Zarządzanie i Edukacja

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zarządzanie i Edukacja"

Transkrypt

1 Zarządzanie i Edukacja Zarządzanie gospodarką Zarządzanie przestrzenią Zarządzanie oświatą Edukacja społeczna NUMER 97 LISTOPAD/GRUDZIEŃ 2014 ISSN X DWUMIESIĘCZNIK SZKOŁY WYŻSZEJ IM. BOGDANA JAŃSKIEGO

2 Adres redakcji Dwumiesięcznik Zarządzanie i Edukacja ul. Elektronowa 2, Warszawa tel./fax Redaktor naczelny dr inż. Elżbieta Kopciuszewska, Szkoła Wyższa im. Bogdana Jańskiego Rada naukowa dwumiesięcznika Zarządzanie i Edukacja Dr hab. Włodzimierz Bernacki, prof. UJ; prof. dr hab. Mirosława Czerny, UW; doc. PaedDr. Tomáš Jablonský PhD. prof. KU, v Ružomberku, prof. dr hab. Wołodymyr Jewtuch, Ukraiñska Akademia Nauk; prof. dr hab. Romuald Joñczy, UE we Wrocławiu; ks. dr hab. Jan Krokos,prof. UKSW; prof. dr hab. Ihor Hrabynskyi, Narodowy Uniwersytet Lwowski; Dr Marcin Kazimierczak, Uniwersytet Abat Oliba CEU, Barcelona; prof. dr hab. Anatolij M. Kołot Kijowski Narodowy Uniwersytet Ekonomiczny; prof. dr hab. Włodzimierz Kurek, UJ; prof. dr hab. Bożena Muchacka, UP w Krakowie; prof. dr hab. Jan Oleszczuk, UM w Lublinie; prof. dr hab. Marek Pawlak, KUL; prof. dr hab. Wanda Rusiecka National Academy of Sciences of Belarus; dr hab. Grażyna Skąpska prof. UJ, dr hab. Dr.h.c. prof. PhDr. Vojtech Slomski, PhD. ISM Slovakia v Prešove; dr n. med. Sławomir Stawicki, Wojciech Sroczyński, prof. UPH; dr Mariusz Szajda, SWBJ w Warszawie Redaktor tematyczny Dr Małgorzata Stawicka Redaktor statystyczny: Dr inż. Paweł Kopciuszewski Redaktor językowy Dr Jerzy Ryszard Suchocki, prof. Universidad de las Américas Puebla (UDLAP) Sekretarz redakcji Anna Janus (tel ) Korekta Dr Anna Janus Wszystkie artykuły są recenzowane Recenzenci prof. dr hab. Jewgienij M. Babosow (Narodowa Akademia Nauk Białorusi); dr.h.c. doc. PhDr. Pavel Czarnecki (ISM Slovakia v Prešove); dr inż. Jerzy Donarski (SWBJ w Warszawie); prof. dr hab. Jerzy Kosiewicz (AWF w Warszawie); dr hab. ukasz Popławski (UR w Krakowie); ks. prof. dr hab. Stanisław Urbañski (UKSW w Warszawie); dr Anna Dziewulska (SWBJ w Warszawie); ks. dr hab. Grzegorz Wejman, prof. US; dr Jadwiga Wicińska (SWBJ w Warszawie) Redakcja zastrzega sobie prawo dokonywania w publikowanych tekstach skrótów i zmian ISSN X wersja referencyjna czasopisma: papierowa numer dostępny w wersji elektronicznej na stronie Skład: Izabela Król, Łukasz Różyński Druk i oprawa: Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna Adam

3 SPIS TREŚCI Zarządzanie gospodarką Zbigniew Klimiuk Zarządzanie gospodarką Chin od końca XIX w. po dzień dzisiejszy... 5 Tomasz Kochański System logistycznego wspomagania gospodarowania zasobami pracy przedsiębiorstwa Tomasz Kochański Podejmowanie decyzji menedżerskich na rynku Marcin Łuszczyk Kontrowersje wokół przyczyn kryzysu współczesnej gospodarki Zygmunt Mietlewski, Beata Abramska, Krzysztof Makowski Zarządzanie pracownikami w wieku do 29 lat i ponad 45 lat w branży elektromaszynowej w Polsce Zarządzanie przestrzenią Marzena Joanna Siestrzewitowska Estetyka przestrzeni w procesie modernizacji zespołów socrealistycznych w małych miastach na przykładzie Świdnika i Kraśnika Fabrycznego Krzysztof Jerzy Gruszczyński Cezary Tomasz Szyjko EU regulatory framework for shale gas exploitation and production Podstawy prawne wydobycia i produkcji gazu łupkowego w Unii Europejskiej...165

4 Zarządzanie oświatą Karina Kaczmarczyk System edukacyjny w Japonii i jego wpływ na sytuację zawodową absolwentów Ewa Krok Kształcenie w zakresie TIK: dokumenty programowe wobec praktyki oraz potrzeb i oczekiwań uczniów Edukacja społeczna Mirosław Brzeziński Samotne macierzyństwo w kontekście teologicznopastoralnym Gabriela Majchrowska, Kamil Tomkiewicz Mass media a student Magdalena Karolak-Michalska Społeczno-polityczna rola mniejszości rosyjskiej w niepodległym Kazachstanie Noty o autorach Lista recenzentów za rok

5 R O Z P R A W Y I A R T Y K U Ł Y Zbigniew Klimiuk ZARZĄDZANIE GOSPODARKĄ CHIN OD KOŃCA XIX W. PO DZIEŃ DZISIEJSZY STRESZCZENIE Artykuł przedstawia sytuację gospodarczą Chin od końca XIX wieku aż do dziś z perspektywy sytuacji za rządów Kuomintangu, Mao Tse-tunga, w okresie transformacji (po przejęciu władzy przez Denga Xiaopinga w 1978 r.). Po analizie najistotniejszych zjawisk, które miały znaczący wpływ na przemiany i reformy, skoncentrowano się na prezentacji zagrożeń i wyzwań stojących przed gospodarką Chin oraz podstawowych założeń dwunastego z kolei planu pięcioletniego na lata Zakłada on przyspieszenie zmian struktury gospodarki, innowacyjność, poprawę poziomu życia ludności, ochronę środowiska i oszczędność zasobów naturalnych wszystko to w kontekście dążeń do zrównoważonego rozwoju. SUMMARY The article presents the economic situation in China since the late nineteenth century until today, from the perspective of the situation during the reign of the Kuomintang, Mao Tse-tung, in transition (after the seizure of power by Deng Xiaoping in 1978.). After the analysis of the most important events that had a significant impact on the changes and reforms, focused on the presentation of the risks and challenges facing the Chinese economy and the basic assumptions of the twelfth five-year plan, in turn, for the years It is assumed acceleration of changes in the structure of the economy, innovation, improve the level of life of the population, the environment and saving natural resources all in the context of sustainable development efforts.

6 6 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA numer 97 listopad/grudzień 2014 Słowa klucze: gospodarka Chin, rewolucja przemysłowa w Chinach, rządy Kuomintangu, rządy Mao Tse-tunga, transformacja w Chinach Keywords: China s economy, China s industrial revolution, the rule of the Kuomintang, the rule of Mao Tse-tung, the transformation in China WSTĘP Chiny są niezwykle bogatym kulturowo i obyczajowo krajem. Stanowią cywilizację, która fascynuje wiele osób i zadziwia mnogością wynalazków rozpowszechnionych i używanych do dziś. Są również cywilizacją rozwijającą się na płaszczyźnie materialnej, praktycznej, jak i kulturowej, obfitującą we wspaniałe dzieła sztuki oraz osiągnięcia w dziedzinie myśli społecznej, filozoficznej i religijnej. Historia Chin stanowi ciekawą opowieść o wzlotach i upadkach narodu oraz państwa próbującego przejąć kontrolę nad postępowaniem obywateli w celu utrzymania jedności. Historia Chin to również dzieje państwa, które z mało znaczącego, odizolowanego i zacofanego przeszło do roli lidera gospodarki światowej, największego konsumenta podstawowych surowców oraz największego wierzyciela niemal wszystkich państw Zachodu ze Stanami Zjednoczonymi na czele. U SCHYŁKU CESARSTWA Wiek XIX przyniósł światową rewolucję przemysłową, która zmieniła panujące stosunki społeczne i gospodarcze, przyczyniając się do wzlotu bądź upadku państw, które potrafiły lub nie sprostać tym wyzwaniom. Chiny starały się żyć własnym rytmem. Panująca mandżurska dynastia Qing oddalała się od reszty świata, izolując przed żądnymi zysku obcokrajowcami 1. Jednak wzrost liczby 1 R. Kamieniecka, Korzenie chińskiego oglądu świata[w:] Oblicza Chin na początku XXI wieku, red. J. Marszałek Kawa, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, s.52.

7 Zbigniew Klimiuk ZARZĄDZANIE GOSPODARKĄ CHIN 7 mieszkańców i rozwój handlu zmusił Państwo Środka do poszerzenia kontaktów ze światem zewnętrznym. Dozwolony był jedynie handel morski. Nastąpił wzrost wymiany towarów pomiędzy Chinami a Wielką Brytanią, która przywoziła tu głównie opium z Indii. Chiny stały się wiodącym eksporterem herbaty (50% światowego eksportu) oraz wyrobów wysoko przetworzonych takich, jak jedwab i porcelana 2. Wraz z przenikaniem wpływów mocarstw zachodnich nastąpiły zmiany w strukturze społecznej i ekonomicznej kraju. Chiny padły ofiarą ataków militarnych. Po klęsce w wojnach opiumowych ( , , ) zmuszone zostały do płacenia wyniszczających kontrybucji oraz walki z rosnącym deficytem w handlu. Kontrolę nad gospodarką przejęły zagraniczne banki i koncerny. Barbarzyńcy przejęli rolę gospodarza w chińskim domu 3. Państwo Środka straciło prawo do ekonomicznego samostanowienia. Obcokrajowcy uzyskali przywileje przy pozyskiwaniu surowców i sprzedaży towarów. Na handel chiński nałożono wysokie taryfy celne 4.Wzrosła podaż na towary dostarczane przez zachodnie mocarstwa. Rosnący import gotowych wyrobów zachodnich spowodował upadek małych przedsiębiorstw rzemieślniczych, które nie mogły sprostać konkurencji i masowo bankrutowały. Chińskie rolnictwo również musiało dostosować swoją produkcję do wymogów rynków światowych. Artykuły rolne takie jak herbata, jedwab, tytoń czy bawełna, stanowiące trzon chińskiego eksportu z czasem przegrały z rosnącą konkurencją 5. W 1898 r. w obliczu zaistniałej sytuacji cesarz wydał 40 dekretów, które podczas Stu Dni Reform miały pomóc zreformować państwo i jego gospodarkę. Ponieważ zagraniczna ekspansja koncentrowała się głownie na sektorze wydobywczym, nowy system miał tę tendencje ograniczyć. Wprowadzono przepisy regulujące wydobycie bogactw naturalnych. Wytyczne dla górnictwa określały zasady, według których wielkość kapitału chińskiego powinna wynosić 2 K. Tomala, Próby modernizacji gospodarki chińskiej za Mandżurów. Blaski i cienie modernizacji pod wpływem Zachodu, [w:] Nowożytna historia Chin, red. R. Sławiński, wyd. Księgarnia Akademicka, Kraków 2005, s R. Kamieniecka: wyd. cyt., s K. Tomala: wyd. cyt., s Tamże, s.37.

8 8 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA numer 97 listopad/grudzień 2014 co najmniej 30% kapitału zakładowego. Zarząd powinien znajdować się w rękach chińskich, a 25%- 50% zysku musiało być odprowadzane do budżetu. Nad działalnością firm wprowadzono kontrolę. Ochrona przed zagraniczną konkurencją spowodowała rozwój pierwszych chińskich przedsiębiorstw kapitalistycznych. W latach oddano do eksploatacji 45 kopalń, powstały 44 nowoczesne zakłady oraz 6245 km linii kolejowych 6. Klęska w wojnie z Japonią roku przyczyniła się do podziału państwa na strefy wpływów obcych mocarstw, zamieniając je w kraj półkolonialny. Powstała w 1905 r. z inicjatywy Sun Yat-sena Liga Związkowa podjęła walkę o wyzwolenie Chin. W 1911 r. wybuchło powstanie w Wuchangu dające początek rewolucji. W grudniu 1911 r. zgromadzenie przedstawicieli zrewolucjonizowanych prowincji proklamowało Republikę Chińską. Po abdykacji małoletniego cesarza Pu Yi, w sierpniu 1912 r. powstała Partia Narodowa Kuomintang na czele której stanął Sun Yat-sen. W wyborach w 1913 r. Kuomintang uzyskał większość głosów, ale konflikt z rządem spowodował zdelegalizowanie Kuomintangu i pozbawienia jego członków mandatów poselskich. Partia została odtworzona przez Sun Jat-sena w 1919 r. i przejęła władzę w południowych regionach. W 1925 r. Sun Jat-sen zmarł, a przywództwo objął dotychczasowy głównodowodzący armii Czang Kaj-szek opanowując prawie całe Chiny 7. GOSPODARKA ZA RZĄDÓW KUOMINTANGU Gdy Kuomintang przejął władzę, stanął przed koniecznością budowania nowego państwa i modernizacji tego, co zostało z cesarstwa. Światowy kryzys ekonomiczny w latach miał niekorzystny wpływ również na sytuację gospodarczą Chin, ograniczając zagraniczne rynki dla produktów chińskich. Chociaż Chiny nie były zależne od międzynarodowego parytetu złota obowiązującego w państwach kapitalistycznych, niestabilność walutowa wpłynęła 6 Tamże, s

9 Zbigniew Klimiuk ZARZĄDZANIE GOSPODARKĄ CHIN 9 na politykę monetarną rządzących. Kryzys gospodarczy wraz z wewnętrznymi zawirowaniami w Państwie Środka był przyczyną nierównomiernego tempa wzrostu ekonomicznego, charakteryzującego się nagłymi wahaniami wskaźników ekonomicznych 8. Rządy narodowców można podzielić na trzy okresy. W pierwszym, lata dzięki regulacjom finansowym i fiskalnym doprowadzono do rozwoju gospodarczego kraju. Lata to recesja spowodowana klęskami żywiołowymi, brakiem wewnętrznej stabilności oraz zawirowaniami na arenie międzynarodowej. Za najbardziej produktywny czas rządów Kuomintangu uważa się lata W tym okresie zreorganizowano chiński system bankowy, zakończono reformę budżetową i walutową. Stworzono podwaliny pod państwowy sektor w górnictwie i hutnictwie. Rozkwit gospodarczy przerwała inwazja japońska na Chiny w 1937 r. Polityka ekonomiczna Kuomintangu opierała się na gospodarce planowej, uważanej za najwyższy stopień rozwoju społecznego. Dążono do zapewnienia należytego rozwoju gospodarki narodowej oraz politycznej i ekonomicznej suwerenności względem innych państw. Rządzącym zależało na uzyskaniu pełnej kontroli państwa nad gospodarką, zabezpieczeniu bazy produkcyjnej oraz odbudowie gospodarki wiejskiej 9. Władze nankińskie za priorytetowe uznały reformy finansowe i monetarne mające na celu zunifikowanie pieniądza i zrównoważenie budżetu. Reforma monetarna z 1935 r. nadawała prawo druku pieniądza jedynie bankom państwowym. Nakazano wymianę lokalnych srebrnych walut na nowe banknoty prawne. Druk nowej waluty pozwolił rządowi rozciągnąć kontrolę nad ponad 60% zasobów wszystkich banków, co przyczyniło się do uaktywnienia produkcji oraz udzielania kredytów społecznych. Centralny Bank Chin stał się instytucją całkowicie państwową w 1928 r. Powołano również Rolniczy Bank Chin, którego celem było kredytowanie wspólnot rolniczych i chłopstwa. Państwo zwiększyło swe udziały w wiodących bankach komercyjnych, Banku Chińskim i Banku 8 V. Kozyriev, tłum. B.Zemanek, Gospodarka za rządów Kuomintangu( ), [w:] Nowożytna historia Chin, red. R. Sławiński, wyd. Księgarnia Akademicka, Kraków 2005, s Tamże, s. 223.

10 10 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA numer 97 listopad/grudzień 2014 Komunikacji. Instytucje te znane później, jako cztery banki państwowe emitowały legalne środki płatnicze, tworząc wewnętrzny rynek pieniężny 10. Kolejnym posunięciem rządów Kuomintangu uważnym za postępowe była próba wyrównania wpływów z podatków. Zlikwidowano uznaniowy podatek przewozowy wprowadzając podatek od działalności gospodarczej. Wyrównanie lokalnych obciążeń podatkowych przyczyniło się do współpracy z prowincjami. Do uzyskania finansowej harmonii centrum i peryferii przyczyniła się również likwidacja różnego rodzaju danin pobieranych przez władze lokalne oraz redukcja podatku gruntowego w zamian za dofinansowanie z budżetu centralnego. Dochody i wydatki powiatów stały się jawne i kontrolowane przez rząd 11. Przywódcy Kuomintangu pomimo wzorowania się na gospodarce planowej ZSRR nie chcieli rezygnować z sektora prywatnego, niszczyć go, ani podporządkować. Pragnęli jedynie roztoczyć nad nim opiekę partii. Prawo własności było naczelnym prawem zapisanym w konstytucji z 1936 r. Przyjmując taką postawę Rząd Narodowy w latach skłaniał się ku niemieckiemu modelowi kontroli ekonomicznej uznając, że zadaniem wszystkich sektorów gospodarki (nie tylko publicznych) jest wzmacnianie ekonomicznej siły narodu. Przedsiębiorstwa prywatne miały stanowić integralną część ogólnej struktury ekonomicznej. Działania te przyczyniły się do rozwoju kapitału narodowego znacznie ograniczając inwestycje zagraniczne, chociaż w niektórych branżach takich, jak wydobycie węgla kamiennego (74%), czy poszukiwana rud żelaza (96, 5%) firmy zagraniczne nadal posiadały znaczne udziały 12. Działania narodowców nie koncentrowały się jedynie na rozwoju nowoczesnego przemysłu. Rząd Narodowy w Nankinie dopracował politykę odbudowy wsi i reform rolnych w oparciu o hasło ziemiaoraczom. Wypracowano przyjęte w 1930 r. prawo ziemskie, według którego czynsz dzierżawczy nie mógł wynosić więcej niż 37,5% wartości zbiorów rolnika. Dzierżawcy mieli prawo pierwokupu 10 V. Kozyriev, wyd. cyt., s Tamże, s Tamże, s.228.

11 Zbigniew Klimiuk ZARZĄDZANIE GOSPODARKĄ CHIN 11 ziemi dzierżawionej. Wprowadzono program pomocy technicznej oraz dostęp do kredytów, starając się w ten sposób stymulować rozwój zmechanizowanych spółdzielni rolnych. Polityka ekonomiczna nacjonalistów skupiła się przede wszystkim na reformie kapitału państwowego oraz współpracy z kapitałem prywatnym. Pomimo starań i państwowej doktryny ekonomicznej wzrost gospodarczy kraju pozostał na niezmienionym poziomie przez cały okres rządów Kuomintangu. Obalenie cesarstwa i ustanowienie republiki, choć zmieniło ustrój polityczny nie przyniosło w żadnym wypadku jakościowej zmiany społecznej, tak bardzo potrzebnej krajowi. NOWE CHINY MAO TSE-TUNGA Po kapitulacji Japonii we wrześniu 1945 r. w Chinach rozgorzała wojna domowa. Komuniści na opanowanych przez siebie terenach wprowadzali reformy rolne zdobywając w ten sposób poparcie i sympatię ludności wiejskiej, która zasilała Ludową Armię Wyzwoleńczą Mao Tse-tunga. Wykorzystując pomoc Związku Radzieckiego pokonali w 1949 r. ostatecznie siły Kuomintangu. W dniu 1 października 1949 r. na Placu Niebiańskiego Pokoju Mao Tse-tung proklamował powstanie Chińskiej Republiki Ludowej. Nacjonalistyczny rząd Kuomintangu wraz ze swoimi zwolennikami oraz resztkami armii musiał opuścić Chiny i szukać schronienia na Tajwanie. W czasie walk gospodarka, rolnictwo i infrastruktura poniosły ogromne straty. Produkcja przemysłowa w 1949 r. była o 44% niższa niż w 1937 r., a spadek produkcji rolniczej do poziomu minimalnego doprowadził do głodu w wielu rejonach 13. Pierwszym i podstawowym zadaniem nowej władzy było podniesienie kraju ze zniszczeń powstałych w wskutek obcej inwazji i wojny domowej 14. Jako strategię działania wybrano rozwój gospodarczy oparty na przemyśle ciężkim oraz mocno zbiurokratyzowanym systemie gospodarki centralnie planowanej, w ramach której alokacja czynników produkcji była dokonywana wyłącznie przez państwo. Obowiązywał 13 J. Fenby, Chiny. Upadek i narodziny wielkiej potęgi, Tłum. J.Wąsiński, J.Wołk-Łaniewski, wyd. Znak, Kraków 2009, s Tamże, s.488.

12 12 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA numer 97 listopad/grudzień 2014 szczególny plan dyrektywny w odniesieniu do czynników rzeczowych oraz limity zatrudnienia i odgórnie określana wysokość wynagrodzeń 15. W 1953 r. w oparciu o wzorce sowieckie wprowadzono plan pięcioletni. Wytyczne zakładały budowę siedmiuset ogromnych zakładów przemysłowych, w tym elektrowni, hut żelaza, stalowni oraz rafinerii ropy naftowej i petrochemii. Sto pięćdziesiąt sześć z nich miało być wyposażonych w sprzęt zakupiony z środków otrzymanych od Związku Radzieckiego. Dwadzieścia osiem tysięcy chińskich obywateli wysłano na szkolenia do ZSRR, z kolei Moskwa przysłała jedenaście tysięcy swoich specjalistów. Byli to głównie fachowcy w dziedzinie przemysłu oraz doradcy przysposobienia zawodowego i urbaniści. Zobowiązania wobec sowietów spłacano zarekwirowaną chłopom żywnością 16. Sukces pierwszego planu pięcioletniego został ogłoszony, jako dowód na narodowe odrodzenie Chin. Państwowe dane statystyczne pokazywały gwałtowny wzrost zarówno PKB, jak i produkcji przemysłowej. Na towary rolne wprowadzono monopol. Rząd zwiększył wysokość obowiązkowych dostaw od prywatnych przedsiębiorstw. Spowodowało to znaczne utrudnienia w prowadzenie działalności gospodarczej. Wielu biznesmenów pozbywało się swoich firm. Pomoc uzyskana ze Związku Radzieckiego pozwoliła przekroczyć Chińczykom najniższy próg rozwojowy, jednakże postęp ten opierał się na niezwykle archaicznych fundamentach. Zawrotny wzrost produkcji przemysłowej nie był poparty żadnymi działaniami zmierzającymi do jego trwałości i równowagi. Wdrażanie centralnego planowania nie uwzględniało różnic regionalnych. Priorytety produkcyjne dyktował popyt krajowy, a nie zapotrzebowania lokalne 17. Istniała duża przepaść między poziomem olbrzymich państwowych zakładów produkcyjnych usytuowanych na terenach wysoko zurbanizowanych, a małymi manufakturami na prowincji. 15 K. Starzyk, Przemiany gospodarcze ChRL w procesie reform, [w:] Chiny. Przemiany państwa i społeczeństwa w okresie reform red. K. Tomala, wyd. TRIO, Warszawa 2001, s J. Fenby: wyd. cyt., s J. Fenby: wyd. cyt.,s.525.

13 Zbigniew Klimiuk ZARZĄDZANIE GOSPODARKĄ CHIN 13 Chociaż mieszkańcy prowincji stanowi 84% populacji to aż 88% państwowych inwestycji dokonywano w przemysł ciężki w rejonach rozwiniętych. Szybki rozwój okręgów przemysłowych przyczynił się do migracji ludności wiejskiej do miast. Nasuwało się pytanie, czy wieś będzie w stanie wyżywić miasta. Chłopi zmuszeni do oddawania 65% wysokości zbiorów zaczęli zaniżać ich wysokość lub przekupywać urzędników. By wyeliminować te procedury powołano do życia Rolnicze Spółdzielnie Produkcyjne, do których chłopi musieli wnieść ziemię, robociznę, narzędzia pracy oraz zwierzęta 18. Do 1956 r. skolektywizowano 92% chłopskich gospodarstw, w ten sposób ziemia i sprzęt rolniczy rozdany we wcześniejszych reformach na powrót stał się własnością państwa. Dziesiątki milionów chłopów opuściło prowincję przenosząc się na tereny uprzemysłowione, co spowodowało jeszcze większe obciążenie wsi związane z wyżywieniem ludności miejskiej. Nacisk na zwiększenie produkcji rolniczej i przetrzymywanie chłopów siłą na polach przyczynił się do spadku produkcji w wiejskich gałęziach przemysłu lekkiego 19. Na początku 1956 r. zainicjowano pierwszy mały skok naprzód, charakteryzujący się nagłym przyspieszeniem programu nacjonalizacji, zamiany prywatnych przedsiębiorstw w zakłady państwowo-prywatne. Rozpoczęto prace nad Dwunastoletnim Programem dla Rolnictwa oraz przyspieszeniem przeobrażeń w przemyśle. Mały skok okazał się fiaskiem. Wzrosły niedobory żywności spotęgowane słabą dystrybucją, oporem wobec spółdzielni oraz koniecznością przesyłania żywności do ZSRR w zamian za sprowadzane maszyny przemysłowe. Fabryki nie były w stanie sprostać zakładanym wymaganiom, spowolniły się roboty budowlane, wzrastały napięcia na tle pracowniczym 20. W celu uporządkowania stanu rzeczy i wzmocnienia gospodarki w maju 1958 r. na VIII zjeździe Partii zatwierdzono projekt Wielkiego Skoku Naprzód. W ramach tej kampanii, której hasłem było: więcej, lepiej, prędzej i taniej, ChRL miała się stać jedną z najprężniejszych gospodarek świata. Według założeń wzrost ekonomiczny 18 Tamże, s Tamże, s J Fenby: wyd. cyt., s.529.

14 14 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA numer 97 listopad/grudzień 2014 miał osiągnąć poziom 25% rocznie. Chiny w ciągu 15 lat miały dogonić gospodarczo Wielką Brytanię, a w ciągu 25 lat USA. Utworzono 25 tysięcy kolumn ludowych, które miały dostarczać zarówno produkty rolne, jak i przemysłowe produkowane najprostszymi metodami. Główny nacisk położono na przemysł, zwłaszcza produkcję stali. Uruchomiono 750 tysięcy podwórkowych dymarek do wytopu surówki hutniczej i stali. Jakość produkowanej w chałupniczych warunkach stali pozostawiała jednak wiele do życzenia. W zasadzie wytapiano nie stal, lecz marnej jakości żeliwo, nieprzydatne dla budownictwa, eksportu i rozwoju przemysłu. W celu zwiększenia produkcji przetapiano sprzęt kuchenny, rowery, łóżka i narzędzia rolnicze, a do pracy przy dymarkach skierowano olbrzymią masę chłopów, odrywając ich od zajęć w polu. Na potrzeby funkcjonowania pieców wykarczowano miliony hektarów lasów 21. Skierowanie chłopów do wytopu stali i rekwirowanie narzędzi rolniczych w celu ich przetopienia, w połączeniu z programem bezpłatnego wyżywienia w komunalnych stołówkach, szybko doprowadziło do olbrzymiej klęski głodu. Kierownictwo zalecało utopijne rozwiązania, nakazując stosować gęsty siew i głęboką na 60 cm orkę, co prowadziło do wysuszania gleby. Skuteczna kampania wyniszczenia wróbli spowodowała w efekcie plagę owadów, prowadząc jedynie do pogłębienia kryzysu 22. Wzrost państwowych wydatków, wywołanych przez drogie metody, którymi usiłowano przekształcić surówkę hutniczą z dymarek w stal, przyniósł deficyt budżetowy. Chcąc go zniwelować zaczęto dodrukowywać pieniądze. Spowodowało to inflację, rzeczywiste przychody państwa spadły, obniżył się dramatycznie standard życia 23. Skutki realizacji wielkiego skoku okazały się tragiczne. Potężny głód stał się największą katastrofą XX w. Z braku pożywienia zmarło trzydzieści, a według niektórych danych (tajne sprawozdanie skierowane do sekretarza KPCh Hu Yaobanga) czterdzieści milionów Chińczyków. Ludność żywiła się szczurami, korą drzew i mielonymi kamieniami. Doszło to tego, że zaczęto wykopywać zwłoki 21 J. Polit, Chiny, TRIO, Warszawa, 2004, s Tamże, s J Fenby: wyd. cyt., s.551.

15 Zbigniew Klimiuk ZARZĄDZANIE GOSPODARKĄ CHIN 15 zmarłych i zabijać dzieci. Mężczyźni sprzedawali żony. Bandy wygłodniałych chłopów atakowały spichlerze i transporty ze zbożem 24. Produkcja rolnicza radykalnie zmalała wskutek nowego systemu trojpolówki, w ramach którego z trzeciej części ziemi zbierano plony, trzecią część zasiewano, zaś pozostała miała leżeć odłogiem. W latach powierzchnia uprawna zmniejszyła się o dziewięć procent. Głód nasiliły długookresowo zawyżane dane dotyczące zebranego zboża, powodujące wyznaczanie wysokiego poziomu obowiązkowych dostaw dla państwa. Paradoksalnie w okresie tak niebywałej tragedii Chińska Republika Ludowa wciąż eksportowała plony do Związku Radzieckiego jako zapłatę za wzniesienie zakładów przemysłowych oraz do krajów socjalistycznych Europy Wschodniej, by okazać szczodrość i solidarność 25. Niezwykle tragiczne położenie kraju zmusiło kierownictwo partii do rewizji dotychczasowej polityki. W 1961 r. plenum Komitetu Centralnego przyjęło politykę tzw. regulacji, uwzględniającą mechanizmy ekonomiczne, która miała doprowadzić do przezwyciężenia kryzysu. Polityka regulacji doprowadziła do podziału w kierownictwie Komunistycznej Partii Chin. Jej zwolennicy skupili się wokół Liu Shaoqi oraz Denga Xiaopinga, przeciwnicy- wokół Mao-Tse- -tunga. W 1966 r. zwolennicy Mao proklamowali nową wielką akcję nazwaną rewolucją kulturalną, która polegała na odejściu od zachodniego, burżuazyjnego modelu cywilizacyjnego oraz zburzeniu starego porządku kulturowego i edukacyjnego. W celu przeprowadzenia rewolucji stworzono oddziały Czerwonej Gwardii 26. W latach kraj został sterroryzowany przez bandy hunwejbinów, które szerzyły strach, torturując, przetrzymując, poniżając i zabijając ludzi uznanych za wrogów ludu, do których zaliczano przede wszystkim nieliczną chińską inteligencję. Nastąpił upadek szkolnictwa, kultury i nauki. Zniszczono liczne zabytki kultury materialnej z czasów dynastycznych. Bezprawie w państwie było tak głębokie, 24 J Fenby: wyd. cyt., s Tamże, s J. Szpak, Historia gospodarcza powszechna, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa, 2007, s.421.

16 16 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA numer 97 listopad/grudzień 2014 że groziło mu ustanie funkcjonowania. W tej sytuacji w połowie 1968 r. Mao zdecydował się na zakończenie rewolucji kulturalnej. Konsekwencje rządów Wielkiego Sternika zarówno w dziedzinie społeczno-politycznej, jak i ekonomicznej okazały się katastrofalne. Dopiero jednak śmierć twórców komunistycznych Chin Czouen-laja i samego Mao pozwoliła ich następcom na podjęcie skutecznych reform gospodarczych bez zmian w ustroju politycznym i większe otwarcie na świat 27. CHINY W OKRESIE TRANSFORMACJI Przejęcie władzy przez Denga Xiaopinga w 1978 r. rozpoczęło nowy etap w historii Chin- transformację gospodarczą, która tym różniła się od reform, że przyniosła za sobą zasadnicze zmiany systemowe 28. Zasady gospodarki planowej hamowały rozwój ekonomiczny państwa. Od 1978 r. zaczęto stopniowo wdrażać reformy, które doprowadziły w 1988 r. do zmiany konstytucji, poprzez wprowadzenie i legitymizację własności prywatnej. Kolejna zmiana ustawy zasadniczej z 1993 r. ustanowiła zasadę socjalistycznej gospodarki rynkowej 29. Zlikwidowano komuny ludowe oraz spółdzielnie wprowadzając system kontraktowej odpowiedzialności gospodarstw rolnych. Zapisane w 2004 r. poprawki do ustawy zasadniczej zagwarantowały nienaruszalność majątku prywatnego. Państwo miało wspierać inicjatywy gospodarcze sektora niepublicznego, wypłacać odszkodowania za grunty oraz stworzyć system zabezpieczeń społecznych. Niezwykle ważny zapis dotyczył respektowania praw człowieka 30. Wprowadzone reformy obejmowały cztery programy naprawcze w przemyśle, rolnictwie, obronie narodowej i obszarze 27 Tamże, s K. Starzyk: wyd. cyt., s K. Dobrzeniecki, M. Kałduński, Rozwój ekonomiczny Chin a modernizacja prawa, [w:] Chińska polityka zagraniczna i jej uwarunkowania, red. J. Marszałek-Kawa, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, s D. Mierzejewski, Chińska Republika Ludowa wobec globalizacji- polityczne aspekty wewnętrzne, [w:] Oblicza Chin na początki XXI wieku, red. J. Marszałek-Kawa, Toruń 2008, Wydawnictwo Adam Marszałek, s.123.

17 Zbigniew Klimiuk ZARZĄDZANIE GOSPODARKĄ CHIN 17 naukowo- technicznej reformy wprowadzano stopniowo i w wybranych przedsiębiorstwach. Przebiegały one w kilku fazach 31. Faza pierwsza przypadająca na lata , stała pod znakiem rolnictwa oraz budowy próbnych specjalnych stref ekonomicznych w okolicach Hongkongu. Głównym zadaniem rolnictwa było osiągnięcie samowystarczalności w wyżywieniu narodu. By osiągnąć ten cel wprowadzono system (samo odpowiedzialności), który polegał na użyczeniu chłopom ziemi, narzędzi oraz kredytów, za które zobowiązani byli płacić odpowiednimi dostawami. Niewywiązanie się z dostaw skutkowało odbiorem ziemi. Utworzono również cztery pilotowe strefy ekonomiczne, otwarte na działania obcego kapitału. Przyczyniło się to do transferu kapitału, nowoczesnych technologii oraz metod zarządzania głównie z brytyjskiego Hongkongu 32. Druga faza reform, rozpoczęta w 1984 r., dotyczyła przemysłu. Wprowadzono zasadę więcej rynku, mniej państwa. Skoncentrowano się na usprawnieniu prac administracyjnych i reorganizacji przemysłu. Cele te realizowano poprzez serię reform polegających na konsolidacji przedsiębiorstw znajdujących się na dole hierarchii, otwarciu powiązanych filii oraz przekazaniu nadzoru z organów centralnych do fili administracji. Zmiany te napotkały na duży opór ze strony ludności, zwrócono więc uwagę na wydajność i zarządzanie, respektując autonomię firm, w wyniku czego rządowe przedsiębiorstwa przemysłowe zyskały znaczną suwerenność, stały się bardziej nakierowane na zysk, a płaca stała się często adekwatna do produktywności pracowników 33. Zniesiono dogmat monopolu własności uspołecznionej, wprowadzając możliwość zawierania kontraktów menadżerskich. Odpowiedzialność za opłacalność produkcji i dostosowanie do popytu spadło teraz na zarządzających M. Żmuda, Przyczyny wejścia chińskiej republiki ludowej na ścieżkę przyspieszonego wzrostu gospodarczego, [w:] Wybrane problemy gospodarki światowej pierwszej dekady nowego wieku, red. W. Michalik, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, Wrocław 2009, s M. Żmuda: wyd. cyt., s D. Pasek, Jak zawładnąć ekonomicznie światem w 30 lat reformy zastosowane w Chinach i socjalizm z chińskimi cechami [w:] Wybrane problemy gospodarki światowej pierwszej dekady nowego wieku, red. W. Michalczyk, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu. Wrocław: 2009, s K. Żak, Meandry chińskiej transformacji, [w:] Współczesne Chiny. Kultura. Polityka. Gospodarka, red. M. Pietrasiak, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, 2005, s.218.

18 18 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA numer 97 listopad/grudzień 2014 Ważnym posunięciem było dopuszczenie do gry przedsiębiorstw prywatnych. Na fali prywatyzacji powstały w pierwszej kolejności drobne zakłady produkcyjne zatrudniające do siedmiu osób, następnie przedsiębiorstwa prywatne bez ograniczeń liczby pracowników, a w końcu także spółki z ograniczoną osobowością oraz spółki akcyjne 35. Do 1994 r. sektor niepaństwowy przyczynił się do wzrostu chińskiej produkcji przemysłowej, sprzedaży detalicznej oraz eksportu o ponad 50% 36. W 1991 r. rząd rozpoczął trzecią fazę, która miała na celu porzucenie gospodarki centralnie planowanej na rzecz gospodarki rynkowej. Chiński model przejścia z gospodarki centralnie planowanej do rynkowej charakteryzował się tym, że: nie było ogólnego planu, a reformy przeprowadzano sektor za sektorem, miejscowość po miejscowości, zaczynając od tych najmniej buntowniczych i rozpowszechniano na cały kraj, prowadzono strategię dwa kroki w przód, jeden krok w tył w zależności od koniunktury. Kiedy wzrastały problemy rząd zatrzymywał lub odwracał reformy, kiedy trudności ustępowały wprowadzano nowe rozwiązania bardziej radykalne od poprzednich. reformy wdrażano od dołu, a centralna władza akceptowała prowincjonalne i lokalne rezultaty. Wprowadzane przez rząd centralny zmiany musiały być również zatwierdzone przez władzę lokalną 37. Według Guo Rongxinga, profesora Ekonomii przy Regionalnym Stowarzyszeniu Chin system gospodarczy Chińskiej Republiki Ludowej przechodził przez sześć etapów: 1) do 1978 r. gospodarka centralnie planowana; 2) gospodarka głownie centralnie planowana z marginesowymi elementami rynku; 3) gospodarka towarowa z elementami centralnego planowania; 4) socjalistyczna gospodarka towarowa; 35 O. Weggel, Cyklady. Warszawa, 2006, s D. Pasek: wyd. cyt., s D. Pasek: wyd. cyt., s. 105.

19 Zbigniew Klimiuk ZARZĄDZANIE GOSPODARKĄ CHIN 19 5) kombinacja gospodarki centralnie planowanej z gospodarką rynkową; 6) od 1992 r. socjalistyczna gospodarka rynkowa 38. Równolegle z wprowadzonymi reformami następować zaczął wzrost otwartości gospodarki chińskiej na świat. Państwo Środka przez wiele lat pozostawało w izolacji, zgodnie z doktryną Mao, który uważał, że zewnętrzne wpływy mogą zaszkodzić rozwojowi. Wprowadzanie polityki otwartych drzwi oznaczało odejście od strategii izolowania się i uniezależnienia od pozostałych państw. Samowystarczalność chińskiej gospodarki realizowana do 1979 r., wyparta została przez sukcesywne rozwijanie stosunków międzynarodowych, co poskutkowało stopniowym włączaniem Chin do systemu światowego 39. Otwieranie na świat miało charakter stopniowy i dotyczyło tylko wybranych dziedzin gospodarki i niektórych regionów. Powstałe strefy ekonomiczne miały za zadanie przyciągnąć zagranicznych inwestorów. W 1979 r. utworzono cztery, a rok później kolejnych pięć specjalnych stref ekonomicznych. Przyciąganie obcego kapitału miało nastąpić poprzez obniżenie podatków, dużą wolność gospodarczą oraz zapewnienie taniej siły roboczej i tanich surowców. Sukcesywnie otwierano kolejne obszary. W 2005 r. istniały już 54 gospodarcze i technologiczne strefy rozwoju oraz 53 strefy nowych technologii. Początkowo działania te nie przyniosły spodziewanego efektu, gdyż napływ zagranicznego kapitału był niewielki. Zmiana nastąpiła w 1988 r. wraz z realizacją planu rozwoju wybrzeża. Powstały ośrodki produkcji eksportowej, wytwarzającej towary głównie dla zagranicznych inwestorów. W latach 80. w Chinach działało 25 tysięcy przedsiębiorstw z obcym kapitałem, by w latach 90. przekroczyć liczbę 300 tys. Największymi inwestorami w Państwie Środka stały się Hong Kong, Japonia, Tajwan, Wielka Brytania, Korea Południowa oraz Stany Zjednoczone (szczegółowe dane zawiera Tabela 1). Przyciągnięcie obcego kapitału nie było 38 A. Bolesta, Chiny w okresie transformacji. Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa, 2006, s M. Żmuda: wyd. cyt., s. 97.

20 20 ZARZĄDZANIE I EDUKACJA numer 97 listopad/grudzień 2014 jedynym skutkiem polityki otwartych drzwi. Nastąpił także napływ wiedzy, nowych technologii oraz technik zarządzania 40. Tabela 1. Główni inwestorzy w Chinach w latach Inwestor Skumulowana wartość BIZ w latach Wartość (mld Udział (%) USD) Inwestycje ogółem 760,20 100,00 Hongkong 300,00 39,50 Wielka Brytania 73,80 9,70 Japonia 61,20 8,10 Stany Zjednoczone 56,60 7,40 Tajwan 45,50 6,00 Korea Południowa 37,70 5,10 Pozostali 185,40 24,20 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z publikacji L. Kostecka, Sytuacja gospodarcza Chin i jej perspektywy Ważnym etapem w integracji Chin z międzynarodowym rynkiem było wejście do Światowej Organizacji Handlu w 2001 r. Przystąpienie to wiązało się ze stopniowym otwieraniem dla obcego kapitału dotychczas zamkniętych dziedzin o strategicznym znaczeniu takich jak, sektor bankowy, ubezpieczeniowy, telekomunikacyjny, usługi prawne, medyczne, czy doradztwo podatkowe 41. Akcesja oznaczała nie tylko zmiany w polityce i rozwoju gospodarczym, ale przede wszystkim w dostosowaniu systemu prawnego Chin do obowiązujących zasad. Tylko w pierwszym roku wprowadzono w życie 685 zmian prawnych dotyczących handlu. Do najbardziej kontrowersyjnych kwestii należała ochrona praw własności intelektualnej. W 2001 r. uchwalono ustawę o prawach autorskich, a 2002 r. wprowadzono prawo patentowe. Powołano do życia specjalną jednostkę 40 A. Bolesta: wyd. cyt., s L. Rajca, Chińska modernizacja u progu XXI wieku-sukcesy, wyzwania, perspektywy [w:] Oblicza Chin na początku XXI wieku, red. J. Marszałek Kawa, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, s. 142.

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA REFORMA 2012 Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA Ilustrator: Jerzy Flisak Podręcznik do nauki zawodu technik ekonomista i innych zawodów z branży ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Wykorzystane rozdziały z Raportu prof. dr hab. Walenty Poczta, dr Agnieszka Baer-Nawrocka, Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma Polecenia 1. Popatrz na wykresy na kolejnych slajdach? 2. Czym się różnią? 3. Co możesz z nich odczytać? 4. Jakie cechy charakterystyczne zauważyłeś?

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA Aktywność Polski na rynku międzynarodowym realizowana jest w trzech głównych obszarach: 1. Udziału w tworzeniu wspólnej polityki handlowej Unii Europejskiej uwzględniającej interesy

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 2 Algieria należy do liczących się eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. Sytuacja ekonomiczna i finansowa kraju zależy więc głównie od światowego

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE

WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE WOJCIECH WYRZYKOWSKI PODATKOWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W POLSCE GDAŃSK 2013 PRZEWODNICZĄCY KOMITETU REDAKCYJNEGO WYDAWNICTWA POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Janusz T. Cieśliński REDAKTOR PUBLIKACJI

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Janusz KALINSKI Zbigniew LANDAU. GOSPODARKA POLSKU XX wieku

Janusz KALINSKI Zbigniew LANDAU. GOSPODARKA POLSKU XX wieku Janusz KALINSKI Zbigniew LANDAU GOSPODARKA POLSKU XX wieku POLSKIE WYDAWNICTWO EKONOMICZNE Warszawa 1998 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 i GOSPODARKA ZIEM POLSKICH 1 POD ZABORAMI 13 Od kapitalizmu wolnokonkurencyjnego

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac dyplomowych

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW 1. Podatki i opłaty lokalne jako źródło dochodów własnych gminy 2. Analiza dochodów budżetowych jednostek samorządów terytorialnych na przykładzie gminy... w latach...

Bardziej szczegółowo

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 2 ANALITYKA: Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu Przegląd realnego

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp 11

Spis treści. Wstęp 11 Spis treści Wstęp 11 Rozdział 1 Tendencje w rozwoju społeczeństwa niemieckiego 14 1.1. Podstawowe dane liczbowe i cechy społeczeństwa Niemiec 14 1.2. Sytuacja ekonomiczna niemieckich gospodarstw domowych

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia Polityka monetarna Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin Pieniądz i jego funkcje Pieniądz powszechny ekwiwalent towarów i usług. Kategoria ekonomiczna, w której możemy wyrazić wartość wszelkich towarów i usług.

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 2 1. Wspieranie przemysły motoryzacyjnego w Rosji Rząd Rosji w oparciu o podprogram Przemysł samochodowy w ramach państwowego programu Rozwój przemysły

Bardziej szczegółowo

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Gospodarka światowa Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Etapy w analizie Lata 1918-1924 Lata 1924-1929 Lata

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU Spis treści WSTĘP... 9 Rozdział I WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU... 13 1. Wyzwania stojące przed

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Łapa MODERNIZACJA PAŃSTWA POLSKA POLITYKA GOSPODARCZA 1926-1929

Małgorzata Łapa MODERNIZACJA PAŃSTWA POLSKA POLITYKA GOSPODARCZA 1926-1929 Małgorzata Łapa MODERNIZACJA PAŃSTWA POLSKA POLITYKA GOSPODARCZA 1926-1929 Ibidem Łódź 2002 SPIS TABEL Tabela 1 - Działalność legislacyjna w Polsce od 15 V 1925 do 31 XII 1929 roku 60 Tabela 2 - Przeznaczenie

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15

Spis treści. Wstęp... 15 Spis treści Wstęp............................................................. 15 Rozdział I. Światowa Organizacja Handlu i jej system prawny a transformacja. systemowa Federacji Rosyjskiej..............................

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji AID Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji Pod redakcją Elizy Frejtag-Mika SPIS TREŚCI Wstęp 7 l t Przyczyny rozwoju bezpośrednich inwestycji zagranicznych w świetle teorii... 9 1.1. Wstęp.\

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie i doktorzy habilitowani Prof. dr hab. Stanisław

Bardziej szczegółowo

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Dr Marek Wigier Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa Kraków, 25 października 2013 roku Definicja

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, UEP Dr Sebastian Stępień, UEP. Wspólna Polityka Rolna racją stanu Polski

Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, UEP Dr Sebastian Stępień, UEP. Wspólna Polityka Rolna racją stanu Polski Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, UEP Dr Sebastian Stępień, UEP Wspólna Polityka Rolna racją stanu Polski 1 Celem opracowania jest wskazanie znaczenia Wspólnej Polityki Rolnej dla rozwoju polskiego sektora

Bardziej szczegółowo

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra TEMAT: Zadłużenie międzynarodowe 9. 8. Funkcje kredytów w skali międzynarodowej: eksport kapitałów; możliwość realizacji określonych inwestycji np. przejęcie kontroli nad firmą znajdującą się zagranicą,

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ekonomia Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MEI-1-501-s Punkty ECTS: 1 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Edukacja Techniczno Informatyczna Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wacław Jarmołowicz Dawid Piątek ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wprowadzenie Celem opracowania jest ogólna charakterystyka przemian w tym przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY Rola i wpływ energetyki na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym energetyka tworzy 7,9% wartości dodanej; 612 tys. miejsc pracy bezpośrednio i w sektorach powiązanych;

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Rynki Azjatyckie 25.08.2014 29.08.2014. 3,7% obecnie 3,7% poprzednio 3,7% prognoza. -609B obecnie 659,8B poprzednio

Rynki Azjatyckie 25.08.2014 29.08.2014. 3,7% obecnie 3,7% poprzednio 3,7% prognoza. -609B obecnie 659,8B poprzednio Rynki Azjatyckie 25.08.2014 29.08.2014 Szymon Ręczelewski JAPONIA 26 sierpnia Wskaźnik Cen Usług Korporacyjnych (rok do roku) [1] 3,7% obecnie 3,7% poprzednio 3,7% prognoza 27 sierpnia Zakup obligacji

Bardziej szczegółowo

Spis treś ci 2. SYSTEM PODATKOWY... 3 3. WAŻ NE ADRESY 4

Spis treś ci 2. SYSTEM PODATKOWY... 3 3. WAŻ NE ADRESY 4 Spis treś ci 1. ZASADY ZAKŁADANIA I PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ.. 2 1.1. OMÓWIENIE FORM PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ... 2 1.2. REJESTRACJA PODMIOTU... 3 2. SYSTEM PODATKOWY... 3 3. WAŻ

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Plan prezentacji 1. Metody badań 2. Dynamika napływu inwestycji 3. Typy inwestycji 4. Struktura branżowa inwestycji

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi

Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi Warszawa, dnia 26 lutego roku Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi Nowe możliwości dla polskiego biznesu 1 Białoruś. Fakty Stolica Mińsk Powierzchnia całkowita 207 600 km² Liczba ludności ()

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 2 Stany Zjednoczone są największą i najbardziej zaawansowaną technologicznie gospodarką świata. Jej mocną stroną jest właśnie innowacyjność, a siłą napędową

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 2 Maroko realizuje reformy i kontynuuje program uniezależniania się od tzw. ciężkich paliw kopalnych. Jest pionierem na kontynencie afrykańskim w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Indii w 2013 roku 2014-05-24 07:44:05

Sytuacja gospodarcza Indii w 2013 roku 2014-05-24 07:44:05 Sytuacja gospodarcza Indii w 2013 roku 2014-05-24 07:44:05 2 Brytyjskie Centrum ds. Badań Ekonomicznych i Biznesowych CEBR prognozuje, że w roku 2028 gospodarka indyjska osiągnie pozycję trzeciej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Sytuacja w przemyśle stalowym na Świecie i w Polsce. dr inż. Romuald Talarek Katowice, 16 maja 2012 r.

Sytuacja w przemyśle stalowym na Świecie i w Polsce. dr inż. Romuald Talarek Katowice, 16 maja 2012 r. Sytuacja w przemyśle stalowym na Świecie i w Polsce dr inż. Romuald Talarek Katowice, 16 maja 2012 r. Tezy 1. Rynek stali i usług z jej udziałem jest rynkiem globalnym. Walka konkurencja przekracza granice

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 22 maja 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Azja w Stosunkach Miedzynarodowych. Dr Andrzej Anders

Azja w Stosunkach Miedzynarodowych. Dr Andrzej Anders Azja w Stosunkach Miedzynarodowych Dr Andrzej Anders Azja w Stosunkach Miedzynarodowych Literatura do zajęć: Krzysztof Gawlikowski, Małgorzata Ławacz (red) Azja Wschodnia na przełomie XX i XXI wieku, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich PERSPEKTYWY GOSPODARCZE DLA POLSKI Coface Country Risk Conference Warszawa, 27 marca 2014 r. Plan Sytuacja w gospodarce światowej Poprawa koniunktury

Bardziej szczegółowo

W UE PRACY OBLIGACJE W LATACH 2014-2020 ROCZNIE W CIĄGU 3 LAT 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3.

W UE PRACY OBLIGACJE W LATACH 2014-2020 ROCZNIE W CIĄGU 3 LAT 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3. NOWE POROZUMIENIE NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEJ EUROPY 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3. LAT plan INWESTYCYJNY W WYS. 194 MLD ROCZNIE INFRASTRUKTURA TRANSPORTOWA

Bardziej szczegółowo