19.7 Odwarstwienie siatkówki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "19.7 Odwarstwienie siatkówki"

Transkrypt

1 490 Medycyna rodzinna. Repetytorium. Czêœæ II 19.7 Odwarstwienie siatkówki Etiologia: bezpoœredni¹ przyczyn¹ odwarstwienia siatkówki jest zwykle poci¹ganie szklistkowo-siatkówkowe i przerwanie siatkówki, co umo liwia wnikanie p³ynu z przestrzeni szklistkowej pod siatkówkê. Oceny kliniczne: odwarstwienie siatkówki polega na oddzieleniu warstwy fotoreceptorów od nab³onka barwnikowego. Obecnoœæ po³¹czenia nab³onka barwnikowego i siatkówki jest podstawowym warunkiem przemian rodopsyny i procesu widzenia. Brak takiego po³¹czenia powoduje, e chorobowo zmienione obszary nie s¹ w stanie odbieraæ wra eñ wzrokowych. W pocz¹tkowym okresie dochodzi do zaburzeñ pola widzenia. Chory stwierdza istnienie zas³ony przed okiem. Je eli zajêta jest równie czêœæ centralna siatkówki, chory traci ostroœæ wzroku. Postêpowanie: leczenie jest wy³¹cznie operacyjne i polega na zamkniêciu otworu w siatkówce. Dokonuje siê tego przez przyszycie tzw. plomby z gumy lub g¹bki silikonowej na powierzchni oka w rzucie otworu w siatkówce. Ma to na celu przybli enie œciany ga³ki ocznej do okolicy otworu. Jednoczeœnie przymra a siê okolicê otworu w celu wywo³ania ja³owego odczynu zapalnego, powoduj¹cego zlepienie siê siatkówki w okolicy otworu z pod³o em. Leczenie tego typu jest skuteczne w 80 90%. Je eli jednak nie uzyska siê przy³o enia siatkówki, wskazane jest wykonanie operacji od wewn¹trz oka, stosuj¹c chirurgiê cia³a szklistego Retinopatia cukrzycowa i nadciœnieniowa Retinopatia cukrzycowa Etiologia: zaburzenia metaboliczne w cukrzycy w szczególny sposób wp³ywaj¹ na czynnoœæ siatkówki ze wzglêdu na fakt, e nab³onek barwnikowy oraz warstwa fotoreceptorów maj¹ wysoce nasilony metabolizm i znaczne zapotrzebowanie na tlen i substancje od ywcze. Oceny kliniczne: retinopatia cukrzycowa, podobnie jak cukrzyca, stanowi powa ny problem epidemiologiczny i spo³eczny. Wprawdzie leczenie chorych na cukrzycê zwykle prowadzone jest przez lekarzy diabetologów, jednak nie mo na wykluczyæ, e czêœæ chorych z cukrzyc¹ mo e trafiaæ do lekarzy rodzinnych. W odniesieniu do leczenia powik³añ ocznych cukrzycy wydaje siê celowe, aby lekarz rodzinny nie leczy³ ich samodzielnie. Je eli jednak wykazuje siê umiejêtnoœci¹ wziernikowania dna oka, mo e dokonywaæ badañ przegl¹dowych dna oka. Z tego powodu na rycinie 19.4 zamieszczono zdjêcie prawid³owego dna oka. W celu ewentualnego u³atwienia badañ przesiewowych przedstawiono kilka zdjêæ oczu pacjentów z retinopati¹ proliferacyjn¹. aden z tych chorych

2 Zagadnienia z zakresu okulistyki 491 Rycina Wygl¹d prawid³owego dna oka. Rycina Proliferacje naczyniowe na tarczy nerwu II w przebiegu retinopatii cukrzycowej. Rycina Obrzêk tarczy nerwu II z rozpoczynaj¹cymi siê proliferacjami w przebiegu retinopatii cukrzycowej. Rycina Proliferacje naczyniowe na tarczy nerwu II z towarzysz¹cymi wybroczynami w przebiegu retinopatii cukrzycowej. Rycina Wylew krwi przed tarcz¹ nerwu II z istniej¹cych proliferacji naczyniowych w przebiegu retinopatii cukrzycowej.

3 492 Medycyna rodzinna. Repetytorium. Czêœæ II z retinopati¹ proliferacyjn¹ w czasie badania nie skar y³ siê na pogorszenie widzenia, jednak wszyscy s¹ zagro eni ca³kowit¹ utrat¹ wzroku w okresie do 2 lat. Postêpowanie: w leczeniu retinopatii cukrzycowej nale y uwzglêdniæ pe³n¹ normalizacjê metaboliczn¹ oraz laserokoagulacjê siatkówki i chirurgiê cia³a szklistego. Retinopatia nadciœnieniowa Etiologia: nadciœnienie têtnicze. Objawy kliniczne: w przebiegu nadciœnienia têtniczego mog¹ siê pojawiaæ ró nego rodzaju zmiany chorobowe na dnie oka. Mo na obserwowaæ zmiany czynnoœciowe, takie jak skurcz têtniczek têczówki wystêpuj¹cy szczególnie u osób m³odych, oraz zmiany morfologiczne polegaj¹ce na stwardnieniu i zgrubieniu œcian têtniczek, które mog¹ w krañcowych przypadkach przyjmowaæ obraz miedzianego lub srebrnego drutu. Objaw miedzianego drutu polega na zwê eniu œwiat³a naczyñ têtniczych i ich prostym ukszta³towaniu. Objaw srebrnego drutu polega na tym, e p³yn¹ca w têtnicach krew przestaje byæ widoczna, a naczynia staj¹ siê bia³e i lœni¹ce. Ponadto, w przypadku nadciœnienia mo na obserwowaæ objaw skrzy owania. W miejscu skrzy owania siê têtnicy z y³¹ obserwuje siê przemieszczenie naczynia ylnego w formie kolanka pod przebiegaj¹c¹ nad nim têtniczk¹ albo sp³aszczenie lub zwê enie naczynia ylnego przed têtniczk¹ i za ni¹. W przypadkach, kiedy rozwój nadciœnienia têtniczego przebiega gwa³townie, jak np. w nadciœnieniu z³oœliwym, mo na obserwowaæ obrzêk tarczy nerwu wzrokowego. Rozwój nadciœnienia i jego przewlek³y charakter mog¹ prowadziæ do obrzêku siatkówki, powstawania ó³tawych ognisk, tzw. wysiêków twardych, które umiejscowione w okolicy plamkowej mog¹ przybieraæ tzw. objaw gwiazdy. W przebiegu nadciœnienia têtniczego mog¹ pojawiaæ siê równie zakrzepy y³y œrodkowej siatkówki lub zakrzepy ga³êzi y³y œrodkowej siatkówki. Postêpowanie: leczenie nadciœnienia têtniczego Czerwone oko Etiologia: ró norodna. Termin czerwone oko mo e dotyczyæ wielu schorzeñ od stosunkowo b³ahych do bardzo powa nych. Rozpoznanie ró nicowe powinno obejmowaæ stany przemêczenia chorego, zapalenie spojówek, rogówki, zapalenie b³ony naczyniowej, jaskrê i inne. Postêpowanie: leczenie tych schorzeñ mo e obejmowaæ stosowanie silnie dzia³aj¹cych leków i powinno byæ poprzedzone pe³nym badaniem okulistycznym. Zastosowanie niew³aœciwych leków mo e powodowaæ znaczne, a czasem nieodwracalne skutki dla chorego.

4 Zagadnienia z zakresu okulistyki Wady wzroku Etiologia: wrodzona. Objawy kliniczne: pod pojêciem wady wzroku rozumie siê zaburzenie korelacji pomiêdzy si³¹ ³ami¹c¹ uk³adu optycznego oka i d³ugoœci¹ ga³ki ocznej. Wyró nia siê trzy podstawowe wady wzroku: krótkowzrocznoœæ, nadwzrocznoœæ, niezbornoœæ. Krótkowzrocznoœæ jest to wada wzroku polegaj¹ca na tym, e promienie œwietlne równoleg³e ogniskowane s¹ przed siatkówk¹. Przyczyn¹ takiej wady jest albo zbyt d³uga ga³ka oczna i wówczas mówi siê o krótkowzrocznoœci osiowej, albo zbyt du a si³a ³ami¹ca uk³adu optycznego i wówczas mówi siê o krótkowzrocznoœci refrakcyjnej. W celu wyrównania wady wzroku mo na stosowaæ szk³a okularowe rozpraszaj¹ce okreœlane znakiem lub soczewki kontaktowe. W okresie dojrzewania krótkowzrocznoœæ mo e postêpowaæ i zwykle osi¹ga ostateczn¹ wartoœæ po zakoñczeniu dojrzewania. Czasem jednak w dalszym okresie mo e dochodziæ do narastania wady. Krótkowzrocznoœæ w takich przypadkach spowodowana jest wyd³u aniem siê ga³ki ocznej. Zwykle w takich oczach obserwuje siê zmiany zanikowe w siatkówce i naczyniówce. W krótkowzrocznoœci obserwuje siê zwiêkszon¹ czêstoœæ wystêpowania zwyrodnieñ obwodu siatkówki; chorzy ci znajduj¹ siê tak e w grupie ryzyka odwarstwienia siatkówki. Nie istnieje skuteczny sposób leczenia krótkowzrocznoœci. Nadwzrocznoœæ jest to wada wzroku polegaj¹ca na tym, e równoleg³e promienie œwietlne s¹ ogniskowane za siatkówk¹. Przyczyn¹ tej wady jest albo zbyt krótka ga³ka oczna i wówczas mówi siê o nadwzrocznoœci osiowej albo si³a ³ami¹ca uk³adu optycznego jest zbyt ma³a i wówczas mówi siê o nadwzrocznoœci refrakcyjnej. W celu wyrównania wady wzroku mo emy stosowaæ szk³a okularowe skupiaj¹ce okreœlane znakiem + lub soczewki kontaktowe. U m³odych osób nadwzrocznoœæ mo e czasem pozostaæ ukryta, gdy ta wada wzroku mo e byæ do pewnego stopnia wyrównywana poprzez akomodacjê. W miarê starzenia siê zakres akomodacji maleje i nadwzrocznoœæ siê ujawnia. Ze wzglêdu na czêste wystêpowanie nadwzrocznoœci w oczach ma³ych, które s¹ predysponowane do jaskry, mo na czasem obserwowaæ wspó³istnienie jaskry i nadwzrocznoœci. Niezbornoœæ jest to wada wzroku polegaj¹ca na ró nej sile ³ami¹cej uk³adu optycznego w ró nych po³udnikach. Niezbornoœæ wyrównuje siê szk³ami cylindrycznymi. Nie zawsze wady wzroku wystêpuj¹ samodzielnie, czêsto mo na mówiæ o z³o onych wadach wzroku bêd¹cych kombinacj¹ wymienionych wad. Postêpowanie: najprostszym sposobem wyrównywania wad wzroku jest dobranie okularów korekcyjnych.

5 494 Medycyna rodzinna. Repetytorium. Czêœæ II W chwili obecnej nale y zwróciæ szczególn¹ uwagê na fakt, e okulary korekcyjne do dali dla osób prowadz¹cych pojazdy samochodowe powinny byæ wykonane z materia³ów na tyle elastycznych, aby otwarcie poduszki powietrznej nie stanowi³o zagro enia dla oka (uraz okularami). Inn¹ form¹ wyrównania wad wzroku jest dobranie soczewek kontaktowych. W chwili obecnej, przy zastosowaniu odpowiedniej higieny, ryzyko noszenia soczewek kontaktowych jest niewielkie. Oba wymienione sposoby mog¹ byæ stosowane zamiennie i nie wywo³uj¹ trwa³ej zmiany w narz¹dzie wzroku. Kolejn¹ mo liwoœæ wyrównania wad refrakcji zapewnia stosunkowo nowa dziedzina okulistyki okreœlana mianem chirurgii refrakcyjnej. Chirurgia refrakcyjna polega na wykonaniu chirurgicznym, za pomoc¹ lasera, zmiany kszta³tu rogówki w tym celu, aby doprowadziæ do wyrównania wady refrakcji. Drugim sposobem w przypadku bardziej zaawansowanych wad jest wszczepienie sztucznej soczewki do komory przedniej lub tylnej oka. Ka da z metod chirurgii refrakcyjnej doprowadza do nieodwracalnej zmiany stosunków anatomicznych oka i powinna byæ wykonywana wy- ³¹cznie po bardzo gruntownym przedstawieniu pacjentowi wad i zalet danej metody Urazy narz¹du wzroku Urazy narz¹du wzroku obejmuj¹ rozleg³¹ dziedzinê wiedzy, która dotyczy urazów wszystkich struktur oka i aparatu ochronnego. Mimo ochrony oka przez œciany kostne oczodo³u i powieki do najczêstszych urazów oka zalicza siê drobne cia³a obce pod powiek¹ lub wbite w rogówkê. Odwiniêcie powieki dolnej i sprawdzenie dolnego za³amka spojówki oraz ewentualne usuniêcie cia³a obcego mo e byæ wykonane przez lekarza rodzinnego. Je eli lekarz rodzinny jest przeszkolony w odwijaniu powieki górnej, to równie mo e skontrolowaæ za³amek górny. Cia³a obce wbite w rogówkê powinny byæ usuwane przez lekarza okulistê przy ogl¹daniu rogówki w lampie szczelinowej Krwiak powiek Etiologia: uraz. Objawy kliniczne: krwiak powiek jest najczêœciej spotykanym powik³aniem urazu têpego. Towarzyszy mu zasinienie i obrzêk powiek. Chc¹c oceniæ stan ga³ki ocznej, nale y bardzo delikatnie rozchyliæ powieki, œci¹gaj¹c je w kierunku brzegu oczodo³ów, nie uciskaj¹c na ga³kê oczn¹. W przypadku pêkniêcia ga³ki ocznej, przez uciœniêcie mo emy spowodowaæ pogorszenie wyjœciowej sytuacji, do wypchniêcia ga³ki ocznej w³¹cznie. Postêpowanie: zachowawcze.

6 Zagadnienia z zakresu okulistyki Urazy chemiczne Etiologia: uraz. Objawy kliniczne: oparzenia substancjami zasadowymi s¹ szczególnie groÿne, poniewa zdolnoœci buforowe tkanek s¹ bardziej ukierunkowane na roztwory kwasów. Zasady powoduj¹ zmydlanie kwasów t³uszczowych w b³onie komórkowej i rozpad komórki. Umo liwia to wnikanie zasad w g³êbsze warstwy rogówki, a nawet czasem do komory przedniej. Z tego powodu uszkodzenia struktur oka wywo³ane przez zasady s¹ zwykle bardziej rozleg³e ni wywo³ane przez kwasy. Postêpowanie: najwa niejszym postêpowaniem leczniczym jest jak najszybsze usuniêcie substancji toksycznej przez p³ukanie wod¹ lub roztworem soli fizjologicznej. Lepiej jest stosowaæ du ¹ iloœæ wody w celu uzyskania mo liwie szybkiej normalizacji ph w worku spojówkowym. Nastêpnie nale- y mechanicznie usun¹æ wszelkie resztki zarówno substancji chemicznej, jak i martwiczo zmienionych tkanek. W dalszym etapie mo na stosowaæ leki przeciwzapalne, pobudzaj¹ce gojenie i w razie potrzeby kontrolowaæ ciœnienie wewn¹trzga³kowe Wylew podspojówkowy Etiologia: uraz lub wylew samoistnie wywo³any. Objawy kliniczne: zwykle poza niepokojem chorego zwi¹zanym z wygl¹dem i zaczerwienieniem oka schorzenie nie wymaga leczenia. W przypadkach pourazowych nale y sprawdziæ, czy nie ma uszkodzenia twardówki. Je eli wylewy podspojówkowe powtarzaj¹ siê, nale y sprawdziæ stan krzepliwoœci krwi, oceniæ, czy nie wystêpuje nadciœnienie lub cukrzyca. Postêpowanie: zachowawcze Z³amanie w obszarze koœci oczodo³u Etiologia: uraz. Objawy kliniczne: podczas urazu oczodo³u dochodzi do nag³ego wzrostu ciœnienia w oczodole, a w wyniku tego najczêœciej do z³amania dna oczodo³u lub równie œciany przyœrodkowej. Z³amanie to okreœla siê jako blow-out. Objawy zale ¹ od rozleg³oœci z³amañ. Spoœród objawów mo na wymieniæ: odmê podskórn¹, zniesienie czucia w obszarze powieki dolnej, policzka, czêœci nosa, wargi górnej i dzi¹se³. Wynika to z faktu, e bardzo czêsto uszkodzeniu ulega kana³ podoczodo³owy.

7 496 Medycyna rodzinna. Repetytorium. Czêœæ II Kolejnym objawem jest dwojenie, które mo e powstaæ wskutek wklinowania w szczelinê z³amania miêœnia prostego dolnego i skoœnego dolnego lub okolicznych tkanek. Wy ej wymienionym objawom mo e towarzyszyæ uszkodzenie oka oraz zapadniêcie ga³ki ocznej (enophthalmus). Postêpowanie: chory musi byæ natychmiast skierowany do oœrodka specjalistycznego, poniewa wymaga bardzo szczegó³owej diagnostyki, w tym: tomografii komputerowej, oceny obuocznego widzenia oraz badania narz¹du wzroku. Leczenie chirurgiczne jest przeprowadzane przez lekarza okulistê, chirurga szczêkowo-twarzowego, neurochirurga Urazy narzêdziem ostrym Urazy narzêdziem ostrym mog¹ byæ ró nego rodzaju, od ma³ych powierzchownych ran powiek do rozleg³ych ran z ubytkami tkanek. Czêsto towarzysz¹ im uszkodzenia dróg ³zowych, których rekonstrukcjê mo e przeprowadziæ jedynie chirurg plastyczny lub okulista w wyspecjalizowanym oœrodku. Pytania kontrolne 1. Podaj etiopatogenezê zaburzeñ ustawienia i ruchomoœci ga³ek ocznych. 2. Wymieñ cechy charakterystyczne obrazu dna oka w odwarstwieniu siatkówki. 3. Podaj etiologiê, objawy i najw³aœciwsze leczenie zaæmy. 4. Podaj etiologiê i postêpowanie w zapaleniu spojówek. 5. Wymieñ cechy charakterystyczne obrazu dna oka w nadciœnieniu (zale nie od zaawansowania choroby). 6. Podaj etiologiê i objawy jaskry, a tak e zagra aj¹ce powik³ania. 7. Co nale y rozumieæ pod nazw¹ czerwone oko? 8. Omów postêpowanie w oparzeniach oczu (kwasy, zasady). 9. Podaj cechy charakterystyczne obrazu dna oka w cukrzycy (zale nie od postêpów choroby). 10. Omów pierwsz¹ pomoc przy podejrzeniu cia³a obcego w worku spojówkowym.

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków

Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Programy badań przesiewowych Wzrok u diabetyków Dokładniejsze badania i leczenie retinopatii cukrzycowej Closer monitoring and treatment for diabetic retinopathy Ważne informacje o ochronie zdrowia Important

Bardziej szczegółowo

OPERACYJNE USUNIĘCIE ZAĆMY POŁĄCZONE Z WSZCZEPEM SZTUCZNEJ SOCZEWKI

OPERACYJNE USUNIĘCIE ZAĆMY POŁĄCZONE Z WSZCZEPEM SZTUCZNEJ SOCZEWKI OPERACYJNE USUNIĘCIE ZAĆMY POŁĄCZONE Z WSZCZEPEM SZTUCZNEJ SOCZEWKI Szanowni Państwo, Rutynowe badanie okulistyczne wykazało u Pani/Pana obecność zaćmy, która powoduje zaburzenia widzenia w jednym lub

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 21

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 21 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 21 Przedmowa sekretarza Naczelnej Rady Aptekarskiej przedstawiciela NRA w EuroPharm Forum................

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów Ćwiczenie 63 Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów 63.1. Zasada ćwiczenia W ćwiczeniu określa się współczynnik sprężystości pojedynczych sprężyn i ich układów, mierząc wydłużenie

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI

BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI Szkodliwe dzia anie promieniowania laserowego dotyczy oczu oraz skóry cz owieka, przy czym najbardziej zagro one s oczy. Ze wzgl du na kierunkowo wi zki zagro enie promieniowaniem

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie podczerwone

Promieniowanie podczerwone Promieniowanie podczerwone Charakterystyka czynnika Dla okreêlenia promieni podczerwonych cz sto u ywa si skrótu angielskiego terminu Infra Red IR. Promieniowaniem podczerwonym nazywamy promieniowanie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA OKULISTYKI DLA VI ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO

PROGRAM NAUCZANIA OKULISTYKI DLA VI ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO PROGRAM NAUCZANIA OKULISTYKI DLA VI ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO Zajêcia odbywaj¹ siê w budynku Katedry i Kliniki Okulistyki SPSK-2. Prowadzone s¹ w formie seminariów i æwiczeñ. Cel kszta³cenia Celem kszta³cenia

Bardziej szczegółowo

Hormony płciowe. Macica

Hormony płciowe. Macica Hormony płciowe Macica 1 Estrogeny Działanie estrogenów Działanie na układ rozrodczy (macica, endometrium, pochwa) Owulacja Libido Przyspieszenie metabolizmu Zwiększenie ilości tkanki tłuszczowej Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era)

Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze spondyloartropatie/zapalenie stawów z towarzyszącym zapaleniem przyczepów ścięgnistych (mspa-era) Wersja 2016 1. CZYM SĄ MŁODZIEŃCZE SPONDYLOARTROPATIE/MŁODZIEŃCZE

Bardziej szczegółowo

... (oznaczenie jednostki przeprowadzaj¹cej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. dzieñ miesi¹c rok

... (oznaczenie jednostki przeprowadzaj¹cej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. dzieñ miesi¹c rok ... (oznaczenie jednostki przeprowadzaj¹cej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania dzieñ miesi¹c rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imiê i nazwisko Data urodzenia Dzieñ Miesi¹c Rok P³eæ

Bardziej szczegółowo

Zaćma. Sandra Zuziak 2013-07-29

Zaćma. Sandra Zuziak 2013-07-29 Zaćma Sandra Zuziak 1 Zaćma zajmuje pierwsze miejsce w rankingu przyczyn ślepoty we współczesnym świecie wg statystyk Światowej Organizacji Zdrowia www.korektorzdrowia.pl 2 Definicja Zaćma (łac. cataracta)

Bardziej szczegółowo

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych

VADEMECUM. Rehabilitacja. Rehabilitacja w warunkach ambulatoryjnych. Rehabilitacja w warunkach domowych Rehabilitacja Rehabilitacja to kompleksowe post powanie, które ma na celu przywrócenie pe nej lub mo liwej do osi gni cia sprawno ci zycznej i psychicznej, zdolno ci do pracy i zarobkowania oraz zdolno

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna CEL/42/07/09. Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy

Aktywność fizyczna CEL/42/07/09. Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy CEL/42/07/09 Aktywność fizyczna Schemat postępowania w cukrzycy Aktywność fizyczna Ćwiczenia i gimnastyka są korzystne dla każdego, a w szczególności dla osób chorych na cukrzycę. Regularny ruch pomaga

Bardziej szczegółowo

Tabele norm procentowego uszczerbku na zdrowiu

Tabele norm procentowego uszczerbku na zdrowiu Tabele norm procentowego uszczerbku na zdrowiu 1 Tabele norm procentowego uszczerbku na zdrowiu stosuje siê przy ustalaniu uszczerbku na zdrowiu bêd¹cego nastêpstwem nieszczêœliwego wypadku objêtego umow¹

Bardziej szczegółowo

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha Co to jest implant ślimakowy Implant ślimakowy to bardzo nowoczesne, uznane, bezpieczne i szeroko stosowane urządzenie, które pozwala dzieciom z bardzo głębokimi ubytkami słuchu odbierać (słyszeć) dźwięki.

Bardziej szczegółowo

METODY BADAŃ W OKULISTYCE

METODY BADAŃ W OKULISTYCE Dr med. Joanna Wąsiewicz-Rager Wywiad okulistyczny przyczyna zgłoszenia się do okulisty przebyte choroby narządu wzroku urazy gałki ocznej wywiad dotyczący wieku dziecięcego-zezy dotychczasowa korekcja

Bardziej szczegółowo

Velscope Vx Badanie krok po kroku

Velscope Vx Badanie krok po kroku Velscope Vx Badanie krok po kroku Uwaga: niniejsza ulotka jest skróconym poradnikiem medycznym. Wiêcej informacji mo na znaleÿæ na do³¹czonym DVD lub w Instrukcji Obs³ugi. 1. Zapoznaæ siê z histori¹ choroby

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Dziennik Ustaw Nr 241 15978 Poz. 2097 2097 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie niepo àdanych odczynów poszczepiennych. Na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 6 wrzeênia

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

Glaucoma-profi laxis 2015

Glaucoma-profi laxis 2015 bezpłatny zestaw pomiarów: pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego metodą bezkontaktową pachymetria (mierzenie grubości rogówki) autorefraktometria (komputerowy pomiar wad widzenia) Glaucoma-profi laxis 2015

Bardziej szczegółowo

28 Choroby infekcyjne

28 Choroby infekcyjne 28 Choroby infekcyjne Ludzki wirus upośledzenia odporności (HIV)/zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS) Retinopatia związana z ludzkim wirusem upośledzenia odporności Retinopatia HIV to rodzaj

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ.

INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. INSTRUKCJA BHP PRZY RECZNYCH PRACACH TRANSPORTOWYCH DLA PRACOWNIKÓW KUCHENKI ODDZIAŁOWEJ. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Dostarczanie posiłków, ich przechowywanie i dystrybucja musza odbywać się w warunkach zapewniających

Bardziej szczegółowo

IB 1. li sf3t fiu T a i :Ti

IB 1. li sf3t fiu T a i :Ti IB 1 li sf3t fiu T a i :Ti KOSM ETOLOGIA i i BARBARA JAROSZEWSKA WYDAWNICTWO ATENA BARBARA JAROSZEWSKA SPIS TREŚCI 1. WIADOM OŚCI W STĘPNE...5 RYS HISTORYCZNY KOSMETYKI... 5 CEL I ZADANIA KOSMETYKI...

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin Dominika Sowa Szczecin, 8 maj 2014 Program prezentacji: 1. Definicja substancji i mieszanin chemicznych wg Ustawy o substancjach chemicznych

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

ADUNEK RODZAJ ZAGRO ENIA OCHRONA OSOBISTA PODSTAWOWE CZYNNOήI KIEROWCY DODATKOWE I SPECJALNE CZYNNOήI KIEROWCY PO AR PIERWSZA POMOC INFORMACJE

ADUNEK RODZAJ ZAGRO ENIA OCHRONA OSOBISTA PODSTAWOWE CZYNNOήI KIEROWCY DODATKOWE I SPECJALNE CZYNNOήI KIEROWCY PO AR PIERWSZA POMOC INFORMACJE INSTRUKCJA DLA UN1263 FARBA, UN1263 MATERIA POKREWNY DO FARBY, UN1866 YWICA W ROZTWORZE, zapalna, UN1120 BUTANOLE, UN1993 MATERIA ZAPALNY CIEK Y I.N.O., klasa 3 - bezbarwna ciecz o zapachu ostrym, przenikliwym;

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale"

Ćwiczenie: Ruch harmoniczny i fale Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH

UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH We współczesnych samochodach osobowych są stosowane wyłącznie rozruszniki elektryczne składające się z trzech zasadniczych podzespołów: silnika elektrycznego; mechanizmu

Bardziej szczegółowo

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania:

Licencję Lekarską PZPN mogą uzyskać osoby spełniające następujące wymagania: Uchwała nr III/46 z dnia 19 marca 2014 roku Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej w sprawie zasad przyznawania licencji dla lekarzy pracujących w klubach Ekstraklasy, I i II ligi oraz reprezentacjach

Bardziej szczegółowo

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego 1 Konsensus okulistyczno-położniczy

Bardziej szczegółowo

Rosliny do oczka wodnego Utworzono : 21 czerwiec 2016

Rosliny do oczka wodnego Utworzono : 21 czerwiec 2016 Rośliny > ZIOŁA > Model : - Producent : - kontakt : - biuro@roslinydooczka.pl Strona 1 Rośliny > ZIOŁA > kontakt : - biuro@roslinydooczka.pl Strona 2 Rośliny > ZIOŁA > kontakt : - biuro@roslinydooczka.pl

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zdrowotna osób z niepełnosprawnością intelektualną. Monika Karwacka Stowarzyszenie Na Tak

Sytuacja zdrowotna osób z niepełnosprawnością intelektualną. Monika Karwacka Stowarzyszenie Na Tak Sytuacja zdrowotna osób z niepełnosprawnością intelektualną Monika Karwacka Stowarzyszenie Na Tak Stan zdrowia jest jednym z ważniejszych czynników determinujących jakość życia Brak zdrowia stanowi znaczne

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące prawidłowego wypełniania weksla in blanco oraz deklaracji wekslowej

Zalecenia dotyczące prawidłowego wypełniania weksla in blanco oraz deklaracji wekslowej Zalecenia dotyczące prawidłowego wypełniania weksla in blanco oraz deklaracji wekslowej 1. Do wystawienia weksla in blanco umocowane są osoby, które w świetle ustawy, dokumentu założycielskiego i/lub odpisu

Bardziej szczegółowo

Zmiany pozycji techniki

Zmiany pozycji techniki ROZDZIAŁ 3 Zmiany pozycji techniki Jak zmieniać pozycje chorego w łóżku W celu zapewnienia choremu komfortu oraz w celu zapobieżenia odleżynom konieczne jest m.in. stosowanie zmian pozycji ciała chorego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LV/552/2014 RADY GMINY SZEMUD. z dnia 29 maja 2014 r.

UCHWAŁA NR LV/552/2014 RADY GMINY SZEMUD. z dnia 29 maja 2014 r. UCHWAŁA NR LV/552/2014 RADY GMINY SZEMUD z dnia 29 maja 2014 r. w sprawie określenia rodzajów świadczeń oraz warunków i sposobu ich przyznawania w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli, nauczycieli

Bardziej szczegółowo

Obowi¹zki pracodawcy w razie wypadku przy pracy (1)

Obowi¹zki pracodawcy w razie wypadku przy pracy (1) Obowi¹zki pracodawcy w razie wypadku przy pracy (1) Rozdz. 7 Kodeksu pracy; ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 z późn. zm.); rozporządzenie RM z

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Systemu PDR

Prezentacja Systemu PDR Prezentacja Systemu PDR / Paintless Dent System / 14-15.02.2013 Prowadzący: MOTOTECHNIKA Mieczysław Pamuła 14-15.02.2013 Historia Technologia PDR narodziła się w latach 40 tych minionego wieku w zakładach

Bardziej szczegółowo

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia!

8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! 8 osób na 10 cierpi na choroby przyzębia! Wiemy jak Państwu pomóc Jesteśmy po to, aby Państwu doradzić! Czym jest zapalenie przyzębia (periodontitis)? Przyzębie to zespół tkanek otaczających ząb i utrzymujących

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: 1. Adres jednostki: Adres: Katedra i Klinika Okulistyki Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu 61-848 Poznań ul:długa

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

Demontaż. Uwaga: Regulacja napięcia paska zębatego może być wykonywana tylko przy zimnym silniku.

Demontaż. Uwaga: Regulacja napięcia paska zębatego może być wykonywana tylko przy zimnym silniku. Demontaż Regulacja napięcia paska zębatego może być wykonywana tylko przy zimnym silniku. Zdemontować dźwiękochłonną osłonę silnika wyciągając ją do góry -strzałki-. Odłączyć elastyczny przewód cieczy

Bardziej szczegółowo

Program edukacyjny dotyczący alergicznego nieżytu nosa

Program edukacyjny dotyczący alergicznego nieżytu nosa Tekst: dr n. med. Mikołaj Dąbrowski, Klinika Chirurgii Kręgosłupa, Ortopedii Onkologicznej i Traumatologii, Ortopedyczno-Rehabilitacyjny Szpital Kliniczny im. Wiktora Degi Uniwersytetu Medycznego im. Karola

Bardziej szczegółowo

KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE

KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE Opis świadczenia KWALIFIKACJA I WERYFIKACJA LECZENIA DOUSTNEGO STANÓW NADMIARU ŻELAZA W ORGANIZMIE 1. Charakterystyka świadczenia 1.1 nazwa świadczenia Kwalifikacja i weryfikacja leczenia doustnego stanów

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Od Autora... 15. Rozdzia³ 1

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Od Autora... 15. Rozdzia³ 1 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 13 Od Autora........................................... 15 Rozdzia³ 1 ROLA I ZNACZENIE FARMAKOEKONOMIKI

Bardziej szczegółowo

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Cechy: Kolorowy i intuicyjny wyœwietlacz LCD Czujnik wysokiej jakoœci Inteligentne rozpoznawanie przeszkód Przedni i tylni system wykrywania

Bardziej szczegółowo

Wyzwania diagnostyczne w chorobach zapalnych tylnego odcinka gałki ocznej - prezentacja przypadków

Wyzwania diagnostyczne w chorobach zapalnych tylnego odcinka gałki ocznej - prezentacja przypadków Klinika Okulistyki Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Kierownik: prof. dr hab. Dariusz Kęcik Wyzwania diagnostyczne w chorobach zapalnych tylnego odcinka gałki ocznej - prezentacja przypadków MONIKA

Bardziej szczegółowo

Odkrywanie wiedzy z danych przy użyciu zbiorów przybliżonych. Wykład 3

Odkrywanie wiedzy z danych przy użyciu zbiorów przybliżonych. Wykład 3 Odkrywanie wiedzy z danych przy użyciu zbiorów przybliżonych Wykład 3 Tablice decyzyjne Spójnośd tablicy decyzyjnej Niespójna tablica decyzyjna Spójnośd tablicy decyzyjnej - formalnie Spójnośd TD a uogólniony

Bardziej szczegółowo

Województwo kujawsko-pomorskie 43 Województwo lubelskie 43. Województwo śląskie 47

Województwo kujawsko-pomorskie 43 Województwo lubelskie 43. Województwo śląskie 47 SPIS TREŚCI Dolne drogi moczowe, czyli jak jest kontrolowane oddawanie moczu 11 Budowa dolnych dróg moczowych 11 Dno i ściany pęcherza 12 Szyja pęcherza 13 Cewka moczowa 13 Kontrola oddawania moczu czy

Bardziej szczegółowo

WITAMINY. www.pandm.prv.pl

WITAMINY. www.pandm.prv.pl WITAMINY - wpływa na syntezę białek, lipidów, hormonów a szczególnie hormonów tarczycy - pomaga w utrzymaniu prawidłowej czynności uk.immunologicznego - pomaga w leczeniu : rozedmy płuc i nadczynności

Bardziej szczegółowo

Kifoplastyka i wertebroplastyka

Kifoplastyka i wertebroplastyka Opracowanie zawiera opis przebiegu operacji wraz ze zdjęciami śródoperacyjnymi. Zawarte obrazy mogą być źle tolerowane przez osoby wrażliwe. Jeśli nie jesteście Państwo pewni swojej reakcji, proszę nie

Bardziej szczegółowo

Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu..

Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu.. Współczesne nowoczesne budownictwo pozwala na wyrażenie indywidualnego stylu domu.. w którym będziemy mieszkać. Coraz więcej osób, korzystających ze standardowych projektów, decyduje się nadać swojemu

Bardziej szczegółowo

PODNOŚNIK KANAŁOWY WWKR 2

PODNOŚNIK KANAŁOWY WWKR 2 Zastosowanie Dźwignik kanałowy, jeżdżący po obrzeżach kanału samochodowego, dzięki łatwości manewrowania poziomego (stosunkowo mały ciężar) i pionowego, znajduje szerokie zastosowanie w pracach obsługowo-naprawczych

Bardziej szczegółowo

ROZDZIA 4 OBRAZ KLINICZNY. Tomasz Tomasik

ROZDZIA 4 OBRAZ KLINICZNY. Tomasz Tomasik ROZDZIA 4 OBRAZ KLINICZNY Tomasz Tomasik Rozwój i przebieg nadciênienia t tniczego... 58 Zagro enie ycia chorego... 59 Rokowanie... 60 NadciÊnienie bia ego fartucha.... 61 Repetytorium... 62 PiÊmiennictwo...

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : OKULISTYKA 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek )

Bardziej szczegółowo

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012

Koszty obciążenia społeczeństwa. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Koszty obciążenia społeczeństwa chorobami układu krążenia. Ewa Oćwieja Marta Ryczko Koło Naukowe Ekonomiki Zdrowia IZP UJ CM 2012 Badania kosztów chorób (COI Costof illnessstudies) Ekonomiczny ciężar choroby;

Bardziej szczegółowo

okulistyczne, neurologiczne, wskazane badanie laryngologiczne

okulistyczne, neurologiczne, wskazane badanie laryngologiczne W dniu 1 października 2010r. odbyło się szkolenie pod tytułem:,,problemy orzecznicze w badaniach profilaktycznych prowadzone przez Pana lek. med. Marcina Rybackiego z IMP w Łodzi. Prace wymagające odpowiedniej

Bardziej szczegółowo

Tajemnice świata zmysłów oko.

Tajemnice świata zmysłów oko. Tajemnice świata zmysłów oko. Spis treści Narządy zmysłów Zmysły u człowieka Oko Budowa oka Model budowy siatkówki Działanie oka Kolory oczu Choroby oczu Krótkowzroczność Dalekowzroczność Astygmatyzm Akomodacja

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

Polish version: Your guide to diabetic retinopathy screening. Twój przewodnik po badaniu na obecność retinopatii cukrzycowej

Polish version: Your guide to diabetic retinopathy screening. Twój przewodnik po badaniu na obecność retinopatii cukrzycowej Polish version: Your guide to diabetic retinopathy screening Twój przewodnik po badaniu na obecność retinopatii cukrzycowej Co to jest retinopatia cukrzycowa? Jest to choroba spowodowana cukrzycowymi zmianami

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Zakres i rodzaj świadczeń stomatologicznych oraz warunki realizacji świadczeń

Zakres i rodzaj świadczeń stomatologicznych oraz warunki realizacji świadczeń w sprawie powołania Komisji Konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu ofert na wybór realizatorów programu profilaktyki próchnicy zębów dla uczniów uczęszczających do placówek oświatowo-wychowawczych

Bardziej szczegółowo

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA (Część 3 Ustawy o zdrowiu psychicznym z 1983 roku [Mental Health Act 1983]) 1. Imię i nazwisko pacjenta 2. Imię i nazwisko osoby sprawującej opiekę nad pacjentem ( lekarz

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki Zgodnie z 1907/2006/WE, Artykuł 31 Data druku: 29.08.2008 Data aktualizacji: 29.08.2008. Smarowanie. jak wyżej.

Karta charakterystyki Zgodnie z 1907/2006/WE, Artykuł 31 Data druku: 29.08.2008 Data aktualizacji: 29.08.2008. Smarowanie. jak wyżej. 1. Identyfikacja preparatu i nazwa firmy Informacje o produkcie: Nazwa handlowa: Zastosowanie preparatu: Dostawca: Infolinia: Informacja o nagłych przypadkach: Smar litowy uniwersalny 7022 Smarowanie Siebert

Bardziej szczegółowo

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności WOJEWODA ŁÓDZKI ZK-III.9611.15.2015 Łódź, dnia 17 czerwca 2015 r. DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności Na podstawie art. 34 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Karta pracy III.. Imię i nazwisko klasa Celem nauki jest stawianie hipotez, a następnie ich weryfikacja, która w efekcie

Bardziej szczegółowo

Jaskra Klasyfikacja: 1. Jaskra pierwotna:

Jaskra Klasyfikacja: 1. Jaskra pierwotna: Jaskra Zespół chorób oka, które prowadzą do postępującego i nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego i komórek zwojowych siatkówki, co powoduje uszkodzenie lub utratę wzroku. Choroba ta może spotkać

Bardziej szczegółowo

Program zdrowotny. Programy profilaktyczne w jednostkach samorz du terytorialnego. Programy zdrowotne a jednostki samorz du terytorialnego

Program zdrowotny. Programy profilaktyczne w jednostkach samorz du terytorialnego. Programy zdrowotne a jednostki samorz du terytorialnego Mirosław Moskalewicz 1 z 7 Programy profilaktyczne w jednostkach samorz du terytorialnego Specjalista Zdrowia Publicznego i Medycyny Spo ecznej Specjalista Po o nictwa i Ginekologii Lek. Med. Miros aw

Bardziej szczegółowo

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania Przodem do kierunku jazdy? Bokiem? Tyłem? Jak ustawić wózek, aby w razie awaryjnego hamowania dziecko było jak najbardziej bezpieczne? Na te

Bardziej szczegółowo

Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży.

Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży. Anna Gotz-Więckowska Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży. Katedra Okulistyki i Klinika Okulistyczna UM w Poznaniu Kierownik: Prof.UM dr hab. Jarosław Kocięcki Rozwój narządu wzroku Precyzyjny

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne Anna Ulrych Plan wynikowy Przedmiot: Materiały fryzjerskie Kierunek : Technikum Usług Fryzjerskich- rok szkolny 05/ 06 Liczba godzin: 76 Liczba godzin w roku szkolnym: KL.II Lp. Tematyka Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r.

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu Êwiadczeƒ opieki zdrowotnej, w tym badaƒ przesiewowych, oraz okresów, w których

Bardziej szczegółowo

Błędy fotografii akwarystycznej

Błędy fotografii akwarystycznej Błędy fotografii akwarystycznej Błędy metody nr.2 Źle ustawiona lampa błyskowa na stopce - promień odbity zamiast biec pomiędzy lampą błyskową a aparatem trafił w obiektyw. Przy okazji widać ślady po związkach

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO Załącznik nr 1 do Uchwały Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Opolu Nr 786/VI/2014 z dnia 29.09.2014 r. REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA

Bardziej szczegółowo

Firma siegenia-aubi informuje!

Firma siegenia-aubi informuje! Firma siegenia-aubi informuje! Na podstawie informacji na poniższych stronach można łatwo i szybko ustalić, czy nasze ostrzeżenie dotyczy posiadanych Okucia okienne Okucia drzwiowe Okucia drzwi przesuwnych

Bardziej szczegółowo

Pozostałe procesy przeróbki plastycznej. Dr inż. Paweł Rokicki Politechnika Rzeszowska Katedra Materiałoznawstwa, Bud. C, pok. 204 Tel: (17) 865-1124

Pozostałe procesy przeróbki plastycznej. Dr inż. Paweł Rokicki Politechnika Rzeszowska Katedra Materiałoznawstwa, Bud. C, pok. 204 Tel: (17) 865-1124 Pozostałe procesy przeróbki plastycznej Dr inż. Paweł Rokicki Politechnika Rzeszowska Katedra Materiałoznawstwa, Bud. C, pok. 204 Tel: (17) 865-1124 Tłoczenie Grupy operacji dzielimy na: dzielenie (cięcie)

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LIII/ 487 /2014 RADY GMINY ROKIETNICA. z dnia 29 września 2014 r.

UCHWAŁA NR LIII/ 487 /2014 RADY GMINY ROKIETNICA. z dnia 29 września 2014 r. UCHWAŁA NR LIII/ 487 /2014 RADY GMINY ROKIETNICA z dnia 29 września 2014 r. w sprawie: określenia rodzaju świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

OCHRONA DRZEW NA TERENACH INWESTYCYJNYCH

OCHRONA DRZEW NA TERENACH INWESTYCYJNYCH OCHRONA DRZEW NA TERENACH INWESTYCYJNYCH Teren budowy jest miejscem, gdzie występują liczne zagrożenia dla żywotności i stanu sanitarnego drzew i krzewów w postaci bezpośrednich uszkodzeń mechanicznych

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki

Karta charakterystyki Karta charakterystyki Wydanie 1.0 Zmiana 20.11.2015 Data wydania 30.05.2016 strona 1 z 5 1. Identyfikacja substancji chemicznej Identyfikacja substancji chemicznej Identyfikacja substancji chemicznej Identyfikacja

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY

LEKCJA 3 STRES POURAZOWY LEKCJA 3 STRES POURAZOWY Stres pourazowy definicje Stres pourazowy definiuje się jako zespół specyficznych symptomów, które mogą pojawić się po przeżyciu ekstremalnego, traumatycznego zdarzenia. Są to

Bardziej szczegółowo

NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA

NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA KARTA SERWISOWA NAPRAWDÊ DOBRA DECYZJA Gratulujemy! Dokonali Pañstwo œwietnego wyboru: nowoczesne drewniane okna s¹ ekologiczne, a tak e optymalne pod wzglêdem ekonomicznym. Nale ¹ do najwa niejszych elementów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 sierpnia 2009 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 sierpnia 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 140 10992 Poz. 1144 1144 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie Êwiadczeƒ gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego Na podstawie art. 31d ustawy

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk Sygn. akt II UK 27/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 lutego 2016 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Zmiany te polegają na:

Zmiany te polegają na: Z dniem 1 stycznia 2013 r. wejdzie w życie ustawa z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 6 czerwca 2012

Bardziej szczegółowo

... 2. Opis rodzaju schorzenia będącego przyczyną orzeczenia niepełnosprawności......

... 2. Opis rodzaju schorzenia będącego przyczyną orzeczenia niepełnosprawności...... Stempel zakładu opieki zdrowotnej /praktyki lekarskiej ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE O STANIE ZDROWIA wydane dla potrzeb programu Aktywny Samorząd ( prosimy wypełnić czytelnie w języku polskim ) Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Oko ludzkie i wady wzroku. Budowa oka Jak powstaje obraz? Wady wzroku

Oko ludzkie i wady wzroku. Budowa oka Jak powstaje obraz? Wady wzroku Oko ludzkie i wady wzroku Budowa oka Jak powstaje obraz? Wady wzroku Budowa oka Zdolność układu nerwowego do odbierania bodźców świetlnych i przetwarzania ich w mózgu na wrażenia wzrokowe jest określana

Bardziej szczegółowo

Oddzia³ urologiczny HISTORIA CHOROBY. Symbol grupy spo³ecznej (wpisaæ odpowiedni¹ literê)

Oddzia³ urologiczny HISTORIA CHOROBY. Symbol grupy spo³ecznej (wpisaæ odpowiedni¹ literê) Pieczêæ szpitala Oddzia³ urologiczny HISTORIA CHOROBY L. ks. g³. oddz. Nazwisko Imiê Adres Miejsce i data urodzenia P³eæ M.. *) stan cywilny Nazwa i rodzaj zak³adu pracy Adres rodziny chorego lub osoby

Bardziej szczegółowo

Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania

Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania Rozp. w sprawie pobierania, przechowywania i przeszczepiania Dz. U. 2009 nr 213. Data publikacji: 16 grudnia 2009 r.poz. 1656 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 4 grudnia 2009 r. w sprawie szczegółowych

Bardziej szczegółowo

7 Oparzenia termiczne

7 Oparzenia termiczne 7 Oparzenia termiczne Nastêpstwa i zagro enia... 162 Jak oparzenie penetruje w g³¹b skóry?.... 163 Zagro enia przy rozleg³ych oparzeniach.... 164 Kiedy nale y iœæ do lekarza?... 164 Preparaty naturalne

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUGI PUBLICZNEJ. Nazwa procedury: WYDANIE UPRAWNIEŃ DO KIEROWANIA POJAZDAMI SILNIKOWYMI. Kod procesu nadrzędnego:

KARTA USŁUGI PUBLICZNEJ. Nazwa procedury: WYDANIE UPRAWNIEŃ DO KIEROWANIA POJAZDAMI SILNIKOWYMI. Kod procesu nadrzędnego: Starostwo Powiatowe w Nowym Targu Ul. Bolesława Wstydliwego 14 34-400 Nowy Targ KARTA USŁUGI PUBLICZNEJ Nazwa procedury: WYDANIE UPRAWNIEŃ DO KIEROWANIA POJAZDAMI SILNIKOWYMI. Kod procesu nadrzędnego:

Bardziej szczegółowo

Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS

Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS Czy ofiary wypadków mogą liczyć na pomoc ZUS Autor: Bożena Wiktorowska Ze względu na to, że podwładny uległ wypadkowi przy pracy, za okres niezdolności do pracy spowodowanej tym wypadkiem nie zachowuje

Bardziej szczegółowo

RESTYLANE - kwas hialuronowy

RESTYLANE - kwas hialuronowy RESTYLANE - kwas hialuronowy Co to jest Restylane Restylane Vital to stabilizowany kwas hialuronowy pochodzenia niezwierzęcego, powoduje aktywacje fibroblastów, które w sposób charakterystyczny dla młodej

Bardziej szczegółowo

probiotyk o unikalnym składzie

probiotyk o unikalnym składzie ~s~qoy[jg probiotyk o unikalnym składzie ecovag, kapsułki dopochwowe, twarde. Skład jednej kapsułki Lactobacillus gasseri DSM 14869 nie mniej niż 10 8 CFU Lactobacillus rhamnosus DSM 14870 nie mniej niż

Bardziej szczegółowo