Dziennik laboratoryjny zasady prowadzenia notatek.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dziennik laboratoryjny zasady prowadzenia notatek."

Transkrypt

1 Dziennik laboratoryjny zasady prowadzenia notatek. Notatki laboratoryjne są jednym z elementów pracy doświadczalnej. Powinny składać się z dwóch głównych części: - planu przeprowadzenia eksperymentów, który powinien być wykonany w sposób bardzo szczegółowy, - zapisu przebiegu eksperymentów, na podstawie którego można będzie krok po kroku odtworzyć wykonane czynności. W przypadku doświadczeń wykonywanych podczas laboratorium chemii organicznej na dziennik laboratoryjny składają się sprawozdania. Przed przystąpieniem do wykonywania eksperymentu należy: - przygotować literaturę zawierającą wyczerpujące informacje dotyczące danego zagadnienia (ćwiczenia), - zaplanować przebieg reakcji chemicznej dobierając ilości stechiometryczne substratów i produktów biorących w niej udział, - szczegółowo zapoznać się z właściwościami fizycznymi i chemicznymi wszystkich substancji biorących udział w doświadczeniu, - zaplanować przebieg eksperymentu wszystkie czynności w odpowiedniej kolejności (w formie grafu lub przepisu), - zaplanować schematy użytej aparatury chemicznej i szkła laboratoryjnego, Podczas wykonywania eksperymentu należy: - bezwzględnie notować przebieg doświadczenia, - zanotować datę wykonywanego ćwiczenia, czas wykonania każdej czynności lub etapu, - wszystkie zapiski wykonywać tylko w jednym, przeznaczonym do tego celu miejscu, np. w dzienniku laboratoryjnym, na druku sprawozdania, - notować w sposób zwięzły i wyczerpujący; zapis musi być zgodny z rzeczywistością; błędne zapiski należy przekreślać, nie zamazywać, aby były czytelne; po zakończonej pracy nie wolno niczego zmieniać w notatkach, - skonfrontować aparaturę i użyty w eksperymencie sprzęt z zaplanowanym, - dołączyć do opisu doświadczenia niezbędne obliczenia, pomiary, wykresy i inne. Każde sprawozdanie powinno posiadać podsumowanie wnioski; należy ocenić czy zamierzony cel został osiągnięty i z jakim efektem.

2 Wzór sprawozdania Uniwersytet w Białymstoku Zakład Chemii Produktów Naturalnych 2010 CHEMIA RGANICZNA LABRATRIUM Z CHEMII RGANICZNEJ KURS ZAAWANSWANY NAZWISK I IMIĘ:... RK:... Data:... TEMAT I CEL EKSPERYMENTU:... WYNIKI I WNISKI: -należy napisać krótko i zwięźle, podać wyniki eksperymentu, wartości pomiarów itd.. ŹRÓDŁA LITERATURWE: czyli: autor, tytuł, wydawnictwo, rok wydania, numery stron RÓWNANIE REAKCJI: - równanie należy zapisać w postaci wzorów strukturalnych, podać ilości stechiometryczne tabela poniżej powinna być wypełniona szczegółowo, należy opisać każdą substancję, nie tylko te, które biorą udział w reakcji, ale też pozostałe

3 BLICZENIA RAZ WŁAŚCIWŚCI FIZYKCHEMICZNE I BILGICZNE: Związek Dane fizykochemiczne Moli (użytych) g/ml M. cz. ekwiwalenty T. t. (c. stałe) T. w. (ciecze) Rozpuszczalność: Woda? Alkohol? Inne: Producent (nr kat. CAS) Środki ostrożności (R/S) Inne uwagi GŁÓWNE ETAPY EKSPERYMENTU (PRTKÓŁ - GRAF): - poszczególne etapy eksperymentu powinny być zaplanowane w sposób przejrzysty, nie nasuwający wątpliwości; należy podać warunki, w których będą przeprowadzane kolejne czynności; na podstawie informacji tu zawartych prowadzony będzie eksperyment, dlatego plan musi zawierać wszystkie niezbędne informacje; SCHEMAT APARATURY PLANWANEJ I UŻYTEJ: - schematy powinny przede wszystkim zawierać wszystkie elementy aparatury, zaplanowanej i użytej; połączenia między elementami powinny być narysowane w sposób klarowny, nie nasuwający wątpliwości; jeśli przez elementy aparatury przepływa ciecz chłodząca lub gaz należy zaznaczyć kierunek przepływu; DKŁADNY PIS PRZEBIEGU EKSPERYMENTU: (z obliczeniami wydajności reakcji) ważna jest data lub daty wykonania eksperymentu; czas należy notować z dokładnością do minuty; najlepiej zapisywać dosłownie wszystko, każda informacja może okazać się ważna; notatki muszą być prowadzone zgodnie z prawdą; nie należy niczego zamazywać, a jedynie przekreślać tak aby było to w dalszym ciągu czytelne; notatki najlepiej sporządzać ołówkiem,

4 ponieważ w przypadku zalania druku sprawozdania czymkolwiek tylko ołówek oprze się np. zalaniu; jeśli w trakcie eksperymentu prowadzimy pomiary lub obliczenia, to właśnie tu je zapisujemy UZYSKANE WYNIKI: Wydajność syntezy. (uzyskana ilość w gramach, molach i procentach w porównaniu,o ile jest znana, z wydajnością literaturową) T. w.:... T. t.:... itp INNE: widma IR i NMR np.: 1 H NMR (CDCl 3, δ, ppm): 1, (m, 2H, H 3), 1,98; 2,02; 2,09 (3s, 9H, H-5a, 7a i 8b), 2,60 (t, 2H, H 4, 3 J 3-4 = 6,6 Hz), 5,84 (d, 1H, H-1, 3 J H1-H2 = 3,7 Hz) itp. 13 C NMR (CDCl 3, δ, ppm): 11,8; 12,9; 25,2; 26,2; 26,8;; 28,7; 29,0; 67,2; 72,4; 79,7; 105,1; 117,4; 123,1; 149,5; 170,8; 171,0 - w indeksie górnym można podać rzędowość atomu węgla np.: IV, 90.2 III itp. IR (CHCl 3, υ, cm -1 ): 2929; 2869; 1747; 1462; 1376; 1235; 1148; 1146; 1077; 1022 Ważne podajemy sygnały pochodzące od uzyskanego związku oraz od ewentualnych zanieczyszczeń pomijamy natomiast sygnałów od stosowanych do analizy NMR lub IR rozpuszczalników. DATA I PDPIS:

5 1,2,5,6-Dicykloheksylidenoglukofuranoza H H H H H + H 2 S 4 H W kolbie o pojemności 100 ml zanurzonej w łaźni lodowej na mieszadle magnetycznym umieszczono 9,7 g cykloheksanonu i mieszając energicznie oraz chłodząc wkroplono 0,65 ml stężonego kwasu siarkowego (mieszanina nie powinna ściemnieć!). Następnie dodawano porcjami 4,5 g sproszkowanej bezwodnej D-glukozy i pozostawiono na mieszadle magnetycznym na noc. Następnie do kolby z zestaloną mieszaniną dodano 40 ml eteru naftowego i ogrzewano pod chłodnicą zwrotną aż uzyskania dwóch warstw w kolbie. Górną warstwę eterową oddzielono i ochłodzono w lodówce do wykrystalizowania pochodnej dicykloheksylidenowej. sad odsączono i przekrystalizowano z eteru naftowego. T.t o C. [ ] 20 D = -2,2 o (EtH). a) 1,2,5,6-Dicykloheksylidenoglukofuranoza; 1,2-cykloheksylidenoglukofuranoza H AcH-H 2 H H H 2,5 g dicykloheksylidenoglukofuranozy rozpuszczono w mieszaninie 8 ml lodowatego kwasu octowego i 2,5 ml wody, a następnie ogrzewano na łaźni wodnej w temp. 60 o C. Po odparowaniu do sucha na wyparce rotacyjnej (temp. łaźni poniżej 50 o C trzymany osad przekrystalizowało z mieszaniny etanol-eter (4:1). T.t 150 o C.

6 b) 1,2,5,6-Dicykloheksylidenoglukofuranoza; 1,2,5,6-Dicykloheksylideno-6-oksoglukofuranoza. H PCC, MS 4A CH 2 Cl 2 Utlenianiu za pomocą PCC wobec sit molekularnych 3A poddano 250 mg 1,2,5,6- dicykloheksylidenoglukofuranozy zgodnie z przepisem podanym przez J. Herscovici i wsp. w J. Chem. Soc. Perkin Trans I., 1967 (1982). W opisie preparatów podać: 1. Wydajność reakcji 2. temperaturę topnienia 3. mówienie widma 1 H NMR

7 (S)-(+)- -butyrolakton z kwasu L-glutaminowego HC CH NaN 2, HCl HC NH 2 W kolbie trójszyjnej o poj. 100 ml, zaopatrzonej w mieszadło magnetyczne, umieszcza się 4 g kwasu glutaminowego, 12 ml wody destylowanej i 6,3 ml stęż. kwasu solnego. Po ochłodzeniu zawartości kolby do temp. 5 o C, intensywnie mieszając, wkrapla się z wkraplacza roztwór 3,2 g azotynu sodu w 7 ml wody z taką szybkością, aby temperatura nie przekroczyła 0 o C (ok. 3 godz.), po czym otrzymany klarowny roztwór pozostawia się na noc w temp. Pokojowej. Następnie roztwór odparowuje się na wyparce próżniowej (temp. łaźni poniżej 50 o C), a pozostałość wytrząsa się z 20 ml octanu etylu, sączy i osad przemywa 3 ml octanu etylu. Przesącz suszy się nad bezw. MgS 4 i odparowuje na wyparce do sucha. trzymuje się 3,2 g (80%) (S)- -karboksy- -butyrolaktonu w postaci żółtego oleju [ ] 20 D = o (c=2.0, 95% etanol). (S)-(+)- -Etoksykarbonylo- -butyrolakton HC EtH, H + C 2 H 5 C Wariant a: W kolbie kulistej o poj. 100 ml, zaopatrzonej w chłodnicę zwrotną zabezpieczoną przed dostępem wilgoci, umieszcza się 3,2 g (S)- -karboksy- -butyrolaktonu, 6,5 ml bezwodnego etanolu, 15 ml bezwodnego benzenu i 0,1 g bezwodnego kwasu p-toluenosulfonowego. Zawartość kolby ogrzewa się do wrzenia przez 5 godzin, a następnie zastępuje się chłodnicę zwrotną chłodnicą destylacyjną i zbiera destylat do temperatury 79 C. Do pozostałości dodaje się 50 ml benzenu, przemywa kolejno: wodą, 10% roztworem węglanu sodu i ponownie wodą. Roztwór organiczny suszy się siarczanem magnezu, sączy i rozpuszczalnik oddestylowuje na wyparce obrotowej. Pozostałość destyluje się pod

8 obniżonym ciśnieniem zbierając frakcję wrzącą w temperaturze C/10 mm Hg. trzymuje się 6,2 g (76%) (S)-(+)- -etoksykarbonylo- -butyrolaktonu, [ ] D 32 = (c = 2.93, etanol). Wariant b: Lakton, uzyskany w poprzednim etapie poddano estryfikacji bezwodnym etanolem za pomocą DCC wobec DMAP zgodnie z przepisem podanym przez A. Ammazzalorso i wsp. w Tetrahedron Letters 43, (2002). Wariant c: Lakton, uzyskany w poprzednim etapie poddano estryfikacji bezwodnym etanolem za pomocą DCC w acetonitrylu zgodnie z przepisem podanym przez R. Shelkov i wsp. w rg. Biomol. Chem., 2004, 2, W opisie preparatów podać: 1. Wydajność reakcji 2. Temperaturę topnienia 3. mówienie widma 1 H NMR

9 7,7-Dichlorobicyklo[4,1,0]heptan (dichloronorkaran) + CHCl 3 NaH TEBA Cl Cl 8.2 g (10 ml) cykloheksenu 24 g (16 ml) chloroformu 0.3 g chlorku trietylobenzyloamoniowego (TEBA) W kolbie trójszyjnej o poj. 100 ml zaopatrzonej w termometr i wkraplacz umieszczono 10 ml cykloheksenu, 16 ml chloroformu i 0.3 g TEBA. Następnie silnie mieszając na mieszadle magnetycznym i chłodząc kolbę zimną wodą wkraplano 20 ml 50%-go roztworu NaH z taką szybkością aby temperatura utrzymywała się w zakresie o C. Po zakończeniu wkraplania i ustaniu efektu egzotermicznego, reakcję prowadzi się energicznie mieszając w temp o C w ciągu 2 godz.. Następnie dodaje się 20 ml wody, przenosi mieszaninę do rozdzielacza i oddziela warstwę organiczną, a warstwę wodną ekstrahuje się za pomocą chlorku metylenu (3x10 ml). Ekstrakty łączy się z produktem i przemywa wodą (10 ml), 5%-ym HCl (10 ml), ponownie wodą (10 ml) i suszy nad bezw. MgS 4. Po odparowaniu rozpuszczalnika na wyparce pozostałość poddaje się destylacji pod zmniejszonym ciśnieniem (t.wrz. 79 o C/15 mm Hg). Wydajność 10 g (60%). W opisie ćwiczenia należy podać: a/ wydajność reakcji b/ temperaturę wrzenia c/ współczynnik załamania światła d/ omówienie widm IR, 1 H i 13 C NMR

10 Asymetryczna kondensacja aldolowa + H prolina DMS H Przepis: J.Am.Chem.Soc., 122, 2395 (2000) dczynniki: aceton benzaldehyd L-prolina DMS 46 mg proliny (0.4 mmola) mieszano w 10 ml mieszaniny DMS-aceton (4:1) w ciągu 15 min.. Następnie dodano 109 mg (1 mmol) benzaldehydu i mieszano w ciągu 24 godz.. Do mieszaniny dodano 10 ml nasyconego roztworu NH 4 Cl i ekstrahowano za pomocą octanu etylu. Po osuszeniu nad bezw. MgS 4 i odparowaniu do sucha, surowy produkt oczyszczono za pomocą chromatografii kolumnowej (heksan-octan etylu 3:1) lub PTLC. W opisie preparatu należy podać: 1. Wydajność reakcji 2. temperaturę topnienia 3. mówienie widm 1 H i 13 C NMR * W oparciu o widma NMR zarejestrowane dla próbki z dodatkiem TFAE należy wyznaczyć nadmiar enancjomeryczny (e.e) dla powstałego związku.

11 Blokowanie mannitolu. 1,2,3,4,5,6-Triizopropylideno-D-mannitol oraz 3,4-izopropylideno-D-mannitol H H CH 2 H H H CH 2 H H 3 C H 3 C aceton, H 2 S 4 CH 2 CH 2 CH 3 CH 3 CH 3 CH 3 CH 3 CH H CH 2 H H CH 2 H CH 3 CH 3 Przepis: J.C.S. Perkin I, 1379 (1979) dczynniki: D-mannitol, aceton, etanol, kw.octowy 1,2,3,4,5,6-Tri--izopropylideno-D-mannitol: 5 g mannitolu w bezw. acetonie (25 ml) zawierającym 0.2 ml stęż. kwasu siarkowego mieszano w ciągu 2 godzin. Roztwór wylano do 100 ml wody, a wytrącony osad odsączono i wysuszono. sad przekrystalizowano z etanolu (wyd. 75%) tt. 70 o C 3,4--Izopropylideno-D-mannitol: 5 g triizopropylidenomannitolu w 100 ml 70%-go kwasu octowego mieszano w temp. 40 o C w ciągu 2 godzin. Nadmiar kwasu octowego oddestylowano do sucha pod zmniejszonym ciśnieniem (15-20 mm Hg).

12 Borneol kamfora izoborneol H C CH 3 H C CH 3 H C CH Na 2 Cr 2 7 NaBH 4 H CH CH CH H H H Wariant a: utlenianie za pomocą dichromianu sodowego Do roztworu 2 g dichromianu sodowego w 8 ml wody dodano ostrożnie 1,6 ml stęż. kwasu siarkowego, a następnie ochłodzono w łaźni lodowej. W kolbie o poj. 50 ml rozpuszczono 1 g borneolu w 4 ml eteru i umieszczono w łaźni lodowej na mieszadle magnetycznym. Następnie wkraplano za pomocą pipety Pasteura 6 ml roztworu utleniacza w ciągu 10 min., mieszano przez 5 min. i dodano resztę roztworu utleniacza. Mieszaninę przeniesiono do rozdzielacza (kolbę przemyto kolejno 10 ml eteru i 10 ml wody i dodano do mieszaniny) i ekstrahowano eterem etylowym (3 x 20 ml). Połączone ekstrakty przemyto za pomocą 5% NaHC 3 oraz wodą i osuszono nad bezw. MgS 4. Rozpuszczalnik odparowano do sucha, a pozostałość sublimowano pod zmniejszonym ciśnieniem na "zimnym palcu". Wariant b: utlenianie za pomocą PDC: 1 g Borneolu utleniono do kamfory za pomocą PDC zgodnie z przepisem podanym w Synth. Commun., 23, 2701 (1993). Redukcja kamfory za pomocą borowodorku sodowego. W kolbie o poj. 50 ml rozpuszczono 0,5 g kamfory i umieszczono na mieszadle magnetycznym. Następnie mieszając dodawano niewielkimi porcjami 0,3 g borowodorku sodowego, a po zakończeniu dodawania ogrzewano zawartość kolby na łaźni wodnej przez 1 minutę. Po wylaniu mieszaniny na 20 g tłuczonego lodu (kolbę przemyć niewielką ilością metanolu), a po stopieniu lodu otrzymany osad odsączono i poddano sublimacji na "zimnym palcu" (p. wyżej). W opisie ćwiczenia należy podać: 1. Temperatury topnienia produktów 2. Wydajności obu etapów 3. Stosunek ilościowy produktów redukcji kamfory

13 Kwas 5,6--izopropylideno-L-askorbinowy H CH 3 H CH 3 CCl CH 3 CCH 3 CH 3 H H H H Do zawiesiny 3.0 g kwasu L-askorbinowego w 13.5 ml acetonu dodano 0.4 ml chlorku acetylu i mieszano energicznie w temp. pokojowej na mieszadle magnetycznym w ciągu 2 godzin. Wytrącony osad odsączono na lejku Buchnera i przemyto zimną mieszaniną acetonu i heksanu (4:7). Po wysuszeniu osadu otrzymano ok. 3.4 g białego związku o t.t o C. Wykonano chromatografię cienkowarstwową (tlc) w układzie eter-kwas octowy 24:1.

14 zonoliza fenantrenu. 1. 3, CH 3 CH 2.CH 3 SCH 3 CH CH 100 mg fenantrenu 10 ml kw.octowego lodowatego 0.2 ml siarczku dimetylu W kolbie o poj. 50 ml umieszczono zawiesinę 100 mg fenantrenu w 10 ml kwasu octowego. Po zmontowaniu zestawu do ozonolizy przepuszczano przez zawiesinę ozon w ciągu 1 godz. (w trakcie ozonolizy fenantren ulega rozpuszczeniu). Po upływie 1 godz. przerwano strumień ozonu i przepuszczano przez roztwór w ciągu 5 min. strumień powietrza (w celu usunięcia nadmiaru ozonu). Następnie dodano 0.2 ml siarczku dimetylu i odstawiono na 5 min.. Następnie do roztworu dodano 20 ml wody i ekstrahowano 3-krotnie eterem naftowym (3 x 10 ml). Połączone ekstrakty przemyto 5%-ym roztworem NaHC 3 (10 ml) i wodą (10 ml), a następnie osuszono nad bezw. MgS 4. Po odsączeniu środka suszącego przesącz odparowano do sucha na wyparce. Wykonano chromatografię cienkowarstwową (TLC) otrzymanego produktu w rozwijając chromatogram w heksanie. W opisie ćwiczenia należy podać: a/ wydajność reakcji b/ rysunek chromatogramu tlc c/ omówienie widm IR, 1 H i 13 C NMR.

15 zonoliza octanu cholesterolu. Py/Ac H Ac Ac CH Acetylacja: 200 mg Cholesterolu osusza się przez oddestylowanie z 10 ml bezwodnego toluenu lub suszenie na pompie olejowej (ok. 1h). 150 mg suchego związku rozpuszcza się w ok. 2-3 ml suchej pirydyny i dodaje 1,5 eqv. bezwodnika octowego. Po 24 h pirydynę oddestylowuje się na wyparce a ślady pirydyny usuwa się przez oddestylowanie z suchym toluenem (1-2 razy z 5 ml). Czystość uzyskanego związku bada się metodą TLC (dobrać układ w którym Rf wyniesie ok. 0,3). W przypadku uzyskania złożonej mieszaniny poreakcyjnej produkt oczyszcza się metodą chromatografii DFC. zonoliza: Reakcje dla 0.2 mmola octanu cholesterylu przeprowadzić zgodne z przepisem podanym przez Yates P. i Stiver S. w Can. J. Chem. 1988, 66, W opisie preparatu podać: 1. wydajność reakcji 2. temperaturę topnienia 3. omówienie widm IR, 1 HNMR, 13 CNMR

16 Reakcja Friedela-Craftsa. Redukcja do laktonu za pomocą borowodorku sodowego. CH 3 + AlCl 3 CH NaBH 4 H 3 C H 3 C Przepis: Syntheses and Transformations of Functional Groups, str.51 i 137 dczynniki: toluen, bezwodnik octowy, AlCl 3 bezw., benzen, NaBH 4, eter, etanol Kwas -(4-metylobenzoilo)-propionowy. W kolbie o poj. 500 ml mieszano (wytrząsano) 40 g (0.4 mola) bezwodnika bursztynowego, 60 g (0.45 mola) bezw. chlorku glinu i 200 g bezw. toluenu w ciągu 15 godz. w temp. pokojowej (wydziela się chlorowodór). Ciemnozieloną mieszaninę wylano do 400 ml lodowatej wody, a wytrącone sole rozpuszczono przez ostrożne zakwaszenie stęż. kwasem solnym (ok. 100 ml). Roztwór ekstrahowano za pom. 300 ml i 100 ml chlorku metylenu. Połączone ekstrakty organiczne osuszono nad Na 2 S 4, a następnie odparowano na wyparce do ok. 1/5 objętości. Po dodaniu ok. 100 ml benzenu pozostawiono na 14 godz. i odsączono wytrącony osad. Drugi rzut otrzymano po odparowaniu roztworu macierzystego do obj. 50 ml i dodaniu 50 ml benzenu. Całkowita wydajność wynosi 56 g (72%) tt o C. Lakton kwasu 4-(p-tolilo)-4-hydroksymasłowego 19.2 g kwas -(4-metylobenzoilo)-propionowego rozpuszczono w rozc. metanolowym roztworze NaH (190 ml metanolu, 10 ml wody i 6 g NaH) i ochłodzono do temp. 0-5 o C w łaźni lodowej. Następnie dodawano porcjami 18.9 g NaBH 4. Mieszaninę pozostawiono w temp. pokojowej na 2 dni. Dodano 400 ml wody, ochłodzono w łaźni lodowej i zkwaszono 200 ml 6N HCl (pienienie!)). Roztwór ekstrahowano 3 x 100 ml eteru i połączone ekstrakty osuszono nad Na 2 S 4. Poztwór odparowano do sucha, a pozostałość przekrystalizowano z rozc. etanolu (1:1). trzymano 12.3 g (70%) laktonu tt o C.

17 Cholestenon (utlenianie metodą penauera) + Al( - i - Pr) 3 + H H W kolbie kulistej dwuszyjnej o poj. 150 ml, zaopatrzonej w chłodnicę destylacyjną umieszczono 60 ml toluenu i kamyczki wrzenne. Po oddestylowaniu ok. 10 ml toluenu (w celu jego osuszenia), do kolby dodano 2,5 g cholesterolu i 12,5 ml świeżo destylowanego cykloheksanonu. Po oddesty-lowaniu ok. 2,5 ml toluenu chłodnicę destylacyjną zastąpiono zwrotną i ogrzewano do wrzenia przez 20 min., a następnie dodawano porcjami 0,75 g izopropanolanu glinu w ciągu 30 min.. W międzyczasie przygotowano roztwór 5 g winianu sodowo-potasowego w 10 ml wody. Po zakończeniu dodawania izopropanolanu, zamieniono ponownie chłodnicę zwrotną na destylacyjną, oddestylowano ok ml toluenu i całość ochłodzono do temperatury pokojowej. Następnie dodano wcześniej przyrządzony roztwór winianu i prowadzono destylację z parą wodną, dodając co pewien czas wodę, do zebrania ok. 200 ml destylatu. Pozostałość po ochłodzeniu ekstrahowano trzykrotnie chloroformem porcjami po 10 ml. Połączone ekstrakty przemyto wodą (2 x 10 ml) i przesączono, do kolby kulistej o poj. 100 ml, przez warstwę bezw. MgS 4 umieszczoną na lejku i odparowano do sucha. Pozostały żółty olej rozpuszczono na gorąco w 3-4 ml metanolu i wstawiono do krystalizacji. sad odsączono na lejku Buchnera, przemyto 1-2 ml zimnego metanolu i pozostawiono do wysuszenia. trzymuje się ok. 2 g produktu o tt o C (80-90% wyd.). Powtórna krystalizacja z metanolu pozwala na otrzymanie związku o tt o C. W opracowaniu należy podać: a/ wydajności reakcji b/ temperatury topnienia- wrzenia c/ opis widm IR oraz 1 H i 13 C NMR

18 Cynamononitryl CH + CH 3 CN KH,CH 3CN CH=CHCN (Z + E) W kolbie o pojemności 100 ml, zaopatrzonej w chłodnicę zwrotną i wkralacz umieszczono 3,3 g roztartego w moździerzu wodorotlenku potasowego w 40 ml suchego acetonitrylu. Mieszaninę ogrzano do wrzenia i dodano z rozdzielacza w jednej porcji 5,3 g benzaldehydu w 10 ml acetonitrylu. grzewanie kontynuowano przez 10 min., a następnie gorący roztwór wylano na 100 g potłuczonego lodu. Mieszaninę ekstrahowano chlorkiem metylenu (3 x 50 ml). Połączone ekstrakty osuszono nad bezw. MgS 4 i odparowano do sucha, a pozostałość poddano destylacji pod zmniejszonym ciśnieniem. W opisie preparatu podać: 1. Wydajność reakcji 2. mówienie widm 1 H NMR i IR 3. Stosunek ilościowy izomerów Z i E

19 D,L- -Fenyloseryna, izomery erytro- i treo. CH + CH 2 CH NH 2 ō H H CH NH 2 + CH NH 2 H 10 g glicyny rozpuszcza się w roztworze 8 g wodorotlenku sodowego w 30 ml wody i chłodzi do 15 o C. Następnie mocno mieszając dodaje się w jednej porcji 28,3 g benzaldehydu. Utworzona początkowo emulsja po kilku minutach przekształca się w gęstą pastę i wówczas należy mieszać ręcznie. Po ok. 25 min. pasta zestala się. Po godzinie od momentu dodania benzaldehydu, do rozdrobnionego produktu mieszając i utrzymując temp. poniżej 15 o C, wkrapla się 18 ml kwasu solnego. Mechaniczne mieszanie kontynuuje się przez 1 godz. i pozostawia kolbę w lodówce (temp. 5 o C) na kolejne 2 godz., po czym sączy się. sad ekstrahuje się 3 razy wrzącym etanolem (po 80 ml) za każdym razem dobrze odsączając. Po wysuszeniu otrzymuje się 11,1 g (46% wyd.) surowego aminokwasu, będącego mieszaniną izomerów treo i erytro. Surową fenyloserynę krystalizuje się z 10-krotnej ilości gorącej wody. Po oziębieniu do 5 o C (przez kilka godz.), odsącza się ok. 3,6 g prawie czystej treo-d,l-fenyloseryny w postaci monohydratu. W opisie preparatu należy podać: 1. Wydajność reakcji 2. Temperaturę topnienia 3. mówienie widma 1 H NMR

20 4,6-Etylideno-D-glukoza 2,4-etylideno-D-erytroza H H H H H CH paraaldehyd H NaJ 4 CH 3 H H 2 S 4 CH 3 H CH2 H Przepis: J.Am.Chem.Soc., 82, 2301 (1960) dczynniki: glukoza, paraaldehyd, etanol, celit, nadjodan sodu, papierki wskaźnikowe W kolbie o poj. 100 ml umieszczono 9 g glukozy oraz 6.8 ml paraldehydu i 0.05 ml (trzy krople) stęż. kwasu siarkowego. Mieszninę wytrzasano przez ok. 30 ml do momentu, aż stała się półpłynna, a następnie pozostawiono w temp. pokojowej na 3 dni. Następnie roztarto z 15 ml abs. etanolu i doprowadzono do ph za pomocą 1N etanolowego roztworu KH. Wytrącony osad rozpuszczono przez podgrzanie mieszaniny utrzymując wartość ph 6.5 (dodać więcej KH). Dodano 0.5 g węgla aktywnego i przesączono na lejku ze spiekiem przez warstwę celitu, przemywając gorącym etanolem. Przesącz pozostawiono na noc w temp. pokojowej otrzymując 5-6 g osadu krystalicznego o tt o C. Po odparowaniu przesączu do sucha i zdekantowaniu nadmiaru paraldehydu, krystaliczny osad przekrystalizowano z abs. etanolu (4-7 g alkoholu na 1 g osadu). Całkowita wydajność 7-8 g (78-80%) [ ] 20 D 2.37 o (c 19.7, woda).

21 Redukcja acetylooctanu etylu za pomocą drożdży piekarskich H 5 C 2 drożdże piekarskie H 5 C 2 H H W kolbie Erlenmayera o poj. 500 ml zaopatrzonej w mieszadło magnetyczne rozpuszcza się 80 g cukru i 0.5 g Na 2 HP 4 w 350 ml ciepłej (35 o C) wody z kranu. Następnie dodaje się 16 g suchych drożdży i miesza na mieszadle magnetycznym do uzyskania jednorodnej mieszaniny. Po upływie 15 min., gdy fermentacja zachodzi energicznie, dodaje się 4.86 g przedestylowanego acetylooctany etylu. Mieszanie kontynuuje się przez co najmniej 2 doby w temp o C. Po ukończeniu reakcji dodaje się 20 g celitu i miesza przez kilka minut, a następnie sączy, a osad przemywa za pomocą 50 ml wody. Przesącz nasyca się chlorkiem sodu i ekstrahuje 5-krotnie 50 ml eteru. Połączone ekstrakty suszy się nad bezw, MgS 4. Poodsączeniu środka suszącego, eter oddestylowuje się do obj. Poniżej 50 ml, a pozostały eter odparowuje na wyparce próżniowej. trzymuje się ok. 3.5 g produktu, który powinien wykazywać negatywny rezultat testu na obecność acetylooctanu etylu (zabarwienie czerwone 1% r-rem FeCl 3 ). Czystość produktu można sprawdziś za pomocą TLC (CH 2 Cl 2 ).

22 Utlenienie cholesterolu. 5,6-epoksycholesterol H mcpba, CHCl 3 18h, t.pok. H Reakcje dla 1 mmola cholesterolu przeprowadzić zgodne z przepisem podanym przez E. Ma i współpracowników w Steroids, 2005, 70, W opisie preparatu podać: 1. wydajność reakcji 2. temperaturę topnienie 3. omówienie widm IR, 1 HNMR, 13 CNMR

23 Wyodrębnianie limonenu, eugenolu lub anetolu za pomocą destylacji z parą wodną. CH 3 H CH=CHCH 3 CH 2 CH=CH 2 C H 3 C CH 2 limonen CH 3 anetol H CH 3 eugenol 10g skórki z pomarańczy, goździków lub owoców anyżu rozetrzeć w moździerzu i przenieść do kolby destylacyjnej o poj. 500 ml, dodać 250 ml wody i zmontować zestaw do destylacji z parą wodną. Prowadzić destylację (w czasie destylacji należy dodawać z wkraplacza wodę z szybkością zbierania się destylatu) do momentu, kiedy destylat stanie się klarowny (ok ml destylatu). Po zakończeniu destylacji i zdemontowaniu zestawu, należy chłodnicę przemyć za pomocą 20 ml chlorku metylenu, natomiast destylat ekstrahować dwukrotnie porcjami po 20 ml chlorku metylenu. Połączone ekstrakty oraz roztwór z przemycia chłodnicy osuszyć nad bezw. MgS04 w ciągu 15 minut. Po odsączeniu środka suszącego do zważonej kolby okrągłodennej o poj. 100 ml. przesącz odparować do sucha na wyparce próżniowej. Czystość produktu badano za pomocą chromatografii TLC: np: eugenolu w układzie heksan: octan etylu 7:1; anetol w układzie heksan:octan etylu 6:4; limonen?. Redukcja za pomocą Borowodorku sodu wobec soli Co(II) Wydzielony limonen lub eugenol poddano redukcji za pomocą NaBH 4 wobec CoCl 2 x6h 2 zgodnie z przepisem podanym przez S. K. Chung w J. rg. Chem. Vol. 44, No. 6, (1979). W opisie preparatów podać: 1. Wydajność reakcji 2. Temperaturę topnienia wrzenia? 3. mówienie widma 1 H i 13 C NMR.

Zaawansowane oczyszczanie

Zaawansowane oczyszczanie Zaawansowane oczyszczanie Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych z chemii organicznej dla II roku Zakład Chemii Organicznej Wydział Chemii Uniwersytet Wrocławski 2015 wersja 1 1 Spis treści [O1] Krystalizacja

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Biologiczno-Chemiczny CHEMIA PRODUKTÓW NATURALNYCH. Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Biologiczno-Chemiczny CHEMIA PRODUKTÓW NATURALNYCH. Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych Uniwersytet w Białymstoku Wydział Biologiczno-Chemiczny CHEMIA PRODUKTÓW NATURALNYCH Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych Białystok 2015 Celem zajęć jest poznanie podstawowych metod izolacji, wydzielania

Bardziej szczegółowo

PREPARATYKA NIEORGANICZNA. Przykład 1 Ile kilogramów siarczanu(vi) żelaza (II) można otrzymać z 336 kg metalicznego żelaza?

PREPARATYKA NIEORGANICZNA. Przykład 1 Ile kilogramów siarczanu(vi) żelaza (II) można otrzymać z 336 kg metalicznego żelaza? PREPARATYKA NIEORGANICZNA W laboratorium chemicznym jedną z podstawowych czynności jest synteza i analiza. Każda z nich wymaga specyficznych umiejętności, które można przyswoić w trakcie ćwiczeń laboratoryjnych.

Bardziej szczegółowo

5. STECHIOMETRIA. 5. Stechiometria

5. STECHIOMETRIA. 5. Stechiometria 5. STECHIOMETRIA 25 5. Stechiometria 5.1. Ile gramów magnezu wzięło udział w reakcji z tlenem, jeśli otrzymano 6,0 g tlenku magnezu? Odp. 3,60 g 5.2. Do 50 cm 3 roztworu kwasu siarkowego (VI) o stężeniu

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Chemia organiczna. Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych dla Biotechnologii (I rok)

Chemia organiczna. Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych dla Biotechnologii (I rok) Chemia organiczna Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych dla Biotechnologii (I rok) Zakład Chemii rganicznej Wydział Chemii Uniwersytet Wrocławski 2015 Lista wykonywanych ćwiczeń: [1a] Destylacja frakcyjna...3

Bardziej szczegółowo

Obliczanie wydajności reakcji

Obliczanie wydajności reakcji bliczanie wydajności reakcji Wydajność reakcji chemicznej (W) jest to stosunek masy produktu (m p ) otrzymanej w wyniku przeprowadzenia reakcji chemicznej do masy tego produktu (m t ) wynikającej z równania

Bardziej szczegółowo

DESTYLACJA JAKO METODA WYODRĘBNIANIA I OCZYSZCZANIA ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH

DESTYLACJA JAKO METODA WYODRĘBNIANIA I OCZYSZCZANIA ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH DESTYLCJ JKO METOD WYODRĘNINI I OCZYSZCZNI ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH Zakres materiału: - metody rozdzielania substancji, - destylacja - charakter wykorzystywanych zjawisk, typy destylacji, zastosowanie, charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 2: Stężenia

Ćwiczenia nr 2: Stężenia Ćwiczenia nr 2: Stężenia wersja z 5 listopada 2007 1. Ile gramów fosforanu(v) sodu należy zużyć w celu otrzymania 2,6kg 6,5% roztworu tego związku? 2. Ile należy odważyć KOH i ile zużyć wody do sporządzenia

Bardziej szczegółowo

Obserwacje: Wnioski:

Obserwacje: Wnioski: Doświadczenie: Badanie różnicy między mieszaniną a związkiem chemicznym. Tytuł: Reakcja siarki z cynkiem. Badanie różnicy między mieszaniną a związkiem chemicznym. Reakcja syntezy. Wiązanie jonowe. Otrzymywanie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY STECHIOMETRII

PODSTAWY STECHIOMETRII PODSTAWY STECHIOMETRII 1. Obliczyć bezwzględne masy atomów, których względne masy atomowe wynoszą: a) 7, b) 35. 2. Obliczyć masę próbki wody zawierającej 3,01 10 24 cząsteczek. 3. Która z wymienionych

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: szkolny 22 listopad 2010 90 minut Informacje dla ucznia:

Bardziej szczegółowo

PL 207979 B1. POLITECHNIKA RZESZOWSKA IM. IGNACEGO ŁUKASIEWICZA, Rzeszów, PL 21.01.2008 BUP 02/08

PL 207979 B1. POLITECHNIKA RZESZOWSKA IM. IGNACEGO ŁUKASIEWICZA, Rzeszów, PL 21.01.2008 BUP 02/08 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 207979 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 380220 (51) Int.Cl. C07D 209/08 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 17.07.2006

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI Pracownia studencka Zakład Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie witaminy E w oleju metodą HPLC ANALIZA PRODUKTÓW POCHODZENIA NATURALNEGO

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Klasyczna Analiza Jakościowa Organiczna, Ćw. 4 - Identyfikacja wybranych cukrów Ćwiczenie 4 Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Zagadnienia teoretyczne: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

OTRZYMYWANIE KARBOKSYMETYLOCELULOZY

OTRZYMYWANIE KARBOKSYMETYLOCELULOZY Katedra Chemii Organicznej, Bioorganicznej i Biotechnologii OTRZYMYWANIE KARBOKSYMETYLOCELULOZY Prowadzący: mgr inż. Marta Grec Miejsce ćwiczeń: sala 102 1. Cel ćwiczenia Celem doświadczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

2. Procenty i stężenia procentowe

2. Procenty i stężenia procentowe 2. PROCENTY I STĘŻENIA PROCENTOWE 11 2. Procenty i stężenia procentowe 2.1. Oblicz 15 % od liczb: a. 360, b. 2,8 10 5, c. 0.024, d. 1,8 10 6, e. 10 Odp. a. 54, b. 4,2 10 4, c. 3,6 10 3, d. 2,7 10 7, e.

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu?

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu? 1. Oblicz, ilu moli HCl należy użyć, aby poniższe związki przeprowadzić w sole: a) 0,2 mola KOH b) 3 mole NH 3 H 2O c) 0,2 mola Ca(OH) 2 d) 0,5 mola Al(OH) 3 2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu

Bardziej szczegółowo

KRYSTALIZACJA JAKO METODA OCZYSZCZANIA I ROZDZIELANIA SUBSTANCJI STAŁYCH

KRYSTALIZACJA JAKO METODA OCZYSZCZANIA I ROZDZIELANIA SUBSTANCJI STAŁYCH KRYSTALIZACJA JAKO METODA OCZYSZCZANIA I ROZDZIELANIA SUBSTANCJI STAŁYCH Zakres materiału: -metody rozdzielania substancji, -zasady krystalizacji, -etapy krystalizacji, -kryteria doboru rozpuszczalnika

Bardziej szczegółowo

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU 5 UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU CEL ĆWICZENIA Poznanie zależności między chemicznymi właściwościami pierwiastków, a ich położeniem w układzie okresowym oraz korelacji

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zadania z rozdziałów 1 5 (Mol, Stechiometria wzorów i równań chemicznych, Wydajność reakcji i inne)

Przykładowe zadania z rozdziałów 1 5 (Mol, Stechiometria wzorów i równań chemicznych, Wydajność reakcji i inne) Przykładowe zadania z rozdziałów 1 5 (Mol, Stechiometria wzorów i równań chemicznych, Wydajność reakcji i inne) Zadanie 7 (1 pkt) Uporządkuj podane ilości moli związków chemicznych według rosnącej liczby

Bardziej szczegółowo

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks 1. Która z próbek o takich samych masach zawiera najwięcej

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1. PODSTAWOWE PRAWA I POJĘCIA CHEMICZNE 5 1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1.1. Wyraź w gramach masę: a. jednego atomu żelaza, b. jednej cząsteczki kwasu siarkowego. Odp. 9,3 10 23 g; 1,6 10 22

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (0 1) W tabeli podano rodzaje mieszanin oraz wybrane sposoby ich rozdzielania. Rodzaj mieszaniny Metoda rozdzielania mieszaniny

Zadanie 2. (0 1) W tabeli podano rodzaje mieszanin oraz wybrane sposoby ich rozdzielania. Rodzaj mieszaniny Metoda rozdzielania mieszaniny Zadanie 1. (0 1) Uczniowie obserwowali przebieg doświadczenia, w którym do kolby z wrzącą wodą wprowadzono płonący magnez nad powierzchnię cieczy. Doświadczenie zilustrowali rysunkiem. W czasie doświadczenia

Bardziej szczegółowo

V. Węglowodory. Hydroksylowe pochodne węglowodorów alkohole i fenole

V. Węglowodory. Hydroksylowe pochodne węglowodorów alkohole i fenole V. Węglowodory. Hydroksylowe pochodne węglowodorów alkohole i fenole V-1. Otrzymywanie węglowodorów nienasyconych i badanie ich właściwości (palność; reakcje z wodą bromową i KMnO 4 ) a) acetylenu (POKAZ)

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Chemii Związków Naturalnych Semestr VI

Laboratorium z Chemii Związków Naturalnych Semestr VI POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA CHEMII ORGANICZNEJ, BIOORGANICZNEJ I BIOTECHNOLOGII Laboratorium z Chemii Związków Naturalnych Semestr VI 1 ĆWICZENIE 5 Wydzielanie lecytyny z żółtek jaj kurzych

Bardziej szczegółowo

Chemia produktów naturalnych

Chemia produktów naturalnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Wydział Chemii Chemia produktów naturalnych pracowanie: Joanna Kurek, Anna K. Przybył i Maria Chrzanowska Wydanie II Poznań 2015 Skrypt przeznaczony jest dla studentów

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Wydział Chemii Chemia produktów naturalnych

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Wydział Chemii Chemia produktów naturalnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Wydział Chemii Chemia produktów naturalnych pracowanie: Joanna Kurek i Anna K. Przybył pod redakcją Marii Chrzanowskiej Poznań 2010 Skrypt przeznaczony jest dla studentów

Bardziej szczegółowo

PL 175707 B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175707 (13) B1 C07C 235/66

PL 175707 B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175707 (13) B1 C07C 235/66 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 175707 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 304406 (22) Data zgłoszenia: 22.07.1994 IntCl6: C07C 203/04 C07C 235/66

Bardziej szczegółowo

Kierunek... Sprawozdanie z ćw. 2. Wyniki pomiarów i obliczeń należy podać z właściwą dokładnością (ilością cyfr znaczących).

Kierunek... Sprawozdanie z ćw. 2. Wyniki pomiarów i obliczeń należy podać z właściwą dokładnością (ilością cyfr znaczących). Kierunek... Sprawozdanie z ćw. 2 Imię i nazwisko... OZNACZANIE WODY KRYSTALIZACYJNEJ W HYDRATACH Wyniki pomiarów i obliczeń należy podać z właściwą dokładnością (ilością cyfr znaczących). barwa soli uwodnionej

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

Kontrolowana polimeryzacja rodnikowa

Kontrolowana polimeryzacja rodnikowa Laboratorium Polimery i Biomateriały Ćwiczenie laboratoryjne Kontrolowana polimeryzacja rodnikowa Instrukcja Opracowała dr Elżbieta Megiel Wydział Chemii Uniwersytetu Warszawskiego Zakład Dydaktyczny Technologii

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Ćwiczenie 8 Semestr 2 STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Obowiązujące zagadnienia: Stężenie jonów wodorowych: ph, poh, iloczyn jonowy wody, obliczenia rachunkowe, wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Zadanie: 2 (1 pkt) Zmieszano 100 g 30% roztworu azotanu (V) sodu z 500 g wody. Oblicz Cp otrzymanego roztworu.

Zadanie: 2 (1 pkt) Zmieszano 100 g 30% roztworu azotanu (V) sodu z 500 g wody. Oblicz Cp otrzymanego roztworu. Zadanie: 1 (1 pkt) Oblicz rozpuszczalność chlorowodoru (HCl) w wodzie, jeśli wiesz, że stężony kwas solny, czyli nasycony wodny roztwór chlorowodoru ma stężenie 36%. Zadanie: 2 (1 pkt) Zmieszano 100 g

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 30 ... I etap transestryfikacji

ĆWICZENIE 30 ... I etap transestryfikacji ĆWICZENIE 30 Wykonujący Data..... I etap transestryfikacji Objętość oleju[ml] Objętość wprowadzonego 1M KOH Czas rozpoczęcia mieszania Czas zatrzymania mieszadła Masa kolby do frakcji glicerynowej II etap

Bardziej szczegółowo

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii!

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Chciałabym podzielić się z Wami moimi spostrzeżeniami dotyczącymi poziomu wiedzy z chemii uczniów rozpoczynających naukę w Liceum Ogólnokształcącym. Co

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4 Wstępne przygotowanie próbek gleby do badań oraz ustalenie wybranych właściwości fizykochemicznych. 1. Wstęp

Ćwiczenie 4 Wstępne przygotowanie próbek gleby do badań oraz ustalenie wybranych właściwości fizykochemicznych. 1. Wstęp Pracownia specjalizacyjna I rok OŚ II Ćwiczenie 4 Wstępne przygotowanie próbek gleby do badań oraz ustalenie wybranych właściwości fizykochemicznych 1. Wstęp Gleba jest złożonym, dynamicznym tworem przyrody,

Bardziej szczegółowo

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ 5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ Proces rozpuszczania trudno rozpuszczalnych elektrolitów można przedstawić ogólnie w postaci równania A m B n (stały) m A n+ + n B m-

Bardziej szczegółowo

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Obliczenia stechiometryczne Podstawą

Bardziej szczegółowo

2 E Jodan(VII) potasu

2 E Jodan(VII) potasu 2 E Jodan(VII) potasu Wprowadzenie Jodan(VII) potasu (KIO 4 ) to białe ciało stałe, trudno rozpuszczalna w wodzie sól mocnego kwasu jodowego(vii) (HIO 4 ) oraz mocnej zasady wodorotlenku potasu (KOH).

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH WPROWADZENIE Utlenialność wody jest to umowny wskaźnik określający zdolność wody do pobierania tlenu z nadmanganianu potasowego (KMnO4) w roztworze kwaśnym lub

Bardziej szczegółowo

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 172690 PL 172690 B1 C07F 9/572 C 07F 9/38. (43) Zgłoszenie ogłoszono:

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 172690 PL 172690 B1 C07F 9/572 C 07F 9/38. (43) Zgłoszenie ogłoszono: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 172690 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21 ) Numer zgłoszenia. 299116 (22) Data zgłoszenia 28.05.1993 (51) IntCl 6: C07F 9/572 C

Bardziej szczegółowo

Piroliza odpadowych poliolefin

Piroliza odpadowych poliolefin Politechnika Śląska Wydział Chemiczny Katedra Chemii, Technologii Nieorganicznej i Paliw Minimalizacja odpadów Technologia chemiczna Dąbrowa Górnicza sem. VI Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Piroliza

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Wykonanie destylacji:

Wykonanie destylacji: DESTYLACJA Destylacja jest jedną z metod oczyszczania substancji. Stosuje się ją w celu oddzielenia substancji lotnych od mniej lotnych zanieczyszczeń lub do rozdzielenia mieszaniny kilku cieczy różniących

Bardziej szczegółowo

Przetarg Nieograniczony Nr 120/40/2015 ZAŁĄCZNIK NR 1

Przetarg Nieograniczony Nr 120/40/2015 ZAŁĄCZNIK NR 1 Lp Przetarg Nieograniczony Nr 120/40/2015 Proponowani producenci Cena jednostkowa brutto w PLN (za 1 litr, 1 kilogram, 1 opakowanie) Wartość (kolumna 5 x kolumna 6) Nazwa i czystość Opakowanie Przewidywane

Bardziej szczegółowo

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej I. Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej Zagadnienia Regulamin bezpieczeństwa i higiena pracy w laboratorium chemicznym Organizacja stanowiska pracy Ochrona przeciwpożarowa

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. Ekstrakcja

Ćwiczenie 2. Ekstrakcja Ćwiczenie 2 Ekstrakcja Ekstrakcja (z łaciny: extraho = wyciągam) jest to metoda wyodrębniania z mieszaniny ciał stałych lub cieczy jakiegoś składnika przy pomocy rozpuszczalnika tak dobranego, aby rozpuszczał

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum z działu Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów ( 1 godz.) Temat: Estry pachnąca chemia.

Scenariusz lekcji w technikum z działu Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów ( 1 godz.) Temat: Estry pachnąca chemia. Scenariusz lekcji w technikum z działu Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów ( 1 godz.) Temat: Estry pachnąca chemia. Cele dydaktyczno- wychowawcze: Wyjaśnienie mechanizmu reakcji estryfikacji Poznanie

Bardziej szczegółowo

Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi

Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi Pracownia: Utylizacja odpadów i ścieków dla MSOŚ Instrukcja ćwiczenia nr 17 Adsorpcyjne oczyszczanie gazów z zanieczyszczeń związkami organicznymi Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Zakład Dydaktyczny

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie wiadomości z kl. I

Powtórzenie wiadomości z kl. I Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Powtórzenie wiadomości z kl. I Na początku kl. I po kilku lekcjach przypominających materiał w każdej klasie przeprowadzam mini konkurs chemiczny.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Roztwory i ich właściwości

ĆWICZENIE 4. Roztwory i ich właściwości I. Roztwory rzeczywiste ĆWICZENIE 4 Roztwory i ich właściwości 1. Sporządzanie roztworu CuSO 4 o określonym stężeniu procentowym - wykonać w zespołach 2-osobowych W celu sporządzenia 25 lub 50 ml 10% m/v

Bardziej szczegółowo

Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów

Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów ... kod ucznia Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów Etap I (szkolny) 16 października 2009 roku Wypełnia szkolna komisja konkursowa Zadanie 1. 2. 3. 4. 5. Suma Liczba punktów PoniŜej podano treść

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Podstawy dysocjacji elektrolitycznej. Zadanie 485 (1 pkt.) V/2006/A2 Dysocjacja kwasu ortofosforowego(v) przebiega w roztworach wodnych trójstopniowo:

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05)

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) 1. Informacje ogólne koordynator modułu/wariantu rok akademicki 2014/2015

Bardziej szczegółowo

WYDZIELANIE OLEJÓW ETERYCZNYCH Z SUROWCÓW ROŚLINNCH

WYDZIELANIE OLEJÓW ETERYCZNYCH Z SUROWCÓW ROŚLINNCH WYDZIELANIE OLEJÓW ETERYCZNYCH Z SUROWCÓW ROŚLINNCH Określenie substancja zapachowa jest stosowane w odniesieniu do czystych związków chemicznych, wywołujących wrażenie węchowe (wonne substancje chemiczne)

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6. Oczyszczanie kwasu sulfanilowego metodą krystalizacji.

Ćwiczenie 6. Oczyszczanie kwasu sulfanilowego metodą krystalizacji. Ćwiczenie 6. Oczyszczanie kwasu sulfanilowego metodą krystalizacji. Wprowadzenie teoretyczne Cel ćwiczeń: Zapoznanie studentów z techniką krystalizacji służącą do oczyszczania substancji. Do oczyszczania

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ... pieczątka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, Witaj w pierwszym etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu.

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu. Chemia Zestaw I 1. Na lekcjach chemii badano właściwości: żelaza, węgla, cukru, miedzi i magnezu. Który z zestawów badanych substancji zawiera tylko niemetale? A Węgiel, siarka, tlen. B Węgiel, magnez,

Bardziej szczegółowo

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Wykonanie ćwiczenia 13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Zadania do wykonania: 1. Wykonać pomiar temperatury

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE 93 S t r o n a VI. SCENARIUSZ ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE 1.Temat zajęć: Projekt: Niezwykłości zwykłej wody Temat: Woda niezwyczajna ciecz 2. Czas pracy: 1 godzina 3. Materiały i narzędzia:

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY ODPOWIEDZI I SHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Odpowiedzi niezgodne z poleceniem (nie

Bardziej szczegółowo

Przemiany substancji

Przemiany substancji Przemiany substancji Poniżej przedstawiono graf pokazujący rodzaje przemian jaki ulegają substancje chemiczne. Przemiany substancji Przemiany chemiczne Przemiany fizyczne Objawy: - zmiania barwy, - efekty

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII Miejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII PZIM PDSTAWWY Czas pracy 120 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 13 stron (zadania 1 27).

Bardziej szczegółowo

T-1 OZNACZANIE TEMPERATURY TOPNIENIA

T-1 OZNACZANIE TEMPERATURY TOPNIENIA Technika laboratoryjna Temperatura topnienia T-1 T-1 OZNACZANIE TEMPERATURY TOPNIENIA (opracowała Jadwiga Laska) Wprowadzenie Temperatura topnienia jest to temperatura w której substancja przechodzi ze

Bardziej szczegółowo

śywność Lista analiz wykonywanych w Dziale Kontroli Jakości POCH S.A.: - analiza klasyczna

śywność Lista analiz wykonywanych w Dziale Kontroli Jakości POCH S.A.: - analiza klasyczna Lista analiz wykonywanych w Dziale Kontroli Jakości POCH S.A.: śywność zawartość głównego składnika (miareczkowanie: alkacymetryczne, redoksometryczne, kompleksometryczne, strąceniowe) zawartość głównego

Bardziej szczegółowo

REDOKSYMETRIA ZADANIA

REDOKSYMETRIA ZADANIA REDOKSYMETRIA ZADANIA 1. Na zmiareczkowanie 0,1952 g kwasu szczawiowego H 2 C 2 O 4 2H 2 O zużyto 31,24 cm 3 mianowanego roztworu KMnO 4. Oblicz miano KMnO 4. m.m. H 2 C 2 O 4 2H 2 O=126,068 g/mol Odp.

Bardziej szczegółowo

KLUCZ ODPOWIEDZI KONKURS PRZEDMIOTOWY DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO Przedmiot: CHEMIA C A C C B A B B D B C D A A

KLUCZ ODPOWIEDZI KONKURS PRZEDMIOTOWY DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO Przedmiot: CHEMIA C A C C B A B B D B C D A A KLUCZ ODPOWIEDZI KONKURS PRZEDMIOTOWY DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO Przedmiot: CHEMIA /etap wojewódzki/ Możliwa do uzyskania liczba punktów: 74 pkt Zadania zamknięte: 1 2 3

Bardziej szczegółowo

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1)

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1) Przykład sprawozdania z analizy w nawiasach (czerwonym kolorem) podano numery odnośników zawierających uwagi dotyczące kolejnych podpunktów sprawozdania Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) analiza Wynik przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 26.05.2004 04739355.8

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 26.05.2004 04739355.8 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 163174 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 26.0.04 047393.8 (97)

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

Metody rozdziału substancji, czyli śladami Kopciuszka.

Metody rozdziału substancji, czyli śladami Kopciuszka. 1 Metody rozdziału substancji, czyli śladami Kopciuszka. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - ekstrakcja, - chromatografia, - adsorpcja, - sedymentacja, - dekantacja, - odparowywanie oraz z

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWO WIELKOPOLSKIE Etap rejonowy rok szkolny 2011/2012 wylosowany numer uczestnika konkursu Dane dotyczące ucznia (wypełnia Komisja Konkursowa po rozkodowaniu

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik analityk 311[02]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik analityk 311[02]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 18 Strona 2 z 18 Strona 3 z 18 Strona 4 z 18 Strona 5 z 18 W pracach egzaminacyjnych ocenie podlegały następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Opis metody oznaczania

Bardziej szczegółowo

PL 198188 B1. Instytut Chemii Przemysłowej im.prof.ignacego Mościckiego,Warszawa,PL 03.04.2006 BUP 07/06

PL 198188 B1. Instytut Chemii Przemysłowej im.prof.ignacego Mościckiego,Warszawa,PL 03.04.2006 BUP 07/06 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 198188 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 370289 (51) Int.Cl. C01B 33/00 (2006.01) C01B 33/18 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej.

PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej. PLAN BADANIA MIĘDZYLABORATORYJNEGO Badania fizykochemiczne wyrobów chemii gospodarczej. 1. Organizator Klub Polskich Laboratoriów Badawczych POLLAB Sekcja POLLAB-CHEM/ EURACHEM-PL. 2. Koordynator Specjalistyczne

Bardziej szczegółowo

a) Ćwiczenie praktycze: Sublimacja kofeiny z kawy (teofiliny z herbaty i teobrominy z kakao)

a) Ćwiczenie praktycze: Sublimacja kofeiny z kawy (teofiliny z herbaty i teobrominy z kakao) ĆWICZENIE 5 SUBLIMACJA I CHROMATOGRAFIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodami oczyszczania i rozdziału substancji organicznych. Sublimacja jest metodą, za pomocą której można wyodrębnić i oczyścić

Bardziej szczegółowo

Materiał diagnostyczny poziom rozszerzony Kryteria oceniania model odpowiedzi

Materiał diagnostyczny poziom rozszerzony Kryteria oceniania model odpowiedzi Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Odpowiedzi niezgodne z poleceniem ( nie na temat) są traktowane jako brak odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

REAKCJE NITROZWIĄZKÓW ALIFATYCZNYCH. XI. O NOWEJ POCHODNEJ TETRAHYDROOKSAZYNY Z NITROMETANU, FORMALDEHYDU I BENZYLOAMINY*

REAKCJE NITROZWIĄZKÓW ALIFATYCZNYCH. XI. O NOWEJ POCHODNEJ TETRAHYDROOKSAZYNY Z NITROMETANU, FORMALDEHYDU I BENZYLOAMINY* ROCZNIKI CHEMII 28, 176 (1954) REAKCJE NITROZWIĄZKÓW ALIFATYCZNYCH. XI. O NOWEJ POCHODNEJ TETRAHYDROOKSAZYNY Z NITROMETANU, FORMALDEHYDU I BENZYLOAMINY* Tadeusz URBANSKI i Daniela GURNE Zakład Technologii

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie: Odpowiedź: ΔU = 2,8663 10 4 J

Zadanie 1. Zadanie: Odpowiedź: ΔU = 2,8663 10 4 J Tomasz Lubera Zadanie: Zadanie 1 Autoklaw zawiera 30 dm 3 azotu o temperaturze 15 o C pod ciśnieniem 1,48 atm. Podczas ogrzewania autoklawu ciśnienie wzrosło do 3800,64 mmhg. Oblicz zmianę energii wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol OTRZYMYWANIE BIOETANOLU ETAP II (filtracja) i III (destylacja) CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jest przeprowadzenie procesu filtracji brzeczki fermentacyjnej oraz uzyskanie produktu końcowego (bioetanolu)

Bardziej szczegółowo

Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów

Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów SPOSOBY WYRAŻANIA STĘŻEŃ ROZTWORÓW Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów Opracowała dr Anna Wisła-Świder STĘŻENIA ROZTWORÓW Roztwory są to układy jednofazowe (fizycznie jednorodne) dwu- lub

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII Miejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII POZIOM PODSTAWOWY Czas pracy 120 minut Instrukcja dla zdającego 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 10 stron. Ewentualny

Bardziej szczegółowo

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego 1. Przyporządkuj opisom odpowiadające im pojęcia. Wpisz litery (A I) w odpowiednie kratki. 3 p. A. hydraty D. wapno palone G. próchnica B. zaprawa wapienna

Bardziej szczegółowo

(73) Uprawniony z patentu: (72) (74) Pełnomocnik:

(73) Uprawniony z patentu: (72) (74) Pełnomocnik: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 165947 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 292707 (22) Data zgłoszenia: 09.12.1991 (51) IntCl5: B01D 53/04 (54)

Bardziej szczegółowo

XXII edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. ETAP II część pisemna 13 marca 2015 r.

XXII edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. ETAP II część pisemna 13 marca 2015 r. XXII edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP II część pisemna 13 marca 2015 r. Czas pracy 180 minut UCZESTNIKU! Przed Tobą 3 zadania otwarte. Rozwiąż je

Bardziej szczegółowo

VI. SCENARIUSZE ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE

VI. SCENARIUSZE ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE 68 S t r o n a 1.Temat zajęć: VI. SCENARIUSZE ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE Projekt: Woda w środowisku przyrodniczym w aspekcie lokalnym i globalnym Temat: Tajemnice kropli wody 2. Czas pracy:

Bardziej szczegółowo

SurTec 716 C. alkaliczna bezcyjankowa kąpiel cynk/nikiel

SurTec 716 C. alkaliczna bezcyjankowa kąpiel cynk/nikiel SurTec 716 alkaliczna bezcyjankowa kąpiel cynk/nikiel Właściwości alkaliczna kąpiel Zn/Ni trzeciej generacji z jeszcze lepszą wgłębnością i poprawioną odpornością na wahania temperatury w zakresie gęstości

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Chemia Poziom podstawowy Listopad 03 W niniejszym schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe poprawne odpowiedzi. W tego typu

Bardziej szczegółowo

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów BADANIA PROCESU SORPCJI JONÓW ZŁOTA(III), PLATYNY(IV) I PALLADU(II) Z ROZTWORÓW CHLORKOWYCH ORAZ MIESZANINY JONÓW NA SORBENCIE DOWEX OPTIPORE L493 IMPREGNOWANYM CYANEXEM 31 Grzegorz Wójcik, Zbigniew Hubicki,

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODORY

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODORY PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODORY INFORMACJA DO ZADAŃ 678 680 Poniżej przedstawiono wzory półstrukturalne lub wzory uproszczone różnych węglowodorów. 1. CH 3 2. 3. CH 3 -CH 2 -CH C CH 3 CH 3 -CH-CH 2 -C

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE CZĄSTKOWEGO MOLOWEGO CIEPŁA

WYZNACZANIE CZĄSTKOWEGO MOLOWEGO CIEPŁA POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW WYZNACZANIE CZĄSTKOWEGO MOLOWEGO CIEPŁA ROZPUSZCZANIA WYBRANYCH SOLI Opiekun: Miejsce ćwiczenia: Katarzyna Piwowar Katedra

Bardziej szczegółowo

Wnioski: Wnioski: Równanie reakcji chemicznej: Ca 2+ Mg 2+ Komentarz metodyczny:

Wnioski: Wnioski: Równanie reakcji chemicznej: Ca 2+ Mg 2+ Komentarz metodyczny: Tytuł: Woda - badanie właściwości - woda jako mieszanina. Wykazanie, że woda występująca w przyrodzie jest mieszaniną. Woda destylowana, mineralna, z kranu 3 zlewki, 3 palniki, 3 trójnogi, 3 siatki Do

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia laboratoryjne Z Chemii Organicznej. Ochrona Środowiska

Ćwiczenia laboratoryjne Z Chemii Organicznej. Ochrona Środowiska Ćwiczenia laboratoryjne Z Chemii rganicznej chrona Środowiska Ćwiczenie opracowane na podstawie : M. Burgieł, B. Kawałek, S. Lis, M. Jamrozik, K. strowska, Ćwiczenia Laboratoryjne z Chemii rganicznej Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo