Leszek Jerzy Jasiński Bliżej centrum czy na peryferiach? Informacje o autorze

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "www.wydawnictwotrio.pl Leszek Jerzy Jasiński Bliżej centrum czy na peryferiach? Informacje o autorze"

Transkrypt

1 Informacje o autorze Leszek J. Jasiński, prof. dr hab., pracuje w Instytucie Nauk Ekonomicznych PAN, na Politechnice Warszawskiej i w Centrum Europejskim Natolin. Napisał między innymi następujące książki: Perspektywy integracji. Polska a Unia Europejska (1998), Polska polityka kursowa w okresie umacniania się systemu rynkowego (1999), Integracja regionalna w warunkach globalizacji gospodarki światowej (2000), Spójność ekonomiczna regionów Polski na tle krajów Unii Europejskiej (2005), Podstawy funkcjonowania gospodarki światowej (2007), Myślenie perspektywiczne. Uwarunkowania badania przyszłości typu foresight (2007), Nobel z ekonomii. Poglądy laureatów w zarysie (2008), Podstawy makroekonomii (2008), Podstawy mikroekonomii i finansów (2009). SPIS TREŚCI Wprowadzenie Rozdział 1. Polskie kontakty gospodarcze ze światem do XX wieku Część pierwsza. ZABORY Rozdział 2. Zależność gospodarcza ziem polskich od państw rozbiorowych ( ) Zabór rosyjski Zabór pruski Zabór austriacki Pozycja ziem polskich na tle innych krajów i stopień ich ekonomicznej dezintegracji Rozdział 3. Straty gospodarcze podczas I wojny światowej ( ) Część druga. DRUGA RZECZPOSPOLITA Rozdział 4. Kształt odbudowanej gospodarki narodowej Scalanie gospodarki ziem polskich Główne zasady polityki gospodarczej w latach międzywojennych Koncepcje polityki ekonomicznej w latach międzywojennych Ewolucja zagranicznej polityki ekonomicznej Rozwiązania w sferze pieniężnej i ich wpływ na stosunki z zagranicą Rozdział 5. Stosunki gospodarcze z zagranicą ( ) Dynamika handlu zagranicznego Stosunki handlowe z Niemcami i ZSRR Polityka traktatowa Problemy polskiego handlu bronią Transgraniczny ruch kapitału i bilans płatniczy Przezwyciężanie dysproporcji międzyregionalnych Emigracja zarobkowa Związki gospodarcze z Wolnym Miastem Gdańsk Rozwój infrastruktury handlu zagranicznego Próba bilansu Rozdział 6. Zniszczenia podczas II wojny światowej ( ) Rozdział 7. Ekonomiczny wymiar zmiany granic kraju w 1945 roku Część trzecia. PRL Rozdział 8. Ogólna charakterystyka stosunków gospodarczych z zagranicą w PRL Zasady ustroju gospodarczego Planowanie handlu zagranicznego Rozwiązania systemowe sprzyjające autarkii Ogólne zasady obrotu walutowego Członkostwo w RWPG Stosunki handlowe z Zachodem Rozdział 9. Powojenna odbudowa i okres przejściowy ( ) Ogólne założenia polityki gospodarczej bezpośrednio po wojnie Instytucjonalne warunki prowadzenia handlu zagranicznego Obroty handlu zagranicznego i ich struktura Stosunki z ZSRR Pomoc UNRRA Stosunki handlowe z krajami zachodnimi Problem odszkodowań wojennych Obrót walutowy i banki dewizowe Odrzucenie planu Marshalla Rozdział 10. Zwrot ku autarkii ( )

2 Zasadnicza ogólnej zmiana polityki ekonomicznej Nowa rola handlu zagranicznego Zakończenie tworzenia systemu państwowego handlu zagranicznego Wielkość obrotów handlowych i ich struktura Dominacja zastosowań technologii radzieckiej Początki RWPG Rozbudowa przemysłu zbrojeniowego Stosunki handlowe z Zachodem Polityka walutowa Rozdział 11. Ograniczone poszerzenie kontaktów ze światem ( ) Polski Październik w gospodarce Popaździernikowe porozumienia z ZSRR i USA Poziom i struktura obrotów Aktywizacja RWPG Kontakty gospodarcze z Zachodem Członkostwo w GATT Obrót walutowy i kurs złotego Rozszerzenie eksportu wewnętrznego Program selektywnego rozwoju i wdrożenie cen transakcyjnych Rozdział 12. Szybki wzrost handlu dzięki kredytom zagranicznym ( ) Pogrudniowa polityka gospodarcza Mechanizm zadłużania się za granicą Poziom obrotów handlowych Rozmiary długu zagranicznego Polityka walutowa Program poszerzenia związków z ZSRR Stosunki gospodarcze z Zachodem Eksport wewnętrzny i prywatny obrót walutowy Zakupy licencji Zmiany w organizacji handlu zagranicznego Załamanie gospodarcze na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych Rozdział 13. Trudna sytuacja płatnicza kraju zadłużonego ( ) Sankcje gospodarcze Zachodu po wprowadzeniu stanu wojennego Ograniczona reforma gospodarcza Polityka kursowa Stan obrotów handlowych Obsługa długu zagranicznego Pierwsze inwestycje zagraniczne w Polsce Zmiany systemowe u kresu PRL Rozdział 14. Próba bilansu Udział Polski w handlu międzynarodowym Otwarcie gospodarki polskiej na świat Główne tendencje strukturalne w handlu zagranicznym Sektor eksportowy w polskiej gospodarce Stosunki gospodarcze z ZSRR Techniczna infrastruktura handlu zagranicznego Emigracja z Polski Uwagi końcowe Część czwarta. TRZECIA RZECZPOSPOLITA Rozdział 15. Zmiana ustroju i nowa postać stosunków ekonomicznych z zagranicą ( ) Budowa instytucji gospodarki rynkowej Instrumenty polityki handlowej Ogólna sytuacja gospodarcza i poziom obrotów handlowych Wybór odmiany systemu rynkowego Problemy handlu surowcami energetycznymi Wolne obszary celne i specjalne strefy ekonomiczne Migracje zagraniczne ludności Przekształcenia infrastruktury technicznej handlu zagranicznego Rozdział 16. Złoty pieniądzem wymienialnym Redukcja długu zagranicznego Poziom kursu złotego Wymienialność pieniądza i przepływ kapitału Inwestycje zagraniczne w Polsce Rozdział 17. Polska w międzynarodowych ugrupowaniach i organizacjach ekonomicznych Układ stowarzyszeniowy Przygotowania do członkostwa w Unii Europejskiej Pomoc w ramach programu PHARE Członkostwo w WTO, OECD i innych organizacjach międzynarodowych Współpraca z Międzynarodowym Funduszem Walutowym i Bankiem Światowym Rozdział 18. Miejsce Polski w świecie pod koniec XX wieku Globalizacja gospodarki światowej

3 Statystyczny obraz pozycji kraju Konkurencyjność międzynarodowa gospodarki Polski Pozycja sektora wiedzy Rozdział 19. Początek nowego wieku ( ) Obroty handlowe i bilans płatniczy Członkostwo w Unii Europejskiej Innowacyjność i konkurencyjność Bibliografia Summary Spis tablic WPROWADZENIE Navigare necesse est, vivere non est necesse 1. Każdy kraj, niezależnie od wielkości swego terytorium, liczby ludności i zaawansowania cywilizacyjnego, musi rozwijać stosunki gospodarcze z zagranicą. Decyduje o tym wiele przyczyn. Na świecie występuje zróżnicowanie warunków produkcji, w szczególności niejednakowa jest dostępność zasobów naturalnych, ziemi, pracy, kapitału i technologii, istnieją różnice klimatyczne. Wejście w posiadanie wielu produktów umożliwia jedynie import. Wytwarzanie towarów nie tylko na rynek wewnętrzny, lecz również na eksport, pozwala uzyskiwać korzyści dodatkowe, dzięki większej skali produkcji i niższym kosztom jednostkowym. Wymiana towarowa z zagranicą niesie ze sobą także możliwość lepszego równoważenia popytu i podaży w sytuacji, gdy preferencje krajowych konsumentów i producentów odnośnie do struktury spożycia i wytwarzania nie są ze sobą w pełni zgodne. Tam, gdzie oszczędności lokalne okazują się stosunkowo małe, międzynarodowy przepływ kapitału ułatwia rozbudowę aparatu wytwórczego, sprzyja też poprawie zarządzania i dostępowi do nowoczesnej technologii, wzmacnia konkurencyjność rodzimej produkcji 2. Handel zagraniczny może okazać się korzystny dla wszystkich krajów nawet wtedy, gdy jeden z nich jest zdolny przeważać w produkcji wszystkich dóbr i w świadczeniu wszystkich usług. Zgodnie z zasadą kosztów komparatywnych, każdy kraj powinien produkować i eksportować to, co wytwarza relatywnie taniej, zaś importować towary, które jest w stanie wytwarzać stosunkowo mniej efektywnie. Jeżeli wszyscy partnerzy skoncentrują się na obszarach swych przewag komparatywnych, wtedy w dłuższym okresie nastąpi wzrost globalnych rozmiarów środków konsumpcji i produkcji, co wpłynie pozytywnie na stan gospodarki wszystkich państw uczestniczących w wymianie. Protekcja własnej gospodarki przy pomocy ceł lub ograniczeń ilościowych, podobnie jak utrudnianie transgranicznego ruchu kapitału, eliminują korzyści z międzynarodowego podziału pracy, a w dłuższym okresie obniżają efektywność produkcji i spowolniają wzrost gospodarczy. Obok przewag komparatywnych, o międzynarodowym podziale pracy decyduje chęć wzbogacenia rynku wewnętrznego i potrzeba specjalizacji w wytwarzaniu określonych wyrobów, wychodzącej naprzeciw zróżnicowanym oczekiwaniom nabywców towarów. 1 Żeglowanie jest konieczne, życie konieczne nie jest. Zdanie przypisane przez Plutarcha Gnejuszowi Pompejuszowi Młodszemu, który podczas burzy rozkazał marynarzom dostarczyć żywność z Afryki do Rzymu. 2 Por. np. Przemiany we współczesnej gospodarce światowej, E. Oziewicz (red.), PWE, Warszawa 2006, s

4 Skutkuje to rozwojem tak zwanego handlu wewnątrzgałęziowego, znajdującego wyraz w zbliżeniu do siebie struktury towarowej eksportu i importu poszczególnych krajów. Istnieją istotne przyczyny, dla których utrzymuje się większa lub mniejsza ochrona poszczególnych gospodarek. Decydują o tym względy strategiczne i społeczne, ograniczona z przyczyn technicznych międzynarodowa mobilność kapitału i pracy, niedostateczny popyt rejestrowany przez działy gospodarki, w których występują korzyści komparatywne, zamiar izolacji własnej gospodarki od złej zewnętrznej koniunktury czy reakcja na istnienie rozbudowanych barier handlowych w innych krajach. Niemały okazuje się wpływ grup nacisku tworzonych przez producentów krajowych, zainteresowanych protekcją sektorów, w jakich prowadzą działalność. Pojawia się również świadome dążenie rządów do autarkizacji własnej gospodarki z przyczyn politycznych 3. Przypomniane właśnie podstawowe zasady wolnorynkowej wymiany handlowej i międzynarodowego przepływu inwestycji stanowią argumenty przemawiające za otwieraniem gospodarki każdego kraju na kontakty ze światem. W tej książce będą one stanowić podstawę do analizy ekonomicznej referowanych zdarzeń i zjawisk, jakie zaszły w minionym stuleciu. Zasady te stanowią ogólny punkt odniesienia w badaniu dowolnego okresu historycznego, nawet w przypadku gospodarki komunistycznej, chociaż zostały w niej zdecydowanie zanegowane 4. Książka ta stanowi uporządkowany zapis wydarzeń pozwalający na wyciąganie wniosków na temat przeszłości. Opisując stosunki ekonomiczne Polski z zagranicą w XX wieku będę chciał w szczególności ustalić, jaki był ich charakter, jaki wywierały wpływ na rozwój kraju, czy ułatwiały wykorzystanie polskiego potencjału gospodarczego, jak przedstawiały się na tle dokonań innych krajów świata, zwłaszcza naszych sąsiadów i bliskich partnerów. Czy w międzynarodowym podziale pracy Polska zajmowała miejsce ważne, zbliżając się do centrum życia gospodarczego na świecie lub przynajmniej w Europie, czy też pozostawała na obrzeżach gospodarki globalnej? Analiza międzynarodowej sytuacji ekonomicznej kraju w długim okresie pozwala również wyjaśnić wiele procesów natury czysto politycznej oraz rzuca wiele światła podczas interpretacji procesów społecznych i kulturowych. Tytuł książki może zostać odbierany jako sugestia wskazująca na posiłkowanie się przez autora teorią rdzenia i peryferii (core-periphery theory). Zgodnie z tym stanowiskiem, dynamiczny rozwój gospodarczy regionu, kraju lub grupy krajów wymaga istnienia obok siebie obszaru szybko rosnącej produkcji, co sprzyja powiększaniu się bogactwa, oraz obszaru lub obszarów od niego dużo biedniejszych, wspomagających pomyślność silniejszego sąsiada. Takie ukształtowanie się wzajemnych relacji rodzi nierzadko korzyści dla obu stron, szczególnie w długim okresie. W takich warunkach dochodzi do stopniowej, niekoniecznie jednakowej, poprawy sytuacji ekonomicznej obu obszarów, i rdzenia, i peryferii. Daje wtedy znać o sobie tak zwany efekt skapywania (trickle-down theory). Pomiędzy dwoma skrajnymi biegunami mogą występować obszary o charakterze przejściowym, nazywane półperyferiami (semi-periphery). A ponieważ dwuelementowa konstrukcja 3 Por. np. S. Brakman, H. Garretsen, C. van Marrewijk, A. van Witteloostuijn, Nations and firms in the Global Economy. An Introduction to International Economics and Business, Cambridge University Press, Cambridge 2006, s Przegląd teorii handlu zagranicznego w: Makroekonomia gospodarki otwartej, J. Misala (red.), Politechnika Radomska, Radom 2006, s

5 rdzeń-peryferie grozi polaryzacją wzajemnych relacji, zwłaszcza politycznych, istnienie półperyferii nadaje całemu systemu większą stabilność. Najbardziej znanym przedstawicielem teorii rdzenia i peryferii jest Immanuel Wallerstein 5. Bliskie temu sposobowi widzenia międzynarodowych relacji gospodarczych są: analiza systemu światowego (world-systems approach) i teoria zależności (dependency theory). Nie jestem zwolennikiem tych teorii, uważam je za przydatne tylko częściowo do wyjaśniania niektórych historycznych procesów ekonomicznych, natomiast jako prawidłowości ogólne nie są one dla mnie przekonujące. Wbrew ustaleniom poczynionym na ich gruncie, region silny gospodarczo jest w stanie rozwijać się nie wykorzystując słabszych partnerów, co więcej, może ich nawet ignorować. Temat książki: międzynarodowe kontakty ekonomiczne Polski w dwudziestym stuleciu, został do tej pory opisany i zinterpretowany w literaturze w sposób niewystarczający. Brakuje opracowań całościowych, dostępne są jedynie liczne wartościowe materiały cząstkowe. Informacje o związkach gospodarczych z zagranicą zawierają przede wszystkim wielkie syntezy historyczne 6. Można je również znaleźć w pracach bardziej szczegółowych, ale z punktu widzenia tematu tej pracy odcinkowych 7. Ważnym źródłem wiedzy okazują się raporty publikowane regularnie głównie 5 Jest on autorem między innymi głośnej pracy The Modern World-System, której trzy kolejne tomy ukazały się w 1974, 1980 i 1989 r. w wydawnictwie Academic Press. 6 Informacje o związkach gospodarczych z zagranicą zawierają syntezy historyczne: A. Czubiński, Dzieje najnowsze Polski , Wielkopolska Agencja Wydawnicza, Poznań 1992; N. Davies, Boże Igrzysko. Historia Polski, Znak, Kraków 1990, 1991; Dzieje Polski, J. Topolski (red.), PWN, Warszawa 1977; Historia Europy Środkowo-Wschodniej, J. Kłoczowski (red.), Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, Lublin 2000; H. Samsonowicz, A. Wyczański, J. Tazbir, J. Staszewski, T. Kizwalter, T. Nałęcz, A. Paczkowski, A. Chwalba, Historia Polski, WN PWN, Warszawa 2007; Z.J. Hirsz, Polska między II a III Rzeczypospolitą , Totus, Białystok 1989; J.Tymowski, J.Kieniewicz, J.Holzer, Historia Polski, Editions Spotkania, Warszawa 1990; J.W yrozumski, J. Gierowski, J. Buszko, Historia Polski, PWN, Warszawa 1978; Zarys historii Polski, J. Tazbir (red.), PWN, Warszawa 1979, a także szkic epoki J. Eislera, Zarys dziejów politycznych Polski , POW BGW, Warszawa Więcej piszą na ten temat W. Roszkowski (A. Albert) w pracach Najnowsza historia Polski , Puls, Londyn 1991 i Historia Polski , PWN, Warszawa 1992 oraz J.K. Hoensch, G. Nasarski, Polen 30 Jahre Volksdemokratie, Fakeltraeger Verlag, Hanover 1975, M. Bałtowski, Gospodarka socjalistyczna w Polsce, WN PWN, Warszawa T.P. Alton, Polish Postwar Economy, New York 1955; A. Bodnar, M. Deniszczuk, Wymiana międzynarodowa a rozwój gospodarczy Polski, PWE, Warszawa 1969; P. Bożyk, B. Wojciechowski, Handel zagraniczny Polski , PWE, Warszawa 1971; W. Brus, Economic History of Communist Eastern Europe, w: Economic History of Eastern Europe since 1919, M. Kaser (red.), t. 3, Oxford University Press, Oxford 1986 i Histoire économique de l`europe de l`est ( ), Editions La Découverte, Paris 1986; F. Jernsson, Polen. Gesellschaft, Wirtschaft und Staat im Wandel, München, Wien 1971; A. Jezierski, Historia gospodarcza Polski Ludowej , Warszawa 1971; A. Jezierski, C. Leszczyńska, Historia gospodarcza Polski w zarysie do 1989 roku, KeyText, Warszawa 1994; K. Jońca, Dzieje gospodarcze Polski do 1939 roku, Warszawa 1966; J. Kaliński, Polityka gospodarcza Polski w latach , KiW, Warszawa 1987; J. Kaliński, Gospodarka Polski w latach Przemiany strukturalne, PWE, Warszawa 1995; J. Kaliński, Historia gospodarcza Polski Ludowej, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2005; A. Karpiński, Zarys rozwoju gospodarczego Polski Ludowej, Warszawa 1980; R. Kołodziejczyk, R. Gradowski, Zarys dziejów kapitalizmu w Polsce, PWN, Warszawa 1974; I. Kostrowicka, Z. Landau, J. Tomaszewski, Historia gospodarcza Polski XIX i XX wieku, PWN, Warszawa 1984; M. Krajewski, Historia gospodarcza Polski do 1989 roku, WSHE, Włocławek 2000; J. Krynicki, Problemy handlu zagranicznego Polski i , PWN, Warszawa 1958; S. Kuziński, Inwestycje i handel zagraniczny Polski , KiW, Warszawa 1967; Z. Landau. J. Tomaszewski, Historia gospodarcza Polski , KiW, Warszawa 1960; Z. Landau, J. Tomaszewski, Historia gospodarcza Polski XIX i XX wieku, Warszawa 1966; Z. Landau. J. Tomaszewski, Druga Rzeczpospolita. Gospodarka społeczeństwo miejsce w świecie (Sporne problemy badań), KiW, Warszawa 1977; Z. Landau, J. Tomaszewski, Polska w Europie i świecie , Wiedza Powszechna, Warszawa 1984; Z. Landau, J. Tomaszewski, The Polish Economy in the Twentieth Century, Croom Helm, London 1985; E. Najlepszy, Handel zagraniczny w systemie planowania i zarządzania w Polsce, PWN Warszawa, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 1973; A. Paczkowski, Pół wieku dziejów Polski , WN PWN, Warszawa 1995; W. Rusiński, Zarys historii gospodarczej Polski na tle dziejów gospodarczych powszechnych, PWN, Warszawa 1986; J. Skodlarski, Zarys historii gospodarczej Polski do 1945 roku, WN PWN, Warszawa 1997; S. Ungeheuer, Polski handel zagraniczny w minionym 20-leciu, Handel Zagraniczny 1967, nr 1, s. 6 11, nr 2; F. Zweig, Pomiędzy dwiema wojnami, Londyn 1945.

6 przez instytucje naukowe 8. Brakuje zwłaszcza monografii obrazujących postać kontaktów z zagranicą po II wojnie światowej. Spotyka się pogląd, że XX wiek, traktowany jako ciąg ściśle powiązanych ze sobą wydarzeń politycznych, objął okres od wybuchu I wojny światowej w 1914 roku, lub też od rewolucji rosyjskiej trzy lata później, do 1989 roku, Jesieni Narodów, kiedy powstał w Polsce rząd niekomunistyczny i niedługo później padł berliński mur. Koniec stulecia przesuwa się czasem na rok 1991, w którym przeszedł do historii Związek Radziecki 9. Wydarzenia polityczne z początku i końca okresu lat , jak w tej pracy będę rozumiał XX wiek, zalicza się już do innych epok historycznych 10. Taka koncepcja periodyzacji traktuje w istocie minioną epokę historyczną jako okres pozostająca w cieniu rewolucji komunistycznej, która wybuchła w Rosji i zaważyła na dziejach całego świata. Przyjęcie tego stanowiska, jak się wydaje bardziej trafnego w przypadku spraw politycznych niż gospodarczych, oznacza poszerzenie wąsko zdefiniowanego stulecia o liczące niewiele ponad dziesięć lat okresy początkowy i końcowy. Te dwie dekady można uznać za opisanie warunków, z jakimi zmierzyła się II Rzeczpospolita, oraz konsekwencji ustroju poprzedzającego powstanie III Rzeczpospolitej. Zawężenie historii gospodarczej Polski XX wieku do czasu, jaki upłynął od rewolucji rosyjskiej do upadku ZSRR, prowadziłoby do połączenia dwóch różnych od siebie epok: II Rzeczpospolitej i PRL, natomiast nadanie stuleciu jego naturalnych granic czasowych, jak to w książce uczyniłem, oznacza analizę czterech okresów, również wyraźnie odmiennych. Podobnie w historii gospodarczej, bardziej niż w historii politycznej, pod pojęciem długi wiek XIX rozumie się niekiedy okres od początków rewolucji przemysłowej w Wielkiej Brytanii do I wojny światowej, czyli lata Pisząc o polskiej gospodarce XX wieku miałem do czynienia najczęściej z zamkniętym ciągiem wydarzeń i procesów, co ułatwiało ich analizę. Zupełnie inaczej było w przypadku rozwoju gospodarczego w III Rzeczpospolitej. Bliskość wielu opisywanych faktów i zjawisk powoduje, że pozostają one w ludzkiej pamięci żywe, ułatwiając Czytelnikom weryfikację przedstawionych tu 8 Istotnym źródłem informacji są wydawane przez Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego raporty Polski handel zagraniczny, ukazujące się corocznie poczynając od 1969 roku (w PRL były to publikacje poufne). Obok nich IKCHZ opracowywał od 1978 roku raporty o systemie kierowania handlem zagranicznym (czasem również o rachunku jego efektywności). Z kolei Departament Handlu Zagranicznego GUS przygotowywał Raporty roczne o stosunkach gospodarczych PRL z zagranicą, a Instytut Gospodarki Światowej SGH wydawał raporty Poland. International Economic Report. Do napisania pracy pomocne też były Roczniki polityczne i gospodarcze Państwowego Wydawnictwa Ekonomicznego. Literatura na temat ostatniego dziesięciolecia XX wieku jest obszerniejsza, ale najczęściej wycinkowa. 9 Za początek XX wieku uznaje się też rok 1905, kiedy Albert Einstein ogłosił szczególną teorię względności, korpuskularną teorię światła i zależność funkcyjną między masą a energią. Za wydarzenie początkujące XIX wiek przyjmuje się czasem kongres wiedeński po upadku Napoleona w 1815 r. Czasami początek tego stulecia, rozumianego jako wyodrębniony okres historyczny, przesuwa się na drugą połowę XVIII wieku, kiedy pojawiły się ważne wynalazki techniczne rewolucjonizujące życie społeczeństw, szczególnie parowy silnik tłokowy i krosno mechaniczne. 10 T. Schramm, Wiek XX, Wyd. Poznańskie, Poznań 1999; E. Hobsbawm, The Age of Extremes. A History of the World , Vintage Books, New York 1996; J. Topolski rozpoczyna przedstawienie historii Polski w XX wieku od 1914 r. Polska dwudziestego wieku , Wyd.Poznańskie, Poznań I.T. Berend, An Economic History of Twentieth-Century Europe, Cambridge University Press, Cambridge 2006, s.10.

7 relacji i wniosków. Z drugiej strony na przeszłość musiałem patrzeć z perspektywy mało odległej, a nawet bardzo krótkiej, co dla odmiany czyniło moje zadanie trudniejszym. Niektóre omawiane w tej książce problemy trudno uznać dzisiaj za rozstrzygnięte, dlatego ich oceny nie mogą zostać potraktowane jako ostateczna wypowiedź w danej sprawie. Na stosunki gospodarcze z zagranicą składa się wiele elementów. Są nimi: handel zagraniczny, wymiana usług (głównie w zakresie transportu, łączności, bankowości, ubezpieczeń i turystyki), powiązania kapitałowe z zagranicą (zagraniczne inwestycje bezpośrednie i inwestycje portfelowe), międzynarodowa mobilność pracy, bieżąca kooperacja przemysłowa, współpraca naukowo-techniczna oraz międzynarodowe operacje finansowe (wynikające w szczególności z zaciągania pożyczek i transferu funduszy). W tej pracy najwięcej miejsca poświęcam handlowi zagranicznemu, który w stosunkach gospodarczych Polski ze światem odgrywał rolę wiodącą. Natomiast opisując pozostałe formy związków z zagranicą eksponuję głównie te ich cechy, które w największym stopniu rzutowały na sytuację ogólnogospodarczą. Takie rozłożenie akcentów było naturalne zwłaszcza w odniesieniu do czasów PRL, w której stanowiły rzadkość niektóre, właściwe systemowi rynkowemu, rodzaje współpracy z zagranicą, na przykład przepływ kapitału. Książkę podzieliłem na cztery części, omawiam w nich kolejno okres rozbicia polskiego organizmu gospodarczego między zaborców, czasy II Rzeczpospolitej, lata PRL oraz początki III Rzeczpospolitej. Podział taki wydaje się zasadny z uwagi na silny wpływ warunków politycznych na kształt stosunków ekonomicznych z zagranicą. Tylko przez trzydzieści trzy lata XX wieku Polska była krajem wolnym, w pozostałym okresie doświadczała podziału między trzech zaborców, dwóch wojen światowych oraz gospodarki komunistycznej połączonej z zależnością od ZSRR. Przedstawiając okres PRL wyróżniłem pięć podokresów: przejściowy do 1948 roku, stalinowski, lata popaździernikowej odwilży i skonsolidowanej władzy Władysława Gomułki, rządy Edwarda Gierka i czas legalnej Solidarności oraz jako ostatni lata po wprowadzeniu stanu wojennego. Podział ten wyznaczyły polskie miesiące, stanowiące zakręty w naszych najnowszych dziejach: Październik, Grudzień, Sierpień 12. Lata opatruję popularną nazwą: okres stalinowski, chociaż ziemie polskie znalazły się w strefie podporządkowanej woli Stalina już w 1945 roku; polska gospodarka zaczęła jednak przybierać kształt właściwy ówczesnym wzorcom radzieckim dopiero pod koniec lat czterdziestych. Uzupełnienie chronologicznego przeglądu okresu PRL stanowią rozdziały problemowe zawierające ogólną charakterystykę stosunków gospodarczych z zagranicą i podsumowanie ujmujące minioną epokę jako całość. Skrótu PRL używam na oznaczenie państwa rządzonego przez komunistów, które miało swój początek w 1944 roku, chociaż nazwa Polska Rzeczpospolita Ludowa została formalnie wprowadzona osiem lat później. Pozostałych trzech okresów w historii Polski, wypełniających czas przed 1945 rokiem i po 1989, nie podzieliłem na podokresy, trwały one bowiem dosyć krótko. W przypadku II Rzeczypospolitej podział taki był może najbardziej uzasadniony, a podstawą periodyzacji mogłyby stać się początek i koniec wielkiego kryzysu. Jednak zważywszy na ograniczoną zmienność wielu 12 W sprawie periodyzacji historii gospodarczej PRL wypowiada się Z. Madej, Zwroty w polityce i gospodarce, PWE, Warszawa 1988, s

8 instrumentów ówczesnej polityki handlowej uznałem za niepotrzebne omawianie w kilku miejscach ewolucji, na przykład, rozwiązań celnych czy walutowych. Omawiając ten okres historyczny, podobnie jak pisząc o PRL, rozpocząłem od ogólnej charakterystyki systemu ekonomicznego i prowadzonej polityki gospodarczej, a skończyłem na krótkim bilansie epoki. Zakończenie pracy tworzy zwięzły opis dokonań na obszarze związków ekonomicznych z zagranicą w pierwszej dekadzie nowego stulecia. Przegląd ten wykracza poza granice tematyczne książki, daje jednak punkt odniesienia do zamieszczonych wcześniej informacji i ocen, podobnie jak rozpoczynający pracę opis polskich kontaktów z zagranicą do XX wieku. Opisując kolejne okresy historyczne starałem się zamieszczać te same, charakteryzujące je informacje. Składały się na nie poziom obrotów handlowych, struktura rzeczowa i geograficzna wymiany towarowej, poziom handlu wybranymi towarami, zmiany w systemie kierowania handlem i polityka dewizowa. Informacje te uzupełniałem krótkim opisem ogólnej sytuacji gospodarczej kraju, co miało służyć jako punkt odniesienia do wydarzeń w sferze stosunków z zagranicą. Tematem tej książki nie jest ogólna historia gospodarcza Polski ani też polska polityka zagraniczna w XX wieku. Dane statystyczne o obrotach handlowych w poszczególnych okresach przedstawiam w walutach obcych, dolarach lub rublach transferowych, w złotych obiegowych i, dla okresu PRL, w złotych dewizowych. Omawiam bardzo długi okres historyczny, w którym ulegał wielokrotnym zmianom system gromadzenia i publikowania danych przez urzędy statystyczne, zmieniały się także teoretyczne podstawy analizy statystycznej oraz pojawiły się nowe pojęcia ekonomiczne. Wszystko to powoduje, że na podstawie posiadanego materiału dość trudno jest prowadzić wiele porównań długookresowych. Aby stało się to łatwiejsze, wyrażone w dolarach wielkości ekonomiczne przedstawiam często dwukrotnie: najpierw w dolarach wartości bieżącej, drugi raz w dolarach wartości z 2000 roku. W tym ostatnim przypadku piszę krótko: $(2000). Taki sposób sprowadzania do wspólnego mianownika wielkości występujących w różnym czasie jest z pewnością niedoskonały, głównie dlatego, że poszczególne ceny nie zmieniają się w tempie określonym przez ogólną zmianę wartości pieniądza, pozwala jednak uzyskać ogólną orientację w dynamice rozpatrywanych zjawisk 13. Deflację stosuję w odniesieniu do wielkości odnoszących się do okresów stosunkowo odległych od siebie, literatura ekonomiczna zna podobne analizy wychodzące w przeszłość znacznie dalej 14. W tekście znajdują się również tablice obrazujące wielkość produktu krajowego brutto w różnych krajach świata w różnych okresach historycznych, są to wyniki szacunków Angusa Maddisona. Zastosowaną przez niego jednostką miary są dolary międzynarodowe. Jest to hipotetyczna jednostka walutowa o sile nabywczej odpowiadającej dolarowi amerykańskiemu z lat 13 S. Briscoe, Interpreting the Economy. An Essential Guide to Economic Statistics, Penguin, London 2000, s E.J. Hamilton analizował ceny w Hiszpanii w latach , F. Bujak ceny we Lwowie i Warszawie w latach , w Krakowie w latach , Gdańsku w latach i Lublinie od XVI do XVIII wieku. W tak długim czasie niemal wszystkie sprzedawane produkty uległy zasadniczej zmianie jakościowej. W. Kula, Problemy i metody historii gospodarczej, PWN, Warszawa 1963, s. 531.

9 dziewięćdziesiątych XX wieku. Tak więc dolary międzynarodowe, nazywane też dolarami Geary ego- Khamisa, są jednostką miary zbliżoną do $(2000), ale nie są z nią tożsame. W zestawieniach statystycznych znalazły się dane w postaci oryginalnej lub przetworzonej przez autora. Pochodzą one z Roczników Statystycznych GUS, Roczników Handlu Zagranicznego GUS, Historii Polski w liczbach opublikowanej przez GUS, Handbook of Economic Statistics CIA, rocznika RWPG Statisticzeskij Sprawocznik - Wnieszniaja Torgovla Stran-Czlenow SEW oraz International Financial Statistics Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Szczególnie wygodną podstawą do przedstawienia kontaktów gospodarczych kraju z zagranicą może być bilans płatniczy, czyli zagregowany opis wszystkich transakcji zawartych z podmiotami zagranicznymi przez podmioty gospodarcze w Polsce lub, gdy własnego państwa nie było, na ziemiach polskich. Bilans taki składa się z dwóch głównych części: bilansu obrotów bieżących oraz bilansu obrotów finansowych i kapitałowych 15. Do pierwszej części należą handel zagraniczny dobrami i usługami, transgraniczny ruch zysków z kapitału oraz płatności o charakterze transferowym, do drugiej grupy przede wszystkim bezpośrednie inwestycje zagraniczne, inwestycje portfelowe i kredyty bankowe. Dla większej części okresu objętego analizą w tej książce, takiego zestawienia brakuje, możliwe jest jedynie wskazanie niektórych składających się na nie pozycji. W pracy poświęcam nieco uwagi różnicom międzyregionalnym występującym wewnątrz kraju. Wynika to z ich znaczenia dla oceny międzynarodowej pozycji kraju, a więc w analizach porównawczych. Zaszła również potrzeba uwzględnienia faktu powstania na początku XX wieku państwa polskiego drogą połączenia trzech zaborów i istotnej zmiany granic kraju po II wojnie światowej. Problematyka omawiana w tej książce jest bardzo rozległa, dlatego napisanie jej wymagało selekcji materiału. O tym, czy zrobiłem to w sposób trafny, czy przedstawiłem to, co najważniejsze, zadecydują Czytelnicy. Z pewnością polskie kontakty gospodarcze z zagranicą w XX wieku mogą stać się tematem wielu dalszych badań. Przedkładana Czytelnikowi książka powstawała w kilku etapach. Najpierw napisałem rozdział na temat stosunków ekonomicznych z zagranicą w PRL w pracy Historia gospodarcza Polski Przygotował ją w Katedrze Historii Gospodarczej Szkoły Głównej Handlowej zespół pod kierunkiem profesora Janusza Kalińskiego. Rozdział ten stanowił dla mnie punkt wyjścia przy pisaniu książki Stosunki gospodarcze w zagranicą w PRL, wydanej w 1994 roku w Instytucie Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego. Kiedy dobiegło końca dwudzieste stulecie rozszerzyłem ją o trzy okresy historyczne składające się na mijający wiek oraz poddałem korektom tekst dotyczący PRL. Obecne wydanie powstało drogą rozszerzenia wydania poprzedniego, zostały napisane nowe rozdziały i uzupełnione rozdziały znajdujące się w edycji wcześniejszej, uwzględniono nowe pozycje w literaturze przedmiotu. Miłym obowiązkiem autora jest złożenie podziękowania osobom i instytucjom, które przyczyniły się do powstania tej pracy. Składam podziękowanie prof. Januszowi Kalińskiemu, u 15 P.R. Krugman, M. Obstfeld, Międzynarodowe stosunki gospodarcze, WN PWN, Warszawa 1994, s. 29.

10 którego wszystko się zaczęło. Dziękuję prof. Józefowi Sołdaczukowi, który w IKCHZ napisał recenzję wydawniczą książki Stosunki gospodarcze z zagranicą w PRL, pomogła mi ona dokonać w tekście poprawki i uzupełnienia. Miałem też okazję poznać przedstawione na piśmie uwagi prof. Andrzeja Ajnenkiela, który odniósł się bardzo życzliwie do moich prób historycznych, zachęcając do kontynuacji zainteresowań tą tematyką. Przygotowanie książki ułatwiła mi stała wymiana myśli o sprawach gospodarczych, także w nieodległej przeszłości, w środowisku Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN. Dziękuję zwłaszcza prof. Pawłowi Kozłowskiemu, w rozmowie z którym, najpierw opodal Zamku Królewskiego w Warszawie, a później u mnie w domu, został ustalony ostateczny tytuł książki. Ważnym konsultantem w sprawie tytułu pracy była również Monika Ogorzałek. Dziękuję pierwszemu wydawcy tej pracy, Warszawskiej Wyższej Szkole Ekonomicznej im. Edwarda Wiszniewskiego, w której wysiłek dydaktyczny pracowników szedł w parze z ich aktywnością badawczą i publikacyjną. Słowa wdzięczności kieruję pod adresem Centrum Europejskiego Natolin, a zwłaszcza prof. Jacka Saryusz-Wolskiego i dr Pawła Sameckiego, którym zawdzięczam umożliwienie mi dostępu do bogatych materiałów na temat przygotowań Polski do członkostwa w Unii Europejskiej. Szczególnie dużą dla mnie pomocą w przygotowaniu książki były rozmowy i życzliwość ze strony dyrektora Centrum Grzegorza Tkaczyka, prawnika o żywych zainteresowaniach historią. Osobne podziękowanie jestem winny pracownikom wspaniałej natolińskiej biblioteki, a szczególnie jej kierownikowi Wiktorowi Poźniakowi. Muszę jednocześnie zaznaczyć, że wszystkie błędy i braki znajdujące się w tej pracy, obciążają tylko mnie.

Janusz KALINSKI Zbigniew LANDAU. GOSPODARKA POLSKU XX wieku

Janusz KALINSKI Zbigniew LANDAU. GOSPODARKA POLSKU XX wieku Janusz KALINSKI Zbigniew LANDAU GOSPODARKA POLSKU XX wieku POLSKIE WYDAWNICTWO EKONOMICZNE Warszawa 1998 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 i GOSPODARKA ZIEM POLSKICH 1 POD ZABORAMI 13 Od kapitalizmu wolnokonkurencyjnego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp 11

Spis treści. Wstęp 11 Spis treści Wstęp 11 Rozdział 1 Tendencje w rozwoju społeczeństwa niemieckiego 14 1.1. Podstawowe dane liczbowe i cechy społeczeństwa Niemiec 14 1.2. Sytuacja ekonomiczna niemieckich gospodarstw domowych

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 2015/2016

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 2015/2016 Tryb studiów Stacjonarne Nazwa kierunku studiów EKONOMIA Poziom studiów Stopień drugi Rok studiów/ semestr Rok II / sem. III Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 05/06

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Katedra Handlu Zagranicznego i Międzynarodowych Stosunków Ekonomicznych powstała w

Katedra Handlu Zagranicznego i Międzynarodowych Stosunków Ekonomicznych powstała w dr hab. prof. US Halina Nakonieczna-Kisiel, dr Jarosław Narękiewicz Katedra Handlu Zagranicznego i Międzynarodowych Stosunków Ekonomicznych Uniwersytet Szczeciński KIERUNKI BADAŃ I DZIAŁALNOŚCI DYDAKTYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć

Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć Nazwa modułu: Ekonomia Rok akademicki: 2015/2016 Kod: ZIP-3-803-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Zarządzania Kierunek: Inżynieria Produkcji Specjalność: - Poziom studiów: Studia III stopnia Forma i tryb studiów:

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr Tryb studiów Stacjonarne Nazwa kierunku studiów Finanse i Rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr II/III i IV Specjalność Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański 1. Przedmiot: Historia historiografii Rok: IV Semestr: VII Studia: stacjonarne 2. Ilość godzin:

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa integracja MSG

Międzynarodowa integracja MSG Międzynarodowa integracja MSG Kryteria wyodrębniania ugrupowań integracyjnych kryteria polityczne kryteria ekonomiczne Prawidłowości rozwoju ugrupowań integracyjnych Zmniejszanie się różnic w poziomie

Bardziej szczegółowo

Wybrane modele handlu międzynarodowego

Wybrane modele handlu międzynarodowego Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Matematyki i Informatyki Lidia Wasielewska nr albumu: 244871 Praca licencjacka na kierunku matematyka Wybrane modele handlu międzynarodowego Opiekun pracy dyplomowej

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak

Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak Autor adresuje książkę do Czytelników pragnących lepiej zrozumieć procesy rozwoju gospodarczego we współczesnym świecie. Do studentów, ekonomistów

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Podstawy ekonomii Kierunek: Inżynieria Środowiska Rodzaj przedmiotu: treści ogólnych, moduł Rodzaj zajęć: wykład Profil kształcenia: ogólnoakademicki Poziom kształcenia: I stopnia Liczba

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów. Słowo wstępne

Wykaz skrótów. Słowo wstępne Wykaz skrótów Słowo wstępne Rozdział pierwszy Pojęcia 1.Początki ekonomii (Marcin Smaga) 2.Definicja ekonomii (Tadeusz Włudyka, Marcin Smaga) 3.Prawidłowości i prawa ekonomiczne (Tadeusz Włudyka, Marcin

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ

POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ Gospodarki i przedsiębiorstwa w procesie integracji redakcja naukowa Józef Olszyński SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE OFICYNA WYDAWNICZA WARSZAWA 201 0 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy

Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Przyczyny wymiany handlowej. Free trade is

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze

Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze Katedry zasilające tzw. minimum kadrowe dla kierunku MSG (Wydział NE) Katedra Gospodarki Przestrzennej

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE ROLNICTWA POLSKIEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE ROLNICTWA POLSKIEGO W UNII EUROPEJSKIEJ SZKOŁA WYŻSZA im. PAWŁA WŁODKOWICA w PŁOCKU Radosław Knap MIEJSCE ROLNICTWA POLSKIEGO W UNII EUROPEJSKIEJ Płock 2004 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I TEORIA I PRAKTYKA STREFY WOLNEGO HANDLU I UNII CELNEJ

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Makroekonomia II na kierunku Zarządzanie I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Makroekonomia II 2. Kod modułu : MEKOII (10-MEKOII-z2-s; 10-MEKOII-z2-ns)

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA II stopień ogólnoakademicki niestacjonarne wszystkie Katedra Strategii Gospodarczych dr Helena Baraniecka. podstawowy. obowiązkowy polski

EKONOMIA II stopień ogólnoakademicki niestacjonarne wszystkie Katedra Strategii Gospodarczych dr Helena Baraniecka. podstawowy. obowiązkowy polski KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-EKON2-008 Nazwa modułu Makroekonomia II Nazwa modułu w języku angielskim Macroeconomics II Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM Mikołaj Waszczenko Spośród państw, które przystąpiły w 2004 r. do UE Polska posiada najdłuższą granicę z państwami nieunijnymi. Wynosi ona 1 185 km: 232- z

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Studia III stopnia

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Studia III stopnia Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Studia III stopnia Przedmiot: Ekonomia Rok: II Semestr: III Rodzaj zajęć Wykład 30 Ćwiczenia - Laboratorium - Projekt - punktów ECTS: 3 Cel przedmiotu C1 Zaznajomienie

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ekonomia Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MEI-1-501-s Punkty ECTS: 1 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Edukacja Techniczno Informatyczna Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

Tematyka seminarium licencjackiego dla studentów kierunku. Ekonomia w roku ak. 2014/2015

Tematyka seminarium licencjackiego dla studentów kierunku. Ekonomia w roku ak. 2014/2015 Tematyka seminarium licencjackiego dla studentów kierunku Zapisy 18.02.2014 r. godz. 13.15 prof. dr hab. Urszula Wich - pok. 515 Ekonomia w roku ak. 2014/2015 Uwarunkowania konkurencyjności regionów w

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW. PODSTAWOWYCH - I st. Kierunki studiów - uczelnie - studia stosunki międzynarodowe

LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW. PODSTAWOWYCH - I st. Kierunki studiów - uczelnie - studia stosunki międzynarodowe studia społeczne, kierunek: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE ZOBACZ OPIS KIERUNKU ORAZ LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH - I st. TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH Prawo 30 h Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej

Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Jacek Kocerka / Departament Statystyki Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze gospodarczej Łódź / 18 października 2013 Statystyka bilansu płatniczego źródło informacji o nierównowadze

Bardziej szczegółowo

Zarys ekonomii międzynarodowej Janusz Świerkocki

Zarys ekonomii międzynarodowej Janusz Świerkocki Zarys ekonomii międzynarodowej Janusz Świerkocki Prof. Janusz Świerkocki w podręczniku zawarł podstawową wiedzę z ekonomii międzynarodowej. W części poświęconej teorii wymiany międzynarodowej przedstawił

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW arytet siły nabywczej () arytet siły nabywczej jest wyprowadzany w oparciu o prawo jednej ceny. rawo jednej ceny zakładając,

Bardziej szczegółowo

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania Prof. dr hab. Oleksandr Oksanych.

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania Prof. dr hab. Oleksandr Oksanych. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-EKO2-531 Nazwa modułu Ekonomia międzynarodowa Nazwa modułu w języku angielskim International economics Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Jarosław Wołkonowski dr hab. prof.

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Jarosław Wołkonowski dr hab. prof. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr Pierwszy rok studiów, semestr pierwszy Specjalność Bez

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

K A R T A P R Z E D M I O T U

K A R T A P R Z E D M I O T U K A R T A P R Z E D M I O T U AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ WYDZIAŁ DOWODZENIA I OPERACJI MORSKICH I. CHARAKTERYSTYKA PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu: Bezpieczeństwo gospodarki światowa Kod: Zog Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Handel międzynarodowy korzyści dla przedsiębiorstw i gospodarki

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Handel międzynarodowy korzyści dla przedsiębiorstw i gospodarki Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Handel międzynarodowy korzyści dla przedsiębiorstw i gospodarki dr Iwona Pawlas Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 23 maja 2011 r. 1 Handel międzynarodowy/ handel zagraniczny

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo Dr hab. Maria Majewska Katedra Nauk Ekonomicznych Poznań, 1.10.2015 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo I. Informacje ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

dr Marta Kluzek Zestawienie dorobku naukowego

dr Marta Kluzek Zestawienie dorobku naukowego dr Marta Kluzek Zestawienie dorobku naukowego 2011 Tytuł oryginału: Podział państw Unii Europejskiej według zróżnicowania czynników tworzących klimat inwestycyjny. Autorzy: Kluzek Marta. Źródło: W : Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Zagraniczna polityka handlowa. Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Zagraniczna polityka handlowa. Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Zagraniczna polityka handlowa Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Podstawowe definicje Zagraniczna polityka gospodarcza oddziaływanie państwa na stosunki wymiany

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2011/2012 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2011/2012 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 011/01 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr Pierwszy rok studiów, semestr pierwszy Specjalność Bez

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1989 Nr 6 poz. 32 USTAWA. z dnia 15 lutego 1989 r. o Funduszu Rozwoju Eksportu. Rozdział 1 Przepisy ogólne

Dz.U. 1989 Nr 6 poz. 32 USTAWA. z dnia 15 lutego 1989 r. o Funduszu Rozwoju Eksportu. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 1989 Nr 6 poz. 32 USTAWA z dnia 15 lutego 1989 r. o Funduszu Rozwoju Eksportu. Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Tworzy się Fundusz Rozwoju Eksportu, zwany dalej Funduszem.

Bardziej szczegółowo

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Gospodarka światowa Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Etapy w analizie Lata 1918-1924 Lata 1924-1929 Lata

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA Aktywność Polski na rynku międzynarodowym realizowana jest w trzech głównych obszarach: 1. Udziału w tworzeniu wspólnej polityki handlowej Unii Europejskiej uwzględniającej interesy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15

Spis treści. Wstęp... 15 Spis treści Wstęp............................................................. 15 Rozdział I. Światowa Organizacja Handlu i jej system prawny a transformacja. systemowa Federacji Rosyjskiej..............................

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY UNIWERSYTET EKONOMICZNY w POZNANIU Paweł Śliwiński PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY w krajach Europy Srodkowo-Wschodniej w latach 1994-2008 B 380901 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Wrocławski

Uniwersytet Wrocławski Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Instytut Historii Państwa i Prawa Zakład Historii Administracji Studia Stacjonarne Administracji pierwszego stopnia Anna Jaskóła SYTUACJA

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Spis treści Wstęp... 11 Rozdział 1. Pojęcie i znaczenie handlu międzynarodowego... 13 1.1. Elementy handlu zagranicznego... 13 1.1.1. Pojęcie i funkcje handlu zagranicznego... 13 1.1.2. Formy handlu zagranicznego...

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 18

Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 18 Karta przedmiotu Wydział: Finansów Kierunek: Prawo I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu Profil przedmiotu Kategoria przedmiotu Typ studiów Ekonomia

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 9. Rozdział I Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego... 13

Wstęp... 9. Rozdział I Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego... 13 Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego... 13 1. Ekonomizacja bezpieczeństwa państw... 13 2. Definiowanie bezpieczeństwa ekonomicznego państw... 27 3. Typologia zagrożeń

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

[2]Pytania kontrolne[1] 89 [1]ROZDZIAŁ 5. Polityka ekonomiczna a planowanie gospodarcze Bolesław 90

[2]Pytania kontrolne[1] 89 [1]ROZDZIAŁ 5. Polityka ekonomiczna a planowanie gospodarcze Bolesław 90 [0]Wstęp Bolesław Winiarski[1] 13 [0]Część I. Funkcje polityki gospodarczej[1] 17 [1]ROZDZIAŁ 1. Pojęcia podstawowe Bolesław Winiarski[1] 17 [2]1.1. Polityka gospodarcza (ekonomiczna) i jej podmioty[1]

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Temat: Podstawy analizy finansowej.

Temat: Podstawy analizy finansowej. Przedmiot: Analiza ekonomiczna Temat: Podstawy analizy finansowej. Rola analizy finansowej w systemie analiz. Analiza finansowa jest ta częścią analizy ekonomicznej, która stanowi najwyższy stopień jej

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 2014/2015

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 2014/2015 Tryb studiów Niestacjonarne Nazwa kierunku studiów Finanse i Rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr I/II Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo Oikos dom Nomos prawo Ekonomia zasady prowadzenia gospodarstwa domowego EKONOMIA jest nauką o tym, jak jednostki i całe społeczeństwa decydują o wykorzystaniu rzadkich zasobów które mogą mieć także inne,

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Planowanie i autarkia, kolektywizacja i industrializacja SOCJALIZM NA PRZYKŁADZIE PRL

Planowanie i autarkia, kolektywizacja i industrializacja SOCJALIZM NA PRZYKŁADZIE PRL Planowanie i autarkia, kolektywizacja i industrializacja SOCJALIZM NA PRZYKŁADZIE PRL 1 Sytuacja polityczno - gospodarcza świata po II ws Zimna wojna : - NATO 1949r. - Podział Niemiec na NRF i NRD 1949r.

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

Rola sektora MSP w handlu zagranicznym Polski w latach 1994 2004

Rola sektora MSP w handlu zagranicznym Polski w latach 1994 2004 Mariusz Chądrzyński Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej SGGW Rola sektora w handlu zagranicznym Polski w latach 1994 2004 Wstęp Handel zagraniczny należy do najstarszych form współpracy gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Wydawnictwo KUL Lublin 2012 SPIS TREŚCI Od autora 9 Część I DŁUG NA ŚWIECIE: FAKTY I. BOMBA DŁUGU PUBLICZNEGO 13 1. Zegar długu na świecie 14 2. Tym razem w dtugi popadły

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2012

EKONOMIA Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2012 Leszek Jasiński EKONOMIA etyka i Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2012 Spis treści WSTĘP.... 11 1. CZY CENY MOGĄ BYĆ SPRAWIEDLIWE?... 13 Problem ekonomiczny... 13 Problem etyczny.... 17 2. CZY JEST

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii. Spis treści

Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii. Spis treści Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii Spis treści Od autorów....................................... 13 Rozdział I. Podstawowe pojęcia i przedmiot ekonomii..............

Bardziej szczegółowo