Całościowe zaburzenia rozwojowe a schizofrenia o wczesnym początku opis przypadku

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Całościowe zaburzenia rozwojowe a schizofrenia o wczesnym początku opis przypadku"

Transkrypt

1 PRACa POGLĄDOWa / REVIEW 151 Całościowe zaburzenia rozwojowe a schizofrenia o wczesnym początku opis przypadku Pervasive developmental disorders and early-onset schizophrenia a case report Piotr Sibilski, Natalia Lepczyńska, Marta Tyszkiewicz-Nwafor, Andrzej Rajewski Streszczenie Całościowe zaburzenia rozwoju (PDD; pervasive developmental disorder) i schizofrenia o wczesnym początku (COS; child onset of schizophrenia) były w przeszłości postrzegane jako jedna jednostka chorobowa. Zostały one rozdzielone dopiero w drugiej połowie dwudziestego wieku, ale mimo upływu lat diagnoza różnicowa tych zaburzeń pozostaje procesem trudnym i wymagającym. Prezentowany opis przypadku ma na celu zwrócenie uwagi na podobną symptomatologię całościowych zaburzeń rozwojowych oraz wczesnych objawów schizofrenii. Wskazuje również na konieczność wnikliwej obserwacji pacjentów z rozpoznanym PDD i stworzenia narzędzi diagnostycznych do rozpoznawania COS. Słowa kluczowe: schizofrenia o wczesnym początku, całościowe zaburzenia rozwojowe Abstract Pervasive developmental disorders PDD and childhood onset of schizophrenia COS have been considered as a single disorder. They were separated in the second half of the twentieth century, but despite the passage of years, the differential diagnosis of these disorders still remains difficult and demanding. We present our case study to draw attention to similar symptomatology of pervasive developmental disorders and childhood onset of schizophrenia. It also indicates the need for careful observation of patients diagnosed with PDD and the creation of diagnostic tools that could be used to identify COS. Key words: Pervasive developmental disorders, Childhood onset of schizophrenia Wiadomości Psychiatryczne; 15(4): Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Konflikt interesu/ Conflicts of interest: Autorzy pracy nie zgłaszają konfliktu interesów Adres do korespondencji/ Address for correspondence: Piotr Sibilski Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży ul. Szpitalna 27/ Poznań Wstęp Wystąpienie objawów wytwórczych w przebiegu autyzmu dziecięcego wymaga ponownego rozpatrzenia postawionego wcześniej rozpoznania. W przeszłości schizofrenia i autyzm dziecięcy były postrzegane jako jedna jednostka chorobowa, a do ich rozdzielenia doszło dopiero w drugiej połowie dwudziestego wieku. Aktualnie wielu badaczy sugeruje, że całościowe zaburzenia rozwojowe (PDD; pervasive developmental disorders) i schizofrenia o wczesnym początku (COS; child onset of schizophrenia) są pokrewnymi zaburzeniami pod względem zarówno etiologii, jak i symptomatologii [1]. Schizofrenia o wczesnym początku może początkowo objawiać się podobnie jak całościowe zaburzenia rozwoju. Co więcej, objawy ze spektrum autyzmu są również spotykane u dorosłych osób ze schizofrenią [2,3]. Diagnostyka różnicowa tych zaburzeń pozostaje procesem trudnym, wymagającym niejednokrotnie szczegółowej analizy wcześniej zgromadzonej dokumentacji medycznej, długotrwałej obserwacji i współpracy specjalistów wielu dziedzin. O ile w ostatnich latach donosi się o nadrozpoznawalności PDD [4], o tyle rozpoznanie COS stawia się stosunkowo rzadko. Występuje ona u 0,01% populacji dziecięcej [5]. Diagnoza może być utrudniona przez nietypową symptomatologię chorób psychicznych dzieci i młodzieży, występujące wcześniej obniżone zdolności intelektualne czy cechy autystyczne, zaburzające m.in komunikację i zdolność do opisywania stanów psychicznych, lub istniejące zaburzenia organiczne. Ponadto u dzieci przebieg często jest wolno postępujący, a pierwsze pojawiają się objawy negatywne. Poprzedzają one wystąpienie objawów wytwórczych od 3 do 5 lat, a rozwój objawów psychotycznych może być rozciągnięty w czasie nawet do roku. Prezentowany opis przypadku ma na celu zwrócenie uwagi na podobną symptomatologię całościowych zaburzeń rozwojowych oraz wczesnych objawów schizofrenii, która często prowadzi do opóźnienia rozpoznania, a co za tym idzie również leczenia. Opis przypadku Główna dolegliwość Pacjent lat 17 został przyjęty do Kliniki Psychiatrii Dzieci i Młodzieży w Poznaniu w trybie planowym z powodu utrzymujących się od około 2 miesięcy omamów wzrokowych pod postacią skorpionów oraz pojawiającej się osoby płci żeńskiej, którym towarzyszył znaczny niepokój i pobudzenie psychoruchowe. Ponadto występował zwiększony poziom impulsywności, drażliwości oraz agresji.

2 152 PRACa POGLĄDOWa / REVIEW Przebieg choroby W 1998 roku (w wieku ok. 3 lat) pacjent był hospitalizowany w Klinice Audiologii i Foniatrii UM w Poznaniu, gdzie rozpoznano alalię oraz wykluczono zaburzenia słuchu. Wówczas chory był konsultowany neurologicznie i nie wykryto żadnych nieprawidłowości. W tym czasie iloraz rozwojowy (IR) był w granicach normy i wynosił 97. W następnych latach pacjent, głównie z powodu zaburzeń komunikacji, był wielokrotnie badany w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, gdzie wysuwano tezy o opóźnionym rozwoju psychoruchowym, zaburzeniach sfery emocjonalno-motywacyjnej, nieharmonijnym rozwoju funkcji poznawczych oraz opóźnionym rozwoju mowy czynnej i biernej. Dopiero w 2006 roku (11 lat) po wykonaniu kolejnego badania psychologicznego zdiagnozowano u chorego upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim (wcześniej stopień II był w normie). W 2009 roku (14. rok życia) rodzice z powodu pogarszającego się stanu psychicznego i coraz gorszego funkcjonowania pacjenta zgłosili się do ośrodka wyspecjalizowanego w diagnozowaniu i terapii osób z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi, gdzie postawiono rozpoznanie autyzmu dziecięcego wg ICD-10. Wówczas pacjent wykazywał: nieprawidłowości w kontaktach społecznych ograniczone rozumienie sytuacji społecznych i rozpoznawanie emocji, zaburzoną umiejętność nawiązywania i utrzymywania relacji interpersonalnych z dorosłymi, brak rozwoju związków rówieśniczych, brak zabaw tematycznych, wyraziście kompulsywne przywiązanie do specyficznych, niefunkcjonalnych czynności rutynowych i zrytualizowanych, wysoka wybiórczość pokarmowa, zabawy w szeregowanie, koncentracja na cząstkowych i niefunkcjonalnych właściwościach przedmiotów służących do zabawy (częste lizanie, wąchanie, dotykanie), zaburzenie rozwoju mowy pierwsze wypowiadane słowa pojawiły się tuż po pierwszym roku życia: mama, tata, po czym nastąpił zupełny zanik i brak rozwoju mowy bez prób kompensacji pozawerbalnej aż do 5. roku życia. zaburzony dialog toniczny, obniżony poziom rozumienia mowy, brak reakcji na własne imię, liczne autostymulacje i manieryzmy ruchowe (kręcenie się wokół własnej osi, bujanie się), nadwrażliwość słuchowa. Od tego czasu chory wielokrotnie przebywał na oddziałach rehabilitacyjnych, gdzie prowadzono wielotorową stymulację rozwoju. Nastąpiła niewielka poprawa w zakresie komunikacji słownej, nadal jednak utrzymywały się: obniżony poziom rozumienia mowy, odwracanie szyku wyrazów, echolalie, nieadekwatna tonacja, nieprawidłowe używanie zaimków osobowych. Zmniejszyły się również autostymulacje. W dalszym ciągu utrzymywała się znaczna sztywność w zakresie zainteresowań i podejmowanych tematów. Od ok 14. rż. następowało stopniowe pogarszanie się funkcjonowania, wzrost poziomu agresji (pacjent już wcześniej był okresowo leczony z powodu zachowań agresywnych), szczególnie w grupie rówieśniczej, zaburzenia snu o typie bezsenności, autoagresja, znaczne obniżenie wyników w nauce (pacjent uczęszczał do szkoły specjalnej), trudności w koncentracji uwagi, które nasiliły się szczególnie w ostatnim roku przed przyjęciem na Oddział. W 2011 roku u pacjenta wykonano kolejne badanie psychologiczne i okazało się, że chory jest na granicy upośledzenia umysłowego w stopniu umiarkowanym (II-56). Od czerwca 2012 roku do powyższych nasilających się objawów dołączyły się omamy wzrokowe (widział kobietę oraz skorpiony) powodujące znaczne utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu. W trakcie ich doznawania pacjent okazywał paniczny strach, uciekał przed nimi na oślep, a próby jego uspokojenia w takich momentach powodowały gwałtowny wzrost agresji pacjenta. Omamy pojawiały się o różnych porach dnia, niezależnie od sytuacji, w której znajdował się chory. Edukacja W wieku przedszkolnym pacjent nie nawiązywał żadnych relacji społecznych, nie bawił się tematycznie, nie komunikował się z otoczeniem. Dwukrotnie był odraczany od obowiązku szkolnego z powodu braku gotowości do podjęcia nauki szkolnej i z tego powodu rozpoczął edukację w szkole specjalnej. W wieku szkolnym rzadko wykazywał zainteresowanie zabawami z dziećmi, zazwyczaj bawił się sam, był samodzielny. Na pytania odpowiadał pojedynczymi wyrazami lub prostymi zdaniami z błędami językowymi. W czasie szkoły podstawowej czynił postępy w nauce, a wg relacji jego matki, lubił się uczyć i uczęszczać do szkoły. W tym czasie bardzo rozwinęła się sprawność manualna. W gimnazjum (w 2012 roku uzyskał promocję do trzeciej klasy) stał się okresowo bardziej pobudzony, niespokojny, w szczególności w kontakcie z grupą rówieśniczą. Wyniki w nauce i zainteresowanie nią znacznie się pogorszyły. Wywiad rodzinny Pacjent wychowuje się w rodzinie rekonstruowanej składającej się z matki biologicznej, partnera matki, brata l. 30 oraz siostry l. 29. Wywiad rodzinny nieobciążony chorobami psychiatrycznymi. Nie ma żadnych danych nt. biologicznego ojca pacjenta, wiadomo jedynie, że nie żyje.

3 PRACa POGLĄDOWa / REVIEW 153 Wywiad okołoporodowy Pacjent z ciąży trzeciej, poród trzeci, przebieg ciąży bez powikłań, poród o czasie przez cięcie cesarskie (wskazania niejasne). Masa ciała urodzeniowa 2950 gramów, pkt. wg skali Apgar 10, zarówno w pierwszej, jak i następnych minutach. W pierwszych dobach życia z powodu nasilonej żółtaczki noworodkowej był naświetlany promieniami UV. Dotychczasowe leczenia farmakologiczne od 4. do 5. roku życia z powodu zachowań agresywnych i autoagresywnych otrzymywał tiorydazynę (dawkowanie nieznane), od 6. do 14. roku życia z powodów jak wyżej otrzymywał haloperidol w dawce do 7 mg/24h, od 14. do 16. rż. pobierał: pernazynę, olanzapinę, klonazepam, kwetiapinę, sertralinę, mirtazapinę, chlorprotiksen, fluoksetynę, mianserynę, klomipraminę, fluwoksaminę, risperidon oraz kwas walproinowy, dawkowanie nieznane wszystko bez zadowalającego efektu. Stan przy przyjęciu Świadomość jasna, zorientowany prawidłowo autoi allopsychicznie, kontakt trudny do nawiązania, mowa niewyraźna. Na pytania odpowiadał pojedynczymi słowami lub prostymi, niegramatycznymi zdaniami, w płaszczyźnie pytania. Obecne echolalie bezpośrednie i odroczone. W trakcie rozmowy napięty, pokrzykiwał, zauważalny niepokój ruchowy często zmieniał pozycje ciała, obecne tiki wokalne oraz stereotypie ruchowe. Nastrój w granicach normy, afekt żywy, chwilami niedostosowany. Treści urojeniowych nie wypowiadał, potwierdzał obecność halucynacji wzrokowych pod postacią skorpionów i niezidentyfikowanej kobiety. Twierdził również, że bardzo się ich boi. Negował myśli i zamiary samobójcze. W dniu przyjęcia na Oddział przyjmował od dwóch miesięcy kwas walproinowy 2x500 mg oraz haloperidol 3x2 mg z mierną poprawą w zakresie zmniejszenia halucynacji. Pobyt na oddziale Podczas hospitalizacji pacjent był często niespokojny i pobudzony, często wymagał podania dodatkowych leków, takich jak: klonazepam, lewomepromazyna, hydroksyzyna. Wielokrotnie obserwowano, że doznawał halucynacji wzrokowych, wykonywał wtedy ruchy, jakby chciał strzepnąć skorpiony ze swojego ciała, uciekał przed nimi, wchodził na meble, a próby uspokojenia prowokowały zachowania agresywne wobec personelu i opiekunów. Początkowo miał również duże problemy w korzystaniu ze stołówki, jeśli przebywali na niej inni pacjenci. Modyfikowano leczenie farmakologiczne utrzymano kwas walproinowy, odstawiono haloperidol oraz stopniowo włączano arypiprazol w dawce 30 mg oraz lewomepromazynę do 100 mg na dobę, dzięki czemu uzyskano znaczną poprawę stanu psychicznego w zakresie redukcji halucynacji wzrokowych, poprawiła się ilość i jakość snu chłopca, zmniejszyła się agresja, był w stanie zająć się swoim ulubionym zajęciem, poprawiła się komunikacja społeczna. Następnie zmniejszono dawkę lewomepromazyny do 50 mg na dobę w dwóch dawkach podzielonych. Diagnoza i zalecenia Pacjent w stanie poprawy z rozpoznaniem schizofrenii niezróżnicowanej został wypisany do domu z zaleceniem kontynuacji leczenia w warunkach ambulatoryjnych. Objawami, które przyczyniły się do rozpoznania schizofrenii wg ICD-10, były: halucynacje wzrokowe, zaburzenia toku myślenia: rozkojarzenie, neologizmy, objawy negatywne: ograniczenie form aktywności, ograniczenie reaktywności emocjonalnej, postępująca deterioracja funkcji poznawczych, cechy autystyczne, m.in. wycofanie z kontaktów społecznych, zaburzenia komunikacji interpersonalnej. Spełnione zostało również kryterium czasowe, wynoszące dla schizofrenii miesiąc, oraz wykluczono istotne objawy afektywne i podłoże somatyczne powyższych objawów. Diagnostyka różnicowa U pacjenta wykonano w dzieciństwie badania genetyczne, w których nie stwierdzono cech dysmorfii, a kariotyp był prawidłowy (nie wykazano złamania w miejscu charakterystycznym dla zespołu łamliwego chromosomu X). Tandemowa spektometria mas nie wykazała wrodzonych chorób metabolicznych. W rozpoznaniu różnicowym wzięto także pod uwagę halucynozę organiczną. Celem wykluczenia podłoża organicznego wykonano tomografię komputerową głowy z kontrastem obraz mózgowia bez zmian patologicznych. Wykonano również badanie EEG zapis polekowy bez cech napadowych. Wobec braku uchwytnych zmian organicznych wykluczono również halucynozę organiczną. Omówienie Schizofrenia o wczesnym początku i całościowe zaburzenia rozwojowe mają ze sobą wiele wspólnego, począwszy od historii poprzez podstawy genetyczne, wspólną symptomatologię i podobny przebieg. Do połowy dwudziestego wieku autyzm był traktowany jako wczesna postać schizofrenii. Dopiero po opisaniu przez Kannera w 1943 roku jedenaściorga dzieci wykazujących zespół objawów innych niż psychoza, zasugerowano rozdzielenie obu tych

4 154 PRACa POGLĄDOWa / REVIEW jednostek chorobowych, co uczyniono w latach siedemdziesiątych zeszłego stulecia [6, 7]. Jednostki te stały się jednymi z lepiej zdefiniowanych rozpoznań w psychiatrii dziecięcej, co jednak nie oznacza że łatwo je rozróżnić. Obie te choroby mają wspólne podłoże neurorozwojowe, na co wskazują m.in. wyniki badań genetycznych, a charakterystyczne dla obu jednostek nieprawidłowości wykryto m.in. w genie NRXN1 na chromosomie 2p16.3 [8, 9, 10], CNTNAP2 na chromosomie 7q35-q36.1) [11, 12] czy w obrębie chromosomu 22q11.2 [13]. Obie te jednostki mogą początkowo objawiać się podobnie w zakresie upośledzenia funkcji poznawczych, funkcjonowania społecznego i zaburzeń językowych. Przeprowadzona w Klinice wnikliwa analiza dokumentacji medycznej wykazała, że przebieg rozpoznanego u pacjenta autyzmu dziecięcego był nietypowy. Rozpoznanie zostało postawione dopiero w 2009 roku, kiedy pacjent miał 14 lat. W wieku trzech lat, podczas badania lekarskiego i psychologicznego, nie zostało wysunięte podejrzenie całościowych zaburzeń rozwojowych. Przez pierwsze lata życia opisywany był jedynie nieharmonijny rozwój psychoruchowy, a prezentowane powyżej objawy były nieznacznie nasilone. Taki początek choroby jest bardziej charakterystyczne dla schizofrenii o wczesnym początku. Według niektórych autorów, aby można było rozpoznać wystąpienie COS, powinien ją poprzedzać okres prawidłowego rozwoju dziecka [14], w odróżnieniu od autyzmu, gdzie rozwój od początku przebiega nieprawidłowo. Pojawienie się halucynacji wzrokowych niecharakterystycznych dla całościowych zaburzeń rozwoju zawsze wymaga weryfikacji wcześniej postawionego rozpoznania. Prezentowane przez chorego halucynacje wzrokowe nie są częste w schizofrenii dorosłych (przeważają halucynacje słuchowe), ale w przypadku schizofrenii rozpoczynającej się w wieku dziecięcym sięgają od 48 do 80% [15 17]. Należy pamiętać także, że w związku z nieprawidłowym rozwojem mowy czy obniżonymi zdolnościami intelektualnymi pacjenta nie zawsze możliwe jest pozyskanie szczegółowych informacji na temat obecności innych objawów psychotycznych: omamów czy treści urojeniowych. Objawy obsesyjno-kompulsyjne są jedną z trzech grup symptomów prodromalnych w schizofrenii. Wstępują one zazwyczaj dużo wcześniej (średnio ok. 14. roku życia) i mogą trwać nawet cztery lata do czasu wystąpienia objawów wytwórczych schizofrenii [18]. Wielu badaczy zwraca uwagę na to, że im bardziej są one rozbudowane i dziwaczne, tym większe ryzyko psychozy. Poza tym zaburzenia mowy, izolowanie się, nieprawidłowe relacje z rówieśnikami, drażliwość oraz zachowania agresywe to tylko nieliczne z objawów mogących występować w przebiegu obu tych chorób. Wysunięcie diagnozy o wczesnym początku jest często utrudnione ze względu na brak narzędzi i kryteriów diagnostycznych innych dla dzieci i młodzieży, a innych dla osób dorosłych [19 ]. W niektórych przypadkach rozróżnienie jej od całościowych zaburzeń rozwojowych jest możliwe dopiero po wystąpieniu ostrego epizodu psychotycznego i retrospektywnej analizie dokumentacji medycznej. Wnioski 1. COS i PDD mogą mieć podobny przebieg, szczególnie w początkowym okresie rozwoju choroby. 2. Narzędzia i kryteria diagnostyczne służące rozpoznaniu schizofrenii nie są dostosowane do okresu życia, w którym pojawiły się objawy choroby (dzieci vs dorośli). 3. Pacjenci z PDD powinni być regularnie badani przez lekarza psychiatrę i obserwowani pod kątem ewentualnego wystąpienia epizodu psychotycznego. Piśmiennictwo 1. Sporn AL, Addington AM, Gogtay N, et al. Pervasive developmental disorder and childhood-onset schizophrenia: comorbid disorder or a phenotypic variant of a very early onset illness? Biol Psychiatry 2004; 55(10): Stahlberg O, Soderstrom H, Rastam M, Gillberg C. Bipolar disorder, schizophrenia, and other psychotic disorders in adults with childhood onset AD/HD and/or autism spectrum disorders. J. Neural Transm. 2004; 111: Morgan VA, Leonard H, Bourke J, Jablensky A. Intellectual disability cooccurring with schizophrenia and other psychiatric illness: population based study. Br J Psychiatry 2008; 193: Kleinman JM, Ventola PE, Pandey J, et al. Diagnostic Stability in Very Young Children with Autism Spectrum Disorders. J Autism Dev Disord 2008; 38: Rajewska-Rager A, Rajewski A. Schizofrenia u dzieci i młodzieży biologiczne uwarunkowania diagnozy i leczenia. Psychiatria 2010; 7(4): Kolvin I. Studies in the childhood psychoses. Diagnostic criteria and classification. Br J Psychiatry 1971; 118: Rutter M. Childhood schizophrenia reconsidered. J. Autism Child Schizophr. 1972; 2: Marshall CR, Noor A, Vincent JB, et al. Structural variation of chromosomes in autism spectrum disorder. Am J Hum Gen. 2008; 82(2): Weiss LA, Shen Y, Korn JM, et al. Association between microdeletion and microduplication at 16p11.2 and autism. N Engl J Med. 2008; 358(7): Kirov G, Gumus D, Chen W, et al. Comparative genome hybridization suggests a role for NRXN1 and APBA2 in schizophrenia. Hum Mol Genet. 2008; 17(3):

5 PRACa POGLĄDOWa / REVIEW Friedman JI, Vrijenhoek T, Markx S, et al. CNTNAP2 gene dosage variation is associatd with schizophrenia and epilepsy. Mol. Psychiatry 2008; 13(3): Alarcon M, Abrahams BS, Stone JL, et al. Linkage, association, and gene-expression analyss identify CNTNAP2 as an autism-susceptibility gene. Am J Genet. 2008; 82(1): Vorstman JA, Morcus ME, Duijff SN, et.al. The 22q11.2 deletion in children: high rate of autistic disorders and early onset of psychotic symptoms. J Am Acad Child and Adolesc. Psychiatry 2006; 45(9): Dąbkowska M. Schizofrenia o wczesnym początku nadal terra incognita? Psychiatria w praktyce klinicznej 2009; 2(1): Spencer EK, Campbell M. Children with schizophrenia: diagnosis, phenomenology, and pharmacotherapy. Schizophr. Bull. 1994; 20(4): Asarnov JR, Tompson MC, Goldstein MJ. Childhood-onset schizophrenia: a followup study. Schizophr. Bull. 1994; 20(4): David ChN, Greenstein D, Clasen L, et al. Childhood Onset Schizophrenia: High Rate of Visual Hallucinations. J Am Acad Child Adolesc. Psychiatry 2011; 50(7): Shioiri T, Shinada K, Kuwabara H, Someya T. Early prodromal symptoms and diagnoses first psychotic episode in 219 in patients with schizophrenia. Psychiatry Clin. Neurosci. 2007; 61: Stenstrøm AD, Dehlholm-Lambertsen B, Nøhr-Jensen P. Early onset of schizophrenia symptoms in children. A literature review. Ugeskr Laeger 2008; 170:

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Może to autyzm? Kiedy rozwój dziecka budzi niepokój rodziców zwłaszcza w zakresie mowy i komunikacji, rozwoju ruchowego oraz/lub w sferze emocjonalno

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

Nowe kryteria diagnostyczne DSM V. Zaburzenia ze spektrum autyzmu. ASD - Autism Spectrum Disorders

Nowe kryteria diagnostyczne DSM V. Zaburzenia ze spektrum autyzmu. ASD - Autism Spectrum Disorders Nowe kryteria diagnostyczne DSM V Zaburzenia ze spektrum autyzmu ASD - Autism Spectrum Disorders Autyzm w DSM-IV-TR i ICD- 10 Zaburzenia autystyczne Zespół Aspergera Zaburzenia dezintegracyjne Całościowe

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna Załącznik nr 6 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach ambulatoryjnych psychiatrycznych i leczenia środowiskowego (domowego) oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie co będzie b w życiu dorosłym Iwona A. Trzebiatowska Schizofrenia Brak możliwości rozpoznanie poniżej 6 rż Wcześniejsze zachorowania u chłopców Udział czynnika organicznego

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99);

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99); Dziennik Ustaw 51 Poz. 1386 Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39 Wioleta Kitowska Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10 zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi Zespół czołowy F00-F09 zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz wywiadu o dziecku

Kwestionariusz wywiadu o dziecku Szanowni Państwo Bardzo prosimy o wypełnienie poniższego kwestionariusza. Zawarte w nim informacje pozwolą nam na postawienie dokładniejszej diagnozy oraz na przygotowanie bardziej indywidualnego planu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. Załącznik nr 4 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data...

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej osobie wymagającej

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia29 kwietnia 2011 r. Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnej interwencji we wspomaganiu rozwoju dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i strategie terapii.

Znaczenie wczesnej interwencji we wspomaganiu rozwoju dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i strategie terapii. Michał Wroniszewski Fundacja SYNAPSIS Znaczenie wczesnej interwencji we wspomaganiu rozwoju dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i strategie terapii. Otrębusy, 8.11.2011 r. SKALA ZJAWISKA 1. Epidemiologa

Bardziej szczegółowo

ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE

ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE Załącznik nr Wypełnia lekarz publicznego zakładu opieki zdrowotnej ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE 1. Imię i nazwisko osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej... 2. Wiek... 3. Jest osobą przewlekle

Bardziej szczegółowo

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD

Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Orzecznictwo w procesie diagnozy FASD Barbara Woszczyna Tomaszowice 2015r. Według brytyjskiego raportu Warnocka, około 20% populacji uczniów to dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (Children with

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Konferencja naukowa zorganizowana w ramach obchodów Światowego Dnia Autyzmu. Lublin, 2 kwietnia 2014r

Konferencja naukowa zorganizowana w ramach obchodów Światowego Dnia Autyzmu. Lublin, 2 kwietnia 2014r Konferencja naukowa zorganizowana w ramach obchodów Światowego Dnia Autyzmu Lublin, 2 kwietnia 2014r - prof. dr hab. Zbigniew Gaś WSEI w Lublinie Uczniowie z autyzmem są w wiodącej grupie uczniów ze specjalnymi

Bardziej szczegółowo

Aby zrozumieć czym różni się autyzm od zespołu Aspergera (ZA), należy cofnąć się nieco w historii.

Aby zrozumieć czym różni się autyzm od zespołu Aspergera (ZA), należy cofnąć się nieco w historii. Autyzm a zespół Aspergera Aby zrozumieć czym różni się autyzm od zespołu Aspergera (ZA), należy cofnąć się nieco w historii. Dzieci z zaburzeniami rozwoju pojawiały się już w bardzo dawnych czasach, za

Bardziej szczegółowo

INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM OPÓŹNIONY ROZWÓJ MOWY zjawisko dotyczące wolniejszego wykształcenia się zdolności percepcyjnych lub/i ekspresyjnych

Bardziej szczegółowo

Czym jest autyzm? Jaki świat widzi osoba autystyczna?

Czym jest autyzm? Jaki świat widzi osoba autystyczna? Czym jest autyzm? Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, które najczęściej ujawnia się w ciągu pierwszych trzech lat życia jako rezultat zaburzenia neurologicznego, które oddziałuje na funkcje pracy mózgu.

Bardziej szczegółowo

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI Zbieranie wywiadu psychiatrycznego Ocena osobowości pacjenta Badanie

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka D. Ryglewicz, M. Barcikowska, A. Friedman, A. Szczudlik, G.Opala Zasadnicze elementy systemu kompleksowej

Bardziej szczegółowo

Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej

Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej Małgorzata Dąbrowska-Kaczorek Lekarz specjalizujący się w psychiatrii i psychoterapii pozn-behehawioralnej Centrum Diagnozy i Terapii ADHD Zaburzenia psychiczne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH LOGOPEDIA OGÓLNA

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH LOGOPEDIA OGÓLNA PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH LOGOPEDIA OGÓLNA Cel studiów: Celem studiów jest przygotowanie słuchaczy do zawodu logopedy terapeuty z zakresu diagnozy, terapii mowy i wymowy pracującego z dziećmi, młodzieżą

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia..(poz. ) WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 1 Lp. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 135/2013 z dnia 20 maja 2013 r. o projekcie programu Program profilaktyczno-terapeutyczny dla dzieci i młodzieży

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 134/2013 z dnia 20 maja 2013r. o projekcie programu Wczesne wykrywanie zaburzeń ze spektrum autyzmu u dzieci

Bardziej szczegółowo

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow Upośledzenie umysłowe Obniżenie sprawności umysłowej powstałe w okresie rozwojowym. Stan charakteryzujący się istotnie niższą od przeciętnej ogólną

Bardziej szczegółowo

Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Depresja w schizofrenii

Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Depresja w schizofrenii Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Depresja w schizofrenii DANE OGÓLNE Zaburzenia afektywne występują powszechnie wśród

Bardziej szczegółowo

OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22

OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22 OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22 Ośrodek realizuje świadczenia medyczne na rzecz dzieci zagrożonych nieprawidłowym rozwojem

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń Załącznik nr 2 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego i, Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) Fizjoterapia kliniczna w psychiatrii

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) Fizjoterapia kliniczna w psychiatrii SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Fizjoterapia kliniczna w psychiatrii Kod przedmiotu/ modułu* Wydział

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu Informacje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Obowiązkowy Wydział Nauk o Zdrowiu Położnictwo

Bardziej szczegółowo

Halina Flisiak - Antonijczuk Diagnostyka i leczenie całościowych zaburzeń rozwoju

Halina Flisiak - Antonijczuk Diagnostyka i leczenie całościowych zaburzeń rozwoju Halina Flisiak - Antonijczuk Diagnostyka i leczenie całościowych zaburzeń rozwoju Badanie przeprowadzono w ramach Programu Rządowego Wczesna, wielospecjalistyczna, kompleksowa i ciągła pomoc dziecku zagrożonemu

Bardziej szczegółowo

WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA MAŁGORZATA URYNEK

WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA MAŁGORZATA URYNEK WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA MAŁGORZATA URYNEK Wczesna interwencja to zintegrowany system oddziaływań profilaktycznych, diagnostycznych, leczniczo-rehabilitacyjnych i terapeutycznych, których podmiotem

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Stany nagłe. Andrzej Wakarow Dariusz Maciej Myszka

Stany nagłe. Andrzej Wakarow Dariusz Maciej Myszka Stany nagłe Andrzej Wakarow Dariusz Maciej Myszka Definicja Zachowanie pacjenta, które ze względu na swą niezwykłość, niezrozumiałość, niedostosowanie, gwałtowny charakter może stwarzać zagrożenie Kontakt

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice

Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice Orzecznictwo Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice Orzeczenie Jest efektem wielospecjalistycznej diagnozy zaburzeń w rozwoju dziecka/ucznia, wobec którego Zespół Orzekający

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychiatria w pytaniach i odpowiedziach. 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Zespół Leczenia Środowiskowego Wieliczka Paweł Sacha specjalista psychiatra Idea psychiatrycznego leczenia środowiskowego, a codzienna

Bardziej szczegółowo

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.

LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 701 Poz. 9 Załącznik B.64. LECZENIE HORMONEM WZROSTU NISKOROSŁYCH DZIECI URODZONYCH JAKO ZBYT MAŁE W PORÓWNANIU DO CZASU TRWANIA CIĄŻY (SGA lub IUGR) (ICD-10 R 62.9)

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Mikołaj Majkowicz Zakład Psychologii Klinicznej Katedry Chorób Psychicznych AMG Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną Główną cechą zaburzeń pod postacią

Bardziej szczegółowo

I. PODSTAWY TEORETYCZNE WSPÓŁCZESNEJ PSYCHIATRII, PSYCHOPATOLOGII I DIAGNOSTYKI PSYCHIATRYCZNEJ... 15

I. PODSTAWY TEORETYCZNE WSPÓŁCZESNEJ PSYCHIATRII, PSYCHOPATOLOGII I DIAGNOSTYKI PSYCHIATRYCZNEJ... 15 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA Janusz Heitzman........................ 5 I. PODSTAWY TEORETYCZNE WSPÓŁCZESNEJ PSYCHIATRII, PSYCHOPATOLOGII I DIAGNOSTYKI PSYCHIATRYCZNEJ... 15 1. ETIOLOGIA, PATOGENEZA I EPIDEMIOLOGIA

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po autyzmie. Materiał doszkalający dla wolontariuszy

Przewodnik po autyzmie. Materiał doszkalający dla wolontariuszy Przewodnik po autyzmie 1 Czym jest autyzm? Autyzm jest zaburzeniem neurorozwojowym, związanym z nieprawidłowym rozwojem i funkcjonowaniem mózgu we wczesnym dzieciństwie. Symptomy nieprawidłowości rozwoju

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Monika Haligowska

Opracowała: Monika Haligowska Kwalifikacja i orzekanie odnośnie dzieci niezdolnych do nauki w szkołach masowych. Podstawy prawne, rola psychologa, rola poradni w kwalifikowaniu do szkół specjalnych. Opracowała: Monika Haligowska Podstawy

Bardziej szczegółowo

Kinga Szymona, Ewa Joć, Hanna Karakuła

Kinga Szymona, Ewa Joć, Hanna Karakuła Kinga Szymona, Ewa Joć, Hanna Karakuła Oddział Młodzieżowy Kliniki Psychiatrii UM w Lublinie Katedra i Klinika Gastroenterologii z Pracownią Endoskopową UM w Lublinie Ostatnia dekada XX wieku Zdobycze

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie Irena Obuchowska... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie Irena Obuchowska... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie Irena Obuchowska... 9 CZĘŚĆ I RODZINA A DZIECKO NIEPEŁNOSPRAWNE 1. Sytuacja rodzin dzieci niepełnosprawnych Andrzej Twardowski... 18 1.1. Systemowy model funkcjonowania rodziny...

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PSYCHIATRIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

Magdalena Smoczyńska, Ewa Haman Funkcjonowanie dzieci ze specyficznym zaburzeniem językowym (SLI) w systemie edukacji szkolnej

Magdalena Smoczyńska, Ewa Haman Funkcjonowanie dzieci ze specyficznym zaburzeniem językowym (SLI) w systemie edukacji szkolnej Magdalena Smoczyńska, Ewa Haman Funkcjonowanie dzieci ze specyficznym zaburzeniem językowym (SLI) w systemie edukacji szkolnej Plan wystąpienia Diagnoza zaburzeń językowych w Polsce Perspektywa badawcza

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży: pojedynczy epizod dużej depresji nawracająca duża depresja dystymia mania lub submania stan mieszany zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DOTYCZĄCE REHABILITACJI SŁUCHU I MOWY W SAMODZIELNYM PUBLICZNYM OŚRODKU TERAPII I REHABILITACJI DLA DZIECI W KWIDZYNIE

INFORMACJE DOTYCZĄCE REHABILITACJI SŁUCHU I MOWY W SAMODZIELNYM PUBLICZNYM OŚRODKU TERAPII I REHABILITACJI DLA DZIECI W KWIDZYNIE Samodzielny Publiczny Ośrodek Terapii i Rehabilitacji dla Dzieci ul. Kołłątaja 4; 82-500 Kwidzyn; tel/fax (055) 279-30-22 strona internetowa: www.aac.pl e-mail: otir@post.pl I2-P2.2/1 w.1 INFORMACJE DOTYCZĄCE

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice

Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice SPECJALNE POTRZEBY EDUKACYJNE DZIECI I MŁODZIEŻY Małgorzata Spendel Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis Katowice Specjalne potrzeby edukacyjne - SPE Specjalne potrzeby edukacyjne to takie potrzeby,

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 112/2013 z dnia 26 sierpnia 2013 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie zasadności wydawania zgód na refundację produktu

Bardziej szczegółowo

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób Dziennik Ustaw 22 Poz. 1386 Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2013/2014 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym.

Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym. mgr ElŜbieta Trutkowska mgr Marek Moszczak Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym. Metoda pomiaru, wyniki badań. Konferencja Jakość 2010 Warszawa, dnia 7.10.2010r.

Bardziej szczegółowo

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją.

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. mgr Irena Ewa Rozmanowska specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego fot. Vedran Vidovic shutterstock.com Depresja ma w psychiatrii pozycję podobną

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. Załącznik nr 5 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Formy pomocy psychologiczno pedagogicznej oferowanej na terenie poradni:

Formy pomocy psychologiczno pedagogicznej oferowanej na terenie poradni: Formy pomocy psychologiczno pedagogicznej oferowanej na terenie poradni: Diagnozowanie poziomu rozwoju, potrzeb i możliwości oraz zaburzeń rozwojowych i zachowań dysfunkcyjnych dzieci młodzieży: Badanie

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW YJNEJ 1 2 świadczenia w oddziale psychiatrycznym świadczenia w oddziale psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży 4700 4701 4703 4705 oddział psychiatryczny oddział psychiatryczny dla dzieci, oddział psychiatryczny

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Psychopatologia rozwoju dzieci i młodzieży./ Moduł 100.: Psychopatologia rozwoju dzieci i młodzieży

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Psychopatologia rozwoju dzieci i młodzieży./ Moduł 100.: Psychopatologia rozwoju dzieci i młodzieży SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Psychopatologia rozwoju dzieci i młodzieży./ Moduł 100.: Psychopatologia rozwoju dzieci i młodzieży 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim

Bardziej szczegółowo

Dziecko z SLI w szkole - diagnoza i postępowanie Agnieszka Maryniak

Dziecko z SLI w szkole - diagnoza i postępowanie Agnieszka Maryniak Dziecko z SLI w szkole - diagnoza i postępowanie Agnieszka Maryniak Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski U dzieci w wieku szkolnym zaburzenia językowe mogą być trudne do rozpoznania Poprawa w zakresie

Bardziej szczegółowo

Dokumenty wydawane na podstawie przepisów prawa oświatowego przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne.

Dokumenty wydawane na podstawie przepisów prawa oświatowego przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Opracowała Małgorzata Nowak Dyrektor ZPPP w Oleśnicy Oleśnica,1.10.2015r. Dokumenty wydawane na podstawie przepisów prawa oświatowego przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne. 1.Opinia dokument wydawany

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 w Bydgoszczy Katedra i Klinika Psychiatrii

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY WCZESNEGO WYKRYWANIA WAD ROZWOJOWYCH I REHABILITACJI DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH I ZAGROŻONYCH NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ. Warszawa, 6 grudzieo 2013 r.

PROGRAMY WCZESNEGO WYKRYWANIA WAD ROZWOJOWYCH I REHABILITACJI DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH I ZAGROŻONYCH NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ. Warszawa, 6 grudzieo 2013 r. Departament Matki i Dziecka PROGRAMY WCZESNEGO WYKRYWANIA WAD ROZWOJOWYCH I REHABILITACJI DZIECI NIEPEŁNOSPRAWNYCH I ZAGROŻONYCH NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ Warszawa, 6 grudzieo 2013 r. Ukierunkowanie programów

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do zarządzenia Prezesa Funduszu nr 9/2004 NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy i opiekuńczo-leczniczy Zadaniem zakładu opiekuńczego jest okresowe objęcie całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia świadczeniobiorców

Bardziej szczegółowo

KONTEKSTY PSYCHOPATOLOGII I PSYCHIATRII MŁODZIEŻOWEJ.. 3

KONTEKSTY PSYCHOPATOLOGII I PSYCHIATRII MŁODZIEŻOWEJ.. 3 SPIS TREŚCI CZĘŚĆ OGÓLNA KONTEKSTY PSYCHOPATOLOGII I PSYCHIATRII MŁODZIEŻOWEJ.. 3 1. Rozwój i specyfika psychiatrii dzieci i młodzieży... 3 Maria Orwid CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA ROZWÓJ PSYCHICZNY DZIECI I

Bardziej szczegółowo

RAMOWE PROGRAMY MODUŁÓW DLA PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNYCH I OŚRODKÓW TERAPEUTYCZNYCH

RAMOWE PROGRAMY MODUŁÓW DLA PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNYCH I OŚRODKÓW TERAPEUTYCZNYCH RAMOWE PROGRAMY MODUŁÓW DLA PORADNI PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNYCH I OŚRODKÓW TERAPEUTYCZNYCH Blok szkoleniowy obejmuje 40 godzin dydaktycznych zajęć. W zależności od potrzeb konkretnej placówki, można

Bardziej szczegółowo

Standardy postępowania w chorobach otępiennych. Maria Barcikowska

Standardy postępowania w chorobach otępiennych. Maria Barcikowska Standardy postępowania w chorobach otępiennych Maria Barcikowska Rozwój wiedzy od 1984 1. Przestało obowiązywać rozpoznanie AD przez wykluczenie - fenotyp został ostatecznie zdefiniowany 2. Rozwój metod

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja dziecka objętego WWRD w Zespole Szkół Nr 12 w Białymstoku

Dokumentacja dziecka objętego WWRD w Zespole Szkół Nr 12 w Białymstoku Dokumentacja dziecka objętego WWRD w Zespole Szkół Nr 12 w Białymstoku 1. dokumentacja dotycząca dziecka: - opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju wydana przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15687 Poz. 1597 1597 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na

Bardziej szczegółowo

Wielospecjalistyczny proces diagnostyczny w kierunku zastosowania implantów ślimakowych

Wielospecjalistyczny proces diagnostyczny w kierunku zastosowania implantów ślimakowych Załącznik nr 2 Wielospecjalistyczny proces diagnostyczny w kierunku zastosowania implantów ślimakowych I. Wprowadzenie Cele diagnostyki: Wybór grupy pacjentów spełniających wskazania medyczne, psychologiczne,

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Podstawy psychiatrii

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Podstawy psychiatrii Załącznik Nr do Uchwały Nr 14/2012 S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod KPP modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu Podstawy psychiatrii Obowiązkowy Wydział Nauk

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI INTELEKTUALNEJ

DIAGNOZA NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI INTELEKTUALNEJ DIAGNOZA NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI INTELEKTUALNEJ 1. Wyróżniamy dwa rodzaje diagnozy ze względu na cel: A. diagnoza dla selekcji = diagnoza negatywna (określająca defekty i dysfunkcje) jej celem jest stwierdzenie

Bardziej szczegółowo

Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Europejski System Transferu Punktów Karta opisu przedmiotu Nazwa przedmiotu: Kierunek: Specjalność:- Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Pielęgniarstwo Wymiar godzin: 195godzin Wykłady: 45godzin,

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA REWALIDACYJNE I REWALIDACYJNO WYCHOWAWCZE W PRZEPISACH PRAWA. Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku Anna Florczak

ZAJĘCIA REWALIDACYJNE I REWALIDACYJNO WYCHOWAWCZE W PRZEPISACH PRAWA. Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku Anna Florczak ZAJĘCIA REWALIDACYJNE I REWALIDACYJNO WYCHOWAWCZE W PRZEPISACH PRAWA Centrum Edukacji Nauczycieli w Białymstoku Anna Florczak Podstawa prawna Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada

Bardziej szczegółowo

Dziecko z zespołem Aspergera w przedszkolu. Dorota Kalinowska - psycholog

Dziecko z zespołem Aspergera w przedszkolu. Dorota Kalinowska - psycholog Dziecko z zespołem Aspergera w przedszkolu Dorota Kalinowska - psycholog Zespół Aspergera vs Autyzm Podobieństwa: Nieprawidłowości w zakresie interakcji społecznych; Stereotypowy, ograniczony repertuar

Bardziej szczegółowo

Choroby ultra-rzadkie. Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka

Choroby ultra-rzadkie. Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Choroby ultra-rzadkie Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Definicje, częstość występowania Podstawą definicji chorób rzadkich są dane epidemiologiczne dotyczące występowania choroby w całej populacji

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Rozwoju Edukacji

Ośrodek Rozwoju Edukacji Ośrodek Rozwoju Edukacji Karta Indywidualnych Potrzeb Ucznia Termin założenia karty 20.09.2011r. IMIĘ (IMIONA) I NAZWISKO Ucznia Kamil klasa IV Nazwa przedszkola/szkoły lub placówki zakładającej Kartę.

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) ŚWIADCZENIOBIORCY ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI

SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE PRZEZNACZONE SĄ DLA: Osób dorosłych wykazujących zaburzenia wymienione w art. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego: Chorych

Bardziej szczegółowo

Udzielający świadczeń ogółem (w osobach, stan w dniu 31.12.) 1) ogółem (w osobach)

Udzielający świadczeń ogółem (w osobach, stan w dniu 31.12.) 1) ogółem (w osobach) Nazwa i adres samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej MSW Numer identyfikacyjny REGON MINISTERSTWO SPRAW WEWNĘTRZNYCH DEPARTAMENT ZDROWIA, 02-507 Warszawa, ul. Wołoska 137 MSW-36 Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna. Kontakt: Punkt Pielęgniarski: (087) 562 64 83, Sekretariat: (087) 562 64 79 Kliknij po więcej informacji Regulamin Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego w Specjalistycznym Psychiatrycznym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU Załącznik nr 5 Załącznik nr 5 SZCZEGÓŁOWE WARUNKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU NERWOWEGO, SZCZEGÓŁOWE W WARUNKI TYM PADACZKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU NERWOWEGO, W TYM PADACZKI 1.

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 589 Poz. 86 Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS.

Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS. Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS. Testy (niekompletne) zostały wysłane dopiero do sądu karnego Legionowo

Bardziej szczegółowo

Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Nowe przepisy prawa kładą duży nacisk na wzmocnienie współpracy przedszkola, szkoły i rodziców oraz zapewniają rodzicom możliwość większego wpływu na edukację

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA analiza psychologiczna Beata Dobińska psycholog Zachodniopomorska Szkoła Biznesu CHOROBA PRZEWLEKŁA A FUNKCJONOWANIE DZIECKA 1569,7 tys. dzieci i

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo