Wpływ akcesji Polski do strefy euro na przepływy bezpośrednich inwestycji zagranicznych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ akcesji Polski do strefy euro na przepływy bezpośrednich inwestycji zagranicznych"

Transkrypt

1 Warszawa, dn. 29 grudnia 2008 roku Mgr Rafał Jarosz Wpływ akcesji Polski do strefy euro na przepływy bezpośrednich inwestycji zagranicznych 1. Geneza wspólnej waluty w ramach funkcjonowania Unii Europejskiej Idea stworzenia unii walutowej w ramach funkcjonowania Unii Europejskiej dojrzewała powoli. Pierwszymi inicjatywami nawołującymi do ściślejszej koordynacji polityki monetarnej były raporty Barre a 1 z lutego 1969 roku oraz plan Schillera 2 z tego samego roku. W marcu 1970 roku, Rada Unii Europejskiej zleciła ówczesnemu premierowi i ministrowi finansów Luksemburga Pierre Wernerowi przygotowanie raportu w sprawie stopniowego urzeczywistnienia unii gospodarczo-walutowej. Zakładał on wprowadzenie unii ekonomicznej i monetarnej w ciągu kolejnych 10 lat. Unia ta miała się charakteryzować scentralizowaną polityką budżetową, a także jednolitą polityką pieniężną, którą miał realizować powołany do tego bank centralny. Bank ten miałby wyłączne prawo do emisji waluty Unii, będącej jedynym środkiem płatniczym na jej terytorium 3. 1 Plan Raymonda Barre a o możliwościach koordynacji polityk gospodarczych z uwzględnieniem uzgadniania średniookresowych celów polityki gospodarczej państw członkowskich i metod ich osiągania, reformy procedur uzgadniania polityk gospodarczych, ustanowienia narzędzi krótko i średniookresowej pomocy dla państwa, które ma problemy z równowagą bilansu płatniczego, pogłębiania konwergencji gospodarczej państw członkowskich; podczas szczytu w Hadze Rada Europejska potwierdziła słuszność założeń planu Barre a i zgodziła się, co do zasad budowy Unii Gospodarczo-Walutowej 2 Plan Schillera plan stworzenia Unii Gospodarczej i Walutowej (EMU) opracowany przez K. Schillera w 1969, opierający się na koncepcji ekonomistów integracji walutowej. Zakładał dochodzenie do EMU w etapach: 1. koordynacja polityk gospodarczych państw członkowskich oraz przekazanie części kompetencji władz narodowych organom ponadnarodowym; 2. wyrównanie poziomów rozwoju poszczególnych państw członkowskich i ograniczenie wahań kursów walutowych; 3. utworzenie wspólnego funduszu pełniącego funkcję ponadnarodowego banku centralnego; 4. wprowadzenie wspólnej waluty zastępującej waluty narodowe oraz przekazanie prowadzenia polityki pieniężnej oraz walutowej z państw członkowskich na szczebel ponadnarodowy. Plan nigdy nie został zrealizowany. 3 Borowiec, Unia ekonomiczna i walutowa. Historia, podstawy teoretyczne i polityka, Wrocław 2001; L Oręziak, Euro. Nowy pieniądz, Warszawa 2003; A. Gawlikowska-Hueckel, A Zielińska-Głębocka, Integracja europejska. Od jednolitego rynku do unii walutowej, Warszawa 2004; Z. Wysokińska, J. Witkowska, Integracja europejska. Rozwój rynków, Warszawa-Łódź 2001

2 Wykonanie tego ambitnego planu napotkało, na początku lat siedemdziesiątych, wiele trudności ze względu na zakłócenia w międzynarodowym systemie walutowym, które doprowadziły do powszechnego upłynnienia kursów walutowych na świecie. Utrudniło to zakończenie pierwszego etapu Unii, w ramach którego zdecydowano skoncentrować się na stabilizowaniu kursów między walutami krajów członkowskich (tzw. wąż walutowy). Negatywny wpływ na realizację projektu dotyczącego ustanowienia Unii miał też kryzys naftowy z 1973 roku, a także pogorszenie się koniunktury gospodarczej na świecie. Idea odżyła w 1979, kiedy to za namową Francji i Niemiec, utworzono Europejski System Monetarny (EMS European Monetary System), oparty na zasadzie ustalonych kursów walut 4. W czerwcu 1988 roku szczyt UE w Hanowerze zapoczątkował prace komitetu pod przewodnictwem późniejszego Przewodniczącego Komisji Europejskiej Jacques'a Delorsa. Zadaniem komitetu było stworzenie planu wprowadzenia ścisłej unii gospodarczo-walutowej. Raport Delorsa przewidywał wprowadzenie unii w trzech etapach 5. Na jego podstawie Szczyt Unijny w Madrycie zdecydował 1 czerwca 1989 o rozpoczęciu pierwszego etapu unii gospodarczo-walutowej 1 lipca 1990 roku. Przez cały ten okres, rozważania natury ekonomicznej były wspierane przez silną ideę polityczną - wizję zjednoczonej Europy, Europy bez granic, w której obywatel jednego kraju czuje się w pozostałych krajach, jak u siebie w domu. Wspólna waluta była nieodłącznym elementem tej wizji. Już sama zapowiedź wprowadzenia wspólnej waluty, zawarta w Traktacie z Maastricht, a zwłaszcza tzw. kryteria konwergencji 6, na podstawie których miano 4 Do Systemu przystąpiły wszystkie kraje członkowskie, z wyjątkiem Zjednoczonego Królestwa. Kursy wymiany walut opierały się na ECU, a ich zmiany musiały zawierać się w marginesie 2,25% (z wyjątkiem włoskiego lira, dla którego margines wynosił 6%). 5 Zgodnie z planem pierwszy etap rozpoczął się 1 lipca 1990 roku. Zniesiono wszelką kontrolę wymiany walut i tym samym wprowadzono pełną swobodę przepływu kapitału. Wzmocniono kooperację pomiędzy bankami centralnymi dotyczącą unii monetarnej, jak również wprowadzono zakaz uprzywilejowanego dostępu instytucji publicznych do wsparcia finansowego banku. Drugi etap rozpoczął się 1 stycznia 1994 roku. Powstał Europejski Instytut Walutowy (EMI European Monetary Institute), odpowiedzialny za pogłębienie współpracy pomiędzy niezależnymi bankami centralnymi krajów członkowskich. 16 grudnia 1995 roku ustalono nazwę nowej waluty Euro. W czerwcu 1997 roku Rada Europejska uzgodniła Pakt Stabilności i Wzrostu, oraz nowy mechanizm wymiany walut (ERM II). Ustanowiono też system TARGET system automatycznych przeliczeń walut narodowych na euro. 3 maja 1998 roku postanowiono o 11 krajach, które oficjalnie zawiążą unię gospodarczowalutową 1 stycznia 1999 roku. W czerwcu tego samego roku powstał Europejski Bank Centralny. Etap trzeci zamrażając narodowe kursy wymiany wobec euro rozpoczął się 1 stycznia 1999 roku. Powołano do życia Europejski System Banków Centralnych (ESCB the European System of Central Banks), który przejął obowiązki Europejskiego Instytutu Monetarnego i odpowiedzialność za politykę walutową Unii Europejskiej. 1 stycznia 2001 do unii gospodarczo-walutowej przyłączyła się Grecja. W styczniu 2002 do obiegu wprowadzono monety i banknoty euro. Do unii walutowej nie przystąpiły, jak dotąd, Dania, Szwecja i Wielka Brytania. 6 Kryteria pieniężne: o średnią stopę inflacji w ciągu roku poprzedzającego akcesję do UGW nie wyższą niż 1,5 punktu procentowego od pułapu wyznaczonego przez średni poziom inflacji obliczony dla trzech państw o najniższej inflacji w Unii Europejskiej,

3 kwalifikować poszczególne kraje Unii Europejskiej do członkostwa w unii walutowej, wprowadziły te kraje na drogę stabilizowania gospodarek. Rozpoczął się intensywny proces zmniejszania deficytów budżetowych i zadłużenia, stabilizacji kursu waluty i redukcji inflacji. W latach dokonano ogromnego wysiłku dostosowawczego, zwłaszcza w krajach gospodarczo słabszych, takich jak Grecja, czy Hiszpania. Obecnie w sytuacji podobnej jest Polska - chęć zmniejszania luki rozwojowej w stosunku do wysoko rozwiniętych gospodarek państw posługujących się walutą euro jest jednym z podstawowych i realizowanych obecnie zadań w Polsce. Jednym ze sposobów realizowania tego celu jest chęć utrzymania wysokiego tempa wzrostu inwestycji bezpośrednich w naszym kraju. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ) uznawane są za jedną z najważniejszych determinantów wzrostu gospodarczego, zwłaszcza w krajach zmniejszających lukę rozwojową w stosunku do wysoko rozwiniętych gospodarek. Pozytywny wpływ BIZ na gospodarkę dokonuje się poprzez związany z nimi wzrost akumulacji kapitału oraz zwiększenie wydajności czynników wytwórczych. 2. Znacznie bezpośrednich inwestycji zagranicznych dla gospodarki kraju przyjmującego. Przepływy BIZ stanowią współcześnie istotną cechę gospodarki globalnej i mechanizm międzynarodowej integracji czynników produkcji. Inwestycje zagraniczne są postrzegane jako jeden z najważniejszych czynników wzrostu gospodarki. Ich obecność sprzyja transferowi nowoczesnych technologii oraz poprawia sytuację na rynku pracy kraju goszczącego. o o średnią nominalną długoterminową stopę procentową nie wyższą niż 2 punkty procentowe od poziomu wyznaczonego przez średni poziom odpowiednich stóp procentowych w trzech krajach o najniższej stopie inflacji w Unii Europejskiej, stabilny kurs walutowy w ciągu dwóch lat poprzedzających akcesję kraju do UGW - oznacza to udział w mechanizmie kursowym Europejskiego Systemu Walutowego; dokładniej, dany kraj powinien przestrzegać normalnego przedziału wahań (+/- 15%) swojej waluty w ramach ogólnounijnego systemu ERM II, nie może również w tym czasie dokonać samodzielnej dewaluacji własnej waluty wobec waluty innego kraju Unii Europejskiej. Może natomiast dokonać jej rewaluacji. Kryteria fiskalne: o deficyt budżetowy mierzony w roku poprzedzającym ocenę w cenach rynkowych nieprzekraczający 3% PKB danego kraju, o dług publiczny w roku poprzedzającym ocenę nieprzekraczający 60% PKB danego kraju. Kryterium jakościowe: (dodatkowe) o Warunkiem udziału w UGW jest również niezależność banku centralnego

4 Zarówno literatura jak i badania empiryczne podkreślają, że pomimo pewnych niekorzyści jakie mogą się wiązać z obecnością inwestorów zagranicznych w danej gospodarce, bilans netto jest jednak korzystny. Powszechna zgoda w tym temacie artykułuje następujące efekty związane z obecnością BIZ. Po pierwsze, BIZ postrzegane są jako najbardziej stabilne źródło napływu kapitału. Wynika to ze długoterminowego horyzontu inwestycyjnego BIZ, którym zazwyczaj towarzyszy transfer zasobów strategicznych związanych z know-how 7. Po drugie, inwestycje zagraniczne, w przypadku Polski, stanowią istotny mechanizm restrukturyzacji gospodarki, podniesienia jej wydajności i konkurencyjności, a w rezultacie zwiększenia dochodów obywateli naszego kraju. Badania empiryczne potwierdzają, że BIZ przyczyniają się do wzrostu wydajności czynników produkcji w gospodarce (Blomstrom i in. 2000). Po trzecie, obecność inwestorów zagranicznych wpływa pozytywnie na konkurencję i efektywność działalności gospodarczej jak również na podniesienie poziomu kapitału ludzkiego. Wiedza dostępna dzięki obecności BIZ, nabiera z czasem charakteru dobra publicznego. Dochodzi do wystąpienia pozytywnych efektów zewnętrznych tzw. spillovers, które sprawiają, że przedsiębiorstwa lokalne staja się bardziej efektywne i zdolne do podjęcia międzynarodowej konkurencji 8. BIZ prowadzą również do wzrostu wydajności pracy i kapitału w skali całej gospodarki. Niespotykany dotąd wysoki wzrost wydajności pracy w polskiej gospodarce w 2006 roku był prawdopodobnie efektem dużego napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych), co jest bardzo korzystną sytuacją podkreśla członek Rady Polityki Pieniężnej Andrzej Sławiński. Za potwierdzenie może służyć fakt, że przedsiębiorstwa z udziałem kapitału zagranicznego charakteryzują się przeciętnie większą wydajnością czynników produkcji niż cały sektor przedsiębiorstw. BIZ związane są z transferem do kraju nowoczesnych technik produkcji i zarządzania. W konsekwencji następuje rozprzestrzenianie się nowych technologii i wiedzy, które obejmuje również przedsiębiorstwa bez udziału kapitału zagranicznego. 7 Badania nad wpływem kryzysów finansowych końca lat 90-tych wskazują, iż mimo zmienności, BIZ pozostawały wówczas najbardziej stabilnym kanałem przepływu kapitału (Blonigen, 2005). 8 Wyniki badań nad obecnością spillovers wynikających z napływu BIZ w krajach transformacji są różnorodne. Przeprowadzone badania wskazują jednak na szczególne znaczenie warunków potrzebnych do tego, by pozytywne spillovers wynikające z napływu BIZ mogły się pojawić. Jednym z takich warunków jest dostateczny poziom ochrony praw własności intelektualnej w krajach, w których zagraniczne firmy lokalizują swoje inwestycje (Dyker, Radosevic, 2000). Drugim jest prowadzenie przez firmy krajowe działalności badawczorozwojowej (dostęp do niezbędnego ludzkiego, fizycznego i finansowego kapitału, który umożliwia taką działalność). Cohen i Levinthal (1989) rozróżniają dwa typy efektów działalności badawczo-rozwojowej: innowacje i uczenie się (absorpcja)

5 Jednocześnie wskazuje się na istnienie negatywnych aspektów, które mogą towarzyszyć przepływom BIZ. Najczęstszym zagrożeniem jest wzrost konkurencji, który może prowadzić do eliminacji z rynku krajowych, słabszych przedsiębiorstw. Zapotrzebowanie na siłę roboczą zgłaszane przez inwestorów zagranicznych może również pozbawić małe i średnie przedsiębiorstwa zasobu siły roboczej poprzez wzrost wynagrodzeń, któremu krajowe jednostki gospodarcze nie są w stanie sprostać. Oceniając obecność inwestorów zagranicznych należy uwzględnić fakt, iż korporacje transnarodowe prowadzą do nadmiernej eksploatacji surowców naturalnych. Korporacje transnarodowe przejmując prywatyzowane przedsiębiorstwa krajowe postrzegane są również jako czynnik niestabilności miejsc pracy. Ponadto, dzięki funkcjonowaniu tzw. cen transferowych, inwestorzy zagraniczni unikają płacenia podatków i przenoszą zyski do kraju macierzystych. Niejednokrotnie w pierwszych latach obecności BIZ ich aktywność w zakresie importu majątku produkcyjnego i know - how może prowadzić do istotnego pogorszenia salda na rachunku obrotów bieżących (co miało miejsce np. w Polsce w drugiej połowie lat 90-tych). 9 W literaturze przeważa podgląd, że korzyści z napływających BIZ przewyższają koszty związane z ich obecnością w krajach przyjmujących. Badania wskazują, że jednostkowy wzrost bezpośrednich inwestycji zagranicznych powoduje 1,5-2,3 razy większy wzrost całkowitych nakładów inwestycyjnych w gospodarce (Borensztein 1995). Większość prac empirycznych wskazuje na istnienie pozytywnej zależności pomiędzy napływem bezpośrednich inwestycji zagranicznych a wzrostem gospodarczym państwa. Według badań empirycznych, w krajach rozwijających się, wzrost zagranicznych inwestycji bezpośrednich o 1 punkt procentowy w relacji do PKB prowadzi, ceteris paribus, do zwiększenia tempa wzrostu PKB per capita o 0,8 pkt. proc. (Baniak, 2002). Wyniki prac empirycznych prowadzą do wniosku, że kraje rozwijające się o stosunkowo wysokim poziomie PKB per capita (Blomstrom, 1994), do których należy Polska, mogą liczyć na korzyści z napływu BIZ Unia monetarna jako jeden z determinantów napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych 9 Lada K., Tchorek G., Przepływy Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych w Europie a utworzenie strefy euro, Warszawa, Narodowy Bank Polski, Raport na temat korzyści i kosztów przystąpienia Polski do strefy euro, Warszawa, 2004

6 Bezpośrednie inwestycje zagraniczne skumulowane są głównie w krajach wysokorozwiniętych, zarówno gdy chodzi o ich odpływ jak i napływ (tabela 1). Tabela 1 Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych, ich udział w poszczególnych grupach krajów Kraje o Kraje o średnich Kraje o niskich najwyższych dochodach dochodach dochodach Napływ BIZ Źródło: World Bank, World Development Indicators Wpływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych na wzrost gospodarczy danego kraju nie jest automatyczny. Ich efektywność jest wypadkową wielu innych elementów rozwoju gospodarczego: postępu technologicznego, możliwości innowacyjnych, rozwoju kapitału ludzkiego oraz istniejących uwarunkowań organizacyjnych i instytucjonalnych w danym kraju Dlatego też, ogólny poziom inwestycji uważany jest za punkt wyjścia wielu strategii rozwoju gospodarczego, a pobudzanie procesów inwestycyjnych (stymulowanie oszczędności i bezpośrednich inwestycji zagranicznych) jest jednym z głównych problemów polityki gospodarczej 11. W konsekwencji wejścia Polski do strefy euro problematyka napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych rodzi zarówno wiele nadziei jak i obaw dla przyszłej kondycji naszej gospodarki. Pojawia się pytanie: jak wpłynie polska akcesja do strefy euro oraz czy napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych nadal będzie mógł być motorem napędowym polskiego wzrostu gospodarczego? Ze względu na horyzont czasowy, w jakim mogą się ujawnić korzyści i straty z przyjęcia wspólnej waluty literatura przedmiotu rozróżnia efekty krótkookresowe i długookresowe. 11 Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych, Polska u progu członkostwa w Unii Europejskiej Kierunki niezbędnych reform gospodarczych, Warszawa, 2003

7 Do krótkookresowych efektów zalicza się eliminację ryzyka kursowego oraz redukcja kosztów transakcyjnych, podczas gdy o długookresowych efektach istnienia wspólnej waluty mówimy w przypadku występowania korzyści nieco bardziej złożonych tj. unia walutowa może mieć wpływ na procesy związane ze zwiększeniem konkurencji i wyższą efektywnością gospodarowania zasobami, poprawić stabilność makroekonomiczną kraju, jak również, ożywić wymianę handlową. Wszystkie powyższe korzyści mają potencjalny wpływ na wielkość, strukturę oraz kierunek przepływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Po pierwsze, wspólna waluta pozwala uniknąć kosztów zabezpieczenia przed zmianami kursów walut. Problem ten dotyczy przede wszystkim przedsiębiorstw prowadzących działalność międzynarodową, zaciągających kredyty za granicą, lub też dokonujących międzynarodowych transakcji kapitałowych. Eliminacja ryzyka kursowego ma więc dla tego rodzaju przedsiębiorstw tym większe znaczenie, w im większym stopniu gospodarka danego kraju uzależniona jest od wymiany międzynarodowej. Stabilność kursu walutowego eliminuje niepewność podmiotów gospodarczych związaną ze zmiennością przychodów wywołana bezpośrednio przez wahania kursu walutowego, a w wymiarze makroekonomicznym zwiększa stabilność cen poprzez ceny dóbr importowanych. Według szacunków Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan, to właśnie m.in. dzięki zwiększeniu przewidywalności długookresowego rachunku ekonomicznego krajowych przedsiębiorstw, polska wymiana zagraniczna wzrośnie po wprowadzeniu euro o co najmniej kilka procent 12. Rysunek 1: Korzyści przystąpienia przez Polski do strefy euro Przystąpienie Polski do strefy euro Spadek ryzyka makroekonomicznego, integracja rynku finansowego, wzrost konkurencji Zniesienie kursu walutowego Eliminacja ryzyka kursowego Ożywienie wymiany handlowej Eliminacja kosztów transakcyjnych Spadek stóp procentowych 12 Parnes J., Euro w portfelu na EURO 2012?, Raport Polska.pl z dnia

8 Wzrost stopy inwestycji Akumulacja kapitału i wzrost wydajności czynników produkcji Wzrost PKB per capita Źródło: Narodowy Bank Polski, Raport na temat korzyści i kosztów przystąpienia Polski do strefy euro, Warszawa, 2004 Po drugie, wraz z wprowadzeniem wspólnego pieniądza następuje redukcja kosztów transakcyjnych tj. różnicy pomiędzy kursem kupna i sprzedaży walut, czy również, kosztów zarządzania ryzykiem i prowadzenia sprawozdawczości finansowej przedsiębiorstw. W ten sposób przyjęcie euro obniży koszty działalności gospodarczej polskich przedsiębiorstw, co w rezultacie przyczyni się do wzrostu ich konkurencyjności. Ta ostatnia kwestia będzie o tyle istotna, że zwiększenie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw może doprowadzić, w długim okresie czasu, do zwiększenia szans na bezpośrednie inwestowanie w krajach przyjmujących inwestycje. Istnieją również korzyści, których charakter jest nieco bardziej złożony. Oznacza to, że mogą się one pojawiać w długim okresie, bądź też wymagać spełnienia dodatkowych warunków. Po pierwsze, wynikają z one z akumulacji korzyści związanych z redukcją kosztów transakcyjnych i kosztów zabezpieczenia przed zmianami kursów walut jak również z faktu, że unia walutowa może stymulować procesy związane ze zwiększeniem konkurencji i wyższą efektywnością gospodarowania zasobami. Wyrażenie cen w jednej walucie i większa ich porównywalność powinna sprzyjać sprawniejszemu funkcjonowaniu mechanizmów rynkowych za sprawa redukcji kosztów pozyskania informacji, stymulowania transgranicznego arbitrażu i efektywniejszej alokacji zasobów. Ponadto korzyści krótkookresowe powinny przyczynić się do redukcji kosztu kapitału oraz rozwoju i integracji rynków finansowych, które powinny sprzyjać transgranicznej dywersyfikacji inwestycji Lada K., Tchorek G., Przepływy Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych w Europie a utworzenie strefy euro, Warszawa, 2008, str. 12

9 Po drugie, przyjęcie wspólnej waluty wiąże się ze wzrostem stabilności makroekonomicznej i stworzeniem optymalnego obszaru walutowego 14, co również powinno wspierać sprawniejsze działania mechanizmów rynkowych. Dzięki temu producenci mogą być skłonni do poniesienia większych nakładów inwestycyjnych dla poszerzenia zakresu swojej działalności. Można zatem oczekiwać, że wzrost stabilności makroekonomicznej przyczyni się do wzrostu inwestycji w Polsce po wprowadzeniu euro. Przystąpienie Polski do strefy euro trwale wyeliminuje ryzyko kryzysu walutowego, zredukuje koszty transakcyjne, przyczyni się do wzrostu stabilności polityki makroekonomicznej, jak również, ograniczy ryzyko występowania gwałtownych przepływów kapitałowych. Wydaje się również, że wraz z przystąpieniem Polski do strefy euro, Polska, jako najbliższy sąsiad krajów wschodniej Europy, może stać się, miejscem wielu inwestycji, których celem będzie min. ograniczenie kosztów związanych z transportem i bliższy kontakt z potencjalnymi rynkami zbytu. Tabela 2: Napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Polski w latach Rok Napływ kapitału w formie zakupów udziałów lub akcji i aportów rzeczowych Reinwestowane zyski Kredyty inwestorów Ogółem napływ kapitału a b Optymalny obszar walutowy to największy pod względem zasięgu geograficznego obszar, w którym efektywność ekonomiczna byłaby zmaksymalizowana, gdyby na tym obszarze obowiązywała jedna waluta. Za twórcę koncepcji optymalnego obszaru walutowego uważa się kanadyjskiego ekonomistę Roberta Mundella, laureata nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii z 1999 roku, który omówił ten problem w artykule opublikowanym w 1961 roku i zatytułowanym A Theory of Optimum Currency Areas. 15 W związku ze zmianami metodologicznymi w 2004 roku do inwestycji bezpośrednich oprócz pozostałych kredytów udzielonych/otrzymanych między podmiotami powiązanymi kapitałowo - zaliczono kredyty handlowe. Dla zachowania porównywalności dane za 2003 rok opracowano w dwu wersjach: a/ dane bez kredytów handlowych, b/ dane z kredytami handlowymi. 16 Według szacunków NBP w 2007 roku największymi inwestorami w 2007 roku były kraje Unii Europejskiej, skąd pochodziło 85,3% ogólnej kwoty BIZ, w tym najwięcej z Francji, Niemiec, Austrii, Włoch oraz Szwecji. Natomiast największymi inwestorami spoza Unii Europejskiej byli nierezydenci pochodzący ze Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, Antyli Holenderskich, Korei Południowej i Japonii. W porównaniu z innymi krajami, z którymi w pewnym sensie Polska konkuruje o pozyskanie BIZ-ów, do naszego kraju napłynęło w 2007 roku najwięcej kapitału. Według wstępnych danych do Polski napłynęła kwota mln, podczas gdy do: 1. Czech ,7 mln, 2. Bułgarii ,9 mln, 3. Węgier ,0 mln. W przeliczeniu jednak wielkości BIZ na jednego mieszkańca ww. kraje prezentują się zdecydowanie lepiej niż Polska. W Polsce wartość BIZ na jednego mieszkańca wyniosła 337, podczas gdy w:

10 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z raportów Narodowego Banku Polskiego dostępnych na stronie W literaturze przedmiotu oraz niezbyt jeszcze licznych badaniach empirycznych istnieje zgoda co do pozytywnego wpływu euro na handel i inwestycje zagraniczne zarówno pomiędzy krajami członkowskimi tej strefy, jak i w relacji z krajami nie posługującymi się walutą euro. Występuje jednak spór co do skali tego efektu oraz siły potencjalnych kanałów. W przypadku inwestycji bezpośrednich pomiędzy krajami strefy euro, ich rola w PKB w 2007 r. wynosiła 1/3 podczas gdy w 1998 r. było to tylko 1/5 PKB strefy euro. Komisja Europejska wskazuje, że euro może odpowiadać za 2/3 zmian w tym zakresie. Europejski Bank Centralny sugeruje, że dzięki wspólnej walucie przepływy BIZ pomiędzy krajami są wyższe o ok. 15%, a poza strefą euro o ok. 7% 17. Kompleksowych badań empirycznych potwierdzających pozytywny wpływ na wolumen przepływów inwestycji bezpośrednich z faktu utworzenia strefy euro dokonał szwedzki ekonomista Pavlos Petroulas w 2004 roku wykorzystując dane Eurostatu dotyczące bilateralnych przepływów BIZ pomiędzy 18 krajami OECD. Autor podzielił te kraje na cztery grupy: 1. Przepływy BIZ pomiędzy krajami strefy euro (EMU 11) 2. Przepływy BIZ do krajów strefy euro z krajów nie będących członkami tej strefy (EMU 12) 3. Przepływy BIZ do krajów nie będących członkami strefy euro z krajów strefy euro (EMU 21) 4. Przepływy BIZ pomiędzy krajami nie będącymi członkami strefy euro (EMU22) Wyniki estymacji przedstawia tabela 2. Autor wykorzystał metodę najmniejszych kwadratów do estymacji zmiennej objaśnianej tj. wolumenu przepływów BIZ. Według tych danych, przepływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych pomiędzy krajami członkowskim strefy euro wzrósł w roku 1999 o 17%. Podobnie, wzrosty zostały zanotowane w przypadku przepływu BIZ pomiędzy krajami EMU 12 oraz EMU 21. Tabela Estymacja zmiennej zależnej (napływ BIZ) jako efekt stworzenia strefy euro 1. Czechach - 652, 2. Bułgarii Węgrzech Lada K., Tchorek G., Przepływy Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych w Europie a utworzenie strefy euro, Warszawa, 2008, str. 13

11 EMU (0.15) (0.86) (0.73) (0.54) 0.02 (0.48) 0.11 (2.87) 0.16 (3.75) EMU (0.86) (0.03) (0.45) (0.54) (0.12) 0.04 (1.08) 0.09 (2.13) EMU (0.29) (0.82) (0.59) (0.20) 0.03 (0.50) 0.08 (1.94) (0.11) (2.70) Źródło: Petroulas P., The effect of the Euro on Foreign Direct Investment, Stockholm University, 2004 Podobne wyniki korzystając z grawitacyjnego modelu regresji otrzymali Alejandro Micco, Ernesto Stein i Guillermo Ordoñez 18 (badanie realizowane przez Inter-American Development Bank). Według tego badania, wzrost napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych z tytułu istnienia euro jako wspólnej waluty (dla bilateralnych przepływów BIZ krajów członkowskich) wahał się pomiędzy 5% a 10%. Należy jednak pamiętać, że o skłonności podmiotów do inwestycji zagranicznych decyduje wiele różnorodnych czynników, których siła oddziaływania może zależeć od motywów inwestycji, charakteru inwestora oraz czynników lokalnych kraju przyjmującego inwestycje. Oznacza to, że ustalony za pomocą technik ekonometrycznych efekt euro pozostaje pod presja wielu innych procesów, które zachodziły równolegle z wprowadzeniem euro Podsumowanie Reasumując, jedną z najważniejszych korzyści 20 z wprowadzenia wspólnej waluty może być wzrost bezpośrednich inwestycji w Polsce, które mają podstawowe znaczenie z punktu 18 Micco, A., Stein, E., Ordonenéz, G., The currency union effect on trade: early evidence from EMU, Economic Policy, Vol. 18(37), , Do takich procesów należy min. fakt, że podmioty gospodarcze juz przed samym momentem pojawienia się euro przyjmowały założenie na temat konsekwencji tego procesu dostosowując swoje plany rozwojowe. Ponadto, okres przygotowań i wprowadzenia euro to jednocześnie czas gwałtownego rozwoju rynków kapitałowych co prowadziło w drugiej połowie lat 90-tych do zauważalnego zwiększenia roli finansowania udziałowego, aż do złamania rynku akcji w latach 2000/2001. Wzrost wartości rynkowej akcji przedsiębiorstw skłaniał przedsiębiorstwa do zwiększenia inwestycji w aparat produkcyjny. Istotny wpływ na przemiany w zakresie handlu i inwestycji wewnątrz, jak i na zewnątrz strefy euro miało również funkcjonowanie euro jako pieniądza międzynarodowego. Zwiększa to bodźce dla podmiotów zewnętrznych do ekspansji na jego obszarze, zmniejszając koszty transakcyjne dotarcia do niego. 20 Istnieją jednak argumenty przemawiające za pozytywnym wpływem wahań kursowych na wielkości inwestycji. Zwiększenie zmienności kursu walutowego może prowadzić min. do wzrostu oczekiwanej stopy zwrotu z inwestycji. Wynika to z faktu, że w zależności od kształtowania się kursu walutowego przedsiębiorstwo może zmieniać wielkość produkcji. W rezultacie, dodatkowy zysk wynikający ze wzrostu produkcji przy

12 widzenia rozwoju gospodarczego naszego kraju. Usuniecie niepewności, co do kształtowania się kursu walutowego prowadzi do spadku stóp procentowych. Tym samym obniża się koszt pozyskania kapitału, co pociąga za sobą wzrost stopy inwestycji krajowych. Do wzrostu inwestycji może się również przyczynić eliminacja kosztów transakcyjnych. Związana z nią poprawa wydajności czynników produkcji prowadzi do wzrostu PKB, którego część jest reinwestowana 21. Zwiększonemu napływowi długoterminowego kapitału zagranicznego powinien sprzyjać towarzyszący integracji monetarnej poprawę sytuacji makroekonomicznej Polski, a tym samym wzrost zaufania zagranicznych inwestorów do polskiej gospodarki. Kolejnym czynnikiem, który może przyczynić się do napływu BIZ po przystąpieniu Polski do strefy euro, będzie eliminacja ryzyka kursowego. Duże wahania kursu walutowego, obserwowane choćby w ostatnim czasie, zwiększają niepewność co do poziomu kosztów i przychodów osiąganych przez inwestorów jak również polskich przedsiębiorstw prowadzących swoją działalność na rynkach zagranicznych. O ile teoria opisująca zależność między ryzykiem kursowym a bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi nie prowadzi do jednoznacznych wniosków, o tyle większość badań empirycznych wskazuje, że zależność ta jest negatywna (prezentacja wyników badań znajduje się min w: Byrne, Davis 2003). Wydaje się więc być pewnym, że wraz z przystąpieniem Polski do strefy euro, bezpośrednie inwestycje zagraniczne powinny nadal pełnić rolę bardzo istotną w dalszym rozwoju polskiej gospodarki, której celem jest zmniejszanie istniejącej nadal luki rozwojowej w stosunku do wysoko rozwiniętych gospodarek państw posługujących się walutą euro. Biliografia: 1. Baniak A., Cukrowski J., Herczyƒski J., On Determinants of Foreign Direct Investment, Blomstrom M., Globerman S., Kokko A., The Determinants of Host Country Spillovers, Blonigen B., A Review of the Empirical Literature on FDI Determinants, Atlantic Economic Journal, Volume 33, Number 4, 2005 korzystnych zmianach kursowych może przewyższać stratę w sytuacji obniżenia produkcji przy niesprzyjających zmianach kursu (Hartman 1972, Abel 1983). 21 Narodowy Bank Polski, Raport na temat korzyści i kosztów przystąpienia Polski do strefy euro, Warszawa, 2004, str. 48

13 4. Borensztein E., Gregorio J., Lee J., How Does Foreign Direct Investment Affect Economic, Borowiec, Unia ekonomiczna i walutowa. Historia, podstawy teoretyczne i polityka, Wrocław 2001; 6. Brzozowski M., Exchange Rate Variability and Foreign Direct Investment Consequences, Byrne J., Davis E., Panel Estimation of the Impact of Exchange Rate Uncertainty on Investment From Foreign Direct Investment, CEPR No. 2350, Gawlikowska-Hueckel A., Zielińska-Głębocka A., Integracja europejska. Od jednolitego rynku do unii walutowej, Warszawa, Lada K., Tchorek G., Przepływy Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych w Europie a utworzenie strefy euro, Warszawa, Narodowy Bank Polski, Raport na temat korzyści i kosztów przystąpienia Polski do strefy euro, Warszawa, Oręziak L, Euro. Nowy pieniądz, Warszawa, Sousa J., Lochard J., Does the single currency affect FDI?, University, Wysokińska Z., J. Witkowska, Integracja europejska. Rozwój rynków, Warszawa- Łódź, Petroulas P., The effect of the Euro on Foreign Direct Investment, Stockholm University, Micco, A., Stein, E., Ordonenéz, G., The currency union effect on trade: early evidence from EMU, Economic Policy, Vol. 18(37), , 2003

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Euro wspólny pieniądz

Euro wspólny pieniądz Euro wspólny pieniądz dr Agnieszka Kłos Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego Pojęcie integracji Integracja to proces scalania grupy elementów, który ma miejsce w ramach poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r.

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Bruksela, dnia 12 maja 2010 r. Sprawozdanie nr 29/2010 Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Wstęp W sprawozdaniu z konwergencji

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY UNIWERSYTET EKONOMICZNY w POZNANIU Paweł Śliwiński PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY w krajach Europy Srodkowo-Wschodniej w latach 1994-2008 B 380901 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO

Bardziej szczegółowo

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO

BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I INŻYNIERII PRODUKCJI BILANS KORZYŚCI I KOSZTÓW PRZYSTĄPIENIA POLSKI DO STREFY EURO Arkadiusz Skowron O P O L E 2 0 0 7 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 1. Zagrożenia i koszty

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Droga do wspólnej waluty. Podsumowanie doświadczeń państw strefy euro

Droga do wspólnej waluty. Podsumowanie doświadczeń państw strefy euro Droga do wspólnej waluty. Podsumowanie doświadczeń państw strefy euro Wyniki obserwacji z Raportu NBP 2009 Dr Grzegorz Tchorek Struktura Raportu Rozdział 1. Wspólna europejska waluta Rozdział 2. Polska

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Data Temat Godziny Wykładowca

Data Temat Godziny Wykładowca Harmonogram zajęć w ramach Studiów Podyplomowych Mechanizmy funkcjonowania strefy EURO (IV edycja) organizowanych przez Uniwersytet Opolski przy wsparciu Narodowego Banku Polskiego (zajęcia odbywać się

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę Marcin Konarski EURO jako waluta międzynarodowa 1. Walutą euro posługuje się dziś około 330 milionów

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed Polską gospodarką Paweł Kruk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 04-12-2014 r. Jeśli nie wiadomo o co chodzi, chodzi o : Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 1

Bankowość Zajęcia nr 1 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 1 Bankowość centralna, przemiany w pośrednictwie finansowym System bankowy Dwuszczeblowość: bank centralny + banki komercyjne (handlowe);

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej DOCHODZĄC DO EURO dr Monika Poboży, UW Plan Wernera pierwsze podejście Państwa założycielskie,

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH przyczyny, mechanizm, drogi wyjścia redakcja naukowa Leokadia Oręziak Dariusz K. Rosati Warszawa 2013 SPIS TREŚCI WSTĘP Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati ^ 9 ROZDZIAŁ 1. Konsolidacja

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Czy warto mieć polską walutę?

Czy warto mieć polską walutę? Czy warto mieć polską walutę? dr hab. Eryk Łon Katedra Finansów Publicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Ważne linki: Raport dla NBP: Dlaczego Polska nie powinna wchodzić do strefy euro, 2007: http://analizy-rynkowe.pl/raport/

Bardziej szczegółowo

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki W ostatnich tygodniach na nowo rozgorzała debata nad perspektywami przyjęcia

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej STABILIZACJA KURSU WALUTOWEGO PRZED PRZYSTĄPIENIEM DO STREFY EURO Joanna Stryjek, SGH Wejście

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO Artykuł wprowadzający do e-debaty Marta Penczar, Monika Liszewska, Piotr Górski Ocena potencjalnych

Bardziej szczegółowo

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa

Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład XII Unia Gospodarczo-Walutowa Optymalny obszar walutowy Kiedy do euro? Danemu krajowi opłaca się przyjąć wspólną walutę wtedy, kiedy korzyści z tym

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Jacek Kocerka / Departament Statystyki Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Łódź / 18 października 2013 Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2 CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Rozdział 12. Rachunki dochodu narodowego i bilans płatniczy. 3 Rachunki

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji AID Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji Pod redakcją Elizy Frejtag-Mika SPIS TREŚCI Wstęp 7 l t Przyczyny rozwoju bezpośrednich inwestycji zagranicznych w świetle teorii... 9 1.1. Wstęp.\

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Mikro i makroekonomia integracji europejskiej Spotkanie 8

Mikro i makroekonomia integracji europejskiej Spotkanie 8 Mikro i makroekonomia integracji europejskiej Spotkanie 8 Makroekonomiczne aspekty integracji gospodarczej Integracja monetarna Katarzyna Śledziewska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych dr Leszek Wincenciak WNUW 2/30 Plan wykładu: Kurs walutowy i stopy procentowe Kursy walutowe i dochody z aktywów Rynek pieniężny i rynek walutowy fektywność

Bardziej szczegółowo

Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa

Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa Jak wejście do strefy euro wpłynęłoby na konkurencyjność polskiej gospodarki? Andrzej Sławiński, Szkoła Główna Handlowa 1. Kryzys w strefie euro Przyczyny obecnego kryzysu Brak koordynacji tempa wzrostu

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym Część 1 - Przedsiębiorstwa Pytania 1-7 dotyczą polityki kredytowej Banku w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Raport Grupy LUG za cztery kwartały 2008 roku

Raport Grupy LUG za cztery kwartały 2008 roku Raport Grupy LUG za cztery kwartały 2008 roku Szanowni Państwo Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom Naszych Akcjonariuszy i Inwestorów, a także by dać wyraz transparentności prowadzonej działalności przekazuję

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo