i godziny otwarcia pozostałych placówek w regionie dostępne są na

Spis barier technicznych znajdziesz w Internecie. Wejdź na stronę www.mopr.poznan.pl

Spis barier technicznych znajdziesz w Internecie. Wejdź na stronę www.mopr.poznan.pl 1 Bariery techniczne to wszystko, co przeszkadza ci sprawnie funkcjonować w twoim środowisku i wśród ludzi. Bariery techniczne to również to, co przeszkadza, by inni mogli sprawnie się tobą opiekować.

Bardziej szczegółowo

Tekst łatwy do czytania. foto: Anna Olszak. Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych

Tekst łatwy do czytania. foto: Anna Olszak. Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych Tekst łatwy do czytania foto: Anna Olszak Dofinansowanie zakupu sprzętu lub wykonania usług z zakresu likwidacji barier technicznych Bariery techniczne to wszystko, co przeszkadza ci sprawnie funkcjonować

Bardziej szczegółowo

ABC- Karty Rowerowej - cześć teoretyczna. Edyta Skoczek Część 2

ABC- Karty Rowerowej - cześć teoretyczna. Edyta Skoczek Część 2 Edyta Skoczek Część 2 1 2. Przekraczanie jezdni 2.1 Przekraczanie jezdni po przejściu dla pieszych Na drugą stronę drogi przechodzisz przez jezdnię. Musisz pamiętać, że jezdnia przeznaczona jest dla ruchu

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 2. Źródło: H. Gutowska, B. Rybnik; Bezpieczna droga do szkoły, cz. 2. Wyd. Grupa Image, sp. z.o.o., Wydanie IV, Warszawa 2002r.

Scenariusz 2. Źródło: H. Gutowska, B. Rybnik; Bezpieczna droga do szkoły, cz. 2. Wyd. Grupa Image, sp. z.o.o., Wydanie IV, Warszawa 2002r. Scenariusz 2 Temat: Jestem uczestnikiem ruchu drogowego, wiem po jakich drogach się poruszam. Cel zajęć: Kształtowanie pojęć uczestnik ruchu drogowego jako pieszy, pasażer, kierujący pojazdem Zapoznanie

Bardziej szczegółowo

UE stawia na tramwaje. Jakie linie warto zrobić w Szczecinie? Mariusz Rabenda 04.01.2013,

UE stawia na tramwaje. Jakie linie warto zrobić w Szczecinie? Mariusz Rabenda 04.01.2013, UE stawia na tramwaje. Jakie linie warto zrobić w Szczecinie? Mariusz Rabenda 04.01.2013, Za pieniądze z unii zmodernizowano pół roku temu torowisko na ul. Arkońskiej i Niemierzyńskiej. Latem ma ruszyć

Bardziej szczegółowo

Dziecko jako pieszy uczestnik ruchu drogowego

Dziecko jako pieszy uczestnik ruchu drogowego Dziecko jako pieszy uczestnik ruchu drogowego Dziecko do lat 7 nie powinno samodzielnie poruszać się po drogach, powinno znajdować się pod opieką rodziców, starszego rodzeństwa lub kolegów. W drodze do

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

Olsztyńskie Dni Przedsiębiorczości. Martyna Mikunda

Olsztyńskie Dni Przedsiębiorczości. Martyna Mikunda Olsztyńskie Dni Przedsiębiorczości Akademickiej Martyna Mikunda PROFIL DZIAŁALNOŚCI Zabiegi kosmetyczne twarzy Zabiegi pielęgnacyjne dłoni i stóp, Stylizacja paznokci, Makijaże Pomysł na studia Od

Bardziej szczegółowo

KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto

KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto To propozycja aktywności możliwa do realizacji w II lub III klasie szkoły podstawowej. Proponowane ćwiczenie może być modyfikowane w zależności od potrzeb i możliwości

Bardziej szczegółowo

Cykl życia sprzętu elektrycznego i elektronicznego

Cykl życia sprzętu elektrycznego i elektronicznego Cykl życia sprzętu elektrycznego i elektronicznego Spis treści: 1. Wstęp. 2. Cykl życia urządzeń elektrycznych i elektronicznych. 3. Cykl życia mojego starego komputera w porównaniu z kosztami eksploatacyjnymi.

Bardziej szczegółowo

Wypadek drogowy potoczne określenie zdarzenia w ruchu drogowym, gdzie jeden lub więcej uczestników ruchu drogowego bierze udział w zdarzeniu, w

Wypadek drogowy potoczne określenie zdarzenia w ruchu drogowym, gdzie jeden lub więcej uczestników ruchu drogowego bierze udział w zdarzeniu, w Wypadek drogowy potoczne określenie zdarzenia w ruchu drogowym, gdzie jeden lub więcej uczestników ruchu drogowego bierze udział w zdarzeniu, w wyniku którego uczestnik ruchu drogowego został ranny lub

Bardziej szczegółowo

Klub Parlamentarny. Warszawa, dnia 18.03.2016 r. Szanowny Pan Marek Kuchciński Marszałek Sejmu RP. Szanowny Panie Marszałku!

Klub Parlamentarny. Warszawa, dnia 18.03.2016 r. Szanowny Pan Marek Kuchciński Marszałek Sejmu RP. Szanowny Panie Marszałku! Warszawa, dnia 18.03.2016 r. Szanowny Pan Marek Kuchciński Marszałek Sejmu RP Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie art. 191 i 192 Regulaminu Sejmu RP niniejszym składam na Pana ręce interpelację poselską

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ:

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: Bezpłatne zajęcia dodatkowe w Twojej szkole dowiedz się więcej!!!! Projekt

Bardziej szczegółowo

Tak wygląda 5 październik w jesiennym blasku słońca. Zostały wymienione wszystkie okna i odnowiona elewacja.

Tak wygląda 5 październik w jesiennym blasku słońca. Zostały wymienione wszystkie okna i odnowiona elewacja. Dokładnie od 29 czerwca 2015 mogliśmy zacząć prace związane z modernizacją nowej siedziby szkoły, ale tak rzeczywiście rozpoczęły się one pod koniec trwania obozu w Widowie czyli w okolicach 5 10 lipca.

Bardziej szczegółowo

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie!

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Dawałeś kiedyś ogłoszenie swojej firmy albo działalności? To nie popełniaj tego samego błędu co wszyscy! Przedstawię Tobie teraz sposób jak ustrzec się błędu który jest dość

Bardziej szczegółowo

Samochód ważny element naszego życia.

Samochód ważny element naszego życia. Samochód ważny element naszego życia. Samochód dla wielu z nas jest podstawowym środkiem transportu bez którego nie wyobrażamy sobie funkcjonowania. Dzięki niemu możemy dojechać do pracy, na zakupy, na

Bardziej szczegółowo

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 )

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) Klient: Dzień dobry panu! Pracownik: Dzień dobry! W czym mogę pomóc? Klient: Pierwsza sprawa: jestem Włochem i nie zawsze jestem pewny, czy wszystko

Bardziej szczegółowo

Test wiedzy o ruchu drogowym dla klas I - III

Test wiedzy o ruchu drogowym dla klas I - III Test wiedzy o ruchu drogowym dla klas I - III Imię i Nazwisko.. Zadanie 1 Pokoloruj światła i napisz co one oznaczają słowami (jedź, stój, czekaj). (3p.) Zadanie 2 Rozwiąż zagadki, prawidłową odpowiedź

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

Debata jest organizowana w ramach projektu Nasz samorząd uczniowski będącego częścią przygotowań do XVI Sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży.

Debata jest organizowana w ramach projektu Nasz samorząd uczniowski będącego częścią przygotowań do XVI Sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży. Debata jest organizowana w ramach projektu Nasz samorząd uczniowski będącego częścią przygotowań do XVI Sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży. " Plan Debaty: 11:35 rozpoczęcie spotkania. 11:40 prezentacja założeń

Bardziej szczegółowo

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi

Wywiady. Pani Halina Glińska. Tancerka, właścicielka sklepu Just Dance z akcesoriami tanecznymi Wywiady Pani Aleksandra Machnikowska Przedsiębiorca od 2009 roku, najpierw w spółce cywilnej prowadziła sklep Just Dance. Od 2012 roku prowadzi restaurację EL KAKTUS. W styczniu 2014 restauracja EL KAKTUS

Bardziej szczegółowo

KONKURS DLA KLAS III POLSKA - TO MOJA OJCZYZNA. a)... b)... c)... pkt pkt a)... b)... Syrenka jest herbem... pkt. 1...

KONKURS DLA KLAS III POLSKA - TO MOJA OJCZYZNA. a)... b)... c)... pkt pkt a)... b)... Syrenka jest herbem... pkt. 1... KONKURS DLA KLAS III POLSKA - TO MOJA OJCZYZNA ZESTAW PYTAŃ klasa... Przeczytaj dokładnie pytania i napisz odpowiedzi. POWODZENIA. 1. Wymień symbole Polski a)... b)... c)... pkt. 3... 2. Najdłuższa rzeka

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

ORGANIZATOR. Stowarzyszenie Rowerowe Zielony Szlak ul. Dolna 14/5, 05-092 Łomianki tel.: 0 609 666 911

ORGANIZATOR. Stowarzyszenie Rowerowe Zielony Szlak ul. Dolna 14/5, 05-092 Łomianki tel.: 0 609 666 911 SPIS TREŚCI 1. ZABŁYŚNIJ NA DRODZE 2. SPIS TREŚCI 3. ORGANIZATOR 4. AMBASADOR AKCJI - CEZARY ZAMANA 5. CELE 6. GRUPA DOCELOWA 7. ZREALIZOWANE AKCJE 8. PLANOWANE AKCJE 9. PARTNERZY AKCJI 10. PATRONAT HONOROWY

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa A Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości w starym mieście Kostrzyn, dla waszej grupy ciekawe będą

Bardziej szczegółowo

Pracownia Zrównoważonego Rozwoju ul. św. Katarzyny 5/3, 87-100 Toruń www.pzr.org.pl fundacja@pzr.org.pl

Pracownia Zrównoważonego Rozwoju ul. św. Katarzyny 5/3, 87-100 Toruń www.pzr.org.pl fundacja@pzr.org.pl Pracownia Zrównoważonego Rozwoju ul. św. Katarzyny 5/3, 87-100 Toruń www.pzr.org.pl fundacja@pzr.org.pl Jak Rady działają w innych miastach? przykłady i inspiracje Jakub Hryniewicki Pracownia Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

W numerze: - 80 lat biłgorajskiego szpitala - 50-lecie SM Łada - Wreszcie nowa hala sportowa

W numerze: - 80 lat biłgorajskiego szpitala - 50-lecie SM Łada - Wreszcie nowa hala sportowa W numerze: - 80 lat biłgorajskiego szpitala - 50-lecie SM Łada - Wreszcie nowa hala sportowa Pierwszy budynek Szpitala Powiatowego wł. fot. A. Burlewicz Oddział dziecięcy i oddział zakaźny Szpitala Powiatowego

Bardziej szczegółowo

Opinie na temat zagospodarowania centrum Falenicy

Opinie na temat zagospodarowania centrum Falenicy Opinie na temat zagospodarowania centrum Falenicy - podsumowanie wyników ankiety przeprowadzonej w ramach konsultacji społecznych pn. Falenica nasze centrum organizowanych przez Dzielnicę Wawer m.st. Warszawy

Bardziej szczegółowo

Powierzchnie reklamowe. Wiosna 2011 DUMA HONOR PASJA WISŁA!

Powierzchnie reklamowe. Wiosna 2011 DUMA HONOR PASJA WISŁA! Powierzchnie reklamowe Wiosna 2011 PASJA DUMA HONOR WISŁA! Billboard na koronie trybuny wschodniej Wymiary: 7 x 2 m Widoczność: każdy sektor Możliwości techniczne: banner rozwijany, plakat, farba Korona

Bardziej szczegółowo

KS Prądniczanka to klub związany z dzielnicą Prądnik Czerwony od 1921 roku. Mało prawdopodobne, aby któremuś z ówczesnych założycieli marzyło się, by

KS Prądniczanka to klub związany z dzielnicą Prądnik Czerwony od 1921 roku. Mało prawdopodobne, aby któremuś z ówczesnych założycieli marzyło się, by KS Prądniczanka to klub związany z dzielnicą Prądnik Czerwony od 1921 roku. Mało prawdopodobne, aby któremuś z ówczesnych założycieli marzyło się, by 90 lat później w tym samym miejscu nadal uprawiano

Bardziej szczegółowo

Copyright by treeneo.com sp. z o.o. FOLDER INWESTYCYJNY

Copyright by treeneo.com sp. z o.o. FOLDER INWESTYCYJNY FOLDER INWESTYCYJNY Definicja programu Agrofortis Program oszczędnościowo-inwestycyjny, oparty na ratalnym nabywaniu gruntów rolnych o wysokim potencjale inwestycyjnym. W naszym programie możesz oszczędzać

Bardziej szczegółowo

Szanowna Mieszkanko, Szanowny Mieszkańcu miejscowości Pleśna! Zabierz głos w sprawie swojej miejscowości!

Szanowna Mieszkanko, Szanowny Mieszkańcu miejscowości Pleśna! Zabierz głos w sprawie swojej miejscowości! Szanowna Mieszkanko, Szanowny Mieszkańcu miejscowości Pleśna! Zabierz głos w sprawie swojej miejscowości! Gmina Pleśna bierze udział w projekcie Samorząd z inicjatywą realizowanym przez Fundację Biuro

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 9 im. Tadeusza Kościuszki w Zamościu OFERTA DLA UCZNIÓW KLAS I W ROKU SZKOLNYM 2015/2016

Szkoła Podstawowa Nr 9 im. Tadeusza Kościuszki w Zamościu OFERTA DLA UCZNIÓW KLAS I W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 Szkoła Podstawowa Nr 9 im. Tadeusza Kościuszki w Zamościu OFERTA DLA UCZNIÓW KLAS I W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 STANDARD EDUKACYJNY W szkole realizujemy standardową ofertę edukacyjną zaplanowaną przez Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia w rewitalizacji na przykładzie Wejherowa

Doświadczenia w rewitalizacji na przykładzie Wejherowa Doświadczenia w rewitalizacji na przykładzie Wejherowa Wojciech Kozłowski 1999-2010 Zastępca Prezydenta Miasta Wejherowa Pełnomocnik Prezydenta Miasta ds. Rewitalizacji Od 2010 r. Wiceprzewodniczący Rady

Bardziej szczegółowo

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Gdyby, to była mafia już bym nie żyła... Oto jak z koleżankami otrzymujemy kosmetyki, bawimy się wyśmienicie i jeszcze przy tym zarabiamy (oraz jak możesz do

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie dostępności do infrastruktury kultury poprzez modernizację budynku Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie

Zwiększenie dostępności do infrastruktury kultury poprzez modernizację budynku Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie Zwiększenie dostępności do infrastruktury kultury poprzez modernizację budynku Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie od 1971 roku mieści się w zabytkowym

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Transport w słuŝbie Euro 2012.

Transport w słuŝbie Euro 2012. Transport w słuŝbie Euro 2012. A co potem? Adrian Furgalski Zespół Doradców Gospodarczych TOR 25 listopada 2011 r. Kibice i turyści przyjadą do Polski na Euro, przede wszystkim wykorzystując transport

Bardziej szczegółowo

Poradnik dla rodziców i nauczycieli

Poradnik dla rodziców i nauczycieli Poradnik dla rodziców i nauczycieli Dziecko do lat 7 nie powinno samodzielnie poruszać się po drogach, powinno znajdować się pod opieką rodziców, starszego rodzeństwa lub kolegów. W drodze do szkoły/domu

Bardziej szczegółowo

SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE

SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE Typy szkół ponadgimnazjalnych Do wyboru są trzy typy szkół ponadgimnazjalnych: 1. liceum ogólnokształcące (LO) 2. technikum (T) 3. zasadnicza szkoła zawodowa (ZSZ) Każdy typ szkoły

Bardziej szczegółowo

Piesze Autobusy przyjemna droga do szkoły. Małgorzata Ratkowska Mimosa Civitas Plus

Piesze Autobusy przyjemna droga do szkoły. Małgorzata Ratkowska Mimosa Civitas Plus Piesze Autobusy przyjemna droga do szkoły Małgorzata Ratkowska Mimosa Civitas Plus OBECNA SYTUACJA Od kilku lat obserwuje się niepokojący wzrost liczby dzieci, podwożonych samochodami do szkoły i na zajęcia

Bardziej szczegółowo

Lokalizacja 1. Katowice, ul. Słowackiego 16 www.citybaner.pl tel. 32 724 76 78 biuro@citybaner.pl. Baner. Powierzchnia: 18 m 2 ( 600 x 300 cm )

Lokalizacja 1. Katowice, ul. Słowackiego 16 www.citybaner.pl tel. 32 724 76 78 biuro@citybaner.pl. Baner. Powierzchnia: 18 m 2 ( 600 x 300 cm ) Katowice ul. Andrzeja Powierzchnia: 18 m 2 ( 600 x 300 cm ) Dodatki: Oświetlenie Lokalizacja 1 600x300cm widoczny jest z Placu Oddziałów Młodzieży Powstańczej, który przejął rolę węzła komunikacyjnego

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

SKATEPARK W STARYM SĄCZU JAKO ROZWIĄZANIE WIELU PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH

SKATEPARK W STARYM SĄCZU JAKO ROZWIĄZANIE WIELU PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH SKATEPARK W STARYM SĄCZU JAKO ROZWIĄZANIE WIELU PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH W każdej społeczności istnieją różne mniej lub bardziej poważne problemy społeczne. Również mieszkańcy Starego Sącza borykają się na

Bardziej szczegółowo

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek 25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek Bazylika Najświętszego Serca Jezusowego w Warszawie kościół parafialny na Pradze

Bardziej szczegółowo

Zapis stenograficzny (1937) 282. posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej w dniu 4 stycznia 2011 r.

Zapis stenograficzny (1937) 282. posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej w dniu 4 stycznia 2011 r. ISSN 1643-2851 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zapis stenograficzny (1937) 282. posiedzenie Komisji Gospodarki Narodowej w dniu 4 stycznia 2011 r. VII kadencja Porządek obrad: 1. Rozpatrzenie ustawy o

Bardziej szczegółowo

Miejski Klub Sportowy Pogoń Miechów ul. Marii Konopnickiej 19, 32-200 Miechów. Szanowni Państwo,

Miejski Klub Sportowy Pogoń Miechów ul. Marii Konopnickiej 19, 32-200 Miechów. Szanowni Państwo, Miejski Klub Sportowy Pogoń Miechów ul. 32-200 Miechów Szanowni Państwo, w imieniu Zarządu Miejskiego Klubu Sportowego Pogoń Miechów, mam zaszczyt zaprosić Państwa do współpracy z jednym z najstarszych

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

czyli jak przeprowadzić obywatelską rewolucję przy pomocy Budżetu Obywatelskiego.

czyli jak przeprowadzić obywatelską rewolucję przy pomocy Budżetu Obywatelskiego. czyli jak przeprowadzić obywatelską rewolucję przy pomocy Budżetu Obywatelskiego. Osiedle Teofilów dwa lata temu: Brzydkie i zdegradowane tereny zielone Ludzie narzekają na wszystkich i na wszystko Do

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ ZA DNIEM, CZYLI TYDZIEŃ GODNOŚCI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W RUDZIE ŚLĄSKIEJ

DZIEŃ ZA DNIEM, CZYLI TYDZIEŃ GODNOŚCI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W RUDZIE ŚLĄSKIEJ DZIEŃ ZA DNIEM, CZYLI TYDZIEŃ GODNOŚCI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W RUDZIE ŚLĄSKIEJ Powiatowy Urząd Pracy w Rudzie Śląskiej już po raz trzeci aktywnie uczestniczył w obchodach Tygodnia

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ZIEMI SCENARIUSZ ZAJĘĆ

MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ZIEMI SCENARIUSZ ZAJĘĆ MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ZIEMI SCENARIUSZ ZAJĘĆ CELE: - uczniowie znają dobre i złe strony korzystania z różnych środków transportu; - wiedzą, że w zależności od społeczeństwa zmienia się funkcja i rola danego

Bardziej szczegółowo

LEGIA WARSZAWA W DRODZE DO EKSTRAKLASY KOSZYKARZY OFERTA WSPÓŁPRACY LEGIA WARSZAWA KOSZYKÓWKA

LEGIA WARSZAWA W DRODZE DO EKSTRAKLASY KOSZYKARZY OFERTA WSPÓŁPRACY LEGIA WARSZAWA KOSZYKÓWKA LEGIA WARSZAWA W DRODZE DO EKSTRAKLASY KOSZYKARZY OFERTA WSPÓŁPRACY ZAPROSZENIE DO WSPÓŁPRACY Szanowni Państwo, Zapraszamy do zapoznania się z ofertą współpracy z sekcją koszykówki Legia Warszawa. Koszykarska

Bardziej szczegółowo

Zabytki na Pradze Północ

Zabytki na Pradze Północ Zabytki na Pradze Północ Zespół Budynków Koszarowych przy ul. 11 Listopada 17/19 Budynki koszar z czerwonej cegły wypełniają praktycznie całą północno-zachodnią pierzeję ulicy. Ich dzieje sięgają lat 60-tych

Bardziej szczegółowo

2 Pytania badawcze: 3 Wyjaśnienie pojęć z pytań badawczych: 3.1 Pytanie pierwsze. 3.2 Pytanie drugie

2 Pytania badawcze: 3 Wyjaśnienie pojęć z pytań badawczych: 3.1 Pytanie pierwsze. 3.2 Pytanie drugie Prezentacja podsumowująca projekt Zagrożenie dla uczniów Gimnazjum w Birczy ze względu na brak ograniczenia prędkości na ulicy Jana Pawła II znajdującej się przy samej szkole. Opracował: EFGMORS 1 Spis

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo pieszych i rowerzystów

Bezpieczeństwo pieszych i rowerzystów Bezpieczeństwo pieszych i rowerzystów Piesi i rowerzyści to niechronieni uczestnicy ruchu drogowego. Jest to też grupa najbardziej narażona na tragiczne konsekwencje wypadków drogowych. W uniknięciu zagrożeń

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE 2013. Urząd Miasta Bielsk Podlaski

INWESTYCJE 2013. Urząd Miasta Bielsk Podlaski INWESTYCJE 2013 Urząd Miasta Bielsk Podlaski SPIS TREŚCI Wstęp... Uzbrojenie terenów inwestycyjnych części obszaru objętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ograniczonego ulicami Białowieską,

Bardziej szczegółowo

Na ostatnie wybory do Zarządu Osiedla nr 3 przyszło ledwie około 30 osób. W innych osiedlach było ich znacznie mniej.

Na ostatnie wybory do Zarządu Osiedla nr 3 przyszło ledwie około 30 osób. W innych osiedlach było ich znacznie mniej. Kontakty z zagranicznymi samorządami były częścią szerszego otwierania się na świat. Jeszcze w pierwszej kadencji bliżej poznaliśmy się ze Szwedami, co zaowocowało współpracą z gminą Markaryd leżącą w

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 6 Temat: Bezpieczna droga do szkoły.

Scenariusz 6 Temat: Bezpieczna droga do szkoły. Scenariusz 6 Temat: Bezpieczna droga do szkoły. Cel zajęć: Kształcenie nawyku właściwego zachowania się w ruchu drogowym oraz utrwalenie podstawowych zasad poruszania się po drogach. Przebieg zajęć: 1.Zajęcia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE ZAJĘCIA TECHNICZNE KLASA IV

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE ZAJĘCIA TECHNICZNE KLASA IV WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE ZAJĘCIA TECHNICZNE KLASA IV Materiał nauczania Wymagania podstawowe (P) na ocenę dostateczną Wymagania rozszerzające (R) na ocenę dobrą (P+R) Wymagania dopełniające

Bardziej szczegółowo

Oferta reklamy na terenie obiektów sportowych zarządzanych przez OCSiR

Oferta reklamy na terenie obiektów sportowych zarządzanych przez OCSiR Oferta reklamy na terenie obiektów sportowych zarządzanych przez OCSiR Wyciąg nart wodnych Wyciąg nart wodnych o długości 800 m z wypożyczalnią sprzętu jest jedną z największych atrakcji sportowych regionu.

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY?

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY? SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY? www.nowytarg.pl Broszura informacyjna dla mieszkańców Nowego Targu Edycja 2005 Niniejsza publikacja ma na celu przybliżenie mieszkańcom miasta Nowego Targu w prosty

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Wymagania rozszerzające (R) na ocenę dobrą (P+R)

Wymagania rozszerzające (R) na ocenę dobrą (P+R) WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA OCEN Zasady poruszania się po drogach: bezpieczna droga do szkoły, przechodzenie przez jezdnie, przejazdy kolejowe i tramwajowe, z odblaskami na drogach zna zasady ruchu

Bardziej szczegółowo

miasta dla rowerów Rower jest OK! Czyli dlaczego warto jeździć rowerem

miasta dla rowerów Rower jest OK! Czyli dlaczego warto jeździć rowerem miasta Rower jest OK! Czyli czego warto jeździć rowerem Dlaczego rower w mieście? miasta Czy rower jest lepszy niż samochód? miasta Dlaczego rower w mieście? miasta Dlaczego rower w mieście? Dlaczego rower

Bardziej szczegółowo

VC? Aniołem Biznesu. Przedsiębiorcą. Kim jestem? Marketingowcem

VC? Aniołem Biznesu. Przedsiębiorcą. Kim jestem? Marketingowcem Aniołem Biznesu VC? Przedsiębiorcą Kim jestem? Marketingowcem Dlaczego tutaj jestem? Fakty: 1997 30m2 powierzchni, brak wynagrodzenia, trzech cofounderów 1999 pierwsza ogólnoplska nagroda 2000 pierwsza

Bardziej szczegółowo

RUCH KOŁOWY I AUTOBUSY W III ALEI

RUCH KOŁOWY I AUTOBUSY W III ALEI RUCH KOŁOWY I AUTOBUSY W III ALEI Nie tylko w Częstochowie rugowano autobusy z reprezentacyjnych ulic miast działo się tak w całej Europie, tyle, Ŝe w latach 70. i 80. I niemal wszędzie konsekwencje były

Bardziej szczegółowo

Skąd bierzemy pieniądze... i na co je wydajemy? Czyli budżet miasta w pigułce.

Skąd bierzemy pieniądze... i na co je wydajemy? Czyli budżet miasta w pigułce. Skąd bierzemy pieniądze... i na co je wydajemy? Czyli budżet miasta w pigułce. www.czarnkow.pl Skąd bierzemy pieniądze... i na co je wydajemy? Czyli budżet miasta w pigułce. Pragniemy przedstawić państwu

Bardziej szczegółowo

Przy Tesco umyją ci auto

Przy Tesco umyją ci auto Przy Tesco umyją ci auto 2011-02-16 16:32 aktualizacja: 2011-02-16 16:32 Przy marketach Tesco w całym kraju powstaną bezdotykowe myjnie na licencji wrocławskiej firmy Auto-Spa. Pierwsza myjnia w barwach

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH W KLASIE IV. Część 1. Bądź bezpieczny na drodze. Karta rowerowa.

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH W KLASIE IV. Część 1. Bądź bezpieczny na drodze. Karta rowerowa. WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE SZKOLNE Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH W KLASIE IV Część 1. Bądź bezpieczny na drodze. Karta rowerowa. ZASADY PORUSZANIA SIĘ PO DROGACH zna zasady ruchu prawostronnego, szczególnej

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu południowej obwodnicy Olsztyna oraz budowanej linii tramwajowej na ruch samochodowy w mieście oraz na planowane inwestycje drogowe

Analiza wpływu południowej obwodnicy Olsztyna oraz budowanej linii tramwajowej na ruch samochodowy w mieście oraz na planowane inwestycje drogowe Analiza wpływu południowej obwodnicy Olsztyna oraz budowanej linii tramwajowej na ruch samochodowy w mieście oraz na planowane inwestycje drogowe Michał Beim Piotr Cupryjak Plan wystąpienia 1. Założenia

Bardziej szczegółowo

Prospects in Dolnośląskie. Dariusz Ostrowski

Prospects in Dolnośląskie. Dariusz Ostrowski Wrocław, 13 maja 2010 Prospects in Dolnośląskie Inwestycje infrastrukturalne aglomeracji jako impuls do dalszego rozwoju gospodarczego nowe kierunki na regionalnym rynku Dariusz Ostrowski Czy inwestycje

Bardziej szczegółowo

Dzień z życia... ...wytwórcy lamp w Ugandzie Wasswy Issa.

Dzień z życia... ...wytwórcy lamp w Ugandzie Wasswy Issa. Dzień z życia......wytwórcy lamp w Ugandzie Wasswy Issa. Rozpoczyna się zwyczajny dzień pracy Wasswy. Trwa właśnie pora deszczowa, a chmury na niebie wskazują, że w każdej chwili może zacząć padać. Wokół

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Tydzień Kariery na Warmii i Mazurach 2014 Jak zaprzyjaźnić się z rynkiem pracy?

Ogólnopolski Tydzień Kariery na Warmii i Mazurach 2014 Jak zaprzyjaźnić się z rynkiem pracy? Ogólnopolski Tydzień Kariery na Warmii i Mazurach 2014 Jak zaprzyjaźnić się z rynkiem pracy? Nowe formy wsparcia dla młodych i przedsiębiorców - Dni Informacyjne na Warmii i Mazurach - Okres trwania: 15-24

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 1. Temat: Powtórzenie wiadomości z klasy pierwszej o ruchu pieszych.

Scenariusz 1. Temat: Powtórzenie wiadomości z klasy pierwszej o ruchu pieszych. Scenariusz 1 Temat: Powtórzenie wiadomości z klasy pierwszej o ruchu pieszych. Cel zajęć: Utrwalenie wiadomości o ruchu pieszych. Rozwijanie pamięci i wyobraźni. Kształtowanie poczucia odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Deficyt publiczny - jak mu zaradzić piątek, 07 października 2011 20:10 - Poprawiony sobota, 19 kwietnia 2014 16:28

Deficyt publiczny - jak mu zaradzić piątek, 07 października 2011 20:10 - Poprawiony sobota, 19 kwietnia 2014 16:28 Z Olgierdem Bagniewskim*, szefem zespołu analityków niemieckiego instytutu East Stock Informationsdienste GmbH w Hamburgu, rozmawia Iwona Bartczak. I.B.: Brak równowagi finansów publicznych jest znanym

Bardziej szczegółowo

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Mężczyzna, w wieku do 40 lat, wykształcony, chcący osiągać wyższe zarobki i być niezależny taki portret startującego polskiego przedsiębiorcy można nakreślić analizując

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach Opracowała: Dorota KONDRATIUK 1. Wprowadzenie historyczne. Zespół Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego

Bardziej szczegółowo

Zakres analizy obejmuje określenie rzeczywistej wartość lokalu użytkowego i możliwości prowadzenia działalności medycznej.

Zakres analizy obejmuje określenie rzeczywistej wartość lokalu użytkowego i możliwości prowadzenia działalności medycznej. Ocena Nieruchomości Spis treści 1. Przedmiot i zakres wyceny 2. Cel wyceny 3. Podstawy opracowania wyceny nieruchomości 4. Charakterystyka i analiza otoczenia nieruchomości 5. Stan i opis stanu nieruchomości

Bardziej szczegółowo

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami DARMOWY FRAGMENT projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami Od Autorki Cześć drogi Czytelniku! Witaj w darmowym fragmencie podręcznika Jak zacząć projekt biznesowy?! Jego pełna wersja, zbiera w jednym

Bardziej szczegółowo

w Twoim zasiegu Wygodne Mieszkania Zobacz naszą ofertę

w Twoim zasiegu Wygodne Mieszkania Zobacz naszą ofertę Wygodne Mieszkania w Twoim zasiegu Dowiedz się więcej o II etapie Osiedla Słoneczny Ołtaszyn. Kup mieszkanie nawet 50 tys. zł taniej! Zobacz naszą ofertę Dobre sasiedztwo Na wrocławskim Ołtaszynie Zanim

Bardziej szczegółowo

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur 27-28 listopada 2014 roku, Działdowo Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Radosław Zawadzki Dyrektor Departamentu Koordynacji Promocji Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

Jakie korzyści wynikają ze posiadania usługi prawnej direct?

Jakie korzyści wynikają ze posiadania usługi prawnej direct? Potrzebujesz porady związanej z rozwodem lub separacją? Martwisz się wynajmem lub sprzedażą domu? Potrzebujesz wsparcia w kwestii alimentów? Chcesz znać swoje prawa w pracy? Nie wiesz jak napisać wypowiedzenie?

Bardziej szczegółowo

Rowerzysta bezpiecznym użytkownikiem dróg

Rowerzysta bezpiecznym użytkownikiem dróg 1 LEKCJA 4 TEMAT: Rowerzysta bezpiecznym użytkownikiem dróg MATERIAŁ POMOCNICZY NR 1 ROWERZYSTA - UCZESTNIK RUCHU DROGOWEGO I KIERUJĄCY POJAZDEM Rowerzysta powinien poruszać się zgodnie z zasadami ruchu

Bardziej szczegółowo

Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia.

Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia. Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia. Poniższy kwestionariusz został stworzony w ramach projektu AWAKE Starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu (ang. Aging With Active Knowledge and Experience),

Bardziej szczegółowo

Poradnik 1: Gimp Krótko o programie

Poradnik 1: Gimp Krótko o programie Poradnik 1: Gimp Krótko o programie Zakres poradnika: Podstawowe informacje na temat poruszania się w programie Gimp trudny ale prosty Niechętnie zabieram się do opisywania tego programu. Przyczyn jest

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo w szkole jest bardzo ważnym elementem, dzięki któremu możecie funkcjonować jako społeczność uczniowska w każdej placówce oświatowej.

Bezpieczeństwo w szkole jest bardzo ważnym elementem, dzięki któremu możecie funkcjonować jako społeczność uczniowska w każdej placówce oświatowej. Autor: Eryk Miotk Bezpieczeństwo w szkole jest bardzo ważnym elementem, dzięki któremu możecie funkcjonować jako społeczność uczniowska w każdej placówce oświatowej. Pamiętajcie, że musicie sami zadbać

Bardziej szczegółowo

Lider Zachodniopomorski

Lider Zachodniopomorski Lider Zachodniopomorski Realizacja Mini- Projektów Czajkowska Magdalena Glińska Zofia Kapinos Aleksandra Jak tworzyłyśmy nasze projekty? Zaczynałyśmy od analizy otoczenia i jego potrzeb Zastanawiałyśmy

Bardziej szczegółowo

Polskie miasta nie są dobrze przystosowane dla osób niepełnosprawnych, osób starszych i matek z małymi dziećmi w wózku. Głogów nie jest wyjątkiem.

Polskie miasta nie są dobrze przystosowane dla osób niepełnosprawnych, osób starszych i matek z małymi dziećmi w wózku. Głogów nie jest wyjątkiem. Polskie miasta nie są dobrze przystosowane dla osób niepełnosprawnych, osób starszych i matek z małymi dziećmi w wózku. Głogów nie jest wyjątkiem. Problem dotyka wielu ludzi, zwłaszcza że pod pojęciem

Bardziej szczegółowo

Pamiętnik szalonego nauczyciela cz. VII. Napisała: Dorota Pąchalska Rok szkolny 2014/2015

Pamiętnik szalonego nauczyciela cz. VII. Napisała: Dorota Pąchalska Rok szkolny 2014/2015 Pamiętnik szalonego nauczyciela cz. VII Napisała: Dorota Pąchalska Rok szkolny 2014/2015 Przede mną nowy rok szkolny. Dużo myślałam podczas wakacji o tym, jak powinien on wyglądać. Kolejny raz przeczytałam

Bardziej szczegółowo

YouChoose: symulator budżetu on-line

YouChoose: symulator budżetu on-line YouChoose: symulator budżetu on-line Kilka słów wstępu Narzędzie YouChoose zostało opracowane w urzędzie londyńskiej gminy Redbridge we współpracy z LocalGovernmentGroup oraz organizacją YouGov, aby zaangażować

Bardziej szczegółowo

ang. merchant kupiec, merchandise towar.

ang. merchant kupiec, merchandise towar. SKUTECZNA ORGANIZACJA PRZESTRZENI SKLEPOWEJ CZYLI JAK ZWIĘKSZYĆ SPRZEDAŻ AKCESORIÓW/TOWARÓW MERCHANDISING ang. merchant kupiec, merchandise towar. Jest różnie określany, jako: efektywne wykorzystanie powierzchni

Bardziej szczegółowo

W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z

W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z dofinansowaniem z funduszy unijnych. Dzięki umiejętnemu

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów

Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów Ankieta dotycząca Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na terenie Gminy Urzędów ANKIETA Prosimy o wypełnienie poniższej ankiety. Jest ona skierowana do mieszkańców Gminy Urzędów i ma na celu właściwe

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo