Polityka gospodarcza materiały do wykładu Doktryny polityczno -ekonomiczne. Dr hab. Krzysztof Oplustil Katedra Polityki Gospodarczej UJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Polityka gospodarcza materiały do wykładu Doktryny polityczno -ekonomiczne. Dr hab. Krzysztof Oplustil Katedra Polityki Gospodarczej UJ"

Transkrypt

1

2 Polityka gospodarcza materiały do wykładu Doktryny polityczno -ekonomiczne Dr hab. Krzysztof Oplustil Katedra Polityki Gospodarczej UJ

3 Merkantylizm XV/XVI w., Hiszpania, Francja, Anglia, Włochy Ideologia tworzącej się burżuazji (mieszczaństwa, kupców, bankierów, przemysłowców) w okresie akumulacji kapitału kapitalizm kupiecki (lac. mercari handlować) wytwór myśli mężów stanu, urzędników, kupców oraz finansowych i gospodarczych przywódców owych czasów Tło historyczne: wzrost znaczenia i wpływów politycznych klasy kupieckiej, rozwój miast kupieckich w Europie Zachodniej, Reformacja rozwój etyki protestanckiej Odkrycia geograficzne i napływ kruszców Rozwój absolutyzmu

4 Założenia doktryny Merkantylizm o bogactwie człowieka i całych narodów decyduje wielkość zgromadzonych zasobów kruszcowych (złota, srebra) bullionizm Prawo Kopernika-Greshama: zły pieniądz wypiera z obrotu pieniądz lepszy (zawierający więcej kruszcu), M. Kopernik Zasady bicia monety, 1526 Napływ kruszcu ilościowa teoria pieniądza (równanie obiegu pieniądza, równanie Fishera, prekursor J. Bodin): M V = P Q, gdzie M ilość pieniądza w obiegu, V prędkość pieniądza, P poziom cen, Q wielkość produkcji

5 Założenia doktryny Merkantylizm Dodatni bilans obrotów z zagranicą przewaga eksportu nad importem w stosunkach z każdym państwem, Modyfikacja: Tomasz Mun ( ) dopuszczał import tanich surowców Zasada autarkii (samowystarczalności) gospodarczej Protekcjonistyczna polityka handlowa (cła), negatywne nastawienie do wolnej konkurencji Interwencjonizm państwowy (m.in. rozwój manufaktur, infrastruktury, gwarantowanie niskich cen żywności, przyznawanie monopoli na handel z określonymi obszarami)

6 Merkantylizm Przedstawiciele i krytycy : Thomas Mun (XV/XVI w.) Bogactwo Anglii w handlu zagranicznym (1621), postulat ograniczenia konsumpcji towarów zagranicznych Jean Bodin (XVI w.) politolog i uczony, zauważył związek pomiędzy ilością pieniądza w gospodarce a rosnącymi cenami dóbr A. de Montchretien (zabójcza zagraniczna konkurencja), J.B. Colbert Krytycy D. Hume (XVIII w. ciągłe utrzymywanie dodatniego bilansu w handlu z zagranicą jest niemożliwe), A. Smith Późniejsi zwolennicy niemiecka szkoła historyczna (XIX w.) J.M. Keynes (XX w.)

7 Fizjokratyzm Miejsce i czas: Francja (także Polska) XVIII/pocz. XIX w. Przedstawiciele: F. Quesnay ( Tablice Ekonomiczne ), R.J. Turgot w Polsce S. Staszic, H. Kołłątaj Tło historyczne liczebność i znaczenie klasy ziemiańskiej Założenia doktryny: Koncepcja porządku naturalnego, którego podstawami są: wolność osobista, własność prywatna i wolność gospodarcza (leseferyzm, fr. Laissez faire, laissez passer ) Koncepcja produktu czystego (produit net) dochodem czystym jest suma dóbr wytworzonych w ciągu roku w rolnictwie, wszystkie inny dziedziny handlu i przemysłu są nieprodukcyjne Fizjokratyczna struktura społeczna klasa produkcyjna i jałowa Koncepcja jednego podatku od ziemi

8 Liberalizm i ekonomia klasyczna Założenia liberalizmu jak nurtu doktrynalnego: Indywidualizm (w aspekcie etycznym, socjologicznym, ekonomicznym) Egalitaryzm (jednakowy system wartości społecznych oraz ten sam system normatywny; równość szans dla wszystkich) Uniwersalizm (istnieją niezmienne i uniwersalne prawa natury, także ekonomiczne) Melioryzm (instytucje społeczne i gospodarcze są samoregulujące się, samonaprawiające się, nie wymagają ingerencji człowieka, sterowania) Prekursorzy: T. Hobbes, D. Hume, J. Locke (liberalizm polityczny)

9 Liberalizm i ekonomia klasyczna Szkoła klasyczna w ekonomii: gospodarka w długim okresie, jeżeli nic nie będzie zakłócać jej funkcjonowania, rozwija się w sposób zrównoważony nierównowaga na rynku wywoływana jest przez przejściowo działające czynniki zewnętrzne działanie niewidzialnej ręki rynku motyw realizacji własnego interesu przez jednostki prowadzi do samoregulacji procesów gospodarczych wolność polityczna i gospodarcza to nierozdzielnie ze sobą związane, komplementarne elementy postulat uelastycznienia stawek płac, zniesienia ograniczeń prawnych pieniądz ma charakter neutralny, wzrost jego podaży prowadzi do wzrostu inflacji

10 Szkoła ekonomii klasycznej Adam Smith - Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów (1776 r.) Indywidualizm, człowiek jako homo oeconomicus, niewidzialna ręka rynku, zasadnicza harmonia interesu indywid. i społ. Człowiek kieruje wytwórczością tak, aby jej produkt posiadał możliwie najwyższą wartość, myśli tylko o swym własnym zarobku, a jednak w tym, jak i w wielu innych przypadkach, jakaś niewidzialna ręka kieruje nim tak, aby zdążał do celu, którego wcale nie zamierzał osiągnąć. Mając na celu swój własny interes człowiek popiera interesy społeczeństwa znacznie lepiej niż wtedy, gdy zamierza służyć im rzeczywiście. Nie od przychylności rzeźnika, piwowara czy piekarza oczekujemy naszego obiadu, lecz od ich dbałości o własny interes. Zwracamy się nie do ich humanitarności, lecz do egoizmu i nie mówimy im o naszych własnych potrzebach, lecz o ich korzyściach.

11 Szkoła ekonomii klasycznej Adam Smith: Znaczenie wolnej konkurencji jako instrumentu przeciwdziałającemu nadużywaniu wolności gospodarczej Praca jako źródło bogactwa jednostki i narodów, teoria wartości opartej na pracy (wartość użytkowa i wartość wymienna, określona przez ilość pracy potrzebnej do wytworzenia i koszt utrzymania pracownika ) Znaczenie przedsiębiorców w akumulacji kapitału produkcyjnego Leseferyzm w handlu wewnętrznym i zewnętrznym ( z wyjątkami) Państwo jako stróż nocny, zadanie państwa ochrona własności prywatnej, bezpieczeństwa, wolnej konkurencji, zapewnienie edukacji powszechnej, infrastruktury publicznej Zasady prawa podatkowego (proporcjonalność, równość, efektywność poboru, pewność kryteriów)

12 Szkoła ekonomii klasycznej J.B. Say ( Traktat o ekonomii politycznej, 1803) prawo Say a ( prawo rynków ): podaż kreuje popyt Produkcja towarów (podaż) przynosi efektywny, tzn. realizowany w wydatkach globalny popyt, wystarczający na zakup całej podaży towarów. Nadprodukcja nie może istnieć cena każdego sprzedanego towaru przynosi innym podmiotom dochód w postaci płac, odsetek, zysku lub renty, wystarczający na zakup tego produktu. Zaburzenia gospodarcze mają charakter przejściowy, składając się na cykl koniunkturalny Teza o neutralności pieniądza, pieniądz jest wozem dla przekazywania wartości produktów Pojęcia przedsiębiorcy jako osoby ponoszącej ryzyko gospodarcze

13 Szkoła ekonomii klasycznej Thomas Malthus ( , Zasady ekonomii politycznej, Rozprawa o prawie ludności ) Prawo ludności: liczba ludności jest ograniczona przez środki utrzymania. I jedno i drugie wzrasta, jednak liczba ludności wzrasta w postępie geometrycznym (szybciej), a podaż środków utrzymania - w postępie arytmetycznym (wolniej). Równowagę przywróci sama nędza jest ona czymś koniecznym, podobnie jak wojny epidemie, itp. Krytyka prawa Say a : wskutek zubożenia i rozmnożenia klas najniższych, których przedstawiciele nie będą mogli skonsumować tego co wyprodukowali

14 Szkoła ekonomii klasycznej David Ricardo ( , Zasady ekonomii politycznej i opodatkowania ) Żelazne prawo płac : Na rynku pracy ukształtuje się płaca naturalna na poziomie minimalnym, tj. na poziomie kosztów utrzymania umożliwiającym przeżycie robotnikom. Płaca ta to cena, która jest niezbędna, aby umożliwić ogółowi robotników utrzymanie i zachowanie swego gatunku, nie zwiększając, ani też nie zmniejszając ich liczby Teoria wartości opartej na pracy (jednak: wartość dóbr jest również pochodną ich rzadkości)

15 Szkoła ekonomii klasycznej D. Ricardo - Teoria kosztów komparatywnych: każdy kraj powinien skupić się na produkcji oraz eksporcie tych dóbr, których względne koszty produkcji są mniejsze niż w innych krajach, a uzyskane dzięki temu środki przeznaczyć na import towarów produkowanych taniej za granicą. Specjalizacja i wymiana handlowa mogą być korzystne dla wszystkich krajów biorących w niej udział decydujące znaczenie dla korzyści czerpanych przez obydwu partnerów handlowych z wymiany ma względny stosunek kosztów produkcji dóbr, będących przedmiotem wymiany w krajach partnerów, a nie bezwzględny poziom nakładów jakie w poszczególnych krajach należy ponieść na wytworzenie tych dóbr. O wartości danego dobra w wymianie będzie decydować wartość nakładów, jakie kraj może zaoszczędzić, powstrzymując się od produkcji tego dobra i specjalizując się w produkcji innego dobra

16 Szkoła ekonomii klasycznej Teoria kosztów komparatywnych - przykład: Koszt mierzony w roboczogodzinach (rbg) Niemcy: 1 rbg kosztuje 10 euro; Polska: 1 rbg - kosztuje 10 zl 10 drukarek 10 koszul Niemcy 24 rbg (240 euro) 1 rbg (10 euro) Polska 60 rbg (600 zl) 2 rbg (20 zl) Koszt alternatywny: w Niemczech wyprodukowanie jednej drukarki kosztuje rezygnację z 240 koszul; Polska z 300 koszul. Koszt względny produkcji drukarek jest więc niższy w Niemczech, które powinny się skoncentrować na ich produkcji, a importować koszule z Polski Krytyka: ryzyko nadmiernej specjalizacji, powstanie monokultur gospodarczych (zob. Podręcznik, s. 368 i n.)

17 Krytycy ekonomii klasycznej Niemiecka szkoła historyczna - Negacja istnienia ogólnie obowiązujących praw ekonomicznych, podkreślanie znaczenia indywidualnych warunków gospodarczych Adam Müller koncepcja państwa jako ponadindywidualnego organizmu społecznego, który obejmuje całokształt życia jednostek, znaczenie kapitału duchowego Georg F. List Narodowy system ekonomii politycznej protekcjonizm wychowawczy, teoria stadiów rozwoju

18 Dygresja: instrumenty polityki protekcjonistycznej Cło importowe lub (rzadziej) eksportowe, od wartości (ad valorem) lub określona kwota na jednostkę towaru Kontyngenty ograniczenia ilościowe lub wartościowe importu Bariery pozataryfowe przepisy administracyjne dyskryminujące towary zagraniczne, prowadzące do utrudnienia lub podrożenia importu, jak przepisy w zakresie standardów (np. sanitarnych) Opłaty wyrównawcze w ramach postępowania antydumpingowego Subwencje eksportowe bezpośrednie lub pośrednie Embargo

19 Dygresja: Tendencje liberalizacyjne w handlu międzynarodowym r. wejście w życie Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu (GATT), podstawa wielostronnego systemu współpracy handlowej i liberalizacji handlu 1994 r. utworzenie Światowej Organizacji Handlu (WTO), podpisanie umowy o liberalizacji handlu usługami (GATS) - General Agreement on Trade in Services GATS) oraz o ochronie własności intelektualnej (TRIPS) Zasady WTO (zob. podręcznik, s. 378 i n.) zasada równego traktowania towarów krajowych i zagranicznych zasada (klauzula) najwyższego uprzywilejowania zasada wzajemności korzyści i ustępstw zasada uczciwej konkurencji

20 Dygresja: Formy międzynar. współpracy i integracji gospodarczej Bilateralne i multilateralne umowy handlowe i kooperacyjne np., umowy o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji (BIT), o wspólne przedsięwzięcia czy umowy stowarzyszeniowe z blokiem gospodarczym Strefa wolnego handlu zniesienie ograniczeń we wzajemnej wymianie towarowej, przy zachowaniu autonomii każdego z nich w polityce handlowej wobec państw spoza ugrupowania (EFTA, NAFTA, ASEAN) Unia celna oprócz zniesienia ograniczeń we wzajemnej wymianie handlowej, także jednolita polityka celną wobec państw z zewnątrz (np. Mercosur Brazylia, Argentyna, Paragwaj, Urugwaj

21 Dygresja: Formy międzynar. współpracy i integracji gospodarczej Wspólny rynek oprócz swobodnej wewnętrznej wymiany towarowej i jednolitej polityki celnej obejmuje także swobodę przepływu czynników produkcji (pracy, usług, kapitału) między państwami tworzącymi to ugrupowanie gospodarcze (EWG) Unia gospodarcza ścisła koordynacja polityki gospodarczej (przede wszystkim polityki monetarnej, fiskalnej, zatrudnienia) państw członkowskich, co zakłada daleko idącą harmonizację odpowiednich gałęzi prawa i utworzenie wspólnotowych instytucji (UE) Unia walutowa wspólna waluta i jednolita polityka pieniężna Unia polityczna przeniesienie kompetencji decyzyjnych na wspólne instytucje także w zakresie np. polityki zagranicznej czy obronnej

22 Socjalizm Krytycy ekonomii klasycznej utopijny: Saint-Simon, Ch. Fourier, P. J. Proudhon ( własność to złodziejstwo ); R. Owen (spółdzielnie produkcyjne) naukowy marksizm Marksizm materializm dialektyczny (w nawiązaniu do G.W.F. Hegla) założenie, że wszystkie zjawiska świata zewnętrznego cechuje ciągły ruch i współzależność. Teoria bazy (stosunki ekonomiczne) i nadbudowy (instytucje prawne i społeczne), hasło Byt określa świadomość Walka klas jako prawo historyczne, siła napędowa rozwoju, rewolucja jako parowóz dziejów prowadząca do kolejnej formacji społeczno-ekonomicznej dążenie do społeczeństwa bezklasowego, bez własności prywatnej, komunizmu

23 Krytycy ekonomii klasycznej Słabości kapitalizmu wg Marksa: władza reprezentuje interesy klasy ekon. najsilniejszej, jednak: rozwój partii socjalistycznych, związków zawodowych niesprawiedliwy podział dochodu wartość dodatkowa, wytwarzana przez robotników, jest zagarniana przez kapitalistów; jednak: rozwój świadczeń socjalnych ze strony państwa, ubezpieczenia społeczne (bismarckowskie Niemcy 1884, 1887 r., Anglia) podatność systemu kapitalistycznego na kryzysy i bezrobocie, czyli depresje; jednak: rozwój idei państwa opiekuńczego rozwój monopoli, coraz większa koncentracja kapitału w ręku coraz mniejszej liczby, jednak: rozwój ustawodawstwa antymonopolowego Utopijność marksizmu: bankructwo idei społeczeństwa bez państwa, państwo socjalistyczne było w istocie totalitarne; błędne założenie, że gospodarka socj. będzie tak samo wydajna jak kapitalistyczna

24 Krytycy ekonomii klasycznej Instytucjonalizm przekonanie, że ogólnej teorii ekonomicznej nie można oprzeć na koncepcji człowieka ekonomicznego. Motywy, którymi kieruje się człowiek, są bardziej złożone istotną rolę odgrywają tu bodźce moralne, psychologiczne, wpływające na postawy osób prowadzących działalność gospodarczą, na hierarchię uznawanych przez nie wartości i celów. Ekonomia powinna badać również instytucje społeczne, które mają istotne znaczenie dla zachowań ekonomicznych. Te instytucje to np. władze państwowe, związki zawodowe, organizacje finansowe, organizacje społeczno gospodarcze, struktury własnościowe i organizacyjne, nawyki myślowe, powszechnie uznane reguły i zasady postępowania. Instytucje te podlegają ewolucyjnemu rozwojowi.

25 Krytycy ekonomii klasycznej Instytucjonalizm przedstawiciele: Thorstein Veblen 1899 r. Teoria klasy próżniaczej krytyka klas posiadających, nowobogackich kapitalistów, krytyka konsumpcji na pokaz, ostentacyjnego bogactwa i pogardy dla pracy, zjawiska rywalizacji w konsumpcji J.K. Galbraith koncepcja tzw. społeczeństwa obfitości, w którym producenci, poprzez reklamę wywołuję pragnienie posiadania ich produktów ( fabrykowanie nowych potrzeb ); terror reklamy, obezwładniający konsumenta, oraz terror środowisk, w których ludzie oceniają siebie według ilości i jakości posiadanych dóbr. Teoria sił równoważących rozstrzyganie konfliktów społ. na zasadzie kompromisu i konsensusu ; państwo jako korporacja

26 Krytycy ekonomii klasycznej Społeczna nauka Kościoła katolickiego : Leon XIII encyklika Rerum Novarum (1891 r.), krytyka socjalizmu Pius XI encyklika Quadragesimo Anno (1931 r., w czterdziestolecie Rerum Novarum ), zasada subsydiarnej (pomocniczej) roli państwa Jan XXIII inicjator odnowy Kościoła, Soboru Watykańskiego Drugiego (1962/63). Encykliki Mater et Magistra, Pacem in Terris, Postulat ochrony prawa własności jako prawa naturalnego i upowszechnienia tego prawa. Jan Paweł II, encykliki Laborem exercens (1981), Centesimus Annus (1991), w których papież zawarł krytykę zarówno kolektywnego socjalizmu, jak i liberalnego kapitalizmu oraz społeczeństwa konsumpcyjnego. podkreślenie społecznej roli pracy Benedykt XVI : Caritas in veritate - wyzwania, jakie stawia kryzys gosp.

27 Krytycy ekonomii klasycznej - Keynes Doktryna J.M. Keynesa: dzieło Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza, 1936 wady kapitalistycznej gospodarki mogą być usunięte w ramach ustroju rynkowego, dzięki umiejętnemu kierowaniu procesami ekonomicznymi w skali makro, gospodarka rynkowa jest z istoty niestabilna i wymaga aktywnej polityki gospodarczej państwa możliwe jest zaistnienie ogólnej i długotrwałej równowagi ekonomicznej przy niepełnym zatrudnieniu; przyczyną jest niedostateczny popyt globalny zerwanie z prawem Say a: możliwa jest nadprodukcja, gdyż ceny i płace nie są w pełni elastyczne, tzn. nie dostosowują się natychmiast do zmieniających się okoliczności ( lepkość cen).

28 Krytycy ekonomii klasycznej - Keynes Odwrócenie prawa Say a to nie podaż tworzy popyt, lecz popyt stymuluje podaż. Funkcję stymulatora popytu może i powinno pełnić państwo. aktywna polityka fiskalna: zwiększenie wydatków inwestycyjnych poprzez wydatki z budżetu w celu zwiększenia zagregowanego popytu obniżka stóp procentowych co ma skłaniać przedsiębiorstwa i konsumentów do zaciągania kredytów inwestycyjnych i konsumpcyjnych (jednak polityka monetarna ma charakter drugorzędny w stosunku do polityki fiskalnej) działanie automatycznych stabilizatorów (np. progresywny system podatkowy)

29 Krytycy ekonomii klasycznej - Keynes polityka redystrybucji dochodu progresywne opodatkowanie wysokich dochodów, ulgi dla inwestorów, zasiłki dla bezrobotnych umiarkowany protekcjonizm, np. ograniczenie importu, zapewnienie dodatniego bilansu handlowego wszelkie posunięcia polityki stymulujące popyt na inwestycje w ostatecznym rachunku doprowadzą do wzrostu produkcji, i do wzrostu konsumpcji (efekt mnożnikowy) Mnożnik keynesowski (m) jest to stosunek zmiany produkcji do powodującej ją zmiany w wydatkach autonomicznych m = dpkb/dw

30 Krytycy ekonomii klasycznej - Keynes Mnożnik (m) stanowi również odwrotność krańcowej skłonności do oszczędzania (k.s.o.); m = 1/k.s.o. (im mniejsza k.s.o., tzn. im mniej przeznaczamy na oszczędności, a więcej wydajemy na konsumpcje lub inwestycje tym mnożnik jest wyższy) Prowadzenie polityki antycyklicznej, zwalczanie recesji w krótkim okresie, dostrajanie koniunktury. Postulat interwencjonizmu państwowego w celu realizacji stabilizacyjnej funkcji państwa i zwalczania bezrobocia

31 Krytycy ekonomii klasycznej - Keynes Interwencjonizm może być finansowany poprzez zaciąganie kredytów przez państwo i powstanie deficytu budżetowego. Deficyt budżetowy i dług publiczny nie są zjawiskiem jednoznacznie niekorzystnym tak długo, jak istnieje bezrobocie, a oszczędności przekraczają inwestycje Roboty publiczne nawet jeżeli mogą się wydawać bezużyteczne, zwiększają popyt inwestycyjny, przy czym dzięki mechanizmom mnożnikowym ich efekt może być relatywnie duży (USA: polityka New Deal prezydenta Roosvelta, lata 30-te XX w.). Jednak: należy unikać efektu wypychania inwestycji prywatnych przez inwestycje publiczne (zob. niżej).

32 Dygresja: deficyt budżetowy i dług publiczny Deficyt budżetowy (państwowy) jest stanem budżetu (rocznego planu finansowego państwa), w którym suma wydatków budżetu państwa jest wyższa od możliwych do uzyskania w danym roku dochodów państwowych. Deficyt budżetowy jest wyrazem nadmiernych wydatków publicznych nadmiernych nie w stosunku do potrzeb, lecz do realnych możliwości danego państwa Dług publiczny - suma pozostających do spłaty finansowych zobowiązań państwa, wynikających przede wszystkim z kredytów i pożyczek, zaciągniętych w krajowych i zagranicznych instytucjach w latach ubiegłych, oraz wyemitowanych już papierów wartościowych, pozostających do wykupienia.

33 Dygresja: deficyt budżetowy i dług publiczny (Teoretyczne) sposoby pokrycia luki budżetowej: podwyżka podatków i innych danin publicznych na rzecz Skarbu Państwa świadczenia nieodpłatne pochodzące z zagranicy (np. pomoc finansowa ze strony innych państw lub instytucji, MFW, UE, Banku Światowego) dodrukowanie pustego pieniądza poprzez bank centralny, pozostający pod wpływem rządu sprzedaż rezerw dewizowych i przeznaczenie uzyskanych sum wyrażonych w walucie krajowej na sfinansowanie wydatków zadłużenie się w kraju i za granicą, bądź w postaci kredytów i pożyczek sensu stricto (w sensie prawnym), bądź poprzez emisję skarbowych papierów wartościowych (obligacji, bonów), podlegających wykupowi (wraz z odsetkami) w przyszłych okresach.

34 Dygresja: deficyt budżetowy i dług publiczny Negatywne skutki wzrostu długu publicznego: wzrost kosztów obsługi zadłużenia oraz zapłaty coraz wyższych odsetek za nowo zaciągane kredyty (tzw. efekt śniegowej kuli), w skrajnym przypadku - bankructwo państwa międzypokoleniowy transfer zasobów spłata długu obciąża przyszłe pokolenia Efekt wypychania - dodatkowy popyt na kredyt, zgłaszany przez państwo, prowadzi do obniżenia możliwości kredytowych banków komercyjnych oraz do wzrostu stóp procentowych, będących ceną tego kredytu, spadek aktywności sektora prywatnego w dłuższym okresie - wzrost podatków i danin publicznych, zahamowanie wzrostu gospodarczego

35 Dygresja: deficyt budżetowy i dług publiczny Konstytucyjne i ustawowe regulacje chroniące przed nadmiernym wzrostem deficytu i długu: Sejm nie może ustalić wyższego poziomu deficytu budżetowego od tego, który zaproponował rząd w przedłożonym Sejmowi projekcie ustawy budżetowej (art. 220 ust. 1 Konstytucji). inicjatywa ustawodawcza w zakresie ustawy o zaciąganiu długu publicznego oraz ustawy o udzielaniu gwarancji finansowych przysługuje wyłącznie Radzie Ministrów (art. 221 Konstytucji).

36 Dygresja: deficyt budżetowy i dług publiczny ustawa budżetowa nie może przewidywać pokrywania deficytu budżetowego przez zaciąganie zobowiązania w centralnym banku państwa (art. 220 ust. 2 Konstytucji). NBP nie może więc udzielać Skarbowi Państwa pożyczek skierowanych na finansowanie wydatków budżetowych zakaz zaciągania pożyczek lub udzielania gwarancji i poręczeń finansowych, w następstwie których państwowy dług publiczny przekroczyłby 3/5 wartości rocznego PKB (art. 216 Konstytucji) ustawa o finansach publicznych z r. przewiduje procedury ostrożnościowe i sanacyjne w przypadku, gdy dług publiczny zbliża się do określone relacji do PKB (50%, 55% i 60%).

37 Dygresja: deficyt budżetowy i dług publiczny UE: Pakt stabilności i wzrostu (Stability and Growth Pact) z 1997 r. zbiorcza nazwa dwóch rozporządzeń unijnych: pakt zobowiązuje kraje Unii Gospodarczej i Walutowej do utrzymywania równowagi budżetowej w średnim okresie państwa nie powinny przekraczać wartości progowej deficytu (3% PKB), a w okresie wzrostu gospodarczego dążyć do generowania nadwyżki budżetowej. w rzeczywistości kryteria te nie były przestrzegane przez państwa członkowskie i pomimo ich notorycznego naruszania nigdy nie doszło do zastosowania kar przewidzianych przez Pakt.

38 Dygresja: deficyt budżetowy i dług publiczny Pakt fiskalny z 2012 r. odpowiedź na kryzys zadłużenia w UE, umowa pomiędzy 25 krajami UE: wprowadzenie do prawa krajowego reguły fiskalnej, która zobowiązuje państwa do utrzymywania zrównoważonych finansów publicznych (deficyt strukturalny nie wyższy niż 0,5% PKB) zadłużenie nie więcej niż 60% PKB Sankcje za nieprzestrzeganie muszą być określone w konstytucjach państw, czuwa nad tym Trybunał Sprawiedliwości UE większa kontrola Rady Unii Europejskiej i Komisji Europejskiej nad stanem finansów publicznych państw (prewencyjna kontrola budżetów narodowych) przestrzeganie Paktu jest warunkiem skorzystania z pomocy z Europejski Mechanizm Stabilności

39 Krytycy ekonomii klasycznej - Keynes Inflacja ma charakter bardziej popytowy niż monetarny; występuje w sytuacji, gdy konsumenci zgłaszają większy popyt globalny, niż gospodarka jest w stanie zaspokoić ( przegrzanie gospodarki ) wywierając nacisk prowadzący do wzrostu poziomu cen Ograniczona skuteczność polityki pieniężnej, tj. dalszej obniżki stóp procentowych przez bank centralny przy już istniejących niskich stopach pułapka płynności : ludzie trzymają gotówkę w oczekiwaniu wyższych stóp założenie, że (przynajmniej w krótkim okresie) między inflacją a bezrobociem istnieje wymienność, można obniżać bezrobocie kosztem wzrostu inflacji krzywa Philipsa (następny slajd). Głównym zadaniem państwa ma być walka z bezrobociem, nawet kosztem wysokiej inflacji

40 Krytycy ekonomii klasycznej Keynes krzywa Philipsa

41 Krytycy ekonomii klasycznej - Keynes Kryzys keynesizmu: lata 70-te, nowe czynniki inflacjogenne, wzrost cen ropy, spirala cen i płac, nacisk płac na koszty i ceny; próba zamrożenia płac za Nixona nie dała rezultatu. Próby keynesowskiego pobudzania gospodarki powodowały jedynie wzrost inflacji przy niezmienionym bezrobociu i stagnacji gospodarczej stagflacja (połączenie inflacji i stagnacji), a nawet slumpflacja (połączenie recesji i inflacji). Koncepcje Keynesa nie ingerowały bowiem w sferę cen i płac, ograniczały się do sfery makroekonomii. Metody keynesistów odnosiły się do okresu gdy problemem było bezrobocie i deflacja, tj. spadające ceny, a nie inflacja.

42 Neoliberalizm Wiara w system prywatnej przedsiębiorczości i wolny, konkurencyjny rynek oraz niechęć do rozszerzania ekonomicznych funkcji państwa. Koncepcja państwa-minimum, ograniczającego się do tworzenia i podtrzymywania ładu instytucjonalno prawnego chroniącego gospodarkę rynkową oraz walczącego z inflacją. Antyetatyzm, krytyczny stosunek do państwowych instytucji regulujących gospodarkę, rosnących wydatków publicznych i podatków, Niewiara w skuteczność postulowanych przez keynesistów metod regulowania koniunktury i oddziaływania na gospodarkę. Polityka ta zakłóca grę sił rynkowych i przynosi z reguły skutki odmienne od zamierzonych.

43 Neoliberalizm Krytyka aktywnej polityki fiskalnej ze względu na opóźnienia w reakcji systemu gospodarczego na bodźce fiskalne. Opóźnienia te występują na etapie: diagnozy, tj. rozpoznania i oceny zmian zachodzących w gospodarce (trudności w dokładnym ustaleniu, w jakiej fazie cyklu koniunkturalnego ona się znajduje), podejmowania i wdrażania określonych instrumentów oddziaływania, co wiąże się z reguły z koniecznością zastosowania przewlekłych procedur legislacyjnych i administracyjnych, reakcji uczestników życia gospodarczego na zastosowane instrumenty polityki fiskalnej.

44 Neoliberalizm monetaryzm Monetaryzm Milton Friedman ( , Nobel w 1976 r.), E. Phelps (Nobel 2006) : Głównym zadaniem państwa jest walka z inflacją, przede wszystkim środkami polityki monetarnej, gdyż inflacja jest zjawiskiem wyłącznie pieniężnym. Podaż (ilość) pieniądza w obiegu ma rosnąć stopniowo, w tym samym tempie co produkcja (PKB). Polityka monetarna powinna być prowadzona przez bank centralny, niezależny od rządu. Krytyka państwa opiekuńczego, krytyka związków zawodowych, postulat nieaktywistycznej polityki fiskalnej Tzw. iluzja pieniądza (tj. nierozróżnianie między płacami nominalnymi a realnymi) może występować najwyżej w krótkim okresie (inaczej Keynesiści).

45 Neoliberalizm monetaryzm W długim okresie zamienność między inflacją a bezrobociem nie występuje, a krzywa Philipsa ma kształt pionowy (rośnie inflacja, a bezrobocie wraca do pierwotnej wysokości) Naturalna stopa bezrobocia - poziom bezrobocia występujący w gospodarce gdy rynek znajduje się w stanie równowagi; suma bezrobocia: frykcyjnego (związane z poszukiwaniem innej pracy lub zmianą miejsca zamieszkania) oraz strukturalnego (wynika z rozbieżności między popytem na pracę i podażą pracy).

46 Neoliberalizm ekonomia podaży przeciwstawianie się popytowym ujęciom keynesizmu, postulat reorientacji kierunków oddziaływania państwa: oddziaływanie na stronę podażową przedsiębiorców (supply side economics), stwarzanie sprzyjających warunków do rozwoju produkcji, inwestowania, obniżania kosztów działalności gospod., zmniejszanie obciążeń podatkowych, stymulacja postępu technicznego i innowacyjnego, ochrona wolnej konkurencji. ważniejsze od zarządzania popytem jest stworzenie przez państwo bodźców do oszczędzania i inwestowania, poprzez obniżenie podatków, kosztów pracy i deregulację

47 Neoliberalizm ekonomia podaży Wzrost oszczędności oznacza wzrost stanu depozytów bankowych, co prowadzić będzie do potanienia kredytu, zachęcając przedsiębiorców do inwestycji Polityka gospodarcza powinna być stała, przewidywalna, długoterminowa. USA, lata 80-te XX w. Reaganomika (za kadencji prezydenta Reagana), liberalna polityka oparta na walce z inflacją Prezydent USA R. Reagan: Government is not the solution to our problem; government is the problem. Alfred Laffer krzywa Laffera : przy pewnym poziomie obciążenia podatkowego, wpływy budżetowe z tytułu podatków maleją,

48 Krzywa Laffera

49 Neoliberalizm teoria racjonalnych oczekiwań Kwestionowanie sensu prowadzenia polityki gospodarczej poza stabilizacyjnymi działaniami rządu i banku centralnego Polityka makroekonomiczna, mająca służyć zwalczaniu bezrobocia, prowadzi jedynie do wzrostu inflacji. Zachowanie uczestników życia gospodarczego dostosowuje się bowiem do zmian w polityce gospodarczej i neutralizuje te zmiany. Ludzie analizują politykę gospodarczą nie dają się systematycznie oszukiwać rządzącym. Np. w razie ekspansywnej polityki fiskalnej, tj. zadłużania się państwa, przedsiębiorcy antycypować będą wzrost stóp procentowych i ograniczą inwestycje.

50 Neoliberalizm szkoła austriacka Ludwig von Mises, F.A. von Hayek ( , Droga do zniewolenia, Konstytucja wolności ): założenie, iż nie można panować nad życiem społecznym, nad procesami społecznymi i gospodarczymi koncepcja katalaksji tworzącego się spontanicznie ładu społecznego, na który składają się najbardziej podstawowe struktury społeczne, polityczne i gospodarcze (takie jak np. rodzina, własność). Krytyka modeli opartych na planowaniu, krytyka inżynierii społecznej, scjentyzmu - poglądu filozoficznego, który upatruje w nauce remedium na wszelkie problemy społeczne.

51 Neoliberalizm szkoła austriacka Państwo nie jest w stanie zastąpić rynku jako mechanizmu alokacji zasobów ponieważ nie dysponuje i nie może dysponować niezbędnym zasobem informacji. Informacja jest rozproszona wśród uczestników rynku, którzy podejmują w decyzje gospodarcze w oparciu o posiadaną wiedzę i racjonalne oczekiwania. Podkreślenie komplementarnego charakteru wolności politycznej i ekonomicznej U podstaw systemów totalitarnych leży centralne planowanie, i podporządkowanie wolności jednostki celom państwa na drodze przymusu. Krytyka Keynesa: Recesja jest efektem przeinwestowania, boom gospodarczy i obniżenie stóp procentowych skłaniają do nieprzemyślanych inwestycji

Polityka gospodarcza materiały do wykładu Cz. II Doktryny polityczno -ekonomiczne

Polityka gospodarcza materiały do wykładu Cz. II Doktryny polityczno -ekonomiczne Polityka gospodarcza materiały do wykładu Cz. II Doktryny polityczno -ekonomiczne Dr hab. Krzysztof Oplustil, prof. UJ Katedra Polityki Gospodarczej UJ Merkantylizm XV/XVI w., Hiszpania, Francja, Anglia,

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a )

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a ) przeciętny poziom cen MODEL ZAGREGOWANEGO POPYTU I ZAGREGOWANEJ PODAŻY ZAŁOŻENIA Dochód narodowy (Y) jest równy produktowi krajowemu brutto (PKB). Y = K + I + G Neoklasycyzm a keynesizm Badamy zależność

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Baza monetarna to: a) łączna ilość banknotów i bilonu, znajdujących się w obiegu

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii. Spis treści

Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii. Spis treści Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii Spis treści Od autorów....................................... 13 Rozdział I. Podstawowe pojęcia i przedmiot ekonomii..............

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Praca zbiorowa pod red. Romana Milewskiego Elementarne zagadnienia ekonomii

Księgarnia PWN: Praca zbiorowa pod red. Romana Milewskiego Elementarne zagadnienia ekonomii Księgarnia PWN: Praca zbiorowa pod red. Romana Milewskiego Elementarne zagadnienia ekonomii Od autorów Rozdział I. Podstawowe pojęcia i przedmiot ekonomii 1. Czym się zajmuje ekonomia? 2. Potrzeby ludzkie,

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU Spis treści WSTĘP... 9 Rozdział I WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU... 13 1. Wyzwania stojące przed

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia Blok III. Budżet państwa Polityka fiskalna

Makroekonomia Blok III. Budżet państwa Polityka fiskalna Makroekonomia Blok III Budżet państwa Polityka fiskalna Budżet a rola państwa w gospodarce Neoklasycy contra Keynesiści Efektywność rynku i efektywność sfery publicznej O co ten hałas? Czyli jaki jest

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów. Słowo wstępne

Wykaz skrótów. Słowo wstępne Wykaz skrótów Słowo wstępne Rozdział pierwszy Pojęcia 1.Początki ekonomii (Marcin Smaga) 2.Definicja ekonomii (Tadeusz Włudyka, Marcin Smaga) 3.Prawidłowości i prawa ekonomiczne (Tadeusz Włudyka, Marcin

Bardziej szczegółowo

Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy system oceniania. 2 Organizacja pracy w roku szkolnym

Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy system oceniania. 2 Organizacja pracy w roku szkolnym ZAKRES TREŚCI Z PRZEDMIOTU PODSTAWY ORGAMIZACJI PRZEDSIĘBIORSTWA TRANSPORTOWO- SPEDYCYJNEGO KL 1 TLS ROK SZKOLNY 2015/2016 L.p. Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy

Bardziej szczegółowo

Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy

Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Przyczyny wymiany handlowej. Free trade is

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej 1. Kryzys na rynku kredytów hipotecznych w USA określany jest mianem: a. kryzysu subprimes debts, b. kryzysu collateral debts, c. kryzysu senior

Bardziej szczegółowo

Zagraniczna polityka handlowa. Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Zagraniczna polityka handlowa. Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Zagraniczna polityka handlowa Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Podstawowe definicje Zagraniczna polityka gospodarcza oddziaływanie państwa na stosunki wymiany

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD XIII WYDATKI RZĄDOWE I ICH FINANSOWANIE Budżet rządu: niektóre fakty i liczby Wydatki rządowe, podatki i makroekonomia Deficyt budżetowy i długu publiczny

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Budżet państwa. Polityka fiskalna

Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa Budżet państwa jest to plan finansowy zawierający dochody i wydatki państwa związane z realizacją przyjętej polityki społecznej, gospodarczej i obronnej.

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

[2]Pytania kontrolne[1] 89 [1]ROZDZIAŁ 5. Polityka ekonomiczna a planowanie gospodarcze Bolesław 90

[2]Pytania kontrolne[1] 89 [1]ROZDZIAŁ 5. Polityka ekonomiczna a planowanie gospodarcze Bolesław 90 [0]Wstęp Bolesław Winiarski[1] 13 [0]Część I. Funkcje polityki gospodarczej[1] 17 [1]ROZDZIAŁ 1. Pojęcia podstawowe Bolesław Winiarski[1] 17 [2]1.1. Polityka gospodarcza (ekonomiczna) i jej podmioty[1]

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia Gregory N. Mankiw, Mark P. Taylor

Makroekonomia Gregory N. Mankiw, Mark P. Taylor Makroekonomia Gregory N. Mankiw, Mark P. Taylor Popularny w USA i Europie Zachodniej podręcznik przeznaczony do studiowania makroekonomii na pierwszych latach studiów. Obejmuje takie zagadnienia, jak rachunek

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

1 Inflacja. wzrost ceny jednego produktu nie musi prowadzić do inflacji; spadek ceny jednego produktu może wystąpić przy istnieniu inflacji;

1 Inflacja. wzrost ceny jednego produktu nie musi prowadzić do inflacji; spadek ceny jednego produktu może wystąpić przy istnieniu inflacji; 1 Inflacja Inflacja to wzrost ogólnego poziomu cen. Miarą inflacji jest indeks cen dóbr konsumpcyjnych, równy stosunkowi cen dóbr należących do reprezentatywnego koszyka w danym okresie czasu cen tych

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Dalsze zmiany w makroekonomii XX wieku

Dalsze zmiany w makroekonomii XX wieku Dalsze zmiany w makroekonomii XX wieku Ogólna teoria Keynesa jest pracą literacką; brak formalnego modelu jasno przedstawiającego jego tezy Próby absorpcji podejścia Keynesa do teorii w ekonomii neoklasycznej

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia Polityka monetarna Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin Pieniądz i jego funkcje Pieniądz powszechny ekwiwalent towarów i usług. Kategoria ekonomiczna, w której możemy wyrazić wartość wszelkich towarów i usług.

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

System pieniężny i teoria pieniądza

System pieniężny i teoria pieniądza System pieniężny i teoria pieniądza Wyższa Szkoła Technik Komputerowych i Telekomunikacji w Kielcach 1 Wykład nr 3 System pieniężny i teoria pieniądza 1. Pojęcie i funkcje pieniądza. 2. Klasyczna teoria

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

Przeobrażenia ekonomiczne Europy (XVI-XVIII w.) Gospodarka Rzeczpospolitej Obojga Narodów, podobieństwa i różnice.

Przeobrażenia ekonomiczne Europy (XVI-XVIII w.) Gospodarka Rzeczpospolitej Obojga Narodów, podobieństwa i różnice. Wykład III Przeobrażenia ekonomiczne Europy (XVI-XVIII w.) Gospodarka Rzeczpospolitej Obojga Narodów, podobieństwa i różnice. 1 XVI rozkwit handlu, wzrost gospodarczy XVII stagnacja XVIII rozwój, rozpoczyna

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed polską gospodarką Bartosz Majewski Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 8 czerwca 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

- Potrzeby, dobra, usługi - Zasoby ekonomiczne

- Potrzeby, dobra, usługi - Zasoby ekonomiczne Wykaz tematów z podstaw przedsiębiorczości na rok szkolny 2012 2013 dla Liceum Ogólnokształcącego, Liceum Profilowanego i Technikum Rozkład materiału według programu 44/PZS1/2012/2 dla klas: II TRA; III

Bardziej szczegółowo

Polityka handlowa i protekcjonizm w handlu zagranicznym

Polityka handlowa i protekcjonizm w handlu zagranicznym 215-6-9 Tematyka wykładu Polityka handlowa i protekcjonizm w handlu zagranicznym Handel Zagraniczny Wykłady Narzędzia polityki handlowej taryfowe i pozataryfowe. Ekonomiczne skutki polityki handlowej.

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Podstawy ekonomii Kierunek: Inżynieria Środowiska Rodzaj przedmiotu: treści ogólnych, moduł Rodzaj zajęć: wykład Profil kształcenia: ogólnoakademicki Poziom kształcenia: I stopnia Liczba

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny Makroekonomia Blok V Cykl koniunkturalny Cykl koniunkturalny i jego fazy Cykl koniunkturalny okresowe zmiany poziomu aktywności gospodarczej Fazy cyklu: - Kryzys (A-B) - Depresja (B-C) - Ożywienie (C-D)

Bardziej szczegółowo

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Konsumpcja, inwestycje Utrzymujemy założenie o stałości cen w gospodarce. Stopa procentowa wiąże ze

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Państwem

Bardziej szczegółowo

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków Szoki makroekonomiczne. to nieoczekiwane zdarzenia zakłócające przewidywalny przebieg zmian produktu, bezrobocia i stopy procentowej Szoki popytowe (oddziałujące

Bardziej szczegółowo

4. Krańcowa skłonność do konsumpcji i krańcowa skłonność do oszczędzania.

4. Krańcowa skłonność do konsumpcji i krańcowa skłonność do oszczędzania. * Wykład nr 6 1. Składniki popytu globalnego. 2. Funkcja konsumpcji i krzywa skłonności do konsumpcji. 3. Funkcja oszczędności, a wydatki konsumpcyjne. 4. Krańcowa skłonność do konsumpcji i krańcowa skłonność

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Sylabus modułu kształcenia na studiach wyższych. Kod modułu Język kształcenia

Załącznik nr 4 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Sylabus modułu kształcenia na studiach wyższych. Kod modułu Język kształcenia Załącznik nr 4 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Sylabus modułu kształcenia na studiach wyższych Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia Kod modułu Język

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Plan wykładu Sytuacja na rynku pracy a położenie krzywej AS Krótko-

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa integracja MSG

Międzynarodowa integracja MSG Międzynarodowa integracja MSG Kryteria wyodrębniania ugrupowań integracyjnych kryteria polityczne kryteria ekonomiczne Prawidłowości rozwoju ugrupowań integracyjnych Zmniejszanie się różnic w poziomie

Bardziej szczegółowo

Finanse. Opracowała: dr Bożena Ciupek

Finanse. Opracowała: dr Bożena Ciupek Finanse Opracowała: dr Bożena Ciupek Ogólne informacje o przedmiocie Cel przedmiotu: 1. Zapoznanie słuchaczy z podstawowymi pojęciami z zakresu finansów, umiejscowienie zjawisk finansowych w całokształcie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 11 WSTĘP 13

SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 11 WSTĘP 13 SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 11 WSTĘP 13 Rozdział I. PAŃSTWO A GOSPODARKA 15 1. Stosunki gospodarcze a funkcje państwa 15 2. Podstawowe typy zachowań państwa wobec gospodarki oraz wynikające z nich zadania...

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr Tryb studiów Stacjonarne Nazwa kierunku studiów Finanse i Rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr II/III i IV Specjalność Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS

Bardziej szczegółowo

OGÓLNA TEORIA ZATRUDNIENIA, PROCENTU I PIENIĄDZA JOHN MAYNARD KEYNES

OGÓLNA TEORIA ZATRUDNIENIA, PROCENTU I PIENIĄDZA JOHN MAYNARD KEYNES OGÓLNA TEORIA ZATRUDNIENIA, PROCENTU I PIENIĄDZA JOHN MAYNARD KEYNES Maciej Bloch Aleksandra Drewniak Iwona Rosa PLAN PREZENTACJI 1. John Maynard Keynes 2. Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza

Bardziej szczegółowo

Inflacja. Zgodnie z tym, co poznaliśmy już przy okazji modelu ISLM wiemy, że rynek pieniądza jest w stanie równowagi, gdy popyt jest równy podaży:

Inflacja. Zgodnie z tym, co poznaliśmy już przy okazji modelu ISLM wiemy, że rynek pieniądza jest w stanie równowagi, gdy popyt jest równy podaży: Inflacja Inflacja - wzrost przeciętnego poziomu cen dóbr w jakimś okresie. Jeśli ceny wszystkich dóbr i czynników produkcji wzrastają w takim samym tempie to mamy do czynienia z czystą inflacją. Zgodnie

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo Dr hab. Maria Majewska Katedra Nauk Ekonomicznych Poznań, 1.10.2015 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo I. Informacje ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy i bezrobocie

Rynek pracy i bezrobocie Rynek pracy i bezrobocie Podstawowe definicje na rynku pracy: Ludność w wieku produkcyjnym w zależności od definicji przyjmowanej przez urząd statystyczny ludność w wieku 15 lat i więcej lub ludność w

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy RYNEK PRACY RYNEK PRACY RYNEK PRACY. Czynniki wpływające na podaż pracy. Czynniki wpływające na popyt na pracę

Rynek pracy RYNEK PRACY RYNEK PRACY RYNEK PRACY. Czynniki wpływające na podaż pracy. Czynniki wpływające na popyt na pracę RYNEK PRACY Rynek pracy podobny do rynku dóbr i usług; elementem wymiany jest praca ludzka; bezpośrednie powiązanie pracy z człowiekiem powoduje, że rynek ten nie może być pozostawiony sam sobie; popyt

Bardziej szczegółowo

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Łódź Warszawa 2011 SPIS TREŚCI WSTĘP... 9 ROZDZIAŁ I. FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSE SFERY REALNEJ... 13 1. Istota finansów przedsiębiorstwa... 13 1.1. Podstawowe pojęcia...

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod redakcją Romana Milewskiego Podstawy ekonomii

Księgarnia PWN: Pod redakcją Romana Milewskiego Podstawy ekonomii Księgarnia PWN: Pod redakcją Romana Milewskiego Podstawy ekonomii Od autorów 13 CZĘŚĆ I. WPROWADZENIE DO EKONOMII 15 Rozdział pierwszy. Podstawowe pojęcia i przedmiot ekonomii 17 1. Czym się zajmuje ekonomia?

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 1

Bankowość Zajęcia nr 1 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 1 Bankowość centralna, przemiany w pośrednictwie finansowym System bankowy Dwuszczeblowość: bank centralny + banki komercyjne (handlowe);

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna i pieniężna

Polityka fiskalna i pieniężna Ćwiczenia z akroekonomii II Polityka fiskalna i pieniężna Deficyt budżetowy i cykle koniunkturalne na wstępie zaznaczyliśmy, że wielkość deficytu powinna zależeć od tego w jakiej fazie cyklu koniunkturalnego

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma Polecenia 1. Popatrz na wykresy na kolejnych slajdach? 2. Czym się różnią? 3. Co możesz z nich odczytać? 4. Jakie cechy charakterystyczne zauważyłeś?

Bardziej szczegółowo

Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak

Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak Autor adresuje książkę do Czytelników pragnących lepiej zrozumieć procesy rozwoju gospodarczego we współczesnym świecie. Do studentów, ekonomistów

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 Rady Gminy w Jasienicy Rosielnej z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Jasienica Rosielna na lata 2012-2025

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Problemy ekonomiczne

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Problemy ekonomiczne Uniwersytet Szczeciński 6 maja 2015 r. Problemy ekonomiczne Ekonomia w domu Przemysław Pluskota EKONOMIA jest jedną z dziedzin nauk społecznych zajmującą się badaniem prawidłowości i działaniem mechanizmów

Bardziej szczegółowo

Główne nurty ekonomii politycznej

Główne nurty ekonomii politycznej Główne nurty ekonomii politycznej Jerzy Wilkin WNE UW Ekonomia polityczna jako nauka i jako sztuka J. S. Mill (Principles of Political Economy - 1848): ekonomia polityczna jest zarówno nauką, jak i sztuką:

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA REFORMA 2012 Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA Ilustrator: Jerzy Flisak Podręcznik do nauki zawodu technik ekonomista i innych zawodów z branży ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania Nazwa przedmiotu: Ekonomia Ekonomy Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obieralny Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia Matematyka Poziom kwalifikacji: I stopnia Liczba

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

NIEWIDZIALNA RĘKA RYNKU KLASYCZNY MODEL FUNKCJONOWANIA GOSPODARKI

NIEWIDZIALNA RĘKA RYNKU KLASYCZNY MODEL FUNKCJONOWANIA GOSPODARKI Wykład: NIEWIDZIALNA RĘKA RYNKU KLASYCZNY MODEL FUNKCJONOWANIA GOSPODARKI Maszyna przędzalnicza spinning jenny Jamesa Hargreavesa, 1764 Adam Smith (1723-1790) Badania nad naturą i przyczynami bogactwa

Bardziej szczegółowo