Definicja pieniądza. Płynność pieniądza. Funkcje pieniądza Formy i funkcje pieniądza Historia i formy pieniądza

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Definicja pieniądza. Płynność pieniądza. Funkcje pieniądza 2012-12-12. Formy i funkcje pieniądza Historia i formy pieniądza"

Transkrypt

1 Formy i funkcje pieniądza Historia i formy pieniądza Pieniądz i wybrane instytucje rynku finansowego Człowiek pierwotny nie korzystał z dobrodziejstw jakie daje używanie pieniądza, ponieważ go nie znał. Początkowo wymiana wyglądała w ten sposób, iż wymieniano się towar za towar. Tego tupu wymianę nazywa się wymianą barterową. Co ciekawe wymieniane towary miały najczęściej inne właściwości, a ich wartość zależała od subiektywnych odczuć uczestników wymiany. Tego typu transakcjom towarzyszyło wiele niedogodności. Jeżeli jakiś członek społeczności potrzebował dajmy na to kamiennego noża i chciał za to oddać upolowanego zająca to by transakcja doszła do skutku musiał znaleźć osobę, która miała przeciwstawne chęci - chciała zająca, a nie potrzebowała noża. Generowało to stosunkowo duże koszty transakcyjne związane ze stratą czasu na szukanie odpowiedniego nabywcy. Na dalszym etapie rozwoju cywilizacyjnego zauważono, że w ogólnym obrocie występują pewne dobra, które są powszechnie pożądane, które mogą służyć jako pośrednik w wymianie towarowej. Były to nadal towary, dobra, ale służyły jako pośrednik w wymianie. Do dóbr takich można zaliczyć: sól kamienną stosowaną w Rzymie, jęczmień w Palestynie, czy muszle, tytoń w Ameryce Północnej. Dobra te nazywane są dziś pełnym pieniądzem towarowym, który oprócz funkcji pieniądza, jaką było pośredniczenie w transakcjach i miernik wartości, miał również swoje ekonomiczne zastosowanie. Dobra takie można było wymienić na inne dobra lub po prostu skonsumować sól, jęczmień zjeść, tytoń wypalić, a muszle użyć jako ozdoby. Takie rozwiązanie ułatwiało dokonywanie transakcji, ale dobra takie miały też swoje wady, do których zaliczyć można niedoskonałą podzielność (trudno sprzedać pół żywej krowy), zniszczenie, psucie (pleśń czy szkodniki w zbożu, czy zamoczenie soli). Problemy te rozwiązało zastosowanie metali, początkowo nieszlachetnych (brąz, miedź, żelazo), w późniejszym okresie szlachetnych (srebro, złoto, platyna). Historia i formy pieniądza Definicja pieniądza Poważne zalety pieniądza kruszcowego, do których można zaliczyć trwałość, podzielność, łatwość przechowywania, rzadkość występowania zdecydowały, iż posługiwano się nim przez stosunkowo długi okres czasu. Pieniądz ten miał również wady. Przechowywanie i przemieszczanie dużych ilości było kosztowne, w związku z czym ówcześni finansiści zaczęli wystawiać certyfikaty lub banknoty wymienialne na złoto lub srebro. Z czasem banknoty zaczęły wypierać z obiegu metale, ale pojawił się kolejny problem. Duża ilość różnorodnych certyfikatów predysponowała po popełniania fałszerstw, które w konsekwencji doprowadzały do bankructwa instytucji finansowych. Aby temu zapobiec państwa zdecydowały się na wprowadzenie monopolu na emisję pieniądza papierowego, który początkowo miał pokrycie w złocie, czyli państwa drukowały tylko tyle pieniądza ile miały zapasów metali szlachetnych. Jednakże z czasem państwa zaczęły rezygnować z pełnej wymienialności pieniądza na złoto, by w końcu zupełnie od niej odejść. W obecnych czasach banknot nie ma pokrycia w złocie, ale reprezentuje wartość, którą przyporządkujemy mu sami. Pieniądz papierowy nie ma sam w sobie dużej wartości, bo ile może być wart kawałek kolorowego papieru, ale jego wartość zależy ostatecznie od tego ile za niego można kupić, czyli jaką wartość on prezentuje. W miarę rozwoju cywilizacyjnego rozwinął się również pieniądz bezgotówkowy. Trzymanie pieniędzy w formie gotówki w domu może być nieekonomiczne i niewygodne, zastąpione zostało więc przechowywaniem pieniędzy w specjalnie do tego wyspecjalizowanych instytucjach zwanych bankami. W momencie kiedy takie postępowanie zaczęło być powszechne, nie było konieczności dokonywania transakcji gotówkowych, gdyż zobowiązania były regulowane poprzez przepływy wewnątrzbankowe. Pieniądz to powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań, pełniący rolę powszechnego ekwiwalentu, pełniący funkcje pieniądza. Pieniądz jest to pewien powszechnie akceptowany towar, za pomocą którego dokonujemy płatności za dostarczone dobra lub wywiązujemy się ze zobowiązań. Jest to środek wymiany. Nic nie jest słodsze od miodu, prócz pieniędzy. Benjamin Franklin Funkcje pieniądza Płynność pieniądza Pieniądz pełni w społeczeństwie i gospodarce wiele funkcji. Poniżej zostały one wymienione i krótko scharakteryzowane. Środek wymiany środek pośredniczący w dokonywanych transakcjach kupna sprzedaży. Jednostka rozrachunkowa, miernik wartości za pomocą pieniądza możemy podać wartość poszczególnych dóbr. Środek przechowywania wartości (gromadzenie bogactwa, środek tezauryzacji) pieniądz to majątek, najbardziej bezpieczna lokata kapitału. Bardzo ważnym zagadnieniem związanym z obrotem pieniężnym jest płynność pieniądza. Można ją zdefiniować jako łatwość z jaką dana pozycja aktywów może być zamieniana na inną, łatwo wydatkowaną formę z nieznaczną, bądź żadną stratą wartości. Chodzi więc o to jak szybko i bez utraty wartości sprzedać można za gotówkę dom, samochód, komputer, czy komórkę. Im szybciej damy składnik majątkowy można upłynnić tym charakteryzuje się wyższym poziomem płynności. Najczęściej uważa się, że im droższe składnik majątkowy tym ma on mniejszą płynność. Pieniądze nie śmierdzą. Cyceron 1

2 pieniądza Popyt na pieniądz Popyt to to ilość dobra jaką są w stanie nabyć nabywcy po określonej cenie i w określonym czasie. W przypadku pieniądza ta ekonomiczna definicja nie sprawdza się dosłownie, ponieważ traktując ją dosłownie należałoby zastanawiać się za ile pieniędzy można kupić te same pieniądze. Rozpatrywanie w ten sposób tego zagadnienia pozbawione byłoby sensu, w związku z czym popyt na pieniądz rozpatruje się w nieco innym aspekcie. Popyt na pieniądz jest to zapotrzebowanie na pieniądz najbardziej płynny, czyli na gotówkę. Jeśli rośnie popyt na pieniądz ludzie pragną mieć ulokowane swoje oszczędności, majątek w gotówce. Natomiast jeśli spada popyt na pieniądz publiczność pragnie pozbyć się gotówki i ulokować ją w majątku mniej płynnym, ale przynoszącym dochód, np.: w obligacjach. pieniądza Motywy trzymania pieniądza: Transakcyjny posiadanie pieniędzy oszczędza nasz czas i wysiłek związany z przeprowadzaniem transakcji, wydatki nie są zsynchronizowane w czasie z dochodami, więc trzymamy pewien poziom gotówki, by dokonywać bieżących transakcji. Przezornościowy pieniądze służą pokryciu niespodziewanych, niemożliwych do przewidzenia wydatków. Chodzi tu o możliwość wykorzystania nadarzających się okazji. Wykorzystanie niespodziewanej super promocji. (Np. idziemy do supermarketu na bieżące zakupy, kupujemy chleb i mleko i widzimy wymarzony odtwarzacz DVD przeceniony o połowę. Mamy gotówkę tylko na bieżące wydatki, więc udajemy się do biura maklerskiego, żeby sprzedać obligacje. Obligacje sprzedane, wracamy do sklepu, ale niestety DVD już kupił ktoś inny.) Spekulacyjny (portfelowy) dywersyfikacja portfela inwestycyjnego w celu zmniejszenia ryzyka straty. Gotówka to najpewniejsza inwestycja. Nie można jej stracić w wyniku zmian wartości papierów wartościowych. Rozkładając ryzyko inwestycyjne, można część oszczędności trzymać w gotówce, a nie np. w akcjach, by nie stracić tej części majątku. Często fundusze inwestycyjne, czy maklerzy inwestują w gotówkę, bo to najpewniejsza inwestycja, nie przyniesie wprawdzie zbyt wysokich zysków, ale nawet w najgorszych momentach bessy nie można jej stracić. pieniądza Na podaż pieniądza wpływają: ludność podział posiadanych pieniędzy na gotówkę i depozyty - stosunek ten rośnie, gdy zwiększa się udział konsumpcji w Produkcie Narodowym Brutto (gotówka zależy od konsumpcji, a depozyty od dochodu); pieniądza Największy wpływ na podaż pieniądza ma bank centralny, w Polsce taką rolę spełnia Narodowy Bank Polski. NBP reguluję podaż pieniądza w celu utrzymania gospodarki i jej wskaźników na preferowanym przez siebie poziomie. NBP do regulowania podażą pieniądza wykorzystuje następujące instrumenty: banki bank centralny określają stosunek swoich rezerw do posiadanych pieniędzy; stosunek ten zależy od: poziomu rezerw obowiązkowych, rynkowej stopy procentowej, stopy dyskontowej, stopnia niepewności banku co do dopływów i odpływów depozytów, a także od popytu na pożyczki; decyduje o wielkości bazy monetarnej, składającej się z gotówki oraz rezerw banków komercyjnych trzymanych w banku centralnym. operacje otwartego rynku (kupowanie i sprzedawanie rządowych papierów wartościowych, które powodują zmianę rezerw bankowych, zmianę ceny papierów wartościowych i zmianę oczekiwań (tzw. efekt demonstracji)), polityka dyskontowa banki komercyjne mogą zaciągać kredyty w banku centralnym, płacą za to ceną, której wysokość zależy od stopy dyskontowej, zwiększona stopa dyskontowa zniechęca banki do zaciągania kredytów w banku centralnym, przez co zmusza je do utrzymywania wysokich rezerw nadwyżkowych, wskaźnik rezerw obowiązkowych banki komercyjne zbierają depozyty od publiczności, a następnie te same pieniądze przekazują w formie kredytów, nie mogą jednak wszystkich pieniędzy z depozytów przekazywać na kredyty, część muszą zatrzymać w formie rezerwy obowiązkowej, wysokość rezerwy wpływa na podaż pieniądza, zwiększanie poziomu rezerw obowiązkowych obniża zdolność kredytową banków, przez co mnożnik i podaż pieniądza maleje. pieniądza pieniądza Polityka pieniężna, polityka monetarna to część ekonomicznej polityki państwa obejmująca decyzje dotyczące kształtowania podaży pieniądza, w celu dostosowania jej do potrzeb gospodarki. Obszary polityki monetarnej: Równowaga na rynku pieniądza możliwa jest tylko wtedy, gdy realna podaż pieniądza jest równa realnemu popytowi na pieniądz. regulowanie podaży pieniądza, operowanie zmianami stopy procentowej, oddziaływanie na kurs walutowy (stabilizacja). Wyróżnić można dwa rodzaje polityki monetarnej: Ekspansywna (miękka) polityka pieniężna - zwiększanie podaży pieniądza (obniżanie stopy dyskontowej, zakupy na otwartym rynku, obniżanie poziomu rezerw obowiązkowych). Restrykcyjna (twarda) polityka pieniężna - zmniejszanie podaży pieniądza (podwyższanie stopy dyskontowej, sprzedaż na otwartym rynku, podwyższanie poziomu rezerw obowiązkowych). 2

3 Modele organizacyjne sektora bankowego W krajach Unii Europejskiej na rynku finansowym działają: instytucje zajmujące się działalnością kredytową (banki) instytucje zajmujące się działalnością inwestycyjną (fundusze inwestycyjne) instytucje zajmujące się działalnością ubezpieczeniową (zakłady ubezpieczeń). W rozwiniętych krajach świata spotyka się dwa modele organizacyjne sektora bankowego: Model anglo-amerykański. Model anglo-amerykański ma charakter liberalny, opierający się na oddzieleniu banków depozytowo-kredytowych od banków inwestycyjnych, uniemożliwiający bankom komercyjnym prowadzenia działalności inwestycyjnej na rynku kapitałowym. System ten został powołany do życia w roku 1933, czyli po czasach wielkiego kryzysu, w wyniku którego zbankrutowało wiele banków komercyjnych prowadzących transakcje na rynku finansowym. Model ten opiera się na rynkach finansowych. Dzięki temu wielkie korporacje przemysłowe uniezależniają się od banków komercyjnych, które są wykorzystane przeważnie do funkcji płatniczych i rozliczeniowych, jak również do zaspokajania krótkoterminowego zapotrzebowania przedsiębiorstw na kredyt. Natomiast podstawowy dopływ kapitału odbywa się przez emisję papierów wartościowych oraz przez giełdę. Decydującą rolę w tym modelu odrywają różnego rodzaju fundusze i banki specjalne, zwane inaczej bankami inwestycyjnymi. model anglo-amerykański, model niemiecko- japoński (kontynentalny). Model niemiecko-japoński (kontynentalny) System bankowy System bankowy obejmuje następujące grupy banków: Model niemiecko- japoński (kontynentalny) ma charakter socjalny i jest stosowany w państwach Unii Europejskiej, w tym w Polsce. Banki komercyjne w tym systemie rozwijają swoją aktywność inwestycyjną. Jednakże działalność ta podlega pewnym ograniczeniom. Również w polskim prawie bankowym znajdują się limity dopuszczalnego angażowania się banków (uniwersalnych) w działalność inwestycyjną. Banki w tym modelu zapewniają krótkoterminowe oraz długoterminowe potrzeby klientów, stąd ich uniwersalny charakter. Jednocześnie rozpowszechniają się powiązania kapitałowe między bankami i korporacjami przemysłowymi. Dyrektywy bankowe Unii Europejskiej nie narzucają jednego modelu banku, pozostawiając tę kwestię do swobodnego wyboru każdego państwa członkowskiego. Banki centralne. Banki komercyjne. Banki specjalne. Kasy oszczędnościowe. Spółdzielczość kredytową. Bank centralny Bank centralny Bank centralny - to instytucja, która pełni rolę bankiera w stosunku do banków komercyjnych oraz jest odpowiedzialna za politykę monetarną danego kraju. Obecnie, w każdym kraju, niezależnie od jego wielkości, funkcjonuje Bank Centralny. Początkowo Bank Centralny była to instytucja prywatna, nastawiona na osiągnięcie zysku, lecz z czasem rządy poszczególnych krajów zaczęły kłaść coraz większy nacisk na kontrolowanie poziomu stóp procentowych, więc model ten został zmieniony, Bank Centralny nabrał znacznie większego znaczenia w finansowaniu działalności państwa. Bank centralny pełni w gospodarce i życiu społecznym kilka ważnych funkcji: jest bankiem rozliczeniowym banków komercyjnych i innych instytucji finansowych; każdy bank komercyjny posiada rachunek w banku centralnym, na którym rejestruje transakcje z innymi bankami komercyjnymi; to właśnie bank centralny dokonuje rozliczeń międzybankowych; jego obowiązkiem jest zapewnienie sprawnego systemu rozliczeń w gospodarce; oprócz tego, bank centralny realizuje transakcje z zagranicznymi bankami centralnymi i organizacjami międzynarodowymi; utrzymuje dla nich rachunki w walucie krajowej; działalność rozliczeniowa jest dla banku centralnego ważnym źródłem dochodów, jest bankiem skarbu państwa znaczy to, że bank centralny utrzymuje rachunki depozytowe państwa, zajmuje się obsługą finansowa długu państwowego zarówno krajowego, a także zagranicznego; prowadzi również rachunki różnorodnych ogólnokrajowych funduszy celowych; w wyjątkowych przypadkach bank centralny może udzielić państwu kredytu w postaci kredytu bezpośredniego albo w formie zakupu skarbowych papierów wartościowych; w rzeczywistości finansowanie deficytu budżetowego przez bank centralny jest coraz rzadsze ze względu na inflacjogenny charakter tego typu operacji, jest kredytodawcą ostatniej instancji co oznacza, że oferuje on krótkookresową pomoc finansową bankom komercyjnym w sytuacji, kiedy zostaną wyczerpane inne źródła pozyskiwania funduszy niezbędnych do wywiązania się z bieżących płatności; w niektórych przypadkach bank centralny może udzielić kredytu w celu uzdrowienia upadającego banku komercyjnego, jest to funkcja banku banków, kieruje polityka pieniężną, bardzo ważnym zadaniem banku centralnego jest sterowanie polityką pieniężną w kraju za pomocą dostępnych mu instrumentów; formułuje on zadania polityki pieniężnej i stara się dokonywać selekcji właściwych środków po to, aby realizować wytyczone długookresowe, średniookresowe oraz krótkookresowe cele; polityka pieniężna w gospodarce rynkowej odgrywa decydującą rolę w realizacji całości polityki gospodarczej państwa, 3

4 Bank centralny Bank komercyjny Bank centralny pełni w gospodarce i życiu społecznym kilka ważnych funkcji cd.: emituje pieniądz gotówkowy; kolejnym obszarem działalności banku centralnego jest emisja banknotów i bilonów, znaków pieniężnych, jest to tzw. funkcja emisyjna banku centralnego, utrzymuje i zarządza rezerwami dewizowymi kraju; każdy kraj, który dąży do stabilności ekonomicznej utrzymuje rezerwy w walutach obcych bądź to na pokrycie nieprzewidywanych wydatków w walutach obcych, albo też ze względów strategicznych lub też w celu interweniowania na rynku walutowym; bank centralny prowadzi bowiem politykę kształtowania kursu waluty krajowej, co wymaga interwencji na rynku walutowej, w tym celu potrzebne są bankowi centralnemu odpowiednie rezerwy w walutach obcych, nadzoruje działalność banków komercyjnych; udziela licencji na prowadzenie działalności bankowej, monitoruje pracę banków komercyjnych pod względem przestrzegania przez nie prawa bankowego, prawa dewizowego; chodzi tu o to, aby system bankowy był bezpieczny i aby zapewniał społeczeństwu pewność lokat, kontroluje jednostki gospodarki narodowej jako organ państwa, spełniający szereg czynności o charakterze zarządzania. Bank jest to instytucja finansowa udzielająca kredytów z pieniędzy pozyskanych z wkładów pieniężnych ludności i przedsiębiorstw. Zgodnie z ustawą Prawo bankowe bank jest osobą prawną utworzoną zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym. Dz.U Rodzaje banków: Bank komercyjny bank zajmujący się głównie udzielaniem kredytów obrotowych, gromadzeniem wkładów pieniężnych i prowadzeniem oraz obsługą rachunków przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Bank komercyjny Bank uniwersalny Banki specjalistyczne jest bankiem, który Specjalizacja tych banków pozwala na jest uprawniony do skoncentrowanie się na wybranych kierunkach wykonywania działalności, a jednocześnie na posiadaniu wszystkich doświadczeń w innych kierunkach. Ich specjalizacja czynności nie polega obecnie na pomijaniu przez bank operacji z bankowych, dziedzin nie uznawanych za zasadnicze. Specjalizacja podejmujący banków występuje w różnych formy i występować jako również specjalizacja: samodzielną i równoprawną - Funkcjonalna, polegająca na koncentracji działalności na z innymi świadczeniu danych czynności bankowych, podmiotami aktywność na rynku - Branżowa, której zadaniem jest obsługa określonych kapitałowym. branż, np. banki rolne, banki handlu zagranicznego, banki rozwoju eksportu, - Terytorialna to taki rodzaj specjalizacji, która ogranicza swoją aktywność do części terytorium kraju, np. bank regionalny, bank komunalny. Kasy oszczędnościowe i spółdzielnie kredytowe Kasy oszczędnościowe są to banki uniwersalne, których założycielami są samorządy lokalne. Wspierają akcję kredytową szczególnie drobnych przedsiębiorców oraz osoby fizyczne, zyski zasilają kasę założycieli. Spółdzielczość kredytowa działają na zasadach prawa spółdzielczego, występuje tam powiązanie pomiędzy kredytobiorcami (członkami spółdzielni), którzy dokonują wkładów członkowskich. Są to banki uniwersalne udzielające drobnych kredytów. Giełda papierów wartościowych Giełda papierów wartościowych jest to instytucja, której zadaniem jest organizacja i zapewnienie możliwość obrotu papierami wartościowymi dopuszczonymi przez nią do obrotu. GPW działa na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o obrocie instrumentami finansowymi oraz innych ustaw i postanowień Statutu. Zgodnie ze statutem GPW kapitał zakładowy spółki wynosi zł. Szczegółowy opis funkcjonowania Giełdy znajdziesz w module pt.: Rynek finansowy w gospodarce. Fundusze inwestycyjne Fundusz inwestycyjny fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie o funduszach inwestycyjnych również niepublicznego, proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Jest to forma zbiorowego lokowania środków pieniężnych wpłacanych przez osoby fizyczne, osoby prawne, przedsiębiorstwa czy gminy. Fundusz inwestycyjny to instytucja zbiorowego inwestowania lokująca powierzone mu przez członków środki finansowe w różnego rodzaju instrumenty, którymi dokonuje się obrotu na rynku finansowym. Wyróżnić można wiele rodzajów funduszy inwestycyjnych, które różnią się między sobą m. in. strategią inwestycyjną. Preferując bezpieczną strategię oszczędzania fundusz większość swych środków lokuje w bezpieczne papiery wartościowe, które z reguły generują mniejsze zyski. Fundusz zakupuje najczęściej w takiej sytuacji dłużne papiery wartościowe obligacje, bony skarbowe. Realizując natomiast strategię bardziej ryzykowną fundusz część swojego portfela ma zaangażowaną w papierach mniej bezpiecznych jeżeli chodzi o możliwość generowania zysków. Są to najczęściej akcje. Zgodnie z przepisami polskiego prawa jedyną instytucją uprawnioną do tworzenia i zarządzania funduszem inwestycyjnym jest Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych, które może tworzyć i zarządzać więcej niż jednym funduszem inwestycyjnym. 4

5 Majątek przekazywany przez osoby do funduszu przeliczane są na tzw. jednostki uczestnictwa. Stanowią one tytuł prawny do uczestnictwa w dochodach wypracowywanych przez fundusz. Jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne reprezentują prawa majątkowe uczestników funduszu, określone ustawą i statutem funduszu inwestycyjnego. Inwestycja w jednostki uczestnictwa funduszu inwestycyjnego może przynieść nie tylko zyski, lecz także straty, dodatkowo będzie narażona na różnego rodzaju ryzyka występujące na rynkach finansowych. Niezmiernie ważne jest poznanie podstawowych zasad funkcjonowania funduszy inwestycyjnych, rodzajów ofert oraz źródeł informacji o funduszach. Szczegółowy opis funkcjonowania Giełdy znajdziesz w module pt.: Rynek finansowy w gospodarce Rodzaje funduszy inwestycyjnych: Otwarty fundusz inwestycyjny: Jak sama nazwa wskazuje jest to fundusz otwarty dla wszystkich podmiotów, które chcą inwestować swoje środki w jednostki uczestnictwa tego funduszu. Z założenia jednak jest to fundusz kierowany do szerokiego grona klientów, przede wszystkim do indywidualnych, aczkolwiek mogą w nim uczestniczyć również podmioty gospodarcze, czy jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Są to najbezpieczniejsze fundusze z uwagi na ograniczenia co do zakresu dokonywanych inwestycji. Fundusz pozyskuje kapitał od swoich członków w drodze zbycia nieograniczonej ilości jednostek uczestnictwa. Członkiem funduszu można się stać poprzez nabycie jednostek uczestnictwa. Fundusz ma obowiązek odkupić swoje jednostki uczestnictwa na żądanie członka. Fundusze oparte na jednostkach uczestnictwa. fundusz inwestycyjny otwarty (fundusze oparte na jednostkach uczestnictwa); specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty (fundusze oparte na jednostkach uczestnictwa); fundusz inwestycyjny zamknięty (fundusze oparte na certyfikatach inwestycyjnych). Najczęściej dzieli się te fundusze w zależności od ryzyka i przewidywanej stopy zwrotu na: fundusze papierów dłużnych, zwane też funduszami obligacji, rynku pieniężnego, stabilnego wzrostu, ochrony kapitału - w głównej mierze środki tych funduszy przechowywane są w najbezpieczniejszych papierach wartościowych gwarantujących bezpie0czny i stabilny, aczkolwiek niezbyt duży wzrost wartości oraz w gotówce, fundusze akcji - środki funduszy inwestowane są w różnego rodzaju papiery właścicielskie, czyli akcje, w zależności od rodzaju funduszu mogą to być akcje małych, średnich czy dużych przedsiębiorstw działających na różnych rynkach krajowym lub zagranicznym, fundusze te nastawione są na osiągnięcie sporego zysku, ale ten zysk obarczony jest stosunkowo dużym ryzykiem, nie zawsze w funduszach tych środki finansowane są tylko w akcje, zdarza się, iż jakaś część (najczęściej niewielka) środków lokowana jest dla zwiększenia bezpieczeństwa w papierach dłużnych czy gotówce, fundusze mieszane, hybrydowe struktura inwestycji tego typu funduszy to mniej więcej pół na pół akcji i papierów dłużnych, kumulują one zalety i wady dwóch poprzednich rodzajów funduszy, dają możliwość osiągnięcia średnich zysków przy zachowaniu średniego poziomu ryzyka. Specjalistyczny otwarty fundusz inwestycyjny Fundusz zbliżony w swej konstrukcji do funduszu otwartego. Podstawową różnicą jest ustalenie w statucie takiego funduszy warunków, które należy spełnić, aby stać się członkiem takiego funduszu. Najczęściej stosowane kryteria to przeznaczenie funduszu dla konkretnej grupy podmiotów lub warunki, jakie musza oni spełnić, aby nabyć jednostki uczestnictwa i stać się uczestnikami funduszu. Fundusz specjalistyczny podobnie jak otwarty zbywają jednostki uczestnictwa. Poza wymienionymi funduszami, istnieją szczególne typy funduszy inwestycyjnych, np.: fundusz portfelowy, fundusz aktywów niepublicznych, itp. Zakłady ubezpieczeń Zamknięty fundusz inwestycyjny Podstawową różnicą między funduszami otwartymi, specjalistycznymi a funduszami zamkniętymi jest to, iż te pierwsze dwa zbywają jednostki uczestnictwa, natomiast fundusze zamknięte emitują certyfikaty inwestycyjne, które mogą być przedmiotem obrotu na rynku wtórnym. Certyfikaty inwestycyjne są to papiery wartościowe imienne, bądź na okaziciela, można je odsprzedać na giełdzie lub funduszowi, ale wyłącznie w sytuacjach określonych w statucie. Z tego powodu fundusze zamknięte mogą być traktowane jako inwestycje znacznie mniej płynne. Obejmowane są podobnie jak akcje w drodze subskrypcji. Fundusze te mogą inwestować w najbardziej ryzykowne papiery wartościowe, co może skutkować potencjalnie wysokimi zyskami dla członków, lecz wiąże się też z podwyższonym ryzykiem. Są to fundusze oparte na certyfikatach inwestycyjnych. Zakłady ubezpieczeń to jednostki zajmujące się działalnością ubezpieczeniową. Działalność ubezpieczeniowa regulowana jest ustawą z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. z dnia 16 lipca 2003 r.). Przez działalność ubezpieczeniową zgodnie z art. 3. ustawy rozumie się wykonywanie czynności ubezpieczeniowych związanych z oferowaniem i udzielaniem ochrony na wypadek ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń losowych. Nikt nie jest w stanie ze stuprocentową pewnością przewidzieć przyszłości. Oczywiście można przewidywać, że coś się może wydarzyć, jednakże zawsze pozostaje choć odrobina niepewności co do wystąpienia, bądź niewystąpienia określonego zdarzenia. Im odleglejsza perspektywa czasowa, tym z reguły niepewność staje się większa. Różnego rodzaju wypadki i zbiegi okoliczności wpływają na rzeczywistość mogą ją różnie kształtować. W związku z tym, aby uchronić ją przed niekorzystnymi skutkami zdarzeń losowych, można pomyśleć o urządzeniu, którego podstawowym celem będzie poniesienie negatywnych finansowych konsekwencji zaistniałej szkody. 5

6 Co to jest ubezpieczenie??? Słownik języka polskiego definicja ubezpieczeń Słowo ubezpieczenie w języku polskim oznacza urządzenie mające na celu ochronę przed czymś, zapobiegające czemuś. Jest to: ochrona przed niepomyślnymi skutkami zdarzeń losowych Ubezpieczenie 32 Zakłady ubezpieczeń Fundusze emerytalne Większość ludzi w swej naturze ma dążenie do zapewnienia sobie jak największego poczucia bezpieczeństwa, stabilizacji. Równocześnie rzeczywistość, która nas otacza jest na tyle nieprzewidywalna, że wiele osób chcąc wyłączyć z otoczenia czynnik przypadkowości, stara się różnymi sposobami zminimalizować ryzyko. I właśnie w odpowiedzi na tego typu zapotrzebowanie powstały zakłady ubezpieczeń, które przejmują na siebie negatywne konsekwencje zaistniałych zdarzeń losowych. To, że ktoś posiada ubezpieczenie nie uchroni go przed wystąpieniem wypadku, ale ochroni go przed jego negatywnymi, finansowymi konsekwencjami. Na przykład gdy dana osoba posiada ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków, nie oznacza to, że np. nie spadnie ze schodów. Może spaść mimo posiadania polisy, ale jeśli w wyniku wypadku ta osoba nie będzie mogła pracować, będzie musiała się leczyć, takie ubezpieczenie (w zależności od wariantu) może pokryć koszty związane z absencją w pracy, rekonwalescencją, rehabilitacją, czy wynagrodzić ból związany z wypadkiem w postaci świadczenia za procentowy uszczerbek na zdrowiu. Fundusze emerytalne działają w Polsce na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz.U ). Przedmiotem działalności funduszu jest gromadzenie środków pieniężnych, ich lokowanie, z przeznaczeniem na wypłatę członkom funduszu po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego, i wypłata okresowych emerytur kapitałowych. Fundusze emerytalne Rodzaje funduszy emerytalnych W Polsce mogą działać następujące fundusze emerytalne: Otwarte Otwarte Fundusze Emerytalne (OFE) to instytucje działające w ramach II Filara systemu emerytalnego w Polsce. Drugi filar jest filarem powszechnym i obowiązkowym. OFE są zakładane, zarządzane i reprezentowane przez prywatne instytucje, które nazywane są Powszechnymi Towarzystwami Emerytalnymi. Na dzień 31 grudnia 2010 r. w Polsce działało 14 OFE. Więcej na temat OFE i II Filara w części System emerytalny. Pracownicze Pracownicze Fundusze Emerytalne (PFE) to instytucje działające w ramach III Filara systemu emerytalnego w Polsce. III filar jest filarem dobrowolnym. PFE są zakładane, zarządzane i reprezentowane przez prywatne instytucje, które nazywane są Pracowniczymi Towarzystwami Emerytalnymi. Na dzień 31 grudnia 2010 r. w Polsce działało 5 PFE. Więcej na temat III Filara w części System emerytalny. Kurs III. Wybrane instytucje rynku finansowego i system emerytalny System emerytalny w Polsce Autor kursu: Jacek Rodzinka 6

7 System emerytalny definicje Rodzaje systemów emerytalnych Powszechny system emerytalny to sposób gromadzenia środków w okresie pracy na czas starości, kiedy to nie ma już dochodów z pracy. Powinien on zapewnić pracownikowi godziwe życie w czasie, gdy nie może już z racji wieku wykonywać pracy zarobkowej. Zasadniczo systemy emerytalne można podzielić na dwa rodzaje: system repartycyjny system kapitałowy. System emerytalny definiuje sposoby organizacji oraz wypłacania emerytur w danym państwie. Poszczególne kraje starają się dopasować swoje systemy emerytalne do panujących w nich, bądź zmieniających się uwarunkowań przede wszystkim demograficznych, finansowych i gospodarczych. Często również bierze się pod uwagę doświadczenia z przeszłości. System repartycyjny System repartycyjny (z ang. PAYG: pay-as-you-go), oparty na tzw. umowie pokoleniowej, polega na tym, iż obecnie pracujący odprowadzają składki emerytalne do wskazanej instytucji, która to instytucja tworzy z tych pieniędzy fundusz emerytalny służący do wypłaty bieżących emerytur. Często określa się ten system jako pokoleniowy ponieważ pokolenie pracujących dzieci finansuje emerytury niepracujących z powodu wieku rodziców. płacący składki Instytucja emeryci Do najważniejszych zalet systemu repartycyjnego można zaliczyć to, iż jest on odporny na gwałtowne i niekorzystne zmiany zachodzące na rynkach finansowych. Ostatni kryzys pokazał, że inwestycje w papiery wartościowe są ryzykowne. Z racji tego, iż w systemie repartycyjnym tak naprawdę nie ma nagromadzonych oszczędności nie można ich stracić. System ten jest również odporny na zmiany inflacyjne. Najczęściej w algorytmie wyliczania emerytury wbudowane są mechanizmy uodparniające automatycznie wysokość świadczenia emerytalnego od zawirowań na rynku pieniądza. Zaletą tego systemu jest również to, że jest to system tani (możliwe niskie składki emerytalne)w przypadku dużej liczby pracujących a małej emerytów. Jako podstawowe wady tego systemu można wyróżnić nieodporność systemu na zawirowania na rynku pracy (wzrost bezrobocia to wzrost liczby osób nieodprowadzających składek), uzależnienie od demografii (niekorzystnie wpływa starzenie się społeczeństwa). System repartycyjny nazywany jest również systemem zdefiniowanego świadczenia, ponieważ wysokość emerytury zależy w nim od podstawy wymiaru składki, czyli zarobków, oraz od stażu emerytalnego. System kapitałowy System kapitałowy to system, w którym osoby pracujące odkładają część zarobionych pieniędzy na specjalne konta w prowadzone przez instytucje finansowe. Środki zgromadzone na kontach są przez instytucje finansowe inwestowane na rynku finansowym. Tego typu rozwiązanie powoduje, iż wysokość emerytury nie zależy od zmian demograficznych, czy na rynku pracy. Podstawową zaletą głoszoną przed wprowadzeniem nowego systemu było uniezależnienie wysokości emerytury od decyzji polityków. Dziś z perspektywy kilkunastu lat działania systemu można powiedzieć, iż postulat ten nie został spełniony. Politycy wciąż mogą wpływać na kształt reformy i wysokość emerytur, co należy uznać za wadę systemu. Kolejną nie mniej ważną słabą stroną tej konstrukcji jest nieodporność na zawirowania na rynkach finansowych. Spadek wartości papierów wartościowych odbija się w znacznym stopniu na wielkości zgromadzonego kapitału emerytalnego, a przez to również na wysokości przyszłej emerytury. Każdy system emerytalny ma swoje wady i zalety. Nie można systemów klasyfikować jako złych czy dobrych. Każdy z nich lepiej sprawdza się z jednych a gorzej w innych warunkach społeczno-gospodarczo-demograficznych. System repartycyjny bardzo dobrze sprawdza się w sytuacji kiedy w gospodarce występuje przewaga osób pracujących i odprowadzających składki nad tymi pobierającymi świadczenia. Jeżeli np. na jednego emeryta przypada 5 pracujących to składki emerytalne mogą być niższe niż w sytuacji, gdy na jedną osobę, która zakończyła aktywność zawodową pracuje tylko dwie osoby. Problem jednak narasta wraz ze zmianami w strukturze wiekowej ludności na niekorzyść osób pracujących. System ten nazywany jest również systemem zdefiniowanej składki, ponieważ wiadomo ile osoby pracujące odprowadzają składek emerytalnych, natomiast wysokość emerytury nie jest znana w czasie oszczędzania, zależy ona od szeregu czynników, m. in.: od kwoty odprowadzonych składek, długości czasu oszczędzania, wieku przejścia na emeryturę, efektywności inwestycyjnej instytucji, w której ulokowane są oszczędności. 7

8 Wiek ZUS OFE Zabezpieczenie indywidualne Efektywność systemów emerytalnych Emeryci Pracujący Budowa nowego systemu emerytalnego w Polsce Wprowadzona w Polsce w 1999 r. reforma systemu ubezpieczeń emerytalnych miała na celu przede wszystkim: zwiększyć bezpieczeństwo wypłaty przyszłej emerytury poprzez zdywersyfikowanie źródeł, z których przyszli emeryci dostaną świadczenie, zmniejszyć koszty budżetu państwa wynikające z konieczności dopłat do systemu emerytalnego, uzależnić wysokość emerytury od wielkość zgromadzonych przez lata pracy dochodów. Szczególnie ten ostatni zapis powoduje, iż o przyszłej emeryturze należy myśleć jak najwcześniej, ponieważ od wielkości zaoszczędzonych pieniędzy zależeć będzie komfort życia po zaprzestaniu aktywności zawodowej. Nowy system emerytalny system mieszany repartycyjno-kapitałowy EMERYTURA Liczba ludności Struktura nowego systemu emerytalnego w Polsce Nowy system emerytalny w Polsce oparty został na trzech filarach. Pierwszy filar to zreformowany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Filar ten jest filarem repartycyjnym, co oznacza, iż bieżące wpłacane do systemu składki trafiają do beneficjentów tego systemu. Wprawdzie każdy z ubezpieczonych posiada w ZUS swoje indywidualne konto, ale oprócz zapisu na koncie, nie idą za tym fizyczne środki, które wypływają z systemu. Drugi filar jest filarem kapitałowym. Realizowany jest on przez Powszechne Towarzystwa Emerytalne zarządzające Otwartymi Funduszami Emerytalnymi. Każda osoba podpisująca umowę z OFE ma swoje indywidualne konto, na którym zapisywana jest liczba jednostek rozrachunkowych danego OFE. W przeciwieństwie do ZUS za zapisem na koncie idą fizycznie środki. PTE inwestują te środki w instrumenty finansowe i przez tego typu działanie wartość zgromadzonych przez klientów środków ma rosnąć w czasie. Podstawowe zasady funkcjonowania nowego systemu Reforma ubezpieczeń społecznych podzieliła społeczeństwo na trzy grupy Grupa 1 Grupa 2 Grupa 3 Urodzeni przed 1 stycznia 1949 r. Urodzeni po 31 grudnia 1948 r. a przed 1 stycznia 1969 r. Urodzeni po 31 grudnia 1968 r. Jednakże oficjalne analizy organu nadzoru podają, iż przyszła emerytura z dwóch obowiązkowych filarów stanowić będzie dla mężczyzn około 50 %, a dla kobiet około 40 % ostatniej pensji. Aby zabezpieczyć się przed tak głodowymi emeryturami konieczne będzie oszczędzanie w trzecim, dobrowolnym filarze. Na trzeci filar składają się zbiorowe oraz dobrowolne formy oszczędzania. Do indywidualnych form możemy zaliczyć wprowadzone we wrześniu 2004 roku Indywidualne Konta Emerytalne, natomiast do zbiorowych funkcjonujące od 1999 roku tworzone przez pracodawców dla zatrudnianych przez nich pracowników Pracownicze Programy Emerytalne. Obowiązkowo pozostają w starym systemie Mają wybór - pozostają w starym systemie lub przystępują do nowego Obowiązkowo przystępują do nowego systemu Podstawowe zasady funkcjonowania nowego systemu Podstawowe zasady funkcjonowania nowego systemu Wprowadzona w 1999 r. reforma systemu emerytalnego podzieliła polskie społeczeństwo na trzy grupy. Kryterium podziału była data urodzenia. Osobom urodzonym przed 1 stycznia 1949 r. nie pozostawiono wyboru i osoby te obligatoryjnie pozostały w starym systemie. Uznano, iż przez krótki czas od wprowadzenia reformy do otrzymania świadczenia osoby te mogą nie zgromadzić odpowiedniego kapitału emerytalnego, który gwarantowałby im świadczenie na odpowiednim poziomie. Drugiej grupie osób, które urodziły się po 31 grudnia 1948 a przed 1 stycznia 1969 r. została postawiona przed dokonaniem wyboru przystąpić do nowego systemu, lub pozostać w starym. Każdy dobrowolnie na podstawie posiadanych informacji powinna dokonać tego ważnego dla ich przyszłości emerytalnej wyboru. Trzeciej grupie osób urodzonych po 31 grudnia 1968 r. również nie pozostawiono wyboru. Obowiązkowo weszły one do nowego systemu. Nowy system emerytalny oparty jest na trzech filarach. Największą chyba nowością, która została wprowadzona wraz z nowym systemem były indywidualne konta emerytalne. W starym systemie nikt nie wiedział ile pieniędzy odprowadził na swoją emeryturę. Tego typu dane nie były gromadzone ponieważ wysokość emerytury zależała od zupełnie innych kwestii (kwoty bazowej, liczby lat pracy i opłacania składek oraz wysokości wynagrodzenia). Nowy system to rewolucja w tym zakresie. Przede wszystkim zmienił się algorytm wyliczania wysokości emerytury, zależy ona obecnie od kwoty pieniędzy, która zostanie zgromadzona na indywidualnych kontach w ZUS i OFE oraz od przewidywanego czasu pobierania świadczenia. Tak więc każda osoba funkcjonująca w nowym systemie emerytalnym ma przynajmniej dwa indywidualne konta emerytalne jedno w ZUS, drugie w OFE. Na tych kontach ewidencjonowane są składki odprowadzone na przyszłą emeryturę. Do ZUS-u trafia 17,22 % wynagrodzenia brutto, do OFE 2,3 % wynagrodzenia brutto pracownika. Konto w ZUS działa w ramach pierwszego filara reformy emerytalnej. 8

9 Podstawowe zasady funkcjonowania nowego systemu I FILAR II FILAR III FILAR Obowiązkowy Obowiązkowy Dobrowolny Repartycyjny Kapitałowy Kapitałowy Zreformowany ZUS Konta indywidualne Gwarancja państwa Otwarte fundusze emerytalne zarządzane przez prywatne instytucje Konta indywidualne Nadzór państwowy (KNF) PPE, fundusze inwestycyjne, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, zakłady ubezpieczeń Konta indywidualne Nadzór państwowy (KNF) płacący składki 13,12-16,05% świadczeniobiorcy 3.9 Wysokości składek na ubezpieczenia społeczne 19,52 % Nowy system emerytalny- przepływ składek na ubezpieczenia społeczne 2,3 % 17,22 % ubezpieczenia emerytalne pozostałe ubezpieczenia społeczne emeryci Dyskusja o systemie emerytalnym W nauce, praktyce, mediach i polityce praktycznie nieprzerwanie trwa dyskusja nad kształtem obowiązującego w Polsce systemu emerytalnego. Co rusz proponowane są zmiany mające na celu poprawę sytuacji przyszłych emerytów, czy budżetu państwa. Zwróć uwagę przeglądając prasę branżową jakie zmiany są postulowane obecnie i spróbuj samodzielnie ocenić na podstawie lektury niniejszego modułu, czy te postulaty wpłyną w znaczący sposób na kształt systemu emerytalnego i kto na nich może skorzystać, a kto stracić. 9

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

System bankowy i tworzenie wkładów

System bankowy i tworzenie wkładów System bankowy i tworzenie wkładów Wykład nr 4 Wyższa Szkoła Technik Komputerowych i Telekomunikacji w Kielcach 2011-03-29 mgr Wojciech Bugajski 1 Prawo bankowe z dn.27.08.1997 Definicja banku osoba prawna

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej (jako

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA Blok IV. Pieniądz i polityka monetarna

MAKROEKONOMIA Blok IV. Pieniądz i polityka monetarna MAKROEKONOMIA Blok IV Pieniądz i polityka monetarna Krótka historia pieniądza 1. Ekwiwalent towary powszechnie uważane przez daną społeczność za najbardziej przydatne (pecunia pecus). 2. Płacidła z reguły

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie.

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie. Fundusze inwestycyjne to instytucje, które zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje oszczędności każdy, kto nie chce ich trzymać w skarpecie. Wynajęci

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

Instytucje rynku kapitałowego

Instytucje rynku kapitałowego Instytucje rynku kapitałowego Współczesny, regulowany rynek kapitałowy nie mógłby istnieć bez instytucji, które zajmują się jego nadzorowaniem, zapewnieniem bezpieczeństwa obrotu, a także pośredniczeniem.

Bardziej szczegółowo

Ze względu na przedmiot inwestycji

Ze względu na przedmiot inwestycji INWESTYCJE Ze względu na przedmiot inwestycji Rzeczowe (nieruchomości, Ziemia, złoto) finansowe papiery wartościowe polisy, lokaty) INWESTYCJE Ze względu na podmiot inwestowania Prywatne Dokonywane przez

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Architektura rynku kapitałowego w Polsce 10 października 2011 Założenia: Rynek kapitałowy to rynek funduszy średnio i długoterminowych Rynek kapitałowy składa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Warszawa, 2014-07-18 Na podstawie 42 pkt 4 statutu Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego Pocztylion Plus ( Fundusz ) Pocztylion-Arka Powszechne Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY

Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY Pieniądz i jego funkcje Pieniądz jest to powszechnie akceptowany środek wymiany. Funkcje pieniądza: 1. Miernik wartości (w pieniądzu wyrażone są ceny towarów) 2. Środek

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czy warto powierzać pieniądze bankom Dr Robert Jagiełło Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 kwietnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY 1 WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Kurs III. Wybrane instytucje rynku finansowego i system emerytalny. Autor kursu: dr Jacek Rodzinka

Kurs III. Wybrane instytucje rynku finansowego i system emerytalny. Autor kursu: dr Jacek Rodzinka Kurs III. Wybrane instytucje rynku finansowego i system emerytalny Autor kursu: dr Jacek Rodzinka Spis treści Moduł I. Pieniądz i wybrane instytucje rynku finansowego... 3 1. Formy i funkcje pieniądza...

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki

System finansowy gospodarki System finansowy gospodarki Zajęcia nr 2 Pieniądz, Kreacja pieniądza Funkcje pieniądza Środek płatniczy (funkcja transakcyjna); Pośrednik wymiany (funkcja cyrkulacyjna); Środek przechowywania majątku (funkcja

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Pieniądz i system bankowy

Pieniądz i system bankowy Pieniądz i system bankowy Pieniądz pewien powszechnie akceptowany towar, który w zależności od sytuacji pełni funkcję: środka wymiany jednostki rozrachunkowej (umożliwia wyrażanie cen i prowadzenie rozliczeń)

Bardziej szczegółowo

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA [AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA :Y Podręcznik akademicki Spis treś«wprowadzenie 11 Rozdział 1 System bankowy w Polsce 13 1.1. Organizacja i funkcjonowanie systemu bankowego 13 1.2. Instytucje centralne

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część I finasowanie Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia I. Wprowadzenie. Fundusz społeczny- pojęcie funduszu społecznego, udział w tworzeniu funduszu i prawie do świadczeń z niego

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA POSIADACZY RACHUNKÓW ROZLICZENIOWYCH, RACHUNKÓW LOKAT TERMINOWYCH O USTAWOWYM SYSTEMIE GWARANTOWANIA DEPOZYTÓW

INFORMACJA DLA POSIADACZY RACHUNKÓW ROZLICZENIOWYCH, RACHUNKÓW LOKAT TERMINOWYCH O USTAWOWYM SYSTEMIE GWARANTOWANIA DEPOZYTÓW INFORMACJA DLA POSIADACZY RACHUNKÓW ROZLICZENIOWYCH, RACHUNKÓW LOKAT TERMINOWYCH O USTAWOWYM SYSTEMIE GWARANTOWANIA DEPOZYTÓW Depozyty gromadzone w Banku Spółdzielczym w Cycowie, tak jak w pozostałych

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska Bank komercyjny w Polsce. Podręcznik akademicki., Ideą prezentowanej publikacji jest całościowa analiza działalności operacyjnej banków komercyjnych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO Poprawna diagnoza błędne wnioskowanie Centrum im. Adama Smitha 27 czerwca 2013 roku 1 Centrum wobec OFE Nie jesteśmy przeciwnikami OFE Jesteśmy zwolennikami

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A.

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. 21.08.2014 1. KDPW_CCP zgodnie ze swoją Polityką inwestycyjną przyjętą w drodze uchwały Zarządu KDPW_CCP S.A. inwestuje następujące rodzaje aktywów:

Bardziej szczegółowo

Bank centralny. Polityka pieniężna

Bank centralny. Polityka pieniężna Bank centralny. Polityka pieniężna Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Bank centralny. Polityka pieniężna Bank centralny pełni trzy funkcje:

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok Załącznik Nr 2 do Uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku Wynik finansowy otwartych

Bardziej szczegółowo

System Bankowy. Wykład 2. Rola Banku Centralnego

System Bankowy. Wykład 2. Rola Banku Centralnego System Bankowy Wykład 2 Rola Banku Centralnego Pierwszą wielką instytucją bankową na ziemiach polskich było Towarzystwo Kredytowe Ziemskie, Założenie w 1825 r. w Warszawie - a potem min.: - w 1828 r. powstaje

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Część IV. Pieniądz elektroniczny

Część IV. Pieniądz elektroniczny s. 51, tabela elektroniczne instrumenty płatnicze karty płatnicze instrumenty pieniądza elektronicznego s. 71 Część IV. Pieniądz elektroniczny utrata aktualności Nowa treść: Część IV. Pieniądz elektroniczny

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia Polityka monetarna Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin Pieniądz i jego funkcje Pieniądz powszechny ekwiwalent towarów i usług. Kategoria ekonomiczna, w której możemy wyrazić wartość wszelkich towarów i usług.

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 30.06.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 30.06.2010 r. I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU Okres poprzedni Okres bieżący I. Aktywa 6 182,86 6 179,79 1. Lokaty 6 182,86 6 179,79 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu OGŁOSZENIE Zarząd ING Powszechne Towarzystwo Emerytalne Spółka Akcyjna informuje, że Komisja Nadzoru Finansowego decyzją nr DLU/WFE/612/22/5/14/KM z dnia 8 września 2014 roku wyraziła zgodę na zmianę Statutu

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Fundusze inwestycyjne i emerytalne

Fundusze inwestycyjne i emerytalne Fundusze inwestycyjne i emerytalne WYKŁAD 8 FUNDUSZE EMERYTALNE W SYSTEMIE EMERALNYMY CEL I STRUKTURA SYSTEMU EMERYTALNEGO (1) Pojęcie ogólne: ogół planów (programów) wypłacających świadczenia emerytalne.

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC BETA Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

M. Kłobuszewska, Makroekonomia 1

M. Kłobuszewska, Makroekonomia 1 Notatka z zajęć 3 Pieniądz i ceny Pieniądz jest to powszechnie akceptowany towar, za pomocą którego dokonujemy płatności za dostarczone dobra i usługi oraz wywiązujemy się z zobowiązań (spłacamy dług).

Bardziej szczegółowo

TEST OCENY ODPOWIEDNIOŚCI OFEROWANYCH INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH PRESTIGE

TEST OCENY ODPOWIEDNIOŚCI OFEROWANYCH INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH PRESTIGE TEST OCENY ODPOWIEDNIOŚCI OFEROWANYCH INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH PRESTIGE Bank Millennium S.A. Data: z siedzibą w Warszawie, ul. Stanisława Żaryna 2A, 2-593 Warszawa, wpisany pod nr KRS 1186

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 6 179,79 2 228,13 1. Lokaty 6 179,79 2 228,13 2. Środki pieniężne 3. Należności, w

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianach

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 27 LUTEGO 2009 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 27 LUTEGO 2009 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 27 LUTEGO 2009 R. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., na podstawie art. 24 ust.

Bardziej szczegółowo

TEST OCENY ODPOWIEDNIOŚCI OFEROWANYCH INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH PRESTIGE

TEST OCENY ODPOWIEDNIOŚCI OFEROWANYCH INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH PRESTIGE TEST OCENY ODPOWIEDNIOŚCI OFEROWANYCH INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH PRESTIGE Bank Millennium S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Stanisława Żaryna 2A, 02-593 Warszawa, wpisany pod nr KRS 0000010186

Bardziej szczegółowo

Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY

Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY Wykład: PIENIĄDZ I SYSTEM BANKOWY Pieniądz i jego funkcje Pieniądz jest to powszechnie akceptowany środek wymiany. Funkcje pieniądza: 1. Miernik wartości (w pieniądzu wyrażone są ceny towarów) 2. Środek

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z Finansów

Przedmiotowy System Oceniania z Finansów Przedmiotowy System Oceniania z Finansów Ocena dopuszczająca wymagania konieczne Ocena dostateczna wymagania konieczne + podstawowe Ocena dobra wymagania konieczne + podstawowe + rozszerzające Ocena bardzo

Bardziej szczegółowo

Zawiera zobowiązania obu stron przedstawione w regulaminie. Obowiązkowo określa typ oprocentowania depozytu i sposób kapitalizacji odsetek.

Zawiera zobowiązania obu stron przedstawione w regulaminie. Obowiązkowo określa typ oprocentowania depozytu i sposób kapitalizacji odsetek. Depozyty i BFG Umowa o prowadzenie rachunku depozytowego Ma charakter cywilnoprawny. Zawiera zobowiązania obu stron przedstawione w regulaminie Regulamin prowadzenia rachunku integralna częśd umowy Obowiązkowo

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 1 887,81 2 180,53 1. Lokaty 1 887,81 2 180,53 2. Środki pieniężne 3. Należności, w

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2013 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2013 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Informacja sygnalna Warszawa, 25 czerwca 2014 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) 1. w artykule 3 ust. 7 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień Nazwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego: I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 504 178,49 797 234,27 1. Lokaty 502

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 768,72 770,64 1. Lokaty 768,72 770,64 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 3.1.

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 16 726,85 19 210,08 1. Lokaty 16 726,85 19 210,08 2. Środki pieniężne 3. Należności,

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2013 roku 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2013 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 25 października 2013 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w I półroczu 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 października 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji 1. Wycena Aktywów Funduszu oraz ustalenie Wartości Aktywów

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 30.06.2007

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 30.06.2007 I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 0.00 4,972.64 1. Lokaty 0.00 4,972.64 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela inwestycyjnego 3.2. Pozostałe należności 4. Pozostałe

Bardziej szczegółowo

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW Marek 2011 Agenda - Zarządzanie kapitałem obrotowym Znaczenie kapitału obrotowego dla firmy Cykl gotówkowy Kapitał obrotowy brutto i netto.

Bardziej szczegółowo

Produkty szczególnie polecane

Produkty szczególnie polecane Produkty szczególnie polecane 9 luty 2011 r. Szczegółowe informacje na temat funduszy zarządzanych przez Legg Mason TFI S.A. ( fundusze") zawarte są w prospekcie informacyjnym oraz skrócie prospektu informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

Polityka angażowania środków w inwestycje finansowe

Polityka angażowania środków w inwestycje finansowe Załącznik do Uchwały Nr 12/IV/14 Zarządu Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 20 lutego 2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 13/I/14 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 21 lutego 2014 r.

Bardziej szczegółowo

I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2008 31.12.2009. 2. Środki pieniężne 0,00 0,00 3. Należności, w tym 0,00 0,00

I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2008 31.12.2009. 2. Środki pieniężne 0,00 0,00 3. Należności, w tym 0,00 0,00 I. Aktywa Netto Funduszu w zł Okres poprzedni okres bieżący 31.12.2008 I Aktywa 0,00 64 661,87 1. Lokaty 0,00 64 661,87 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 15 309 500,41 16 048 400,88 1. Lokaty 15 309 500,41 16 048 400,88 2. Środki pieniężne

Bardziej szczegółowo

Regulaminy. inwestycje. ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe oferowane do umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi

Regulaminy. inwestycje. ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe oferowane do umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi inwestycje Regulaminy ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe oferowane do umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi indeks PIF/11/07/01 Spis treści Regulamin Ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY Pracowniczy Program Emerytalny Jest to system oszczędzania dla osób, które chcą powiększyć swoją emeryturę oraz stworzyć sobie możliwość uzyskania satysfakcjonującego poziomu

Bardziej szczegółowo

Fundusze inwestycyjne na rynku polskim

Fundusze inwestycyjne na rynku polskim Fundusze inwestycyjne na rynku polskim Paweł Panas Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych przy Szkole Głównej Handlowej w Warszawie 15 czerwca 2002 roku SPIS TREŚCI 1 Spis treści 1 Wprowadzenie 1

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH Załącznik nr 2 z 2 do Warunków Ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Obligacje Korporacyjne Plus Kod warunków: UB_OGIJ129 REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 40/2012 Zarządu RBS Bank (Polska) S.A. z dnia 1 sierpnia 2012 roku INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Dane według stanu na 31

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 15 589,63 9 119,05 1. Lokaty 15 589,63 9 119,05 2. Środki pieniężne 3. Należności,

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIOWY FUNDUSZ KAPITAŁOWY CONCORDIA AKCJI. I. Aktywa netto funduszu (w zł)

UBEZPIECZENIOWY FUNDUSZ KAPITAŁOWY CONCORDIA AKCJI. I. Aktywa netto funduszu (w zł) I. Aktywa netto funduszu (w zł) I. Aktywa 126 808 161 363 1. Lokaty 126 808 161 363 2. Środki pieniężne 3. Należności, w tym 0 0 3.1. Z tytułu zbycia składników portfela inwestycyjnego 3.2. Pozostałe należności

Bardziej szczegółowo

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r.

Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień 31.12.2010 r. Półroczne sprawozdanie ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego sporządzone na dzień Nazwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego: I. AKTYWA NETTO FUNDUSZU I. Aktywa 119 699 374,24 56 340 526,88 1. Lokaty

Bardziej szczegółowo