LOKALNY PROGRAM REWITALIZACJI MIASTA STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO NA LATA

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "LOKALNY PROGRAM REWITALIZACJI MIASTA STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO NA LATA"

Transkrypt

1 LOKALNY PROGRAM REWITALIZACJI MIASTA STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO NA LATA Stargard Szczeciński, październik ar. 1

2 SPIS TREŚCI WSTĘP... 4 CZĘŚĆ I CHARAKTERYSTYKA SYTUACJI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ W STARGARDZIE SZCZECIŃSKIM Zagospodarowanie przestrzenne miasta Granice stref ochrony konserwatorskiej Uwarunkowania ochrony przyrody Zasoby przyrody Sieć hydrograficzna Struktura uŝytkowania gruntów Gleby Lasy Obszary i obiekty prawnie chronione Miejskie tereny zieleni Poziom zanieczyszczenia środowiska w mieście Powietrze Gleby Wody Hałas Własność nieruchomości Infrastruktura techniczna Układ drogowy i komunikacja Gospodarka wodno-ściekowa Gazownictwo Ciepłownictwo Energetyka Gospodarka odpadami Infrastruktura społeczna Mieszkalnictwo Oświata Kultura i sztuka Turystyka i sport Identyfikacja problemów przestrzennych Charakterystyka gospodarcza Stargardu Szczecińskiego Główni pracodawcy w mieście Struktura podmiotów gospodarczych Zatrudnienie Identyfikacja problemów gospodarczych Charakterystyka społeczna Stargardu Szczecińskiego Struktura demograficzna Grupy społeczne wymagające wsparcia w ramach rewitalizacji miasta Struktura organizacji pozarządowych Dochody gospodarstw domowych Identyfikacja problemów społecznych Analiza SWOT CZĘŚĆ II NAWIĄZANIE DO STRATEGICZNYCH DOKUMENTÓW DOTYCZĄCYCH ROZWOJU PRZESTRZENNEGO, SPOŁECZNEGO I GOSPODARCZEGO MIASTA I REGIONU

3 1. Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia wspierające wzrost gospodarczy i zatrudnienie (Narodowa Strategia Spójności) Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego Strategia Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego do 2020 r Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego miasta Stargardu Szczecińskiego Wieloletni Plan Inwestycyjny dla miasta Stargardu Szczecińskiego na lata Strategia Rozwoju Turystyki dla miasta Stargard Szczeciński Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Stargardu Szczecińskiego Program Ochrony Środowiska miasta Stargardu Szczecińskiego Potrzebny dom Miejski program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii na lata Miejski program działań na rzecz osób niepełnosprawnych na lata CZĘŚĆ III ZAŁOśENIA PROGRAMU REWITALIZACJI Podokresy programowania Zasięg terytorialny rewitalizowanego obszaru Podział na projekty i działania inwestycyjne Kryteria i kolejność realizacji CZĘŚĆ IV DZIAŁANIA PLANOWANE NA OBSZARACH REWITALIZOWANYCH CZĘŚĆ V SYSTEM WDRAśANIA WYBÓR PRAWNEJ FORMY ZARZĄDZAJĄCEGO FORMY ZARZĄDZAJĄCEGO PROGRAMEM CZĘŚĆ VI SPOSOBY MONITOROWANIA, OCENY I KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ System monitorowania programu rewitalizacji Sposoby ewaluacji programu rewitalizacji Sposoby inicjowania współpracy pomiędzy sektorem publicznym, prywatnym i organizacjami pozarządowymi Public Relations programu rewitalizacji

4 WSTĘP Opracowanie Lokalnego Programu Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego przebiegało w dwóch etapach. Pierwszy z nich polegał na analizie i diagnozowaniu aktualnej sytuacji w mieście w aspektach: przestrzennym, gospodarczym i społecznym. W kolejnym etapie opracowano projekty, których realizacja przyczyniłaby się do całkowitej lub częściowej eliminacji niekorzystnych zjawisk i aspektów zdiagnozowanych w I części opracowania. Znaczący udział w procesie opracowywania Programu mieli: Pełnomocnik Prezydenta Miasta do spraw rewitalizacji oraz Zespół do spraw rewitalizacji, którzy zostali powołani zarządzeniem nr 386/2004 Prezydenta Miasta Stargardu Szczecińskiego z dnia 29 lipca 2004 r. oraz zarządzeniem nr 520/2004 Prezydenta Miasta Stargardu Szczecińskiego z dnia 4 listopada 2004 r. Opiniowaniem Programu w kaŝdym etapie jego tworzenia zajmowała się doraźna komisja Rady Miejskiej do spraw rewitalizacji powołana uchwałą nr XXVII/315/2005 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z 25 stycznia 2005 r. Zasadniczym celem Lokalnego Programu Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego jest przeprowadzenie kompleksowych remontów, modernizacji zabudowy i przestrzeni publicznych, rewaloryzacji zabytków, a takŝe rewitalizacji zabytkowych obiektów poprzemysłowych wraz z ich otoczeniem na wybranych obszarach w powiązaniu z rozwojem gospodarczym i społecznym. Lokalny Program Rewitalizacji obejmuje szereg projektów o bardzo zróŝnicowanym charakterze. Wskazane w Programie działania stanowią podstawę do konstruowania montaŝu finansowego i przygotowania aplikacji o wsparcie finansowe wskazanych projektów ze środków pomocowych Unii Europejskiej. Bezwzględny priorytet w realizacji otrzymają projekty dofinansowane z funduszy strukturalnych, dotacji i innych środków zewnętrznych. Istotną część prac związanych z opracowaniem dokumentu stanowiły konsultacje społeczne. Zarówno mieszkańcy miasta, jak i podmioty sektora publicznego i prywatnego uczestniczyli w badaniach ankietowych. Na kaŝdym etapie prac mogli oni takŝe składać wnioski z propozycjami zakresu projektów i zadań. Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego jest dokumentem planistycznym, określającym cele i programy działań na lata , przy załoŝeniu, Ŝe ma on charakter Ŝywy i będzie, w razie potrzeby, aktualizowany. 4

5 CZĘŚĆ I CHARAKTERYSTYKA SYTUACJI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ W STARGARDZIE SZCZECIŃSKIM 1. Zagospodarowanie przestrzenne miasta Stargard Szczeciński połoŝony jest w województwie zachodniopomorskim na Równinie Stargardzkiej, nad rzeką Iną. Struktura funkcjonalno-przestrzenna miasta wykazuje zróŝnicowanie tkanki urbanistycznej, powstającej w kolejnych fazach jego rozwoju. Zabytkowa część miasta połoŝona jest w kotlinie nad rzeką Iną. W XIX w., dzięki rozwojowi przemysłu spowodowanemu budową kolei, Stargard Szczeciński został rozbudowany w kierunku zachodnim i północno-zachodnim. Zapoczątkowało to przesuwanie się środka cięŝkości układu miejskiego migrację centrum. Koncentryczne układy komunikacyjne, ukształtowane historycznie są niedostosowane do przekształcającego się układu funkcjonalno -przestrzennego miasta i są aktualnie przebudowywane Granice stref ochrony konserwatorskiej Stargard Szczeciński jest jednym z najstarszych słowiańskich grodów na Pomorzu Zachodnim. W północno-wschodniej części miasta, na wysepce utworzonej rozdzielonym nurtem Iny, znajdował się w IX w. gród z rzemieślniczą osadą przygrodową. Pierwsze wzmianki o mieście sięgają 1124 r. Było ono wówczas głównym grodem opolnym, a następnie siedzibą kasztelana. W 1243 r. ksiąŝę Barnim I z przydomkiem Dobry sprowadził tu pierwszych kolonistów z Zachodu, Niemców oraz Duńczyków, i osiedlił ich na prawie niemieckim. W 1253 r. Stargard otrzymał od ks. Barnima I prawo magdeburskie W 1292 r. zostało ono zamienione na korzystniejsze prawo lubeckie. Wkrótce po tym Stargard wstąpił do Związku Hanzeatyckiego. Był to okres wielkiego rozkwitu i bogacenia się miasta. Od 1297 r. Stargard odgrywał rolę szańca obronnego Pomorza przed Brandenburczykami. LeŜąc nad spławną rzeką Iną, miasto miało, za pośrednictwem Szczecina, bliski kontakt z morzem, a naleŝąc do Związku Hanzeatyckiego brało czynny udział w jego zyskach handlowych i walkach w obronie interesów kupiectwa przeciwko piratom morskim i bandytom lądowym. Kolejny okres świetności miasta przypadł na połowę XIX w. - po rozbudowie kolei. W 1856 r. powstały tu wielkie warsztaty naprawcze taboru kolejowego, rozwinął się przemysł Ŝelazny, maszynowy, drzewny i rafineria spirytusu. Powstały wówczas parki i ogrody, w tym 5

6 obecny Park Bolesława Chrobrego. Rzekę Inę wykorzystywano do transportu i wytwarzania energii. Poprawie uległy takŝe warunki Ŝycia mieszkańców. Miasto uległo olbrzymim zniszczeniom w okresie II wojny światowej. Szacuje się, Ŝe aŝ 70% jego powierzchni zostało wyburzone. W gruzach legła prawie cała zabytkowa starówka. W latach na jej miejscu wybudowano osiedle mieszkaniowe, w którym dominują wieŝe dwóch zabytkowych kościołów. Z poŝogi wojennej ocalała większość obwarowań miejskich. Konsekwencją bogatej historii miasta jest występowanie w nim wielu zabytków i waŝnych, z punktu widzenia architektonicznego, obiektów. W celu objęcia ich naleŝytą ochroną, w mieście wyodrębniono strefy ochrony konserwatorskiej (rysunek 1). NaleŜą do nich następujące tereny: Strefa A obszar ścisłej ochrony układów przestrzennych lub ich fragmentów. Obejmuje ona następujące zespoły urbanistyczne: 1) Stare Miasto od północy strefę tę ogranicza krawęŝnik ul. A. Struga, północny krawęŝnik ul. Młyńskiej, poprzez most nad rzeką Iną do wschodniego krawęŝnika ul. Światopełka. Natomiast od wschodu granicę stanowi krawęŝnik ul. Światopełka, zachodni krawęŝnik ul. M. Skłodowskiej-Curie, zachodni krawęŝnik ul. Jagiellońskiej do ul. Piwnej. Z kolei od południa strefę ogranicza linia biegnąca wzdłuŝ południowej granicy Parku Jagiellońskiego do brzegu rzeki Iny, wschodni krawęŝnik ul. Popiela do pl. Świętego Ducha. Zachodnią granicę strefy stanowi krawęŝnik placu Świętego Ducha, wschodni krawęŝnik ul. hetm. St. Czarnieckiego i wschodni krawęŝnik placu Wolności. 1) Osiedle mieszkaniowe między pl. Majdanek a ul. H. Dąbrowskiego granice tej strefy wyznacza południowy krawęŝnik ul. 11 Listopada na odcinku od pl. Słonecznego do ul. H. Dąbrowskiego, tylna granica posesji po wschodniej stronie ul. H. Dąbrowskiego (bez nr 10) od ul. 11 Listopada do ul. Szkolnej, tylna granica posesji po południowej stronie ul. Szkolnej od ul. H. Dąbrowskiego do ul. T. Kościuszki. Dalej granica strefy w tym zespole biegnie wzdłuŝ wschodniej i zachodniej granicy posesji po obu stronach ul. T. Kościuszki do nr 71 (łącznie z nim), na tyłach zabudowy gospodarczej po południowej stronie ul. Szkolnej między ul. T. Kościuszki a pl. Majdanek, przy zapleczu budynku szkoły podstawowej nr 7 przy pl. Majdanek 13 i na tyłach gospodarczej zabudowy po północnej stronie ul. Szkolnej od pl. Majdanek do ul. T. Kościuszki. Dalej granica ta biegnie wzdłuŝ tylnej granicy posesji po zachodniej stronie ul. T. Kościuszki od pl. Majdanek do pl. Słonecznego i na linii południowych 6

7 naroŝników ul. 11 Listopada i al. śołnierza, obejmując południową część pl. Słonecznego. 2) Ulica B. Limanowskiego granica tego zespołu biegnie od skrzyŝowania z ul. Rzeźniczą i ul. A. Okrzei. Jest ona wyznaczona przez północną granicę posesji po północnej stronie ul. B. Limanowskiego, zachodni brzeg kanału Młynówki przylegający do ul. B. Limanowskiego oraz wschodnie krawęŝniki ul. Rzeźniczej. Strefa B strefa ochrony układów przestrzennych. Obejmuje ona następujące zespoły urbanistyczne: 1) Osiedle mieszkaniowe wokół placu Majdanek, na południe od al. śołnierza zespół ten wyodrębnia granica biegnąca wzdłuŝ południowego krawęŝnika al. śołnierza na odcinku od ul. Sz. Konarskiego do ul. J.I. Kraszewskiego, tylna granica posesji przy al. śołnierza 2 i pl. Słonecznym 1, wschodni krawęŝnik pl. Słonecznego przy posesji nr 22 połoŝonej przy ul. 11 Listopada. Z kolei od strony wschodniej strefa B graniczy ze strefą A po wschodniej stronie pl. Majdanek. Dalej granice zespołu wyznacza zachodni krawęŝnik ul. T. Kościuszki do wysokości al. Gryfa i jej północny krawęŝnik oraz wschodni krawęŝnik ul. Letniej. Następnie granica prowadzi zachodnią ścianą posesji Internatu ZSZ nr 2 przy pl. Majdanek 7, północnym krawęŝnikiem ul. Pogodnej i zachodnią granicą posesji przy ul Sz. Konarskiego. 2) Układ przestrzenny po północnej stronie ul. Szczecińskiej w granicach wyznaczonych północnym krawęŝnikiem ul. Szczecińskiej od numeru 16 do numeru 108, tylną granicą posesji przy tej samej ulicy od numeru 108 do numeru 68, a od nr 68 na zapleczu zabudowy przy pl. Lubelskim linią prostą do posesji nr 9 przy ul. Wileńskiej. Następnie granica tego zespołu prowadzi wzdłuŝ północnozachodniego krawęŝnika ul. Bułgarskiej i jego przedłuŝenia po przecięciu ul. Jugosłowiańskiej oraz tylną granicą posesji po wschodniej stronie tej ulicy do pl. Zgody i wschodnią granicą posesji przy nim. Dalej granica wyznaczająca ten teren pokrywa się z północną granicą posesji przy ul. Szczecińskiej od numeru 44 do numeru 16. 3) Układ przestrzenny pomiędzy ulicami: A. Struga, St. śeromskiego i Wojska Polskiego został on wyznaczony granicami biegnącymi od północy północną granicą posesji Szpitala Miejskiego, od wschodu tylną granicą posesji po wschodniej stronie placu J. Słowackiego i ul. Z. Krasińskiego do ul. A. Struga. Z kolei na południu granicę wyznacza północny krawęŝnik ul. A. Struga na odcinku pomiędzy tylnymi granicami posesji po obu stronach ul. Z. Krasińskiego oraz tylna granica posesji po zachodniej 7

8 i południowej stronie tej ulicy. Dalej granica prowadzi wschodnim krawęŝnikiem ul. Wojska Polskiego na odcinku od nr 7 do Szpitala Miejskiego. 4) Układ przestrzenny wzdłuŝ rzeki Iny na odcinku ul. NadbrzeŜnej i ul. J. Kochanowskiego w granicach o następującym przebiegu: północną granicą posesji przy ul. J. Kochanowskiego od nr 2 do nr 8 do ul. NadbrzeŜnej i zachodni krawęŝnik ul. NadbrzeŜnej do wysokości nr 11, następnie wschodni brzeg rzeki Iny na odcinku od wysokości nr 11 przy ul. NadbrzeŜnej do mostku na przedłuŝeniu na ul. Młyńskiej. Od strony południowej strefa B graniczy ze strefą A Starym Miastem i zachodnią granicą posesji przy ul. NadbrzeŜnej nr 1-5 i ul. Ogrodową na odcinku przylegającym do działki Kościelnej. Dalej granica przebiega wzdłuŝ zachodniej granicy działki kościelnej i południowej granicy posesji przy ul. J. Kochanowskiego. 5) Otoczenie pl. Świętego Ducha, które wyznaczają następujące granice: południowa granica Parku 3 Maja oraz linia zabudowy skrajnej, południowej posesji przylegającej do ul. hetm. St. Czarnieckiego, wschodni krawęŝnik tejŝe ulicy na odcinku jak wyŝej do ul. Popiela, oraz wschodni krawęŝnik ul. Popiela do ul. S. Staszica i dalej do ul. Warszawskiej. Następnie granica prowadzi wzdłuŝ ul. Warszawskiej od ul. S. Staszica do ul. ks. Bogusława IV i południowym krawęŝnikiem od ul. Warszawskiej do ul. ks. Barnima I. Otoczenie placu zamyka wschodni krawęŝnik ul. ks. Barnima I do południowo-zachodniego naroŝnika Parku 3 Maja. 6) Układ przestrzenny wokół ulic Bydgoskiej i Robotniczej, który został wyznaczony przez granicę przebiegającą przez zachodni brzeg kanału płynącego wzdłuŝ ul. Robotniczej do południowego zachodu naroŝnika ul. Ochronnej przy posesji nr 13 (naleŝącej do LOK-u), wschodniej granicy posesji przy ul. Robotniczej i północnej granicy posesji przy ul. Bydgoskiej od nr 3 do nr 49. Następnie granica prowadzi południową granicą posesji przy ul. Bydgoskiej od nr 50 do nr 6 (na zapleczu posesji nr 6 granica biegnie płn. krawęŝnikiem ul. gen. Wł. Andersa do ul. Jagiellońskiej, tj. granicy strefy A). Rysunek 1. Granice stref ochrony konserwatorskiej Strefa K strefa ochrony krajobrazu. Zostały nią objęte następujące zespoły komponowanej zieleni: 8

9 1) Pas zieleni wysokiej otaczający mury Starego Miasta w granicach obejmujących zewnętrzną stronę murów obronnych, które wiodą do południowego krawęŝnika ul. A. Struga do ul. Portowej, do południowej granicy posesji tzw. DuŜego Młyna do ul. Ogrodowej i dalej do południowego krawęŝnika ul. Ogrodowej. Następnie granica prowadzi do zachodniego brzegu rzeki Iny na wysokości ul. Młyńskiej, zachodniego krawęŝnika ul. M. Skłodowskiej-Curie i zachodniego krawęŝnika ul. Jagiellońskiej. Dalej granica tego zespołu prowadzi południową granicą Parku Jagiellońskiego i wschodniego krawęŝnika ul. Popiela (Park Popiela i Park Piastowski) oraz wschodnim krawęŝnikiem ul. hetm. St. Czarnieckiego i wschodniego krawęŝnika pl. Wolności. 2) Teren dawnego cmentarza śydowskiego, połoŝonego w północno-zachodniej części obecnego Parku Bolesława Chrobrego. 3) Cmentarz Komunalny, czynny w granicach ustanowionych przez ul. Przedwiośnie, przechodzącą w drogę polną do ul. T. Kościuszki i jej zachodni krawęŝnik na linii ogrodzenia, północny krawęŝnik ul. Spokojnej i ul. Pogodnej od ul. Przedwiośnie do ul. Spokojnej. 4) Park Stefana Batorego, który wyznaczony jest od północy południową granicą obiektów wojskowych, od wschodu na przedłuŝeniu osi ul. Zwycięzców i wzdłuŝ zachodniej granicy posesji Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. przy ul. Spokojnej oraz wschodnim krawęŝnikiem ul. T. Kościuszki. 5) Park 3 Maja, który wyznaczają: południowa granica posesji naleŝących do ulic ks. Barnima I i kard. St. Wyszyńskiego, zachodnie granice posesji naleŝących do ul. hetm. St. Czarnieckiego, północna granica Zespołu szkół Zawodowych nr 1 i wschodni krawęŝnik ul. ks. Barnima I. 6) Cmentarz międzynarodowy jeńców wojennych przy ul. Reymonta w granicach istniejącego ogrodzenia. 7) ZałoŜenie parkowe przy ul. Gdyńskiej w granicach ogrodzenia posesji Zespołu Szkół Rolniczych po południowej stronie ul. Gdyńskiej. 8) Zespół zieleni parkowej związany z dawnym Domem Bractwa Strzeleckiego przy ul. Ochronnej w granicach wyznaczonych południowym krawęŝnikiem ul. Grunwaldzkiej, ogrodzeniem obecnego LOK-u, północnym krawęŝnikiem ul. Na Grobli do ul. Ochronnej i drogą ŜuŜlową łączącą ul. Ochronną z ul. Grunwaldzką. 9

10 9) ZałoŜenie parkowe przy ul. Szczecińskiej na posesji nr 17, które wyznaczone jest południowym krawęŝnikiem ul. Szczecińskiej przy tej posesji, zachodnią granicą posesji szpitala, północnym krawęŝnikiem ul. 11 Listopada, wschodnią granicą posesji kasyna oficerskiego i pływalni oraz tylną granicą posesji nr 25, 29, 33 przy ul. Szczecińskiej. 10) Zespół zieleni wysokiej wokół KrzyŜa Pokutnego u zbiegu ulic Gdańskiej i Morskiej. 11) Cmentarz przykościelny w Kluczewie w granicach muru cmentarnego od północnej strony nowego ogrodzenia z siatki. 12) Park podworski w Kluczewie, który wyznaczony został przez tory kolejowe, budynek pałacowy i zabudowania gospodarcze dawnego folwarku, drogą wiejską i polami uprawnymi. 13) Park podworski w GiŜynku w granicach historycznego połoŝenia. 14) Nasadzenia ulic i placów. Strefa E strefa ochrony ekspozycji sylwety Starego Miasta z jego dominantami stanowiącymi o walorach zabytkowych miasta. Obejmuje ona: 1) Obszar zawarty pomiędzy Szosą Maszewską, na odcinku od granicy miasta do zabudowań posesji nr 1, a Starym Miastem, w linii prostej na wieŝę kościoła św. Jana i na absydę kolegiaty Najświętszej Marii Panny. 2) Obszar zawarty między ulicami: Ochronną, Robotniczą, Bydgoską, od linii murów na odcinku Bramy Wałowej do Arsenału. 3) Obszar zawarty pomiędzy nasypem obwodnicy kolejowej od ul. Bydgoskiej do ul. Warszawskiej, w linii prostej na wieŝę kościoła Świętego Ducha i kolegiatę Najświętszej Marii Panny. 4) Obszar od granic miasta po wschodniej stronie ul. Niepodległości do mostu kolejowego na Inie, w linii prostej na masyw kolegiaty Najświętszej Marii Panny i wieŝę kościoła św. Jana. Stargard Szczeciński naleŝy do najatrakcyjniejszych miast pod względem walorów kulturowych na terenie Pomorza Zachodniego. Jest miastem dla koneserów zabytków, przyciągającym miłośników sztuki budowlanej. Do najcenniejszych zabytków w Stargardzie Szczecińskim naleŝą: gotycki kościół (kolegiata) Najświętszej Marii Panny z końca XIII w. (fot. 1), przebudowywany w XIV i XV w. Jest on zabytkiem klasy światowej. Jego unikatowość 10

11 polega na tym, Ŝe przęsło kaŝdego sklepienia charakteryzuje się innym wzorem (fot. 2). TakŜe bogato zdobiona elewacja zewnętrzna jest świadectwem wysokiej klasy kunsztu budowlanego. W czasie II wojny światowej budowla została zniszczona. Jego odbudowa trwała w latach i ; Fot. 1 Kolegiata Najświętszej Marii Panny Najświętszej Marii Panny Fot. 2 Sklepienie w kolegiacie gotycki kościół św. Jana Chrzciciela z XV w. charakteryzujący się najwyŝszą na Pomorzu wieŝą kościelną (99 m wysokości); pozostałości murów obronnych z bramami: Młyńską (rzadkość w skali europejskiej, fot. 3), Wałową i Pyrzycką oraz wieloma basztami (Morze Czerwone, Białogłówka, Tkaczy Lodowa, Jeńców i basteja); późnogotycki arsenał z XV w., w którym kiedyś znajdowało się więzienie. Został on odbudowany w latach Obecnie mieści się w nim siedziba Archiwum Państwowego; kamienica gotycka z XV w.; obecnie siedziba Szkoły Muzycznej; gotycka plebania z XV w.; wczesnorenesansowy ratusz z XIII w., w którym pierwotnie prowadzili swoją działalność kupcy. W końcu XIV w. został on przebudowany i zlokalizowano w nim siedzibę władz miejskich. Obecnie Ratusz jest siedzibą Rady Miejskiej; Fot. 3 Brama Młyńska barokowy budynek odwachu i Wagi Miejskiej z XVIII w. Jest to kamienica mieszczańska. Obiekt słuŝył jako siedziba garnizonów, później jako urząd miar i biblioteka. Budynek został odbudowany w latach 60. XX w. po zniszczeniach wojennych. Obecnie znajduje się w nim Muzeum Miejskie; spichlerz z XVII w. Jest on połoŝony w pobliŝu portu rzecznego. W XIX w. odgrywał on rolę składu dóbr królewskich. Budowla spłonęła niemal doszczętnie podczas II wojny światowej. Odbudowano ją w 1980 r.; neogotycki kościół Świętego Ducha z lat ; 11

12 neogotycka cerkiew prawosławna świętych Piotra i Pawła, zbudowana na planie krzyŝa greckiego w 1897 r.; neogotycka wieŝa ciśnień z 1896 r. zabytek techniki. W Stargardzie Szczecińskim znajduje się ponadto międzynarodowy cmentarz wojskowy z okresu I i II wojny światowej, na którym spoczywa 5 tys. Ŝołnierzy róŝnych narodowości. Dla uczczenia ich pamięci nazwiska umieszczone są na tablicach wzdłuŝ ozdobnego ogrodzenia. Wewnątrz cmentarza znajdują się pomniki symbole religii, jakie wyznawali pochowani tam Ŝołnierze Uwarunkowania ochrony przyrody Zasoby przyrody Sieć hydrograficzna Na terenie miasta Stargard Szczeciński występują wody powierzchniowe i podziemne. Do wód powierzchniowych naleŝą: odcinek rzeki Iny, odcinek jej dopływów: Małej Iny i Kąpieli, rzeczka Gowienica Miedwiańska oraz system kanałów miejskich i melioracyjnych. Rzeka Ina jest największym dopływem Odry w granicach województwa zachodniopomorskiego. WzdłuŜ południowo-zachodniej granicy miasta płynie rzeczka Gowienica Miedwiańska, uchodząca do jeziora Miedwie. Na terenie miasta brak jest naturalnych i sztucznych zbiorników wodnych, z wyjątkiem sztucznie obwałowanych odstojników Cukrowni w Kluczewie. W Stargardzie Szczecińskim znajdują się następujące kanały: Kanał Jagielloński, Młynówka, kanał wzdłuŝ ul. Bydgoskiej. W odniesieniu do wód podziemnych, Stargard Szczeciński połoŝony jest w obszarze o wysokich zasobach uŝytkowych tych wód. Jednostkowa wartość zasobów eksploatacyjnych moŝe osiągnąć 500 m 3 /d/km 2. Na terenie miasta występują dwa poziomy wodonośne: trzeciorzędowy i czwartorzędowy. W mieście zlokalizowano ujęcie wód podziemnych Południe, zlokalizowane przy ul. Warszawskiej (1560 m3/h). Ujęcie złoŝone jest z 22 studni. Na terenie miasta znajduje się stacja uzdatniania. 12

13 Struktura uŝytkowania gruntów Dane dotyczące zagospodarowania terenów miasta zamieszczono w tabeli 1 i na wykresie 1. Wynika z nich, Ŝe największą część miasta, ponad 50,39%, stanowią grunty zabudowane i zurbanizowane. Najmniejszy udział w strukturze zagospodarowania zajmują uŝytki ekologiczne oraz nieuŝytki. Tabela 1. Zagospodarowanie powierzchni Stargardu Szczecińskiego (stan na 31 XII 2006 r.) Wyszczególnienie Powierzchnia (w ha) Struktura (w %) Ogółem ,00 w tym: uŝytki rolne ,63 grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione 146 3,04 grunty zabudowane i zurbanizowane ,39 grunty pod wodami 38 0,79 uŝytki ekologiczne 0 0,00 nieuŝytki 15 0,31 tereny róŝne 279 5,81 Źródło: Opracowanie na podstawie danych Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Stargardzie Szczecińskim. Wykres 1. Struktura zagospodarowania powierzchni Stargardu Szczecińskiego (stan na 31 XII 2006 r.) uŝytki rolne grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione grunty zabudowane i zurbanizowane grunty pod wodami uŝytki ekologiczne nieuŝytki tereny róŝne Źródło: Opracowanie na podstawie danych w tabeli 1. Sposób wykorzystania uŝytków rolnych przedstawiony został w tabeli 2. Z danych w niej zamieszczonych wynika, Ŝe 70,84% ich powierzchni stanowią grunty orne. Najmniejsza część uŝytków rolnych związana jest z sadownictwem. 13

14 Tabela 2. Zagospodarowanie uŝytków rolnych w Stargardzie Szczecińskim (stan na 31 XII 2006 r.) Wyszczególnienie Powierzchnia (w ha) Struktura (w %) Ogółem ,00 w tym: grunty orne ,84 sady 12 0,65 łąki 154 8,39 pastwiska ,1 Źródło: Opracowanie na podstawie danych Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Stargardzie Szczecińskim. Tabela 3. UŜytkowanie gruntów zadrzewionych i zakrzewionych w Stargardzie Szczecińskim (stan na 31 XII 2006 r.) Wyszczególnienie Powierzchnia (w ha) Struktura (w %) Ogółem 211,7 100,00 w tym Lasy i grunty leśne 62 29,28 Parki, zieleńce, tereny zieleni osiedlowej 149,7 70,71 Źródło: Opracowanie na podstawie danych Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Stargardzie Szczecińskim. W tabeli 4 zamieszczono dane dotyczące zagospodarowania terenów zabudowanych oraz terenów pod budownictwo mieszkaniowe na obszarze gminy w Stargardzie Szczecińskim w latach Wynika z nich, Ŝe w roku 2006 wzrosła powierzchnia terenów przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe o 42 ha w stosunku do roku W roku 2006 wzrosła równieŝ, w porównaniu z rokiem 2004, powierzchnia terenów przeznaczonych pod inwestycje celu publicznego o znaczeniu lokalnym - o 68 ha i terenów przeznaczonych pod inwestycje celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym - o 18 ha. Gleby W rejonie Stargardu Szczecińskiego dominują gleby brunatne wyługowane i właściwe, gleby pseudobielicowe, a takŝe róŝnorodne gleby hydrogeniczne. W odniesieniu do rolniczego wykorzystania tych gleb uznaje się je za dobre i średnie, gdyŝ naleŝą one w większości do klas bonitacyjnych od IIIa do IVb. 14

15 Tabela 4. Tereny zabudowane oraz tereny przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe na obszarze gminy (wielkości powierzchni w ha, stan na koniec roku) w tym: w tym: w tym: Wyszczególnienie razem Objęte razem objęte razem brak m.p.z.p. brak m.p.z.p. objęte m.p.z.p. brak m.p.z.p. m.p.z.p. m.p.z.p. Powierzchnia terenów miejskich ogółem 4 808,00 842, , , , , , , ,54 Miejskie tereny zabudowane * * * * * * Tereny miejskie przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe Tereny przewidziane pod inwestycje celu publicznego, w tym: - o znaczeniu lokalnym, - o znaczeniu ponad lokalnym. Uwaga: * Brak szczegółowych danych - urząd nie prowadzi takich statystyk. m.p.z.p miejscowy plan zagospodarowana przestrzennego Źródło: Opracowanie na podstawie danych Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Stargardzie Szczecińskim

16 Lasy Zarówno Stargard Szczeciński, jak i jego okolice są bardzo słabo zalesione. Lasy i zadrzewienia zajmują zaledwie 1,5% powierzchni miasta. Na południe od centrum miasta, w dolinie Iny, są zlokalizowane dwa obszary leśne naleŝące do Nadleśnictwa Dobrzany o łącznej powierzchni 53,66 ha. Obydwa obszary naleŝą do lasów wodochronnych. Na terenie siedlisk występują: świerk serbski, topola czarna, jesion wyniosły, olsza czarna i szara. Wiek drzew jest zróŝnicowany, najstarsze okazy mają 70 lat i osiągają 180 cm obwodu. W warstwie krzewów dominują: dereń świdwa, malina fałdowana. W zagłębieniach terenu rozwijają się fragmenty zarośli wierzbowo-topolowych, natomiast w pobliŝu rzeki występują łany mozgi trzcinowatej. W miarę upływu czasu następuje unaturalnienie składu gatunkowego zbiorowisk leśnych. Na południowo-wschodnich obrzeŝach miasta występują Ŝyzne lasy łęgowe, z dominacją jesionu, które prawdopodobnie stanowiły funkcję maskującą dla bazy lotniczej. Rozwinęły się one w ciągach podmokłych zagłębień na terenach w przeszłości uŝytkowanych rolniczo. Obecnie tworzą kompleks z olszynami, zaroślami wierzbowymi, ziołoroślami i szuwarami. Ze względu na bardzo wysoką Ŝyzność gleb, drzewostan wyróŝnia się znacznymi rozmiarami (obwód pni jesionów wynosi około 1,9 m), z kolei bujne runo jest źródłem duŝych ilości biomasy. WzdłuŜ Młynówki rozciąga się fragment łęgu olszowego, który pozostaje w łączności przestrzennej ze szpalerem dorodnych olsz czarnych, co podnosi walor całego układu. Obszary i obiekty prawnie chronione W Stargardzie Szczecińskim znajduje się wiele pomników przyrody i drzew, które spełniają warunki drzew pomnikowych. Są to najczęściej pojedyncze stare drzewa rodzime, ich grupy lub skupienia. Na terenie miasta wg stanu na dzień marzec 2006 zlokalizowanych było 59 pomników przyrody, oraz trzy aleje. PrzewaŜająca część pomników znajduje się w parkach podworskich wpisanych do rejestru zabytków. Na terenie miasta znajduje się 13 pojedynczych drzew oraz grupa 11 platanów klonolistnych, będących pomnikami przyrody. W trakcie prac inwentaryzacyjnych nie wykazano w terenie dwóch drzew, uznanych prawnie za pomniki przyrody. Do pomników przyrody w mieście zalicza się między innymi: klon jawor o średnicy 3,03 m, buk zwyczajny o średnicy 4,47 m, w Parku Bol. Chrobrego, wierzba Salix L o średnicy 4,16 m, w Parku Jagiellońskim, 16

17 dąb szypułkowy grupa drzew o średnicach: 1,47, 2,98 i 4,31 m, w Parku Jagiellońskim, wierzba Salix L o średnicy 3,18 m, w Parku Jagiellońskim, wierzba Salix L o średnicy 3,12 m, w Parku Jagiellońskim, klon zwyczajny o średnicy 3,42 m, w Parku 3 Maja, topola o średnicy 4,34 m, w Parku 3 Maja, topola o średnicy 3,42 m, w Parku 3 Maja, klon jawor o średnicy 3,49 m, w Parku 3 Maja, lipa drobnolistna o średnicy 3,25 m, w Parku 3 Maja. PrzewaŜająca większość drzew spełniających warunki drzew pomnikowych to dęby szypułkowe o obwodzie od 325 cm do 510 cm na wysokości 1,3 m. W samym mieście nie wyodrębniono obszarów chronionych. Obszary prawnie chronione na terenie całej gminy zajmują w sumie 4,7 ha, przy czym są to rezerwaty przyrody. W niewielkiej odległości od Stargardu znajduje się rezerwat przyrody Ozy Kiczarowskie, a na północ od miasta uŝytek ekologiczny śabie uroczysko. Miejskie tereny zieleni Dominującą część terenów zielonych w Stargardzie Szczecińskim stanowią parki. W mieście jest ich 16, a ich łączna powierzchnia wynosi 30 ha. Są to m.in. następujące parki: Park przy Technikum Rolniczym, Park Zamkowy, Park Bolesława Chrobrego, Park Piastowski, Park Popiela, Park Jagielloński, Park 3 Maja, Park Stefana Batorego, Park Panorama. GiŜynek-Park, Park podworski w Kluczewie, Burzykowo Stary Cmentarz, Burzykowo Park. Utrzymaniem większości parków zajmuje się samorząd miejski. Część z nich stanowi własność prywatną lub własność Skarbu Państwa i jest utrzymywana przez właścicieli. 17

18 Niektóre parki w szczególności zlokalizowane na peryferiach miasta są jednak zaniedbane i ulegają unaturalnieniu. W skład miejskich terenów zieleni w Stargardzie Szczecińskim wchodzą takŝe układy komponowanej zieleni miejskiej. Zaliczają się do nich: pas zieleni wysokiej otaczający mury Starego Miasta, teren dawnego Cmentarza śydowskiego, cmentarz komunalny, Cmentarz Międzynarodowy Jeńców Wojennych, załoŝenie parkowe przy ul. Gdyńskiej, zespół zieleni parkowej przy Domu Bractwa Strzeleckiego, załoŝenie parkowe przy ul. Szczecińskiej, zespół zieleni wysokiej przy KrzyŜu Pokutnym, nasadzenia 20 ulic i placów. Aleje i zadrzewienia przydroŝne w mieście często zawierają wartościowy drzewostan. WyróŜnia się wśród nich: aleje jesionowe, jesionowo-olszowe, dębowe, topolowe, jesionowowierzbowe, brzozowe, dębowo-klonowe, a takŝe szpalery bukowe, kasztanowców, brzozowe, jesionowe, dębowe. Występują one w ciągu ulic: Wł. Reymonta, Szosy Maszewskiej, Grunwaldzkiej, Na Grobli, Nowowiejskiej, Głównej, R. Traugutta, J. U. Niemcewicza, Szczecińskiej, 11 Listopada, Robotniczej, Bydgoskiej oraz alei Dębowej. Pomimo braku na terenie miasta osobliwości przyrodniczych i krajobrazowych, Stargard Szczeciński został zaliczony do jednego z 57 ośrodków krajoznawczych w kraju Poziom zanieczyszczenia środowiska w mieście Powietrze Największym zagroŝeniem dla czystości powietrza w Stargardzie Szczecińskim jest spalanie paliw stałych. Przyczynia się ono do zapylenia powietrza i jego zanieczyszczenia związkami siarki i węgla. Drugim co do waŝności niebezpieczeństwem jest emisja pochodząca ze spalin pojazdów samochodowych. PowaŜnym problemem z tego zakresu jest równieŝ emisja pyłów do atmosfery. Emisja zanieczyszczeń gazowych w Stargardzie Szczecińskim wynosiła według pomiarów dokonanych w 2005 r.: dwutlenek siarki: 302 t/rok, tlenek azotu: 133 t/rok, 18

19 dwutlenek węgla: 103 t/rok. Gleby Głównymi przyczynami zanieczyszczenia gleb w mieście są związki, które przenikają poprzez odcieki powstające z tzw. dzikich wysypisk i nielegalnych wylewisk. Najczęściej miejsca te są zlokalizowane przy drogach, w przydroŝnych rowach, na terenie lasów, w zbiornikach wodnych, na nieuŝytkach, na obrzeŝach miasta. Nielegalne składowiska odpadów znajdują się nie tylko na terenach gminnych, ale takŝe na terenach prywatnych. W ostatnich latach na terenie miasta powstało wiele dzikich gruzowisk i nielegalnych składowisk odpadów remontowych i budowlanych. Wody Źródłami zanieczyszczeń wód w Stargardzie Szczecińskim są: niekontrolowane zrzuty ścieków komunalnych i przemysłowych z budynków i zakładów nie objętych siecią kanalizacyjną, nielegalne składowiska i magazyny odpadów niebezpiecznych, w tym ropopochodnych, brak pokrycia znacznej części miasta kanalizacją deszczową. Najbardziej naraŝone na zanieczyszczenia są wody Gowienicy Miedwiańskiej, która zasila bezpośrednio wody jeziora Miedwie. Rzeka ta jest zanieczyszczana głównie przez spływy powierzchniowe. Hałas Podstawowym wskaźnikiem klimatu akustycznego jest sumaryczny poziom hałasu danego obszaru. W decydującym stopniu zaleŝy on od urbanizacji terenu oraz rodzaju emitowanego hałasu, tj.: hałasu komunikacyjnego lub przemysłowego. Głównymi czynnikami wpływającymi na poziom emisji hałasu komunikacyjnego są: natęŝenie ruchu i udział pojazdów transportu cięŝkiego (samochody cięŝarowe, tiry, autobusy) w strumieniu wszystkich pojazdów, stan techniczny pojazdów, rodzaj nawierzchni dróg, których zły stan powoduje dodatkowe wstrząsy oraz zmniejsza płynność poruszających się pojazdów (częste hamowanie), organizacja ruchu drogowego. Biorąc pod uwagę hałas przemysłowy, głównymi źródłami uciąŝliwości akustycznej dla środowiska jest działalność prowadzona w obiektach przemysłowych oraz na zewnątrz hal i budynków produkcyjnych. UciąŜliwe oddziaływanie hałasu przemysłowego jest odczuwane 19

20 głównie w przypadku zlokalizowania budynków mieszkalnych w pobliŝu zakładów przemysłowych. Największą uciąŝliwością w Stargardzie Szczecińskim jest hałas komunikacyjny. Przez teren miasta przebiegają obecnie: droga krajowa relacji Szczecin Bydgoszcz oraz drogi regionalne relacji Stargard Szczeciński Gdańsk i Nowogard Pyrzyce. W konsekwencji w Stargardzie Szczecińskim występuje wysokie natęŝenie hałasu i zagroŝenie bezpieczeństwa ruchu. Ponadto, ze względu na to, Ŝe miasto jest znaczącym ośrodkiem kolejowym, mieszkańcy domów połoŝonych w bezpośrednim sąsiedztwie linii kolejowych są naraŝeni na hałas związany z ruchem pociągów. PoniewaŜ Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie nie posiada odpowiednich map akustycznych, nie zidentyfikowano szczegółowo obszarów o największym nasileniu tego hałasu Własność nieruchomości Szczecińskim. W tabeli 5 zamieszczono dane dotyczące własności gruntów w Stargardzie Tabela 5. Własność gruntów w Stargardzie Szczecińskim (stan na 31 XII 2006 r.) Wyszczególnienie Powierzchnia (w ha) Struktura (w %) Ogółem ,00 w tym grunty będące własnością: Skarbu Państwa ,10 gminy ,61 osób fizycznych ,00 spółdzielni 261 5,44 kościołów i związków wyznaniowych 51 1,06 spółek prawa handlowego ,66 grunty powiatu 102 2,13 Źródło: Opracowanie na podstawie danych Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Stargardzie Szczecińskim. Z zaprezentowanych danych wynika, Ŝe przewaŝająca cześć gruntów w mieście jest własnością sektora publicznego, który jest właścicielem ponad 75% powierzchni miasta. Znaczący udział własności komunalnej w mieście sprzyja podejmowaniu działań rewitalizacyjnych. W tabeli 6 zamieszczono dane z zakresu własności mieszkań w mieście. Wynika z nich, Ŝe w latach udział mieszkań gminnych w liczbie mieszkań ogółem zmalał z 16,12% do 14,39%. 20

21 Tabela 6. Mieszkania będące własnością gminy w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie Liczba mieszkań ogółem Liczba mieszkań będących własnością gminy Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych Infrastruktura techniczna Układ drogowy i komunikacja Stargard Szczeciński stanowi waŝny węzeł komunikacyjny w skali województwa i kraju. Na terenie miasta znajdują się drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne. Drogami krajowymi są: droga nr 10 Szczecin Piła Bydgoszcz Płońsk, droga nr 20 Stargard Szczeciński Chociwel Drawsko Pomorskie. Z punktu widzenia dostępności komunikacyjnej miasta waŝne jest równieŝ połączenie drogi krajowej nr 20 z drogą nr 144, które zapewnia dojazd do drogi nr 10, a takŝe bliskie sąsiedztwo (24 km) węzłów dwóch autostrad: A-6 (Szczecin Kołbaskowo Berlin) i planowanej A-3 (Szczecin Gorzów Praga), stwarzające szansę rozwoju gospodarczego miasta i gminy. NaleŜy takŝe zaznaczyć, Ŝe obecnie jest budowana południowa obwodnica Stargardu Szczecińskiego w ciągu drogi krajowej nr 10. Dzięki tej inwestycji z centrum miasta zostanie wyeliminowany ruch tranzytowy, co wpłynie na kierunki i tempo przekształceń układu miasta. Oddanie obwodnicy do uŝytkowania planowane jest w 2009 roku. Drogami wojewódzkimi w mieście są: droga nr 10 relacji Szczecin Bydgoszcz, droga nr 20 relacji Stargard Gdańsk, droga nr 7 relacji Nowogard Pyrzyce. W tabeli 7 przedstawiono długość dróg wszystkich kategorii. Z danych tych wynika, Ŝe w mieście przewaŝają drogi, których właścicielem jest samorząd powiatowy. Ich udział w strukturze długości dróg wynosi prawie 44%. W tabeli 8 zestawiono dane charakteryzujące drogi gminne w mieście według rodzaju nawierzchni. Wynika z nich, Ŝe prawie 70% długości dróg ma nawierzchnię twardą ulepszoną, a zaledwie 2,6% twardą nieulepszoną. Z kolei drogi gruntowe stanowią ponad 28% łącznej długości dróg gminnych. 21

22 Tabela 7. Długość dróg według kategorii w Stargardzie Szczecińskim (stan na 30 IV 2007 r.) Wyszczególnienie Długość (w km) Długość dróg ogółem 129,50 w tym drogi: krajowe 10,40 wojewódzkie 6,40 powiatowe 56,14 gminne 56,56 Źródło: Opracowania na podstawie danych Urzędu Miejskiego w Stargardzie Szczecińskim. Tabela 8. Drogi gminne według rodzaju nawierzchni w Stargardzie Szczecińskim (stan na 30 IV 2007 r.) Wyszczególnienie Długość (w km) Drogi gminne 56,551 w tym o rodzaju nawierzchni: twardej ulepszonej 39,241 bitumicznej 31,573 betonowej 5,803 kostka 1,865 twardej nieulepszonej 1,478 brukowej 1,292 tłuczniowej 0,186 gruntowej 15,832 Źródło: Opracowania na podstawie danych Urzędu Miejskiego w Stargardzie Szczecińskim. Sieć kolejową w mieście tworzy pięć linii kolejowych. Usytuowanie w mieście dworca PKP stwarza moŝliwość bezpośredniego dojazdu do wielu miejscowości, m.in. do: Szczecina, Poznania i Gdańska. Oprócz komunikacji kolejowej, system komunikacji pozamiejskiej stanowią połączenia autobusowe ze Szczecinem, Gorzowem, Zieloną Górą, Piłą, Bydgoszczą, Toruniem oraz Świnoujściem. Ponadto w odległości 40 km od Stargardu znajduje się port lotniczy Goleniów. Dogodne połączenie z Berlinem ułatwia komunikację lotniczą z całym światem. Gospodarka wodno-ściekowa Zaopatrywaniem ludności miasta w wodę zajmuje się Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Stargardzie Szczecińskim. Podstawowym źródłem zasilania miasta w wodę jest komunalne ujęcie wód podziemnych Południe, zlokalizowane przy ul. Warszawskiej (o wydajności 1560 m 3 /h). Ujęcie to jest złoŝone z 22 studni. Na terenie miasta znajduje się równieŝ stacja uzdatniania wody. Ujęcie komunalne posiada zatwierdzoną strefę ochrony pośredniej ujęcia wód (nr OS-6/7622/2/92). Aktualny pobór wody wynosi 14 mln m 3 /d i całkowicie zaspokaja on 22

23 potrzeby miasta. Maksymalna produkcja wody z ujęcia wynosi do m 3 /d. W Stargardzie Szczecińskim znajdują się ponadto 33 lokalne ujęcia wody o zasobach 500 m 3 /h, które są wykorzystywane jako źródła dodatkowe lub awaryjne. Gospodarkę wodną w mieście prowadzi takŝe Cukrownia Kluczewo S.A. Posiada ona dwa ujęcia wody ujęcie powierzchniowe i ujęcie podziemne: ujęcie powierzchniowe ma pozwolenie na maksymalny pobór 100 m 3 /h i jest usytuowane na Małej Inie rzece o II klasie czystości wód, studnia głębinowa (93 m) czerpie wody czwartorzędowe w wielkości 15 m3/d przy maksymalnej wydajności 120 m3/d, wody I klasy czystości. W tabeli 9 przedstawiono dane dotyczące sieci wodociągowej w Stargardzie Szczecińskim i liczby osób z niej korzystających. Wynika z nich, Ŝe długość wodociągowej sieci rozdzielczej uległa zmianom, między 2005 r. a 2003 r. zwiększyła się o 9 km. W analizowanym okresie wzrosła takŝe liczba budynków mieszkalnych podłączonych do sieci. ZuŜycie wody przez gospodarstwa domowe zwiększyło się z 2766,4 dam³ w 2003 r. do 2957,2 dam³ w roku Tabela 9. Sieć wodociągowa w Stargardzie Szczecińskim (stan na koniec roku) Wyszczególnienie Długość sieci rozdzielczej (km) 118,5 125,3 127,5 Liczba budynków mieszkalnych podłączonych do sieci Ludność korzystająca z sieci Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych. Podmiotem odpowiedzialnym za odprowadzanie ścieków jest Zakład Wodociągów i Kanalizacji. Gospodaruje on całą infrastrukturą kanalizacyjną. Ścieki socjalno-bytowe, przemysłowe i wody opadowe z całego miasta są odprowadzane siecią kanalizacji ogólnospławnej do komunalnej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej przy ul. Drzymały. Część wód opadowych odprowadzana jest poprzez piaskownik do Małej Iny. Właścicielem komunalnej wysokosprawnej mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków jest Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. Oczyszczalnia oprócz przyjmowania ścieków z miasta przyjmuje ścieki z przylegających miejscowości: Lipnik, Witkowo wieś i Klępino. Redukcja zanieczyszczeń podczas oczyszczania sięga 98%, a jakość oczyszczanych ścieków podlega systematycznym badaniom. W latach wybudowano biologiczną oczyszczalnię wód deszczowych w Kluczewie o przepustowości 225 m 3 /d. W 2000 r. uruchomiono oczyszczalnię ścieków 23

24 przemysłowych. Pracuje ona w okresie kampanii cukrowniczej. Efektywność jej pracy jest zadowalająca, co potwierdzają wyniki kontroli ścieków oczyszczonych przeprowadzone przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie. Poza tym systematycznie budowane są nowe odcinki kanalizacji deszczowej i sanitarnej. W tabeli 10 zawarto dane dotyczące długości sieci kanalizacyjnej w Stargardzie Szczecińskim. Wynika z nich, Ŝe w latach systematycznie rosła liczba budynków podłączonych do sieci oraz długość czynnej sieci kanalizacyjnej. W analizowanym okresie wielkość odprowadzanych ścieków zmniejszyła się z 3840 dam³/rok do 3586,8 dam³/rok. Tabela 10. Sieć kanalizacyjna w Stargardzie Szczecińskim (stan na koniec roku) Wyszczególnienie Długość czynnej sieci kanalizacyjnej 119,2 128,2 131,2 Liczba budynków mieszkalnych podłączonych do sieci Ludność korzystająca z sieci Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych. Gazownictwo Rozprowadzaniem gazu sieciowego zajmuje się Rozdzielnia Gazu w Stargardzie Szczecińskim, podlegająca Wielkopolskiej Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. w Poznaniu, Oddział Zakład Gazowniczy w Szczecinie. Miasto korzysta z gazu ziemnego wysokometanowego GZ-50 o cieple spalania 38,147 MJ /m 3. Gaz ten doprowadzany jest gazociągiem wysokiego ciśnienia Odolanów Police do stacji redukcyjno-pomiarowej pierwszego stopnia. W obrębie miasta znajduje się pięć stacji gazowych II stopnia o łącznej, maksymalnej przepustowości 8200 m 3 /h. Stacje te są wykorzystane w 53,4%. Stargard Szczeciński jest zgazyfikowany w 95%. Dane dotyczące sieci gazowej w mieście zamieszczono w tabeli 11. Wynika z nich, Ŝe długość sieci rozdzielczej zwiększyła się w latach zaledwie o 1,8 m. DuŜy wzrost, wynoszący 118 budynków, zanotowano w liczbie budynków mieszkalnych podłączonych do sieci. Liczba osób korzystających z tej infrastruktury zwiększyła się o 102. Sieci gazowe są w dobrym stanie technicznym, a ich moŝliwości przesyłowe są wykorzystywane w 50%. 24

25 Tabela 11. Sieć gazowa w Stargardzie Szczecińskim (stan na koniec roku) Wyszczególnienie Długość gazowej sieci rozdzielczej 117,9 119,6 119,7 Liczba budynków mieszkalnych podłączonych do sieci Odbiorcy gazu (gospodarstwa domowe) Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych. Ciepłownictwo Energia cieplna w Stargardzie Szczecińskim jest dostarczana z miejskiej sieci ciepłowniczej oraz z lokalnych i indywidualnych kotłowni opalanych węglem, koksem, gazem ziemnym lub olejem. Ponadto nieznaczna ilości ciepła jest wytwarzania przez urządzenia zasilane elektrycznie. Struktura zaopatrzenia miasta w ciepło przedstawia się następująco: 63,4% energii pochodzi z miejskiej sieci ciepłowniczej, 31% energii z lokalnych i indywidualnych źródeł opalanych węglem lub koksem (w tym 72 % ze źródeł przemysłowych, m.in. z elektrociepłowni Cukrowni Kluczewo S.A., głównie do celów technologicznych), 1,1% energii z kotłowni olejowych, 4,3% energii z kotłowni gazowych, 0,2% energii z piecyków i kuchni gazowych. Łączna długość sieci ciepłowniczej wynosi m (w tym z rur preizolowanych 49,3%). Sieć ta jest zasilana energią z ciepłowni o mocy 116,3 MW. Ciepłownia jest własnością Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Sp. z o.o.. Na terenie miasta funkcjonuje takŝe elektrociepłownia, która naleŝy do Cukrowni Kluczewo S.A. Energetyka Energia elektryczna dla Stargardu Szczecińskiego jest dostarczana ze stacji elektroenergetycznej GPZ Morzyczyn, zasilanej z elektrowni Dolna Odra linią 220 kv. Ze stacji tej energia jest doprowadzana następującymi liniami napowietrznymi 110 kv: linia dwutorowa z GPZ Morzyczyn do stacji GPZ Stargard Zachód, linia ze Stacji GPZ Morzyczyn do stacji GPZ Stargard Zachód (Pyrzyce Gorzów Wlkp.), linia ze stacji GPZ Morzyczyn do stacji GPZ Stargard Wschód (Dolice). Oprócz wymienionych linii, przez teren miasta po stronie północno-zachodniej przebiegają tranzytowo linie napowietrzne 110 kv: 25

26 Morzyczyn Chociwel, Morzyczyn Białogard, Morzyczyn Maszewo Nowogard. Zasilanie miasta w energię elektryczną na poziomie napięcia 110/15 kv odbywa się z dwóch stacji energetycznych: GPZ (Główny Punkt Zasilania) Stargard Zachód wyposaŝonej w 3 transformatory o mocy 16 MVA kaŝdy, GPZ (Główny Punkt Zasilania) Stargard Wschód wyposaŝonej 2 transformatory o mocy 16 MVA kaŝdy. Z siecią energetyki zawodowej współpracuje elektrociepłownia Kluczewo posiadająca następujące generatory: BBC o mocy 3,125 MVA, AEG o mocy 1,85 MVA, SSW o mocy 1,65 MVA. W latach liczba gospodarstw domowych w Stargardzie Szczecińskim korzystających z sieci elektrycznej wzrosła z do Z kolei zuŝycie energii elektrycznej w gospodarstwach domowych wzrosło z MW*h do MW*h. Gospodarka odpadami Odpady komunalne w przewaŝającej części gromadzone są na terenach nieruchomości na których powstają, a w pozostałych przypadkach w zbiorczych punktach gromadzenia odpadów. Miejsca gromadzenia odpadów stanowią: zadaszone osłony lub pomieszczenia (potocznie zwane altanami śmietnikowymi ), wyodrębnione pomieszczenia w budynkach lub utwardzone place do ustawiania pojemników. Odpady komunalne gromadzone są w typowych pojemnikach: 1) na odpady niesegregowane (w pojemnikach stalowych o pojemności 110 l., w pojemnikach plastikowych o pojemności 120 l., w pojemnikach stalowych o pojemności 1100 l., w kontenerach o pojemności 6 8 m 3, itp.), 2) do selektywnej zbiórki odpadów: w pojemnikach siatkowych do gromadzenia odpadów PET, w pojemnikach plastikowych do gromadzenia szkła, pojemnikach stalowych i plastikowych do gromadzenia makulatury, w workach foliowych do gromadzenia odpadów roślinnych, w kontenerach stalowych do gromadzenia odpadów budowlanych, itp. 26

27 Zbiórką i składowaniem odpadów na składowisku zajmują się w Stargardzie Szczecińskim pięć przedsiębiorstw: Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o., FUHP Jantra Sp. z o.o., REMONDIS Szczecin Oczyszczanie Miasta Sp. z o.o., FH U Thomas Tomasz Zelent w Szczecinie, WIR MAR Mariola Suchańska w Szczecinie. W ramach usług obejmujących odbieranie niesegregowanych odpadów komunalnych, przedsiębiorcy odbierają wszystkie selektywnie zebrane rodzaje odpadów, w tym powstające w gospodarstwach domowych odpady wielkogabarytowe, zuŝyty sprzęt elektryczny i elektroniczny oraz odpady z remontów. Po za tym przedsiębiorcy selektywnie odbierają odpady PET, makulaturę i szkło. W ramach prowadzonej działalności MPGK utworzyło na swoim terenie Gminny Punkt Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych. Natomiast odpady komunalne z selektywnej zbiórki czasowo gromadzone są w następujących punktach: na stanowisku wtórnej segregacji odpadów na składowisku w Łęczycy (Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o.), w sortowni odpadów w Smolęcinie w gminie Kołbaskowo (FUHP Jantar Sp. z o.o.), na stanowisku wtórnej segregacji odpadów w Szczecinie przy ul. śołnierskiej 56 (Rethmann Szczecin Oczyszczanie Miasta Sp. z o.o.), MBU - instalacja do mechaniczno- biologicznego unieszkodliwiania odpadów, powstanie w niedługi czasie na składowisku odpadów w Łęczycy (Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o.). Planowana inwestycja dotyczy instalacji wykorzystującej proces dwustopniowej fermentacji beztlenowej z wytworzeniem biogazu z organicznej frakcji odpadów komunalnych zmieszanej z osadami ściekowymi, pochodzącymi z miejskiej oczyszczalni ścieków Infrastruktura społeczna Mieszkalnictwo Zarządzaniem zasobami lokali mieszkalnych i uŝytkowych będących własnością miasta, budynkami wspólnot mieszkaniowych z udziałem miasta oraz lokalami komunalnymi w budynkach w obcym zarządzie zajmuje się Stargardzkie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Spółka Sp. z o.o. (Stargardzkie TBS Sp. z o.o.). Spółka zarządza równieŝ 27

28 budynkami wspólnot mieszkaniowych bez udziału miasta oraz zajmuje się budową nowych budynków z lokalami mieszkalnymi na wynajem. W tabeli 12 zamieszczono dane dotyczące liczby mieszkań w Stargardzie Szczecińskim w latach Wynika z nich, Ŝe w analizowanym okresie systematycznie rosła liczba mieszkań w mieście w 2005 r. była ona o prawie 8% wyŝsza niŝ w pierwszym rozpatrywanym roku. Warto równieŝ zwrócić uwagę na fakt, Ŝe w omawianych latach średnia ilość izb w mieszkaniu utrzymywała się na poziomie 3,58, natomiast średnia powierzchnia uŝytkowa mieszkań wzrosła z 56,82 m² do 59,15 m². Tabela 12. Mieszkalnictwo w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie Liczba mieszkań Ludność w mieszkaniach Liczba izb w mieszkaniach Powierzchnia uŝytkowa mieszkań (w m²) Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych. W latach zasób mieszkań gminnych zmniejszył się o 131 mieszkań (tabela 13). Średnia powierzchnia uŝytkowa mieszkań nie zmieniła się zasadniczo i wynosiła w analizowanym okresie 51,44 m². Udział mieszkań gminnych w liczbie mieszkań ogółem zmniejszył się, w latach , z 16,12% do 14,40%. Tabela 13. Mieszkalnictwo gminne w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie Liczba mieszkań Liczba izb w mieszkaniach Powierzchnia uŝytkowa mieszkań (w m²) Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych. Według stanu na koniec grudnia 2006 r. zasoby komunalnych budynków z lokalami mieszkalnymi tworzyło 195 budynków będących własnością miasta i 490 budynków będących jego współwłasnością. Znaczna ich część (172) została wybudowana przed 1945 r., w tym 6 przed 1900 r. W budynkach komunalnych w Stargardzie Szczecińskim według stanu na rok 2006 znajduje się 1017 lokali mieszkalnych. Stanowi to 33,4% mieszkań naleŝących do gminy. Pozostała część 2028 mieszkania, tj. 66,6% ogółu mieszkań komunalnych znajduje się w budynkach wspólnot mieszkaniowych z udziałem miasta. Na czas określony, jako lokale socjalne, wynajmowane są 130 lokale. Reszta mieszkań komunalnych 2915 mieszkań jest 28

29 zasiedlona na czas nieoznaczony. Własnością gminy są równieŝ 34 garaŝe o powierzchni 496 m 2. Z kolei w zarządzie Stargardzkiego TBS Sp. z o.o. w 2006 r. znajdowało się 681 budynków, w których jest lokali, o łącznej powierzchni m 2. We wspomnianych budynkach znajdowało się lokali mieszkalnych o łącznej powierzchni uŝytkowej m 2, 275 lokali uŝytkowych o powierzchni m 2 oraz 103 garaŝe o powierzchni m 2. Ze względu na wartość uŝytkową odnoszącą się do standardu lokali mieszkalnych dzieli się je w zaleŝności od stanu technicznego i wyposaŝenia na cztery kategorie oraz lokale socjalne. Do pierwszej kategorii uŝytkowej zostały zaliczone lokale mieszkalne w budynkach wybudowanych po 1980 r. oraz w budynkach po kapitalnym remoncie, wyposaŝone w łazienkę z wc i wszystkie media. Z kolei do czwartej kategorii uŝytkowej zaliczono lokale mieszkalne o obniŝonym standardzie, wyposaŝone najczęściej tylko w podstawowe instalacje, tj. elektryczną, wodną, kanalizacyjną, często wspólne kuchnie i toalety. Pozostałe dwie kategorie uŝytkowe są kategoriami pośrednimi pomiędzy pierwszą i czwartą kategorią uŝytkową. Lokalami socjalnymi określa się lokale o obniŝonym standardzie, nadające się do zamieszkania ze względu na wyposaŝenie i stan techniczny. Lokale drugiej i trzeciej kategorii uŝytkowej oraz lokale socjalne mają 74% udział w całości zasobów mieszkaniowych Stargardu Szczecińskiego. Natomiast do grupy lokali pierwszej kategorii uŝytkowej naleŝą 203 lokale mieszkalne, co stanowi 6,2% ogólnej ich liczby. Ze względu na długoletni okres uŝytkowania oraz brak remontów, ponad 92% zasobów komunalnych znajduje się w złym stanie technicznym, co potwierdziły przeglądy techniczne budynków przeprowadzone w 2006 r. Wynika z nich, Ŝe wg planu na 2007 rok, 10 budynków kwalifikuje się do rozbiórki, 9 budynków wymaga kapitalnego remontu (do 2011 r.), a 123 budynki powinny być częściowo wyremontowane. Ponadto stwierdzono, Ŝe zasoby mieszkaniowe wymagają bieŝących napraw i konserwacji. Stopień ich zuŝycia technicznego oszacowany został na około 60%. W najgorszym stanie technicznym znajdują się instalacje: wodno-kanalizacyjne, gazowe, mury, ściany oraz fundamenty. W ostatnich latach w mieście obserwuje się wahanie liczby mieszkań oddawanych do uŝytku. Dane liczbowe z tego zakresu zestawiono w tabeli 14. Na ich podstawie naleŝy stwierdzić, Ŝe w 2005 r. oddano do uŝytku o 23 mieszkania mniej niŝ w 2001 r. Waha się równieŝ liczba nowo oddanych mieszkań zarówno indywidualnych, jak i przeznaczonych na sprzedaŝ i wynajem. W analizowanym okresie zmieniała się równieŝ średnia liczba izb w nowych mieszkaniach by w 2005 roku osiągnąć 4,41. Jednocześnie średnia powierzchnia 29

30 uŝytkowa mieszkań wzrosła z 92,0 m² do 109,4 m². Tak istotny wzrost był uwarunkowany znacznym zwiększaniem się powierzchni uŝytkowych nowych mieszkań indywidualnych. Koncepcja zaspokajania potrzeb mieszkaniowych mieszkańców Stargardu Szczecińskiego jest realizowana na podstawie zasad, które zostały przyjęte uchwałami Rady Miejskiej. Dotyczą one w szczególności zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład Tabela 14. Mieszkania oddane do uŝytku w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie Liczba mieszkań w tym mieszkania: Spółdzielcze Komunalne Społeczne czynszowe Indywidualne Przeznaczone na sprzedaŝ i wynajem Liczba izb w mieszkaniach Powierzchnia uŝytkowa mieszkań (w m²) Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych i informacji Urzędu Miejskiego w Stargardzie Szczecińskim. mieszkaniowego zasobu Miasta Stargard Szczeciński oraz udzielania pomocy w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Ustalono teŝ kierunki działania w zakresie poprawy gospodarowania komunalnymi zasobami mieszkaniowymi oraz warunki współpracy ze Stargardzkim TBS Sp. z o.o. mającej na celu pozyskiwanie lokali mieszkalnych. Na podstawie prognozy zapotrzebowania na komunalne lokale mieszkalne w latach oszacowano, Ŝe w 2007 r. popyt na mieszkania komunalne kształtuje się ogółem na poziomie 526 mieszkań. W przypadku mieszkań socjalnych w 2007 r. zostało zgłoszone zapotrzebowanie na 332 mieszkania. Natomiast w okresie tj będzie utrzymywało się zapotrzebowanie na lokale docelowe, na poziomie 194. W obecnej sytuacji, w skali roku, 13,5% oczekujących rodzin moŝe otrzymać przysługujące im mieszkanie komunalne, w tym jedynie 5,4% ma szansę otrzymać lokal socjalny. Łączna liczba osób oczekujących na przydział mieszkania komunalnego wynosiła na koniec 2006 r. 526 osób. Przydziałem mieszkań komunalnych zajmuje się Stargardzkie TBS. Planowane inwestycje finansowane będą w przewaŝającej części z kredytu z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego z Banku Gospodarstwa Krajowego, ze środków własnych Spółki ( w tym ze sprzedaŝy lokali usługowych, mieszkalnych, garaŝy), środków budŝetu miasta, osób prawnych i fizycznych. 30

31 Oświata W 2006/2007 r. w mieście funkcjonuje 6 przedszkoli miejskich, do których uczęszczała liczba dzieci przedstawiona w tabeli 15. Tabela 15. Liczba dzieci w Przedszkolach Miejskich w Stargardzie Szczecińskim (stan na czerwiec 2007r.) Nazwa przedszkola Adres Liczba dzieci Przedszkole Miejskie nr 1 ul. Włosiennicza Przedszkole Miejskie nr 2 ul. Mieszka I Przedszkole Miejskie nr 3 os. Zachód A/ Przedszkole Miejskie nr 4 im. Jana Brzechwy os. Zachód B/2 137 Przedszkole Miejskie nr 5 z Oddziałami ul. Lechicka Integracyjnymi Przedszkole Miejskie nr 6 Ul. Niewiadomskiego Źródło: Opracowanie na podstawie informacji Urzędu Miejskiego w Stargardzie Szczecińskim Rada gminy ustala sieć prowadzonych przez gminę publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych 1. W celu realizacji tego zadania w przedszkolach miejskich funkcjonuje 7 oddziałów dla 157 dzieci 6 letnich oraz 28 oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych dla 641 dzieci. Łącznie do wszystkich przedszkoli uczęszcza 819 dzieci. W Przedszkolu Miejskim nr 5 z Oddziałami Integracyjnymi funkcjonują 2 oddziały integracyjne oraz jeden oddział w Szkole Podstawowej nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi. Ponadto do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Prezydenta Miasta Stargardu Szczecińskiego zostały wpisane w roku 2006 nowe przedszkola niepubliczne: - Niepubliczne Przedszkole WESOŁA LOKOMOTYWA z Oddziałem Integracyjnym ul. Szczecińska 33 dla 50 dzieci, - Przedszkole Niepubliczne KAJTUŚ w Stargardzie Szczecińskim ul. Gen. Wł. Andersa 51 dla 50 dzieci. Oprócz tego funkcjonuje Niepubliczne Przedszkole KUBUSIA PUCHATKA, które dysponuje 60 miejscami. Miasto Stargard Szczeciński prowadzi: 1) 7 szkół podstawowych: Szkoła Podstawowa nr 1 im. J. Słowackiego, ul. Sienkiewicza 8, 1 Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, od 1 września 2004 r. dziecko w wieku 6 lat jest obowiązane odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolach albo w oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej. Zapewnienie warunków do spełniania tego obowiązku jest zadaniem własnym gminy. 31

32 Szkoła Podstawowa nr 3, ul. Limanowskiego 7, Szkoła Podstawowa nr 4 im. mjr H. Sucharskiego, ul. Wielkopolska 30, Szkoła Podstawowa nr 5, ul. Kuśnierzy 7, Szkoła Podstawowa nr 6 im. J. Brzechwy, ul Armii Krajowej 1, Szkoła Podstawowa nr 7 im. A. Lindgren, pl. Majdanek 13, Szkoła Podstawowa nr 8 im. M. Kopernika, ul. Traugutta 16. 2) 4 gimnazja: Gimnazjum nr 1, ul. Popiela 2, Gimnazjum nr 2, im. K.I. Gałczyńskiego, ul. Limanowskiego 9, Gimnazjum nr 3, ul. Szkolna 2, Gimnazjum nr4, os. Zachód B/15. 3) Zespół Szkół Ogólnokształcących, os. Zachód A/5, w skład którego wchodzą Szkoła Podstawowa nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi i Gimnazjum Integracyjne. W roku 2006/2007 do klas I-VI szkół podstawowych uczęszczało ogółem 5013 uczniów: 4372 w 185 oddziałach oraz 641 wychowanków w 28 oddziałach przedszkolnych utworzonych w tych szkołach. Po raz pierwszy próg szkoły podstawowej przekroczyło 683 pierwszoklasistów, którzy uczyli się w 29 oddziałach. Do czterech ogólnodostępnych gimnazjów, Gimnazjum Integracyjnego oraz Gimnazjum Katolickiego (placówka niepubliczna funkcjonująca w Stargardzie Szczecińskim od 1 września 2002 r.) uczęszczało 2706 uczniów. Szkolnictwo średnie w Stargardzie Szczecińskim obejmuje następujące szkoły: I Liceum Ogólnokształcące, ul. St.Staszica 2, II Liceum Ogólnokształcące, ul. Mieszka I 4, Zespół Szkół nr 1, Park 3 Maja 2, Zespół Szkół nr 2, os. Zachód B /15/ a, Zespół Szkół Budowlano-Technicznych, ul. Składowa 2 a, Centrum Kształcenia Praktycznego, ul. Pierwszej Brygady 35, Zespół Szkół nr 5 CKP, ul. Gdyńska 8, Zespół Szkół Specjalnych, ul. Wita Stwosza 1a, 1b W mieście funkcjonuje ponadto wiele placówek oświatowo-wychowawczych. NaleŜą do nich: MłodzieŜowy Dom Kultury prowadzi on działalność w dwóch działach: Wychowania Estetycznego i Imprez Masowych oraz Wychowania Technicznego i Rekreacji. W ramach 32

33 tych działów funkcjonuje 16 pracowni: choreografii, plastyki, teatralna, muzyki, akademia przedszkolaka, motoryzacji, komputerowa, fotografii i filmu, modelarstwa okrętowego, modelarstwa lotniczego, Ŝeglarstwa, turystyki, klub szachowy, gospodarstwa domowego, imprez. Prowadzony jest równieŝ klub dziennikarski oraz świetlica środowiskowa. Zajęcia odbywają się w wymiarze 352 godzin tygodniowo w 73 kołach, dla ok. 845 uczestników. Międzyszkolny Ośrodek Sportowy - prowadzi zajęcia w 6 sekcjach: lekkiej atletyki, koszykówki - oddzielnie dla dziewcząt i chłopców, piłki siatkowej, piłki noŝnej, tańca sportowego, w 33 grupach zajęć, w wymiarze 168 godzin tygodniowo dla 552 uczestników. Kultura i sztuka DuŜe znaczenie dla rozwoju Ŝycia kulturalnego mieszkańców miasta ma działalność miejskich instytucji kultury Stargardzkiego Centrum Kultury(SCK), Muzeum i KsiąŜnicy Stargardzkiej. Stargardzkie Centrum Kultury które istnieje od 1983 r. koncentruje się głównie na kształtowaniu i rozwijaniu zainteresowań w róŝnych dziedzinach sztuk min. plastycznej, teatralnej, choreograficznej i muzycznej. Prowadzona jest równieŝ działalność Amatorskiego Ruchu Artystycznego priorytetem, którego jest edukacja przez sztukę. Od jesieni 2006 r. SCK funkcjonuje w budynku po przebudowie i generalnym remoncie. Obecnie dysponuje własną on, profesjonalną, klimatyzowaną salą kinowo-teatralną z nagłośnieniem i oświetleniem oraz salą baletową. Stargardzkie Centrum Kultury posiada bogaty dorobek artystyczny i duŝe doświadczenie w organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Oferta SCK skierowana jest do róŝnych grup wiekowych, o róŝnych zainteresowaniach i gustach. Instytucja ma w swym dorobku kilka imprez sztandarowych, są to: Ogólnopolski Konkurs Piosenki Poetyckiej O złote koło młyńskie, Święto Miasta Dni Stargardu, Stargardzki Jarmark Sztuki, Stargardzkie Spotkania Teatralne EWENEMENT. Od 7 lat Stargardzkie Centrum Kultury organizuje Ogólnopolski Konkurs Piosenki Poetyckiej O złote koło młyńskie. Konkurs cieszy się duŝym zainteresowaniem i popularnością wśród młodzieŝy. Laureat konkursu bierze udział w Festiwalu Piosenki Studenckiej w Krakowie. Jury stargardzkiego konkursu to organizatorzy Festiwalu Piosenki Studenckiej w Krakowie oraz profesjonaliści znani w kręgach muzycznych. DNI STARGARDU są świętem Miasta obchodzonym są w czerwcu, w rocznicę nadania praw miejskich Stargardowi Szczecińskiemu. Od ustanowienia św. Jana Chrzciciela Patronem Miasta termin lokalnego święta określa Prezydent Miasta wyznaczając sobotę 33

34 i niedzielę poprzedzające 24 czerwca. Święto Miasta przygotowywane jest przez wiele instytucji. placówek organizacji pozarządowych, słuŝby i inne podmioty. Jednak główną rolę sprawuje tu Stargardzkie Centrum Kultury przygotowując bloki imprez z tej okazji. Od 2004r. SCK jest organizatorem Jarmarku Sztuki. Pierwsza edycja Jarmarku nosiła nazwę Europejski Jarmark Sztuki. Obecnie przedsięwzięcie to nazywa się Stargardzkim Jarmarkiem Sztuki. Głównym celem organizatora jest integracja mieszkańców regionów przygranicznych. Dzięki udziałowi w tym przedsięwzięciu lepiej poznają się obywatele Unii Europejskiej: przedstawiciele ginących zawodów, twórców ludowych, artystów oraz Stargardu i zaproszonych gości z Niemiec. Jesienną porą Stargardzkie Centrum Kultury zaprasza w swoje podwoje teatry, grupy teatralne i zespoły. Stargardzkie Spotkania Teatralne Ewenement 2007 mają na celu pokazanie najciekawszych polskich przedstawień minionego sezonu. Nieodłącznym elementem spotkań mają być spotkania i dyskusje z autorami przedstawień, wystawy plastyczne i pokazy spektakli zarejestrowanych na wideo. W Stargardzie znajduje się równieŝ Muzeum (fot. 4). Posiada ono zbiory z zakresu archeologii, przyrody, etnografii, historii, sztuki, numizmatyki. W ciągu ostatnich trzech lat gromadzone są w nim przede wszystkim eksponaty związane ze Stargardem lub szeroko pojętym Pomorzem. Dotyczy to przede wszystkich kartografii, ikonografii (głównie grafiki), filokartystyki. Muzeum prowadzi działalność oświatową, naukowo-badawczą, wydawniczą i wystawienniczą. Fot. 4 Muzeum w Stargardzie Szczecińskim Turystyka i sport W 2002 r. Oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Stargardzie Szczecińskim we współpracy z Towarzystwem Przyjaciół Stargardu wytyczył i oznakował na terenie miasta szlak turystyczny Stargard Klejnot Pomorza. W większości trasa szlaku, o długości 3 km, wiedzie XVIII i XIX-wiecznymi plantami. Biegnie ona wśród potęŝnych wałów, bastionów, fos, bram, baszt i bastei. MoŜna podziwiać stamtąd strzeliste wieŝe kościołów, baszty i jedną z dwóch w Europie bramę rozpiętą nad korytem rzeki. Szlak Stargard Klejnot Pomorza biegnie po okręgu, dzięki czemu moŝna rozpocząć jego zwiedzanie w dowolnym miejscu. WzdłuŜ szlaku usytuowane są następujące obiekty (Rysunek 2): 34

35 1. Rynek Staromiejski, 2. Ratusz, 3. Odwach, 4. Kamienice barokowe, 5. Kolegiata Najświętszej Marii Panny Królowej Świata, 6. Plebania, 7. Baszta Jeńców, 8. Mury obronne, 9. Baszta Tkaczy (Lodowa), 10. Basteja, 11. Brama Pyrzycka, 12. Kościół Świętego Ducha, 13. Dom Kltzina (Rohledera), 14. Baszta Morze Czerwone, 15. WieŜa ciśnień, 16. Cerkiew św. Piotra i Pawła, 17. Tunel neogotycki, 18. Kościół św. Jana, 19. Brama Młyńska (Portowa), 20. Spichlerz, 21. Baszta Białogłówka, 22. Brama Wałowa, 23. Arsenał, 24. Kamienica gotycka, 25. Hotel PTTK. Rysunek 2. Trasa szlaku Stargard Klejnot Pomorza Od 19 lipca 2006 r. Miasto Stargard szczeciński jest członkiem projektu Europejski Szlak Gotyku Ceglanego, który powstał w ramach programu Interreg IIIB. Szlak prezentuje dziedzictwo architektury gotyku ceglanego w miastach połoŝonych w basenie Morza Bałtyckiego. Członkami projektu są 34 miasta z 7 krajów: Danii, Estonii, Litwy, Łotwy, Niemiec, Polski i Szwecji. Krocząc szlakiem moŝna poznać nie tylko fascynujący świat gotyku ceglanego, ale takŝe przepiękne legendy, ciekawostki z przeszłości oraz malownicze krajobrazy. 35

36 Na poziom atrakcyjności Stargardu Szczecińskiego wpływa równieŝ jego okolica. Miasto połoŝone jest bowiem na równinie Pyrzycko-Stargardzkiej, obfitującej w jeziora. Najciekawszym z nich jest odległe o 7 km jezioro Miedwie (piąte pod względem wielkości jezioro w Polsce powierzchnia 36,7 km 2, głębokość 42 m). Z kolei 15 km na zachód od Stargardu Szczecińskiego rozciąga się wielki obszar leśny Puszczy Goleniowskiej (630 km²), a 40 km na wschód Iński Park Krajobrazowy, który obfituje w lasy i jeziora. Walorem turystycznym miasta jest jego połoŝenie na pograniczu dwóch wielkich krain geograficznych, Niziny Szczecińskiej i Pojezierza Szczecińskiego, co ma duŝy wpływ na zróŝnicowanie typów krajobrazu w najbliŝszej okolicy. NajniŜej połoŝony punkt miasta znajduje się na wysokości 20 m n.p.m., natomiast najwyŝszy na 40 m n.p.m. Największym centrum aktywnego wypoczynku w Stargardzie Szczecińskim jest Ośrodek Sportu i Rekreacji (OSiR). Znajdują się w nim następujące obiekty sportowo rekreacyjne: 25 metrowy basen pływacki kryty, profesjonalna siłownia, miejska hala sportowa, stadion piłkarski, dwie profesjonalne sale do aerobiku, sauna i solarium, cztery korty tenisowe oraz 6,2-hektarowy ośrodek nad jeziorem Miedwie, z 400-metrową plaŝą nowoczesnym molo przy plaŝy (kąpielisko strzeŝone od czerwca do końca sierpnia - wstęp bezpłatny), campingiem rekomendowanym przez PFCC, z którego korzystają turyści krajowi i zagraniczni (czynny od 1 maja do 31 sierpnia), bazą gastronomiczną, parkingiem strzeŝonym, placem zabaw i terenem rekreacyjnym. Ośrodek Sportu i Rekreacji w lipcu w ośrodku w Zielenienie organizuje juŝ od wielu lat MISS MIEDWIA. Ośrodek Sportu i Rekreacji jest organizatorem wielu imprez o charakterze sportowo-rekreacyjnym Identyfikacja problemów przestrzennych Do najistotniejszych problemów miasta dotyczących zagospodarowania przestrzennego naleŝą: zły stan niektórych zabytków są to obiekty wymagające kapitalnych remontów i renowacji, co wiąŝe się z poniesieniem wysokich nakładów na te cele, zniszczona w okresie wojennym zabudowa Starego Miasta, która nie została w pełni odbudowana, zanik funkcji centrotwórczych w najstarszej części miasta. Prawie wszystkie podmioty gospodarcze przeniosły swoją działalność do śródmieścia, nieciągły i nieukształtowany do dnia dzisiejszego system przestrzeni publicznych spowodowany migracją centrum, 36

37 niedostosowane do obecnie przekształcającego się układu funkcjonalno-przestrzennego miasta, ukształtowane historycznie, koncentryczne układy komunikacyjne, brak obwodnicy w mieście będący przyczyną nie tylko zanieczyszczenia środowiska, ale równieŝ problemów komunikacyjnych dla jego mieszkańców, niewystarczająca liczba miejsc parkingowych w centrum miasta, niski standard urządzenia przestrzeni publicznych, tj. ulic, placów, parków, słabo rozbudowana sieć kanalizacji deszczowej, bardzo mała liczba terenów zalesionych i zadrzewionych, brak zagospodarowania turystycznego trenów przy brzegach rzeki Iny, funkcjonowanie dzikich wysypisk śmieci, nieobjęcie selektywną zbiórką odpadów terenu całego miasta, zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego, głównie przez spaliny, duŝe nasilenie hałasu w mieście, szczególnie w okolicy dworca kolejowego oraz dróg, na których zanotowano duŝe natęŝenie ruchu kołowego, brak map akustycznych miasta, co utrudnia podejmowanie stosownych decyzji w odniesieniu do działań gospodarczych i poprawy warunków Ŝycia miejscowej ludności, powolna dekapitalizacja terenów mieszkaniowych, brak wystarczającej liczby mieszkań socjalnych i tanich mieszkań czynszowych, zły stan budynków mieszkalnych jego poprawa wymagać będzie duŝych nakładów finansowych. 2. Charakterystyka gospodarcza Stargardu Szczecińskiego 2.1. Główni pracodawcy w mieście DuŜe znaczenie zarówno dla kierunków, jak i tempa rozwoju gospodarczego miasta mają działające w nim podmioty gospodarcze, w szczególności podmioty zatrudniające wielu pracowników. Do największych pracodawców w mieście naleŝą: "Backer OBR" Sp. z o.o., BPH PBK S.A. O/STARGARD, "BS" Sp. z o.o., "BUMAS" Sp. z o.o., Cukrownia "KLUCZEWO" S.A., "ELSTAR" S.A., "Klippan Safety" Spółka z o.o. szwalnia, Przedsiębiorstwo Remontowo Budowlane "KPRB" S.A., 37

38 Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o., "NCC Roads" Sp. z o.o., PeKaO S.A. I O/Stargard, PKO B.P. S.A. O/Stargard, Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o., Przedsiębiorstwo Remontowo Usługowe "REM - BUD" Sp. z o.o., "RARYTAS" Sp. z o.o., "SCHOPA BUCHBINDEREI" Sp. z o.o., "STARCO" Spółdzielnia Mleczarska, "STARGARD BORST" SP. Z O.O., Stargardzkie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o. o., "SUZAN - POLSKA " Sp. z o.o., "TEMAT" Sp. z o.o., Przedsiębiorstwo Transportu i Maszyn Drogowych "TRANS MASZ" S.A., "WARYŃSKI STARGARD" Sp. z o.o. Przedsiębiorstwa te naleŝą do grupy 78 przedsiębiorstw zrzeszonych w Stargardzkiej Izbie Gospodarczej, zajmującej się wspieraniem przedsięwzięć gospodarczych i promowaniu zrzeszonych w niej podmiotów. Poza tym, do największych pracodawców w Stargardzie Szczecińskim naleŝą: Zakłady Przemysłu Gumowego "Stargum, Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Spółka z o.o., Przedsiębiorstwo Robót Mostowych Mostar Spółka z o.o., Zakład Przetwórstwa Mięsnego Z.W. Świątkiewicz. Znaczenie dla gospodarki w mieście mają równieŝ: "Gusto" Spółka z o.o. produkcja soków i napojów, "ES.KA" Zakład OdzieŜowy produkcja odzieŝy, w tym odzieŝy ze skóry przeznaczonej na eksport, głównie do Holandii i Niemiec, "FORMAT" Sławomir Piechota, UŜywane Maszyny Poligraficzne, Hurtownia "ELEKTRA" Sp. z o.o. branŝe działalności: okna, drzwi, wyroby z drewna i drewnopochodne dla budownictwa, oświetlenie zewnętrzne i wewnętrzne, instalacje elektryczne, urządzenia elektrotechniczne; eksport na Litwę i Ukrainę, "JGS FLEJSZMAN" Przedsiębiorstwo Handlowe Export-Import s.c. meble ogólnego zastosowania i ich części, w tym działalność eksportowa, 38

39 "Metabo Polska" Sp. z o.o. branŝe działalności: narzędzia i elektronarzędzia do pracy ręcznej (eksport), "PRONAL" s.c. Renata Sadowska, Leopold Rudziński, W roku 2008 zaplanowane jest oddanie fabryki opon koncernu BRIDGESTONE Struktura podmiotów gospodarczych W tabeli 16 zestawiono dane dotyczące podmiotów gospodarczych prowadzących działalność w Stargardzie Szczecińskim w latach Na podstawie tych danych moŝna stwierdzić, Ŝe liczba podmiotów gospodarczych w 2005 r. była niŝsza o 53 w porównaniu z analogiczną wielkością odnotowaną w 2003 r. W całym analizowanym okresie udział podmiotów sektora prywatnego w liczbie podmiotów ogółem w zasadzie nie zmieniał się i wynosił około 92,7%. W rozpatrywanych latach nie zmieniała się teŝ zasadniczo struktura form organizacyjno-prawnych istniejących podmiotów gospodarczych (tabela 17). Dominującą formą prowadzenia działalności gospodarczej w mieście była działalność osób fizycznych. Ich udział w ogólnej liczbie przedsiębiorstw wynosił 78-79%. Z kolei spółki prawa handlowego stanowiły w 2005 r. 4,04% stargardzkich podmiotów gospodarczych, przy czym udział ten wzrósł w porównaniu z 2003 r. o 0,49 punktu procentowego. W stosunku do stanu z końca 2003 r. zwiększyła się, o 9 liczba spółek z udziałem kapitału zagranicznego. Natomiast w analizowanym okresie nie zmieniła się liczba spółdzielni, a liczba przedsiębiorstw państwowych zmniejszyła się o 2. Tabela 16. Podmioty gospodarcze w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie ogółem udział (w %) ogółem Udział (w %) ogółem udział (w %) Jednostki gospodarcze , , ,00 w tym: sektor publiczny 581 7, , ,40 sektor prywatny , , ,60 Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych. Tabela 17. Podmioty gospodarcze według form działalności w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie ogółem udział (w %) Ogółem udział (w %) ogółem Udział (w %) Jednostki gospodarcze , , ,0 w tym: osoby fizyczne , , ,72 spółki prawa handlowego 282 3, , ,04 39

40 spółki z udziałem kapitału zagranicznego 83 1, , ,16 spółdzielnie 19 0, , ,24 przedsiębiorstwa państwowe 5 0,06 4 0,05 3 0,04 fundacje, stowarzyszenia i organizacje społeczne 61 0, , ,05 państwowe i samorządowe jednostki prawa budŝetowego, gospodarstwa pomocnicze 2 0,02 2 0,02 2 0,02 Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych. W tabeli 18 zamieszczono dane z zakresu liczby i struktury podmiotów gospodarczych w Stargardzie Szczecińskim według sekcji PKD. Na podstawie tego zestawienia moŝna stwierdzić, Ŝe w latach najwięcej podmiotów działało w sekcji związanej z handlem i naprawami. Zarejestrowano w niej około 30% wszystkich stargardzkich podmiotów gospodarczych, udział ten w całym analizowanym okresie nieznacznie malał osiągając w roku ,67%. Relatywnie duŝo jednostek gospodarczych zajmowało się obsługą nieruchomości w roku 2005 stanowiły one 22,31% ogólnej liczby podmiotów gospodarczych. Znaczna liczba przedsiębiorstw zajmowała się teŝ budownictwem. Najmniej zarejestrowanych jednostek gospodarczych zajmowało się rybactwem, górnictwem rolnictwem, wytwarzaniem i zaopatrywaniem w energię elektryczną, gaz i wodę oraz administracją publiczną. W ujęciu ogólnym naleŝy zauwaŝyć, Ŝe struktura stargardzkich przedsiębiorstw według sekcji PKD nie zmieniła się znacząco w analizowanym okresie. Istotne znaczenie dla prowadzenia działalności gospodarczej na terenie miasta mają działania zarówno organów samorządu lokalnego, jak i przedsiębiorców. Z inicjatywy organów miasta powstał Stargardzki Park Przemysłowy. Zarządzaniem i rozwojem Parku 40

41 Tabela 18. Podmioty gospodarcze według sekcji PKD w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie udział udział udział ogółem Ogółem ogółem (w %) (w %) (w %) Podmioty gospodarcze , , ,00 w tym: Rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo 86 1, , ,12 Rybactwo 2 0,03 3 0,04 1 0,01 Górnictwo 2 0,03 1 0,01 1 0,01 Przetwórstwo przemysłowe 662 8, , ,70 Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę 8 0,10 7 0,09 9 0,11 Budownictwo , , ,95 Handel hurtowy i detaliczny, naprawy pojazdów mechanicznych, motocykli oraz artykułów przeznaczenia osobistego i uŝytku domowego , , ,67 Hotele i restauracje 212 2, , ,75 Transport, gospodarka magazynowa i łączność 617 7, , ,15 Pośrednictwo finansowe 312 3, , ,82 Obsługa nieruchomości, wynajem i działalność związana z prowadzeniem interesów , , ,31 Administracja publiczna i obrona narodowa, gwarantowana prawnie opieka socjalna 25 0, , ,30 Edukacja 208 2, , ,62 Ochrona zdrowia i opieka socjalna 360 4, , ,65 Pozostała działalność usługowa komunalna, socjalna i indywidualna 418 5, , ,82 Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych. zajmuje się Stargardzka Agencja Rozwoju Lokalnego Sp. z o.o. W Parku stworzono korzystne warunki dla rozwoju przedsiębiorczości oraz przygotowano zróŝnicowaną ofertę terenów inwestycyjnych. Składają się na nią działki zabudowane halami produkcyjnymi po byłym przedsiębiorstwie Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego S.A. oraz tereny niezabudowane, przygotowywane dla nowych inwestycji. Zrealizowano tam równieŝ inwestycję drogową, ułatwiającą komunikację z drogą krajową nr 10. Podmioty prowadzące swoje przedsiębiorstwa na terenie parku mogą liczyć na: zwolnienia i ulgi w podatkach lokalnych, realizację spójnej dla całego obszaru parku przemysłowego strategii rozwoju gospodarczego, 41

42 moŝliwość pozyskiwania nowych kontaktów handlowych i nawiązania nowych więzi produkcyjnych, dzięki działaniom marketingowym realizowanym przez spółkę zarządzającą SARL Sp. z o.o., moŝliwość wykorzystania, przy współpracy ze spółką zarządzającą, funduszy pomocowych UE, sukcesywny rozwój infrastruktury technicznej na nieruchomościach włączonych w obszar Stargardzkiego Parku Przemysłowego, wspólna promocja i lobbing Parku, moŝliwość dostępu do świadczonych przez spółkę zarządzającą profesjonalnych i konkurencyjnych, pomocniczych usług okołobiznesowych. Prowadzeniu działalności gospodarczej w mieście sprzyja równieŝ fakt, Ŝe swoje siedziby na terenie Stargardu Szczecińskiego mają wszystkie niezbędne urzędy i organy administracji publicznej. Przyczynia się to do skrócenia czasu dokonywania formalności związanych z przygotowaniem, realizacją i prowadzeniem inwestycji. Poza Starostwem Powiatowym i Urzędem Miejskim, na terenie miasta swoje siedziby mają równieŝ Sąd Rejonowy, Urząd Celny oraz pomocny przy doborze wykwalifikowanych pracowników Powiatowy Urząd Pracy. Uzupełnieniem usług okołobiznesowych jest równieŝ istnienie Stargardzkiego Centrum Biznesu działającego przy Zachodniopomorskiej Szkole Biznesu. Centrum współpracuje z organizacjami samorządowymi, urzędami i jednostkami wspierającymi przedsiębiorczość, co przekłada się na organizację szeregu róŝnego rodzaju przedsięwzięć i imprez gospodarczych. W Stargardzie Szczecińskim działa równieŝ Stargardzkie Stowarzyszenie Poręczeń Kredytowych. Głównym celem jego działalności jest udzielanie poręczeń małym i średnim firmom z terenu miasta i powiatu, które ubiegają się o kredyty w bankach, a nie posiadają historii kredytowych oraz wymaganych formalnie własnych zabezpieczeń. Wysokość poręczenia udzielonego przez fundusz stanowi 50-80% wartości kredytu. WaŜną instytucją mogącą wspomagać wszelkie inicjatywy rozwojowe jest równieŝ Stargardzka Izba Gospodarcza. Izba została utworzona 10 grudnia 1999 r. przez ponad 50 Członków ZałoŜycieli (lokalnych przedsiębiorców). Obecnie zrzesza ok. 75 podmiotów gospodarczych działających na terenie powiatu stargardzkiego, a szczególnie w mieście Stargard Szczeciński. Celem Izby jest wspieranie działań na rzecz popierania aktywności gospodarczej społeczności lokalnej, stymulowanie przedsięwzięć gospodarczych i promowanie 42

43 zrzeszonych w niej podmiotów. Izba jest samodzielną i samorządną organizacją. Do podstawowych jej zadań naleŝy: tworzenie warunków rozwoju i unowocześnianie Ŝycia gospodarczego, wspieranie inicjatyw gospodarczych zrzeszonych podmiotów, reprezentowanie i działanie na rzecz swoich członków wobec organów administracji samorządowej i rządowej, ocena wdraŝania i funkcjonowania przepisów prawnych dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej, informowanie o funkcjonowaniu podmiotów gospodarczych na obszarze działania Izby, działalność doradcza i konsultingowa, wymiana doświadczeń w celu poprawy efektywności działania, wyraŝanie opinii o projektach rozwiązań odnoszących się do funkcjonowania gospodarki. NajwaŜniejsze rzeczy, które udało się Stargardzkiej Izbie Gospodarczej zorganizować lub wypracować: Wieloletnia współpraca z Zarządem Miasta Stargardu i Starostwem Powiatowym w Stargardzie, Współpraca z instytucjami okołobiznesowymi, m. in. Zachodniopomorskim Stowarzyszeniem Rozwoju Gospodarczego Szczecińskim Centrum Przedsiębiorczości, Uniwersytetem Szczecińskim lokalnymi instytucjami Cechem Rzemiosł RóŜnych, Zrzeszeniem Kupców w Stargardzie, Stargardzką Agencją Rozwoju Lokalnego Sp. z o.o., Współpraca oraz współorganizacja szeregu szkoleń i seminariów informacyjnych przy udziale Urzędu Skarbowego w Stargardzie, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Stargardzie, Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Stargardzie, Powiatowego Urzędu Pracy i innych instytucji, Organizacja spotkań dla firm zrzeszonych w Izbie z przedstawicielami min. rządu RP, poszczególnych ministerstw, Utworzenie Stargardzkiego Stowarzyszenia Poręczeń Kredytowych, Utworzenie Punktu Konsultacyjno-Doradczego, Współorganizacja Stargardzkich Szczytów Gospodarczych forum gospodarczego, odbywającego się cyklicznie od kilku lat, Udział w licznych spotkaniach z przedstawicielami biznesu, przedsiębiorcami jak i przyszłymi przedsiębiorcami, delegacjami międzynarodowymi, 43

44 Zgłaszanie zrzeszonych w SIG przedsiębiorstw do odbywającego się rokrocznie Konkursu Gospodarczego Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego, które z powodzeniem zdobywają główne nagrody i wyróŝnienia, Opracowanie Koncepcji Działań Stargardzkiej Izby Gospodarczej , Powołanie w 2004 r. Prezesa SIG w skład Regionalnego Komitetu Sterującego, działającego przy Zarządzie Województwa Zachodniopomorskiego, Otrzymanie nagrody Animator Regionalnej Przedsiębiorczości 2004 r. przyznawanej przez Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego w trakcie Dni Województwa Zachodniopomorskiego 2004 r., Przystąpienie do Krajowej Izby Gospodarczej w 2005 r. Wykwalifikowaną kadrę dla obsługi inwestycji zapewniają w mieście cztery szkoły o profilu ekonomiczno-handlowym. W Stargardzie Szczecińskim swoją siedzibę ma równieŝ wspomniana juŝ Zachodniopomorska Szkoła Biznesu pierwsza wyŝsza uczelnia w mieście, która kształci we wszystkich kierunkach potrzebnych do prowadzenia i zarządzania firmą Zatrudnienie 2 Zmniejszanie się poziomu zatrudnienia jest nie tylko negatywnym zjawiskiem gospodarczym, ale równieŝ społecznym. Jak wynika z danych zamieszczonych w tabeli 19 i przedstawionych na wykresie 2, liczba osób zatrudnionych w Stargardzie Szczecińskim spadła w latach o 392 osób, czyli o 3%. W rozpatrywanym okresie struktura kobiet i męŝczyzn w analizowanym okresie zasadniczo nie ulegała zmianom. Tabela 19. Zatrudnienie kobiet i męŝczyzn w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie ogółem udział (w %) ogółem udział (w %) ogółem udział (w %) Pracujący , , ,00 w tym: kobiety , , ,48 męŝczyźni , , ,52 Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych. 2 Brak danych w analizowanym okresie odnośnie zatrudnienia wg sektorów gospodarki. 44

45 Wykres 2. Zatrudnienie kobiet i męŝczyzn w Stargardzie Szczecińskim w latach kobiety męŝczyźni Źródło: Opracowanie na podstawie danych w tabeli Identyfikacja problemów gospodarczych Największymi problemami odnoszącymi się do sfery gospodarczej miasta są: duŝe rozdrobnienie przedsiębiorców, brak rosnącej tendencji powstawania nowych podmiotów gospodarczych. W analizowanym okresie ich liczba wahała się. MoŜe to świadczyć o niedogodnych warunkach prowadzenia działalności gospodarczej, które wynikają zarówno z przyczyn zewnętrznych, jak i wewnętrznych, związanych z miastem. Wśród tych ostatnich moŝna wymienić słabnący popyt wewnętrzny, wywołany rosnącym bezrobociem i zwiększającym się zjawiskiem migracji zewnętrznych, niedostatecznie rozwinięty sektor turystyczny, przez co nie jest wykorzystany potencjał turystyczny miasta. Trudności w rozwijaniu turystyki powoduje m.in. zły stan niektórych obiektów zabytkowych, niski standard zagospodarowania otoczenia zabytków, w tym w szczególności Rynku Staromiejskiego i terenów połoŝonych wzdłuŝ szlaku Stargard Klejnot Pomorza, oraz brak odpowiedniej bazy noclegowej, spadek zatrudnienia, niedostatek kapitału inwestycyjnego brak inwestorów strategicznych, 45

46 słabo rozwinięty sektor prywatny w mieście, o czym świadczy proporcjonalnie wysoki poziom zatrudnienia w sektorze publicznym. Udział tej grupy pracujących wśród zatrudnionych jest porównywalny do udziału zatrudnionych w sektorze publicznym. 3. Charakterystyka społeczna Stargardu Szczecińskiego 3.1. Struktura demograficzna Cechą rozwijających się gospodarek jest spadek liczby ludności i starzenie się społeczeństwa. Stargard Szczeciński nie jest odosobniony pod tym względem. Jak wynika z danych zamieszczonych w tabeli 20 i przedstawionych na wykresie 3, liczba ludności w mieście w latach uległa zmniejszeniu o 730 osoby. Stanowi to 1% liczby mieszkańców Stargardu Szczecińskiego odnotowanej na koniec 2005 r. Tabela 20. Liczba ludności według płci w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie Liczba W % Liczba W % Liczba W % Ludność ogółem , , ,00 w tym: męŝczyźni , , ,17 kobiety , , ,83 Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych. Wykres 3. Liczba ludności według płci w Stargardzie Szczecińskim w latach r r r męŝczyźni kobiety Źródło: Opracowanie na podstawie danych w tabeli

47 Z danych liczbowych wynika, Ŝe wśród stargardzkiej ludności dominowały kobiety. W całym analizowanym okresie ich udział w strukturze ludności wynosił ponad 51% i wykazywał niewielką tendencję rosnącą. Zmiany liczby ludności mieszkającej w mieście spowodowane są ruchem naturalnym i ruchem migracyjnym. W tabeli 21 zestawiono dane dotyczące liczby zawieranych małŝeństw i przyrostu naturalnego ludności. W konsekwencji przedstawionych procesów demograficznych w mieście odnotowano w roku 2005 zmniejszający się, aczkolwiek dodatni przyrost naturalny. W latach znacznie wzrosła liczba zawieranych małŝeństw- o 338 związków małŝeńskich. Tabela 21. Ruch naturalny ludności w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie MałŜeństwa Urodzenia Zgony Przyrost naturalny Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych. W tabeli 22 przedstawiono dane dotyczące ruchu migracyjnego w mieście w latach Wynika z nich, Ŝe liczba napływającej ludności wzrosła w roku 2006 o 220 osoby w stosunku do roku W roku 2006 istotnie wzrosła równieŝ liczba ludności opuszczającej miasto. W 2006 r. z Stargardu Szczecińskiego wyprowadziło się o 577 osób więcej niŝ w 2003 r. W przewaŝającej większości emigrująca ludność przeprowadza się do innych miast. Skutkiem tych procesów jest ujemne saldo migracji. Tabela 22. Ruch migracyjny ludności w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie Napływ ludności Odpływ ludności Saldo migracji Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych. Z punktu widzenia analizy demograficznej w mieście, istotna jest struktura wiekowa jego mieszkańców. Dane charakteryzujące ludność Stargardu Szczecińskiego według wieku są zamieszczone w tabeli 23 i zaprezentowane na wykresie 4. Wynika z nich, Ŝe w analizowanym okresie udział ludności w wieku przedprodukcyjnym zmniejszył się o 1,39 punktu procentowego, natomiast wzrósł udział ludności w wieku produkcyjnym 47

48 i poprodukcyjnym. W pierwszym przypadku wzrost ten wyniósł 0,83 punktu procentowego, natomiast w drugim 0,56 punktu procentowego. Tabela 23. Liczba ludności według wieku w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie liczba udział (w %) liczba udział (w %) liczba udział (w %) Ludność , , ,00 w tym w wieku: przedprodukcyjnym , , ,62 produkcyjnym , , ,57 poprodukcyjnym , , ,81 Źródło: Opracowanie na podstawie danych GUS, Bank Danych Regionalnych. Wykres 4. Liczba ludności według wieku w Stargardzie Szczecińskim w latach r r r przedprodukcyjnym produkcyjnym poprodukcyjnym Źródło: Opracowanie na podstawie danych w tabeli Grupy społeczne wymagające wsparcia w ramach rewitalizacji miasta Środowiska potrzebujące wsparcia w Stargardzie Szczecińskim, którym moŝna pomóc w ramach procesu rewitalizacji zostały określone na podstawie informacji uzyskanych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, z Powiatowej Komendy Policji oraz od pracowników Urzędu Miejskiego. W tabeli 24 przedstawiono dane dotyczące liczby rodzin objętych pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej w Stargardzie Szczecińskim, z uwzględnieniem przyczyn udzielenia wsparcia. Z danych tych wynika, Ŝe w analizowanym okresie, z roku na rok systematycznie rosła liczba rodzin objętych pomocą społeczną. Wzrasta równieŝ liczba rodzin otrzymujących 48

49 dodatki mieszkaniowe, świadczenia rodzinne i zaliczki alimentacyjne oraz liczba rodzin, wobec których prowadzone było postępowanie Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Tabela 24. Liczba rodzin objętych pomocą społeczną według formy pomocy w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie Pomoc społeczna Dodatki mieszkaniowe Świadczenia rodzinne Zaliczka Alimentacyjna MKRPA Źródło: Opracowanie na podstawie danych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Stargardzie Szczecińskim. Analizując liczbę osób korzystających ze świadczeń pienięŝnych z systemu pomocy społecznej a ludność miasta zaznaczyć naleŝy, Ŝe pomimo iŝ w 2006 roku liczba rodzin korzystających z pomocy społecznej, w porównaniu do 2004 r., nieznacznie wzrosła, to procentowy udział osób (liczba osób w rodzinie) korzystających z pomocy jest niŝszy, w stosunku do 2004 roku, z uwagi na mniejszą liczebność rodzin (tabela 25). Tabela 25. Liczba osób korzystających ze świadczeń pienięŝnych z systemu pomocy społecznej a ludność miasta w latach Wyszczególnienie Liczba osób korzystających z pomocy społecznej w odniesieniu do ludności miasta 12,1% 10,3% 9,6% 9,36% Źródło: Dane Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Stargardzie Szczecińskim W roku 2006 po raz pierwszy po pomoc społeczną zgłosiło się 437 rodzin, a 2020 rodzin korzysta z pomocy od ponad 5 lat. W przypadku dodatków mieszkaniowych, świadczeń rodzinnych i zaliczek alimentacyjnych oraz usług Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych istnieje jedynie moŝliwość porównania liczby środowisk 3 korzystających z pomocy w stosunku do liczby środowisk w mieście. Z pomocy korzystało w formie: 1) dodatków mieszkaniowych rodzin, tj. 11% środowisk, 2) świadczeń rodzinnych rodzin, tj. 24% środowisk, 3) zaliczek alimentacyjnych 595 rodzin, tj. 2,6% środowisk, 4) usług MKRPA 292 osoby, tj. 1,3% środowisk. Dominującymi powodami trudnej sytuacji Ŝyciowej beneficjentów pomocy społecznej, oprócz oczywistego ubóstwa, są: bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała 3 Pod pojęciem środowisk naleŝy rozumieć samotne osoby lub rodziny, które tworzą gospodarstwo domowe 49

50 choroba i bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego(tabela 26). Pozostałe powody determinujące konieczność korzystania z pomocy społecznej wydają się być marginalne w porównaniu z powyŝszymi. Biorąc jednakŝe pod uwagę trudności z ich wyeliminowaniem z Ŝycia mieszkańców, np. alkoholizmu, narkomanii, bezdomności, stwierdzić naleŝy, Ŝe pomimo ich występowania w niewielkim zakresie, praca z osobami i rodzinami dotkniętymi wymienionymi dysfunkcjami jest czasochłonna, a kierowana pomoc wymaga znacznych nakładów finansowych. Rodziny korzystające z pomocy społecznej borykają się najczęściej z kilkoma problemami jednocześnie. Wyeliminowanie jednego z problemów nie zawsze jest równoznaczne z wyeliminowaniem rodziny z kręgu świadczeniobiorców pomocy społecznej, bowiem pozostają inne problemy, w rozwiązywaniu których rodziny potrzebują wsparcia ze strony profesjonalistów. Tabela 26. Powody przyznawanej pomocy w latach Powód trudnej sytuacji Liczba Liczba Liczba Liczba Liczba Liczba Liczba Liczba Ŝyciowej rodzin osób rodzin osób rodzin osób rodzin osób Ubóstwo Sieroctwo Bezdomność Potrzeby ochrony macierzyństwa Bezrobocie Niepełnosprawność Długotrwała choroba Bezradność w sprawach opiekuńczowychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego Alkoholizm Narkomania Trudności w przystosowaniu się do Ŝycia po zwolnieniu z zakładu karnego Ogółem Źródło: Dane Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Stargardzie Szczecińskim Omawiając kwestię pomocy społecznej w Stargardzie Szczecińskim, naleŝy zwrócić uwagę na tzw. zjawisko zamkniętego kręgu ubóstwa. Dotyczy ono wielu ubogich rodzin, a przejawia się m.in. w tym, Ŝe dzieci z tych rodzin zazwyczaj kończą swoją edukację po szkole podstawowej lub zawodowej. Powstaje u nich symptom wyuczonej bezradności, co oznacza, Ŝe przyzwyczajone do korzystania z pomocy społecznej przez ich rodziców, bardzo wcześnie stają się równieŝ podopiecznymi Ośrodka. Trudna sytuacja rodzin w Stargardzie 50

51 Szczecińskim wynika głównie z problemów finansowych i mieszkaniowych. Długotrwała sytuacja kryzysowa prowadzi w efekcie do bierności wobec własnych problemów, niechęci do podejmowania ryzyka, a takŝe skłonności do depresji lub agresji. Mieszkańcy borykający się z trudnościami Ŝyciowymi tego typu w szczególny sposób wymagają wsparcia. Jedną z przyczyn udzielania pomocy społecznej jest trudna sytuacja Ŝyciowa spowodowana bezrobociem. NaleŜy jednocześnie podkreślić, Ŝe problem bezrobocia dotyczy nie tylko osób wspieranych przez Ośrodek boryka się z nim bowiem ponad 5 tys. osób. Dane dotyczące bezrobocia w powiecie Stargard Szczeciński w latach przedstawiono w tabeli 27 i na wykresie 5. Od grudnia 2005 r. stopa bezrobocia spadła o 4,7 punktu procentowego, co znalazło odzwierciedlenie w liczbie bezrobotnych ogółem, która w analizowanym okresie zmniejszyła się o 2241 osób. Spadła liczba bezrobotnych kobiet, osób pobierających zasiłek, liczba osób długotrwale bezrobotnych i osób bezrobotnych poniŝej 25 roku Ŝycia. Wzrosła natomiast liczba osób bezrobotnych powyŝej 50 roku Ŝycia oraz liczba bezrobotnych osób niepełnosprawnych. W lutym 2007 r. zanotowano o 93 więcej ofert pracy, ale aŝ o 182 spadła liczba podjęć pracy. Liczbę osób bezrobotnych w Stargardzie Szczecińskim w latach według wieku przedstawia tabela

52 Okres Tabela 27. Dane statystyczne dotyczące bezrobocia na terenie powiatu stargardzkiego od grudnia 2005-lutego 2007 Liczba bezrobotnych ogółem kobiety pobierający zasiłek Mieszkający na wsi W tym: Osoby w szczególnej sytuacji na rynku pracy Do 25 roku Ŝycia Długotrwale bezrobotne PowyŜej 50 roku Ŝycia Niepełnosprawni Stopa bezrobocia Liczba ofert pracy gru , gru , lut , Źródło: Opracowanie na podstawie danych Powiatowego Urzędu Pracy w Stargardzie Szczecińskim. Liczba podjęć pracy 52

53 Wykres 5. Liczba osób bezrobotnych w powiecie Stargard Szczeciński w okresie od grudnia 2005-lutego 2007 lut gru gru kobiety pobierający zasiłek mieszkający na wsi Do 25 roku Ŝycia Długotrwale bezrobotne PowyŜej 50 roku Ŝycia Niepełno-sprawni Źródło: Opracowanie na podstawie danych w tabeli 26. Tabela 28 Liczba i struktura bezrobotnych według wieku w latach w Stargardzie Szczecińskim (stan na koniec roku) Wyszczególnienie udział udział udział liczba Liczba Liczba (w %) (w %) (w %) Liczba bezrobotnych , , ,00 z tego w wieku , , , , , , , , , , , , , , , , , ,53 Źródło: Opracowanie na podstawie danych Powiatowego Urzędu Pracy w Stargardzie Szczecińskim. W badanych latach bezrobocie w największym stopniu dotykało ludzi w wieku od 25 do 34 lat (czyli osób, które są w najwydajniejszym wieku produkcyjnym). W 2006 r. stanowili oni ponad 28% wszystkich osób pozostających bez pracy. Istotny jest fakt, Ŝe w całym analizowanym okresie była to najliczniejsza grupa bezrobotnych. Stosunkowo duŝy udział wśród osób zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Stargardzie 53

54 Szczecińskim stanowią bezrobotni w przedziale wiekowym od 45 do 54 lat. Udział ten wzrósł z ponad 26% w 2004 roku do ponad 27% w 2006 roku. W omawianych latach wzrosła równieŝ zarówno względna, jak i bezwzględna liczba bezrobotnych w grupach wiekowych: lat i lata. Jednocześnie naleŝy zauwaŝyć, Ŝe w rozpatrywanym okresie znacząco zmniejszyła się liczba osób bezrobotnych pozostających bez zatrudnienia w wieku od 18 do 24 lat o 394 osoby, dzięki czemu udział tej grupy zmniejszył się o 0,65 punktów procentowych. Bardzo waŝnym aspektem bezrobocia jest długość okresu pozostawania bez zatrudnienia. W miarę wydłuŝania się okresu bezrobocia, bezrobotni stają się coraz mniej elastyczni na rynku pracy i mają coraz większe trudnościami ze znalezieniem zatrudnienia. Potwierdzeniem tego zjawiska w Stargardzie Szczecińskim są dane zamieszczone w tabeli 29. Wynika z nich, Ŝe w całym analizowanym okresie największą grupę bezrobotnych stanowiły osoby nie pracujące od ponad dwóch lat. W 2006 roku ich udział w ogóle bezrobotnych wyniósł ponad 33,6%. Z kolei najmniejszą grupą były osoby, które straciły pracę niespełna miesiąc wcześniej. W latach zmniejszyła się zarówno względna jak i bezwzględna liczba bezrobotnych pozostających bez pracy do jednego miesiąca jak i w przedziałach od 3-6 miesięcy, 6-12 miesięcy i miesięcy. Liczba bezrobotnych w pozostałych grupach uległa wzrostowi. Tabela 29. Liczba i struktura bezrobotnych według czasu pozostawania bez pracy w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie udział Udział udział udział liczba liczba liczba liczba (w %) (w %) (w %) (w %) Liczba bezrobotnych , , , ,00 Z tego pozostających bez pracy do 1 miesiąca 500 6, , , , miesięcy , , , , miesięcy , , , , miesięcy , , , , miesiące , , , ,70 powyŝej 24 miesięcy , , , ,56 Opracowanie na podstawie danych Powiatowego Urzędu Pracy w Stargardzie Szczecińskim. Jednym z istotnych czynników wpływających na sytuację na rynku pracy jest posiadane wykształcenie. Jak wskazuje tabela 30 i wykres 6, najwyŝsze bezrobocie dosięgało osób z wykształceniem gimnazjalnym oraz zasadniczym zawodowym. W tych przedziałach w roku 2006 w sumie aŝ osób posiadało status bezrobotnego. Znaczną grupę bezrobotnych stanowiły równieŝ osoby z wykształceniem policealnym i średnim zawodowym 54

55 2 016 osoby. Problem braku zatrudnienia w najmniejszym stopniu dotyczył osób z wykształceniem wyŝszym (549 osoby) i średnim ogólnokształcącym (970 osób ogółem). Dlatego istotne jest, by zwracać szczególną uwagę na kształcenie dzieci i młodzieŝy oraz dokształcanie dorosłych. W analizowanym okresie liczba osób bezrobotnych z wykształceniem wyŝszym wzrosła aŝ o 112 osoby, natomiast osób z wykształceniem policealnym i średnim zawodowym o 330 osoby, z wykształceniem średnim ogólnokształcącym o 286 osób, z wykształceniem zawodowym o 396 osób i gimnazjalnym i poniŝej o osób. Tabela 30. Liczba i struktura bezrobotnych według wykształcenia w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie udział Udział udział udział liczba liczba liczba liczba (w %) (w %) (w %) (w %) Liczba bezrobotnych , , , ,00 z tego posiadających wykształcenie: wyŝsze 437 6, , , ,41 policealne i średnie zawodowe , , , ,88 średnie ogólnokształcące 684 9, , , ,57 zasadnicze zawodowe , , , ,99 gimnazjalne i poniŝej , , , ,15 Źródło: Opracowanie na podstawie danych Powiatowego Urzędu Pracy w Stargardzie Szczecińskim Wykres 6 Struktura bezrobotnych według wykształcenia w Stargardzie Szczecińskim w latach wyŝsze policealne i średnie zawodowe średnie ogólnokształcące zasadnicze zawodowe gimnazjalne i poniŝej Źródło: Opracowanie na podstawie danych w tabeli 30. Innym czynnikiem wpływającym na moŝliwość znalezienia pracy jest posiadany staŝ pracy. Na podstawie danych zamieszczonych w tabeli 31 moŝna stwierdzić, Ŝe doświadczenie 55

56 poparte odpowiednio długim okresem pracy daje większą szansę utrzymania zatrudnienia. Największa grupa bezrobotnych w Stargardzie Szczecińskim ma bowiem staŝ pracy krótszy od roku lub w ogóle go nie posiada. Tabela 31. Liczba i struktura bezrobotnych według staŝu pracy w Stargardzie Szczecińskim w latach Wyszczególnienie udział Udział udział udział liczba liczba liczba liczba (w %) (w %) (w %) (w %) Liczba bezrobotnych , , , ,00 z tego posiadający staŝ pracy do 1 roku , , , , lat , , , , lat , , , , lat , , , , lat , , , ,32 30 i więcej lat 83 1, , , ,80 bez staŝu , , , ,71 Źródło: Opracowanie na podstawie danych Powiatowego Urzędu Pracy w Stargardzie Szczecińskim. Z kolei najmniej bezrobotnych pracowało 30 lat i dłuŝej. Warto równieŝ zwrócić uwagę na fakt, Ŝe w latach o 884 osoby zwiększyła się liczba bezrobotnych ze staŝem pracy do 1 roku. W przypadku bezrobotnych nie mających doświadczenia zawodowego, wzrost ich liczby wyniósł 836 osób, równieŝ w odniesieniu do pozostałych grup zanotowano wzrost ich liczebności. Powiatowy Urząd Pracy stara się zmniejszyć bezrobocie poprzez: wydatkowanie środków na staŝe, przygotowanie osób bezrobotnych do zawodu, podwyŝszanie kwalifikacji osób bezrobotnych, stypendia na podjęcie dalszej nauki. Powiatowy Urząd Pracy w Stargardzie Szczecińskim w okresie od stycznia do grudnia 2006 roku w ramach podwyŝszenia kwalifikacji zawodowych osób bezrobotnych skierował ze środków Funduszu Pracy oraz Europejskiego Funduszu Społecznego łącznie na szkolenia grupowe i indywidualne 687 osób. Powiatowy Urząd Pracy w okresie od stycznia do grudnia 2006 roku przyznał 24 stypendia osobom bezrobotnym na kontynuowanie dalszej nauki. Zjawisko bezrobocia w znaczący sposób determinuje sytuację finansową mieszkańców Stargardu Szczecińskiego. Problemy społeczne, m.in. bezrobocie, ubóstwo, pozostają w ścisłym związku z poziomem przestępczości w mieście. Miejscami, które według rejestrów StraŜy Miejskiej są rejonami o największym zagroŝeniu zakłócania porządku są: Amfiteatr i Park Chrobrego, 56

57 Ul.Szczecińska (Dom Kultury Kolejarza, OSIR), Os. Zachód (B-10 i B-11), Ul. Chopina 31, Os. Tysiąclecia, Park 3 Maja, Ul.Grodzka (zaplecze budynków mieszkalnych). Z przeprowadzonej przez Komendę Powiatową Policji analizy stanu zagroŝenia przestępczością za okres 12 miesięcy 2006 roku wynika, Ŝe na terenie Stargardu Szczecińskiego odnotowano zdarzeń przestępczych w pięciu podstawowych kategoriach: rozbój, bójka i pobicie, kradzieŝ z włamaniem, kradzieŝ cudzego mienia oraz krótkotrwałe uŝycie samochodu. W roku 2003 roku zanotowano tego typu przestępstw, w roku , a w przestępstw. W roku 2006 nastąpił więc wzrost o 70 przestępstw w porównaniu do 2005 roku, tj. o 6,6% i spadek o 121 w porównaniu do 2004 roku, tj. o 15,5%. Do najbardziej zagroŝonych przestępczością rejonów Stargardu Szczecińskiego naleŝą z reguły rejon dworca PKP i PKS, tereny duŝych osiedli mieszkaniowych oraz miejsca usytuowania wielu zakładów pracy, hurtowni, magazynów i innych obiektów (czasami o mieniu znacznej wartości- np. ogródków działkowych), przewaŝnie znajdujących się w peryferyjnych dzielnicach miasta. W rejonach tych dyslokowana była i jest znaczna liczba słuŝb patrolowych mających na celu zminimalizowanie działań przestępczych, jak równieŝ niedopuszczenie do przypadków zakłóceń ładu i porządku publicznego. Jednak ze względu na róŝnorodność zdarzeń oraz miejsc, w których zachodzą, trudno jest przewidzieć miejsce i czas ich zaistnienia Struktura organizacji pozarządowych Działalność organizacji pozarządowych w znaczący sposób wpływa na rozwój społeczeństwa obywatelskiego. Integruje ona lokalne społeczności oraz aktywizuje je do angaŝowania się w róŝne dziedziny Ŝycia wspólnoty. W Stargardzie Szczecińskim aktywnie działa wiele organizacji pozarządowych. Ich liczbę i strukturę przedstawiono w tabeli 32. Z zestawionych danych wynika, Ŝe najwięcej organizacji zajmuje się działalnością z zakresu opieki społecznej oraz oświaty, kultury i sportu. 57

58 Tabela 32. Organizacje pozarządowe w Stargardzie Szczecińskim (stan na wrzesień 2007 r.) Wyszczególnienie Liczba Udział (w %) Organizacje ogółem w tym działające w zakresie: ,00 oświaty, kultury i sportu 26 36,1 ochrony środowiska 1 1,4 turystyki i rekreacji 9 12,5 opieki społecznej Źródło: Opracowanie na podstawie danych Urzędu Miejskiego w Stargardzie Szczecińskim z mapy aktywności organizacji pozarządowych. Działania podejmowane przez organizacje pozarządowe przyczyniają się do rozwiązywania lokalnych problemów. Pomagają one samorządowi miejskiemu wykonywać wiele zadań publicznych. W tym zakresie moŝna zauwaŝyć daleko posuniętą współpracę tych podmiotów z władzami lokalnymi. Aktywność stargardzkich organizacji sektora non-profit przejawia się w działalności na rzecz następujących dziedzin Ŝycia społecznego: pomoc osobom ubogim, chorym, starszym, bezdomnym, niepełnosprawnym, pomoc dzieciom i młodzieŝy zagroŝonej patologiami, upowszechnienie kultury fizycznej rekreacji i turystyki, ochrona zdrowia i promocja zdrowego stylu Ŝycia, upowszechnienie kultury i sztuki, kultywowanie tradycji narodowych i patriotycznych, kształtowanie postaw obywatelskich, edukacja i wychowanie, przeciwdziałanie patologiom społecznym, bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpoŝarowa Dochody gospodarstw domowych Wysokość dochodów gospodarstw domowych w głównej mierze jest uzaleŝniona od dochodów pochodzących z wynagrodzenia za pracę. Średnia wysokość wynagrodzenia brutto w powiecie stargardzkim w 2005 r. wyniosła 2 056,89 zł, podczas gdy analogiczna wielkość w kraju w gospodarce narodowej kształtowała się na poziomie 2 380,29 zł. Dochody Gminy przypadające na 1 mieszkańca wyniosły w 2006 r ,68 zł Identyfikacja problemów społecznych W sferze społecznej Stargardu Szczecińskiego zidentyfikowano następujące problemy: duŝy udział ludzi młodych wśród bezrobotnych, 58

59 duŝy odsetek osób długotrwale bezrobotnych fakt pozostawania bez pracy w długim okresie powoduje, Ŝe osobom tym trudniej jest znaleźć pracę z uwagi na utratę kwalifikacji, trudności w przystosowaniu się do nowych warunków, alkoholizm, zjawisko uboŝenia rodzin, patologie w rodzinie, zły stan słuŝby zdrowia, malejąca liczba ludności mieszkającej w mieście, przy jednocześnie malejącej liczbie mieszkańców sąsiadujących gmin. Szacuje się, Ŝe w 2010 r. w powiecie stargardzkim będzie mieszkać osób, a w 2015 r osób, malejący przyrost naturalny, rosnące ujemne saldo migracji zewnętrznych, duŝy odpływ z miasta ludzi młodych. Osoby te często nie wracają do miasta po ukończeniu studiów wyŝszych w innym mieście, malejąca liczba ludności w wieku przedprodukcyjnym, zwiększająca się szybko liczba osób korzystających z pomocy społecznej, głównie z powodu ubóstwa, bezrobocia oraz bezradności w sprawach opiekuńczowychowawczych, zła struktura kwalifikacji zawodowych osób w wieku produkcyjnym, czego dowodem jest wysoki poziom bezrobocia wśród osób z wykształceniem niŝszym niŝ gimnazjalne i zasadniczym zawodowym, występowanie w mieście wielu obszarów skupiających osoby zagroŝone wykluczeniem społecznym oraz obszarów niebezpiecznych. Analiza SWOT Mocne strony tereny zielone, połączenia komunikacyjne z miastami w Polsce i w Europie, rozwinięta infrastruktura komunalna pozwalająca zapewnić dostępność i wymagany standard usług komunalnych, przemyślana koncepcja rozwoju miasta znajdująca wyraz w wielu dokumentach planistycznych, minimalizowanie zagroŝeń ekologicznych miasta poprzez realizację załoŝeń zapisanych w Programie Ochrony Środowiska i Programie Gospodarki Odpadami, dywersyfikacja branŝ gospodarki, istnienie programów lokalnych wspierających i aktywizujących wiele środowisk, Słabe strony Zniszczona historyczna zabudowa obszaru Starego Miasta, Niewystarczająco rozbudowana sieć kanalizacji deszczowej miasta, zły stan techniczny mieszkań komunalnych, niedostatecznie rozwinięta infrastruktura turystyczna i przemysł turystyczny, zdegradowana tkanka urbanistyczna (w tym mieszkaniowa, publiczna, gospodarcza) na wielu obszarach, niewystarczająca ilość środków finansowych na pomoc społeczną, odpływ młodych, wykwalifikowanych ludzi do większych miast/za granicę, brak mieszkań socjalnych, 59

60 funkcjonowanie Stargardzkiego Parku Przemysłowego, Stargardzkiej Izby Gospodarczej i innych waŝnych dla rozwoju podmiotów, wpływających na rozwój lokalnej przedsiębiorczości, podjęcie działań w kierunku wykreowania produktów turystycznych, międzynarodowa współpraca z miastami partnerskimi: Wijchen (Holandia), Stralsund (Niemcy), Elmshorn (Niemcy), Slagelse (Dania), Saldus (Łotwa), występowanie wolnych terenów inwestycyjnych, aktywna działalność organizacji pozarządowych w wielu sferach Ŝycia społecznego. Szanse duŝa liczba zabytków i cennych, z architektonicznego punktu widzenia, budynków i budowli, wydzielone strefy ochrony konserwatorskiej, połoŝenie miasta w niewielkiej odległości od granicy państwa, co daje mu duŝe moŝliwości w zakresie rozwoju handlu, integracji środowisk kulturowych oraz rozwoju turystyki, poleŝenie miasta w obszarze metropolitarnym Szczecina, walory turystyczne, dostępność funduszy strukturalnych Unii Europejskiej zarówno dla podmiotów sektora publicznego, jak i prywatnego, inwestycje koncernu Brigestone (tworzenie nowych miejsc pracy). dodatni, ale malejący przyrost naturalny, brak obwodnic w mieście, są w budowie; niedostatecznie rozwinięty sektor usług rynkowych, starzejące się społeczeństwo, postępujące procesy społeczne przyczyniające się do marginalizacji Ŝycia społecznego. ZagroŜenia Wysoki poziom bezrobocia, szczególnie wśród ludzi młodych i długotrwale bezrobotnych, Zanieczyszczenie środowiska naturalnego. 60

61 CZĘŚĆ II NAWIĄZANIE DO STRATEGICZNYCH DOKUMENTÓW DOTYCZĄCYCH ROZWOJU PRZESTRZENNEGO, SPOŁECZNEGO I GOSPODARCZEGO MIASTA I REGIONU 1. Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia wspierające wzrost gospodarczy i zatrudnienie (Narodowa Strategia Spójności) Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia wspierające wzrost gospodarczy i zatrudnienie określają działania o charakterze rozwojowym, jakie rząd polski zamierza podjąć w latach w zakresie promowania trwałego wzrostu gospodarczego, wzrostu konkurencyjności oraz wzrostu zatrudnienia. NSRO słuŝą jednocześnie zapewnieniu skutecznej pomocy na rzecz regionów i grup społecznie zmarginalizowanych oraz pomocy w restrukturyzacji sektorów i regionów problemowych. Celem strategicznym Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia dla Polski jest tworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności gospodarki opartej na wiedzy i przedsiębiorczości zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz wzrost poziomu spójności społecznej, gospodarczej i przestrzennej. Cel strategiczny osiągany będzie poprzez realizację horyzontalnych celów szczegółowych, co oznacza, Ŝe wszystkie programy, działania i projekty podejmowane w ramach NSRO realizują je jednocześnie aczkolwiek w róŝnym zakresie. Projekty, które planuje się zrealizować w ramach Lokalnego Programu Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego są spójne z następującymi celami horyzontalnymi Narodowego Planu Rozwoju: 1. Budowa i modernizacja infrastruktury technicznej i społecznej mającej podstawowe znaczenie dla wzrostu konkurencyjności Polski, 2. Wzrost konkurencyjności polskich regionów i przeciwdziałanie ich marginalizacji społecznej, gospodarczej i przestrzennej, Zgodnie z NSRO rozwój miast i wykorzystanie tkwiącego w nich potencjału jest nierozerwalnie związane z rewitalizacją obszarów zdegradowanych, dotkniętych problemami społecznymi i gospodarczymi. Jednym z elementów rewitalizacji miast będzie wspieranie działań mających na celu renowację mieszkalnictwa na obszarach dotkniętych lub zagroŝonych degradacją fizyczną i wykluczeniem społecznym. Inwestycje w ramach Lokalnego Programu Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego odpowiadają rewitalizacji zdefiniowanej w NSRO. Rewitalizacja rozumiana jest jako proces 61

62 przemian przestrzennych, społecznych i ekonomicznych w zdegradowanych częściach miast, przyczyniający się do poprawy jakości Ŝycia mieszkańców, przywrócenia ładu przestrzennego i do oŝywienia gospodarczego, obejmuje przede wszystkim części starej, często zabytkowej zabudowy oraz humanizację osiedli budowanych z wielkiej płyty. Jej celem jest takŝe zachowanie walorów historycznych (w tym głównie urbanistycznych i architektonicznych), podkreślenie ich unikalności i kolorytu lokalnego, co moŝe zwiększyć ich atrakcyjność turystyczną, a tym samym przyczynić się do wzrostu szans rozwojowych. Rewitalizacji powinny zostać poddane miasta o istotnym znaczeniu dla rozwoju otaczających je układów lokalnych, znajdujących się w trudnej sytuacji społecznej i gospodarczej, a takŝe miasta walorach wysokich walorach turystycznych. Procesom rewitalizacji powinny być poddane takŝe obszary miast dotkniętych problemami gospodarczymi i społecznymi, które jednocześnie posiadają duŝe walory architektoniczne i urbanistyczne, będące elementami historycznego dziedzictwa, szczególnie naraŝone na bezpowrotne zniszczenie oraz tereny poprzemysłowe i powojskowe, dające się stosunkowo szybko przystosować do nowych funkcji miejskich. 2. Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego Głównym celem Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata jest wspieranie rozwoju województwa zmierzającego do zwiększenia jego konkurencyjności, spójności gospodarczej, terytorialnej, społecznej i wzrostu poziomu Ŝycia mieszkańców. Osiągnięcie tego celu jest moŝliwe poprzez realizację poszczególnych działań. Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego zgodny jest z następującymi priorytetami Regionalnego Programu Operacyjnego: Priorytet 2. Rozwój infrastruktury wzmacniającej konkurencyjność i spójność regionu Celem głównym priorytetu jest poprawa dostępności terytorialnej województwa poprzez powiązanie obszarów wiejskich i małych miast z głównymi ośrodkami miejskim regionu oraz aktywizacja ich poprzez ulepszenie infrastruktury energetycznej i gazowej. Cele szczegółowe: zwiększenie liczby nowych miejsc pracy; podniesienie poziomu mobilności przestrzennej; Priorytet 4 Infrastruktura ochrony środowiska Priorytet ma na celu poprawę stanu środowiska naturalnego w województwie zachodniopomorskim m.in. poprzez: 62

63 dostarczenie mieszkańcom wody pitnej o odpowiednich parametrach fizyko-chemicznych, ograniczenie ilości zanieczyszczeń emitowanych do powietrza, wód i gleb. Priorytet 5 Kultura i turystyka Celem priorytetu jest wzrost znaczenia turystyki i kultury, jako czynników stymulujących rozwój społeczno-gospodarczy województwa. Cele szczegółowe: poprawa infrastruktury turystycznej i okołoturystycznej; stworzenie nowoczesnych i spójnych mechanizmów kreowania turystyki w regionie oraz warunków do rozwoju turystyki w ścisłej korelacji z ochroną środowiska naturalnego; ochrona i zachowanie dziedzictwa kulturowego; zwiększenie i zróŝnicowanie oferty kulturalnej regionu. 3. Strategia Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego do 2020 r. Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego jest spójny ze Strategią Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego do 2020 r. Jego realizacja będzie wspomagać osiągnięcie następujących celów głównych i kierunkowych Strategii: Cel numer 1. Wzrost innowacyjności i efektywności gospodarowania, wspierany przez cel kierunkowy: 1.2. Rozwój i promocja produktów turystycznych regionu. Cel numer 2. Wzmacnianie mechanizmów rynkowych i otoczenia gospodarczego, wspierany cel kierunkowy: 2.3. Podnoszenie atrakcyjności inwestycyjnej regionu. Cel numer 3. Zwiększenie przestrzennej konkurencyjności regionu wspierany przez cele kierunkowe: 3.4. Rewitalizacja i rozwój obszarów wiejskich z uwzględnieniem małych miast do 20 tys. mieszkańców. Cel numer 4. Zachowanie i ochrona wartości przyrodniczych, racjonalna gospodarka zasobami, wspierany przez cele kierunkowe: 4.1. Usuwanie skutków i przeciwdziałanie degradacji środowiska, 4.5. Rewitalizacja obszarów zurbanizowanych. Cel numer 6. Wzrost toŝsamości i spójności społecznej regionu, wspierany przez cele kierunkowe: 6.6. Rozwój sportu i rekreacji, promocja zdrowego stylu Ŝycia, 6.9. Przeciwdziałanie procesom marginalizacji społecznej. 63

64 4. Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego miasta Stargardu Szczecińskiego Misją Strategii rozwoju społeczno-gospodarczego miasta Stargardu Szczecińskiego jest zrównowaŝony rozwój miasta w harmonii ze środowiskiem przyrodniczym, gospodarczym i społecznym. Rozwój ten powinien umoŝliwić przekształcenie Stargardu Szczecińskiego w wyróŝniające się w regionie zachodniopomorskim atrakcyjne miejsce zamieszkania, pracy i wypoczynku oraz zapewniający przynaleŝne mu miejsce w sieci osadniczej kraju. Planuje się wykonanie misji dzięki realizacji trzech równorzędnych celów strategicznych: A. Osiągnięcie wysokiego standardu zamieszkania, pracy i wypoczynku. B. Wykształcenie silnych funkcji ponadlokalnych. C. Wzmocnienie lokalnych więzi społecznych oraz wykreowanie wśród mieszkańców silnego poczucia toŝsamości z dziedzictwem kulturowym miasta. Realizacji celów strategicznych słuŝy wykonanie celów operacyjnych i zadań. Program Rewitalizacji i Remontów wpisuje się w następujące cele operacyjne zapisane w Strategii: 2. Wzmocnienie i wzbogacenie środowiska przyrodniczego oraz dalsze zapobieganie jego degradacji: 2.1. Dalsza stopniowa rekultywacja środowiska przyrodniczego w strefie byłego lotniska wojskowego Wzmocnienie kondycji ekologicznej i wzbogacenie zieleni miejskiej Przeciwdziałanie zanieczyszczaniu powietrza oraz hałasowi i wibracjom. 4. Poprawa urbanistycznego wizerunku miasta: 4.1. Przystąpienie do rekonstrukcji Starego Miasta jako centrum usług administracyjno turystyczno- handlowych (lokalizacja usług centrotwórczych: instytucje administracji publicznej, instytucje finansowo-biznesowe, ośrodek kultury, galerie, dom towarowy, gastronomia) Podjęcie działań zmierzających do przekształcenia zabudowy pawilonowej przy Rynku Staromiejskim w dostosowaniu do rekonstruowanej Starówki (odpowiadające prestiŝowi miejsca jej lokalizacji) Przekształcenie zabudowy nad Kanałem Młyńskim (likwidacja starej substandardowej zabudowy i wprowadzanie w jej miejsce atrakcyjnych form zabudowy mieszkaniowousługowej) Uporządkowanie zagospodarowania w strefie przydworcowej w Śródmieściu (likwidacja substandardowej zabudowy, wprowadzanie odpowiedniej zabudowy usługowej, 64

65 budowa centrum handlowego i centrum biznesu, rewitalizacja zabudowy mieszkaniowej w nawiązaniu do zachowanych i odtworzonych fragmentów architektury przedwojennej) Poprawa układów komunikacji lokalnej i zewnętrznej Rozwiązanie problemu miejsc parkingowych. 6. Modernizacja i rozwój infrastruktury: 6.1. Modernizacja i rozbudowa sieci wodociągowej i kanalizacyjnej Rozbudowa sieci gazowej, ciepłowniczej i telefonicznej na terenie miasta zgodnie z programami rozwojowymi poszczególnych sieci W przypadku intensywnej rozbudowy południowej części miasta, budowa trzeciej stacji energetycznej rozdzielczej (110/15 kv) Stargard Południe. 7. PodwyŜszenie standardu usług w sferze społecznej. Wyrównanie poziomu Ŝycia mieszkańców w poszczególnych częściach miasta Tworzenie warunków do rozwoju usług (w tym komercyjnych) wraz z rozwojem terenów mieszkaniowych. 8. Poprawa warunków mieszkaniowych Rehabilitacja starych zasobów mieszkaniowych Opracowanie planów miejscowych dla terenów przewidzianych pod rozwój mieszkalnictwa Podnoszenie atrakcyjności i dostępności planowanych terenów mieszkaniowych w wyniku wyposaŝania ich w infrastrukturę techniczną (z preferencją dla zorganizowanego budownictwa indywidualnego i taniego budownictwa czynszowego). 8. Pobudzanie i wspomaganie rozwoju lokalnej przedsiębiorczości: 9.1. Tworzenie klimatu sprzyjającego wykształceniu pręŝnej organizacji zrzeszającej przedsiębiorców z obszaru miasta. 13. Wykreowanie Stargardu Szczecińskiego jako regionalnego centrum wystawienniczo handlowo- kongresowego, przede wszystkim w zakresie produkcji i przetwórstwa Ŝywności: Adaptacja byłego lotniska wojskowego zgodnie z nowym planem zagospodarowania przestrzennego Realizacja w przyszłości w strefie byłego lotniska wojskowego większego centrum usługowego, w tym usług rekreacyjnych i kulturalno-rozrywkowych. 14. Rozwój funkcji lecznictwa oraz odnowy biologicznej: Rozwój usług o charakterze profilaktyki zdrowotnej, w tym z zakresu odnowy biologicznej. 15. Rozbudowa infrastruktury turystycznej: 65

66 15.1. Rozwój bazy materialnej rekreacji i sportu Poszerzenie oferty usług turystyczno-rekreacyjnych i jej aktywna promocja. 16. Aktywizacja i integracja społeczności lokalnej wokół rozwiązywania problemów rozwoju miasta: Podjęcie działań kreujących korzystny klimat społeczny, sprzyjający realizacji strategii. 18. Wykreowanie zindywidualizowanego charakteru miasta jako ośrodka kultury w nawiązaniu do jego tradycji historycznych i kulturowych: 18.1.Opracowanie i wdroŝenie programu odpowiednich imprez, w tym rocznicowych. 5. Wieloletni Plan Inwestycyjny dla miasta Stargardu Szczecińskiego na lata Część zadań w poszczególnych projektach przewidzianych do realizacji w Lokalnym Programie Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego została uwzględniona w Wieloletnim Planie Inwestycyjnym dla miasta Stargardu Szczecińskiego na lata NaleŜą do nich : Stargard Klejnot Pomorza- renowacja historycznej zabudowy miasta Remont i modernizacja amfiteatru w Stargardzie Szczecińskim Remont śłobka Miejskiego przy ul. Krasińskiego 5 Piwnica artystyczna modernizacja kotłowni w Stargardzkim Centrum Kultury Modernizacja terenów rekreacyjnych i parków, w tym między innymi: Park Batorego, Park Jagielloński, Park 3 Maja, Park Chrobrego, Monitoring wizyjny miasta, Utworzenie Domu dziennego pobytu dla osób starszych, Program modernizacji i remontów ulic w Stargardzie Szczecińskim, Rozwój infrastruktury drogowej łączącej tereny inwestycyjne ze zintegrowanym centrum przesiadkowym w Stargardzie Szczecińskim, 6. Strategia Rozwoju Turystyki dla miasta Stargard Szczeciński Projekty, które będą realizowane w ramach Lokalnego Programu Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego mieszczą się w Strategii Rozwoju Turystyki dla miasta Stargard Szczeciński i odpowiadają jego celowi głównemu, który odnosi się do rozwoju produktów turystycznych w tym kształtowanie przestrzeni turystycznej. 66

67 Priorytetem w ramach tego celu jest Rozwój turystyki miejskiej i kulturowej wytworzenie nowych jakościowo produktów turystycznych, w ramach którego kwalifikują się następujące działania: 1. Poprawa infrastruktury technicznej na terenie Starego Miasta. 2. Zagospodarowanie przestrzeni części reprezentacyjnych Miasta. 3. Odtworzenie atrakcji turystycznych podkreślających wartości kulturowe Miasta. 4. Podjęcie współpracy z miastami na szlakach turystycznych przebiegających przez Stargard Szczeciński. 5. Organizacja imprez kulturalno-artystycznych. 7. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Stargardu Szczecińskiego Projekty, których realizację planuje się w ramach Lokalnego Programu Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego uwzględniają politykę przestrzenną miasta, jego rozwój demograficzny, ochronę dóbr kultury, organizację przestrzeni miejskiej, główne funkcje miasta, a takŝe działania mające na celu podnoszenie jakości Ŝycia w mieście. Program zgodny jest równieŝ ze Studium w zakresie zasad urbanizowania terenów i zagospodarowania terenów zainwestowanych oraz działań technicznych wpływających na tę urbanizację. Obecnie nie dla wszystkich kwartałów i dzielnic w mieście opracowane są plany zagospodarowania przestrzennego. Dla części z nich trwają obecnie prace planistyczne, a dla pozostałych zostaną one opracowane w przyszłości. Na rewitalizowanych obszarach znajdują się tereny, dla których plany juŝ zostały opracowane. Są to następujące dokumenty: Uchwała Nr XXIV/246/95 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z 28 grudnia 1995 r. w sprawie zmiany planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Stargardu Szczecińskiego dotyczącej terenu w rejonie ulic: Młyńskiej - Ogrodowej Kochanowskiego, Uchwała Nr XLV/419/97 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z 26 sierpnia 1997 r. w sprawie zmiany planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Stargardu Szczecińskiego dotyczącej terenu w rejonie ulic: Wyszyńskiego, Czarnieckiego, Bogusława IV, Barnima. Uchwała Nr XLVIII/436/97 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z 25 listopada 1997 r. w sprawie zmiany planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Stargardu Szczecińskiego dotyczącej terenu w rejonie ulic: Bydgoskiej Robotniczej Na Grobli, 67

68 Uchwała Nr LVI/503/98 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z 26 maja 1998 r. w sprawie zmiany planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Stargardu Szczecińskiego dotyczącej terenu w rejonie ulic: B. Chrobrego, Garncarskiej, Kazimierza Wielkiego, Kramarskiej, Grodzkiej, Uchwała Nr XXXVI/379/2001 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z 28 sierpnia 2001 r. w sprawie zmiany planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego kompleksu terenów związanych z byłym Garnizonem Wojsk Radzieckich Lotnisko Kluczewo dotycząca terenu w rejonie ulic: Cz. Tańskiego, świrki i Wigury, Uchwała Nr XXXVI/380/2001 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z 28 sierpnia 2001 r. w sprawie zmiany planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Stargardu Szczecińskiego dotyczącej terenów wzdłuŝ Kanału Młyńskiego, Uchwała Nr VI/57/99 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 16 lutego 1999 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego Nr 9, poz.100) w sprawie zmiany planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Stargardu Szczecińskiego dotyczącej terenów oznaczonych symbolami: MM.A1, MM.A8, MM.B6, MM.B11, MM.B17, MM.C13, MM.C16, MM.C20, MM.D9, Uchwała Nr III/28/2002 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie zmiany planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Stargardu Szczecińskiego dotyczącej terenu w rejonie ulicy Pierwszej Brygady, Uchwała Nr XI/116/2003 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 30 września 2003 r. w sprawie zmiany planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Stargardu Szczecińskiego dotyczącej terenu w rejonie Stargardzkiego Parku Przemysłowego, Uchwała Nr V/35/2007 Rady Miejskiej w Stargardzie Szczecińskim z dnia 27 lutego 2007 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego Nr 46, poz.684) w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Stargardu Szczecińskiego dotyczącego terenu w rejonie ulic: Andrzeja Struga, Bolesława Chrobrego oraz parku Zamkowego. 8. Program Ochrony Środowiska miasta Stargardu Szczecińskiego Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego wpisuje się w Program Ochrony Środowiska, zwłaszcza w takich aspektach jak: 68

69 Ochrona środowiska w szczególności dotyczy to działań z zakresu: ograniczania degradacji i stopniowej rekultywacji środowiska przyrodniczego w rejonie byłego lotniska wojskowego; zachowania, wzmacniania i odtwarzania podstawowych funkcji ekologicznych doliny Iny, z uwzględnieniem zagroŝenia powodziowego; poprawy czystości wód powierzchniowych i przeciwdziałania degradacji wód podziemnych; przeciwdziałania zanieczyszczeniu powietrza oraz hałasowi i wibracjom. Walory turystyczne w szczególności: rozwój nowej i modernizacja istniejącej bazy materialnej turystyki, rekreacji i sportu. Środowisko kulturowe w szczególności: rehabilitacja przestrzeni miejskiej Stargardu Szczecińskiego; wypracowanie indywidualnego charakteru (sylwetki) miasta w nawiązaniu do tradycji historycznych i kulturowych; przywrócenie ładu przestrzennego w mieście. Infrastruktura techniczna w szczególności działania dotyczące poprawy systemu gospodarowania wodą. Zmiany w zakresie zaopatrzenia w infrastrukturę techniczną, głównie w odniesieniu do zaopatrzenia w wodę; odprowadzanie ścieków, warunków lokacyjnych przedsiębiorstw. 9. Strategia rozwiązywania problemów społecznych miasta Stargardu Szczecińskiego na lata Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego jest zgodny z Strategią Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta Stargardu Szczecińskiego na lata , który ma stanowić podstawę do realizacji względnie trwałych wzorów interwencji społecznych, podejmowanych w celu zmiany (poprawy) tych stanów rzeczy (zjawisk) występujących w obrębie danej społeczności, które oceniane są negatywnie. Główne cele strategiczne niniejszej strategii to: I Budowa zintegrowanego systemu wsparcia zapobiegającego kryzysom w rodzinie oraz wzmacniającego pozycję dziecka. II Aktywizacja grup zagroŝonych wykluczeniem społecznym. III Zintegrowany system wsparcia i aktywizacji osób niepełnosprawnych IV System wsparcia seniorów V Partnerstwo na rzecz rozwoju współpracy z organizacjami pozarządowymi Cele szczegółowe to: 1. Wzmacnianie rodziny i dziecka w środowisku lokalnym. 2. Pomoc w likwidacji przyczyn dysfunkcji oraz rozwijanie i usprawnianie systemu wsparcia rodziny, w szczególności: psychologicznego, prawnego, socjalnego. 69

70 3. Zapewnienie dzieciom i młodzieŝy odpowiednich warunków do Ŝycia i rozwoju zgodnie z ich potrzebami i przysługującymi im prawami. 4. Współpraca z instytucjami i organizacjami zajmującymi się opieką i pomocą rodzinie. 5. Redukowanie zjawiska ubóstwa i wykluczenia społecznego. 6. Tworzenie systemu wsparcia dla osób bezrobotnych w celu ich aktywizowania. 7. Wzmacnianie i rozbudowa zintegrowanego systemu rozwiązywania problemów uzaleŝnień. 8. Wsparcie i aktywizacja osób bezdomnych. 9. Podnoszenie świadomości społecznej na temat osób niepełnosprawnych oraz ich praw i uprawnień. 10. Zapewnienie zwiększonego dostępu osób niepełnosprawnych do opieki medycznej, w tym rehabilitacji i opieki. 11. Integracja osób niepełnosprawnych ze środowiskiem. 12. Poszerzanie i podnoszenie poziomu świadczonych usług dla seniorów. 13. Przeciwdziałanie izolacji i wykluczeniu społecznemu ludzi starych. 14. Profesjonalizacja słuŝb społecznych jako czynnika integracji lokalnej. Wspieranie instytucji społeczeństwa obywatelskiego. 10. Program gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy - Miasta Stargardu Szczecińskiego na lata Wiele projektów wpisanych w Lokalnym Programie Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego dotyczy działań związanych z mieszkalnictwem. W dokumencie określającym politykę mieszkaniową organów miasta wytyczono kierunki i zadania Miasta, a w szczególności: - sposoby zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków stargardzkiej wspólnoty mieszkaniowej; - kierunki pozyskiwania zasobów mieszkaniowych dla realizacji zadań Miasta w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych; - zasady wykorzystywania istniejącego zasobu mieszkaniowego Miasta Stargardu Szczecińskiego w latach ; - zadania w zakresie utrzymania budynków i lokali mieszkalnych tworzących mieszkaniowy zasób Miasta w sprawności technicznej; - sposób i zasady zarządzania lokalami i budynkami wchodzącymi w skład mieszkaniowego zasobu Miasta; 70

71 - wydatki na pokrycie kosztów zarządzania budynkami i lokalami wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta; - zasady polityki czynszowej oraz warunki obniŝania czynszu; - planowaną sprzedaŝ lokali mieszkalnych w kolejnych latach; - źródła finansowania gospodarki mieszkaniowej w kolejnych latach; - wysokość wydatków na utrzymanie budynków i lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta w kolejnych latach z podziałem na koszty bieŝącej eksploatacji, koszty remontów oraz koszty modernizacji lokali i budynków, koszty zarządu nieruchomościami wspólnymi z udziałem Miasta, a takŝe wydatki inwestycyjne. W dniu 25 września 2007 roku na sesji Rady Miejskiej została przyjęta uchwała w sprawie przyjęcia Programu i zasad udzielania pomocy osobom zagroŝonym eksmisją. 11. Potrzebny dom Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego wpisuje się równieŝ w realizację programu Potrzebny dom skierowanego do osób zagroŝonych wykluczeniem społecznym, w szczególności do osób: niepełnosprawnych, wychowanków opuszczających placówki opiekuńczo-wychowawcze i rodziny zastępcze, oraz placówek oświatowo - wychowawczych całodobowego pobytu starszych - seniorów. W związku z odmiennymi potrzebami tych osób opracowano trzy podprogramy: Bez Barier, Na Start i Nie Sami, które bezpośrednio odpowiadają specyfice wymienionych grup społecznych. W programie określono równieŝ sposoby pomocy w przystosowaniu się do Ŝycia w społeczeństwie i aktywnym w nim uczestniczeniu. Realizacja omawianego programu przyczyni się do wsparcia społecznego aspektu rewitalizacji, z uwagi na krąg osób będących jego adresatami. Partnerami w większości programów są organizacje pozarządowe. Taka współpraca zwiększa dynamikę działań, poza tym członkowie organizacji najlepiej wiedzą, w jaki sposób naleŝy odpowiadać na potrzeby poszczególnych środowisk. Program Bez Barier, skierowany do osób niepełnosprawnych, został wdroŝony dzięki współpracy Zarządu Stargardzkiego TBS Sp. z o.o. z Zarządem Koła Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym w Stargardzie Szczecińskim. Z kolei program Na Start powstał z myślą o usamodzielniających się wychowankach placówek opiekuńczo-wychowawczych i rodzin zastępczych. Znaczna grupa wychowanków 71

72 nigdy nie mieszkała w normalnie funkcjonującej rodzinie, co stanowi powaŝną barierę w prowadzeniu własnego domu i gospodarowaniu domowym budŝetem. Aby ułatwić tym wychowankom start w dorosłe Ŝycie, postanowiono stworzyć tzw. inkubatory mieszkania, w których, pod opieka opiekuna, młodzi ludzie przygotowują się do samodzielnego Ŝycia. Następny krok to moŝliwość wynajęcia samodzielnego mieszkania. Program Nie Sami ma na celu stworzenie mieszkań dla ludzi starszych seniorów z zapewnioną opieką (opiekun/koordynator), pomocą wolontariuszy kierowanych przez wspierające program organizacje, opieką lekarsko-pielęgniarską oraz organizacją czasu wolnego - zajęcia kulturalne, oświatowe, rekreacyjne przygotowywane wspólnie z organizacjami pozarządowymi. Programie Nie Sami zakłada tworzenie zespołów segmentów mieszkalnych z przeznaczeniem dla osób starszych seniorów, lokalizowanych na osiedlu Lotnisko. Program przewiduje moŝliwość zamiany mieszkań komunalnych, spółdzielczych o duŝej powierzchni uŝytkowej na mniejsze w zasobach objętych programem Nie Sami. 11. Miejski program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii na lata Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego związany jest równieŝ z Miejskim programem profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii na lata W ramach realizacji niniejszego programu przewiduje się projekty mające na celu zapobieganie wykluczeniu społecznemu mieszkańców miasta z powodu choroby alkoholowej lub narkomanii. Działania skierowane są zarówno do osób dorosłych jak i dzieci. Powiązanie z LPR wynika z potrzeby modernizacji zasobów, które słuŝą realizacji przedsięwzięć zapisanych w Programie, a tym samym potrzeby zwiększenia dostępności i jakości usług świadczonych na rzecz rodzin, których dotknęły problemy alkoholowe (w tym takŝe przemoc w rodzinie) i problemy narkomanii. 12. Miejski program działań na rzecz osób niepełnosprawnych na lata Realizacja Lokalnego Programu Rewitalizacji Miasta Stargardu Szczecińskiego o związana jest równieŝ z Miejskim programem działań na rzecz osób niepełnosprawnych na lata Powiązanie to wynika zarówno z ułatwień dla osób niepełnosprawnych, jakie niesie ze sobą wykonanie szeregu działań inwestycyjnych z zakresu infrastruktury technicznej, jak i z efektów przedsięwzięć realizowanych przez organizacje pozarządowe, które działają na rzecz beneficjentów Programu. 72

73 CZĘŚĆ III ZAŁOśENIA PROGRAMU REWITALIZACJI 1. Podokresy programowania Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Stargard Szczeciński został opracowany w celu stworzenia projektów, które w dłuŝszym okresie, przy współuczestnictwie wielu partnerów przyczynią się do rewitalizacji zdegradowanych dzielnic miasta. Zakłada się, Ŝe realizacja działań zapisanych w dokumencie przyczyni się do zintensyfikowania rozwoju gospodarczego i społecznego miasta. Przedsięwzięcia te dotyczą nie tylko sfery przestrzennej, ale równieŝ gospodarczej i społecznej. Istotnym elementem podczas realizacji programu, który zapewni efekt synergii, jest współpraca wielu podmiotów samorządu gminnego, jednostek organizacyjnych gminy, słuŝby bezpieczeństwa, słuŝby zdrowia, spółdzielni mieszkaniowej, stowarzyszeń i podmiotów prywatnych. Program obejmuje długi horyzont czasowy. Projekty wpisane do niego realizowane będą w latach Ustalono zakres rzeczowy kaŝdego projektu, czas realizacji, rezultaty, wykonawców i koszty. By ułatwić zarówno realizację, jak i monitorowanie Programu lata podzielono na dwa podokresy realizacji i Zasięg terytorialny rewitalizowanego obszaru Analiza sytuacji społecznej i gospodarczej miasta, przeprowadzona przy wykorzystaniu materiałów pochodzących z róŝnych źródeł, tj. jednostek realizujących zadania z zakresu pomocy społecznej, bezpieczeństwa publicznego, zagospodarowania przestrzennego i mieszkalnictwa pozwoliła wyodrębnić w mieście pięć terenów wymagających rewitalizacji (rysunek 1). 73

74 Rysunek 1. Tereny rewitalizowane 74

75 Teren 1 (obszar Śródmieścia ) Granica tego obszaru prowadzi od skrzyŝowania ul. M. Konopnickiej z ul. Dworcową, wzdłuŝ tej ostatniej do jej skrzyŝowania się z ul. kard. St. Wyszyńskiego. Następnie wzdłuŝ wschodniej krawędzi ul. ks. Barnima I do skrzyŝowania z ul. ks. Bogusława IV (obejmując zabudowania po obu stronach ulicy wraz z terenem straŝy poŝarnej)i tą ostatnią wiedzie do skrzyŝowania z ul. Warszawską. Dalej granica tego terenu wiedzie ul. Warszawską (obejmując zabudowania po obu stronach ulicy) do skrzyŝowania z ul. St. Staszica i prowadzi nią ul. Popiela, skąd w lewo biegnie ul. St. Czarnieckiego do placu Wolności i ul. A. Struga. Następnie wiedzie tą ostatnią i ul. Portową do skrzyŝowania z ul. S. Okrzei i biegnie tą ostatnią do skrzyŝowania z ul. B. Limanowskiego. Następnie ta ulica prowadzi w kierunku zachodnim do ul. Wojska Polskiego i wiedzie nią na północ do przejścia pieszego prowadzącego do ul. H. Sucharskiego. Dalej wiedzie ul. H. Sucharskiego do skrzyŝowania z ul. H. Sienkiewicza i ulicą za wschodnią ściana zabudowań przy ul. Wojska Polskiego. Następnie linia wyznaczająca teren 1 skręca w prawo i biegnie północną granicą zabudowań przy ul. M. Konopnickiej do skrzyŝowania z ul. Dworcową. Powierzchnia terenu 1 wynosi 74,56 ha (uwaga: obszar po korekcie granic dodanie zabudowy po obu stronach ul. Warszawskiej, Bogusława IV, Bydgoskiej, w tym teren straŝy poŝarnej i planowanego lądowiska dla śmigłowca). Zamieszkuje tam znaczna liczba osób, których dochód na osobę w rodzinie jest niŝszy od minimum socjalnego. Mieszkańcy tego terenu w stopniu wyŝszym niŝ mieszkańcy innych obszarów miasta borykają się z problemem bezrobocia. Przy wyznaczaniu granic obszaru wzięto równieŝ pod uwagę stopień zdekapitalizowania istniejącej zabudowy, poziom przedsiębiorczości i stan zagospodarowania terenu. W większości kwartałów w Śródmieściu, w tym np.: pomiędzy ulicami: M. Konopnickiej, Wojska Polskiego, B. Limanowskiego, Marszałka Józefa Piłsudskiego, aŝ 85 % zabudowy mieszkalnej stanowią budynki powstałe przed 1945 r. Zabudowa ta charakteryzuje się niskim standardem mieszkań, złym stanem technicznym budynków (część budynków powinna zostać wyburzona) i nadmierną gęstością zamieszkiwania. Jeden z budynków we wspomnianym kwartale przy ul. Wojska Polskiego 52 oraz liczne w kwartałach sąsiednich ujęte zostały w gminnej ewidencji zabytków. Ich gabaryty, detal, forma dachów podlegają ochronie. W poprzednich latach, w niektórych kwartałach, podjęto próbę rewitalizacji zabudowy. Były to jednak działania nie współgrające z koncepcją rozwoju przestrzennogospodarczego miasta. Na terenach tych zlokalizowano zabudowę typowo osiedlową, 75

76 niezgodną z charakterem znajdującej się tam historycznej zabudowy. Stare zdekapitalizowane budynki tworzące pierzeje ulic pozostawiono jednocześnie bez wymaganego remontu. Tak było w przypadku kwartału pomiędzy ulicami Dworcową, A. Mickiewicza, J. Słowackiego i M. Reja czy teŝ os. Tysiąclecia. Z wyŝej opisanych powodów zabudowa wzdłuŝ ul. Dworcowej została wyznaczona do rewitalizacji w Strategii rozwoju społecznogospodarczego miasta Stargardu Szczecińskiego. Z kolei w przypadku terenów połoŝonych w południowej części obszaru nr 1, po zachodniej stronie ul. hetm. St. Czarnieckiego o stopniu degradacji świadczy chociaŝby fakt, iŝ jest to obszar, wewnątrz którego duŝa część zabudowy to budynki gospodarcze i magazynowe częściowo pozostałe po zlikwidowanych przedsiębiorstwach. W tej części obszaru 1, zgodnie obowiązującym planem miejscowym zagospodarowania przestrzennego prywatni inwestorzy realizują nową zabudowę plombową mieszkalno-usługową. W trakcie realizacji jest obecnie adaptacja dawnego budynku spichlerza na hotel. Zgodnie z planem przeniesiony zostanie jeden z największych zakładów w mieście, tj. Spółdzielnia Mleczarska STARCO. Na wyznaczonych terenach istnieje równieŝ potrzeba realizacji zadań z zakresu infrastruktury technicznej, która ułatwi prywatnym inwestorom rozpoczęcie i rozwój działalności gospodarczej. Znajduje się na nim bowiem wiele miejsc, które opuszczone zostały przez miejscowych przedsiębiorców z powodu obniŝenia ich walorów estetycznych i braków infrastrukturalnych, głównie dróg i parkingów. Prace, które mają na celu uporządkować wnętrza zdegradowanych kwartałów w Śródmieściu zwiększą atrakcyjność inwestycyjną tego terenu. Fot. 5 Adaptowany budynek Spichlerza na hotel Fot. 6 Zabudowa przy ul. Marsz. J. Piłsudskiego Fot. 7 Zabudowa mieszkaniowa przy ul Środkowej Teren 2 (obszar Starówki) Od północy teren ten graniczy z południową granicą terenu 1, a od wschodu z jego zachodnią granicą. Południowa granica wiedzie wzdłuŝ ul. Popiela w prawą stronę ul. gen. Wł. Andersa. Stąd boczną uliczką, w kierunku ul. Z. Nałkowskiej prowadzi do ul. Bydgoskiej, którą biegnie w kierunku północnym (obejmując zabudowę po obu stronach 76

77 ulicy) do skrzyŝowania z ul. M. Skłodowskiej Curie (obejmując zabudowania wschodniej pierzei ulicy) i ul. Światopełka skręca w lewo do ul. Młyńskiej i ul. A. Struga do jej skrzyŝowania z ul. S. Okrzei. Powierzchnia terenu 2 wynosi 76,17 ha. Mieszka tam wiele osób, których dochód na osobę w rodzinie jest niŝszy od minimum socjalnego Świadczy to więc o tym, Ŝe dla tych ludzi jednym z istotnych problemów jest brak pracy. Na wyznaczonym terenie 2 renowacji wymaga m.in. infrastruktura społeczna. Aktywną działalność prowadzi tam wiele organizacji pozarządowych i jednostek organizacyjnych gminy, którym funkcjonowanie utrudnia brak dostatecznych warunków lokalowych. W wielu przypadkach jest to przyczyną niemoŝności podjęcia nowych inicjatyw lub kontynuacji juŝ rozpoczętych działań. W związku z tym konieczne jest zapewnienie tym jednostkom stosownych warunków działalności oraz pomoc w realizacji działań na rzecz rozwoju kultury, sztuki i społeczeństwa obywatelskiego. moŝliwości jakie dają występujące tam zabytki bądź inne elementy kulturowe i tereny rekreacyjne, które mogłyby przyczynić się do wykreowania produktu turystycznego miasta. Na terenie Starówki znajduje się wiele obiektów, których stosowne zagospodarowanie lub renowacja przyczynią się do oŝywienia ruchu turystycznego w mieście. Na Rynku Staromiejskim znajduje się kolegiata Najświętszej Marii Panny - zabytku o duŝym znaczeniu nie tylko w skali kraju, ale równieŝ w skali Europy znajduje się w złym stanie. Jej restauracja połączona z oryginalną koncepcją eksponowania walorów i ich wykorzystania do stworzenia warunków dla poznania historii oraz kultury nada nowy charakter tej części miasta i przyczyni się do jego oŝywienia społeczno gospodarczego. Teren ten wymaga oŝywienia kulturalnego w odniesieniu do moŝliwości organizowania na nim imprez masowych. Warunki takie stwarza istniejąca, aczkolwiek nie wykorzystywana w odpowiednim stopniu infrastruktura widowiskowa. Stanowi ją, obok Amfiteatru, powierzchnia Rynku Staromiejskiego. Organizacja tych imprez byłaby uzupełnieniem działań związanych z oŝywieniem ruchu turystycznego na terenie Starówki. Teren 3 (osiedle Lotnisko) Granica tego obszaru wiedzie od skrzyŝowania ul. Cz. Tańskiego z ul. S. SkarŜyńskiego tą ostatnią włączając zabudowania po północnej stronie do skrzyŝowania z ul. Cz. Witoszyńskiego. Następnie wzdłuŝ ul Cz. Witoszyńskiego wiedzie do jej skrzyŝowania z ul. Okulickiego aŝ do torów kolejowych linii PKP do Pyrzyc i dalej do ul. świrki i Wigury do skrzyŝowania z ul. J. Śniadeckiego i wzdłuŝ niej do skrzyŝowania z ul. Cz. Tańskiego. 77

78 Powierzchnia terenu 3 wynosi 44,84 ha. Jest to teren po dawnym przy lotniskowym garnizonie wojsk radzieckich, który podlega przekształceniu na przestrzeń o charakterze miejskim z podstawową funkcją mieszkaniową Obszar ten jest miejscem, gdzie Stargardzie TBS Sp. z o.o. buduje budynki mieszkalno-usługowe. Wykonując zadania gminy z zakresu mieszkalnictwa chronionego realizuje on program Potrzebny dom - Program Pomocy Mieszkaniowej składający się z kilku podprogramów (szczegółowy opis zamieszczono w części II). Pomoc przy jego wdraŝaniu niosą partnerzy, którymi są organizacje pozarządowe odpowiednie dla kaŝdego programu operacyjnego. W celu zapewnienia mieszkańcom tego kwartału odpowiednich warunków Ŝycia, niezbędne są inwestycje polegające w głównej mierze na budowie infrastruktury technicznej, społecznej w tym zorganizowania miejsca dla spotkań ułatwiających integracje mieszkańców dzielnicy oraz podjęcie działań o charakterze gospodarczym, mających na celu stworzenie warunków dla oŝywienia przedsiębiorczości. Podjęcie tych działań zapobiegnie wyłączeniu tego obszaru poza miasto. Peryferyjne, w stosunku do innych dzielnic, połoŝenie od centrum i niedostateczne wyposaŝenie infrastrukturalne prowadzi stopniowo do separacji przestrzenno-gospodarczej tego obszaru. Teren wymaga nowych rozwiązań programowo-przestrzennych przede wszystkim wykształcenia ośrodka usługowo-handlowego z placem (rynkiem), funkcjonalnego powiązania przestrzeni mieszkalnej z miejscami pracy rozwijanymi ku południowym rubieŝom obszaru, realizacji programu urządzeń oświatowo - wychowawczych oraz sportu i rekreacji, przyciągnięcie osób słabszych ekonomicznie lecz pręŝnie działających i młodych, stworzenie szansy dla osób starszych i wymagających opieki. Zakładany program usług dla tego obszaru to: handel, gastronomia, rzemiosło, kultura, urząd pocztowy, przychodnia zdrowia, apteka, komisariat policji, szkoła podstawowa i gimnazjum, Ŝłobki, dom spokojnej starości, ośrodek opieki społecznej, kształcenia zawodowego dla młodzieŝy i bezrobotnych, kościół z plebanią, zespół boisk sportowych, osiedlowy plac zabaw. Teren 4 (Obszar PKP i PKS) Powierzchnia obszaru: 29,17 ha. Od północy teren ograniczony jest ulicą Pierwszej Brygady i wiaduktem kolejowym, od wschodu wiedzie wzdłuŝ ulicy Dworcowej i Księcia Barnima (wschodnią krawędzią ulicy) do ul Księcia Bogusława IV. Z ul Księcia Bogusława IV pod wiaduktem kolejowym wiedzie 78

79 wzdłuŝ ulicy Bema do ulicy Szczecińskiej, którą przecina i wchodzi w ulicę Mazurską, następnie ulicą. Partyzantów dochodzi do ul. Pierwszej Brygady. Teren ten jest ściśle związany z historią dynamicznego rozwoju miasta w drugiej połowie XIX wieku, związanego z budową kolei. Stargard Szczeciński stał się waŝnym węzłem nowoczesnej komunikacji. Powstało zaplecze naprawy taboru kolejowego z szeregiem warsztatów w pobliŝu dworca kolejowego oraz mieszkaniami pracowników. Jest to teren połoŝony w ścisłym centrum, dzielący układem torowisk węzła kolejowego, miasto na dwie części połączone pod wiaduktami dwoma wąskimi przelotami ulic M. Konopnickiej i Kard. St. Wyszyńskiego. Na tym obszarze skupiają się problemy wynikające z niekorzystnego przebiegu linii komunikacyjnych rozcinających miasto na części: zachodnią i wschodnią (linia kolejowa) oraz północną i południową (drogi tranzytowe). Usytuowane są w jego granicach dworce PKS i PKP oddalone od siebie o 450 m, stanowiące utrudnienie dla przesiadających się podróŝnych. WzmoŜony ruch dojazdowy, lokalny i ponadlokalny ze wszystkich kierunków do centrum miasta, spowodował występowanie niedoboru miejsc parkingowych dla samochodów osobowych oraz miejsc pod potrzebne przystanki komunikacji miejskiej oraz prywatnych linii przewozowych. Do chwili obecnej teren ten nie został zauwaŝony jako czynnik rozwojowy wynikający z rangi węzła kolejowego oraz centralnego połoŝenia w mieście. Stopień degradacji tego obszaru przejawia się głównie niskim standardem zagospodarowania terenów kolejowych ( od wielu lat planowane do przebudowy dwa wiadukty kolejowe), zuŝytą technicznie starą zabudową przy ul. Dworcowej i Towarowej, nie spełniające wymogów współczesnego społeczeństwa budynki dworców PKS i PKP. Podstawowe działania przestrzenne dla tego obszaru to : - przystosowanie linii kolejowej E-59 do prędkości eksploatacyjnej pociągów osobowych 160 km / h, poprzez modernizację układów torowych i podtorza, skrzyŝowań z drogami kołowymi, peronów, obiektów ładunkowych i kubaturowych, całkowita przebudowa tunelu stacyjnego i wiaduktu kolejowego w ulicy Szczecińskiej, - budowa nowoczesnego węzła przesiadkowego komunikacji kolejowej i kołowej wraz z towarzyszącymi usługami komercyjnymi, - budowa ogólnodostępnych miejsc parkingowych naziemnych i w parkingach wielopoziomowych. 79

80 Teren 5 (ZNTK) Powierzchnia obszaru: 42,10 ha. Teren obejmuje obszar byłego ZNTK, zawarty między terenem kolejowym od wschodu i północy ograniczonym ul. Składową biegnącą w kierunku zachodnim do ul. Ceglanej, od południa ul. Pierwszej Brygady. Z inicjatywy organów miasta, między innymi na tym obszarze powstał Stargardzki Park Przemysłowy. Zarządzaniem i rozwojem Parku zajmuje się Stargardzka Agencja Rozwoju Lokalnego Sp. z o.o. z siedzibą w dawnym biurowcu ZNTK przy ul. Pierwszej Brygady 35. W Parku stworzono korzystne warunki dla rozwoju przedsiębiorczości oraz przygotowano zróŝnicowaną ofertę terenów inwestycyjnych. Składają się na nią działki zabudowane halami produkcyjnymi po byłym przedsiębiorstwie Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego S.A. oraz tereny niezabudowane, przygotowywane dla nowych inwestycji. Obecnie na tym terenie działa wiele podmiotów gospodarczych. Z uwagi na stopień degradacji obszaru w wyniku zmian ustrojowych na początku lat 90. XX wieku oraz trudnej sytuacji ekonomicznej wielu przedsiębiorców, obszar wymaga wsparcia organizacyjnego i finansowego. Teren intensywnie zagospodarowany układem torowisk i zabudowań. Spora część obiektów to zabudowa współczesna. Część budynków i obiektów posiada wartość historyczną, tj. zabudowa terenów pokolejowych - lokomotywownia, nastawnie, zabudowa poprzemysłowa hale kuźni, kolarni oraz budynki oświaty i szkoły zawodowej zespół dawnej wartowni oraz obiekt mieszczący muzeum kolejnictwa. Istniejące obiekty i inne elementy zagospodarowania terenu mają charakter dziedzictwa kulturowego. Specyficzny klimat tradycyjnej architektury naleŝy chronić i wykorzystać do celów marketingowych. Pierwotnie teren o funkcji przemysłowej (Zakład Napraw Taboru Kolejowego) oraz oświaty i szkolnictwa zawodowego, docelowo teren zorganizowanej działalności inwestycyjnej o funkcji produkcyjnej, administracyjnej, handlowej, rzemieślniczej, wytwórczej, i oświaty, rehabilitacji zabudowy oraz przekształceń obszarów zdegradowanych. Obszar wymaga modernizacji istniejącej zabudowy, uporządkowania podziałów geodezyjnych, urządzenia dróg dojazdowych, przestrzeni publicznych, uzupełnienia sieci uzbrojenia technicznego, wprowadzenia rozwiązań chroniących środowisko, w tym: właściwego składowania odpadów, gromadzenia wód deszczowych i podczyszczania ścieków, zachowania maksymalnej powierzchni biologicznie czynnej, stosowania paliw ekologicznych do celów wytwarzania energii cieplnej, ograniczenia emisji gazów, pyłów i hałasu do środowiska z zachowaniem dopuszczalnych norm itp. Konieczne są działania 80

81 minimalizujące skutki wprowadzenia nowych urządzeń przestrzennych do pierwotnego krajobrazu obszaru przemysłowego poprzez wprowadzenie zieleni izolacyjnej i nasadzeń zielni przyulicznej, poprawiającej cechy estetyczne krajobrazu. Planuje się istniejącą zabudowę poddać sanacji, a obiekty obniŝające standard zabudowy i zagospodarowania terenu przeznacza się do likwidacji. Elementy nowego zainwestowania naleŝy dostosować do historycznej zabudowy. 81

82 3. Podział na projekty i działania inwestycyjne Opracowane projekty w przewaŝającej części stanowią zbiór inwestycji, które dotyczą kompleksowych działań, tj. przestrzennych, gospodarczych i społecznych. W niektórych przypadkach działania w ramach poszczególnych projektów zaplanowanych do realizacji w etapie pierwszym , zrealizowane zostaną w kolejnych latach obowiązywania Programu, tj. po 2010 r. Uwarunkowane jest to głównie koniecznością przygotowania opracowań technicznych lub uregulowania kwestii własności. W tabeli 33 zestawiono projekty przewidziane do realizacji w ramach Programu. Nr projektu Tabela 33. Planowane projekty na lata Nazwa projektu Projekt 1. Podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej i turystycznej centrum miasta Miejsce lokalizacji Zadanie Renowacja zabudowy kwartału ograniczonego ulicami: M. Reja, Marsz. J. teren Piłsudskiego, A. Mickiewicza, J. Słowackiego Zadanie Budowa układu drogowego w rejonie kwartału ograniczonego ulicami: M. Reja, Marsz. J. Piłsudskiego, A. Mickiewicza, J. Słowackiego Zadanie Wspólne zagospodarowanie terenów wspólnot mieszkaniowych, Spółdzielni Mieszkaniowej, Stargardzkiego TBS Zadanie 1.2. Budowa parkingów i dróg dojazdowych w kwartale ulic kard. St. Wyszyńskiego, hetm. St. Czarnieckiego i ks. Bogusława IV Zadanie 1.3. Renowacja zabudowy kwartału B ograniczonego ulicami: B.Limanowskiego, Wojska Polskiego, A.Mickiewicza, Marszałka J.Piłsudskiego. Zadanie 1.4. Rewaloryzacja kwartału C ograniczonego ulicami Marszałka J.Piłsudskiego, Środkową, Wojska Polskiego, A.Mickiewicza Zadanie 1.5. Renowacja pierzei ul. Bydgoskiej wraz z zagospodarowaniem terenów przynaleŝnych Zadanie Rewaloryzacja przestrzeni publicznej przed Stargardzkim Centrum Kultury i przy teren ul. Marsz. J. Piłsudskiego Zadanie Ochrona zróŝnicowanego i historycznego charakteru przestrzeni Rynku teren Staromiejskiego Zadanie 1.8. Przywrócenie historycznego charakteru miasta w obrębie ulic: Grodzkiej, B. Chrobrego, Garncarskiej, K. Wielkiego i Kramarskiej Zadanie 1.9. Urządzenie terenów rekreacyjnych wzdłuŝ dawnych obwarowań miejskich, w tym dawnych plant i terenów zieleni wzdłuŝ rzeki Iny Zadanie Renowacja zabudowy kwartału ograniczonego ulicami: M. Konopnickiej, Wojska teren Polskiego, B. Limanowskiego, Marsz. J. Piłsudskiego Zadanie Modernizacja terenów rekreacyjnych: Park Jagielloński i Park 3 Maja Park 3 Maja teren 1 Park Jagielloński teren 2 Zadanie Budowa systemu ścieŝek rowerowych w ramach programu Stargard przyjazny teren rowerzystom Projekt 2. teren 1 Rewaloryzacja przestrzeni publicznej na placu Słowackiego Projekt 3. Podniesienie jakości funkcji mieszkalnej miasta Zadanie Rewaloryzacja przestrzeni osiedli mieszkaniowych w Śródmieściu 3.1. teren 1 Zadanie Rewaloryzacja przestrzeni osiedla mieszkaniowego Stare Miasto teren 2 82

83 3.2. Zadanie 3.3. Monitoring wizyjny terenu miasta Stargardu Szczecińskiego teren 1, teren 2 i teren 4 Projekt 4 Zmiana zagospodarowania przestrzeni publicznej w celu rozwoju komunikacji pieszo-drogowej Zadanie Ograniczenie ruchu kołowego na odcinku ul. Marsz. J. Piłsudskiego 4.1. teren 1 Zadanie Przebudowa ulicy M. Reja na deptak na odcinku od ul. Marsz. J. Piłsudskiego do 4.2. ul. J. Słowackiego Zadanie Rewitalizacja ulic Starego Miasta teren Zadanie 6.1. Zadanie 6.2. Zadanie 6.3. Zadanie 6.4. Projekt 5 Utworzenia Stargardzkiego Węzła Integracyjnego (centrum komunikacyjnoprzesiadkowego na terenie PKP i PKS) Projekt 6 Zapobieganie wykluczeniu społecznemu mieszkańców miasta Stworzenie Zintegrowanego Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej Stworzone moŝliwości do świadczenia pomocy dzieciom zagroŝonym demoralizacją i naraŝonym na Ŝycie w złych warunkach socjalnych przez Stowarzyszenie Serce Dzieciom Przystosowanie budynku mieszkalnego przy ul. śeglarskiej 3 na potrzeby placówki oświatowej Dziennego Ośrodka Rehabilitacyjno Szkolno Wychowawczego, w którym mieści się równieŝ siedziba Zarządu Oddziału Krajowego Towarzystwa Autyzmu Stworzenie przedszkola integracyjnego przy ul. Mieszka 1. Projekt 7 Podniesienie poziomu usług świadczonych przez Powiatową Stację Sanitarno- Epidemiologiczną w Stargardzie Szczecińskim Projekt 8 Przekształcenie terenów ZNTK na centrum małego i średniego biznesu Zadanie 8.1. Stworzenie inkubatora przedsiębiorczości przy ul. Pierwszej Brygady 35 Zadanie 8.2. Przystosowanie przestrzeni publicznej dla potrzeb małego i średniego biznesu Projekt 9 Rewitalizacja terenu powojskowego na osiedlu Lotnisko w Stargardzie Szczecińskim Projekt 10 Zachowanie dziedzictwa kulturowego miasta Stargard Szczeciński w ramach szlaku Klejnot Pomorza Zadanie Zadanie Przywrócenie charakteru historycznego oraz zagospodarowanie terenów wokół murów obronnych na szlaku Klejnot Pomorza Adaptacja Baszty Jeńców z przyległym terenem na siedzibę Bractwa Rycerskiego oraz przywrócenie walorów historycznych i kulturalnych obiektu w ramach szlaku Klejnot Pomorza teren 4 teren 1 teren 1 teren 2 teren 1 teren 5 teren 3 teren 2 Zadanie Zadanie Zadanie Zadanie Zadanie Poprawa walorów funkcjonalnych obiektu Baszty Tkaczy w ramach szlaku Klejnot Pomorza Modernizacja Bastei w ramach szlaku Klejnot Pomorza Renowacja Bramy Pyrzyckiej w ramach szlaku Klejnot Pomorza Ochrona zabytkowego charakteru KsiąŜnicy Stargardzkiej oraz adaptacja budynku na potrzeby miejskiej biblioteki publicznej Renowacja Baszty Morze Czerwone w ramach szlaku Klejnot Pomorza 83

84 Zadanie Zadanie Zadanie Zadanie Zadanie Zadanie Zadanie Zadanie Zadanie Przywrócenie walorów funkcjonalnych i estetycznych tunelu neogotyckiego w ramach szlaku Klejnot Pomorza Renowacja Bramy Młyńskiej w ramach szlaku Klejnot Pomorza Modernizacja Baszty Białogłówki w ramach szlaku Klejnot Pomorza Poprawa walorów funkcjonalnych oraz modernizacja Bramy Wałowej w ramach szlaku Klejnot Pomorza Renowacja Ratusza oraz adaptacja pomieszczeń piwnicy pod Ratuszem Staromiejskim do pełnienia funkcji kulturalnych Modernizacja zabytkowego obiektu Odwachu w ramach szlaku Klejnot Pomorza Zagospodarowanie terenów wokół KrzyŜa Pokutnego w ramach szlaku Klejnot Pomorza Odnowa kolegiaty Najświętszej Marii Panny Przywrócenie charakteru historycznego kościoła Św. Jana w ramach szlaku Klejnot Pomorza 4. Kryteria i kolejność realizacji Harmonogram realizacji projektów został ustalony w oparciu o koncepcje rozwiązania problemów zidentyfikowanych w trakcie analizy danych społeczno-gospodarczych miasta. Zespół zadaniowy po konsultacjach z mieszkańcami i podmiotami gospodarującymi ustalił listę projektów, których realizacja będzie wspomagać rozwój społeczno-gospodarczy Stargardu Szczecińskiego. Przy ustalaniu kolejności realizacji przedsięwzięć niniejszego Programu uwzględniono następujące kryteria: oczekiwania mieszkańców co do polityki władz miasta, szacowane rezultaty w odniesieniu do eliminacji zidentyfikowanych problemów, liczba podmiotów deklarujących partnerstwo w realizacji projektów, moŝliwości finansowe współrealizatorów projektów, posiadanie dokumentacji technicznej. Mieszkańcy Stargardu oczekują od władz miasta przede wszystkim stworzenia nowych miejsc pracy, poprawy atrakcyjności turystycznej miasta oraz poszerzenia oferty imprez masowych 4. Realizacja przedsięwzięć wpisanych do Programu przyczyni się do osiągnięcia tych oczekiwań. WaŜne jest, by projekty realizowane były w przewidzianej kolejności z uwagi na planowane rezultaty i wzajemne oddziaływanie. Skutki ich wykonania 4 Sonda Dziennika Stargardzkiego z 4 I 2005 r., Czego oczekujesz od władz miasta w 2005 r.? 84

85 w poszczególnych kwartałach i odnoszące się do poszczególnych działań przestrzennych, gospodarczych i społecznych będą oddziaływać na sąsiadujące tereny i potęgować efekty przeprowadzonych w nich przedsięwzięć. 85

86 CZĘŚĆ IV DZIAŁANIA PLANOWANE NA OBSZARACH REWITALIZOWANYCH Projekt 1 Podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej i turystycznej centrum miasta Zadanie 1.1. Renowacja zabudowy kwartału ograniczonego ulicami: M. Reja, Marsz. J. Piłsudskiego, A. Mickiewicza, J. Słowackiego. Czas realizacji: lata Planuje się, Ŝe działania określone w punktach 2 i 4 będą kontynuowane w latach Etapy działania: Zadanie składa się z dwóch podprojektów: Zadanie Budowa układu drogowego w rejonie kwartału ograniczonego ulicami: M. Reja, Marsz. J. Piłsudskiego, A. Mickiewicza, J. Słowackiego Zadanie Wspólne zagospodarowanie terenów wspólnot mieszkaniowych, Spółdzielni Mieszkaniowej, Stargardzkiego TBS Etapy działania 1. Budowa budynku mieszkalno-usługowego wzdłuŝ ul. Marsz. J. Piłsudskiego pomiędzy parterowymi pawilonami handlowymi 2. Budowa budynków mieszkalno-usługowych wzdłuŝ ul. Marsz. J. Piłsudskiego w miejsce dwóch parterowych pawilonów handlowych 3. Budowa ulic dojazdowych we wnętrzu kwartału wraz z oświetleniem, odwodnieniem i elementami małej architektury, w tym: - ciąg pieszo-jezdny z placem publicznym z rzeźbą, fontanną na środku placu, - parking na końcu ww. ulicy (rozwaŝana jest takŝe budowa parkingu podziemnego), - drogi dojazdowej za posesjami połoŝonymi przy ul. Słowackiego nr 14-28, - kontynuacja drogi dojazdowej na zapleczu sklepu Grosik 4. Remonty i termomodernizacje budynków, w tym likwidacja ogrzewania węglowego i wprowadzenie nowoczesnych rozwiązań w zakresie mediów grzewczych, wymiana stolarki okiennej, remonty dachów działania przeprowadzone w ramach Zarządzenia nr 342/2005 Prezydenta Miasta Stargardu Szczecińskiego z w sprawie określania zasad i warunków przyznawania dopłat i udzielania poŝyczek z budŝetu miasta do przedsięwzięć remontowych i termomodernizacyjnych podejmowanych przez wspólnoty mieszkaniowe Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu podmiot prywatny, Miasto Stargard Szczeciński podmioty prywatne, Miasto Stargard Szczeciński Miasto Stargard Szczeciński, podmioty prywatne Miasto Stargard Szczeciński, Stargardzki TBS Sp. z o.o., podmioty prywatne Nakłady do poniesienia zł do oszacowania zł do oszacowania 86

87 W ramach tego projektu podjęto działania polegające na wydaniu decyzji o warunkach zabudowy na budowę budynku mieszkalno usługowego wraz z przyłączami wzdłuŝ ul. Marsz. J.Piłsudskiego pomiędzy parterowymi pawilonami handlowymi dla spółki z o.o. Euro Inwest ze Szczecina oraz dla FBHU Modehpolmo ze Szczecina. Oczekiwane rezultaty: 1. i 2. Budowa budynków mieszkalno-usługowych wzdłuŝ ul. Marsz. J. Piłsudskiego pomiędzy i w miejscu parterowych pawilonów handlowych realizacja tego działania przyczyni się do zwiększenia liczby mieszkań w Stargardzie Szczecińskim, a takŝe dzięki zwiększeniu oferty pomieszczeń uŝytkowych skierowanej do potencjalnych inwestorów do rozwoju przedsiębiorczości. Nowe punkty handlowo-usługowe przyczynią się do powstania dodatkowych miejsc pracy, a poprawa estetyki terenu i wzrost współczynnika przedsiębiorczości wpłyną na wzrost aktywności mieszkańców kwartału w sferze społecznogospodarczej. 3. Budowa ulic dojazdowych we wnętrzu kwartału, placu i parkingu (rozwaŝana jest takŝe budowa parkingu podziemnego) wraz z oświetleniem, odwodnieniem i elementami małej architektury, w tym rzeźby, fontanny na środku placu - wykonanie tej inwestycji zapewni prawidłową obsługę komunikacyjną nowej zabudowy mieszkalno-usługowej. Dodatkowo, realizacja inwestycji przyczyni się do zwiększenia oferty w zakresie odpoczynku i rekreacji skierowanej do mieszkańców kwartału oraz będzie wspierać budowanie więzi społecznych. Podmioty prowadzące działalność gospodarczą zyskają wielu nowych klientów. Dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą waŝna jest moŝliwość sprawnej organizacji zaopatrzenia i dojazdu klientów. Poza tym dzięki budowie oświetlenia poprawi się bezpieczeństwo osób i mienia Z kolei budowa parkingu rozwiąŝe jeden z najwaŝniejszych problemów w mieście, związany z brakiem miejsc postojowych. Rozwiązanie tej kwestii w omawianym kwartale przyczyni się takŝe bez wątpienia do poprawy stanu środowiska naturalnego poprzez zmniejszenie poziomu hałasu i emisji spalin. 4. Remonty i termomodernizacje budynków, w tym likwidacja ogrzewania węglowego i wprowadzenie nowoczesnych rozwiązań w zakresie mediów grzewczych, wymiana stolarki okiennej, remonty dachów działania te zostaną przeprowadzone między innymi w ramach realizacji Zarządzenia nr 342/2005 Prezydenta Miasta w sprawie określenia zasad i warunków przyznawania dopłat i udzielania poŝyczek z budŝetu miasta do przedsięwzięć remontowych i termomodernizacyjnych podejmowanych przez wspólnoty mieszkaniowe. 87

88 Realizacją zadania zajmie się Stargardzkie TBS Sp. z o.o., wspólnie z zainteresowanymi wspólnotami mieszkaniowymi oraz prywatni właściciele nieruchomości, które znajdują się w tym kwartale. Podjęte działania przyczynią się do odnowy substancji mieszkaniowej oraz do zapewnienia mieszkańcom miasta objętym Programami godziwych warunków Ŝycia. Biorąc pod uwagę zmniejszenie emisji spalin z pieców węglowych, wpłyną one równieŝ na poprawę stanu środowiska w zakresie ochrony powietrza. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizatorem projektu będzie Miasto Stargard Szczeciński, Stargardzkie TBS Sp. z o.o.,wspólnoty mieszkaniowe, podmioty prywatne Planowane nakłady: Do oszacowania Zadanie 1.2. Budowa parkingów i dróg dojazdowych w kwartale ulic kard. St. Wyszyńskiego, hetm. St. Czarnieckiego i ks. Bogusława IV Czas realizacji: lata Etapy działania: Realizacja projektu zakłada budowę: parkingu po prawej stronie ul. Skarbowej, od strony ul. kard. St. Wyszyńskiego (przy garaŝach zlokalizowanych na zapleczu sklepu Rossmann przy ul. kard. St. Wyszyńskiego), parkingów i dróg dojazdowych w ciągu planowanego połączenia odcinków ul. Skarbowej (za istniejącym parkingiem na odcinku ul. Skarbowej, od strony ul. kard. St. Wyszyńskiego), drogi z miejscami parkingowymi na terenie byłej straŝy poŝarnej (wjazd od strony ul. hetm. St. Czarnieckiego), parkingu po prawej stronie ww. drogi (na terenie byłej straŝy poŝarnej), od strony ul. hetm. St. Czarnieckiego oraz placu na końcu tej drogi w ciągu planowanego odcinka ul. Skarbowej, parkingu po lewej stronie istniejącej drogi wjazdowej prowadzącej na zaplecze Centrum Handlowego "Rondo", od strony ul. St. Czarnieckiego (naprzeciwko istniejącego parkingu), 88

89 parkingu po obu stronach drogi prowadzącej do ul. Skarbowej (koniec istniejącego odcinka od ul. ks. Bogusława IV), za budynkami przy ul. hetm. St. Czarnieckiego nr 12 i 14 (wjazd pod budynkiem), przedłuŝenie ul. Skarbowej od końca istniejącej części (od strony ul. ks. Boguslawa IV) do placu na końcu planowanej drogi na terenach byłej straŝy poŝarnej. Jednocześnie z budową dróg i parkingów będzie wykonywane oświetlenie i odwodnienie dróg. W ramach tego projektu wybudowano parking od ulicy Skarbowej po lewej stronie ulicy patrząc od ulicy St. Czarnieckiego. W 2007 roku planuje się sporządzenie dokumentacji technicznej na wykonanie połączenia istniejącego odcinka ulicy Skarbowej z ulicą Kard. St. Wyszyńskiego wraz z przyległymi parkingami. Oczekiwane rezultaty: Dzięki realizacji inwestycji częściowo zostanie rozwiązany problem braku parkingów w mieście. Jest to niezwykle waŝny element infrastruktury technicznej w tej części Stargardu Szczecińskiego. Brak parkingów jest nie tylko utrudnieniem dla samych konsumentów, ale równieŝ dla przedsiębiorców prowadzących w danym kwartale działalność gospodarczą. Znajdują się tu równieŝ budynki administracji publicznej, m.in. Urząd Miejski, Starostwo Powiatowe, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna oraz siedziby banków, firm ubezpieczeniowych. Realizacja przedsięwzięcia przyczyni się więc równieŝ do ułatwienia petentom dotarcia do wymienionych instytucji. Budowa parkingu w tym miejscu wiąŝe się równieŝ z pozytywnym oddziaływaniem na środowisko naturalne. Będzie się ono przejawiało w zmniejszeniu emisji spalin dzięki usprawnieniu organizacji ruchu drogowego. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizatorem projektu będzie Miasto Stargard Szczeciński. Planowane nakłady: Szacunkowy koszt inwestycji wynosi zł. Zadanie 1.3 Renowacja zabudowy kwartału B ograniczonego ulicami: B. Limanowskiego, Wojska Polskiego, A. Mickiewicza, Marszałka J. Piłsudskiego. Czas realizacji: lata Etapy działania: 89

90 Realizacja projektu zakłada uzupełnienie zabudowy mieszkalno-usługowej, zagospodarowanie wnętrza kwartału poprzez budowę ciągów pieszo-jezdnych, miejsc postojowych, kanalizacji deszczowej, oświetlenia, małej architektury, zieleni. Oczekiwane rezultaty: Realizacja inwestycji przyczyni się do zwiększenia liczby mieszkań i punktów usługowych w kwartale. Nowe punkty usługowe przyczynią się do powstania dodatkowych miejsc pracy, a poprawa estetyki terenu i wzrost współczynnika przedsiębiorczości wpłyną na wzrost aktywności mieszkańców kwartału w sferze społeczno-gospodarczej. Poprawa infrastruktury terenu wpłynie na wzrost wartości mieszkań i punktów usługowych zlokalizowanych w kwartale oraz na zwiększenie komfortu Ŝycia mieszkańców tego regionu. Budowa miejsc postojowych oraz ciągów pieszo-jezdnych zapewni prawidłową obsługę komunikacyjną nowej zabudowy mieszkalno-usługowej. Dodatkowo, realizacja inwestycji przyczyni się do zwiększenia oferty w zakresie odpoczynku i rekreacji skierowanej do mieszkańców kwartału oraz będzie wspierać budowanie więzi społecznych. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Miasto Stargard Szczeciński, Stargardzkie TBS Sp. z o.o., Spółdzielnia Mieszkaniowa, wspólnoty mieszkaniowe, osoby prywatne Planowane nakłady: Szacunkowy koszt inwestycji wynosi zł Zadanie 1.4. Rewaloryzacja kwartału C ograniczonego ulicami Marszałka J. Piłsudskiego, Środkową, Wojska Polskiego, A. Mickiewicza Czas realizacji: lata Etapy działania: Projekt zakłada rewaloryzację kwartału poprzez przeprowadzenie remontów gruntowych lub odbudowę od podstaw kamienic z lokalami usługowymi wraz z ogólnie dostępnym parkingiem podziemnym zlokalizowanym we wnętrzu kwartału, niezbędną infrastrukturą, zagospodarowaniem w zakresie zieleni oraz małej architektury. Rewaloryzacji będą podlegały budynki: przy ul. Marszałka J. Piłsudskiego 101, 102, 103, 104, ul. Wojska Polskiego 2, 4, 6, 8 i ul. Adama Mickiewicza 1. Oczekiwane rezultaty: Podjęte działania przyczynią się do odnowy substancji mieszkaniowej oraz do zapewnienia mieszkańcom miasta objętym Programami godziwych warunków Ŝycia. Realizacja inwestycji 90

91 przyczyni się do zwiększenia liczby mieszkań oraz punktów handlowo-usługowych w kwartale. Nowo powstałe punkty usługowe przyczynią się do stworzenia dodatkowych miejsc pracy. Poprawa estetyki terenu i wzrost działalności usługowej w kwartale wpłyną na wzrost aktywności mieszkańców w sferze społeczno-gospodarczej. Dzięki realizacji projektu podniesie się standard zamieszkania, a w przypadku lokali usługowych podniesie się standard pracy. Zwiększy się bezpieczeństwo komunikacyjne mieszkańców poprzez lokalizację miejsc parkingowych a otoczenie nieruchomości poprzez jej zagospodarowanie uzyska nową jakość. Budowa parkingu zapewni miejsca postojowe dla mieszkańców kwartału oraz osób przyjezdnych. Parking podziemny przyczyni się do zmniejszenia nadmiernej ilości pojazdów w rejonie kwartału, a tym samym wpłynie korzystnie na przestrzeń Ŝyciową mieszkańców. Rozwiązanie tej kwestii w omawianym kwartale przyczyni się takŝe bez wątpienia do poprawy stanu środowiska naturalnego poprzez zmniejszenie poziomu hałasu i emisji spalin. Dodatkowo, realizacja inwestycji przyczyni się do zwiększenia oferty w zakresie odpoczynku i rekreacji skierowanej do mieszkańców kwartału oraz będzie wspierać budowanie więzi społecznych. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Miasto Stargard Szczeciński, Stargardzkie TBS Sp. z o.o., Spółdzielnia Mieszkaniowa, wspólnoty mieszkaniowe, osoby prywatne Planowane nakłady: Szacunkowy koszt inwestycji wynosi zł w tym na budowę publicznego ogólnodostępnego parkingu zł i dokumentację wraz z nadzorem autorskim zł. Zadanie 1.5. Renowacja pierzei ul. Bydgoskiej wraz z zagospodarowaniem terenów przynaleŝnych Czas realizacji: lata Etapy działania: Projekt przewiduje wykonanie robót termorenowacyjnych, odnowienia elewacji, remonty pokryć dachowych, remonty kapitalne klatek schodowych wraz z zagospodarowaniem przestrzeni wokół budynków poprzez wybudowanie ciągów pieszo-jezdnych, miejsc postojowych, oświetlenia, placów zabaw i placów rekreacyjnych, małej architektury, zieleni niskiej i wysokiej. Oczekiwane rezultaty: 91

92 Podjęte działania przyczynią się do odnowy substancji mieszkaniowej oraz do zapewnienia mieszkańcom miasta objętym Programami godziwych warunków Ŝycia. Odpowiednie zagospodarowanie otoczenie budynków w regionie objętych inwestycją przyczyni się do zwiększenia moŝliwości w zakresie odpoczynku, rekreacji oraz zagwarantuje odpowiednią infrastrukturę dla właściwej obsługi komunikacyjnej terenu. Odpowiednie oświetlenie zwiększy bezpieczeństwo w regionie w tym samym wpłynie na spadek przestępstw. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Miasto Stargard Szczeciński, Stargardzkie TBS Sp. z o.o., Spółdzielnia Mieszkaniowa, wspólnoty mieszkaniowe, osoby prywatne Planowane nakłady: Szacunkowy koszt inwestycji wynosi zł Zadanie 1.6. Modernizacja kotłowni Stargardzkiego Centrum Kultury na miejsce spotkań artystycznych oraz rewaloryzacja przestrzeni publicznej przed Stargardzkim Centrum Kultury i przy ul. Marsz. J. Piłsudskiego Czas realizacji: lata 2009, Etapy działania: Etap I modernizacja pomieszczenia byłej kotłowni w Stargardzkim Centrum Kultury na klub miejsce spotkań artystycznych Etap II - przebudowa placu, wymiana nawierzchni, budowa oświetlenia, budowa elementów małej architektury obejmującej umiejscowienie ławek, uzupełnienie nasadzeń zieleni. Niezbędne będzie równieŝ przełoŝenie kolidujących sieci oraz zmiana organizacji ruchu. Istniejące przystanki autobusowe przed obiektem SCK będą przeniesione i wyznaczone wzdłuŝ ul. Marsz. J. Piłsudskiego na odcinku od ul. A. Mickiewicza do placu Wolności. Planuje się teŝ odnowę elewacji kamienic przy ul. Marsz. J. Piłsudskiego tworzących zamknięcie placu od strony zachodniej, które znajdują się w gminnej ewidencji zabytków. Oczekiwane rezultaty: Realizacja projektu przyczyni się do zwiększenia powierzchni w mieście przeznaczonej na cele rekreacji i organizacji imprez masowych. Powstanie miejsce umoŝliwiające organizowanie spotkań artystycznych dzięki czemu moŝliwy będzie rozwój kulturalny mieszkańców. Ponadto dzięki planowanym pracom budowlanym plac zostanie zabudowany w harmonii z otoczeniem. Z punktu widzenia podmiotów gospodarczych, realizacja projektu 92

93 pozwoli na poszerzenie oferty o usługi z zakresu m.in.: komunikacji, gastronomii, rozrywki i drobnego handlu. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Inicjatorem projektu jest Miasto Stargard Szczeciński. Planuje się równieŝ zaangaŝowanie podmiotów prywatnych oraz wspólnot mieszkaniowych w realizację przedsięwzięcia. Planowane nakłady: Etap Etap 2 - Do oszacowania. Zadanie 1.7. Ochrona zróŝnicowanego i historycznego charakteru przestrzeni Rynku Staromiejskiego Czas realizacji: lata Etapy działania: Etapy działania 1. Zmiana zasad organizacji ruchu w rejonie Rynku Staromiejskiego ograniczenie ruchu kołowego: likwidacja ruchu kołowego na odcinku ul. Grodzkiej wzdłuŝ istniejącego budynku mieszkalnousługowego nr 8 a,b,c,d, 2. Budowa tarasu przy budynku mieszkalnousługowym przy ul. Grodzkiej 8a,b,c,d, z przeznaczeniem na ogródki letnie przy lokalach gastronomicznych oraz przebudowa fragmentu jezdni ul. Grodzkiej na deptak, 3. Modernizacja płyty Rynku w nawiązaniu do układu historycznego: - zmiana nawierzchni rynku, - wprowadzenie elementów małej architektury i oświetlenia, - przyjęcie i uformowanie istniejącej zieleni wysokiej, - osadzenie rzeźby lub fontanny, 4.Przebudowa i renowacja istniejącej zabudowy tworzącej pierzeje Rynku Staromiejskiego oraz ulic prowadzących do niego, w tym: - odtworzenie pierzei zabudowy ul. Kramarskiej o funkcji usługowo-mieszkalnej w miejscu parterowych pawilonów usługowych na fundamentach starej zabudowy, Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu Miasto Stargard Szczeciński Miasto Stargard Szczeciński, podmioty prowadzące działalność gospodarczą w budynku przy ul. Grodzkiej 8, Spółdzielnia Mieszkaniowa Miasto Stargard Szczeciński Miasto Stargard Szczeciński, Starostwo Powiatowe, Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości, Spółdzielnia Mieszkaniowa, Wójt Gminy Stargard Szczeciński, prywatni inwestorzy Nakłady do poniesienia do oszacowania do oszacowania do oszacowania do oszacowania Oczekiwane rezultaty: Zakłada się, Ŝe realizacja projektu przyczyni się do przywrócenia Rynkowi Staromiejskiemu funkcji, jakie powinna pełnić najstarsza część miasta. W przypadku Rynku Staromiejskiego 93

94 od kilku lat moŝna zaobserwować przenoszenie się drobnych kupców do śródmieścia. W efekcie na najstarszym placu w mieście brakuje lokali handlowych i usługowych. Sam Rynek nie jest atrakcyjny dla osób zwiedzających Stargard Szczeciński, z uwagi na brak porządku architektonicznego w jego zabudowie. Obok gotyckiego kościoła i innych zabytkowych elementów, Rynek Staromiejski otoczony jest budynkami mieszkalnymi z tzw. wielkiej płyty z lat 70. poprzedniego stulecia. Współcześnie Rynek zatracił swój charakter nie tylko z przyczyn estetycznych, lecz przede wszystkim z powodu koncentracji niewłaściwych funkcji, tj.: znacznej przewagi funkcji mieszkaniowej i lokalizacji garaŝy w parterach zabudowy przy ul. Grodzkiej 10. Płyta Rynku jest odcięta od otaczających ją zabudowań połoŝonych przy ulicach Grodzkiej oraz Kramarskiej poprzez odbywający się tam ruch pojazdów. Z tego teŝ powodu pustoszeją lokale usługowe w istniejących obiektach. Utrzymuje się jedynie handel o coraz niŝszym standardzie lub podstawowych branŝ. Realizacja projektu ma na celu nie tylko poprawę estetyki Rynku Staromiejskiego. Dzięki odnowie jego nawierzchni i wprowadzeniu elementów małej architektury, rzeźb, fontann itp. zostanie bowiem zwiększona turystyczna, rekreacyjna, kulturalna i inwestycyjna atrakcyjność Rynku. W budynkach go okalających powstaną nowe punkty handlowe i usługowe, a tym samym nowe miejsca pracy. W konsekwencji realizacja projektu przyczyni się to do wzrostu poziomu przedsiębiorczości wśród mieszkańców miasta oraz do wzrostu liczby ofert spędzania wolnego czasu. Zwiększenie atrakcyjności oraz popularności tego miejsca wśród mieszkańców miasta pozwoli na organizowanie na płycie Rynku róŝnego rodzaju imprez masowych, występów i ekspozycji prac miejscowych artystów, co bez wątpienia przyczyni się do integracji społeczności lokalnej. Imprezy takie będą organizowane m.in. przez lokalne fundacje i stowarzyszenia, które w prace przygotowawcze będą angaŝować środowiska, na rzecz których prowadzą swoją działalność. W ten sposób zostanie ułatwiona adaptacja tych osób w społeczeństwie. Dla wsparcia idei walki z wykluczeniem społecznym zostanie opracowany kalendarz imprez stałych oraz będą podejmowane starania mające na celu organizowanie okazjonalnych uroczystości. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizatorem projektu będzie Miasto Stargard Szczeciński, Wspólnoty Mieszkaniowe, Spółdzielnia Mieszkaniowa, prywatni inwestorzy. Planowane nakłady: Do oszacowania 94

95 Zadanie 1.8. Zachowanie historycznego charakteru miasta w obrębie ulic: Grodzkiej, B. Chrobrego, Garncarskiej, K. Wielkiego i Kramarskiej ( fot.8) Czas realizacji: lata Etapy działania: Realizacja projektu wymaga wykonania następujących prac: wykonania badań archeologicznych, tj. odsłonięcia i udokumentowania piwnic i fundamentów dawnej zabudowy; przebudowy kolidujących sieci; przebudowy (zwęŝenia) ulic Grodzkiej, B. Chrobrego i K. Wielkiego; odtworzenia historycznego przebiegu ulic na przedłuŝeniu ul. Łokietka oraz Garncarskiej do ul. Kazimierza Wielkiego; odtworzenia układu historycznej zabudowy; renowacji kamienic typowanych do wpisu do rejestru zabytków przy ul. B. Chrobrego 12,14,16 i 1 w sąsiedztwie ul. Garncarskiej remont istniejących obiektów, ich rozbudowa i zabudowa oficynowa; stworzenia miejskiego centrum nawiązującego formą i funkcją do dawnej historycznej zabudowy staromiejskiej. Oczekiwane rezultaty: Realizacja projektu przyczyni się do wzrostu walorów historycznych Starego Miasta, a przez to wpłynie na wzrost jego atrakcyjności inwestycyjnej dla lokalnych przedsiębiorców zainteresowanych prowadzeniem działalności w zakresie handlu, usług, gastronomii. Zrekonstruowana zabudowa będzie równieŝ podkreślać walory istniejących juŝ na Rynku Staromiejskim atrakcji waŝne jest bowiem zachowanie reprezentacyjnego charakteru zabudowy otoczenia kolegiaty Najświętszej Marii Panny. Zmiana dotychczasowych funkcji stargardzkiej starówki przyczyni się do wzrostu jej popularności wśród turystów, a przez to wpłynie na zwiększenie liczby podmiotów gospodarczych zajmujących się obsługą ruchu turystycznego. Dzięki realizacji projektu podniesiony zostanie standard zamieszkania, a w przypadku lokali usługowych powstaną nowe miejsca pracy. Otoczenie nieruchomości poprzez jej zagospodarowanie uzyska nową jakość. WaŜnym będzie przede wszystkim przywrócenie historycznego charakteru Starówki oraz właściwe otoczenie najcenniejszych zabytków miasta. 95

96 Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizacją projektu zajmą się głównie prywatni inwestorzy pod nadzorem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie, Stargardzkie TBS Sp. z o.o.. Nakłady do poniesienia: zł Fot. 8 Projekt zabudowy kwartału Zadania 1.9. Rewaloryzacja terenów rekreacyjnych wzdłuŝ dawnych obwarowań miejskich, w tym dawnych plant i terenów zieleni wzdłuŝ rzeki Iny Czas realizacji: lata Etapy działania: Prace inwestycyjne obejmują: Prace inwestycyjne obejmują: remont amfiteatru (czas realizacji ); renowację budynku MłodzieŜowego Domu Kultury przy ul. Portowej 3 (czas realizacji ) remont i zadaszenie Skate Parku znajdującego się przy MłodzieŜowym Domu Kultury przy ul. Portowej 3. (czas realizacji 2008) Oczekiwane rezultaty: Realizacja projektu przyczyni się do wzrostu atrakcyjności turystycznej miasta oraz do wzrostu liczby ofert spędzania wolnego czasu. Powstaną teŝ moŝliwości organizacji imprez stałych i doraźnych. Na szlaku powstaną nowe punkty handlowo-usługowe, co spowoduje powstanie dodatkowych miejsc pracy oraz zwiększenie poziomu przedsiębiorczości mieszkańców miasta. Realizacja zadań z zakresu infrastruktury drogowej wpłynie nie tylko na poprawę bezpieczeństwa w ruchu drogowym i pieszym, lecz równieŝ na poprawę stanu środowiska poprzez zmniejszenie emisji spalin i hałasu. Z kolei zwiększenie atrakcyjności kulturalnej tego miejsca przyczyni się do poprawy edukacji w tym zakresie całej społeczności. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizacją projektu zajmie się Miasto Stargard Szczeciński, organizacje pozarządowe działające w mieście i organy starostwa powiatowego. Nakłady do poniesienia: 96

97 , zł Zadanie Renowacja zabudowy kwartału ograniczonego ulicami: M. Konopnickiej, Wojska Polskiego, B. Limanowskiego, Marsz. J. Piłsudskiego Czas realizacji: Etapy działania: Etapy działania 1. Budowa budynku mieszkalnousługowego u zbiegu ulic Marszałka J. Piłsudskiego 2. Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego w miejscu budynków przeznaczonych do wyburzenia przy ul. B. Limanowskiego 1 3. Budowa układu drogowego z miejscami postojowymi, zielenią, kanalizacją deszczową, oświetleniem terenu i budową osłony śmietnikowej we wnętrzu kwartału zawartego pomiędzy ulicami Marszałka J. Piłsudskiego, M. Konopnickiej, Wojska Polskiego, B. Limanowskiego. 4. Wspólne zagospodarowanie terenów przynaleŝnych do budynków w kwartale pomiędzy ulicami Marszałka J. Piłsudskiego, M. Konopnickiej, Wojska Polskiego, B. Limanowskiego w zakresie zieleni, małej architektury, placów rekreacyjnych, chodników itp., stanowiące uzupełnienie zagospodarowanie opisanego w punkcie 3. Oczekiwane rezultaty: Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu Stargardzie TBS Sp. z o.o. Stargardzie TBS Sp. z o.o. Gmina- Miasto Stargard Szczeciński Gmina- Miasto Stargard Szczeciński, Stargardzie TBS Sp. z o.o., wspólnoty mieszkaniowe, Wspólnota Mieszkaniowa Osiedle Zachód A7 Nakłady do poniesienia zł zł zł do oszacowania 1. Budowa budynku mieszkalno usługowego u zbiegu ulic Marszałka J. Piłsudskiego realizacja zadania jest kolejnym krokiem w kierunku zabezpieczenia odpowiedniej liczby mieszkań dla mieszkańców Stargardu Szczecińskiego. Ponadto wykonanie zadania, poprzez postawienie do dyspozycji potencjalnych inwestorów pomieszczeń uŝytkowych, przyczyni się do rozwoju przedsiębiorczości. Poza tym nowe punkty handlowo-usługowe przyczynią się do powstania dodatkowych miejsc pracy, a poprawa estetyki terenu i wzrost współczynnika przedsiębiorczości przyczyni się do wzrostu aktywności mieszkańców kwartału w sferze społeczno-gospodarczej. 97

98 2. Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego w miejscu budynków przeznaczonych do wyburzenia ul. B. Limanowskiego 1 - przedsięwzięcie to przyczyni się do wzrostu liczby mieszkań. Potrzeba ich tworzenia przedstawiona została w charakterystyce obecnej sytuacji w mieście, w części dotyczącej stanu mieszkalnictwa. Poza tym działanie to wpłynie korzystnie na poprawę zagospodarowania terenu. 3. Budowa układu drogowego z miejscami postojowymi, zielenią, kanalizacją deszczową, oświetleniem terenu i budową osłony śmietnikowej we wnętrzu kwartału pomiędzy ulicami Marszałka J. Piłsudskiego, M. Konopnickiej, Wojska Polskiego i B. Limanowskiego wykonanie tego zadania zwiększy bezpieczeństwo mieszkańców kwartału. Oprócz niewątpliwej poprawy bezpieczeństwa w odniesieniu do ruchu kołowego i pieszego, realizacja zadania przyczyni się do usprawnienia dojazdu słuŝb bezpieczeństwa publicznego, tj. pogotowia ratunkowego, straŝy poŝarnej lub policji do zabudowań w tym kwartale. Ponadto budowa oświetlenia jako istotny czynnik wpływający na poziom bezpieczeństwa przyczyni się do zmniejszenia ryzyka dokonywania napadów rabunkowych i występowania innych zdarzeń zagraŝających Ŝyciu i zdrowiu mieszkańców. 4. Wspólne zagospodarowanie terenów przynaleŝnych do budynków w kwartale pomiędzy ulicami Marszałka J. Piłsudskiego, M. Konopnickiej, Wojska Polskiego, B. Limanowskiego w zakresie zieleni, małej architektury, placyków rekreacyjnych, chodników wykonanie tej inwestycji przyczyni się do zwiększenia oferty w zakresie wypoczynku i rekreacji. Tworzenie przestrzeni, w których mieszkańcy będą mogli się spotykać w celach rekreacyjnych, edukacyjnych i kulturalnych będzie wspierać budowanie więzi społecznych i aktywizować społecznie środowisko lokatorów kwartału. Zadanie Modernizacja terenów rekreacyjnych: Park Jagielloński i Park 3 Maja Czas realizacji: lata Etapy działania: Projekt przewiduje wykonanie ścieŝek, placów zabaw, ławek, zagospodarowanie terenów zielonych w wymienionych w tytule zadania parków komunalnych. Oczekiwane rezultaty: Realizacja projektu przyczyni się do zwiększenia terenów rekreacyjnych w mieście, co poprawi zarówno stan Ŝycia mieszkańców jak i zwiększy atrakcyjność turystyczną miasta. Parki komunalne stanowić będą miejsce wypoczynku i zabaw dla mieszkańców Stargardu 98

99 Szczecińskiego. Ponadto zwiększy się ilość zagospodarowanych terenów zielonych, dzięki czemu znacznie poprawi się zagospodarowanie terenów miejskich. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizacją projektu zajmą się organy Gminy - Miasta Stargard Szczeciński. Nakłady do poniesienia: Przewidywany koszt projektu wynosi zł Zadanie Budowa systemu ścieŝek rowerowych w ramach programu Stargard przyjazny rowerzystom Czas realizacji: lata Etapy działania: projekt przewiduje wykonanie analizy komunikacyjnej miasta pod względem moŝliwości wykonania systemu ścieŝek rowerowych oraz część inwestycyjną. W ramach projektu wykonane zostaną zarówno prace inwestycyjne jak i nieinwestycyjne obejmujące: a) praca budowlane: roboty drogowe, oświetleniowe, odwodnienie oraz wykonanie analizy komunikacyjnej miasta pod względem moŝliwości wykonania systemu ścieŝek rowerowych jak równieŝ dokumentacji projektowo-kosztorysowej b) zakupy i usługi niezbędne do realizacji projektu, promocja projektu Oczekiwane rezultaty: Realizacja projektu przyczyni się do propagowania zdrowego stylu Ŝycia oraz zwiększenia bezpieczeństwa rowerzystów poruszających się po terenie miasta. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizacją projektu zajmą się organy Gminy- Miasta Stargard Szczeciński. Nakłady do poniesienia: Przewidywany koszt projektu wynosi zł Projekt 2 Rewaloryzacja przestrzeni publicznej na placu Słowackiego Czas realizacji: lata Etapy działania: Etapy działania Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu Nakłady do poniesienia 99

100 1. Modernizacja ulicy wokół placu Słowackiego (równoległa do ul. Z. Krasińskiego) wraz z budową oświetlenia 2. Modernizacja zagospodarowania placu J. Słowackiego 3. Remont budynku Caritas Ogniska św. Brata Alberta (renowacja elewacji i wymiana instalacji elektrycznej) Gmina - Miasto Stargard Szczeciński Gmina - Miasto Stargard Szczeciński Gmina - Miasto Stargard Szczeciński, Caritas do oszacowania do oszacowania do oszacowania Oczekiwane rezultaty: 1. Modernizacja ulicy wokół placu Słowackiego (równoległa do ul. Z. Krasińskiego) z budową oświetlenia dzięki realizacji tego przedsięwzięcia poprawi się bezpieczeństwo ruchu kołowego, natomiast dzięki budowie oświetlenia bezpieczeństwo osób i mienia. Budowa drogi dojazdowej jest niezbędna równieŝ z uwagi na konieczność umoŝliwienia mieszkańcom i słuŝbom bezpieczeństwa dojazdu do posesji. Dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą waŝne są usprawnienie zaopatrzenia oraz dogodny dojazd dla ich klientów. 2. Modernizacja zagospodarowania placu J. Słowackiego dzięki przeprowadzonym działaniom na placu pojawią się nowe ławeczki i nowe nasadzenia zieleni. W rezultacie w mieście powstanie kolejny plac, który będzie integrował mieszkańców. Będzie on mieć on duŝe znaczenie jako miejsce spotkań i odpoczynku z uwagi na bliskie sąsiedztwo ze Ŝłobkiem przy ul. Z. Krasińskiego 5, który zostanie powiększony dzięki pracom modernizacyjnym przeprowadzonym w 2006 r. 3. Remont budynku Caritas Ogniska św. Brata Alberta przyczynią się do zwiększenia liczby miejsc w noclegowniach dla osób bezdomnych. W ten sposób organy miasta zamierzają równieŝ walczyć pośrednio z wykluczeniem społecznym, jakim zagroŝone są osoby bezdomne. Zapewnienie im schronienia oraz poczęstunek skromnym, ale ciepłym posiłkiem mają duŝe znaczenie dla osób bezradnych Ŝyciowo i dotkniętych przez los. Udzielanie wsparcia i motywowanie do zmiany swojej sytuacji jest istotnym elementem rewitalizacji miasta. Inwestycja przyczyni się do podniesienia standardu placówki udzielającej schronienia bezdomnym męŝczyznom. W celu rozwiązania problemów związanych z bezdomnością organy miasta podjęły decyzję o utworzeniu schroniska dla bezdomnych kobiet przy aktywnym udziale organizacji pozarządowej w przedsięwzięciu. Dom został uruchomiony przez Caritas w 2006 r. Inwestycja została zrealizowana ze środków własnych Caritas oraz ze środków z Banku Gospodarstwa Krajowego 100

101 Otwarcie domu pozwoliło zwiększyć liczbę miejsc w noclegowni dla męŝczyzn prowadzonej przez Caritas oraz podniesienie ich standardu. To z kolei ułatwia realizację programów wychodzenia z bezdomności realizowanych przez Caritas przy ścisłej współpracy z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej. Planuje się udział bezdomnych w pracach remontowych placówki przeznaczonej dla męŝczyzn. Zapewni to warunki do ich reintegracji zawodowej, jak równieŝ, np. poprzez osobisty związek z realizowanym przedsięwzięciem, reintegracji społecznej. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizacją projektu zajmą się organy Gminy- Miasta Stargard Szczeciński. Nakłady do poniesienia: Do oszacowania Zadanie 3.1. Projekt 3 Podniesienie jakości funkcji mieszkalnej miasta Rewaloryzacja przestrzeni osiedli mieszkaniowych w Śródmieściu Czas realizacji: lata Etapy działania: Rejon ul. M. Reja 1, 2 ul. J. Słowackiego 3,1, ul. Dworcowa 16 Etapy działania wymiana chodników, wymiana nawierzchni drogi dojazdowej do bud. Dworcowa 16 wykonanie nawierzchni boiska sportowego, naprawa altan śmietnikowych, rekultywacja terenów zielonych (trawniki, nasadzenia drzew i krzewów), mała architektura (place zabaw, kwietniki, kosze naśmieci, ławki, gazony), wymiana lamp oświetleniowych na parkowe, Nakłady do poniesienia zł 101

102 ul. H. Sucharskiego 1,3 wymiana chodników i schodów, naprawa altan śmietnikowych, rekultywacja terenów zielonych (trawniki, nasadzenia drzew i krzewów), infrastruktura sportowa (wymiana nawierzchni boiska do koszykówki i montaŝ stojaków, stoły do tenisa stołowego), mała architektura (place zabaw, kwietniki, kosze na śmieci, ławki, gazony), wymiana lamp oświetleniowych na parkowe, ul. B. Limanowskiego 28 wymiana nawierzchni chodników dojść do budynków, naprawa altan śmietnikowych, utwardzenie nawierzchni terenu z przeznaczeniem na boisko sportowe, rekultywacja terenów zielonych (trawniki, nasadzenia drzew i krzewów), mała architektura (place zabaw, kwietniki, kosze na śmieci, ławki, gazony), ul. St. śeromskiego 1-3 wymiana chodników, ul. Wojska Polskiego 55 remont altan śmietnikowych, adaptacja terenu przy budynkach przy ul. śeromskiego na plac zabaw, rekultywacja terenów zielonych (trawniki, nasadzenia drzew i krzewów), mała architektura (place zabaw z ogrodzeniami, kwietniki, kosze na śmieci, gazony), ul. Marsz. J. Piłsudskiego 89 wymiana nawierzchni drogi dojazdowej i parkingu, naprawa schodów wejściowych, remont altanki śmietnikowej, rekultywacja terenów zielonych (trawniki, nasadzenia drzew i krzewów), mała architektura (place zabaw, kwietniki, kosze na śmieci, ławki, gazony), docieplenie budynku, ul. A. Struga 9-11 docieplenie budynku, wymiana nawierzchni drogi dojazdowej i parkingów, remont altanki śmietnikowej, rekultywacja terenów zielonych (trawniki, nasadzenia drzew i krzewów), mała architektura (place zabaw, kwietniki, kosze na śmieci, ławki, gazony), wymiana lamp oświetleniowych, zł zł zł zł zł 102

103 W ramach projektu między innymi wykonano: remont wejścia głównego w Szkole Podstawowej nr 5, I etap systemu monitoringu wizyjnego: a) uruchomiono cztery punkty kamerowe ( \z docelowych 18): - na budynku poczty przy ul. Barnima 2, - na budynku przy ul. Piłsudskiego 2, - na budynku przy ul. Piłsudskiego 11, - na budynku przy ul. Piłsudskiego 89 b, b) urządzono i wyposaŝono Centrum Nadzoru w pomieszczeniach Komendy Powiatowej Policji przy ul. Warszawskiej 29; Centrum Nadzoru jest głównym elementem systemu monitoringu wizyjnego, w którym odbierane, przetwarzane i rejestrowane są wszystkie sygnały przesyłane z punktów kamerowych. Oczekiwane rezultaty: Realizacja projektu przyczyni się do poprawy stanu zagospodarowania terenów mieszkaniowych Spółdzielni Mieszkaniowej. Efekt działań będzie odczuwalny nie tylko dla lokatorów mieszkań spółdzielczych, ale takŝe dla pozostałych przebywających tam osób. Poprawi się estetyka miejsca ich zamieszkania oraz zostaną zorganizowane miejsca codziennych spotkań. Zwiększy się równieŝ bezpieczeństwo mieszkańców, m.in. dzięki usprawnieniu komunikacji, remontowi nawierzchni dróg i chodników. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizatorem projektu będzie Spółdzielnia Mieszkaniowa w Stargardzie Szczecińskim. Planowane nakłady: Szacuje się, Ŝe koszt inwestycji wyniesie zł. Zadanie 3.2. Rewaloryzacja przestrzeni osiedla mieszkaniowego Stare Miasto Czas realizacji: lata Etapy działania: Rejon Etapy działania ul. Portowa 1 2 wymiana nawierzchni chodników, ul. Klasztorna 1-3 wymiana altany śmietnikowej, (przy murach obronnych) rekultywacja terenów zielonych (trawniki, nasadzenia drzew i krzewów), mała architektura (place zabaw, kwietniki, kosze na śmieci, ławki, gazony), budowa oświetlenia, ul. B. Chrobrego 3-15 wymiana nawierzchni drogowej, Nakłady do poniesienia zł 103

104 wymiana nawierzchni chodników, remont altan śmietnikowych rekultywacja terenów zielonych (trawniki, nasadzenia drzew i krzewów), mała architektura (place zabaw, kwietniki, kosze na śmieci, ławki, gazony), zł budowa oświetlenia, ul. Szewska 3-10 (wzdłuŝ wymiana nawierzchni chodników, rzeki Iny ) wymiana nawierzchni dojazdów, wymiana nawierzchni na 3 boiskach rekultywacja terenów zielonych (trawniki, nasadzenia drzew i krzewów), mała architektura (place zabaw, kwietniki, kosze na śmieci, ławki, gazony), budowa oświetlenia 3 boisk, zł ul. StraŜnicza 1-5, wymiana nawierzchni chodników, ul. B. Krzywoustego 3, 5, 9, 11 (wzdłuŝ murów obronnych) wymiana nawierzchni dojazdów go garaŝy pod budynkami, budowa boiska przy ul. B. Krzywoustego 11, budowa altan śmietnikowych, rekultywacja terenów zielonych (trawniki, nasadzenia drzew i krzewów), mała architektura (place zabaw, kwietniki, kosze na śmieci, ławki, gazony), zł budowa oświetlenia, ul. K. Wielkiego 15, 7 11 wymiana nawierzchni chodników, (wzdłuŝ kanału rzecznego) wymiana nawierzchni dróg i parkingów, budowa altan śmietnikowych, remont schodów na plac zabaw, rekultywacja terenów zielonych (trawniki, nasadzenia drzew i krzewów), mała architektura (place zabaw, kwietniki, kosze na śmieci, ławki, gazony), zł ul. B. Krzywoustego 2, 4, 6 wymiana nawierzchni dojazdów go garaŝy, budowa altan śmietnikowych, rekultywacja terenów zielonych (trawniki, nasadzenia drzew i krzewów), mała architektura (place zabaw, kwietniki, kosze na śmieci, ławki, gazony), zł ul. Pocztowa przy murach obronnych Starego Miasta rekultywacja terenów zielonych (trawniki, nasadzenia drzew i krzewów), mała architektura (place zabaw, kwietniki, kosze na śmieci, ławki, gazony), zł budowa oświetlenia, Oczekiwane rezultaty: Realizacja projektu przyczyni się do poprawy stanu zagospodarowania terenów miasta. Efekt działań będzie odczuwalny nie tylko dla lokatorów, ale równieŝ dla turystów odwiedzających Rynek Staromiejski. Poprawi się estetyka miejsca zamieszkania, zostaną urządzone miejsca codziennych spotkań. Zwiększy się równieŝ bezpieczeństwo mieszkańców, m.in. dzięki naprawie nawierzchni dróg i chodników. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: 104

105 Realizatorem projektu będzie Spółdzielnia Mieszkaniowa w Stargardzie Szczecińskim. Planowane nakłady: Szacuje się, Ŝe koszt inwestycji wyniesie zł. Zadanie 3.3. Monitoring wizyjny terenu miasta Stargardu Szczecińskiego Czas realizacji: Etapy działania: Ogólna koncepcja zakłada uruchomienie do roku 2010 łącznie 18 punktów kamerowych w róŝnych rejonach Miasta. Głównym załoŝeniem systemu monitoringu wizyjnego jest przede wszystkim zmniejszenie liczby drobnych przestępstw i wykroczeń, takich jak kradzieŝe, napady, rozboje, niszczenie mienia, wykroczenia w ruchu drogowym. W I etapie inwestycji uruchomiono cztery punkty kamerowe oraz Centrum Nadzoru w pomieszczeniach KPP, w którym odbierane, przetwarzane i rejestrowane są wszystkie sygnały przesyłane z kamer. 1. Kamery zostaną zlokalizowane w następujących obszarach: Kamera nr 1 - naroŝnik budynku (od strony ul. Kard. St. Wyszyńskiego) Urzędu Pocztowego nr 2 przy ul. Barnima 2 - zrealizowana Kamera nr 2 budynek przy ul. Piłsudskiego 2 - zrealizowana Kamera nr 3 elewacja budynku przy ul. Grodzkiej 8 (od strony Rynku Staromiejskiego) Kamera nr 4 słup oświetlenia ulicznego zlokalizowany przy budynku dworca PKP Kamera nr 5 naroŝnik budynku przy ul. Św Jana Chrzciciela 1 budynek domu parafialnego lub słup oświetlenia ulicznego przy naroŝniku w/w budynku (od strony kościoła Św. Jana, przy skrzyŝowaniu ul. Bolesława Chrobrego i Warownej) Kamera nr 6 - słup oświetlenia ulicznego w ciągu ul. Szczecińskiej (przy skrzyŝowaniu z ul. Wileńską) Kamera nr 7 naroŝnik budynku przy ul. Świętego Ducha 26 (od strony skrzyŝowania) Kamera nr 8 słup oświetlenia ulicznego na wysepce przy skrzyŝowaniu ul. Popiela, Bydgoskiej, M. Skłodowskiej- Curie i Kazimierza Wielkiego Kamera nr 9 słup oświetlenia ulicznego w ciągu ul. Szczecińskiej (przy skrzyŝowaniu z ul. Moniuszki) Kamera nr 10 - budynek przy ul. Piłsudskiego 89b (skrzyŝowanie ul. Marsz. J. Piłsudskiego, Limanowskiego i M.Reja) - zrealizowana 105

106 Kamera nr 11 naroŝnik budynku przy ul. Mikołaja Reja 5A (od strony skrzyŝowania ul. M. Reja i J. Słowackiego) Kamera nr 12 - naroŝnik budynku przy ul. Marsz. J. Piłsudskiego11 (skrzyŝowanie ul. Marsz. J. Piłsudskiego i A. Mickiewicza) - zrealizowana Kamera nr 13 - naroŝnik budynku przy ul. Marsz. J. Piłsudskiego 34 (od strony skrzyŝowania ul. Marsz. i M. Konopnickiej) Kamera nr 14 - słup oświetlenia ulicznego na wysepce przy skrzyŝowaniu ul. Gen. J. Bema, Ks. Bogusława IV, ul. RóŜanej i ul. Spokojnej Kamera nr 15 - naroŝnik budynku nr A/21 na os. Zachód (od strony sklepu Piotr i Paweł) Kamera nr 16 - naroŝnik budynku nr A/2 na os. Zachód (od strony deptaka biegnącego do Zespołu Szkół Ogólnokształcących) Kamera nr 17 - słup oświetlenia ulicznego na terenie miejskiego amfiteatru zlokalizowany przy alejce biegnącej nad sektorami widowni (słup przy środkowych sektorach widowni) Kamera nr 18 - naroŝnik budynku przy ul. Dworcowej 13 (od strony skrzyŝowania ul. Dworcowej i A. Mickiewicza) W obszarze rewitalizacji znajduje się 12 punktów kamerowych. Oczekiwane rezultaty: Realizacja projektu przyczyni się do poprawy bezpieczeństwa publicznego oraz walki z przestępczością i patologiami społecznymi. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Inicjatorem projektu oraz realizatorem wielu działań w tym zakresie jest Gmina - Miasto Stargard Szczeciński. Planowane nakłady: Szacunkowy całkowity koszt inwestycji wynosi zł. (kwota wydana do roku zł.) Projekt 4 Zmiana zagospodarowania przestrzeni publicznej w celu rozwoju komunikacji pieszodrogowej Zadanie 4.1. Przebudowa ul. kard. St. Wyszyńskiego na ciąg pieszo jezdny ze zmianą organizacji ruchu 106

107 Czas realizacji: po zakończeniu budowy obejścia południowego miasta w ciągu drogi ekspresowej lata Etapy działania: Realizacja tego projektu zostanie poprzedzona opracowaniem koncepcji zmiany organizacji ruchu kołowego oraz koncepcji aranŝacji ulicy-deptaka, wyłonionej w drodze konkursu architektonicznego. Planuje się ograniczenie ruchu pojazdów oraz pozostawienie jednej jezdni. Zakłada się równieŝ przebudowę nawierzchni i całej infrastruktury drogowej oraz budowę elementów małej architektury w postaci ławeczek, ogródków letnich przy lokalach gastronomicznych, rabat kwiatowych, nowych nasadzeń zieleni, znaków plastycznych i ujednoliconych nośników reklamowych. Oczekiwane rezultaty: Realizacja projektu związana jest ze zmianą organizacji ruchu kołowego w mieście i z jego rozwojem gospodarczym. Realizacja inwestycji przyczyni się do usunięcia problemów przestrzennych, jakie wynikają z obecnego sposobu urządzenia ulicy oraz do zbudowania ciągłości przestrzeni publicznych w mieście. Wpłynie ona równieŝ na rozwój działalności gospodarczej, która będzie zlokalizowana w parterowych częściach usytuowanych tam budynków. W konsekwencji powstaną nowe miejsca pracy. W połączeniu z planowaną przebudową placu przy Stargardzkim Centrum Kultury oraz budową kolejnych budynków mieszkalno-usługowych w kwartałach przy ul. hetm. St. Czarnieckiego, realizacja inwestycji spowoduje rozwój usług centrotwórczych w południowo-wschodniej części miasta. Pośrednio moŝe się ona takŝe przyczynić do zahamowania niekorzystnego zjawiska zamierania stargardzkiej starówki poprzez płynne piesze połączenie ze śródmieściem. Wyłączenie ulicy z ruchu jest równieŝ istotne w kontekście poprawy stanu środowiska. W wyniku przebudowy ulicy na ciąg pieszo-jezdny dojdzie bowiem do zmniejszenia emisji zanieczyszczeń powietrza i hałasu. Jednocześnie wpłynie to na poprawę warunków zamieszkania w budynkach zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie. W połączeniu z bogatą ofertą kulturalno-rekreacyjną moŝe to częściowo wpłynąć na odwrócenie tendencji wyprowadzania się zamoŝniejszych mieszkańców z terenów śródmieścia. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Inicjatorem projektu oraz realizatorem wielu działań w tym zakresie jest Gmina-Miasto Stargard Szczeciński. Zakłada się równieŝ zaangaŝowanie podmiotów prywatnych, co umoŝliwiłoby poszerzenie zakresu projektu w kierunku stworzenia atrakcyjnego centrum handlowego miasta. Planowane nakłady: 107

108 Do oszacowania. Zadanie 4.2. Przebudowa ulicy M. Reja na deptak na odcinku od ul. Marsz. J. Piłsudskiego do ul. J. Słowackiego Czas realizacji: po przebudowie północnej pierzei ulicy lata Etapy działania: Realizacja projektu jest związana z przeprowadzeniem prac budowlanych, które polegają na przebudowie obecnej ulicy na deptak, połączonej z wymianą lamp ulicznych, z budową elementów małej architektury, tj. ławeczek, ampli kwiatowych, ujednoliconych stelaŝy reklamowych, koszy na śmieci itp. W pierwszej kolejności, zgodnie z deklaracją właściciela nieruchomości usytuowanej przy ulicy, planowana jest budowa naroŝnego budynku mieszkalno-usługowego. Powstanie on wzdłuŝ drogi do wnętrza kwartału pomiędzy ulicami M. Reja, J. Słowackiego, M. Konopnickiej. Zmiana wykorzystania ulicy zostanie równieŝ poprzedzona przebudową budynku handlowo-usługowego DUET. Obecnie jest to nieestetyczny obiekt o niewłaściwych gabarytach i formie architektonicznej niedostosowanej do okazałych, XIX-wiecznych kamienic znajdujących przy tej ulicy. Kamienice te równieŝ wymagają przeprowadzenia częściowej lub kompleksowej renowacji. Oczekiwane rezultaty: Realizacja projektu związana jest ze zamianą organizacji ruchu kołowego w mieście i z jego rozwojem gospodarczym. Zmiana zagospodarowania ulicy pozwoli na zorganizowanie tam centrum handlowo-rekreacyjnego. Zakłada się, Ŝe w związku z tym nastąpi rozwój działalności gospodarczej, a w konsekwencji powstaną nowe miejsca pracy. Koncepcja ta wiąŝe się takŝe z organizacją przestrzeni publicznych z zachowaniem harmonijnego ich rozwoju z otaczającym środowiskiem. Nastąpi zmniejszenie poziomu emisji spalin i hałasu, a tym samym poprawią się warunki mieszkaniowe lokatorów mieszkań zlokalizowanych przy ulicy i w sąsiadujących kwartałach. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Inicjatorem projektu i realizatorem wielu działań w tym zakresie jest Gmina-Miasto Stargard Szczeciński. Obecnie ul. M. Reja naleŝy do kategorii dróg powiatowych. Planowane jest więc zaangaŝowanie organów powiatu w realizację przedsięwzięcia bądź na zasadach partnerstwa w projekcie, bądź teŝ po uprzednim nabyciu drogi. Zakłada się równieŝ zaangaŝowanie ze strony podmiotów prywatnych. Planowane nakłady: 108

109 Do oszacowania. Zadanie 4.3. Rewitalizacja ulic na Starym Mieście Czas realizacji: projekt będzie realizowany w latach 2007, 2009 i Etapy działania: W ramach projektu przeprowadzona będzie rewitalizacja ulic znajdujących się na szlaku Klejnot Pomorza na Starym Mieście w Stargardzie Szczecińskim. Projekt zakłada między innymi remont nawierzchni, chodników, zainstalowanie oświetlenia wpisującego się w charakter Starego Miasta, małą infrastrukturę. Oczekiwane rezultaty: Realizacja projektu przyczyni się do nadania odpowiedniego charakteru ulicom znajdującym się w Starym Mieście w Stargardzie Szczecińskim, co przyczyni się do zwiększenia atrakcyjności turystycznej tego regionu. Dzięki wykonanym pracom poprawi się zagospodarowanie terenów miasta, zwiększy jego estetyka, co korzystnie wpłynie nie tylko na w odniesieniu do mieszkańców jak i przyjezdnych turystów. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Inicjatorem projektu i realizatorem wielu działań w tym zakresie jest Gmina-Miasto Stargard Szczeciński. Planowane nakłady: planowany koszt inwestycji wynosi Projekt 5 Utworzenia Stargardzkiego Węzła Integracyjnego (centrum komunikacyjnoprzesiadkowego na terenie PKP i PKS) Czas realizacji: lata Etapy działania: utworzenie nowoczesnego węzła przesiadkowego w mieście Stargard Szczeciński obejmującego PKP, PKS, MPK i BUSY. Przebudowane dworce PKP i PKS ma połączyć usytuowany nad torami trzykondygnacyjny budynek, w którym mieścić się będą m.in. kawiarnia, salonik prasowy, kawiarenka internetowa i informacja turystyczna. Zakłada się m.in. budowę nowoczesnego centrum przesiadkowego nad torami - będzie ono skupiało wszystkich działających w Stargardzie przewoźników: PKP, PKS i firmy prywatne, przebudowę obu dworców, adaptację wieŝy ciśnień na ogólnodostępny obiekt z tarasem widokowym, budowę parkingów 109

110 oraz budowę ronda na skrzyŝowaniu ulic: Szczecińskiej, Bema i Wyszyńskiego. Jednym z głównych załoŝeń jest połączenie rozdzielonych torami dwóch części miasta. Projekt będzie obejmował następujące działania: o Stworzenie zintegrowanego węzła przesiadkowego na terenie dworca PKP poprzez: Połączenie tunelowe terenów dworca PKP i dworca PKS wraz z ich rewitalizacją i modernizacją, Przebudowę dworca PKP wraz z przebudową wiaduktu kolejowego nad ul. kard. S. Wyszyńskiego i budowa nowego wejścia spod wiaduktu oraz przebudowę dworca PKS wraz z przebudową przyległych obiektów ZDZ na nowoczesny autobusowy zespół przesiadkowy. o Przebudowa skrzyŝowania ulic: Szczecińskiej /Bema/ 11 listopada/ Towarowej/ kard.s Wyszyńskiego, z wykonaniem rozwiązań technicznych umoŝliwiających realizację w przyszłości strategicznych parkingów podziemnych pod ulicą kard. S.Wyszyńskiego (około 300 miejsc parkingowych) z wykorzystaniem istniejącej róŝnicy poziomów. o Poszerzenie ulicy Dworcowej z parkingami ogólnomiejskimi. o Poszerzenie ulicy Towarowej z parkingami ogólnomiejskimi i zatokami postojowymi dla komunikacji typu BUS. o Połączenie dworca PKP i dworca PKS zespołem zabudowy ogólnomiejskiej funkcjonalnie związanej z obsługą ruchu pasaŝerskiego, w tym BUS-ów, usługami handlu, Biurem Informacji Turystycznej, z poczekalnią, z kawiarenką internetową, kawiarnią, cukiernią, hallem prasowym i miniczytelnią dla podróŝnych, salonem fryzjerskim, przechowalnią bagaŝu i palarnią dla podróŝnych, oraz adaptacją budynku istniejącego wieŝy ciśnień na funkcję ogólnopubliczną z ogólnodostępnym punktem widokowym, oraz z moŝliwością adaptacji istniejącej myjni samochodowej w program funkcjonalno-uŝytkowy obiektów przyszłego zespołu przesiadkowego. o Zagospodarowanie terenów nieczynnych bocznic przeładunkowych na funkcje związane z obsługą centrum komunikacyjnego (masowe parkingi dla stałych pasaŝerów kolei regionalnych miejsc parkingowych) oraz z obsługą funkcji administracyjnych ogólnopublicznych (Urzędu Skarbowego miejsc parkingowych) oraz dla pracowników PKP (20-30 miejsc parkingowych) i pracowników zatrudnionych na terenie zespołu obiektów węzła przesiadkowego (40-60 miejsc parkingowych). Łącznie na miejsc parkingowych jako parkingi ogólnopubliczne i w większości płatne. o Atrakcyjne zagospodarowanie terenu przed dworcem PKP m.in. na postój TAXI i na potrzeby dwóch rozpoczynających się tu pieszych i rowerowych szlaków turystycznych: Anny Jagiellonki (do Goleniowa) i hetm. S. Czarnieckiego (do Recza Pomorskiego). 110

111 Oczekiwane rezultaty: W wyniku realizacji inwestycji powstanie nowoczesny i wygodny węzeł przesiadkowy wschodniego bieguna Aglomeracji Szczecińskiej (bieguna przyszłego Szczecińskiego Obszaru Metropolitarnego), który ulepszy funkcje transportowe i komunikacyjne Miasta. Wszyscy przewoźnicy i obsługiwane przez nich linie, niezaleŝnie od środka transportu stworzą jeden zintegrowany system. Sprawnie funkcjonujący system przełoŝy się takŝe na dobre wyniki ekonomiczne, waŝne dla organizatora i przewoźników. Powstanie węzła przyczyni się do identyfikacji mieszkańców Miasta z przestrzenią publiczną o wysokim standardzie funkcjonalności i wygody uŝytkowania. Poza tym stworzenie tego rodzaju centrum przesiadkowego przyczyni się znacznie do poprawy wizerunku Miasta i lepszego jego odbioru wśród przyjezdnych, turystów, co w rezultacie przyczyni się do wzrostu napływu turystów i przyjezdnych do Stargardu. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizatorem projektu będzie Gmina - Miasto Stargard Szczeciński i Zarząd PKP. Koordynatorem projektu będą pracownicy Wydziału InŜynierii i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w Stargardzie Szczecińskim. Nakłady do poniesienia: Do oszacowania Projekt 6 Zapobieganie wykluczeniu społecznemu mieszkańców miasta Zadanie 6.1. Stworzenie Zintegrowanego Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w siedzibie Polskiego Czerwonego KrzyŜa przy ul. B. Limanowskiego 24 Czas realizacji: lata Etapy działania: W ramach projektu planuje się generalny remont budynku siedziby Polskiego Czerwonego KrzyŜa przy ul. B. Limanowskiego 24. Budynek wymaga ocieplenia ścian, wykonania elewacji oraz wymiany okien i drzwi wejściowych. Obecnie nie jest on przystosowany dla potrzeb osób niepełnosprawnych. Dlatego teŝ w ramach remontu planuje się usunięcie barier architektonicznych, m.in. budowę podjazdu dla wózków inwalidzkich. Ponadto w zamierzeniach jest adaptacja pomieszczeń na potrzeby Centrum Integracji Społecznej oraz wolontariatu. Oczekiwane rezultaty: 111

112 Dzięki przeprowadzonym pracom osoby niepełnosprawne będą miały łatwiejszy dostęp do budynku. Remont poprawi estetykę budynku oraz wpłynie na zmniejszenie energii niezbędnej do ogrzania obiektu. Poszerzenie bazy lokalowej o dodatkowe pomieszczenia przyczyni się do rozszerzenia oferty działań podejmowanych przez pracowników PCK skierowanych do mieszkańców miasta. Dzięki inwestycji nastąpi poprawa warunków do prowadzenia działalności profilaktyczno-edukacyjnej Stowarzyszenia w zakresie promocji zdrowia i zdrowego stylu Ŝycia, skierowaną w szczególności do dzieci i młodzieŝy dotkniętych patologiami społecznymi, głównie alkoholizmem. MoŜliwe będzie rozszerzanie oferty szkoleniowej o szkolenia liderów młodzieŝowych PCK i honorowego krwiodawstwa, którzy będą w przyszłości zajmować się promocją organizacji. Szkolenia obejmą swym zakresem równieŝ tematykę międzynarodowego prawa humanitarnego i inne, w zaleŝności od zapotrzebowania zgłaszanego przez zainteresowanych. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizatorem projektu będzie stargardzki oddział Polskiego Czerwonego KrzyŜa. Planuje się równieŝ podjęcie działań na rzecz zaangaŝowania podmiotów prywatnych. Nakłady do poniesienia: Szacowany koszt inwestycji wynosi zł. Zadanie 6.2. Stworzone moŝliwości do świadczenia pomocy dzieciom zagroŝonym demoralizacją i naraŝonym na Ŝycie w złych warunkach socjalnych przez Stowarzyszenie Serce Dzieciom Czas realizacji: lata Etapy działania: Przedsięwzięcie będzie polegać na przystosowaniu budynku Stowarzyszenia Serce Dzieciom przy ul. Dworcowej do świadczenia usług społecznych na potrzeby dzieci zagroŝonych demoralizacją i naraŝonych na Ŝycie w złych warunkach socjalnych W ramach projektu planuje się remont budynku: ocieplenie ścian, wykonanie elewacji, przystosowanie nieuŝywanych pomieszczeń dla celów statutowych Stowarzyszenia oraz remont juŝ istniejących pomieszczeń. Oczekiwane rezultaty: Dzięki realizacji inwestycji poprawione zostaną warunki w budynku Stowarzyszenia, a tym samym stworzone moŝliwości do świadczenia pomocy dzieciom zagroŝonym demoralizacją i naraŝonym na Ŝycie w złych warunkach socjalnych. 112

113 Przystosowanie budynku, w którym mieści się siedziba Stowarzyszenia Serce Dzieciom do specyfiki jego celów statutowych i pozwoli na poszerzanie zakresu form działalności i umoŝliwione większej liczbie dzieci korzystanie z pomocy Stowarzyszenia. Termomodernizacja obniŝy koszty eksploatacji budynku a zaoszczędzone w ten sposób środki przeznaczone zostaną na działalność statutową Stowarzyszenia. MoŜliwe będzie świadczenie usług związanych z: współpracą ze szkołami i przedszkolami, domami dziecka, ośrodkami pomocy społecznej, sądami rodzinnymi i kuratorami, policją, słuŝbą zdrowia, klubami sportowymi i turystycznymi, a takŝe z osobami i jednostkami o zbliŝonym profilu działania; tworzeniem świetlic dla dzieci; organizowaniem zajęć kulturalno-oświatowych, sportowych i rekreacyjnych, przeprowadzaniem rozmaitych badań lekarskich, zapewnieniem opieki psychologicznej (podczas dyŝurów pełnionych w siedzibie Stowarzyszenia) i poradnictwa rodzinnego; doŝywianiem dzieci z rodzin ubogich, wspomaganiem działalności domów dziecka, uruchamianiem punktów informacyjnych i telefonu zaufania oraz prowadzeniem działalności gospodarczej, z której dochody przeznaczane są na cele statutowe Stowarzyszenia; prowadzeniem Gabinetu Terapii Pedagogicznej, w którym pomoc znajdują dzieci z zaburzeniami, tj. dysleksją, dysgrafią, dysortografią. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizacją projektu zajmie się Stowarzyszenie Serce Dzieciom w Stargardzie Szczecińskim i inwestorzy prywatni jako sponsorzy. Stowarzyszenie planuje pozyskać na ten cel dofinansowanie ze środków unijnych. Nakłady do poniesienia: Szacunkowy koszt inwestycji wynosi zł. Zadanie 6.3. Przystosowanie budynku mieszkalnego przy ul. śeglarskiej 3 na potrzeby placówki oświatowej Dziennego Ośrodka Rehabilitacyjno-Szkolno-Wychowawczego Czas realizacji: lata Etapy działania: Budynek ten został juŝ częściowo zaadaptowany na potrzeby Stowarzyszenia. Projekt zakłada ocieplenie budynku oraz dobudowę wejścia z przybudówką dla osób niepełnosprawnych poruszających się na wózkach inwalidzkich. Oczekiwane rezultaty: 113

114 Dobudowanie nowego wejścia w pomieszczeniach piwnicznych, przystosowanego dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, pozwoli na pełne wykorzystanie sali do symulacji wielozmysłowej. W ten sposób zostaną w całości wykorzystane wszystkie pomieszczenia w budynku i zwiększy się liczba osób mogących korzystać z pomocy organizacji. Wpłynie to takŝe na zwiększenie oferty zajęć terapeutycznych, w których będą brać udział nie tylko mieszkańcy Stargardu Szczecińskiego, ale równieŝ całego powiatu. MoŜliwe będzie zajmowanie się przez Stowarzyszenie poradnictwem, instruktaŝem rodzin, diagnozowaniem i badaniem poziomu rozwoju oraz prowadzeniem zajęć terapeutycznoedukacyjnych. Poza tym termomodernizacja budynku pozwoli na zmniejszenie kosztów jego utrzymania oraz na przeznaczenie zaoszczędzonych w ten sposób środków na zaspokojenie innych potrzeb. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizacją projektu zajmie się Oddział Krajowego Towarzystwa Autyzmu w Stargardzie Szczecińskim. Przewidywane nakłady: Szacowany koszt inwestycji wynosi zł. Środki na wykonanie tych działań będą pochodziły z PFRON, Krajowej Rady Poszanowania Energii oraz budŝetu stowarzyszenia (20% wartości inwestycji). Zadanie 6.4. Stworzenie przedszkola integracyjnego przy ul. Mieszka 1 Czas realizacji: Etapy działania: Realizacja projektu wymaga w szczególności wykonania następujących zadań remontowobudowlanych: remontu pokrycia dachu; wymiany stolarki okiennej; remontu elewacji i ocieplenia ścian zewnętrznych; remontu izolacji ścian podziemia. Ponadto w planach jest przystosowanie pomieszczeń przedszkola do potrzeb dzieci niepełnosprawnych, np. budowa podjazdu, poszerzenie światła drzwi, dostosowanie toalet. Oczekiwane rezultaty: 114

115 Realizowane przedsięwzięcie inwestycyjne ma duŝe znaczenie dla rozwoju zasobów ludzkich, w tym przede wszystkim dzieci niepełnosprawnych. Edukacja najmłodszych rozpoczyna się bowiem juŝ na poziomie przedszkolnym. W związku z tym władze samorządowe są zobowiązane do zapewnienia odpowiedniej liczby miejsc w przedszkolach oraz odpowiednich warunków do prowadzenia zajęć w tych placówkach. Z tym właśnie wiąŝą się oczekiwane rezultaty wykonania robót modernizacyjnych. Realizacja projektu pozwoli na funkcjonowanie tego oddziału przedszkolnego w stosownych warunkach lokalowych. W jej wyniku zostaną zapewnione dodatkowe miejsca przedszkolne dla dzieci mieszkających na rewitalizowanym terenie. Z jednej strony zostanie więc zwiększona dostępność usług społecznych, a z drugiej będzie zapewnione odpowiednie bezpieczeństwo dzieci wynikające z niewielkiej odległości od domu. Z kolei dla rodziców ma to duŝe znaczenie z uwagi na oszczędność czasu i kosztów związanych z dojazdem do innego przedszkola. Poza tym pozostawienie dziecka pod opieką przedszkolanki pozwala rodzicom na aktywne Ŝycie zawodowe. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizacją projektu zajmie się Gmina - Miasto Stargard Szczeciński. Nakłady do poniesienia: Do oszacowania. Projekt 7 Podniesienie poziomu usług świadczonych przez Powiatową Stację Sanitarno- Epidemiologiczną w Stargardzie Szczecińskim Czas realizacji: lata Etapy działania: I etap - zrealizowany II etap wymiana połaci dachowej, wymiana pozostałej stolarki okiennej, wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna części parterowej i przyziemia, odgrzybienie budynku wraz z izolacją przeciwwilgociową, docieplenie budynku wraz z odnowieniem elewacji, modernizacja kotłowni, renowacja ogrodzenia; III etap dobudowa budynku administracyjno-gospodarczego. W ramach tego projektu podjęto działania polegające na wykonaniu remontu i modernizacji laboratorium wraz z montaŝem wentylacji mechanicznej nawiewno wywiewnej oraz wymianie stolarki. 115

116 Wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego na budowę budynku socjalno-labolatoryjnego Oczekiwane rezultaty: Dzięki zrealizowaniu inwestycji zostanie poprawiony stan techniczny budynku, co będzie skutkowało poprawą sprawności funkcjonowania Sanepidu i podniesienie jakości świadczonych usług. W sposób pozytywny wpłynie to na monitoring bezpieczeństwa sanitarnego mieszkańców miasta. Przystosowanie nowych pomieszczeń na cele laboratoryjne pozowali na uzyskanie akredytacji na przeprowadzanie nowych badań. Usprawni to obsługę podmiotów gospodarczych zobligowanych do posiadania właściwych opinii Sanepidu, niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej. Dzięki inwestycji stworzone zostaną 4 nowe miejsc pracy dla wysokowyspecjalizowanej kadry. Budynek ten wpisany jest do rejestru zabytków. Przedsięwzięcie to przyniesie więc korzyści nie tylko dla samego SANEPID-u, ale równieŝ dla spuścizny architektonicznej miasta. Przeprowadzenie modernizacji budynku będzie wiązało się z poprawą funkcjonalności pomieszczeń i przystosowaniem stanowisk pracy w części laboratoryjnej do norm europejskich. Pozwoli to na podniesienie standardu technicznego budynku wpisanego do rejestru zabytków i uzyskanie akredytacji. Zamierza się bowiem uruchomić pracownię analiz sensorycznych i pracownię analiz instrumentalnych (badania na spektrofotometrze absorpcji atomowej oraz na chromatografie). Są to bardzo czułe urządzenia wymagające specjalistycznych warunków w wydzielonych do tego celu pomieszczeniach. Dzięki temu wzbogacony zostanie zakres usług o badania w kierunku metali cięŝkich, zawartości konserwantów, barwników, pestycydów, aflatoksyn. Są to związki szczególnie niebezpieczne dla zdrowia i Ŝycia ludzi, a co za tym idzie ich oznaczanie jest bardzo istotne w działalności Stacji. Istotny jest równieŝ fakt, Ŝe dzięki przeprowadzonym działaniom i poszerzeniu zakresu działalności powstaną 4 nowe miejsca pracy. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizatorem projektu będzie Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Stargardzie Szczecińskim. Planowane nakłady: Szacowany koszt wymienionych etapów inwestycji wynosi zł. Do tej pory zrealizowano etap I nakłady zł. 116

117 Projekt 8 Przekształcenie terenów ZNTK na centrum małego i średniego biznesu Zadanie 8.1. Stworzenie inkubatora przedsiębiorczości przy ul. Pierwszej Brygady 35 Czas realizacji: lata Etapy działania: Projekt zakłada adaptację biurowca ZNTK przy ulicy Pierwszej Brygady 35 na cele Inkubatora Przedsiębiorczości. W budynku Inkubatora Przedsiębiorczości funkcjonować będzie: Ośrodek Wspierania Przedsiębiorczości, Fundusz Rozwoju Przedsiębiorczości, Centrum Transferu Nowoczesnych Technologii, Europejskie Centrum Informacji. Inkubator dysponować będzie centrum konferencyjnym (sala konferencyjna, sala seminaryjna, wykładowa, pokój gościny, sala komputerowa, pełne wyposaŝenie multimedialne oraz zaplecze cateringowe). Ponadto zakłada się, Ŝe powierzchnie uŝytkowe budynku będą wynajmowane zainteresowanym prywatnym przedsiębiorstwom. W Inkubatorze nowe firmy lub osoby chcące załoŝyć własną działalność będą mogły równieŝ otrzymać wszelką pomoc związaną z wynajmem pomieszczeń czy teŝ zdobyciu kredytu i warunkach jego spłaty. Oczekiwane rezultaty: Dzięki realizacji inwestycji moŝliwe będzie stworzenie nowych miejsc pracy dla bezrobotnych poprzez wspieranie powstawania nowych i rozwoju istniejących małych przedsiębiorstw na bazie obiektu inkubatora. Organizacja inkubatora przedsiębiorczości (obiektu, usług i sieci powiązań) przyczyni się do usuwania istotnych barier, które ograniczają moŝliwości tworzenia i rozwoju małych przedsiębiorstw dąŝąc do głównego celu, jakim jest promowanie prywatnej przedsiębiorczości. Dzięki preferencyjnym warunkom lokalowym oferowanym młodym podmiotom gospodarczym spełnione będzie postawione sobie zadanie jakim jest pomoc w tworzeniu przedsiębiorstw i późniejszym ich usamodzielnieniu. Szczególnymi zadaniami inkubatora przedsiębiorczości będą: obniŝenie odsetek niepowodzeń przedsiębiorstw; przyspieszenie procesu dojrzewania nowych przedsiębiorstw; okazywanie pomocy przedsiębiorcom na pierwszym etapie ich rozwoju; 117

118 zapewnienie wiedzy z podstaw przedsiębiorczości oraz inną początkową pomoc potencjalnym przedsiębiorcom; pomagać w rozwoju nowego produktu; pomoc w nawiązywaniu współpracy z duŝym przedsiębiorstwem. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizatorem projektu będzie Agencja Rozwoju Lokalnego Nakłady do poniesienia Szacunkowy koszt inwestycji wyniesie Zadanie Przystosowanie przestrzeni publicznej dla potrzeb małego i średniego biznesu Czas realizacji: lata Etapy działania: W ramach projektu planuje się wykonanie dróg dojazdowych, chodników, parkingów i obiektów małej architektury. Teren zostanie objęty monitoringiem wizyjnym. Oczekiwane rezultaty: Realizacja projektu przyczyni się do powstania nowych podmiotów gospodarczych i rozwoju juŝ istniejących, a to wiąŝe się ze zwiększeniem liczby miejsc pracy. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Realizatorem projektu będzie Gmina - Miasto Stargard Szczeciński. Nakłady do poniesienia: zł Projekt 9 Rewitalizacja terenu powojskowego na osiedlu Lotnisko w Stargardzie Szczecińskim Czas realizacji: lata Etapy działania: Projekt zostanie zrealizowany na terenie powojskowym. W ramach projektu zrealizowane zostaną budynki z lokalami mieszkalnymi, usługowymi wraz z infrastrukturą towarzyszącą i zielenią. Część lokali mieszkalnych realizowana będzie na potrzeby Programu Potrzebny Dom składającego się z trzech podprogramów: Bez barier dla osób niepełnosprawnych, Na Start dla wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych i rodzin zastępczych oraz 118

119 placówek oświatowo-wychowawczych całodobowego pobytu, Nie Sami dla osób starszych seniorów. W ramach zagospodarowania osiedla Lotnisko w latach powstaną: 1) cztery zespoły segmentów mieszkalnych dla seniorów: - pierwszy z 22 lokalami mieszkalnymi, realizacja , - drugi z 28 lokalami mieszkalnymi, realizacja , - trzeci z 22 lokalami mieszkalnymi, realizacja , - czwarty z 22 lokalami mieszkalnymi, realizacja , w kaŝdym zespole, w zaleŝności od aktualnego zapotrzebowania znajdą się lokale, dla osób niepełnosprawnych ruchowo, realizacja programu Nie Sami dla osób starszych - seniorów. Wszystkie realizacje wraz z niezbędną infrastrukturą, zagospodarowaniem terenu, małą architekturą, w tym place rekreacyjne, zielenią. 2) siedem budynków z lokalami mieszkalnymi na wynajem: - pierwszy projekt dwa budynki mieszkalne z 38 lokalami mieszkalnymi, w tym dwa lokale mieszkalne przystosowane dla potrzeb osób niepełnosprawnych ruchowo oraz mieszkania w ramach realizacji drugiego etapu programu Na Start programu usamodzielniania się wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych i rodzin zastępczych oraz placówek oświatowo-wychowawczych całodobowego pobytu (samodzielne mieszkania dla wychowanków), realizacja , - drugi projekt, budynek z 22 lokalami mieszkalnymi, realizacja , - trzeci projekt, budynek z 22 lokalami mieszkalnymi, realizacja , - czwarty projekt, budynek z 22 lokalami mieszkalnymi, realizacja , - piąty projekt, budynek z 27 lokalami mieszkalnymi, realizacja , - szósty projekt, budynek z 27 lokalami mieszkalnymi, realizacja , w kaŝdym z budynków realizowane będą programy Bez Barier i Na Start. Liczba mieszkań przeznaczanych na realizacje programów będzie zaleŝna od aktualnego w danym roku zapotrzebowania zgłoszonego przez organizacje. Wszystkie projekty realizowane kompleksowo wraz z niezbędną infrastrukturą, zagospodarowaniem terenu, małą architekturą (place zabaw i place rekreacyjne), zielenią. Oczekiwane rezultaty: Realizacja projektu przyczyni się do powstania nowych mieszkań w Stargardzie Szczecińskim, które będą przeznaczone między innymi dla osób starszych, wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych i rodzin zastępczych oraz placówek oświatowo wychowawczych całodobowego pobytu i osób niepełnosprawnych. Budowa mieszkań dla 119

120 osób niepełnosprawnych przyczyni się do łatwiejszego ich przystosowania do Ŝycia w społeczeństwie i aktywnym w nim uczestniczeniu. Z kolei wychowankowie placówek opiekuńczo-wychowawczych i rodzin zastępczych oraz placówek oświatowo wychowawczych całodobowego pobytu będą mogli się usamodzielnić. Znaczna grupa wychowanków nigdy nie mieszkała w normalnie funkcjonującej rodzinie, co stanowi powaŝną barierę w prowadzeniu własnego domu i gospodarowaniu domowym budŝetem. Dlatego teŝ mieszkania ułatwią tym wychowankom start w dorosłe Ŝycie. Mieszkania dla seniorów zagwarantują im całodobową opieką medyczną (opiekun/koordynator), pomoc wolontariuszy kierowanych przez wspierające program organizacje, opiekę lekarskopielęgniarską oraz organizację czasu wolnego - zajęcia kulturalne, oświatowe, rekreacyjne przygotowywane wspólnie z organizacjami pozarządowymi. Dzięki podjętym działaniom moŝliwa będzie pomoc grupom osób, które mają problemy z samodzielnym funkcjonowaniem w społeczeństwie. Instytucje i podmioty uczestniczące we wdraŝaniu: Stargardzkie TBS Sp. z o.o. i Gmina-Miasto Stargard Szczeciński Nakłady do poniesienia: Szacunkowy koszt inwestycji wyniesie Projekt 10 Zachowanie dziedzictwa kulturowego miasta Stargard Szczeciński w ramach szlaku Klejnot Pomorza Zakres projektu 10 obrazowo przedstawia mapa na rysunku

121 Rysunek 2 Zakres projektu Renowacja historycznej zabudowy miasta Stargard- Klejnot Pomorza 121