MARZYŁEM O SAMODZIELNOŚCI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MARZYŁEM O SAMODZIELNOŚCI"

Transkrypt

1 MARZYŁEM O SAMODZIELNOŚCI Krzysztof Jedliński Siadałem przy łóżku pacjentów, po to, żeby dowiedzieć się czegoś nowego. Zrozumiałem, że jeśli pacjent czuje zainteresowanie lekarza, szybciej zareaguje na mniejsza dawkę leków Mówi Kazimierz Jankowski Doc. Dr hab. Kazimierz Jankowski (ur. 1931) jest psychiatrą i psychoterapeutą. Od 1979 r. przebywa w Stanach Zjednoczonych gdzie pracuje w więzieniu stanowym w stanie Kansas. W latach 60. i 70. Kierował pionierskimi programami leczenia pacjentów psychiatrycznych metodami psychospołecznymi. Twórca warszawskiego Ośrodka Synapsis. Autor wielu książek, m.in. Od psychiatrii biologicznej do humanistycznej, Hipisi w poszukiwaniu ziemi obiecanej, Mój Sambala. Krzysztof Jedliński: Jak czuje się polski psychiatra w Stanach Zjednoczonych? Kazimierz Jankowski: Bardzo dobrze. Stany to kraj emigrantów. Tu każdy musi się zadomowić, co samo w sobie nie jest przyjemne, ale jak się ten proces przejdzie, można się czuć bardzo dobrze. Ile Tobie zajęło to czasu? Około 10 lat. Fizycznie zadomowić się można szybko., ale tyle potrzeba do zadomowienia się kulturowego. W Stanach trzeba się przystosować do wielu kręgów kulturowych, na przykład azjatyckiego, meksykańskiego, murzyńskiego itd. Psychiatra w Ameryce musi więc być bardzo plastyczny? Tak. Ma w sobie wiele innych elementów niż psychiatra polski, ponieważ różne tu są kolory skóry i w związku z tym specyficzne dla tych grup konflikty. Gdyby amerykański psychiatra przyjechał do Polski, czemu dziwił by się najbardziej? Ubóstwu oddziaływań rehabilitacyjnych i psychospołecznych. W Ameryce pacjent zostaje wciągnięty do różnych grup. Ułatwiają mu życie, lub go życia uczą: co ma zrobić i jak. Stany są wręcz nasycone takimi formami oddziaływań. Byłby tez zdumiony różnorodnością rozwiązań organizacyjnych i prawnych. W USA każdy stan ma inny kodeks cywilny, inne zasady przyjmowania do szpitala psychiatrycznego, odrębna ustawę psychiatryczną. Czasami różnice są ogromne. To znaczy, że lepiej być chorym psychicznie w jednym stanie, a gorzej w innym? W dobrych stanach pacjentowi poświęca się więcej uwagi i czasu., oferuje lepszą formę opieki pozaszpitalnej. W gorszych zostaje sam ze sobą lub wręcz na ulicy. I nawet nikomu się nie poskarży, bo akurat ustawa psychiatryczna tego stanu tego nie przewiduje. Czasem władze, chcąc zaoszczędzić pieniądze, świadomie się tym nie przejmują, bo niezadowolony pacjent wsiądzie w autobus i pojedzie do lepszego stanu. A tak z ciekawości, gdzie najlepiej, gdzie najgorzej? Najlepiej na Północy, np. W Minnesocie czy Wisconsin. Stany graniczące z Kanadą miały rządy, wiele kryteriów europejskich, socjaldemokratyczne lub nawet więcej. Maiła tam tez 1

2 wpływy partia komunistyczna, więc przeforsowała liczne udogodnienia społeczne dotyczące także leczenia psychiatrycznego. Było tam więcej pieniędzy, a zatem więcej programów badawczych i leczniczych, więcej eksperymentów, więcej zainteresowania pacjentami psychiatrycznymi. Wiele z tego pozostało do dziś. A na Południu? Tam jest zupełnie inny kraj. Pomoc społeczną otrzymują przede wszystkim osoby innej rasy. Tam wszystkie trudności związane z różnicami kulturowymi i prawnymi zazębiają się i wzmacniają na niekorzyść pacjenta. Czy to prawda, że w Stanach Zjednoczonych pacjenci ciągają po sądach swych psychiatrów czy psychoterapeutów? Prawda. W kulturze amerykańskiej sąd stał się głównym miejscem, gdzie ludzie rozstrzygają swoje problem, np. wynikające ze straty. Jeśli w Polsce chirurg zaszyje pacjentowi w brzuchu serwetę i nie będzie poważnych komplikacji, to przeprosi pacjenta, zoperuje go powtórnie, wyjmie serwetę i sprawa się zakończy. W Stanach pacjent przyjmie przeprosiny, ale zaraz potem pójdzie do adwokata i powie: straciłem tyle a tyle dni pracy, tyle dodatkowego bólu musiałem wycierpieć, moja rodzina była mnie pozbawiona, a jeszcze dzisiaj mam dodatkowe dolegliwości - chcę za to rekompensatę. Jego prawnik wyceni to wszystko, sprawa jest w dodatku tak oczywista, że nawet nie pojawia się w sądzie, adwokaci obu stron porozumiewają się co do sumy i sposobu jej przekazania. Mówi się żartem, że często Amerykanie chcą, żeby coś im się stało, aby potem uzyskać odszkodowanie. Czy to zagrożenie prawne, nie ogranicza działań psychiatrów? Wszyscy lekarze mają nieustanne poczucie lęku i wzmożonej czujności, żeby nic się nie stało. Ten lęk łagodzi nieco polisa ubezpieczeniowa, ale jeśli ktoś przegra jedną sprawę, druga przegra dużo łatwiej. Za trzecim razem towarzystwo ubezpieczeniowe cofnie mu polisę, co w razie kolejnej wpadki oznacza płacenie z własnej kieszeni. A to oznacza blokadę konta, sekwestr domu itd. Baz polisy nie dostanie licencji pozwalającej na pracę. Pacjent tego nie wie i często nawet ceniąc i lubiąc swojego lekarza mówi mu: Przykro mi panie doktorze ale jestem biedny, potrzebuję pieniędzy, a za pana i tak przecież zapłaci ubezpieczenie. Na szczęście większość takich spraw znam z prasy i z książek, ale dom ubezpieczyłem również od tego, że ktoś może na jego terenie doznać krzywdy. Dla przykładu dziecko sąsiadów może przeskoczyć przez płot, złamać nogę, a sąsiad powie: Twój dom jest niebezpieczny. Nie uprzedziłeś mnie o tym. Co daje największy komfort pracy w Stanach. Trudno powiedzieć. Może na przykład to, że pracuje dla mnie nie jedna, ale dwie sekretarki, robimy wszystko na sześć rąk. Kiedy przychodzę do pracy o 8.00, to o 8.01 mogę przyjąć pierwszego pacjenta, całą dokumentację mam przygotowaną, a gdy kończę, powstaje coś w rodzaju taśmy zamykającej cały dzień pracy. Mogę więc przyjąć wszystkich pacjentów, wydać wszystkie polecenia. To jest po prostu bardzo wygodne. Ale tez mam do wypełniania trzy razy tyle formularzy co psychiatra w Polsce. Cofnijmy się teraz w przeszłość. Jak zostałeś psychiatrą? Przez przypadek. Interesowałem się biologia eksperymentalną. W liceum miałem niezwykle ciekawą nauczycielkę. Nauczyła nas myśleć o organizmie biologicznym, jak o maszynie fizykochemicznej. Miałem tez przyjaciela postanowiliśmy podzielić się zadaniami w zbieraniu informacji o postępach w biologii. On poszedł na biologię, ja na medycynę. Ale równie dobrze mogło być odwrotnie. Nigdy tego nie żałowałem, ale wcale nie chciałem być 2

3 lekarzem. Interesowała mnie humanistyka: filozofia, historia, ale nade wszystko biologia. Po studiach poszedłem do zakładu biologii. Zajmowałem się dziedziczeniem odporności. Jednak był to zakład nie dający perspektyw pracy naukowej, całkowicie pomocniczy. Gdy po roku postanowiłem stamtąd wyjść, zaproponowano mi kontynuowanie pracy nad dziedziczeniem w klinice psychiatrycznej, ale nad dziedziczeniem zachowań. Nie wiem, czy profesor Handelsman wiedział co robi, gdy mi to zaproponował, ale obietnicy dotrzymał i dostałem w bardzo młodym wieku własny zakład. Mogłem tam robić co chciałem. Ponieważ zacząłem również pracować z pacjentami, zainteresowałem się nie tyle dziedziczeniem, co powstawianiem pewnych cech. Dzięki wiedzy genetycznej mogłem lepiej oceniać pod względem metodologicznym poglądy psychiatrów. Co sprawiło, że poszedłeś w kierunku psychiatrii humanistycznej? Znalazłem się w klinice psychiatrycznej w 1956 roku. W tym samym czasie pojawiły się pierwsze neuroleptyki. Wszyscy wpadli w zachwyt, że dają świetne rezultaty. Ponieważ interesowałem się filozofią, często siadałem przy łóżkach pacjentów, by posłuchać jakiejś opowieści, by dowiedzieć się czegoś nowego. I dowiadywałem się, że na przykład coś się w życiu człowieka wydarzyło, po czym on zachorował, a inny lekarz na to nie zwrócił uwagi. Dla mnie natomiast było to szalenie ważne. Gromadziłem sobie różne informacje. Na przykład, że można dać komuś bardzo dużo leków i nie uzyskać efektu, a ktoś inny szybciej zareaguje na mniejszą dawkę, bez objawów ubocznych, kiedy ma dodatkowe zainteresowanie lekarza. I tak wraz z grupką moich rówieśników zaczęliśmy zadawać sobie pytania, jak właściwie powinniśmy podchodzić do pacjentów. I do tych leków. I do leków. Przełomem dla mnie była praca doktorska. Zbadałem dziewięć mózgów pacjentów, którzy zmarli w wyniku zespołu poneuroleptycznego. Odtąd stałem się wrogiem leków psychotropowych. Wiedziałem, że mogą one wywoływać ciężkie zmiany w mózgu, chociaż inne badania tego nie potwierdziły. Sam zresztą miałem wtedy za małe przekonanie, że naprawdę jest. Wierzyłem i nie wierzyłem. Wiedziałem jednak, co było pod mikroskopem. Teraz wiadomo, neuroleptyki są bezpieczne, jeśli je podawać w odpowiednich dawkach. W Stanach podaje się dawki czterokrotnie mniejsze i uzyskuje te same rezultaty. Potem odszedłeś z kliniki. Jak rozumiem z własnej woli, ale tam cię specjalnie nie żałowali? To jest prosta i skomplikowana sprawa. Nie dorabiałbym do tego ani żadnej filozofii, ani żadnej legendy. Nie tak jak z przeskoczeniem muru przez Wałęsę? Nic takiego. Marzyłem o samodzielności. Zazdrościłem kolegom z psychologii, że mogli zostać docentami w wieku 29 lat, profesorami w wieku 32. W medycynie oczekuje się, ze ktoś zostanie docentem jak posiwieje, a profesor, gdy reumatyzm i Parkinson zatrzymają go łóżku. To mi zresztą przypomina historię Hipokratesa, który mówił, ze jego uczniowie mają być mu wierni nie tylko do jego śmierci, ale także do śmierci jego dzieci. Ta więc zapytałem mojego ówczesnego szefa, kiedy widzi możliwość mojej habilitacji. Jego to bardzo zdenerwowało. Dał mi odpowiedź odbiegającą od moich oczekiwań o co najmniej lat. Ponieważ nie odpowiadała mi perspektywa trzymania języka za zębami przez tyle czasu, przeniosłem się do zakładu psychologii na uniwersytecie. I natychmiast dostałem pierwszy program amerykański, co było ogromna nagrodą. 3

4 W którym to było roku? Całkowicie odszedłem z kliniki w 1966 roku. Wiele osób namawiało mnie, żebym pozostał, a ja uważam, że to była najważniejsza decyzja w moim życiu. Uzyskałem od razu pełną swobodę, której w klinice już wtedy nie miałem - musiałem się o wszystko pytać, czy mogę zbadać to, czy tamto, powiedzie tak, czy inaczej. I potem był cały okres psychiatrii humanistycznej, Ośrodek Synapsis i to, co robiliśmy od pewnego momentu wspólnie. Szybko stałeś się osoba publiczną. Psychiatria lat siedemdziesiątych kojarzy się z trzema nazwiskami: Kępińskiego, Dąbrowskiego i Jankowskiego. Zostałeś tylko już ty. Czy masz poczucie, że w Polsce zachowały się ślady psychiatrii humanistycznej, czy też należałoby zaczynać od początku? Trudno powiedzieć, bo mnie tu nie ma. Gdy wyjeżdżałeś, czy miałeś poczucie, że już coś się dokonało? Wyjeżdża się zawsze z mieszanymi uczuciami. Chciałem zdobyć pieniądze na kontynuowanie tego cośmy zaczęli, a co się nie udało. W psychiatrii zachodniej obecne jest to, co mieliśmy w Ośrodku Synapsis 20 lat temu: rozbudowane formy opieki pozaszpitalnej z dużym udziałem oddziaływań socjalnych, hospitalizacje domowe, hostele czy oddziały dzienne. Chciałbym zorganizować za jakieś dwa lata spotkanie jakiegoś ośrodka polskiego i amerykańskiego, żeby wymienić się doświadczeniami. Ale widzę też pewne problemy. Polska chce wejść do Unii Europejskiej. Musi więc spełnić pewne kryteria, w tym dotyczące psychiatrii. Jak pomagać chorym psychicznie, żeby nie można było nazwać nadużywaniem itd., to znaczy, by pacjenci byli podmiotami, choć chwilowo mogą być na przykład w szpitalu psychiatrycznym przymusowo. To nas czeka. Przejawem takiej postawy jest na Zachodzie zamykanie szpitali psychiatrycznych. Rozumiem, że nie wystarczy dobra ustawa psychiatryczna, którą już mamy. Właśnie. Gdy zamykano szpital stanowy w Kansas, używano argumentu: tak długo jak szpital będzie otwarty, będą w nim pacjenci. I to racja, bo na przykład ludzie często za wszelka cenę starają się utrzymać dziecko w szpitalu, bo to łatwiejsze niż opieka w domu. Mówią: nie mogę z nim wytrzymać, bo podpalił dom i się go boję. Idą do nas zmiany. Trzeba się zastanowić, jaki model lecznictwa psychiatrycznego chcemy mieć. Nie wystarczy powiedzieć: mamy ustawę. To jest dopiero początek. Jeśli psychiatrzy opierają się zmianom, jeśli ich nie wspomagają, to w gruncie rzeczy narażają się na to, że być może w niedalekiej przyszłości zostaną przez urzędników zmuszeni do zmian niezwykle głębokich i radykalnych i niezwykle szybkich, wręcz bezwzględnych. Takich, jakie sam obserwowałem w stanie Kansas. Mimo iż jestem zwolennikiem psychiatrii humanistycznej, leczenia pacjenta raczej w środowisku niż w szpitalu, to obserwując cierpienia ludzi w szpitalu: zarówno pacjentów, pracowników jak i rodzin, którzy stanęli w obliczu gwałtownej zmiany w ich życiu, byłem po ich stronie. Mówiłem: zróbmy to, ale powoli, rozłóżmy na wiele lat. Ale przekonywano mnie tak: jeżeli nie zrobimy tego natychmiast, nie zrobimy tego nigdy. Bo sam zobacz: mówimy o tym już od kilkunastu lat i co? Ubyło parę łóżek. Gdyby polski minister zdrowia zapytał Cię, co najpierw zrobić w psychiatrii, co byś mu powiedział? Żeby powołał stanowisko pełnomocnika ministra 4

5 Tak jak do spraw alkoholizmu czy narkomanii? Dokładnie tak. Wybrać najlepszych specjalistów do rady, która byłaby ciałem kontrolującym i opiniotwórczym. Z konieczności powinni tam być psychiatra i psycholog. Taki system powinien działać nie w modelu medycznym, tylko psychospołecznym. Wcale nie jest to konieczne, zęby psychiatra był szefem, znacznie lepszy byłby psycholog. Natomiast psychiatrom dać pierwsze skrzypce, jako ciału doradczemu. Zagwarantować pewną sumę pieniędzy, którą następnie pełnomocnik automatycznie będzie mógł wykorzystywać. Zatrudnić administratora, a poszczególne zadania zlecać prywatnym korporacjom, które elastycznością, zdecydowaniem i śmiałością rozwiązań przewyższają państwowe instytucje. Za każdą decyzją Ida pieniądze. Prywatna korporacja zapewnia lepszy przepływ pieniędzy a zatem i lepszy przepływ usług. Czy psychiatra jest szczególnie narażony za zespół wypalenia, kiedy to następuje i jak można temu przeciwdziałać. Uff Praca psychiatry jest bardzo trudna, zwłaszcza w szpitalu albo, jak w Stanach, w więzieniu. To jedna z najczęstszych rzeczy, jakie człowiek może wziąć na swoje barki, szczególnie, gdy chce się ją traktować po ludzku, zrozumieć drugiego człowieka, wyjść mu naprzeciw. Być może psychiatrzy dlatego uciekają od problemów. Widzieć człowieka skutego lekami, związanego i do tego jeszcze zobaczyć jego cierpienie to jest na granicy ludzkich możliwości. Podobnie na pracownicy więzień nie chcą słuchać historii życia więźniów a jest w nich (podobnie jak u pacjentów psychiatrycznych) opuszczenie, porzucenie, maltretowanie, trudności z identyfikacją. Machają rękami i mówią; każdy miał trudne dzieciństwo. Ta sama reakcja, która u psychiatrów prowadzi do dystansu, niechęci poznania psychologicznej i społecznej struktury podopiecznego i zamknięcie się w lekach lub w innych środkach biologicznej terapii. Szpitale w Stanach nie są zhumanizowane. Mimo, że psychiatrzy są psychologicznie znacznie lepiej przygotowani do pracy, to jednak nie siedzą z pacjentami. Może jeden na stu. Reszta urzęduje w gabinetach i wypisuje historie choroby. A jak jest ze schizofrenią? Przed rokiem 1970 mówiło się ogólnie, że jest endogenna, a w domyśle organiczna, w latach siedemdziesiątych, że rodzinne uwarunkowania albo, że w ogóle jej nie ma, w latach osiemdziesiątych - dziedziczna, a jak jest teraz? Myślę, że po roku będzie w 20 procentach genetyczna, w następnych 20 proc. rodzinna, a w następnych 20 proc. itd., w następnych 20 proc. niewiadomego pochodzenia. Innymi słowy będzie wieloczynnikowa. Czy uważasz, że psychoterapia schizofrenika jest możliwa? Na pewno nie każdego. Po drugie, nie w dowolnym okresie naturalnego rozwoju tej choroby. To wymaga głębokiej wrażliwości terapeuty, żeby wyłowić te okresy, w których jest sens jej prowadzenia. Trzeba tez pamiętać o tym, że psychoterapia schizofrenii jest wieloletnia, a więc niesłychanie droga. Czasem sesja może trwać 10 minut i to jest dawka najlepsza, czasem potrzeba 40 minut, czy godziny. Na przykład prowadziłem grupę pacjentów halucynujących, której celem było wyłącznie zmniejszenie lęku przed halucynacjami. Udało się dzięki temu zmniejszyć dawki leków, niektórzy przestali w ogóle halucynować. Pacjenci mogli wybierać, czy np. spędzić godzinę wspólnie w grupie, czy każdy po 10 minut indywidualnie z terapeutą. 5

6 A zatem metody dobrze dobrane i celowane, jeszcze bardziej zindywidualizowane niż na przykład w terapii nerwic? Być może. Co wiemy o funkcjonowaniu mózgu? Bardzo niewiele. Nasza ignorancja w tym względzie jest koszmarna. Jedyne, co mamy, to analogie. Ale mamy obserwacje wielu ludzi i na ich podstawie możemy wyciągnąć wnioski. Możemy wybrać najlepszy algorytm tak, żeby zaplanować coś oszczędnego a wystarczającego. Co w Polsce sprzyja psychicznemu dobrostanowi, a co mu przeszkadza? Sprzyja dobrostanowi to, że jest to kraj wolny. Jak ktoś jest niezadowolony, może sobie pojechać do innego kraju. Przyjeżdżają te ludzie z innych krajów, bardziej nieszczęśliwi, mogą pokazać jak u nich jest. To, że niektórzy, nie potrafią z wolności korzystać, to wielka bieda, ale nie prowadzi mnie do wniosku, że 80 proc. musi cierpieć podobnie. Raczej odwrotnie: należy myśleć, jak wyciągnąć tę resztę z dołka. Nie sprzyjają dobrostanowi kłótnie. To się odczuwa na Zachodzie, o tym się pisze z pewna kąśliwością. Dobrze by było, żeby te kłótnie przeszły w umiejętność negocjacji Właśnie, a poza tym po to jest dekadencja, żeby powiedzieć teraz rządźcie, pokażcie, co potraficie, a ja sobie spokojnie poczytam książki przez cztery lata i przygotuję się do roli aktywnego polityka. Dziękuję za rozmowę. Tekst został opublikowany w miesięczniku Charaktery nr 1, 1998 r. 6

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku.

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku. Opieka zdrowotna przyjazna dziecku - Dzieci i młodzież: powiedz nam co myślisz! Rada Europy jest międzynarodową organizacją, którą tworzy 47 krajów członkowskich. Jej działania obejmują 150 milionów dzieci

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest zapoznanie lekarzy i personelu medycznego

Bardziej szczegółowo

Jak zbadać satysfakcję pacjenta?

Jak zbadać satysfakcję pacjenta? Jak zbadać satysfakcję pacjenta? IBRKiK dr hab. Dominika Maison, Prof. UW Konsument wobec nowych wyzwań Dom Badawczy Maison Uniwersytet Warszawski Warszawa, 17 października 2015 VI Forum Marketingu, Komunikacji

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ To nie rzeczy nas smucą, ale sposób w jaki je widzimy (Epiktet 55 135). Powyższe stwierdzenie wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW YJNEJ 1 2 świadczenia w oddziale psychiatrycznym świadczenia w oddziale psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży 4700 4701 4703 4705 oddział psychiatryczny oddział psychiatryczny dla dzieci, oddział psychiatryczny

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Poland ISSP 2011- Health Questionnaire

Poland ISSP 2011- Health Questionnaire Poland ISSP 2011- Health Questionnaire I n s t y t u t S t u d i ó w S p o ł e c z n y c h im. P r o f e s o r a R o b e r t a B. Z a j o n c a U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i S t a w k i 5 /

Bardziej szczegółowo

Łatwiej pomóc innym niż sobie

Łatwiej pomóc innym niż sobie Łatwiej pomóc innym niż sobie Spośród wszystkich chorób nowotwory wywierają najsilniejszy wpływ na psychikę człowieka. Fazy przeżywania, adaptacji do choroby, ich kolejność i intensywność zależy od wielu

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk Zmiana przekonań ograniczających Opracowała Grażyna Gregorczyk Główny wpływ na nasze emocje mają nasze przekonania na temat zaistniałych faktów (np. przekonania na temat uprzedzenia do swojej osoby ze

Bardziej szczegółowo

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Resuscytacja Szpitale Uniwersyteckie Coventry i Warwickshire NHS Trust Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Informacje przeznaczone dla pacjentów szpitali Coventry and Warwickshire, ich

Bardziej szczegółowo

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

Jeśli chcesz skorzystać z psychoterapii

Jeśli chcesz skorzystać z psychoterapii Jeśli chcesz skorzystać z psychoterapii Pomyśl o tym co ci dolega, na co, według ciebie, chorujesz. Nie chodzi o nazwę choroby a raczej o to, co ta choroba oznacza w twoim życiu. W czym cię ogranicza?

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik.

Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik. Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik. Panie Adamie, test przesiewowy i test potwierdzenia wykazały, że jest pan zakażony wirusem HIV. MAM AIDS??! Wiemy teraz, że jest

Bardziej szczegółowo

Najlepsza Pozycja Seksualna. oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet

Najlepsza Pozycja Seksualna. oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet Najlepsza Pozycja Seksualna oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet Najlepsza pozycja seksualna. Daje zarówno tobie jak i partnerce maksymalne przeżycia. - do stosowania jeśli chcesz mieć

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 7 Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Pośrednie formy opieki psychiatrycznej

Pośrednie formy opieki psychiatrycznej Terapia środowiskowa- leczenie domowe w schizofrenii Pośrednie formy opieki psychiatrycznej Leczenie środowiskowe zespół leczenia środowiskowego Wspieranie zdrowienia po przebytym epizodzie schizofrenii

Bardziej szczegółowo

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna. Kontakt: Punkt Pielęgniarski: (087) 562 64 83, Sekretariat: (087) 562 64 79 Kliknij po więcej informacji Regulamin Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego w Specjalistycznym Psychiatrycznym

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest przedstawienie lekarzom i personelowi medycznemu technik właściwej komunikacji

Bardziej szczegółowo

bez względu na to jak się ubierasz, jakiej słuchasz muzyki, gdzie mieszkasz i z kim się przyjaźnisz,

bez względu na to jak się ubierasz, jakiej słuchasz muzyki, gdzie mieszkasz i z kim się przyjaźnisz, Światowy Dzień AIDS obchodzony jest co roku 1 grudnia. Uroczyste obchody niosą przesłanie współczucia, nadziei, solidarności z ludźmi żyjącymi z HIV i AIDS, a także zrozumienia problemów związanych z HIV,

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Deficyt publiczny - jak mu zaradzić piątek, 07 października 2011 20:10 - Poprawiony sobota, 19 kwietnia 2014 16:28

Deficyt publiczny - jak mu zaradzić piątek, 07 października 2011 20:10 - Poprawiony sobota, 19 kwietnia 2014 16:28 Z Olgierdem Bagniewskim*, szefem zespołu analityków niemieckiego instytutu East Stock Informationsdienste GmbH w Hamburgu, rozmawia Iwona Bartczak. I.B.: Brak równowagi finansów publicznych jest znanym

Bardziej szczegółowo

Test Becka. do samodzielnego wykonania

Test Becka. do samodzielnego wykonania Test Becka do samodzielnego wykonania Skala Depresji Becka (BDI) (Wypełnia pacjent) Skala Depresji Becka składa się z 21 punktów ocenianych od 0 do 3. Na jej podstawie można samodzielnie ocenić obecność

Bardziej szczegółowo

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com 30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com Witaj. Chciałbym dzisiaj podzielić się z Tobą moim kilkunastoletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały:

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały: Oddzialy psychiatryczne szpitalne - Opieka całodobowa Opieka całodobowa Psychiatryczne oddziały szpitalne Psychiatryczne leczenie szpitalne powinno być stosowane tylko w przypadkach ciężkich zaburzeń psychicznych

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zadawane pytania

Najczęściej zadawane pytania Najczęściej zadawane pytania Chciałbym oddać krew ale... 1....nie będziecie chcieli mojej krwi, ponieważ mam pospolitą grupę krwi "0" Potrzebna i ważna jest krew każdej grupy. Ponieważ grupa "0" jest bardzo

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu

Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu - Arkusz ćwiczeń - Lista ograniczających przekonań: Żeby być bogatym trzeba ciężko pracować W Polsce trudno jest zrobić biznes Świat jest brutalnym

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO Szkolnictwo wyższe - przemiany lat 90-tych Spektakularny boom edukacyjny

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Zawiadomienie o przestępstwach lekarza sądowego Wiesława Czynowskiego. nagrania: http://www.urzednikpolski.pl/?p=22624

Zawiadomienie o przestępstwach lekarza sądowego Wiesława Czynowskiego. nagrania: http://www.urzednikpolski.pl/?p=22624 Zawiadomienie o przestępstwach lekarza sądowego Wiesława Czynowskiego. nagrania: http://www.urzednikpolski.pl/?p=22624 Chirurg Czynowski jest znajomym chirurga Greli. Okazało się to to podczas obdukcji.

Bardziej szczegółowo

RELACJE Z PIENIĘDZMI

RELACJE Z PIENIĘDZMI RELACJE Z PIENIĘDZMI Zapewne sprawdziłaś już w quizie, kim jesteś w relacji z pieniędzmi. Chomikiem? Strusiem? Motylem? Czy Mikołajem? Każda z tych osobowości ma swoje słabe i mocne strony: CHOMIK ma przymus

Bardziej szczegółowo

Rozsiany rak piersi z przerzutami rady dla pacjentek i ich rodzin

Rozsiany rak piersi z przerzutami rady dla pacjentek i ich rodzin Rozsiany rak piersi z przerzutami rady dla pacjentek i ich rodzin Rozsiany rak piersi oznacza, że komórki rakowe z pierwotnego guza rozprzestrzeniły się na inne części ciała. Te komórki rakowe tworzą nowe

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

Kto chce niech wierzy

Kto chce niech wierzy Kto chce niech wierzy W pewnym miejscu, gdzie mieszka Bóg pojawił się mały wędrowiec. Przysiadł na skale i zapytał: Zechcesz Panie ze mną porozmawiać? Bóg popatrzył i tak odpowiedział: mam wiele czasu,

Bardziej szczegółowo

Cofnijmy się w przeszłość

Cofnijmy się w przeszłość Cofnijmy się w przeszłość Idea integracji zrodziła się wraz z powstaniem w naszej szkole w 2002 roku pierwszej klasy integracyjnej; Do naszej szkoły zaczęli uczęszczać uczniowie niepełnosprawni; Pierwsza

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów

ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów Ankieta przeprowadzona wśród uczniów klas IV V w Szkole Podstawowej nr 79. Jej celem zbadanie atmosfery panującej wśród uczniów w szkole, korelacji nauczyciel

Bardziej szczegółowo

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak Kwestioriusz ankiety dla uczniów "Moja szkoła" Dzień bry, Odpowiedz, proszę, pytania temat Twojej szkoły. Odpowiedzi udzielone przez Ciebie i Twoje koleżanki i kolegów pomogą rosłym zobaczyć szkołę Waszymi

Bardziej szczegółowo

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39 Wioleta Kitowska Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10 zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi Zespół czołowy F00-F09 zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem

Bardziej szczegółowo

Seminarium. Metody, techniki i narzędzia diagnostyczne w poradnictwie zawodowym. KOWEZiU Warszawa, 20 czerwca 2012 r.

Seminarium. Metody, techniki i narzędzia diagnostyczne w poradnictwie zawodowym. KOWEZiU Warszawa, 20 czerwca 2012 r. Seminarium Metody, techniki i narzędzia diagnostyczne w poradnictwie zawodowym KOWEZiU Warszawa, 20 czerwca 2012 r. Terapia zorientowana na klienta czym jest? Carl Rogers fakty biograficzne Triada rogersowska

Bardziej szczegółowo

ZAGUBIENIE PACJENTA W SYSTEMIE. ŚWIADCZENIA GWARANTOWANE A RZECZYWISTOŚĆ.

ZAGUBIENIE PACJENTA W SYSTEMIE. ŚWIADCZENIA GWARANTOWANE A RZECZYWISTOŚĆ. ZAGUBIENIE PACJENTA W SYSTEMIE. ŚWIADCZENIA GWARANTOWANE A RZECZYWISTOŚĆ. Krystyna Wechmann Prezes Federacji Stowarzyszeń Amazonki Wiceprezes Polskiej Koalicji Organizacji Pacjentów Onkologicznych Gigantyczne

Bardziej szczegółowo

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 1999 r. w sprawie organizacji, kwalifikacji personelu, zasad funkcjonowania i rodzajów zakładów lecznictwa odwykowego oraz udziału

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 337. Organizacja lecznictwa i rehabilitacji osób uzależnionych

Informacja. Nr 337. Organizacja lecznictwa i rehabilitacji osób uzależnionych KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Organizacja lecznictwa i rehabilitacji osób uzależnionych Sierpień 1995 Grzegorz Ciura Informacja Nr 337 Leczenie i

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Psychoterapia poznawczobehawioralna pacjentów z chorobami somatycznymi Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Chory somatycznie i jego sytuacja Poczucie zagrożenia Utrata kontroli Wyłączenie z ról społecznych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Wzór formularza: Ankieta do wstępnej oceny motywacji pomysłodawców do komercjalizacji

Załącznik nr 6. Wzór formularza: Ankieta do wstępnej oceny motywacji pomysłodawców do komercjalizacji Załącznik nr 6 Wzór formularza: Ankieta do wstępnej oceny motywacji pomysłodawców do komercjalizacji Część 3 - Narzędzia służące rekrutacji i ocenie Pomysłodawców oraz pomysłów przeznaczone dla ośrodków

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE KSZTAŁCENIE CYKLICZNE 2006 / 2007 Sfumato Spływające czytanie Mgr. Alena Sakalová... ZŠ s MŠ, 013 61 Kotešová 378 zs.kotesova@azet.sk Mon 05/28/2007, 22:51 1) Na seminarium przyszłam...... polecono mi,

Bardziej szczegółowo

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili.

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. (Sokrates) Czym jest pomaganie? Pomaganie jest działaniem, w które

Bardziej szczegółowo

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym Przedmowa Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym oczyszczaniu domu. Od tej pory tysiące ludzi korzysta z rytuałów w niej opisanych, by uwolnić swój dom i świadomość od dawnych obciążeń

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry, chciałbym zrobić test na HIV. Dzień dobry... Proszę usiąść...

Dzień dobry, chciałbym zrobić test na HIV. Dzień dobry... Proszę usiąść... Dzień dobry, chciałbym zrobić test na HIV Dzień dobry... Proszę usiąść... Dlaczego chce się pan przebadać? Dziewczyna mi kazała. To co, mogę dostać skierowanie? Mamy taką zasadę, że przed badaniem przeprowadzamy

Bardziej szczegółowo

emind Coaching Co to jest emind Coaching?

emind Coaching Co to jest emind Coaching? Co to jest emind Coaching? emind Coaching to metoda, która zawiera w sobie zarówno elementy Coachingu, jak i Mentoringu. Metoda ta bazuje na prawidłowym i skutecznym wykorzystaniu zasobów podświadomości

Bardziej szczegółowo

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ!

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! Witaj! W tym krótkim PDFie chcę Ci wytłumaczyć dlaczego według mnie jeżeli chcesz wyglądać świetnie i utrzymać świetną sylwetkę powinieneś

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi Dylematy w pracy socjalnej z osobami z zaburzeniami psychicznymi W ramach Specjalistycznego Zespołu Pracy Socjalnej w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Poznaniu Misja Zespołu Pracownicy Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Psychoterapia bez tajemnic. Podstawowa wiedza i praktyczne wskazówki. redakcja naukowa Lidia Grzesiuk, Rafał Styła

Psychoterapia bez tajemnic. Podstawowa wiedza i praktyczne wskazówki. redakcja naukowa Lidia Grzesiuk, Rafał Styła Psychoterapia bez tajemnic. Podstawowa wiedza i praktyczne wskazówki. redakcja naukowa Lidia Grzesiuk, Rafał Styła Książka jest praktycznym przewodnikiem po psychoterapii. Opowiada o tym: - dla kogo psychoterapia

Bardziej szczegółowo

Twoje prawa obywatelskie

Twoje prawa obywatelskie Twoje prawa obywatelskie Osoba niepełnosprawna w obliczu prawa Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Islandia

Bardziej szczegółowo

Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r

Konferencja Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym Warszawa, 23.10.2013r Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r E W A K O S U N I W E R S Y T E T Ł Ó D Z K I K W E S T I O N A R I U S Z P R E D Y S P O Z Y C J I Z A W O D O W Y

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H ZAMIAST ZAPRZECZAĆ UCZUCIOM NAZWIJ JE ZAMIAST -Tu jest za dużo słów. -Bzdura. Wszystkie słowa są łatwe.

Bardziej szczegółowo

KONTAKT DZIECI Z TREŚCIAMI

KONTAKT DZIECI Z TREŚCIAMI KONTAKT DZIECI Z TREŚCIAMI PORNOGRAFICZNYMI ONLINE Marta Wojtas Koordynator Helpline.org.pl Fundacja Dzieci Niczyje HELPLINE.ORG.PL pomaga w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w Internecie

Bardziej szczegółowo

Hospicjum to też życie CZŁOWIEK JEST TYLE WART, ILE MOŻE POMÓC INNYM

Hospicjum to też życie CZŁOWIEK JEST TYLE WART, ILE MOŻE POMÓC INNYM Hospicjum to też życie CZŁOWIEK JEST TYLE WART, ILE MOŻE POMÓC INNYM LUBISZ POMAGAĆ? PRZYJDŹ DO HOSPICJUM Hospicjum jest przede wszystkim Domem, w którym czekamy na tych, którzy potrzebują opieki oraz

Bardziej szczegółowo

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi.

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. Pokochaj i przytul dziecko z ADHD ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. TYPOWE ZACHOWANIA DZIECI Z ADHD: stale wierci się na krześle,

Bardziej szczegółowo

Adrian Siemieniec AWF Katowice

Adrian Siemieniec AWF Katowice ,,Potrzeby psychiczne dziecka Na podstawie treningu piłkarskiego Adrian Siemieniec AWF Katowice Co to takiego,,potrzeba? Ogólny Podział,,Potrzeby człowieka dzielimy na : A) materialne B) biologiczne C)

Bardziej szczegółowo

Wyniki są pozytywne, ale należy jeszcze zmniejszyć liczbę uczniów przez których ktoś płakał całkiem niedawno, szczególnie w klasie IV.

Wyniki są pozytywne, ale należy jeszcze zmniejszyć liczbę uczniów przez których ktoś płakał całkiem niedawno, szczególnie w klasie IV. Test Czy jesteś tolerancyjny? Człowiek tolerancyjny - jest wyrozumiały dla cudzych poglądów, upodobań, wierzeń, rozumie je i szanuje, zachowując swoją indywidualność: w swoich decyzjach i działaniach uwzględnia

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Sue Atkinson Pierwsze kroki do wyjścia z depresji Original edition published in English Tytuł oryginału: First Steps out of Depression Copyright 2010 Sue Atkinson Copyright Lion Hudson plc, Oxford, England

Bardziej szczegółowo

Prezentacja szpitala ogólnego realizującego usługi medyczne w zakresie ratownictwa medycznego i psychiatrii. Autor: Marek Nowak

Prezentacja szpitala ogólnego realizującego usługi medyczne w zakresie ratownictwa medycznego i psychiatrii. Autor: Marek Nowak Prezentacja szpitala ogólnego realizującego usługi medyczne w zakresie ratownictwa medycznego i psychiatrii Autor: Marek Nowak 1 Jakie znaczenie ma dziś organizacja przedsiębiorstwa udzielającego świadczeń

Bardziej szczegółowo

Termin przekazania: zgodnie z PBSSP 2016 r. Nazwa i adres przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego. leczniczego. leczniczego

Termin przekazania: zgodnie z PBSSP 2016 r. Nazwa i adres przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego. leczniczego. leczniczego MINISTERSTWO SPRAW WEWNĘTRZNYCH DEPARTAMENT ZDROWIA MSW-36 Sprawozdanie z działalności jednostki lecznictwa ambulatoryjnego dla osób z zaburzeniami psychicznymi, osób uzależnionych od alkoholu oraz innych

Bardziej szczegółowo

Granice. w procesie wychowania. Iwona Janeczek

Granice. w procesie wychowania. Iwona Janeczek Granice w procesie wychowania Iwona Janeczek Czym są granice? w świecie fizycznym są to płoty, szlabany, żywopłoty; informują o tym gdzie zaczyna się moja własność; w świecie duchowym są równie rzeczywiste,

Bardziej szczegółowo

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi.

Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Raport z badania ankietowego Przeziębienia - badanie ankietowe dotyczące zagadnień związanych z infekcjami sezonowymi. Strona 1/32 Spis treści Komentarz autora..................................................

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii. (Dz. U...r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii. (Dz. U...r.) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii (Dz. U....r.) Na podstawie art. 8 pkt 2 ustawy z dnia o niektórych zawodach medycznych (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 3, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 3 Poziom 1 Zarządzanie czasem Przewodnik prowadzącego Cele szkolenia Efektywność osobista pozwala Uczestnikom

Bardziej szczegółowo

Jak Zarobić Na Fakcie Własnego Rozwoju I Edukacji. Czyli propozycja, której NIKT jeszcze nie złożył w e-biznesie ani w Polsce ani na świecie.

Jak Zarobić Na Fakcie Własnego Rozwoju I Edukacji. Czyli propozycja, której NIKT jeszcze nie złożył w e-biznesie ani w Polsce ani na świecie. Jak Zarobić Na Fakcie Własnego Rozwoju I Edukacji Czyli propozycja, której NIKT jeszcze nie złożył w e-biznesie ani w Polsce ani na świecie. Przede wszystkim dziękuję Ci, że chciałeś zapoznać się z moją

Bardziej szczegółowo

1 Stres wróg czy przyjaciel? Zbigniew Karapuda

1 Stres wróg czy przyjaciel? Zbigniew Karapuda 1 2 Spis treści O Autorze...... 5 Wstęp: Nie strzelać do posłańca! Stres wróg czy przyjaciel?...... 7 Stres...... 9 Co to jest stres?...... 9 Kiedy występuje stres?...... 12 Co powoduje stres?...... 14

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Twoje prawa obywatelskie

Twoje prawa obywatelskie Twoje prawa obywatelskie Dostęp do praw i sprawiedliwości dla osób z niepełnosprawnością intelektualną Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia

Bardziej szczegółowo

a ochrona praw pacjenta Warszawa, 11 lutego 2008 r.

a ochrona praw pacjenta Warszawa, 11 lutego 2008 r. XVI Światowy i Dzień Chorego Rzecznik Praw Obywatelskich a ochrona praw pacjenta Warszawa, 11 lutego 2008 r. Idea Został ł ustanowiony przez Jana Pawła ł II, Święto jest obchodzone od 1993 roku w dniu

Bardziej szczegółowo

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka Dzień dobry! O mnie Nazywam się Wojciech Zinka i jestem wariatem Na schizofrenię zachorowałem w roku 2004, w wieku 22 lat Opowiem jak szaleństwo zmieniło moje życie Motto Wszystko ma swoje przyczyny i

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo Andrzej Graca BEZ SPINY CZYLI NIE MA CZEGO SIĘ BAĆ Andrzej Graca: Bez spiny czyli nie ma czego się bać 3 Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2

Bardziej szczegółowo

ONKONAWIGATOR. Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich

ONKONAWIGATOR. Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich ONKONAWIGATOR Kompleksowa opieka onkologiczna dla Ciebie i Twoich bliskich Grupa LUX MED sprawdzony wybór w leczeniu onkologicznym! Zdrowie to najcenniejszy skarb każdego z nas. Grupa LUX MED dzięki połączeniu

Bardziej szczegółowo

Terapie przełomowe: konsekwencje etyczne

Terapie przełomowe: konsekwencje etyczne Terapie przełomowe: konsekwencje etyczne Zbigniew Szawarski Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH Seminarium WHC, Warszawa 27.I.2016 Nowe jest lepsze! Nowe odkrycia wiemy więcej Nowe terapie ( = terapie

Bardziej szczegółowo

Grupa docelowa - rodzice

Grupa docelowa - rodzice Wyniki badań ankietowych badania przeprowadzone przed wdrożeniem projektu Z seksem za pan brat problematyka okresu dojrzewania i dorastania" Grupa docelowa - rodzice Na 37 osób uczestniczących w spotkaniu

Bardziej szczegółowo

SPRAWIE ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH Z ZAKRESU OPIEKI PSYCHIATRYCZNEJ I LECZENIA UZALEŻNIEŃ

SPRAWIE ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH Z ZAKRESU OPIEKI PSYCHIATRYCZNEJ I LECZENIA UZALEŻNIEŃ Warszawa, dn. 19.12.2014 r. Sz. Pan Minister Piotr Warczyński Ministerstwo Zdrowia ul. Miodowa 15 00-952 Warszawa Szanowny Panie Ministrze, W związku z prowadzonymi przez Ministerstwo Zdrowia konsultacjami

Bardziej szczegółowo

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Opis zadania 1. Nazwa zadania Punkt Konsultacyjny Gminy Siechnice 2. Miejsce wykonywania zadania: Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 55 011 Siechnice,

Bardziej szczegółowo

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein)

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein) Wiesław Ozga TreningAntystresowy.pl Afirmacje - modlitwa dziękczynna Powinniśmy wiedzieć czego chcemy, widzieć to, cieszyć się i z wielką wdzięcznością dziękować Bogu za to, że nasz doskonały plan staje

Bardziej szczegółowo

Jak w Polsce leczymy raka? Dostępność innowacyjnych leków onkologicznych w Polsce na tle wybranych krajów Unii Europejskiej oraz Szwajcarii

Jak w Polsce leczymy raka? Dostępność innowacyjnych leków onkologicznych w Polsce na tle wybranych krajów Unii Europejskiej oraz Szwajcarii Jak w Polsce leczymy raka? Dostępność innowacyjnych leków onkologicznych w Polsce na tle wybranych krajów Unii Europejskiej oraz Szwajcarii Warszawa, sierpień 2015 Fundacja Alivia - kim jesteśmy? Alivia

Bardziej szczegółowo