Wykonywanie i eksploatacja sieci wodociągowych i kanalizacyjnych 311[39].Z1.01

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wykonywanie i eksploatacja sieci wodociągowych i kanalizacyjnych 311[39].Z1.01"

Transkrypt

1 MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Andrzej Świderek Wykonywanie i eksploatacja sieci wodociągowych i kanalizacyjnych 311[39].Z1.01 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy Radom 2007

2

3 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie 4 2. Wymagania wstępne 6 3. Cele kształcenia 7 4. Materiał nauczania 4.1. Ujęcia wody Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Jakość wody i jej uzdatnianie Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Zbiorniki wody i pompownie wodociągowe Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Sieci wodociągowe i ich uzbrojenie Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Zasady wykonywania sieci wodociągowych Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Odbiór i eksploatacja sieci wodociągowych Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Lokalne zaopatrzenie w wodę Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Rodzaje sieci kanalizacyjnych Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Zasady wykonywania sieci kanalizacyjnych Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów 65 2

4 4.10. Obiekty inżynierskie na sieciach kanalizacyjnych Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Odbiór i eksploatacja sieci kanalizacyjnych Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Oczyszczalnie ścieków Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Lokalne oczyszczanie ścieków Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Sprawdzian osiągnięć 6. Literatura

5 1. WPROWADZENIE Poradnik ten będzie pomocny w przyswajaniu wiedzy o zasadach wykonywania sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, ich odbiorze, a także ułatwi zrozumienie przyczyn nieprawidłowości występujących podczas eksploatacji sieci. W poradniku zamieszczono: Wymagania wstępne, czyli wykaz niezbędnych umiejętności i wiedzy, które powinieneś mieć opanowane, aby przystąpić do realizacji tej jednostki modułowej. Cele kształcenia tej jednostki modułowej. Materiał nauczania (rozdział 4), który umożliwia samodzielne przygotowanie się do wykonania ćwiczeń i zaliczenia sprawdzianów. Obejmuje on również ćwiczenia, które zawierają wykaz materiałów, narzędzi i sprzętu potrzebnych do realizacji ćwiczeń. Po ćwiczeniach zamieszczony został sprawdzian postępów. Wykonując sprawdzian postępów powinieneś odpowiadać na pytania tak lub nie, co oznacza, że opanowałeś materiał albo nie. Sprawdzian osiągnięć, w którym zamieszczono instrukcję dla ucznia oraz zestaw zadań testowych sprawdzających opanowanie wiedzy i umiejętności z zakresu całej jednostki. Zamieszczona została także karta odpowiedzi. Wykaz literatury obejmujący zakres wiadomości dotyczących tej jednostki modułowej, która umożliwia Ci pogłębienie nabytych umiejętności. Jeżeli masz trudności ze zrozumieniem tematu lub ćwiczenia, to poproś nauczyciela lub instruktora o wyjaśnienie i ewentualne sprawdzenie, czy dobrze wykonujesz daną czynność. Jednostka modułowa: Wykonywanie i eksploatacja sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, której treści teraz poznasz, zawarta jest w module 311[39].Z1 Sieci komunalne i jest zaznaczona w schemacie na stronie 5. Bezpieczeństwo i higiena pracy W czasie pobytu w pracowni musisz przestrzegać regulaminów, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz instrukcji przeciwpożarowych, wynikających z rodzaju wykonywanych prac. Przepisy te poznasz podczas trwania nauki. 4

6 311[39].Z1 Sieci komunalne 311[39].Z1.01 Wykonywanie i eksploatacja sieci wodociągowych i kanalizacyjnych 311[39].Z1.02 Wykonywanie i eksploatacja sieci ciepłowniczych 311[39].Z1.03 Wykonywanie i eksploatacja sieci gazowych Schemat układu jednostek modułowych 5

7 2. WYMAGANIA WSTĘPNE Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: przestrzegać przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania robót budowlanych i sieciowych, stosować procedury udzielania pierwszej pomocy w stanach zagrożenia zdrowia i życia, stosować odpowiednie zabezpieczenia i oznaczenia terenu budowy, dobierać odzież ochronną oraz środki ochrony indywidualnej do określonych robót budowlanych i sieciowych, charakteryzować elementy dokumentacji technicznej, stosować oznaczenia graficzne materiałów i elementów budowlanych oraz sieci komunalnych, wykonywać szkice i rysunki robocze elementów budowlanych i sieciowych, posługiwać się dokumentacją techniczną, normami, normatywami technicznymi oraz przepisami prawa budowlanego, rozróżniać rodzaje i kategorie gruntów oraz oceniać ich przydatność do celów budowlanych, określać zasady wykonywania robót ziemnych, określać zasady wykonywania prostych pomiarów geodezyjnych, korzystać z map i planów sytuacyjno-wysokościowych, charakteryzować metody wykonywania oraz umacniania skarp wykopów i nasypów, charakteryzować sposoby odwadniania wykopów, wykonywać przedmiary i obmiary robót, określać warunki uzyskania pozwolenia na budowę, prowadzić dokumentację budowy zgodnie z obowiązującymi przepisami, opracowywać projekt organizacji budowy, opracowywać projekty zagospodarowania i likwidacji terenu budowy, posługiwać się dokumentacją techniczną w różnych fazach procesu budowlanego, klasyfikować roboty ziemne, rozróżniać rodzaje wykopów i nasypów, charakteryzować sposoby wykonywania wykopów, dobierać sposoby zabezpieczania ścian wykopów w różnych gruntach, zabezpieczać wykopy przed napływem wód powierzchniowych i gruntowych, charakteryzować bezwykopowe metody układania rurociągów, wykonywać roboty ziemne zgodnie z warunkami technicznymi ich wykonywania i odbioru, dobierać metody zagospodarowania terenu po zakończeniu robót budowlanych i sieciowych, określać rodzaje i źródła zanieczyszczenia gleby, określać sposoby ochrony gleby oraz zasobów naturalnych, korzystać z różnych źródeł informacji. 6

8 3. CELE KSZTAŁCENIA W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: sklasyfikować wody powierzchniowe i wody podziemne, określić zasoby i metody ochrony wód powierzchniowych i podziemnych, scharakteryzować ujęcia wód powierzchniowych i podziemnych, określić zasięg strefy ochrony sanitarnej ujęć i źródeł wody, określić zasady eksploatacji ujęć wody powierzchniowej i podziemnej, scharakteryzować źródła zanieczyszczenia wody, określić fizyczne, chemiczne, biologiczne i bakteriologiczne cechy wody, określić wymagania, jakie powinna spełniać woda wykorzystywana do różnych celów, scharakteryzować metody uzdatniania wody, wyjaśnić procesy zachodzące podczas uzdatniania wody, wyjaśnić budowę i zasadę działania urządzeń stosowanych do uzdatniania wody, dobrać urządzenia do uzdatniania wody w zależności od stopnia jej zanieczyszczenia oraz przeznaczenia, określić zasady obsługi, kontroli działania i eksploatacji urządzeń do uzdatniania wody, scharakteryzować sposoby magazynowania wody, określić zasady, warunki montażu i odbioru technicznego zbiorników wodociągowych, dobrać zbiorniki do magazynowania wody w zależności od ich przeznaczenia i usytuowania, sklasyfikować pompy i pompownie, określić wielkości charakterystyczne pomp, dobrać pompy wodne do określonych warunków pracy, dobrać wyposażenie pompowni wodociągowej, określić zasady użytkowania, konserwacji i remontów zbiorników wodociągowych oraz pompowni wodociągowych, scharakteryzować rodzaje sieci wodociągowych, określić właściwości materiałów stosowanych do budowy sieci wodociągowych, rozróżnić rodzaje oraz określić miejsca i warunki montażu uzbrojenia sieci wodociągowej, posłużyć się dokumentacją techniczną sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, posłużyć się dokumentacją techniczno-ruchową urządzeń stosowanych w wodociągach i kanalizacji, zaplanować wykonywanie sieci wodociągowej, określić zasady wyznaczania w terenie trasy sieci wodociągowej, dobrać materiały, uzbrojenie, narzędzia i sprzęt do budowy sieci wodociągowej w określonej technologii, dobrać metody wykonania i obudowy wykopu, zorganizować wykonanie robót ziemnych oraz zabezpieczenie ścian wykopów, zaplanować montaż przewodów i uzbrojenia sieci wodociągowej, wykonać połączenia rur, kształtek i uzbrojenia w określonej technologii, dobrać materiały do izolacji przewodów sieci wodociągowych, określić warunki wykonywania próby szczelności sieci wodociągowej, przygotować sieć wodociągową do odbioru technicznego, zorganizować prace związane z zasypywaniem wykopów oraz płukaniem i dezynfekcją przewodów, wykonać prace przy instalacji urządzeń lokalnych ujęć wody, przygotować materiały potrzebne do montażu urządzeń lokalnych ujęć wody, ocenić stan techniczny urządzeń lokalnych ujęć wody do montażu, 7

9 dobrać urządzenia lokalnych ujęć wody i lokalnego jej uzdatniania, zamontować aparaturę kontrolno-pomiarową i sterującą, wykonać ciśnieniowe próby szczelności po wykonaniu montażu urządzeń lokalnych ujęć wody, ocenić stan techniczny sieci oraz dokonać jej konserwacji i naprawy, określić źródła powstawania ścieków, scharakteryzować rodzaje ścieków i określić ich ilość, scharakteryzować rodzaje odbiorników ścieków, określić warunki odprowadzania ścieków do odbiorników, scharakteryzować systemy sieci kanalizacyjnych, określić właściwości materiałów stosowanych do budowy sieci kanalizacyjnej, określić zasady tyczenia trasy kanałów, dobrać metody odwodnienia wykopu, dobrać materiały, narzędzia i sprzęt do budowy sieci kanalizacyjnej, dobrać uzbrojenie przewodów sieci kanalizacyjnych i wyznaczyć miejsca jego montażu, zorganizować prace związane z budową sieci kanalizacyjnych, wykonać sieć kanalizacyjną zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska, przygotować sieć kanalizacyjną do odbioru technicznego, określić zasady eksploatacji sieci kanalizacyjnej, ocenić stan techniczny sieci kanalizacyjnych, scharakteryzować rodzaje pompowni ścieków, określić wyposażenie pompowni kanalizacyjnych, sklasyfikować oczyszczalnie ścieków, określić wymagania dotyczące jakości ścieków oczyszczonych, scharakteryzować metody oczyszczania ścieków, wyjaśnić procesy zachodzące podczas oczyszczania ścieków, scharakteryzować schematy technologiczne oczyszczalni ścieków, zaplanować wykonanie przydomowej oraz zbiorczej oczyszczalni ścieków, dobrać metody i urządzenia do oczyszczania ścieków w zależności od rodzaju i stopnia ich zanieczyszczenia, sklasyfikować osady ściekowe, scharakteryzować procesy zachodzące podczas przeróbki osadów ściekowych, dobrać urządzenia do przeróbki osadów ściekowych, przewidzieć skutki niewłaściwej gospodarki osadami ściekowymi, ocenić wpływ osadów ściekowych na środowisko, określić zasady eksploatacji oczyszczalni ścieków i urządzeń do unieszkodliwiania osadów ściekowych, przygotować na podstawie wykazu (dokumentacji) materiały potrzebne do montażu urządzeń lokalnych oczyszczalni ścieków, wykonać lokalne oczyszczalnie ścieków, przeprowadzić próby szczelności zamontowanych urządzeń lokalnych oczyszczalni ścieków, określić zagrożenia pojawiające się podczas budowy sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, zastosować zasady racjonalnej gospodarki wodą, ściekami i odpadami, zastosować zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania robót związanych z budową oraz użytkowaniem sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. 8

10 4. MATERIAŁ NAUCZANIA 4.1. Ujęcia wody Materiał nauczania Wody powierzchniowe Do wód powierzchniowych zalicza się: wody opadowe, wody powierzchniowe płynące, wody powierzchniowe stojące. Wody opadowe pochodzą wprost z opadów atmosferycznych (deszcz, śnieg). Mogą być wykorzystywane do lokalnego zaopatrzenia w wodę pod warunkiem zbierania wody o odpowiedniej jakości, odbywa się to: w terenach górskich wysoko położonych nad dolinami, na wyspach pozbawionych wody słodkiej, na terenach oddalonych od innych źródeł wody. Ilość wód opadowych zależy od natężenia opadów. Woda ta jest miękka, nie zmineralizowana. Zawiera zanieczyszczenia z powietrza oraz ze spływu powierzchniowego (pyły, sadze, rdza, kwas azotowy i siarkowy, fenole, mikroorganizmy). Woda opadowa jest w smaku niezbyt przyjemna, mdła, o temperaturze zbliżonej do temperatury otoczenia. Wody powierzchniowe płynące (rzeki, strumienie, potoki) posiadają ilość wód zależną od opadów w dorzeczu. Charakteryzują się niewielką twardością, dużą ilością zanieczyszczeń mechanicznych i organicznych, temperaturą wahającą się od 0,3 o C do 20 o C. Zmienna jest ich mętność i barwa, zależnie od podłoża zlewni, natężenia opadów atmosferycznych, rodzaju i jakości odprowadzanych ścieków. Wody powierzchniowe płynące noszą nazwę cieków. Nazwa ciek obejmuje również koryto (łożysko), w którym płynie woda. W cieku porusza się nie tylko woda, ale i materiał stały stanowiący materiał łożyska. Poruszający się materiał to: cząstki iłu, piasek, żwir, a nawet kamienie. Materiał ten nosi nazwę rumowiska: wleczonego, gdy całość materiału porusza się po dnie, zawieszonego, gdy całość jest unoszona przez strumień płynącej wody. W wodach powierzchniowych stojących (określenie wody stojące nie jest zupełnie ścisłe z uwagi na to, że we wszystkich wodach występuje ruch wody), jakość wody jest różna na różnych głębokościach. Na głębokości ok m woda jest klarowna. W miejscach wpływu cieków występują zanieczyszczenia fizyczne, chemiczne i bakteriologiczne. Temperatura wody jest stała. Woda z jeziora jest miękka, zawiera mniej domieszek mineralnych niż woda w cieku. Do wód powierzchniowych stojących zaliczamy: oceany, morza, jeziora naturalne, stawy i jeziora sztuczne (zbiorniki). Wody podziemne Do wód podziemnych zaliczamy: wody zaskórne zalegające najpłycej pod ziemią, posiadające kontakt ze środowiskiem zewnętrznym, a zatem możliwość skażenia, duże wahania temperatur, co ma duży wpływ na ich jakość i cechy fizyko-chemiczne oraz biologiczne (z tego względu woda zaskórna nie powinna być ujmowana do celów spożywczych), wody gruntowe oddzielone od powierzchni gruntu warstwą przepuszczalną będącą naturalną barierą oddzielającą je od gleby. Wody te zasilane są opadami atmosferycznymi 9

11 wsiąkającymi w powierzchnię ziemi oraz wodami powierzchniowymi. Woda gruntowa ma zwierciadło swobodne (nie przykryte warstwą nieprzepuszczalną) i podlega zmianom poziomu zwierciadła oraz składu chemicznego. Wpływ środowiska zewnętrznego na ten poziom wodonośny maleje wraz z głębokością. Wodę gruntową można ujmować za pomocą studni abisyńskiej lub studni kopanej. Używanie tej wody jako wody pitnej jest możliwe po odpowiednim uzdatnieniu, ale nadaje się ona do nawadniania ogrodu, wody wgłębne artezyjskie o stałym składzie i cechach fizyko-chemicznych. Powyżej zwierciadła wody zalega warstwa nieprzepuszczalna, która chroni przed wpływami atmosferycznymi i wahaniami składu, pozwala na zachowanie stałej temperatury. Wody te są pod ciśnieniem. Skład chemiczny i temperatura oraz łatwość w pozyskiwaniu sprawiają, że wody te są często wykorzystywanie w lokalnych ujęciach, wody głębinowe zlegające na dużych głębokościach w związku z tym nie mające kontaktu z wodami powierzchniowymi dzięki odizolowaniu wieloma warstwami nieprzepuszczalnymi. Woda głębinowa jest czysta pod względem bakteriologicznym i chemicznym. Może mieć podwyższoną zawartość żelaza i manganu, co dyskwalifikuje je jako przydatne do bezpośredniego wykorzystywania w celach wodociągowych. Związki te można usunąć za pomocą stosunkowo prostej i taniej technologii uzdatniania wody. Ujęcia wód powierzchniowych Ujęcie wód powierzchniowych z rzek i potoków powinno być usytuowane w sposób zapewniający pobór wody możliwie czystej, gdyż koryta wód płynących są naturalnymi odbiornikami wszelkich spływów powierzchniowych i kanalizacyjnych, a jakość wody jest stosunkowo niska. Ujęcie powinno być zabezpieczone przed lodem powierzchniowym i dennym, umieszczane ok. 1,0 1,5 m pod zwierciadłem niskiej wody i ok. 1,0 1,5 m nad dnem, aby zapobiec dostawaniu się rumowiska. Wlot powinien być zabezpieczony kratami rzadkimi o prześwicie mm i kratami gęstymi o prześwicie mm, a często i sitami o oczkach ok. 3 mm. Ujęcia wód powierzchniowych powinny być tak usytuowane, by nie tworzyły przeszkód w przepływie wielkich wód i nie utrudniały normalnego użytkowania rzeki. Lokalizacja ujęcia musi uwzględniać kształt profilu poprzecznego, sposób zabezpieczenia brzegów, budowle regulacyjne, obwałowanie. Rodzaje ujęć wód powierzchniowych płynących to: brzegowe, nurtowe, zatokowe. Ujęcia brzegowe (otwarte, komorowe) stosowane jest wówczas, gdy głębokość przy brzegu jest wystarczająca. Budowane są na brzegu wklęsłym, gdy prędkość wody w rzece nie przekracza 0,3 m/s. Ujęcia nurtowe wykonuje się, gdy głębokość przy brzegu jest mała. Składają się one z wlotu (czerpni) założonego w nurcie rzeki, przewodu doprowadzającego wodę oraz komory zbiorczej usytuowanej na brzegu. Ujęcia zatokowe stanowią pośrednie ujmowanie wód z dużych rzek, w których prędkość przekracza 0,3 m/s, w okresie zimowym tworzy się lód denny lub śryż, a stężenie zanieczyszczeń w wodzie jest znaczne. Ujęcie składa się z zatoki przybrzeżnej i czerpni zlokalizowanej na końcu zatoki. Głębokość zatoki powinna być większa o 0,5 1,0 m od głębokości rzeki, i powinna stanowić rodzaj osadnika. Prędkość przepływu wody w zatoce powinna stanowić 25% prędkości wody w rzece. Ujęcia wód powierzchniowych stojących ze względu na jakość wody i falowanie powierzchni powinno być zakładane na głębokości od 5,0 do 15,0 m pod zwierciadłem wody, a ze względu na opadające zawiesiny i obumarłe organizmy roślinne i zwierzęce od 3,0 do 6,0 m ponad dnem. Ujęcia wody z jezior naturalnych to: ujęcia denne (za pomocą czerpni stojakowej), brzegowe i przegubowe. 10

12 Ujęcie za pomocą czerpni stojakowej stosowane jest dla jezior głębokich (wlot wykonany w kształcie leja zaopatrzonego w kratę rzadką). Ujęcie przegubowe wykonane jest zazwyczaj z dwóch rurociągów zakończonych koszem ujmującym. Za pomocą podnośnika można regulować położenie czerpni dostosowując je do aktualnego stanu wody w jeziorze. Do ujmowania wody ze zbiorników sztucznych stosowane jest ujęcie zaporowe (ujęcie szybowe w korpusie zapory).wloty czerpalne umieszczane są na kilku poziomach odpowiadających charakterystycznym stanom wody w zbiorniku. Ujęcia wód podziemnych Do ujęcia wód podziemnych stosowane najczęściej są: studnie kopane (szybowe) dla wód zalegających na głębokości m i wydajności wodociągu do 90 m 3 /h; studnie wiercone stosowane do ujmowania wód podziemnych z głęboko położonych warstw wodonośnych przykrytych warstwami gruntu nieprzepuszczalnego. Jest to obecnie najlepsze rozwiązanie dla gospodarstw domowych. Zasoby wody w tych warstwach są znaczne, nie ma więc problemu z wydajnością studni. Woda ze studni wierconych jest mniej niż w innych studniach narażona na zanieczyszczenia. Strefy ochrony sanitarnej ujęć i źródeł wody Zgodnie z ustawą Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001r (Dz. U. Nr 115 poz. 1229) z późn. zm. w celu zapewnienie odpowiedniej jakości wody ujmowanej na cele wodociągowe oraz z uwagi na fakt ochrony zasobów wodnych, mogą być ustanawiane: strefy ochronne ujęć wody, obszary ochronne zbiorników wód śródlądowych. Strefa ochronna ujęcia i źródła wody jest to obszar poddawany zakazom i ograniczeniom w użytkowaniu gruntów i korzystaniu z wody obejmujący ujęcie wody, zbiornik wody stanowiący źródło wody dla jej poboru oraz tereny przyległe do ujęcia i zbiornika wody. Strefę ochronną ujęcia wody stanowi obszar, na którym obowiązują zakazy, nakazy i ograniczenia w zakresie użytkowania gruntów oraz korzystania z wody. Przy określaniu zasięgu i granic terenów strefy ochronnej dla podziemnych ujęć i źródeł wody należy uwzględnić dane hydrogeologiczne: budowę geologiczną terenu, głębokość zalegania utworów wodonośnych, głębokość zalegania źródła wody i jego wahania, kierunki i prędkości przepływu w utworach wodonośnych, zasoby eksploatacyjne wody, cechy fizyczne, chemiczne i bakteriologiczne wody, wielkość i zasięg depresji. Przy określaniu zasięgu i granic strefy ochronnej dla powierzchniowych ujęć i źródeł wody należy uwzględniać: rodzaj powierzchniowego źródła wody, kształt, rozmiary i charakter zlewni, dane w zakresie spływu podziemnego i powierzchniowego, dane dotyczące stanów wody i ich wahań, cechy fizyczne, chemiczne, bakteriologiczne i hydrobiologiczne wody, źródła zanieczyszczenia wody. Wyróżnia się strefy ochrony: bezpośredniej, pośredniej. 11

13 Tereny ochrony bezpośredniej obejmują: część zbiornika wody w miejscu poboru wody, obiekty i urządzenia związane bezpośrednio z poborem wody, część terenu przylegającego do tych obiektów i urządzeń. Na terenie strefy może być dozwolone użytkowanie gruntów tylko do celów związanych z eksploatacją urządzeń do ujmowania wody. Zasięg terenu strefy na potrzeby ujęć wód podziemnych należy określić tak, aby budowle i urządzenia związane z poborem wody były otoczone pasem terenu o szerokości: dla studni wierconych 8 10 m, dla studni kopanych m, ujęcia naturalnego wypływu wód podziemnych m. Zasięg terenu strefy dla ujęć wód powierzchniowych należy określić tak, aby budowle i urządzenia związane z poborem wody były otoczone pasem terenu o szerokości m. Teren ochrony bezpośredniej powinien być ogrodzony. Tereny ochrony pośredniej mogą być objęte ograniczeniami w użytkowaniu gruntów i korzystaniu z wód, jeżeli użytkowanie to mogłoby spowodować pogorszenie jakości tych wód, warunków zdrowotnych lub wydajności ujęcia i źródła wody. Ograniczenia te mogą dotyczyć: wprowadzania ścieków do wód powierzchniowych i wód podziemnych, wydobywania materiałów i lodu, wycinania roślin z wód powierzchniowych, pojenia bydła i trzody chlewnej, moczenia lnu i konopi, prania bielizny, kąpieli, rolniczego wykorzystania ścieków, grzebania zwierząt, urządzania obozowisk, postoju obiektów pływających, lokalizacji zbiorników i rurociągów do magazynowania lub transportu materiałów i olejów łatwo palnych, stosowania środków ochrony roślin. Zasięg terenu ochrony pośredniej dla wód podziemnych wynosi: dla studni wierconych zależy od głębokości zamontowania filtru w studni; może być od 20 do 40 m a może też dochodzić do 100 m, dla studni kopanych od 70 do 100 m. Zasięg terenu ochrony pośredniej na potrzeby ujęć wód powierzchniowych ustala się zależnie od charakterystyki hydrologicznej źródła wody, zdolności wody do samooczyszczania się, kształtu i wielkości terenu ochrony bezpośredniej, ukształtowania i zagospodarowania terenu otaczającego ujęcie wody Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jakie wody powierzchniowe ujmowane są do celów wodociągowych? 2. Kiedy budowane są ujęcia brzegowe? 3. W jakim celu tworzone są zatoki przybrzeżne? 4. Jakie wody ujmowane są przez studnie wiercone? 5. Jakie są uwarunkowania dla ustanowienia strefy bezpośredniej ochrony sanitarnej ujęcia wód podziemnych? 12

14 4.1.3.Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Na arkuszu papieru formatu A4 przedstaw porównanie warunków wykonywania ujęć wód powierzchniowych. Wykonaj schemat blokowy tych ujęć według różnych kryteriów, które wynikają z rozwiązań lokalizacyjnych. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) przeanalizować warunki sytuowania ujęć wód powierzchniowych, 2) w punktach przedstawić uwarunkowania wykonywania i sytuowania ujęć wód powierzchniowych, 3) wykonać schemat blokowy ujęć wód powierzchniowych podając kryteria podziału na schemacie, 4) zaprezentować wykonane ćwiczenie. Wyposażenie stanowiska pracy: arkusz papieru formatu A4, długopis, ołówek, linijka, gumka, literatura z rozdziału 6 dotycząca ujęć wody. Ćwiczenie 2 Określ zasięg strefy ochrony sanitarnej ujęcia wody ze studni wierconej na podstawie dokumentacji hydrogeologicznej ujęcia wody. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś: 1) przeanalizować dokumentację hydrogeologiczną ujęcia wody, 2) określić zasięg i wypisać uwarunkowania ustanowienia strefy ochrony sanitarnej ujęcia wody, 3) dokonać oceny poprawności ćwiczenia. Wyposażenie stanowiska pracy: dokumentacja hydrogeologiczna ujęcia wody ze studni wierconej, przepisy prawne w zakresie ustanawiania stref ochrony sanitarnej ujęć wody, plan sytuacyjny terenu na którym znajduje się ujęcie wody, arkusz papieru A4, długopis, ołówek, gumka, linijka, literatura z rozdziału 6 dotycząca ujęć wody. 13

15 Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) wyjaśnić, kiedy stosuje się ujęcia wód opadowych? 2) określić warunki prawidłowego wybudowania ujęcia brzegowego? 3) określić miejsce lokalizacji czerpni wody w ujęciu nurtowym? 4) wyjaśnić, na czym polega ujęcie wód z jezior naturalnych? 5) wyjaśnić, które wody podziemne stosowane są do celów wodociągowych? 6) wyznaczyć zasięg strefy ochrony bezpośredniej dla studni wierconej? 7) wyjaśnić, czego dotyczą ograniczenia w strefie ochrony bezpośredniej ujęcia? 8) wody powierzchniowej? 14

16 4.2. Jakość wody i jej uzdatnianie Materiał nauczania Źródła zanieczyszczania wody Wody przesiąkające przez warstwę gleby oraz spływające po jej powierzchni wzbogacane zostają w jony soli mineralnych oraz w związki organiczne ługowane z ziemi. Wody opadowe spływające do otwartych cieków mogą pobierać z gleby znaczne ilości zawiesin i cząstek koloidalnych. Wody opadowe zawierają znaczne ilości rozpuszczonych gazów, śladowe ilości soli. W rejonach o dużym zanieczyszczeniu atmosfery zawierają większe ilości domieszek. Wody przesiąkające do gruntu wzbogacają się, w miarę przesiąkania, w CO 2, a ubożeją w tlen zużywany na utlenianie związków organicznych. Wody podziemne są na ogół pozbawione tlenu, podczas gdy wody powierzchniowe zawierają znaczne jego ilości aż do nasycenia, a niekiedy przy intensywnych procesach fotosyntezy, mogą być nawet przesycone. Wody powierzchniowe zawierają oprócz rozpuszczonych związków mineralnych także związki organiczne pochodzenia naturalnego i obcego oraz produkty ich biologicznego rozkładu. Specyficzną grupę domieszek stanowią związki organiczne pochodzenia przemysłowego trudno podatne na procesy biologicznego rozkładu, których nawet śladowe ilości skażają wodę i komplikują proces jej oczyszczenia. W wodach powierzchniowych występują często znaczne ilości zawiesin szczególnie w okresie wysokich stanów wód i powodzi. Substancje koloidalne (związki rozproszone pochodzenia organicznego i nieorganicznego i powodujące wzrost mętności) występują w wyższym stężeniu przy stanach niskich wody. Organizmy żywe w wodach powierzchniowych to: glony, bakterie, wirusy. O powstawaniu zakwitu glonów czyli zabarwieniu wody spowodowanym występowaniem zwykle jednego gatunku mikroskopijnych, samożywnych organizmów decyduje obecnośćw wodzie powierzchniowej związków biogennych: fosforanów, związków azotu, które mogą pochodzić z mineralizacji zanieczyszczeń odprowadzanych do rzek oraz spływów powierzchniowych z terenów upraw rolnych. Przy dużym nadmiarze fosforanów i związków azotowych, czynnikiem limitującym rozwój glonów może być CO 2. Występowanie bakterii chorobotwórczych w wodach jest przeważnie skutkiem zanieczyszczenia ściekami i fekaliami, natomiast obecność pozostałych bakterii w wodach należy uważać za zjawisko normalne. Wody powierzchniowe zawierają rozpuszczony tlen w różnym stopniu nasycenia, z wyjątkiem dolnych partii wody w głębokich zbiornikach zaporowych i jeziorach, które mogą być całkowicie odtlenione. CO 2 w wodach powierzchniowych występuje w niewielkich ilościach i przeważnie wody te są w stanie równowagi węglanowo wapniowej. W górskich zbiornikach zaporowych, w wodach z topnienia śniegu, obecność CO 2 powoduje obniżenie odczynu. Skład wód podziemnych zależy od ich pochodzenia, rodzaju skał, z którymi woda się kontaktuje, stopnia zwietrzenia skał, uziarnienia, prędkości ruchu wody podziemnej oraz stopnia kontaktu z wodami powierzchniowymi i opadowymi. Zawierają one zazwyczaj: więcej rozpuszczonych soli niż wody powierzchniowe, CO 2, sole żelaza i manganu, które są najbardziej uciążliwe. Ujęte wody podziemne sprzyjają rozwojowi bakterii żelazistych w rurociągach. Sprzyja to zarastaniu przewodów, co w konsekwencji prowadzi to do zmniejszenia ich średnicy 15

17 i straty ciśnienia wody w sieci. Proces ten przy wodomierzach może powodować błędne odczyty. Wodociąg miejski powinien dostarczać wodę: pewną pod względem sanitarnym nie powodującą zakażenia chorobami np. durem brzusznym, czerwonką, biegunką, nie zawierającą metali ciężkich, na przykład arsenu, ołowiu, a jeżeli one występują, to ich zawartość nie powinna przekraczać wartości granicznych wskazanych w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dn. 29 marca 2007r w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, bez domieszek niekorzystnie wpływających na organizm ludzki, apetyczną, pozbawioną domieszek nadających jej nieprzyjemny smak i zapach, w dostatecznej ilości, w sposób ciągły. Warunki stawiane wodzie mogą być spełnione przez ujmowanie wody odpowiedniej jakości, stosowanie właściwych procesów oczyszczania i uzdatniania oraz należyte podawanie wody do sieci wodociągowej. Fizyczne cechy jakości wody Do cech fizycznych wody należą: temperatura, mętność, barwa, zapach, smak Temperatura dla wód powierzchniowych zmienna w ciągu dnia i roku, zależy od głębokości. Dla wód podziemnych jest zwykle prawie stała, w granicach od 7 12 o C. Jedynie wody z głębokich warstw wodonośnych mogą mieć temperaturę podwyższoną do 17 o C Mętność może być wywołana obecnością w wodzie drobno dyspergowanych (rozproszonych) zawiesin mineralnych i organicznych. Dla wód powierzchniowych mętność zależy od rodzaju koryta rzeki, rodzaju zlewni, stanu wody w rzece (przy stanach wysokich mętność jest wyższa ni z przy stanach niskich wody) i wynosi ona od kilku do mg/dm 3. Dla wód podziemnych przeważnie jest niewielka, jednak po wypompowaniu na powierzchnię może wytrącać się Fe(OH) 2 i Fe(OH) 3 oraz CaCO 3 przy wysokiej twardości węglanowej. Mętność jest odwrotnością przezroczystości wody: 100% mętności = 0% przezroczystości. Barwa wywołana jest związkami humusowymi lub zanieczyszczeniami zawartymi w ściekach. Wody o podwyższonej barwie pochodzą ze zlewni zalesionych bądź bagnistych i torfowych. Oznacza się ją w skali platynowej np. 15 mg Pt / dm 3 oznacza wodę pozbawioną barwy (woda bezbarwna) lub przez opisowe określenie barwy np. szaro-zielona. Zapach mogą go powodować różne związki pochodzenia organicznego i gazy. W wodach podziemnych najczęstszą przyczyną zapachu jest obecność H 2 S. W wodach powierzchniowych zapach powstaje w wyniku zakwitu glonów, mineralizacji osadów dennych oraz doprowadzania zanieczyszczeń ze ściekami. Rodzaje zapachów: R roślinny, G gnilny, S specyficzny. Zapach może być oznaczany na zimno w temp. 20 o C lub na gorąco w temp. 60 o C. Skala intensywności: 0 brak zapachu, 1 bardzo słaby, 2 słaby, 3 wyraźny (dyskwalifikujący wodę do picia), 4 silny (dyskwalifikujący wodę do picia i na potrzeby gospodarcze), 16

18 5 bardzo silny (dyskwalifikujący całkowicie wodę). Smak wody podziemne zazwyczaj ze słabo wyczuwalnym smakiem, niekiedy może go powodować H 2 S. Wody powierzchniowe zazwyczaj o wyczuwalnym smaku nadawanym produktami procesów biochemicznych. Wyróżnia się smak: słony, gorzki, alkaliczny, kwaśny. Wszelkie inne odczucia smakowe to posmaki, np.: chlorowy, rybi, metaliczny. Chemiczne wskaźniki jakości wody Decydują one o ocenie przydatności danego źródła wody na potrzeby komunalne i do celów przemysłowych. Wśród nich wyróżnia się: Odczyn wyraża stopień kwasowości lub zasadowości wody, czego wyrazem jest wartość stężenia jonów wodorowych w wodzie. Tabela 1. Odczyn wody [źródło własne] Nazwa odczynu Warunek dla stężenia jonów Wartość [ph] obojętny [ H + ] = [ OH ] 6,5 8,5 kwaśny [ H + ] > [ OH ] < 6,5 zasadowy [ H + ] < [ OH ] > 8,5 Wody o małych wartościach ph powodują korozję, a wody o wysokim ph wykazują zdolności pienienia się jej. Twardość jest to właściwość wywołana obecnością substancji rozpuszczonych w wodzie głównie jonów Ca +2 i Mg +2. Twardość powodowana przez węglany /CO 3 2 /, wodorowęglany / HCO 3 /, wodorotlenki / OH / wapnia i magnezu to twardość węglanowa (t w ). Twardość powodowana przez chlorki / Cl /, siarczany / SO 4 2 / wapnia i magnezu to twardość niewęglanowa (t nw ). Twardość ogólna wody jest sumą twardości węglanowej i niewęglanowej: t o = t w + t nw. Jednostkami twardości wody mogą być: 1 mval/dm 3 = 2,8 o n = 10 mg CaO / dm 3. Tabela 2. Twardość wody [źródło własne] Rodzaj twardości wody Wartość [ o n] woda bardzo miękka 0 5 woda miękka 5 10 woda średniotwarda woda twarda woda bardzo twarda powyżej 30 Zasadowość wody zdolność wody do zobojętniania kwasów mineralnych w obecności określonych wskaźników. Jest wynikiem zawartości w wodzie soli słabych kwasów, a niekiedy wolnych zasad. Żelazo występuje w wodach podziemnych jako Fe(HCO 3 ) 2, FeSO 4 i FeCl 2. Nadmiar żelaza w wodzie pogarsza jej smak, może być przyczyną rozwoju bakterii żelazistych i zarastania rurociągów. W wodach powierzchniowych występuje w postaci Fe(OH) 3, a w przypadku wód z terenów bagiennych może występować w postaci fosforanów i związków humusowych. Mangan występuje w wodach podziemnych zazwyczaj razem z żelazem w ilości ok % zawartości żelaza. Powoduje pogorszenie smaku wody. Chlorki są łatwo rozpuszczalne w wodzie i występują w niej różnych ilościach. W wodach podziemnych są pochodzenia geologicznego. W wodach powierzchniowych 17

19 mogą dodatkowo pochodzić ze ścieków i z nawożenia gleb. Występują razem ze związkami azotowymi i bakteriami. Siarczany występują we wszystkich wodach naturalnych, a ich występowanie w wodach zbliżone jest jak w przypadku chlorków. Azot amonowy może pochodzić z rozkładu związków białkowych, z procesów redukcji NO 2, NO 3, z nawożenia gleby solami amonowymi, ze ścieków. W wodach podziemnych NH 3 może powstawać w wyniku redukcji NO 2, NO 3 przez H 2 S i piryty. Azotany (III) i azotany (V) mogą pochodzić z utleniania azotu amonowego. Azotany (V) są końcowym produktem rozkładu białek. Azotany (III) mogą również powstawać w wyniku redukcji azotanów (V). Zawiesiny są to substancje nierozpuszczalne, pływające lub zawieszone w wodzie. Mogą być pochodzenia naturalnego np. cząstki drobnego piasku, gliny, wytrącone związki Fe i Mn, różne organizmy wodne lub pochodzić z zanieczyszczenia wód ściekami, odpadami komunalnymi. Dzielą się na: łatwo opadające, trudno opadające, mineralne składają się ze związków nieorganicznych, lotne składające się ze związków organicznych. Tłuszcze są to substancje ekstrahujące się eterem naftowym (ekstrakt eterowy). Mogą pochodzić z zanieczyszczeń ściekami, smarami, olejami. Oleje mogą pochodzić z rozkładu planktonu, lub innych organizmów wodnych. Występują w wodach pod postacią emulsji lub jako roztwory koloidalne. Biologiczne zapotrzebowanie tlenu pięciodobowe (BZT 5 ) pojęcie umowne określające ilość tlenu potrzebną do utlenienia w czasie 5 dni związków organicznych obecnych w wodzie, przez mikroorganizmy bakterie aerobowe (tlenowe). Oznaczenie wykonuje się w temp. 20 o C. Procesy biochemiczne najintensywniej przebiegają w ciągu pierwszych 5 dni. Procesy biologicznego całkowitego rozkładu substancji organicznych odbywają sięw okresie ok. 20 dni w warunkach tlenowych i prowadzą do stabilizacji, tj. do przekształcenia związków organicznych w proste, stabilne związki nieorganiczne. Końcową fazą procesów biologicznych jest nitryfikacja związków azotowych. Chemiczne zapotrzebowanie tlenu (ChZT) pojęcie umowne, oznaczające ilość tlenu potrzebnego do utlenienia związków organicznych i nieorganicznych (sole Fe +2, NO 2 SO 3 2, S 2 ). Utlenienie związków organicznych nie zawsze przebiega w 100%, zależy od rodzaju utleniacza: KMnO 4, K 2 Cr 2 O 7, warunków prowadzenia utleniania, rodzaju substancji zawartych w wodzie. Biologiczne i bakteriologiczne właściwości wody W naturalnych wodach powierzchniowych mogą występować znaczne ilości bakterii chorobotwórczych. Zawartość bakterii (liczba kolonii bakterii w 1 cm 3 wody)zależy od rodzaju źródła wody. Rodzaje organizmów występujących w zbiornikach wodnych określają odbywające się w niej procesy biochemiczne. Organizmy te są wskaźnikami stopnia czystości wody. Wymagania stawiane wodzie stosowanej do różnych celów Wymagania stawiane wodzie zależą od sposobu jej wykorzystywania. Ujęcie wody, miejsce, z którego jest czerpana, warunki geologiczne na trasie jej przebiegu, wpływają na skład wody, a w związku z tym na jej jakość. W zależności od sposobu jej wykorzystania do celów: bytowych, komunalnych, gospodarczych i wymagań dodatkowych związanych np. z wykorzystaniem jej w określonej gałęzi przemysłu, woda powinna posiadać określone aktami prawnymi obowiązującymi w Polsce, wartości wskaźników jakości.. Jakość wody do 18

20 picia reguluje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz. 417, z dn r.). Woda w gospodarstwach rolnych używana do hodowli zwierząt, nawadniania upraw, hodowli ryb nie nadaje się do picia, jej jakość jest niższa niż wody pitnej, ale jest zgodna z wielkościami dla niej dopuszczalnymi. Specyfika różnych gałęzi przemysłu w wymaganiach technologicznych jasno i wyraźnie precyzuje wymagania jakościowe dla wody zarówno w zakresie wskaźników fizycznych jak i wymagań co do zawartości zanieczyszczeń chemicznych i biologicznych i często jakość jej jest wyższa niż wody do picia. Uzdatnianie wody Uzdatnianie wody polega na dostosowaniu jej właściwości fizykochemicznych do wymagań wynikających z jej przeznaczenia. Podstawowym czynnikiem decydującym o sposobie uzdatniania wody jest jej skład. Przed doborem technologii uzdatniania wody, urządzeń, konieczne jest wykonanie analizy fizykochemicznej. Od prawidłowej oceny składu wody zależy dobór odpowiednich urządzeń oraz efektywność usuwania z niej zanieczyszczeń. Zakres uzdatniania wynika z rozbieżności między stanem jakościowym ujmowanej wody, a warunkami, którym powinna ona odpowiadać. Przy uzdatnianiu stosowane są zabiegi i operacje: absorpcja pochłanianie objętościowe przez aktywny materiał cząstek zanieczyszczeń z wody, adsorpcja pochłanianie powierzchniowe przez aktywny materiał (sorbent) cząstek zanieczyszczeń z wody, aeracja (napowietrzanie) wprowadzenie tlenu do wody z jednoczesnym usunięciem rozpuszczonych w niej innych gazów, cedzenie przepływ strumienia wody przez płaską perforowana lub porowatą przegrodę, degazacja (odgazowanie) usuwanie gazów rozpuszczonych w wodzie, destylacja wydzielenie wody z roztworu przez kolejne odparowania i skraplania; w pozostającym roztworze zawartość zanieczyszczeń wzrasta, dezodoryzacja usuwanie przykrego i specyficznego zapachu i smaku wody, dezynfekcja niszczenie lub usuwanie drobnoustrojów chorobotwórczych, dializa jednokierunkowy transport rozpuszczonych substancji przez membranę półprzepuszczalną (przepuszczającą cząsteczki substancji, a nie przepuszczającą rozpuszczalnik) pod wpływem różnicy stężeń substancji po obu stronach membrany, filtracja wydzielenie rozpuszczonych w wodzie cząstek podczas jej przepływu przez ośrodek porowaty, flotacja (wypienianie) unoszenie do góry cząsteczek zanieczyszczeń o gęstości mniejszej od wody, flokulacja (kłaczkowanie) łączenie się mniejszych cząsteczek w większe pod wpływem dodatku flokulanta, klarowanie usuwanie lub zmniejszenie mętności wody spowodowanej obecnością zawiesin i koloidów (mineralnych i organicznych); zwiększenie przezroczystości wody, koagulacja usuwanie z wody zanieczyszczeń koloidalnych, zawiesin trudno opadających i niektórych zanieczyszczeń rozpuszczonych przez ich łączenie w większe skupiska, co prowadzi do wytrącenia się ich w formie osadu w wyniku dodania koagulantów, mieszanie wprowadzenie wody w ruch burzliwy w celu ujednorodnienia kilku substancji, neutralizacja doprowadzenie odczynu wody do bliskiego obojętnemu, 19

Oczyszczanie wody - A. L. Kowal, M. Świderska-BróŜ

Oczyszczanie wody - A. L. Kowal, M. Świderska-BróŜ Oczyszczanie wody - A. L. Kowal, M. Świderska-BróŜ Spis treści Przedmowa 1. Woda w przyrodzie 1.1. Wprowadzenie 1.2. Fizyczne właściwości wody 1.3. Ogólna charakterystyka roztworów wodnych 1.3.1. Roztwory

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Wiadomości wstępne... 7. 1.1. Zadanie wodociągów i pojęcia podstawowe... 7 1.2. Elementy wodociągu... 8 1.3. Schematy wodociągów...

SPIS TREŚCI. 1. Wiadomości wstępne... 7. 1.1. Zadanie wodociągów i pojęcia podstawowe... 7 1.2. Elementy wodociągu... 8 1.3. Schematy wodociągów... Zbigniew Heidrich SPIS TREŚCI 1. Wiadomości wstępne... 7 1.1. Zadanie wodociągów i pojęcia podstawowe... 7 1.2. Elementy wodociągu... 8 1.3. Schematy wodociągów... 9 2. Zapotrzebowanie na wodę... 12 2.1.

Bardziej szczegółowo

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 Spis treści III. Wstęp... 9 III. Zasady porządkowe w pracowni technologicznej... 10 1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 III. Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Apolinary L. Kowal, Maria Świderska-Bróż - Oczyszczanie wody

Księgarnia PWN: Apolinary L. Kowal, Maria Świderska-Bróż - Oczyszczanie wody Księgarnia PWN: Apolinary L. Kowal, Maria Świderska-Bróż - Oczyszczanie wody Przedmowa................................................ XIII 1. Woda w przyrodzie.........................................

Bardziej szczegółowo

22 marca - Światowy Dzień Wody

22 marca - Światowy Dzień Wody 22 marca - Światowy Dzień Wody Bez wody nie ma życia... Woda jako czysty związek wodoru i tlenu (H 2 O) w przyrodzie nie występuje. Jest bardzo rozcieńczonym roztworem soli, kwasów, zasad i gazów. Skład

Bardziej szczegółowo

Sieci wodociągowe. Uczeń po zrealizowaniu zajęć potrafi:

Sieci wodociągowe. Uczeń po zrealizowaniu zajęć potrafi: Sieci komunalne I rok (sem I i II) Sieci wodociągowe Rozpoznać materiały stosowane do budowy sieci wodociągowych oraz określać ich właściwości; Zinterpretować oznaczenia stosowane w materiałach do budowy

Bardziej szczegółowo

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich:

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich: Ozonatory Dezynfekcja wody metodą ozonowania Ozonowanie polega na przepuszczaniu przez wodę powietrza nasyconego ozonem O3 (tlenem trójatomowym). Ozon wytwarzany jest w specjalnych urządzeniach zwanych

Bardziej szczegółowo

Instrukcja laboratorium z ochrony środowiska. Temat ćwiczenia. Oznaczanie wybranych wskaźników zanieczyszczenia wód

Instrukcja laboratorium z ochrony środowiska. Temat ćwiczenia. Oznaczanie wybranych wskaźników zanieczyszczenia wód Instrukcja laboratorium z ochrony środowiska Temat ćwiczenia. Oznaczanie wybranych wskaźników zanieczyszczenia wód Cel ćwiczenia Ćwiczenie ma za zadanie zapoznanie się z wybranymi metodami określania wskaźników

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE (od roku ak. 2014/2015)

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE (od roku ak. 2014/2015) (od roku ak. 2014/2015) A. Zagadnienia z zakresu Oczyszczanie Wody i Ścieków: 1. Skład wód powierzchniowych i wód podziemnych. 2. Układy technologiczne oczyszczania wody powierzchniowej. 3. Układy technologiczne

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA 1. 2. 3. 4. 5. Ogólne podstawy biologicznych metod oczyszczania ścieków. Ścieki i ich rodzaje. Stosowane metody analityczne. Substancje biogenne w ściekach. Tlenowe procesy przemiany

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH

INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH INDYWIDUALNE SYSTEMY OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW A OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH Opracowała: Klaudia Bukowska ZAOPATRZENIE W WODĘ A OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW Zbiorowe zaopatrzenie w wodę Indywidualne zaopatrzenie w wodę

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olecku

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olecku Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olecku Zaopatrzenie ludności w wodę W 2010 roku Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w Olecku objęła nadzorem 17 urządzeń służących do zaopatrzenia

Bardziej szczegółowo

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA

Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA Zestawienie standardów jakości środowiska oraz standardów emisyjnych Lp. STANDARD PODSTAWA PRAWNA STANDARDY JAKOŚCI ŚRODOWISKA (IMISYJNE) [wymagania, które muszą być spełnione w określonym czasie przez

Bardziej szczegółowo

1.1Przepisy i zarządzenia Dane geologiczne...14

1.1Przepisy i zarządzenia Dane geologiczne...14 Spis treści 1 Pozyskiwanie wody...13 1.1Przepisy i zarządzenia...13 1.2 Dane geologiczne...14 1.3 Źródła...15 1.3.1Typy źródeł...15 1.3.2.Ujęcia źródeł...18 1.3.3 Studnie zbiorcze...20 1.3.4 Nadzór i konserwacja...24

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie. Instalacji przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków ze studnią chłonną WZÓR 730-082-204

Zgłoszenie. Instalacji przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków ze studnią chłonną WZÓR 730-082-204 Zgłoszenie Instalacji przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków ze studnią chłonną INWESTOR ADRES ZAMIESZKANIA ADRES INWESTYCJI DATA WNIOSKU Wykaz NORM oczyszczalni Gama Plastic EN-PN 12566-1 Spis

Bardziej szczegółowo

Kwalifikacja K1 B.8. Wykonywanie robót związanych z budową i remontem sieci komunalnych

Kwalifikacja K1 B.8. Wykonywanie robót związanych z budową i remontem sieci komunalnych Kwalifikacja K1 B.8. Wykonywanie robót związanych z budową i remontem sieci komunalnych 1. Przykłady zadań do części pisemnej egzaminu dla wybranych umiejętności z kwalifikacji B.8. Wykonywanie robót związanych

Bardziej szczegółowo

3.10 Czyszczenie i konserwacja kanalizacji 121 3.11 Kontrola odprowadzania ścieków rzemieślniczo-przemysłowych (podczyszczanie ścieków) 127 3.

3.10 Czyszczenie i konserwacja kanalizacji 121 3.11 Kontrola odprowadzania ścieków rzemieślniczo-przemysłowych (podczyszczanie ścieków) 127 3. Spis treści 1. Wiadomości ogólne, ochrona wód 17 1.1 Gospodarkawodna 17 1.2 Polskie prawo wodne 25 1.2.1 Rodzaj wód 27 1.2.2 Własność wód 27 1.2.3 Koizystaniezwód 28 1.2.3.1 Powszechne koizystaniezwód

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie ścieków

Oczyszczanie ścieków Oczyszczanie ścieków Stosuje się cztery stopnie oczyszczania ścieków: I. Oczyszczanie mechaniczne i chemiczne (kraty, piaskowniki, osadniki wstępne, odolejanie, koagulacja, zobojętnianie)-

Bardziej szczegółowo

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika Koszty i wykaz badań wykonywanych w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Stawka podstawowa wynosi 40,41 zł. 2. Wyliczenie kosztów usługi następuje w sposób następujący: koszt usługi

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 5

Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 5 Szkolenie z zakresu stosowania nawozów BLOK 5 opracowanie: Kierownik DAOR OSChR mgr inż. Krzysztof Skowronek Starszy Specjalista DAOR OSChR mgr inż.. Grażyna Sroka Program szkolenia Blok 5. Zasady stosowania

Bardziej szczegółowo

Obiekty wodociągowe w Sopocie. Ujęcia wody i stacje uzdatniania

Obiekty wodociągowe w Sopocie. Ujęcia wody i stacje uzdatniania Obiekty wodociągowe w Sopocie Ujęcia wody i stacje uzdatniania Obecnie system wodociągowy w Sopocie zaopatruje mieszkańców w wodę za pomocą trzech ujęć: Bitwy pod Płowcami, Brodwino i Nowe Sarnie Wzgórze

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój przemysłowych procesów pralniczych. Moduł 1 Zastosowanie wody. Rozdział 3b. Zmiękczanie wody

Zrównoważony rozwój przemysłowych procesów pralniczych. Moduł 1 Zastosowanie wody. Rozdział 3b. Zmiękczanie wody Projekt Leonardo da Vinci Zrównoważony rozwój przemysłowych procesów pralniczych Moduł 1 Zastosowanie wody Rozdział 3b Zmiękczanie wody Moduł 1 Zastosowanie wody Rozdział 3 Zmiękczanie wody 1 Treść Twardość

Bardziej szczegółowo

Podstawy budownictwa

Podstawy budownictwa Rozkład materiału nauczania: Podstawy budownictwa PROGRAM NAUCZANIA DLA ZAWODU MONTER SIECI, INSTALACJI i URZĄDZEŃ SANITARNYCH, 712616 O STRUKTURZE PRZEDMIOTOWEJ Podstawy budownictwa TYP SZKOŁY: ZASADNICZA

Bardziej szczegółowo

Raport Jakość wody i ścieków w 2011 roku

Raport Jakość wody i ścieków w 2011 roku Raport Jakość wody i ścieków w 2011 roku Opracowanie: Magdalena Kubiak Technolog wody i ścieków Zatwierdził: Piotr Trojanowski Prezes zarządu Warta, 2012 1. Wstęp Zakład Wodociągów Gminy i Miasta Warta

Bardziej szczegółowo

Dlaczego woda nie jest gotowa do spożycia zaraz po wydobyciu?

Dlaczego woda nie jest gotowa do spożycia zaraz po wydobyciu? Woda jest jednym z najważniejszych składników środowiska, w którym żyjemy. Jej zawartość w organizmie człowieka waha się od 70 do 90% i zmienia się wraz z wiekiem. Dzienne zapotrzebowanie człowieka na

Bardziej szczegółowo

Fundamentowanie. Odwodnienie wykopu fundamentowego. Ćwiczenie 1: Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego

Fundamentowanie. Odwodnienie wykopu fundamentowego. Ćwiczenie 1: Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego Zakład Geotechniki i Budownictwa Drogowego WYDZIAŁ NAUK TECHNICZNYCH Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Fundamentowanie Ćwiczenie 1: Odwodnienie wykopu fundamentowego Przyjęcie i odprowadzenie wód gruntowych

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

System wodociągowy - podstawowe elementy składowe. Ujęcie (-a) wody, Urządzenia do uzdatniania wody (stacja uzdatniania wody, zakład produkcji wody),

System wodociągowy - podstawowe elementy składowe. Ujęcie (-a) wody, Urządzenia do uzdatniania wody (stacja uzdatniania wody, zakład produkcji wody), System wodociągowy - podstawowe elementy składowe Ujęcie (-a) wody, Urządzenia do uzdatniania wody (stacja uzdatniania wody, zakład produkcji wody), Sieć wodociągowa: Przewody przesyłowe (magistralne,

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie ścieków

Oczyszczanie ścieków Oczyszczanie ścieków Stosuje się cztery stopnie oczyszczania ścieków: I. Oczyszczanie mechaniczne i chemiczne (kraty, piaskowniki, osadniki wstępne, odolejanie, koagulacja, zobojętnianie)-

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-318-s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-318-s Punkty ECTS: 4. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Technologie oczyszczania wody i ścieków Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-318-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód

Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód Łukasz K. Tomasz M. Ochrona Wód Ogólne charakterystyka wód naturalnych Woda występująca w przyrodzie stanowi wodny roztwór substancji nieorganicznych i organicznych, jak również zawiera koloidy i zawiesiny.

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie Instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków

Zgłoszenie Instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków Zgłoszenie Instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków INWESTOR ADRES ZAMIESZKANIA ADRES INWESTYCJI DATA WNIOSKU Wykaz NORM i APROBAT oczyszczalni Gama Plastic EN-PN 12566 Zgodność z normą HK/W/0499/01/2007

Bardziej szczegółowo

BADANIE WŁAŚCIWOŚCI FIZYKOCHEMICZNYCH WODY

BADANIE WŁAŚCIWOŚCI FIZYKOCHEMICZNYCH WODY ĆWICZENIE NR 1 BADANIE WŁAŚCIWOŚCI FIZYKOCHEMICZNYCH WODY Cel ćwiczenia Poznanie wybranych metod oznaczania własności wody. Zakres wymaganych wiadomości 1. Własności fizykochemiczne wody. 2. Równanie Nernsta,

Bardziej szczegółowo

Pochodzenie wód podziemnych

Pochodzenie wód podziemnych Wody podziemne Woda podziemna - to woda zmagazynowana w wolnych przestrzeniach skał zalegających poniżej powierzchni Ziemi. Stanowią jeden z bardzo istotnych elementów obiegu wody w przyrodzie. Pochodzenie

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW METODAMI MECHANICZNO-CHEMICZNYMI

TECHNOLOGIA OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW METODAMI MECHANICZNO-CHEMICZNYMI TECHNOLOGIA OCZYSZCZANIA ŚCIEKÓW METODAMI MECHANICZNO-CHEMICZNYMI 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest określenie optymalnych warunków prowadzenia procesu oczyszczania ścieków metodą koagulacji

Bardziej szczegółowo

Wymagania dla przydomowych oczyszczalni ścieków w aspekcie środowiskowym

Wymagania dla przydomowych oczyszczalni ścieków w aspekcie środowiskowym Wymagania dla przydomowych oczyszczalni ścieków w aspekcie środowiskowym WARSZAWA, 6 listopad 2015 r. Ministerstwo Środowiska Prawo wodne Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne Art. 43 ust. 1 optymalnym

Bardziej szczegółowo

Podstawowe właściwości fizyczne i chemiczne wody

Podstawowe właściwości fizyczne i chemiczne wody Gospodarka energetyczna, wodna i ściekowa Podstawowe właściwości fizyczne i chemiczne wody Wody różnego rodzaju pokrywają prawie ¾ powierzchni naszego globu, z czego 97% stanowią morza i oceany, około

Bardziej szczegółowo

Ewa Puszczało. Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki

Ewa Puszczało. Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki Ewa Puszczało Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki Substancje powierzchniowo czynne (SPC) to związki chemiczne, których cząsteczki są zbudowane z 2 elementów o przeciwnym

Bardziej szczegółowo

1. Uzasadnienie dotyczące terenu ochrony bezpośredniej Uzasadnienie dotyczące terenu ochrony pośredniej. 2.1.

1. Uzasadnienie dotyczące terenu ochrony bezpośredniej Uzasadnienie dotyczące terenu ochrony pośredniej. 2.1. UZASADNIENIE do rozporządzenia nr 4/2007 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody podziemnej TYWA w Gryfinie

Bardziej szczegółowo

PROJEKT TECHNOLOGICZNY WSTĘPNY: Projekt modernizacji Stacji Uzdatniania Wody Budzień

PROJEKT TECHNOLOGICZNY WSTĘPNY: Projekt modernizacji Stacji Uzdatniania Wody Budzień WT Projekt Wojciech Treffler ul. Prymasa St. Wyszyńskiego 9/4A, 44-100 Gliwice Tel. 48 507 023 303 e-mail: treffler_w@poczta.onet.pl PROJEKT TECHNOLOGICZNY WSTĘPNY: Projekt modernizacji Stacji Uzdatniania

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: instalacje budowlane PROGRAM:2103/T-4/MEN/1997.06.09 KLASA:3tba,3tbb technikum 4 letniego WYMAGANIA EDUKACYJNE DZIAŁ WODOCIĄGOWE POZIOM WYMAGAŃ NA OCENĘ: B WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI (UCZEŃ POWINIEN:)

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Biotechnologia Rodzaj przedmiotu: Obieralny, moduł 5.1 Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium Profil kształcenia: ogólnoakademicki Technologie wody i ścieków Water and wastewater

Bardziej szczegółowo

Wydanie 3 EGZ. NADZOROWANY

Wydanie 3 EGZ. NADZOROWANY Strona 1 z 6 Opracował Asystent Elżbieta Półtorak 04.03.2011r. Stanowisko, imię i nazwisko: Data: Podpis Sprawdził Szef ZDL Andrzej Białek 08.03.2011r. Stanowisko, imię i nazwisko: Data: Podpis Zatwierdził

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

GRAF oczyszczalnie ścieków. one2clean

GRAF oczyszczalnie ścieków. one2clean Przydomowa biologiczna oczyszczalnia ścieków typu SBR one2clean Konrad Gojżewski Kierownik projektów inwestycyjnych konrad.gojzewski@ekodren.pl ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 24 lipca 2006 r.

Bardziej szczegółowo

14. CZYNNOŚCI SERWISOWE

14. CZYNNOŚCI SERWISOWE 14. CZYNNOŚCI SERWISOWE 14.1 Przegląd miesięczny Dopływ: kontrola kolektora dopływowego kontrola kolektora odpływowego Reaktor biologiczny: kontrola powierzchni i czystości wody w osadniku wtórnym kontrola

Bardziej szczegółowo

Badanie stanu. fizyko-chemicznymi

Badanie stanu. fizyko-chemicznymi PUBLICZNE GIMNAZJUM im. Bp Jana Chrapka w Jastrzębi Badanie stanu czystości wód metodami fizyko-chemicznymi Woda jest jedną z podstawowych substancji potrzebnych do życia. Dzięki jej badaniu dowiedziałem

Bardziej szczegółowo

Ocena obszarowa jakości wody na terenie miasta Mszana Dolna za rok 2015.

Ocena obszarowa jakości wody na terenie miasta Mszana Dolna za rok 2015. PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY w LIMANOWEJ 34-600 Limanowa, ul. M.B.Bolesnej 16 B TEL: 18 33-72-101, FAX: 18 33-72-438 e-mail: limanowa@psse.malopolska.pl NHK-071-5/16 Limanowa, dnia Burmistrz

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Katarzyna Kurowska Ścieki komunalne - definicja Istotnym warunkiem prawidłowej oceny wymagań, jakim

Bardziej szczegółowo

CENNIK OPŁAT ZA USŁUGI ŚWIADCZONE PRZEZ OSTROŁĘCKIE PRZEDSIĘBIORSTWO WODOCIĄGÓW I KANALIZACJI SP. Z O. O.

CENNIK OPŁAT ZA USŁUGI ŚWIADCZONE PRZEZ OSTROŁĘCKIE PRZEDSIĘBIORSTWO WODOCIĄGÓW I KANALIZACJI SP. Z O. O. CENNIK OPŁAT ZA USŁUGI ŚWIADCZONE PRZEZ OSTROŁĘCKIE PRZEDSIĘBIORSTWO WODOCIĄGÓW I KANALIZACJI SP. Z O. O. USŁUGI WYKONYWANE PRZEZ ZAKŁAD SIECI I OBSŁUGI ODBIORCÓW 1. Odbiór wodomierza podlicznika 47,88

Bardziej szczegółowo

W kręgu naszych zainteresowań jest:

W kręgu naszych zainteresowań jest: DOLNE ŹRÓDŁA CIEPŁA W kręgu naszych zainteresowań jest: pozyskiwanie ciepła z gruntu, pozyskiwanie ciepła z powietrza zewnętrznego, pozyskiwanie ciepła z wód podziemnych, pozyskiwanie ciepła z wód powierzchniowych.

Bardziej szczegółowo

rozporządzenia, dla oczyszczalni ścieków komunalnych o RLM poniżej 2.000.

rozporządzenia, dla oczyszczalni ścieków komunalnych o RLM poniżej 2.000. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych

Bardziej szczegółowo

Postęp techniczny w przemyśle cukrowniczym. Maj 2015

Postęp techniczny w przemyśle cukrowniczym. Maj 2015 Postęp techniczny w przemyśle cukrowniczym Maj 2015 Działalność EPURO POLSKA INDUSTRIAL WATER to 3 segmenty: Urządzenia przemysłowe Środki chemiczne Serwis techniczny projektowanie instalacji dobór, kompletacja

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. CZĘŚĆ II Systemy filtracji wody; Sterowanie pracą i płukaniem filtrów; Falowniki

SPIS TREŚCI. CZĘŚĆ II Systemy filtracji wody; Sterowanie pracą i płukaniem filtrów; Falowniki CZĘŚĆ I Podstawy teoretyczne uzdatniania wód podziemnych; Systemy napowietrzania; Zagadnienia eksploatacji pomp; Automatyzacja procesów uzdatniania wody CZĘŚĆ II Systemy filtracji wody; Sterowanie pracą

Bardziej szczegółowo

Współczynniki kalkulacyjne, ceny poboru próbek i wykonania badań Wykaz czynności Woda lub ścieki Gleby, odpady, Powietrze- imisja Powietrze- emisja

Współczynniki kalkulacyjne, ceny poboru próbek i wykonania badań Wykaz czynności Woda lub ścieki Gleby, odpady, Powietrze- imisja Powietrze- emisja Lp 1 Pobór próbek wody powierzchniowej i ścieków do badań fiz-chem i biologicznych 2 Pobór w okresie 24 godzin próbek ścieków do badań fiz-chem 3 Pobór próbek wody powierzchniowej do badań fitobentosu

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Rzeszów, dnia 14 stycznia 2016 r. Poz. 192 ROZPORZĄDZENIE NR 1/2016 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W KRAKOWIE

Rzeszów, dnia 14 stycznia 2016 r. Poz. 192 ROZPORZĄDZENIE NR 1/2016 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W KRAKOWIE DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO Rzeszów, dnia 14 stycznia 2016 r. Poz. 192 ROZPORZĄDZENIE NR 1/2016 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W KRAKOWIE z dnia 13 stycznia 2016 r. w

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka ścieków mleczarskich oraz procesy i urządzenia stosowane do ich oczyszczania. dr inż. Katarzyna Umiejewska

Charakterystyka ścieków mleczarskich oraz procesy i urządzenia stosowane do ich oczyszczania. dr inż. Katarzyna Umiejewska Charakterystyka ścieków mleczarskich oraz procesy i urządzenia stosowane do ich oczyszczania dr inż. Katarzyna Umiejewska W 2011 r. wielkość produkcji wyniosła 11183 mln l mleka. Spożycie mleka w Polsce

Bardziej szczegółowo

Stacja Uzdatniania Wody w Oleśnie

Stacja Uzdatniania Wody w Oleśnie RAPORT Z BADAŃ PILOTAŻOWYCH UZDATNIANIA WODY Stacja Uzdatniania Wody w Oleśnie 1 Raport z badań pilotażowych uzdatniania wody przeprowadzonych na Stacji Uzdatniania Wody w Oleśnie CEL BADAŃ PILOTAŻOWYCH

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 19 maja 2014 r. Nazwa i adres AB 1188,,WODOCIĄGI

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6, Data wydania: 24 lipca 2015 r. Nazwa i adres AB 1188,,WODOCIĄGI

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 8 lutego 2013 r. Poz. 918 ROZPORZĄDZENIE NR 1/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU

Wrocław, dnia 8 lutego 2013 r. Poz. 918 ROZPORZĄDZENIE NR 1/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 8 lutego 2013 r. Poz. 918 ROZPORZĄDZENIE NR 1/2013 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ WE WROCŁAWIU z dnia 4 lutego 2013 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Woda i ścieki w przemyśle spożywczym

Woda i ścieki w przemyśle spożywczym VI Konferencja Naukowo-Techniczna Woda i ścieki w przemyśle spożywczym DOŚWIADCZENIA Z REALIZACJI BUDOWY OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW DLA PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO Z UWZGLĘDNIENIEM ŚCIEKÓW MLECZARSKICH Firma AF Projects

Bardziej szczegółowo

SKRUBERY. Program Odor Stop

SKRUBERY. Program Odor Stop Program Odor Stop SKRUBERY PROGRAM ODOR STOP Firma oferuje różne technologie w celu zmniejszenia uciążliwości zapachowej. Firma specjalizuje się w stosowaniu takich technologii jak: bariery antyodorowe,

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG WiK Sp. z o. o. w Dzierżoniowie Obowiązuje od 01.11.2015 do 31.12.2015

CENNIK USŁUG WiK Sp. z o. o. w Dzierżoniowie Obowiązuje od 01.11.2015 do 31.12.2015 CENNIK USŁUG WiK Sp. z o. o. w Dzierżoniowie Obowiązuje od 01.11.2015 do 31.12.2015 I. TARYFY 1. Wysokość cen i stawek opłat za dostarczaną wodę Taryfowa grupa odbiorców 1 2 Gospodarstwa domowe Pozostali

Bardziej szczegółowo

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO

BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO oczyszczanie, ścieki przemysłowe, przemysł cukierniczy Katarzyna RUCKA, Piotr BALBIERZ, Michał MAŃCZAK** BADANIA PODATNOŚCI ŚCIEKÓW Z ZAKŁADU CUKIERNICZEGO NA OCZYSZCZANIE METODĄ OSADU CZYNNEGO Przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

WODOCIĄGI. N. N. Gienjew, N.N. Abramow, W.I. Pawłow. Spis treści. Dział pierwszy PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O SYSTEMACH ZAOPATRZENIA W WODĘ

WODOCIĄGI. N. N. Gienjew, N.N. Abramow, W.I. Pawłow. Spis treści. Dział pierwszy PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O SYSTEMACH ZAOPATRZENIA W WODĘ Przedmowa do wydania polskiego WODOCIĄGI Dział pierwszy PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O SYSTEMACH ZAOPATRZENIA W WODĘ Rozdział I. Podstawowe schematy zaopatrzenia w wodę i normy zużycia wody 1. Schematy zaopatrzenia

Bardziej szczegółowo

MIEJSKIE KONKURSY PRZEDMIOTOWE PRZYRODA ROK SZKOLNY 2008/2009 EDYCJA IV. Woda w przyrodzie

MIEJSKIE KONKURSY PRZEDMIOTOWE PRZYRODA ROK SZKOLNY 2008/2009 EDYCJA IV. Woda w przyrodzie MIEJKIE KOKURY PRZEDMIOTOWE PRZYROD ROK ZKOLY 28/29 EDYCJ IV Woda w przyrodzie. Uważnie przeczytaj pytania i zastanów się nad odpowiedzią 2. taraj się pisać czytelnie 3. Masz 6 minut na odpowiedzi, wykorzystaj

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wizyty w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK) w Krakowie

Sprawozdanie z wizyty w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK) w Krakowie Kraków, dn.16.06.2014 Sprawozdanie z wizyty w Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK) w Krakowie W dniu 13.06.2014r. studenci Fizyki Medycznej Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 868

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 868 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 868 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3 Data wydania: 21 lipca 2009 r. Nazwa i adres organizacji

Bardziej szczegółowo

Filtracja - zadania. Notatki w Internecie Podstawy mechaniki płynów materiały do ćwiczeń

Filtracja - zadania. Notatki w Internecie Podstawy mechaniki płynów materiały do ćwiczeń Zadanie 1 W urządzeniu do wyznaczania wartości współczynnika filtracji o powierzchni przekroju A = 0,4 m 2 umieszczono próbkę gruntu. Różnica poziomów h wody w piezometrach odległych o L = 1 m wynosi 0,1

Bardziej szczegółowo

SPIS ZAWARTOŚCI OPRACOWANIA

SPIS ZAWARTOŚCI OPRACOWANIA SPIS ZAWARTOŚCI OPRACOWANIA I Opis techniczny 1. Podstawa pracowania... 2 2. Przedmiot i zakres inwestycji... 2 3. Stan istniejący zagospodarowania terenu... 2 4. Przydatność gruntu dla celów budowlanych...

Bardziej szczegółowo

ZAPEWNIENIE PRAWIDŁOWEJ GOSPODARKI ŚCIEKOWEJ NA TERENIE AGLOMERACJI KRZESZOWICE - DORZECZE RUDAWY

ZAPEWNIENIE PRAWIDŁOWEJ GOSPODARKI ŚCIEKOWEJ NA TERENIE AGLOMERACJI KRZESZOWICE - DORZECZE RUDAWY ZAPEWNIENIE PRAWIDŁOWEJ GOSPODARKI ŚCIEKOWEJ NA TERENIE AGLOMERACJI KRZESZOWICE - DORZECZE RUDAWY Świat przyrody jest piękny, bardzo różnorodny i warto go takim zachować. Tymczasem człowiek swoimi bardzo

Bardziej szczegółowo

WYKAZ METOD STOSOWANYCH W LABORATORIUM WODY I ŚCIEKÓW ZWIK SKAWINA

WYKAZ METOD STOSOWANYCH W LABORATORIUM WODY I ŚCIEKÓW ZWIK SKAWINA WYKAZ METOD TOOWANYCH W LABOATOIUM WODY I ŚCIEKÓW ZWIK KAWINA BADANA CECHA, ZAKE OZNACZENIA, NOMA, INNY DOKUMENT NOMATYWNY LUB WŁANA TATU Ścieki Powietrze, ścieki Pobieranie próbek wód do badań fizycznych

Bardziej szczegółowo

Kraków, dnia 17 grudnia 2012 r. Poz z dnia 17 grudnia 2012 rok

Kraków, dnia 17 grudnia 2012 r. Poz z dnia 17 grudnia 2012 rok DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Kraków, dnia 17 grudnia 2012 r. Poz. 7450 ROZPORZĄDZENIE NR 17/2012 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W KRAKOWIE z dnia 17 grudnia 2012 rok w

Bardziej szczegółowo

Ocena stanu / potencjału ekologicznego, stanu chemicznego i ocena stanu wód rzecznych.

Ocena stanu / potencjału ekologicznego, stanu chemicznego i ocena stanu wód rzecznych. Ocena stanu jednolitych części powierzchniowych wód płynących (w tym zbiorników zaporowych) w 2013 roku, z uwzględnieniem monitoringu w latach 2011 i 2012. Zgodnie z zapisami Ramowej Dyrektywy Wodnej podstawowym

Bardziej szczegółowo

22 marca Światowy Dzień Wody

22 marca Światowy Dzień Wody 22 marca Światowy Dzień Wody Czysta woda to zdrowa woda i jest najważniejszym elementem dla zdrowia i życia człowieka. Podobnie jak krew w organizmach ludzi spełnia bardzo ważne funkcje. Jakość wody ma

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Tytuł projektu: Realizacja Przedmiot Treści nauczania z podstawy programowej Treści wykraczające poza podstawę

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco:

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco: HYDROLIZA SOLI Hydroliza to reakcja chemiczna zachodząca między jonami słabo zdysocjowanej wody i jonami dobrze zdysocjowanej soli słabego kwasu lub słabej zasady. Reakcji hydrolizy mogą ulegać następujące

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2012/2013 Kod: DIS-1-702-n Punkty ECTS: 5. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2012/2013 Kod: DIS-1-702-n Punkty ECTS: 5. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Systemy zaopatrzenia w wodę i usuwania ścieków Rok akademicki: 2012/2013 Kod: DIS-1-702-n Punkty ECTS: 5 Wydział: Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

RAPORT JAKOŚĆ WODY I ŚCIEKÓW

RAPORT JAKOŚĆ WODY I ŚCIEKÓW 2014 RAPORT JAKOŚĆ WODY I ŚCIEKÓW Opracowanie: Magdalena Frajtak-Lepczyńska Główny Technolog wody i ścieków Zatwierdził: Piotr Trojanowski Prezes zarządu WARTA, 2015 1. Wstęp Zakład Wodociągów Gminy i

Bardziej szczegółowo

Poradnik eksploatatora systemów zaopatrzenia w wodę

Poradnik eksploatatora systemów zaopatrzenia w wodę Poradnik eksploatatora systemów zaopatrzenia w wodę Poradnik jest tłumaczeniem książki napisanej przez wysokiej klasy niemieckich specjalistów. W książce tej, nie mającej odpowiednika w literaturze polskiej,

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

Związek Międzygminny "Nida 2000" Stary Korczyn, 28-136 Nowy Korczyn Data: 30.10.2015

Związek Międzygminny Nida 2000 Stary Korczyn, 28-136 Nowy Korczyn Data: 30.10.2015 Raport z przeprowadzonych badań na wodzie dla Związku Międzygminnego "NIDA 2000" z ujęcia wody na rzece Nidzie i stacji uzdatniania wody w Starym Korczynie. Związek Międzygminny "Nida 2000" Stary Korczyn,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja płukania i dezynfekcji

Instrukcja płukania i dezynfekcji Załącznik nr 13 Instrukcja płukania i dezynfekcji 1. Przebieg procesu płukania i dezynfekcji rurociągów (przyłączy o średnicy DN min. 80). Praktyka AQUANET-u wykazuje, że tylko połączenie wysokiej intensywności

Bardziej szczegółowo

Zawartość opracowania

Zawartość opracowania 1 Zawartość opracowania I.CZĘŚĆ OPISOWA 1. ODWODNIENIE WYKOPÓW NA CZAS BUDOWY...1 1.1. ANALIZA WARUNKÓW GRUNTOWO-WODNYCH I WYBÓR SPOSOBU ODWODNIENIA...1 1.2. OPIS PROJEKTOWANEGO ODWODNIENIA...2 1.3. OBLICZENIA

Bardziej szczegółowo

ZM-WORK25EC-A. Kompaktowe urządzenie do uzdatniania wody PZH. Usuwa i redukuje mangan, żelazo, amoniak, związki organiczne oraz zmiękcza wodę.

ZM-WORK25EC-A. Kompaktowe urządzenie do uzdatniania wody PZH. Usuwa i redukuje mangan, żelazo, amoniak, związki organiczne oraz zmiękcza wodę. Kompaktowe urządzenie do uzdatniania wody ZM-WORK25EC-A Usuwa i redukuje mangan, żelazo, amoniak, związki organiczne oraz zmiękcza wodę. Związki żelaza i manganu są jedną z głównych przyczyn złego smaku

Bardziej szczegółowo

Olsztyn, dnia 3 czerwca 2015 r. Poz. 2071 ROZPORZĄDZENIE NR 13/2015 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W WARSZAWIE

Olsztyn, dnia 3 czerwca 2015 r. Poz. 2071 ROZPORZĄDZENIE NR 13/2015 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W WARSZAWIE DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO Olsztyn, dnia 3 czerwca 2015 r. Poz. 2071 ROZPORZĄDZENIE NR 13/2015 DYREKTORA REGIONALNEGO ZARZĄDU GOSPODARKI WODNEJ W WARSZAWIE z dnia 27 maja 2015

Bardziej szczegółowo

LISTA KONTROLNA. Część III - Ochrona Środowiska. Magazynowanie i Dystrybucja Paliw oraz Ropy Naftowej. Samokontrola/Kontrola w Zakładzie**...

LISTA KONTROLNA. Część III - Ochrona Środowiska. Magazynowanie i Dystrybucja Paliw oraz Ropy Naftowej. Samokontrola/Kontrola w Zakładzie**... LISTA KONTROLNA Część III - Ochrona Środowiska Magazynowanie i Dystrybucja Paliw oraz Ropy Naftowej Samokontrola/Kontrola w Zakładzie**... przeprowadzona w dniach:... 1. Sprawy dokumentacyjne 1.1 Czy Zakład/Baza

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNI PLAN ROZWOJU I MODERNIZACJI URZĄDZEŃ WODOCIĄGOWYCH I URZĄDZEŃ KANALIZACYJNYCH NA LATA 2012-2014

WIELOLETNI PLAN ROZWOJU I MODERNIZACJI URZĄDZEŃ WODOCIĄGOWYCH I URZĄDZEŃ KANALIZACYJNYCH NA LATA 2012-2014 Załącznik do uchwały Rady Gminy Wydminy Nr XXXIII/130/2012 z dnia 03.10.2012r. WIELOLETNI PLAN ROZWOJU I MODERNIZACJI URZĄDZEŃ WODOCIĄGOWYCH I URZĄDZEŃ KANALIZACYJNYCH NA LATA 2012-2014 Przedsiębiorstwo

Bardziej szczegółowo

Granulowany węgiel aktywny z łupin orzechów kokosowych: BT bitumiczny AT - antracytowy 999-DL06

Granulowany węgiel aktywny z łupin orzechów kokosowych: BT bitumiczny AT - antracytowy 999-DL06 Granulowany węgiel aktywny z łupin orzechów kokosowych: BT bitumiczny AT - antracytowy 999-DL06 Granulowany Węgiel Aktywny GAC (GAC - ang. Granular Activated Carbon) jest wysoce wydajnym medium filtracyjnym.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA. z dnia 4 października 2002 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA. z dnia 4 października 2002 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 4 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych. (Dz. U. z dnia 23 października

Bardziej szczegółowo

SUPLEMENT do ST i Projektu dla zadania:

SUPLEMENT do ST i Projektu dla zadania: Zadanie jest współfinansowane ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rolnego w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 SUPLEMENT do ST i Projektu dla zadania: Budowa

Bardziej szczegółowo

Lublin 26.09.2012. Stacja Uzdatniania Wody w ZAK S.A.

Lublin 26.09.2012. Stacja Uzdatniania Wody w ZAK S.A. Lublin 26.09.2012 Stacja Uzdatniania Wody w ZAK S.A. W 2008 roku podpisano umowę na wykonanie SUW w ZAK S.A. Budowa instalacji trwała 2 lata. Głównym wykonawcą zadania był Polimex-Mostostal S.A., natomiast

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W KATOWICACH. OKRESOWA OCENA JAKOŚCI WODY DLA MIASTA MYSŁOWICE za rok 2014

PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W KATOWICACH. OKRESOWA OCENA JAKOŚCI WODY DLA MIASTA MYSŁOWICE za rok 2014 PAŃSTWOWY POWIATOWY INSPEKTOR SANITARNY W KATOWICACH UL. BARBARY 17, 40-053 KATOWICE http://www.psse.katowice.pl/ NS/HKiŚ/4564/U/2015 e-mail: psse.katowice@pis.gov.pl Katowice, dnia 04.02.2015r. Sekretariat

Bardziej szczegółowo

22 marca Światowy Dzień Wody

22 marca Światowy Dzień Wody 22 marca Światowy Dzień Wody Jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi w województwie warmińsko-mazurskim w 2010 r. Zbiorowe zaopatrzenie w wodę Zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia wodę reguluje

Bardziej szczegółowo

11.01.2009 r. GRANULACJA OSADÓW W TEMPERATURZE 140 O C

11.01.2009 r. GRANULACJA OSADÓW W TEMPERATURZE 140 O C 11.01.2009 r. GRANULACJA OSADÓW W TEMPERATURZE 140 O C * Firma TUZAL Sp. z o.o. jako współautor i koordynator międzynarodowego Projektu pt.: SOILSTABSORBENT w programie europejskim EUREKA, Numer Projektu:

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie ścieków I stopień Chemiczne

Oczyszczanie ścieków I stopień Chemiczne Oczyszczanie ścieków I stopień Chemiczne Metody chemiczne oczyszczania ścieków 4. Koagulacja i nawapnianie ścieków powyŝej 50 o C Koagulanty: chlorki i siarczany Ŝelazowe i Ŝelazawe, siarczan glinu oraz

Bardziej szczegółowo