Narodowy Bank Polski, maj 2001 r.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Narodowy Bank Polski, maj 2001 r."

Transkrypt

1 Od stycznia 2002 r. banknoty i monety euro zastąpią znane nam bank noty i monety walut narodowych dwunastu państw Unii Europejskiej (bez Wielkiej Brytanii, Danii i Szwecji). Niemieckie marki, francuskie franki, austriackie szylingi, greckie drachmy oraz waluty pozostałych państw Unii Gospodarczej i Walutowej definitywnie stracą status prawnego środka płatniczego. Do stycznia 2002 r. planuje się wydrukować 14,5 miliarda bank notów i wybić 49,8 miliarda monet euro. Zdecydowana większość z nich trafi do obiegu w pierwszych miesiącach przyszłego roku. Wszystkie podmioty gospodarcze z obszaru UGW muszą przestawić się na stosowanie euro jako waluty kontraktów, faktur zleceń płatni czych, zeznań podatkowych, księgowości itd. Ta jedna z największych operacji logistycznych ostatnich lat rodzi konsekwencje także dla obywateli innych państw, w tym oczywiście Polski. Banki przewalutują swoim klientom rachunki wyrażone w mar kach czy frankach na euro. Eksporterzy i importerzy, którzy do tej po ry rozliczają się z kontrahentami w walutach narodowych ich państw, muszą zmienić kontrakty możliwe będą jedynie rozliczenia w euro. Od 1 stycznia banki komercyjne w Polsce muszą dysponować odpo wiednią ilością gotówki euro. Odpowiedzialność za sprawne przeprowadzenie wymiany spo czywa na wszystkich instytucjach biorących udział w tym procesie głównie na bankach komercyjnych. Narodowy Bank Polski przygotował pakiet działań, które ułatwią dostosowanie się do nowej sytuacji obywatelom Polski. Stworzyliśmy ramy prawne wymiany (projekt ustawy o skutkach wprowadzenia w niektórych państwach członkowskich UE wspólnej waluty euro jest już w końcowej fazie prac legislacyjnych), udzielimy w niezbędnym zakresie pomocy logistycznej bankom komercyjnym. Narodowy Bank Polski wraz z innymi partnerami przeprowadzi także kampa nię informacyjną, tak by obywatele Polski wiedzieli o fakcie, przebie gu i skutkach wymiany pieniędzy w państwach UE. Niniejszy zestaw materiałów zawiera najważniejsze informacje o genezie euro, przygotowaniach do wymiany i jej przebiegu w po szczególnych państwach UE oraz państwach kandydujących do człon kostwa w UE. Wskazujemy na najważniejsze skutki wymiany oraz sposoby postępowania, gwarantujące jej sprawny przebieg. W części końcowej zapoznają się Państwo z odpowiedziami na najczęściej za dawane pytania dotyczące wprowadzenia euro. Wierzymy, że przedstawione tu informacje pomogą Państwu w lep szym zrozumieniu zmian zachodzących w krajach unii walutowej. Narodowy Bank Polski, maj 2001 r.

2

3 SPIS TREŚCI Informacje o euro oraz Unii Gospodarczej i Walutowej Geneza euro i najważniejsze podstawy prawne Istota i organizacja unii walutowej Najważniejsze korzyści z utworzenia unii walutowej Koszty powstania unii walutowej Euro walutą międzynarodową Znaczenie unii walutowej dla Polski Najważniejsze informacje o wymianie walut narodowych na euro 13 Państwa Unii Gospodarczej i Walutowej Najważniejsze informacje o przebiegu wymiany Najważniejsze terminy związane z wymianą Kampania informacyjna Przygotowania w innych państwach Przeliczanie wartości euro na inne waluty Przygotowania do wprowadzenia euro Kraje strefy euro Pozostałe kraje Unii Europejskiej Kraje kandydujące do Unii Europejskiej Przygotowania w Polsce Wstęp Przygotowanie przepisów prawnych Zaopatrywanie polskich banków w banknoty i monety euro Kampania informacyjna w Polsce Banknoty i monety euro Wygląd banknotów i monet Wizerunki banknotów i monet Zabezpieczenia, problem fałszerstw Produkcja banknotów i monet euro Dystrybucja banknotów i monet euro Podsumowanie, czyli o czym należy pamiętać Banki i ich klienci muszą pamiętać, że: Czym grozi brak dostosowania? pytań na temat euro Narodowe plany przejścia na euro w układzie tabelarycznym Słowniczek Ustawa o skutkach wprowadzenia euro Przydatne adresy internetowe

4

5 INFORMACJE O EURO ORAZ UNII GOSPODARCZEJ I WALUTOWEJ

6

7 GENEZA EURO I NAJWAŻNIEJSZE PODSTAWY PRAWNE W dniu 1 stycznia 1999 r. na obszarze 11 spośród 15 krajów Unii Europejskiej zaczęła funkcjonować unia walutowa. Jest ona ostatnim etapem integracji gospodarczej w Europie, zapoczątkowanej w 1950 r. przez byłego francuskiego premiera i ówczesnego ministra spraw zagranicznych Roberta Schumana, który zaproponował połączenie eu ropejskich zasobów węgla i stali. Podwaliny pod procesy integracyjne położono w 1958 r., kiedy to na mocy Traktatu Rzymskiego powstała Europejska Wspólnota Gospodar cza (EWG). Liczyła ona początkowo 6 członków, by przez kolejne po szerzenia dojść do obecnej liczby 15. Mocą Traktatu z Maastricht 1 z 1992 r. Europejska Wspólnota Gospodarcza została przekształcona we Wspólnotę Europejską, która razem z Europejską Wspólnotą Węgla i Sta li oraz Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, zwaną Euratomem, składa się na Unię Europejską (UE). Już wtedy postanowiono, że od stycznia 1999 r. zacznie funkcjonować unia walutowa, tzn. że wcho dzące w jej skład kraje będą posługiwać się jedną, wspólną walutą. W skład unii walutowej oficjalna nazwa brzmi Unia Gospodar cza i Walutowa (UGW; ang. Economic and Monetary Union, EMU) weszły kraje, które były zainteresowane przyjęciem wspólnej waluty i spełniły 5 tzw. kryteriów zbieżności. Kryteria te spełniły: Austria, Belgia, KRYTERIA ZBIEŻNOŚCI: Finlandia, Francja, Hiszpania, Holandia, 1) inflacja nie wyższa niż o 1,5 pkt. proc. Irlandia, Luksemburg, Niemcy, Portugalia średniej stopy inflacji w trzech krajach Unii Eu oraz Włochy. Do UGW nie weszły 4 kra ropejskiej, gdzie inflacja była najniższa, 2) długoterminowe stopy procentowe nie je członkowskie UE: Wielka Brytania przekraczające więcej niż o 2 pkt. proc. średniej i Dania przeciwne temu, aby ich walu stóp procentowych w 3 krajach UE o najniższej ty narodowe zostały zastąpione przez eu inflacji, ro oraz Szwecja i Grecja, które wów 3) deficyt budżetowy nie wyższy niż 3% czas nie spełniały kryteriów zbieżności. PKB, Ta ostatnia została dwunastym członkiem 4) dług publiczny nie większy niż 60% PKB, UGW w dniu 1 stycznia 2001 r. 5) stabilny kurs wymiany waluty w ciągu Na podstawie przepisów Traktatu ostatnich 2 lat. z Maastricht, a także tzw. Zielonej Księgi z maja 1995 r. 2 Rada Europejska podczas szczytu w Madrycie w grudniu 1995 r. określiła podstawowe zasady, dotyczące wprowadzenia wspólnej waluty (ramy czasowe, środki, po dział kompetencji na poziomie wspólnotowym) tzw. scenariusz ma drycki (Madrid scenario). Uzgodniono, że waluta ta będzie się nazy wać euro i że 1 euro będzie podzielone na 100 centów. 1 Patrz Słowniczek. 2 Green Paper: Practical Arrangements for the Introduction of the Single Currency, European Commis sion, Brussels, May

8 Bardziej szczegółowe kwestie regulujące prawny status euro, a także zasady jego wprowadzenia w formie bezgotówkowej i gotów kowej, zostały określone w latach , przede wszystkim w trzech kluczowych rozporządzeniach: 1. Rozporządzenie Rady 1103/97 z 17 czerwca 1997 r. w sprawie niektórych postanowień dotyczących wprowadzenia euro 3, 2. Rozporządzenie Rady 974/98 z 3 maja 1998 r. w sprawie wpro wadzenia euro 4, 3. Rozporządzenie Rady 2866/98 z 31 grudnia 1998 r. w sprawie kursów wymiany między euro i walutami państw członkowskich przyj mujących euro 5 (z późn. zm.) 6. Postanowienia powyższych rozporządzeń nie wymagają ich wpro wadzenia do prawa krajowego, niemniej jednak poszczególne kraje strefy euro zdecydowały się na uszczegółowienie zawartych w nich przepisów w drodze wydania krajowych aktów prawnych nt. euro i/lub nowelizacji istniejących aktów prawnych. Uregulowały one mię dzy innymi takie kwestie, jak: długość okresu podwójnego obiegu wa luty narodowej i euro, zasady wymiany banknotów i monet narodo wych na euro, zasady przejścia na euro w odniesieniu do dłużnych pa pierów wartościowych, bilansów, płatności dokonywanych wobec administracji publicznej, przeliczania kwot wyrażanych w walucie na rodowej. W większości państw strefy euro powołane zostały tzw. komitety ds. euro specjalne międzyresortowe organy koordynujące proces przechodzenia na euro. Ponadto, jako uzupełnienie powyższych rozporządzeń, które są bezpośrednio wiążące dla państw członkowskich, Komisji Europejska wydała zalecenia: 1. Zalecenie Komisji 98/286/EC z 23 kwietnia 1998 r. dotyczące opłat bankowych za konwersję na euro 7, 2. Zalecenie Komisji 98/287/EC z 23 kwietnia 1998 r. dotyczące podwójnego podawania cen i innych sum pieniężnych 8, 3. Zalecenie Komisji 98/288/EC z 23 kwietnia 1998 r. w sprawie dialogu, monitoringu i informacji w celu ułatwienia przejścia na euro 9. 3 Council Regulation 1103/97 of 17 June 1997 on certain provisions relating to the introduction of the euro, OJ L 162, Council Regulation 974/98 of 3 May 1998 on the introduction of the euro, OJ L 139, Council Regulation 2866/98 of 31 December 1998 on the conversion rates between the euro and the currencies of the Member States adopting the euro, OJ L 359, Council Regulation 1478/2000 of 19 June 2000 amending Council Regulation 2866/98 on the conversion rates between the euro and the currencies of the Member States adopting the euro, OJ L 167, Commission Recommendation 98/286/EC of 23 April 1998 concerning banking charges for con version to the euro, OJ L 130, Commission Recommendation 98/287/EC of 23 April 1998 concerning dual display of prices and other monetary amounts, OJ L 130, Commission Recommendation 98/288/EC of 23 April 1998 on dialogue, monitoring and informa tion to facilitate the transition to the euro, OJ L 130,

9 ISTOTA I ORGANIZACJA UNII WALUTOWEJ Istotą Unii Gospodarczej i Walutowej jest wspólna polityka pie niężna. Jest ona prowadzona przez Europejski Bank Centralny (EBC) z siedzibą we Frankfurcie nad Menem, utworzony na bazie Europej skiego Instytutu Walutowego. EBC ustala poziom podstawowych stóp procentowych, które są identyczne dla euro i wszystkich 12 walut na rodowych 10. Naczelnym zadaniem EBC jest stabilność cen na obsza rze unii walutowej. Kraje wchodzące w skład UGW straciły możliwość autonomiczne go kształtowania poziomu nie tylko stóp procentowych, ale i kursu wy miennego swych walut kurs ten w stosunku do euro jest niezmienny. Rynkowym wahaniom Polityka pieniężna EBC jest podpo podlega natomiast kurs euro w stosunku do wa rządkowana zadaniu utrzymania wzro lut trzecich, w tym np. do dolara. stu cen, w średnim okresie, na poziomie nie przekraczającym 2% rocznie. Wyłączne prawo do emisji euro przysługuje Europejskiemu Systemowi Banków Centralnych (ESBC). Składa się on z Europejskiego Banku Centralnego (EBC) oraz narodowych banków centralnych (NBC) kra jów, które wchodzą w skład Unii Europejskiej. Na rzecz ESBC kraje członkowskie przekazały swe dotychczaso we uprawnienia do emisji pieniądza i kształtowania polityki pie niężnej. Tym samym narodowe banki centralne Pakt Stabilności i Wzrostu przewidu krajów członkowskich utraciły część swej sa je surowe sankcje finansowe do 0,5% modzielności. PKB danego kraju wobec tych państw Polityka fiskalna jest nadal kształtowana sa UGW, które dopuszczą do powstania modzielnie przez poszczególne kraje UGW. Aby u siebie nadmiernego deficytu budżeto zminimalizować zagrożenia dla antyinflacyjnej wego. polityki EBC, jakie przyniósłby nadmierny (tj. przekraczający progi ustalone w kryteriach zbieżności) deficyt budżetowy i dług publiczny, Rada Europejska przy jęła w czerwcu 1997 r. tzw. Pakt Stabilności i Wzrostu 11. Europejski Bank Centralny w ramach swej strategii monetarnej celowo nie ustalił pożądanego poziomu kursu euro i przedziału jego dopuszczalnych wahań w stosunku do pozostałych głównych walut, w tym zwłaszcza do dolara amerykańskiego. Tym samym odrzucił ideę automatycznych interwencji na rynku walutowym w przypadku prze kroczenia tego przedziału. EBC uważa, że poziom kursu walutowego nie jest celem, a wynikiem kształtowania się polityki pieniężnej, fiskal nej i strukturalnej. 10 W dalszej części tekstu przez waluty narodowe będzie się rozumieć waluty 12 krajów członkow skich UGW, a mianowicie: austriackiego szylinga (ATS), belgijskiego franka (BEF), fińską markę (FIM), francuskiego franka (FRF), grecką drachmę (GRD), hiszpańską pesetę (ESP), holenderskiego guldena (NLG), irlandzkiego funta (IEP), luksemburskiego franka (LUF), niemiecką markę (DEM), portugalskie eskudo (PTE) i włoskiego lira (ITL). 11 Patrz Słowniczek. 5

10 Podstawowe oprocentowanie dla euro zostało ustalone na począt ku funkcjonowania UGW na poziomie 3% rocznie, a następnie było wielokrotnie zmieniane (w dół i w górę). Główną stopą referencyjną przy ustalaniu oprocentowania przez banki komercyjne krajów UGW stał się notowany w Brukseli EURIBOR 12, który zastąpił narodowe sto py referencyjne, takie jak niemiecki FIBOR czy francuski PIBOR. Punk tem odniesienia może też być londyński LIBOR dla euro, zwany EU ROLIBOR 13. Stopy EURIBOR oraz EUROLIBOR mogą być stosowane alternatywnie; wybór jednej z nich należy do stron umowy kredytu czy lokaty. NAJWAŻNIEJSZE KORZYŚCI Z UTWORZENIA UNII WALUTOWEJ STABILIZACJA GOSPODARKI Najistotniejszą korzyścią z utworzenia UGW jest jej stabilizujące oddziaływanie na gospodarki krajów członkowskich. Niezależność banków centralnych oraz uczestnictwo w Europejskim Systemie Walu towym spowodowały, że jeszcze przed utworzeniem UGW inflacja w krajach członkowskich Unii spadła do niskiego poziomu, nastąpiła daleko posunięta zbieżność narodowych stóp procentowych oraz sta bilizacja kursów walutowych. Pierwsze dwa i pół roku funkcjonowa nia unii walutowej wskazują, że w ramach UGW zostanie utrzymana dyscyplina monetarna oraz niska inflacja. Przemawiają za tym: zdecy dowanie antyinflacyjny statut EBC oraz jego odporność na presje rzą dów czy związków zawodowych, a także brak możliwości inflacyjne go finansowania deficytów budżetowych w krajach członkowskich. Stabilizacja to relatywnie niższe ryzyko inwestycyjne, co ma szczegól ne znaczenie dla przedsiębiorców. ELIMINACJA RYZYKA KURSOWEGO Wprowadzenie euro wyeliminowało ryzyko walutowe występują ce w obrębie UGW, tj. niepewność co do kształtowania się kursów między walutami narodowymi. Tym samym zredukowano koszty transakcyjne wymiany tych walut oraz koszty arbitrażu walutowego, czyli operacji zabezpieczających przed ryzykiem kursowym. Zapew nia to większą swobodę i dynamikę prowadzenia działalności gospo darczej, a zwłaszcza handlu. Wyeliminowanie niepewności co do kształtowania się kursów wa lutowych ułatwia podejmowanie racjonalnych, długoterminowych de cyzji ekonomicznych i umożliwia tym samym efektywniejszą alokację zasobów. 12 Patrz Słowniczek. 13 Jak wyżej. 6

11 INTEGRACJA I WIĘKSZA EFEKTYWNOŚĆ RYNKÓW FINANSOWYCH Euro przyczynia się do powstania bardziej efektywnych i płynnych rynków finansowych oraz wpływa na ich stopniową integrację. W re zultacie rynki te oferują dużo więcej możliwości inwestycyjnych niż rozczłonkowane rynki narodowe. Wzrasta konkurencja na poszcze gólnych rynkach kapitałowych, między centrami finansowymi oraz między bankami i towarzystwami ubezpieczeniowymi. Przedsiębior stwa zmieniają strukturę pozyskiwania funduszy na swą działalność i rozwój coraz częściej sięgają po tańsze, niż kredyty bankowe, in strumenty rynku kapitałowego. Wszystko to prowadzi do optymalnej alokacji kapitału. Wprowadzenie euro ma ogromny wpływ na europejskie rynki ak cji. Pojawienie się euro zwiększa możliwości inwestowania bez ryzy ka walutowego i pozwala na traktowanie akcji, wyemitowanych w jednym z krajów UGW, jak akcji wszystkich pozostałych krajów te go obszaru. Trendy demograficzne (starzenie się społeczeństw europejskich) oraz ograniczenia budżetowe narzucone przez Pakt Stabilności i Wzrostu stymulują rozwój systemów prywatnych emerytur oraz fun duszy emerytalnych. Fundusze te oraz zarządzający inwestycjami w przedsiębiorstwach, którzy dotąd ze względów regulacyjnych mu sieli inwestować przeważającą część swych środków w akcje krajowe, mają teraz swobodę inwestowania w akcje wyemitowane w całej stre fie euro. Oczekuje się, iż wykształcą się dwa segmenty europejskiego ryn ku akcji. W pierwszym segmencie znajdą się europejskie blue chips 14, którymi będzie się handlować na całym zintegrowanym europejskim rynku; w drugim segmencie pozostaną firmy małe i średnie, nadal bę dące przedmiotem handlu lokalnego. Pełna integracja europejskich rynków akcji jest na razie utrudniona przez odmienne systemy handlu oraz różne regulacje występujące na 32 giełdach akcji i 17 giełdach instrumentów pochodnych w Europie. Widoczna jest jednak tendencja do konsolidacji europejskich giełd. Giełdy z Paryża, Brukseli i Amsterdamu połączyły się w 2000 r., inne giełdy tworzą strategiczne sojusze. Pojawienie się euro znacząco wpływa także na rynek obligacji. Począwszy od 1 stycznia 1999 r. rządy krajów członkowskich UGW są zobowiązane do wyrażania wszystkich nowych emisji obli gacji skarbowych w euro. W obrębie UGW rozmiary emisji rządowych papierów dłużnych są ograniczane rygorami fiskalnymi narzuconymi przez Pakt Stabilno ści i Wzrostu. Ponieważ deficyty budżetowe są trzymane w ryzach, skala nowych emisji jest mniejsza niż przed powstaniem UGW. 14 Blue chips akcje spółek, które mają największą wartość rynkową i jednocześnie najwyższą płyn ność. 7

12 Dzisiejszy rynek europejskich obligacji przedsiębiorstw ma roz miary odpowiadające jedynie dwóm trzecim wielkości rynku amery kańskiego. Wynika to z atrakcyjności dolara dla zagranicznych emi tentów, wielowalutowości rynku europejskiego oraz nadal jeszcze częstszego sięgania w Europie po kredyty bankowe niż po instrumen ty rynku kapitałowego. Wraz z pojawieniem się euro sytuacja stopnio wo się zmienia. Popyt wzrasta zarówno na obligacje przedsiębiorstw, jak i obligacje municypalne. Wzrasta także ich podaż. Popyt na te wła śnie obligacje rośnie, gdyż są one bardziej rentowne od obligacji rzą dowych. Źródłem popytu stają się fundusze emerytalne, fundusze po wiernicze i towarzystwa ubezpieczeniowe. Mniejsze ryzyko kursowe może też skłonić europejskich inwestorów do przesunięcia ich inwe stycji z innych rynków, w tym głównie amerykańskiego, do Europy. Na wzrost podaży obligacji znacząco wpływa spadek kosztu ich emisji. Powstanie głębszego i bardziej płynnego eurorynku, różnico wanie portfeli przez inwestorów oraz zwiększona konkurencja między uczestnikami rynku kapitałowego obniżają koszty finansowania się na tym rynku. WYRÓWNYWANIE SIĘ POZIOMU CEN W EUROPIE Jednym z najistotniejszych zadań, które stawiano przed unią walu tową i wprowadzeniem euro, było wyrównanie poziomu cen na tere nie UGW. Jest ono niezbędne dla ostatecznego ukształtowania się jed nolitego rynku europejskiego oraz wzrostu konkurencji. Duże różnice między cenami tych samych produktów oznaczają rynkową nieefek tywność, gdyż zmuszają konsumentów do straty czasu i energii na po szukiwanie miejsc, gdzie produkty są tańsze. W ciągu pierwszych 2 lat istnienia unii walutowej postęp w wy równywaniu się cen był niższy od oczekiwanego. Za podstawową przyczynę utrzymywania się sporych rozpiętości cenowych uznaje się brak paneuropejskich sieci detalicznych. Widoczna jednak konsolida cja w tym sektorze w połączeniu z dynamicznym rozwojem handlu za pośrednictwem mediów elektronicznych oraz pojawieniem się gotów kowego euro powinna, począwszy od 2002 r., znacznie przyspieszyć proces unifikacji cen. Największą presję na unifikację wywierają duże supermarkety, którym jednolite ceny znacznie ułatwiłyby rozbudowę paneuropejskiej sieci placówek detalicznych. Do tej pory bardziej wyrównały się ceny w przypadku towarów niż usług. Wraz z postępującą liberalizacją i wzrostem konkurencji w telekomunikacji, sektorze energii i usług finansowych sytuacja ta za pewne się odwróci. Wyrównywanie się poziomu cen nie doprowadzi w większości przypadków do pojawienia się identycznych cen na te same produkty konsumpcyjne, sprzedawane w różnych krajach unii walutowej. Róż nice cenowe nie spadną, zdaniem ekspertów, poniżej poziomu 7%. Na przeszkodzie jeszcze głębszemu ujednoliceniu będą stały różnice w systemach podatkowych, różne koszty transportu i pracy. 8

13 POZOSTAŁE KORZYŚCI Z momentem pojawienia się gotówki euro dużo łatwiej będzie można podróżować po krajach unii walutowej odpadnie potrzeba wymiany jednej waluty narodowej na inną, co oznaczać będzie oszczędność czasu i pieniędzy. Dla przedsiębiorstw z obszaru UGW wprowadzenie euro oznaczać będzie łatwiejszą ekspansję na rynki krajów sąsiadujących, gdyż znikną kłopoty z posługiwaniem się różny mi walutami narodowymi. Korzyścią samą w sobie jest przynależność do ugrupowania o tak wielkim potencjale gospodarczym jak UGW, która poza USA i Japonią zaliczana jest do największych potęg gospodarczych świata. Ponadto, potencjał gospodarczy UGW sprawia, że euro będzie obok dolara i jena jedną z najważniejszych walut międzynarodowych (transak cyjnych, inwestycyjnych i rezerwowych). Wszystko to powinno dopro wadzić do znaczącego wzrostu zewnętrznej konkurencyjności UGW. Wprowadzenie wspólnej waluty to nie tylko przedsięwzięcie go spodarcze. Jest to również ważny krok na długiej drodze integracji eu ropejskiej w wymiarze politycznym i psychologicznym. Często uważa się walutę narodową za istotny symbol narodowej tożsamości. Naro dowa tożsamość to jednak dużo więcej niż własna waluta. Fakt, że waluty narodowe krajów członkowskich UGW są zastąpione przez pa neuropejski symbol euro niewiele zmienia w narodowej tożsamo ści tych krajów, natomiast bardzo pomaga w propagowaniu myślenia w kategoriach paneuropejskich. KOSZTY POWSTANIA UNII WALUTOWEJ UGW przynosi nie tylko korzyści, pociąga za sobą również pew ne koszty. Do wymiernych można zaliczyć: 1) koszty przystosowania do euro systemów informatycznych oraz procesów operacyjnych, 2) koszty szkolenia pracowników oraz partnerów biznesowych, 3) koszty przystosowania urządzeń, w których używana jest go tówka (bankomaty, automaty do sprzedaży towarów itp.), 4) koszty utraty przez banki i inne instytucje części dochodów z transakcji wymiany walut, transakcji zabezpieczających oraz płatno ści międzynarodowych. EURO WALUTĄ MIĘDZYNARODOWĄ Za walutę międzynarodową uznaje się walutę używaną przez osoby i podmioty gospodarcze mające siedzibę w innych państwach 9

14 niż to, w którym dana waluta jest emitowana. Waluta międzynarodowa to taka, która spełnia ponadto określone funkcje w skali globalnej. Wyróżnia się trzy klasyczne funkcje waluty mię dzynarodowej: 1) środek wymiany, 2) jednostka rozliczeniowa, 3) środek tezauryzacji (czyli gromadzenia wartości). O tym, czy dana waluta będzie odgrywać znaczącą rolę w skali międzynarodowej, decy duje wiele czynników, dotyczących obszaru da nej waluty. Spośród nich jako kluczowe wymie nia się najczęściej: 1) rozmiar i potencjał gospodarczy, 2) siłę i stabilność gospodarczą, 3) udział w międzynarodowej wymianie handlowej i produkcji światowej, 4) odporność na zewnętrzne kryzysy, 5) brak ograniczeń dewizowych, 6) wielkość i płynność rynku kapitałowego. Biorąc pod uwagę powyższe czynniki, moż na stwierdzić, że euro jest obok dolara amery kańskiego drugą walutą, która może mieć zna czenie międzynarodowe. Jednakże same rozmiary danego obszaru go spodarczego i jego udział w gospodarce świato wej nie gwarantują jeszcze walucie tego obsza ru sukcesu w skali międzynarodowej; są wpraw dzie warunkiem koniecznym tego sukcesu, ale nie wystarczającym. Powodzenie zależy od tego, czy waluta ta będzie mogła w skali mię dzynarodowej odgrywać rolę waluty transakcyjnej, inwestycyjnej i re zerwowej. CZY Z CZASEM POWSTANIE JEDNA PANEUROPEJSKA GIEŁDA? Choć byłoby to technicznie możliwe, to jednak specjaliści raczej wykluczają taką ewentualność. Na rynku występuje zbyt duża konkurencja i rośnie on zbyt szybko, by mógł zostać opanowany przez jedną giełdę. Należy raczej ocze kiwać konkurencji między dwoma lub trzema aliansami. Bez wątpienia powsta nie natomiast wirtualny rynek dla euro pejskich blue chips, gdzie inwestorzy będą mieli dostęp do każdego rynku narodowego za pośrednictwem jednego ekranu. Wszystko wskazuje na to, że z cza sem euro dorówna dolarowi w roli walu ty międzynarodowej. Najszybciej doko na się to na obszarze rynków finanso wych, gdzie euro już teraz konkuruje z dolarem jako waluta inwestycyjna, wolniej w handlu międzynarodowym (przywiązanie do dolara jako waluty transakcyjnej, zwłaszcza w handlu su rowcami, jest duże). Euro będzie też stopniowo zastępować dolara jako walu ta rezerwowa. ZNACZENIE UNII WALUTOWEJ DLA POLSKI Zgodnie z Traktatem z Maastricht, wszystkie kraje członkowskie UE powinny docelowo wejść w skład unii walutowej (wyjątkiem są tu: Wielka Brytania i Dania, które zdołały w Traktacie wynegocjować klau zulę, dającą im możliwość wyboru). Warunkiem członkostwa w UGW jest oczywiście spełnienie wszystkich kryteriów zbieżności. Oznacza to, że także Polska musi być przygotowana na wejście do strefy euro, a więc zastąpienie złotego przez wspólną walutę europejską. Uczestnictwo Polski w UGW leży w strategicznym interesie nasze go kraju. Oznacza bowiem jeszcze pełniejsze włączenie Polski 10

15 w struktury gospodarcze UE, a tym samym zdrową i stabilną gospodar kę rynkową. Gospodarka polska będzie musiała dostosować się do wy mogów UE, tj. przestrzegać surowych wskaźników gospodarczych. Ponadto, stabilność gospodarcza będzie musiała zostać utrzymana w długim okresie, co oznacza konieczność prowadzenia odpowied niej polityki gospodarczej, a w szczególności polityki pieniężnej nasta wionej na stabilność cen i polityki fiskalnej opartej na dyscyplinie fi nansów publicznych. Osiągnięcie przez Polskę zdrowej i stabilnej go spodarki oznaczać będzie w praktyce niską inflację, niskie stopy procentowe, równowagę budżetową państwa, rozsądne rozmiary dłu gu publicznego itd. Niska inflacja, a dzięki temu niskie stopy procen towe to z kolei niezbędne warunki trwałego wzrostu gospodarczego. Jeśli Polska stanie się członkiem UE w 2003 r. i następnie, zgodnie z wymogami formalnymi, złoty polski będzie przez minimum 2 lata uczestniczył w tzw. ERM II mechanizmie walutowym UE, stabilizu jącym kursy walutowe to można oczekiwać, że najwcześniej około 2005 r. Polska mogłaby wejść do europejskiej unii walutowej. Ustanowienie UGW ma istotne konsekwencje dla polskich pod miotów gospodarczych. Pojawienie się euro jest znaczącym wydarze niem zwłaszcza dla tych przedsiębiorstw, dla których handel między narodowy oraz międzynarodowe operacje finansowe odgrywają istot ną rolę. Zmniejszają się koszty transakcyjne związane z operacjami zabezpieczającymi przed ryzykiem kursowym, gdyż ryzyko to znikło na obszarze walut wchodzących do strefy euro. Możliwość posługiwa nia się euro zamiast 12 walutami narodowymi zmniejsza koszty pono szone wcześniej przy sprzedaży i zakupie tych walut. Zastąpienie ra chunków bankowych prowadzonych w walutach narodowych strefy euro jednym rachunkiem w euro zmniejszy koszty prowadzenia ra chunków, uprości też istotnie zarządzanie gotówką w przedsiębior stwach. Euro staje się dla polskich przedsiębiorstw walutą kontraktów i płatności, w której mogą być zarówno zaciągane kredyty, jak również emitowane instrumenty dłużne. Euro stwarza tu polskim przedsiębior stwom nowe możliwości zaopatrywania się w kapitał inwestorzy na eurorynku szukają okazji do zróżnicowania swych portfeli pod wzglę dem geograficznym, a zainteresowani wyższą rentownością inwestycji skłonni są kupować papiery o niższych ocenach. Większa przejrzystość cen, jaką powoduje euro, oznacza łatwiej szy wybór zagranicznych dostawców i odbiorców prościej jest po równywać ich oferty, wyrażone w tej samej walucie. Przedsiębiorstwa mogą też liczyć na szerszą oraz korzystniejszą cenowo ofertę usług bankowych pojawienie się euro znacznie zaostrzyło konkurencję między instytucjami finansowymi. Licząc się z możliwością wywierania przez firmy z UGW presji, by handel z Polską był fakturowany i rozliczany w euro, wszystkie zna czące polskie banki wprowadziły do swej oferty produkty wyrażone we wspólnej europejskiej walucie. Umożliwiają swym klientom prowa dzenie rachunków w euro, zaciąganie kredytów w euro, dokonywanie 11

16 płatności w tej walucie i praktycznie rzecz biorąc posługiwanie się eu ro we wszystkich produktach bankowych, łącznie z emisją instrumen tów dłużnych. Z drugiej strony polscy przedsiębiorcy muszą się liczyć ze zwięk szoną konkurencją ze strony firm z obszaru UGW. Dalsza integracja europejskiego rynku towarów i usług umożliwia wydajnym firmom z krajów strefy euro znaczne poszerzenie ich rynków zbytu. Jednocze śnie firmy te są zmuszone do większej innowacyjności, gdyż nie mo gą już powiększać swej konkurencyjności drogą dewaluacji waluty krajowej. Możliwe jest także, iż te spośród firm z obszaru UGW, które przegrają na swym terenie walkę konkurencyjną, będą częściej szukać szans na rynkach wschodnich, w tym w Polsce. 12

17 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE O WYMIANIE WALUT NARODOWYCH NA EURO

18

19 PAŃSTWA UNII GOSPODARCZEJ I WALUTOWEJ ZADANIA POSZCZEGÓLNYCH INSTYTUCJI UE W PROCESIE WPROWADZANIA EURO Na szczycie Rady Europejskiej w Madrycie podzielono kompeten cje na poziomie wspólnotowym w związku z wprowadzeniem jedno litej waluty (w okresie przygotowawczym, przejściowym i końcowym). Był to jednak wstępny podział zadań, kompetencji i odpowiedzialno ści, a ponadto odnosił się do przygotowania, wejścia w życie i funk cjonowania całej UGW, a nie tylko wprowadzenia euro do obiegu. Niemniej jednak scenariusz madrycki przewidywał ogólny podział ról w kwestii produkcji banknotów i monet euro, a także ich wprowadze nia do obiegu oraz wycofania z obiegu walut narodowych. Odpowie dzialność za realizację powyższych zadań przypisano Europejskiemu Bankowi Centralnemu, Radzie UE, a także państwom członkowskim uczestniczącym w UGW. Jednakże w miarę upływu czasu i zbliżania się momentu wprowa dzenia banknotów i monet euro do obiegu niezbędne stało się precy zyjne określenie roli poszczególnych instytucji wspólnotowych w pro cesie ostatecznego przechodzenia na euro. Należy podkreślić, że prze chodzenie na euro w formie gotówkowej nie jest procesem scentralizowanym i ponadnarodowym (dokonywanym wyłącznie na poziomie wspólnotowym), lecz zdecentralizowanym, w którym więk szość działań dokonują państwa członkowskie, a na szczeblu wspól notowym zgodnie z zasadą subsydiarności 1 podejmowane są tylko takie przedsięwzięcia, które nie mogłyby być skutecznie przeprowa dzone na szczeblu narodowym. Rola instytucji wspólnotowych w pro cesie przechodzenia na euro to przede wszystkim koordynacja całego przedsięwzięcia. Główną rolę w tym zakresie odgrywa Europejski Bank Centralny, a także Komisja Europejska i Rada Unii Europejskiej. EUROPEJSKI BANK CENTRALNY Rola EBC w procesie wprowadzania euro w formie gotówkowej to przede wszystkim: nadzorowanie procesu płynnego przejścia na euro i zarządza nie nim, wydawanie aktów prawnych związanych z przechodzeniem na euro w formie gotówkowej (decyzje, zalecenia, wytyczne), wybór wzorów i zatwierdzenie technicznych parametrów bank notów euro, zatwierdzenie liczby banknotów i monet (w tym monet kolekcjo nerskich), które mają zostać wyprodukowane przez poszczególne pań stwa członkowskie, koordynacja produkcji banknotów euro, 1 Patrz Słowniczek. 15

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro. Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego

Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro. Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego Zmiany w strukturze dochodów polskiego sektora bankowego po wejściu do strefy euro Sylwester Kozak Departament Systemu Finansowego 1 Cel badania Rozpoznanie kierunków i skali zmian w strukturze kosztów

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY

MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY MINISTERSTWO FINANSÓW MAPA DROGOWA PRZYJĘCIA EURO PRZEZ POLSKĘ MATERIAŁ INFORMACYJNY Warszawa, październik 2008 r. Poniższy dokument ma posłużyć ustaleniu kolejności niezbędnych działań w ramach procesu

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej STABILIZACJA KURSU WALUTOWEGO PRZED PRZYSTĄPIENIEM DO STREFY EURO Joanna Stryjek, SGH Wejście

Bardziej szczegółowo

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy?

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? Andrzej Sławiński Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? 1. Czy banki centralne emitują pieniądze? Warszawa.gazeta.pl Bilans

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Korzyści i koszty członkostwa w Unii Gospodarczej i Walutowej

Korzyści i koszty członkostwa w Unii Gospodarczej i Walutowej Korzyści i koszty członkostwa w Unii Gospodarczej i Walutowej Euro pojawiło się 1 stycznia 1999 r. jako nowa, wspólna waluta 11 krajów członkowskich Unii Europejskiej (UE), które utworzyły Unię Gospodarcza

Bardziej szczegółowo

Euro wspólny pieniądz

Euro wspólny pieniądz Euro wspólny pieniądz dr Agnieszka Kłos Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Euro - geneza, istota funkcjonowania, skutki

Euro - geneza, istota funkcjonowania, skutki Maria Greta. Witold Kasperkiewicz María Greta * Witold Kasperkiewicz Euro - geneza, istota funkcjonowania, skutki 1. Euro - nowa waluta Euro jest walutą Unii Europejskiej (UE) funkcjonującą na terenie

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Pytania na temat Euro

Pytania na temat Euro Pytania na temat Euro 1. Od kiedy na terenie Unii Europejskiej zaczęła funkcjonować unia walutowa? Unia walutowa, która jest główną częścią Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW), zaczęła funkcjonować 1 stycznia

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład XI Unia Gospodarczo-Walutowa

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład XI Unia Gospodarczo-Walutowa Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład XI Unia Gospodarczo-Walutowa Geneza UGW System z Bretton Woods Złoto jako główny środek rezerwowy i płatniczy Stały parytet wymiany dolara na złoto

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 1

Bankowość Zajęcia nr 1 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 1 Bankowość centralna, przemiany w pośrednictwie finansowym System bankowy Dwuszczeblowość: bank centralny + banki komercyjne (handlowe);

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Co zazwyczaj się mówi o wejściu do Strefy Euro? Polska musi spełniać 5 kryteriów z Maastricht Wejście Polski do strefy Euro jest generalnie korzystne Musimy wejść

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Czy warto mieć polską walutę?

Czy warto mieć polską walutę? Czy warto mieć polską walutę? dr hab. Eryk Łon Katedra Finansów Publicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Ważne linki: Raport dla NBP: Dlaczego Polska nie powinna wchodzić do strefy euro, 2007: http://analizy-rynkowe.pl/raport/

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r.

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Bruksela, dnia 12 maja 2010 r. Sprawozdanie nr 29/2010 Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Wstęp W sprawozdaniu z konwergencji

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych opiera się na deklaracjach składanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Kryterium decydującym o zaliczeniu do danej kategorii

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed Polską gospodarką Paweł Kruk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 04-12-2014 r. Jeśli nie wiadomo o co chodzi, chodzi o : Pieniądze

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Dwuwalutowe

Inwestycje Dwuwalutowe Inwestycje Dwuwalutowe Co to są Inwestycje Dwuwalutowe? Inwestycja Dwuwalutowa to krótkoterminowa inwestycja, w ramach której Klient może otrzymać wysokie oprocentowanie zainwestowanego kapitału w zamian

Bardziej szczegółowo

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012

Sytuacja polskiego sektora bankowego. Warszawa, 22 listopada 2012 Sytuacja polskiego sektora bankowego Warszawa, 22 listopada 2012 Plan prezentacji Struktura rynku finansowego Uwarunkowania makroekonomiczne Struktura sektora bankowego w Polsce Bilans Należności brutto

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym Część 1 - Przedsiębiorstwa Pytania 1-7 dotyczą polityki kredytowej Banku w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności art. 127 ust. 2 tiret pierwsze art. 127 ust. 2,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności art. 127 ust. 2 tiret pierwsze art. 127 ust. 2, L 14/30 21.1.2016 WYTYCZNE EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO (UE) 2016/65 z dnia 18 listopada 2015 r. w sprawie redukcji wartości w wycenie stosowanych przy implementacji ram prawnych polityki pieniężnej

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Produkty szczególnie polecane

Produkty szczególnie polecane Produkty szczególnie polecane 9 luty 2011 r. Szczegółowe informacje na temat funduszy zarządzanych przez Legg Mason TFI S.A. ( fundusze") zawarte są w prospekcie informacyjnym oraz skrócie prospektu informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Państwem

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Kursy walutowe wprowadzenie

Kursy walutowe wprowadzenie Kursy walutowe wprowadzenie Krzysztof Radojewski Koło Naukowe Zarządzania Finansami http://knmanager.ae.wroc.pl e-mail: knmanager@ae.wroc.pl Spis treści podstawowe pojęcia, ewolucja międzynarodowego systemu

Bardziej szczegółowo

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ 1 Wpływ polityki pieniężnej na obszar makro i wyceny funduszy obligacji Polityka pieniężna kluczowym narzędziem w walce z recesją Utrzymująca się duża podaż taniego

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czy warto powierzać pieniądze bankom Dr Robert Jagiełło Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 kwietnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY 1 WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Maj 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Maj 2015 r.

Maj 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Maj 2015 r. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne Zarządzanie płynnością PLN Potencjał wzrostu UniLokata Zarządzanie płynnością

Bardziej szczegółowo

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę Marcin Konarski EURO jako waluta międzynarodowa 1. Walutą euro posługuje się dziś około 330 milionów

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Pieniądz i polityka pieniężna. Działalność bankowa i polski system bankowy

Spis treści. Pieniądz i polityka pieniężna. Działalność bankowa i polski system bankowy Spis treści Pieniądz i polityka pieniężna 1. Istota pieniądza... 15 2. Funkcje pieniądza... 15 3. Współczesne formy pieniądza... 17 4. Istota i cele polityki pieniężnej państwa... 19 5. Polityka pieniężna

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej DOCHODZĄC DO EURO dr Monika Poboży, UW Plan Wernera pierwsze podejście Państwa założycielskie,

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA Transakcje Spot (Transkacje natychmiastowe) Transakcje terminowe (FX Forward) Zlecenia rynkowe (Market Orders) Nasza firma Powstaliśmy w jednym, jasno

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO Artykuł wprowadzający do e-debaty Marta Penczar, Monika Liszewska, Piotr Górski Ocena potencjalnych

Bardziej szczegółowo

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Bank BPS S.A. Spis treści: Rozdział 1. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Polityka angażowania środków w inwestycje finansowe

Polityka angażowania środków w inwestycje finansowe Załącznik do Uchwały Nr 12/IV/14 Zarządu Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 20 lutego 2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 13/I/14 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 21 lutego 2014 r.

Bardziej szczegółowo

ING Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza zmiany w Statutach:

ING Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza zmiany w Statutach: ING Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza zmiany w Statutach: ING Funduszu Inwestycyjnego Otwartego Obligacji Dolarowych ING Funduszu Inwestycyjnego Otwartego Obligacji Euro Poniższe zmiany

Bardziej szczegółowo