PRACOWNIA JĄDROWA ĆWICZENIE 10. Spektrometria promieniowania γ z wykorzystaniem detektora scyntylacyjnego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRACOWNIA JĄDROWA ĆWICZENIE 10. Spektrometria promieniowania γ z wykorzystaniem detektora scyntylacyjnego"

Transkrypt

1 Katedra Fizyki Jądrowej i Bezpieczeństwa Radiacyjnego PRACOWNIA JĄDROWA ĆWICZNI 10 Spektrometria promieniowania z wykorzystaniem detektora scyntylacyjnego Łódź 2017

2

3 I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się ze spektrometrią promieniowania prowadzoną za pomocą detektora scyntylacyjnego z fotopowielaczem i z wielokanałowym analizatorem amplitudy impulsów. W szczególności, jest to nabycie umiejętności praktycznych w zakresie: wykonywania pomiarów widm amplitudowych promieniowania, rozpoznawania elementów składowych widma amplitudy impulsów wytworzonych w wyniku detekcji promieniowania, kalibracji energetycznej spektrometru i wyznaczania jego energetycznej zdolności rozdzielczej. II. Zestaw pomiarowy Pomiary wykonuje się za pomocą ze aparatury, której schemat jest przedstawiony na rys. 1. Rys. 1. Schemat blokowy aparatury. Ź: źródło promieniowania, SS: sonda scyntylacyjna ze scyntylatorem NaI(Tl), ZWN, ZNN: zasilacze wysokiego i niskiego napięcia, WL: wzmacniacz liniowy z układami formowania impulsów, WAAI: wielokanałowy analizator amplitudy impulsów, KOMP: komputer. Sonda scyntylacyjna wraz ze źródłem promieniowania jest umieszczona w osłonie ołowianej. Wielokanałowy analizator amplitudy impulsów jest połączony z komputerem przez łącze USB. Dzięki dwukierunkowej transmisji danych komputer jest używany do akwizycji danych oraz do sterowania pracą modułu analizatora. Widma amplitudowe impulsów są rejestrowane w pamięci komputera; specjalistyczne oprogramowanie umożliwia obróbkę danych, eksport danych do plików w różnych formatach i wizualizację widm amplitudowych. 1

4 III. Metoda pomiaru Promieniowanie jest promieniowaniem elektromagnetycznym. Fotony oddziałują z materiałem ośrodka, do którego wnikają. W odróżnieniu od cząstek naładowanych nie wywołują jonizacji wzdłuż całej drogi swojej propagacji, lecz tracą w wyniku jednego oddziaływania całą energię (zjawiska fotoelektryczne) lub jej część w trakcie rozpraszania (zjawisko Comptona); fotony rozproszone stają się źródłem kolejnych oddziaływań. W konsekwencji niemal cała energia fotonu jest przekazywana wybijanym z atomów elektronom, a te z kolei powodują intensywną jonizację ośrodka. Promieniowanie wywołujące jonizację w taki sposób (za pomocą cząstek wtórnych) nazywamy promieniowaniem pośrednio jonizującym. Jeżeli do spektrometrii energetycznej promieniowania stosowany jest detektor, którego sygnał jest proporcjonalny do ładunku elektrycznego uwolnionego w trakcie jonizacji, to rejestrowana amplituda impulsu jest proporcjonalna do energii elektronu uwolnionego w oddziaływaniu fotoelektrycznym lub Comptona. W rezultacie w widmie amplitudowym obserwuje się impulsy odpowiadające przekazaniu całej energii fotonu elektronowi (z efektu fotoelektrycznego) i odpowiadające przekazaniu elektronowi części energii fotonu (z efektu Comptona). Zatem widmo amplitudowe zawiera składnik dyskretny (określony przez energię fotonu) oraz składnik ciągły, związany z oddziaływaniem komptonowskim, w zakresie amplitud poniżej amplitudy odpowiadającej maksimum fotoelektrycznemu. W spektrometrze scyntylacyjnym amplituda impulsów jest proporcjonalna do ilości światła w scyntylacjach, a ponieważ ilość światła wytwarzanego w scyntylacjach jest proporcjonalna do energii elektronu, więc w rozkładzie amplitud impulsów widoczne są maksima fotoelektryczne i widmo ciągłe, związane z rozproszeniem. W złożonych widmach promieniowania składniki pochodzące od fotonów o różnych energiach się nakładają, dlatego aby pokazać składniki widma przeanalizujemy widmo amplitudowe promieniowania monoenergetycznego (rys. 2), otrzymane w spektrometrze scyntylacyjnym z wielokanałowym analizatorem amplitudy impulsów. 2 Rys. 2. Widmo amplitudowe monoenergetycznego promieniowania. A: maksimum fotoelektryczne, B: brzeg komptonowski, C: maksimum rozproszenia wstecznego.

5 Maksimum fotoelektryczne, oznaczone na wykresie literą A, tworzone jest w wyniku rejestracji sygnału wywołanego przez elektrony o najwyższej energii (niemal dokładnie równej energii fotonu ), pochodzące ze zjawiska fotoelektrycznego. Ale sygnał o takiej samej amplitudzie powstaje również wtedy, kiedy foton przekazuje całą swoją energię elektronom w szeregu oddziaływań komptonowskich, a przy tym wszystkie elektrony tracą swoją energię wewnątrz scyntylatora. A więc używana w spektrometrii nazwa maksimum fotoelektryczne nie określa ściśle pochodzenia tego fragmentu widma; w rzeczywistości jest to maksimum odpowiadające całkowitej absorpcji w scyntylatorze elektronów wyzwolonych przez foton pierwotny. Absorpcja energii elektronów odbywa się częściowo w obudowie scyntylatora; wtedy amplituda impulsu jest mniejsza. Dlatego poniżej maksimum fotoelektrycznego liczba zliczeń nie spada do zera. W pobliżu punktu B na rys. 2 widoczny jest spadek liczby zliczeń przy wzroście numeru kanału. Położenie tego elementu widma tzw. brzegu komptonowskiego lub krawędzi komptonowskiej odpowiada górnej granicy energii elektronów odrzutu, pochodzących z rozproszenia komptonowskiego fotonów pierwotnych (energia tych elektronów jest najwyższa, gdy kąt rozproszenia fotonu jest równy 180 ). nergię kinetyczną elektronów odrzutu ( e ) można wyznaczyć korzystając z równania e = = 2 (1 cosϕ) ( 1 cosϕ) w którym: : energia fotonu poddawanego rozpraszaniu, : energia fotonu rozproszonego, 0 : energia spoczynkowa elektronu (511 kev), ϕ: kąt rozpraszania. Aby wyznaczyć maksymalną energię kinetyczną elektronów komptonowskich (energię odpowiadającą brzegowi komptonowskiemu) korzystamy z równania (1), podstawiając kąt rozproszenia ϕ = 180, tzn. cos ϕ = 1: e , (1) 2 2 = =. (2) Promieniowanie emitowane przez źródło ulega również rozproszeniu komptonowskiemu poza kryształem scyntylacyjnym, np. na obudowie sondy, oknie fotopowielacza czy w źródle. Część rozproszonych fotonów trafia do scyntylatora, tworząc na spektrogramie szerokie maksimum oznaczone na rys. 2 literą C. Nakłada się ono na ciągłe widmo komptonowskie, a wierzchołek tego maksimum znajduje się niewiele powyżej energii fotonów rozproszonych wstecznie: = =. (3) Omówione tu elementy widma są rozmyte: krawędź komptonowska nie jest nachylona pionowo, a maksimum A jest rozciągłe; wynika to z procesów statystycznych w spektrometrze. Przedstawiona tu analiza jest uproszczona; m.in. nie obejmuje widm tworzonych w spektrometrze scyntylacyjnym przez fotony o energii wystarczającej do efektywnej produkcji par elektron-pozyton. Dokładniejszą analizę można znaleźć np. w książce: L.B. ngland Metody doświadczalne fizyki jądrowej. 3

6 IV. Wykonanie pomiarów W tym rozdziale podany jest tylko ogólny opis pomiarów. Szczegółowe objaśnienia dotyczące pracy z analizatorem (w zależności od rodzaju przyrządu) są podane w instrukcji obsługi analizatora. 1. Zebrać widmo amplitudowe promieniowania tła. 2. Po umieszczeniu źródeł promieniotwórczych nad sondą zebrać widma amplitudowe promieniowania nuklidów 60 Co, 137 Cs i innych, wskazanych przez prowadzącego zajęcia (np. 152 u, 226 Ra). Zanotować położenia (numery kanałów) maksimów fotoelektrycznych dla wszystkich źródeł, a dla 60 Co i 137 Cs także położenia krawędzi komptonowskich. Dla kilku energii kwantów wyznaczyć szerokość maksimum fotoelektrycznego (jako liczbę kanałów) na połowie jego wysokości. Czas trwania każdego z pomiarów nie musi być taki sam. Wszystkie wyniki pomiarów widm należy zapisywać na dysku komputera; dzięki temu będzie możliwy późniejszy dostęp do danych wymienionych w punkcie 2. V. Opracowanie wyników Porównać zliczenia pomiarów tła ze zliczeniami ze źródłami promieniowania w kanałach, w których znajdują się wierzchołki maksimów fotoelektrycznych. Jeżeli z porównania częstości zliczeń tła i ze źródłem wynika, że odjęcie tła nie spowoduje istotnych zmian w kształcie widma, można zrezygnować z odejmowania tła od wyników pomiarów ze źródłem. W przeciwnym razie należy od widma otrzymanego ze źródłem odjąć widmo impulsów tła znormalizowane ze względu na czas pomiaru i dalej prowadzić analizę widma różnicowego. V.1. Kalibracja energetyczna spektrometru Charakterystyka amplitudowo-energetyczna spektrometru jest w przybliżeniu funkcją liniową. Kalibrację (wyznaczenie parametrów charakterystyki) należy wykonać na podstawie wyników pomiarów położenia kilku maksimów fotoelektrycznych. Warunek minimum to wykorzystanie dwóch maksimów leżących niezbyt blisko siebie, ale wskazane jest użycie co najmniej trzech maksimów, np. jednego z 137 Cs i dwóch z 60 Co. 1. Przygotować zestaw danych: numery kanałów analizatora wierzchołków maksimów fotoelektrycznych w widmie amplitudowym oraz energie fotonów rejestrowanych w tych maksimach. 2. Wykonać kalibrację energetyczną: wyznaczyć współczynniki a i b funkcji kalibracyjnej przedstawionej w równaniu: gdzie: = a N k + b, (4) energia fotonu, N k numer kanału analizatora odpowiadający wierzchołkowi maksimum fotoelektrycznego, a, b współczynniki równania wyznaczane w procedurze kalibracyjnej spektrometru. 4

7 Można te współczynniki wyznaczyć korzystając z oprogramowania analizatora amplitudy, albo wykonując obliczenia samodzielnie. Metoda obliczeń zależy od liczby danych: jeżeli dane kalibracyjne dotyczą dwóch energii, należy wyznaczyć równanie prostej przechodzącej przez 2 punkty, a w przypadku trzech lub więcej energii zastosować metodę najmniejszych kwadratów. Kalibrację można wykonać także metodą graficzną. W takim przypadku dokładność wyznaczenia współczynników funkcji zależy w znacznym stopniu od jakości wykonania wykresu charakterystyki. 3. Wykonać wykres we współrzędnych N k,, zawierający punkty doświadczalne i prostą o parametrach wyznaczonych w poprzednim punkcie. Ocenić niepewność wyznaczania energii. V.2. Porównanie wyników doświadczalnych z wartościami energii obliczonymi dla punktów charakterystycznych widma 1. W widmach kalibracyjnych odczytać położenie brzegu komptonowskiego (numer kanału punktu B na rys. 2) i korzystając z równania (4) obliczyć odpowiadającą temu punktowi energię. Obliczyć tę energię (maksymalną energię elektronów komptonowskich) na podstawie równania (2) i porównać otrzymane wyniki. 2. Podobną procedurę można wykonać dla maksimum oznaczonego literą C na rys. 2. Odpowiadającą wierzchołkowi tego maksimum energię obliczyć zgodnie z równaniem (4). Dla porównania podać energię fotonów rozproszonych pod kątem 180, obliczoną na podstawie równania (3). Obliczyć różnicę między obu wartościami energii i objaśnić, skąd pochodzi ta różnica energii. V.3. Wyznaczenie energii fotonów na podstawie zarejestrowanego widma i kalibracji energetycznej 1. W widmie energetycznym nuklidu, który nie był wykorzystany do kalibracji, odczytać położenia maksimów fotoelektrycznych i obliczyć odpowiadające tym punktom energie korzystając z równania kalibracyjnego (4). Porównać te energie z energiami fotonów emitowanych przez ten nuklid określonymi na jego schemacie rozpadu. 2. Wydrukować wykres otrzymanego doświadczalnie widma amplitudowego i zaznaczyć energie fotonów przy maksimach fotoelektrycznych. V.4. Wyznaczenie energetycznej zdolności rozdzielczej spektrometru 1. Korzystając z pomiarów szerokości maksimów fotoelektrycznych (część IV, pkt 2) i z równania kalibracyjnego (4) obliczyć szerokości maksimów na połowie wysokości (FWHM: Full Width at Half Maximum) w jednostkach energii. 2. Dla tych samych energii obliczyć względną zdolność rozdzielczą (iloraz FWHM i energii fotonu). 3. Przedstawić na wykresie, w jaki sposób obie wyżej wymienione miary zdolności rozdzielczej (bezwzględna i względna) zależą od energii. 5

8 VI. Wymagana znajomość zagadnień 1. Oddziaływanie promieniowania z materią (efekt Comptona, fotoelektryczny i tworzenia par elektron-pozyton). 2. Działanie sondy scyntylacyjnej z kryształem NaI(Tl). 3. Interpretacja widm amplitudowych promieniowania otrzymywanych za pomocą detektora scyntylacyjnego. 4. Schematy rozpadu jąder promieniotwórczych. VII. Uzupełnienia VII.1. Schematy rozpadu 137 Cs i 60 Co 6

9 VII.2. Schemat rozpadu 152 u Rozpad 152 u odbywa się drogą dwóch kanałów: jako rozpad β i wychwyt elektronu. Ze względu na to, że schemat rozpadu jest bardzo złożony, podajemy listę energii fotonów o udziale względnym większym niż 1%. nergia fotonu Udział względny nergia fotonu Udział względny (kev) (%) (kev) (%) 121, ,58 964,079 14, ,6975 7, ,869 10, , ,5 1089,737 1, ,1163 2, ,074 13, ,965 2, ,948 1, ,904 12, ,14 1, ,378 4, ,006 21,005 Udział względny liczby fotonów o określonej energii jest obliczany w stosunku do liczby rozpadów: jest to iloraz liczby fotonów o określonej energii emitowanych przez 152 u i liczby rozpadów tego nuklidu w tej samej próbce i w tym samym czasie. Suma tak zdefiniowanych udziałów względnych przekracza 100% (nawet w powyższej tabeli, zawierające tylko listę udziałów przekraczających 1%). Wynika to z występowania licznych przejść kaskadowych. 7

10 VII.3. Schemat rozpadu 226 Ra Oprócz rozpadu α istnieje drugi kanał rozpadu: emisja 14 C. Udział tego kanału w rozpadach 226 Ra jest znikomy (ok % wszystkich rozpadów). Schemat rozpadu 226 Ra nie wystarczy do określenia energii fotonów emitowanych przez źródło. Gdyby nawet źródło początkowo zawierało tylko czysty 226 Ra, to wkrótce jego skład się zmieni: w wyniku rozpadu radu powstaje szereg nuklidów promieniotwórczych. Dlatego w widmie energetycznym fotonów ze źródła radowego znajdują się fotony pochodzące z rozpadu kolejnych nuklidów szeregu. Pierwszym z nich jest 222 Rn (T 1/2 = 3,8235 dnia), a szereg kończy się rozpadem 210 Po na stabilny 206 Pb. Wszystkie promieniotwórcze nuklidy należące do tego szeregu są krótkożyjące. W czasie znacznie krótszym od czasu połowicznego zaniku 226 Ra powstaje stan równowagi, tzn. stan, w którym skład źródła, a więc i postać widma, się stabilizuje. Łączna liczba znanych energii kwantów emitowanych przez 226 Ra i produkty jego rozpadu jest bardzo duża (ponad 300). W poniższym zestawieniu podane są tylko niektóre energie fotonów te o względnym natężeniu znacznie większym od względnego natężenia fotonów o sąsiadujących energiach. nergie fotonów emitowanych przez źródło 226 Ra w równowadze z produktami rozpadu dla przejść o względnie wysokim natężeniu 241, 295, 351, 609, 768, 934, 1120, 1238, 1377, 1407, 1729, 1764, 1847, 2118, 2204, 2293, Wszystkie energie podane są w kiloelektronowoltach. Źródła danych do części VII: schematy rozpadów: Richard B. Firestone: Table of Isotopes Version 1.0 (1996), tabela energii fotonów i względnego natężenia dla 152 u: energie fotonów pochodzących z rozpadu 226 Ra i produktów jego rozpadu: 8

Badanie schematu rozpadu jodu 128 J

Badanie schematu rozpadu jodu 128 J J8A Badanie schematu rozpadu jodu 128 J Celem doświadczenie jest wyznaczenie schematu rozpadu jodu 128 J Wiadomości ogólne 1. Oddziaływanie kwantów γ z materią (1,3) a/ efekt fotoelektryczny b/ efekt Comptona

Bardziej szczegółowo

Badanie schematu rozpadu jodu 128 I

Badanie schematu rozpadu jodu 128 I J8 Badanie schematu rozpadu jodu 128 I Celem doświadczenie jest wyznaczenie schematu rozpadu jodu 128 I Wiadomości ogólne 1. Oddziaływanie kwantów γ z materią [1,3] a) efekt fotoelektryczny b) efekt Comptona

Bardziej szczegółowo

Pomiar energii wiązania deuteronu. Celem ćwiczenia jest wyznaczenie energii wiązania deuteronu

Pomiar energii wiązania deuteronu. Celem ćwiczenia jest wyznaczenie energii wiązania deuteronu J1 Pomiar energii wiązania deuteronu Celem ćwiczenia jest wyznaczenie energii wiązania deuteronu Przygotowanie: 1) Model deuteronu. Własności deuteronu jako źródło informacji o siłach jądrowych [4] ) Oddziaływanie

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA JĄDROWA ĆWICZENIE 4. Badanie rozkładu gęstości strumienia kwantów γ oraz mocy dawki w funkcji odległości od źródła punktowego

PRACOWNIA JĄDROWA ĆWICZENIE 4. Badanie rozkładu gęstości strumienia kwantów γ oraz mocy dawki w funkcji odległości od źródła punktowego Katedra Fizyki Jądrowej i Bezpieczeństwa Radiacyjnego PRACOWNIA JĄDROWA ĆWICZENIE 4 Badanie rozkładu gęstości strumienia kwantów γ oraz mocy dawki w funkcji odległości od źródła punktowego Łódź 017 I.

Bardziej szczegółowo

3. Zależność energii kwantów γ od kąta rozproszenia w zjawisku Comptona

3. Zależność energii kwantów γ od kąta rozproszenia w zjawisku Comptona 3. Zależność energii kwantów γ od kąta rozproszenia w zjawisku Comptona I. Przedmiotem zadania zjawisko Comptona. II. Celem zadania jest doświadczalne sprawdzenie zależności energii kwantów γ od kąta rozproszenia

Bardziej szczegółowo

J8 - Badanie schematu rozpadu jodu 128 I

J8 - Badanie schematu rozpadu jodu 128 I J8 - Badanie schematu rozpadu jodu 128 I Celem doświadczenie jest wytworzenie izotopu 128 I poprzez aktywację w źródle neutronów próbki zawierającej 127 I, a następnie badanie schematu rozpadu tego nuklidu

Bardziej szczegółowo

J6 - Pomiar absorpcji promieniowania γ

J6 - Pomiar absorpcji promieniowania γ J6 - Pomiar absorpcji promieniowania γ Celem ćwiczenia jest pomiar współczynnika osłabienia promieniowania γ w różnych absorbentach przy użyciu detektora scyntylacyjnego. Materiał, który należy opanować

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3++ Spektrometria promieniowania gamma z licznikiem półprzewodnikowym Ge(Li) kalibracja energetyczna i wydajnościowa

Ćwiczenie 3++ Spektrometria promieniowania gamma z licznikiem półprzewodnikowym Ge(Li) kalibracja energetyczna i wydajnościowa Ćwiczenie 3++ Spektrometria promieniowania gamma z licznikiem półprzewodnikowym Ge(Li) kalibracja energetyczna i wydajnościowa Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się - z metodyką pomiaru aktywności

Bardziej szczegółowo

IM-8 Zaawansowane materiały i nanotechnologia - Pracownia Badań Materiałów I 1. Badanie absorpcji promieniowania gamma w materiałach

IM-8 Zaawansowane materiały i nanotechnologia - Pracownia Badań Materiałów I 1. Badanie absorpcji promieniowania gamma w materiałach IM-8 Zaawansowane materiały i nanotechnologia - Pracownia Badań Materiałów I 1 IM-8 Badanie absorpcji promieniowania gamma w materiałach I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest pomiar współczynników absorpcji

Bardziej szczegółowo

J7 - Badanie zawartości manganu w stali metodą analizy aktywacyjnej

J7 - Badanie zawartości manganu w stali metodą analizy aktywacyjnej J7 - Badanie zawartości manganu w stali metodą analizy aktywacyjnej Celem doświadczenie jest wyznaczenie zawartości manganu w stalowym przedmiocie. Przedmiot ten, razem z próbką zawierającą czysty mangan,

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie bezwzględnej aktywności źródła 60 Co. Tomasz Winiarski

Wyznaczanie bezwzględnej aktywności źródła 60 Co. Tomasz Winiarski Wyznaczanie bezwzględnej aktywności źródła 60 Co metoda koincydencyjna. Tomasz Winiarski 24 kwietnia 2001 WSTEP TEORETYCZNY Rozpad promieniotwórczy i czas połowicznego zaniku. Rozpad promieniotwórczy polega

Bardziej szczegółowo

BADANIE WŁASNOŚCI PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY POMOCY SPEKTROMETRU SCYNTYLACYJNEGO

BADANIE WŁASNOŚCI PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY POMOCY SPEKTROMETRU SCYNTYLACYJNEGO Politechnika Warszawska Wydział Fizyki Laboratorium Fizyki II p. Piotr Kurek Do użytku wewnętrznego Ćwiczenie nr 11 BADANIE WŁASNOŚCI PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY POMOCY SPEKTROMETRU SCYNTYLACYJNEGO I. Podstawy

Bardziej szczegółowo

γ6 Liniowy Model Pozytonowego Tomografu Emisyjnego

γ6 Liniowy Model Pozytonowego Tomografu Emisyjnego γ6 Liniowy Model Pozytonowego Tomografu Emisyjnego Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zaprezentowanie zasady działania pozytonowego tomografu emisyjnego. W doświadczeniu użyjemy detektory scyntylacyjne

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 2 : Badanie licznika proporcjonalnego fotonów X

Ćwiczenie nr 2 : Badanie licznika proporcjonalnego fotonów X Ćwiczenie nr 2 : Badanie licznika proporcjonalnego fotonów X Oskar Gawlik, Jacek Grela 16 lutego 2009 1 Podstawy teoretyczne 1.1 Liczniki proporcjonalne Wydajność detekcji promieniowania elektromagnetycznego

Bardziej szczegółowo

Β2 - DETEKTOR SCYNTYLACYJNY POZYCYJNIE CZUŁY

Β2 - DETEKTOR SCYNTYLACYJNY POZYCYJNIE CZUŁY Β2 - DETEKTOR SCYNTYLACYJNY POZYCYJNIE CZUŁY I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadą działania detektorów pozycyjnie czułych poprzez pomiar prędkości światła w materiale scyntylatora

Bardziej szczegółowo

SPEKTROMETRIA CIEKŁOSCYNTYLACYJNA

SPEKTROMETRIA CIEKŁOSCYNTYLACYJNA SPEKTROMETRIA CIEKŁOSCYNTYLACYJNA Metoda detekcji promieniowania jądrowego (α, β, γ) Konwersja energii promieniowania jądrowego na promieniowanie w zakresie widzialnym. Zalety metody: Geometria 4π Duża

Bardziej szczegółowo

Katedra Fizyki Jądrowej i Bezpieczeństwa Radiacyjnego PRACOWNIA JĄDROWA ĆWICZENIE 6. Wyznaczanie krzywej aktywacji

Katedra Fizyki Jądrowej i Bezpieczeństwa Radiacyjnego PRACOWNIA JĄDROWA ĆWICZENIE 6. Wyznaczanie krzywej aktywacji Katedra Fizyki Jądrowej i Bezpieczeństwa Radiacyjnego PRACOWNIA JĄDROWA ĆWICZENIE 6 Wyznaczanie krzywej aktywacji Łódź 2017 I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie kształtu krzywej zależności

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4 : Spektrometr promieniowania gamma z licznikiem scyntylacyjnym

Ćwiczenie 4 : Spektrometr promieniowania gamma z licznikiem scyntylacyjnym Ćwiczenie 4 : Spektrometr promieniowania gamma z licznikiem scyntylacyjnym Oskar Gawlik, Jacek Grela 24 listopada 28 1 Wstęp 1.1 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się i nacechowanie licznika

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie jonizujące Wyznaczanie liniowego i masowego współczynnika pochłaniania promieniowania dla różnych materiałów.

Promieniowanie jonizujące Wyznaczanie liniowego i masowego współczynnika pochłaniania promieniowania dla różnych materiałów. Ćw. M2 Promieniowanie jonizujące Wyznaczanie liniowego i masowego współczynnika pochłaniania promieniowania dla różnych materiałów. Zagadnienia: Budowa jądra atomowego. Defekt masy, energie wiązania jądra.

Bardziej szczegółowo

gamma - Pochłanianie promieniowania γ przez materiały

gamma - Pochłanianie promieniowania γ przez materiały PJLab_gamma.doc Promieniowanie jonizujące - ćwiczenia 1 gamma - Pochłanianie promieniowania γ przez materiały 1. Cel ćwiczenia Podczas ćwiczenia mierzy się natężenie promieniowania γ po przejściu przez

Bardziej szczegółowo

Pracownia Jądrowa. dr Urszula Majewska. Spektrometria scyntylacyjna promieniowania γ.

Pracownia Jądrowa. dr Urszula Majewska. Spektrometria scyntylacyjna promieniowania γ. Ćwiczenie nr 1 Spektrometria scyntylacyjna promieniowania γ. 3. Oddziaływanie promieniowania γ z materią: Z elektronami: zjawisko fotoelektryczne, rozpraszanie Rayleigha, zjawisko Comptona, rozpraszanie

Bardziej szczegółowo

Analiza aktywacyjna składu chemicznego na przykładzie zawartości Mn w stali.

Analiza aktywacyjna składu chemicznego na przykładzie zawartości Mn w stali. Analiza aktywacyjna składu chemicznego na przykładzie zawartości Mn w stali. Projekt ćwiczenia w Laboratorium Fizyki i Techniki Jądrowej na Wydziale Fizyki Politechniki Warszawskiej. dr Julian Srebrny

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 51 BADANIE WŁASNOŚCI PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY POMOCY SPEKTROMETRU SCYNTYLACYJNEGO

Ćwiczenie nr 51 BADANIE WŁASNOŚCI PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY POMOCY SPEKTROMETRU SCYNTYLACYJNEGO Politechnika Warszawska Wydział Fizyki Laboratorium Fizyki II p. Piotr Kurek Do użytku wewnętrznego Ćwiczenie nr 51 BADANIE WŁASNOŚCI PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY POMOCY SPEKTROMETRU SCYNTYLACYJNEGO I. Podstawy

Bardziej szczegółowo

Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, Otwock-Świerk

Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, Otwock-Świerk Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, 05-400 Otwock-Świerk ĆWICZENIE L A B O R A T O R I U M F I Z Y K I A T O M O W E J I J Ą D R O W E J Zastosowanie pojęć

Bardziej szczegółowo

Badanie próbek środowiskowych

Badanie próbek środowiskowych J16 Badanie próbek środowiskowych Celem ćwiczenia jest pomiar promieniowania gamma emitowanego z próbki trynitytu oraz identyfikacja i określenie aktywności izotopów w niej zawartych. Trynityt to szkliwo

Bardziej szczegółowo

Szkoła z przyszłością. Zastosowanie pojęć analizy statystycznej do opracowania pomiarów promieniowania jonizującego

Szkoła z przyszłością. Zastosowanie pojęć analizy statystycznej do opracowania pomiarów promieniowania jonizującego Szkoła z przyszłością szkolenie współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Narodowe Centrum Badań Jądrowych, ul. Andrzeja Sołtana 7, 05-400 Otwock-Świerk ĆWICZENIE

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 5 : Badanie licznika proporcjonalnego neutronów termicznych

Ćwiczenie nr 5 : Badanie licznika proporcjonalnego neutronów termicznych Ćwiczenie nr 5 : Badanie licznika proporcjonalnego neutronów termicznych Oskar Gawlik, Jacek Grela 16 lutego 29 1 Teoria 1.1 Licznik proporcjonalny Jest to jeden z liczników gazowych jonizacyjnych, występujący

Bardziej szczegółowo

Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, Otwock-Świerk. Imię i nazwisko:... Imię i nazwisko:...

Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, Otwock-Świerk. Imię i nazwisko:... Imię i nazwisko:... Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, 05-400 Otwock-Świerk ĆWICZENIE 8 L A B O R A T O R I U M F I Z Y K I A T O M O W E J I J Ą D R O W E J Pomiar okresu połowicznego

Bardziej szczegółowo

Doświadczenie nr 6 Pomiar energii promieniowania gamma metodą absorpcji elektronów komptonowskich.

Doświadczenie nr 6 Pomiar energii promieniowania gamma metodą absorpcji elektronów komptonowskich. Doświadczenie nr 6 Pomiar energii promieniowania gamma metodą absorpcji elektronów komptonowskich.. 1. 3. 4. 1. Pojemnik z licznikami cylindrycznymi pracującymi w koincydencji oraz z uchwytem na warstwy

Bardziej szczegółowo

przyziemnych warstwach atmosfery.

przyziemnych warstwach atmosfery. Źródła a promieniowania jądrowego j w przyziemnych warstwach atmosfery. Pomiar radioaktywności w powietrzu w Lublinie. Jan Wawryszczuk Radosław Zaleski Lokalizacja monitora skażeń promieniotwórczych rczych

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie cząstek z materią

Oddziaływanie cząstek z materią Oddziaływanie cząstek z materią Trzy główne typy mechanizmów reprezentowane przez Ciężkie cząstki naładowane (cięższe od elektronów) Elektrony Kwanty gamma Ciężkie cząstki naładowane (miony, p, cząstki

Bardziej szczegółowo

Badanie absorpcji promieniowania γ

Badanie absorpcji promieniowania γ Badanie absorpcji promieniowania γ 29.1. Zasada ćwiczenia W ćwiczeniu badana jest zależność natężenia wiązki osłabienie wiązki promieniowania γ po przejściu przez warstwę materiału absorbującego w funkcji

Bardziej szczegółowo

Radon w powietrzu. Marcin Polkowski 10 marca Wstęp teoretyczny 1. 2 Przyrządy pomiarowe 2. 3 Prędkość pompowania 2

Radon w powietrzu. Marcin Polkowski 10 marca Wstęp teoretyczny 1. 2 Przyrządy pomiarowe 2. 3 Prędkość pompowania 2 Radon w powietrzu Marcin Polkowski marcin@polkowski.eu 10 marca 2008 Streszczenie Celem ćwiczenia był pomiar stężenia 222 Rn i produktów jego rozpadu w powietrzu. Pośrednim celem ćwiczenia było również

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 96: Dozymetria promieniowania gamma

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 96: Dozymetria promieniowania gamma Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 96: Dozymetria promieniowania gamma Cel ćwiczenia: Zapoznanie się z podstawami dozymetrii promieniowania jonizującego. Porównanie własności absorpcyjnych promieniowania

Bardziej szczegółowo

Podstawowe własności jąder atomowych

Podstawowe własności jąder atomowych Podstawowe własności jąder atomowych 1. Ilość protonów i neutronów Z, N 2. Masa jądra M j = M p + M n - B 2 2 Q ( M c ) ( M c ) 3. Energia rozpadu p 0 k 0 Rozpad zachodzi jeżeli Q > 0, ta nadwyżka energii

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie profilu wiązki promieniowania używanego do cechowania tomografu PET

Wyznaczanie profilu wiązki promieniowania używanego do cechowania tomografu PET 18 Wyznaczanie profilu wiązki promieniowania używanego do cechowania tomografu PET Ines Moskal Studentka, Instytut Fizyki UJ Na Uniwersytecie Jagiellońskim prowadzone są badania dotyczące usprawnienia

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE ZAWARTOŚCI POTASU

WYZNACZANIE ZAWARTOŚCI POTASU POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW obowiązuje w r. akad. 2017 / 2018 WYZNACZANIE ZAWARTOŚCI POTASU W STAŁEJ PRÓBCE SOLI Opiekun ćwiczenia: Miejsce ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA Opiekun ćwiczenia: Jerzy Żak Miejsce ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie energii promieniowania γ pochodzącego ze. źródła Co metodą absorpcji

Wyznaczanie energii promieniowania γ pochodzącego ze. źródła Co metodą absorpcji Wyznaczanie energii promieniowania γ pochodzącego ze 6 źródła Co metodą absorpcji I. Zagadnienia 1. Procesy fizyczne prowadzące do emisji kwantów γ. 2. Prawo absorpcji. Oddziaływanie promieniowania γ z

Bardziej szczegółowo

J14. Pomiar zasięgu, rozrzutu zasięgu i zdolności hamującej cząstek alfa w powietrzu PRZYGOTOWANIE

J14. Pomiar zasięgu, rozrzutu zasięgu i zdolności hamującej cząstek alfa w powietrzu PRZYGOTOWANIE J14 Pomiar zasięgu, rozrzutu zasięgu i zdolności hamującej cząstek alfa w powietrzu PRZYGOTOWANIE 1. Oddziaływanie ciężkich cząstek naładowanych z materią [1, 2] a) straty energii na jonizację (wzór Bethego-Blocha,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. BADANIE CHARAKTERYSTYK SOND PROMIENIOWANIA γ

ĆWICZENIE 2. BADANIE CHARAKTERYSTYK SOND PROMIENIOWANIA γ ĆWICZENIE 2 BADANIE CHARAKTERYSTYK SOND PROMIENIOWANIA γ CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest wyznaczenie następujących charakterystyk sond promieniowania γ: wydajności detektora w funkcji odległości detektora

Bardziej szczegółowo

Metody analizy pierwiastków z zastosowaniem wtórnego promieniowania rentgenowskiego. XRF, SRIXE, PIXE, SEM (EPMA)

Metody analizy pierwiastków z zastosowaniem wtórnego promieniowania rentgenowskiego. XRF, SRIXE, PIXE, SEM (EPMA) Metody analizy pierwiastków z zastosowaniem wtórnego promieniowania rentgenowskiego. XRF, SRIXE, PIXE, SEM (EPMA) Promieniowaniem X nazywa się promieniowanie elektromagnetyczne o długości fali od około

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika rozpraszania zwrotnego. promieniowania β.

Wyznaczanie współczynnika rozpraszania zwrotnego. promieniowania β. Wyznaczanie współczynnika rozpraszania otnego. Zagadnienia promieniowania β. 1. Promieniotwórczość β.. Oddziaływanie cząstek β z materią (w tym rozproszenie otne w wyniku zderzeń sprężystych). 3. Znajomość

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie LP1. Jacek Grela, Łukasz Marciniak 22 listopada 2009

Ćwiczenie LP1. Jacek Grela, Łukasz Marciniak 22 listopada 2009 Ćwiczenie LP1 Jacek Grela, Łukasz Marciniak 22 listopada 2009 1 Wstęp teoretyczny 1.1 Energetyczna zdolność rozdzielcza Energetyczna zdolność rozdzielcza to wielkość opisująca dokładność detekcji energii

Bardziej szczegółowo

Szkoła z przyszłością. szkolenie współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Szkoła z przyszłością. szkolenie współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Szkoła z przyszłością szkolenie współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Narodowe Centrum Badań Jądrowych, ul. Andrzeja Sołtana 7, 05-400 Otwock-Świerk ĆWICZENIE

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA POCHŁANIANIA PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY UŻYCIU LICZNIKA SCYNTYLACYJNEGO

OZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA POCHŁANIANIA PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY UŻYCIU LICZNIKA SCYNTYLACYJNEGO Politechnika Poznańska, nstytut Chemii i Elektrochemii Technicznej, OZNACZANE WSPÓŁCZYNNKA POCHŁANANA PROMENOWANA GAMMA PRZY UŻYCU LCZNKA SCYNTYLACYJNEGO nstrukcję przygotował: dr, inż. Zbigniew Górski

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 57 Badanie absorpcji promieniowania α

Ćwiczenie 57 Badanie absorpcji promieniowania α Ćwiczenie 57 Badanie absorpcji promieniowania α II PRACOWNIA FIZYCZNA UNIWERSYTET ŚLĄSKI W KATOWICACH Cele doświadczenia Głównym problemem, który będziemy badać w tym doświadczeniu jest strata energii

Bardziej szczegółowo

Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, Otwock-Świerk. Imię i nazwisko:... Imię i nazwisko:...

Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, Otwock-Świerk. Imię i nazwisko:... Imię i nazwisko:... Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, 05-400 Otwock-Świerk ĆWICZENIE 4 L A B O R A T O R I U M F I Z Y K I A T O M O W E J I J Ą D R O W E J Dobór optymalnego

Bardziej szczegółowo

Wzajemne relacje pomiędzy promieniowaniem a materią wynikają ze zjawisk związanych z oddziaływaniem promieniowania z materią. Do podstawowych zjawisk

Wzajemne relacje pomiędzy promieniowaniem a materią wynikają ze zjawisk związanych z oddziaływaniem promieniowania z materią. Do podstawowych zjawisk Wzajemne relacje pomiędzy promieniowaniem a materią wynikają ze zjawisk związanych z oddziaływaniem promieniowania z materią. Do podstawowych zjawisk fizycznych tego rodzaju należą zjawiska odbicia i załamania

Bardziej szczegółowo

Detekcja promieniowania elektromagnetycznego czastek naładowanych i neutronów

Detekcja promieniowania elektromagnetycznego czastek naładowanych i neutronów Detekcja promieniowania elektromagnetycznego czastek naładowanych i neutronów Marcin Palacz Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów UW Marcin Palacz Warsztaty ŚLCJ, 21 kwietnia 2009 slide 1 / 30 Rodzaje

Bardziej szczegółowo

XRF - Analiza chemiczna poprzez pomiar energii promieniowania X

XRF - Analiza chemiczna poprzez pomiar energii promieniowania X PJLab_XRF.doc Promieniowanie jonizujące - ćwiczenia 1 XRF - Analiza chemiczna poprzez pomiar energii promieniowania X 1. Cel ćwiczenia Student zapoznaje się z metodą analizy składu pierwiastkowego substancji

Bardziej szczegółowo

J17 - Badanie zjawiska Dopplera dla promieniowania gamma

J17 - Badanie zjawiska Dopplera dla promieniowania gamma J17 - Badanie zjawiska Dopplera dla promieniowania gamma Celem doświadczenia jest obserwacja i analiza zjawiska Dopplera dla promieniowania γ emitowanego ze stanu wzbudzonego 12 C. Promieniowanie to powstaje

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie LP2. Jacek Grela, Łukasz Marciniak 25 października 2009

Ćwiczenie LP2. Jacek Grela, Łukasz Marciniak 25 października 2009 Ćwiczenie LP2 Jacek Grela, Łukasz Marciniak 25 października 2009 1 Wstęp teoretyczny 1.1 Energetyczna zdolność rozdzielcza Energetyczna zdolność rozdzielcza to wielkość opisująca dokładność detekcji energii

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Fizyki

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Fizyki POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Fizyki Pomiar skażeń wewnętrznych izotopami promieniotwórczymi metodami in vivo oraz szacowanie pochodzącej od nich dawki obciążającej Instrukcja wykonania ćwiczenia Opracował:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 5. Pomiar górnej granicy widma energetycznego Promieniowania beta metodą absorpcji.

Ćwiczenie nr 5. Pomiar górnej granicy widma energetycznego Promieniowania beta metodą absorpcji. Ćwiczenie nr 5 Pomiar górnej granicy widma energetycznego Promieniowania beta metodą absorpcji. 1. 2. 3. 1. Ołowiany domek pomiarowy z licznikiem kielichowym G-M oraz wielopoziomowymi wspornikami. 2. Zasilacz

Bardziej szczegółowo

Foton, kwant światła. w klasycznym opisie świata, światło jest falą sinusoidalną o częstości n równej: c gdzie: c prędkość światła, długość fali św.

Foton, kwant światła. w klasycznym opisie świata, światło jest falą sinusoidalną o częstości n równej: c gdzie: c prędkość światła, długość fali św. Foton, kwant światła Wielkość fizyczna jest skwantowana jeśli istnieje w pewnych minimalnych (elementarnych) porcjach lub ich całkowitych wielokrotnościach w klasycznym opisie świata, światło jest falą

Bardziej szczegółowo

C5: BADANIE POCHŁANIANIA PROMIENIOWANIA α i β W POWIETRZU oraz w ABSORBERACH

C5: BADANIE POCHŁANIANIA PROMIENIOWANIA α i β W POWIETRZU oraz w ABSORBERACH C5: BADANIE POCHŁANIANIA PROMIENIOWANIA α i β W POWIETRZU oraz w ABSORBERACH CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest obserwacja pochłaniania cząstek alfa w powietrzu wyznaczenie zasięgu w aluminium promieniowania

Bardziej szczegółowo

C2: WYKORZYSTANIE DETEKTORA PÓŁPRZEWODNIKOWEGO W POMIARACH PROMIENIOWANIA

C2: WYKORZYSTANIE DETEKTORA PÓŁPRZEWODNIKOWEGO W POMIARACH PROMIENIOWANIA C2: WYKORZYSTANIE DETEKTORA PÓŁPRZEWODNIKOWEGO W POMIARACH PROMIENIOWANIA Wykonanie ćwiczenia Ćwiczenie będzie odbywało się z użyciem detektora germanowego technologii HPGe (high purity germanium lub hyperpure

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PROMIENIOWANIE w MEDYCYNIE

LABORATORIUM PROMIENIOWANIE w MEDYCYNIE LABORATORIUM PROMIEIOWAIE w MEDYCYIE Ćw nr STATYSTYKA ZLICZEŃ PROMIEIOWAIA JOIZUJACEGO azwisko i Imię: data: ocena (teoria) Grupa Zespół ocena końcowa Cel ćwiczenia Rozpad izotopu promieniotwórczego wysyłającego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 9 SPEKTROMETRIA PROMIENIOWANIA GAMMA W ZASTOSOWANIU DO ŹRÓDEŁ O DUŻEJ OBJĘTOŚCI

ĆWICZENIE 9 SPEKTROMETRIA PROMIENIOWANIA GAMMA W ZASTOSOWANIU DO ŹRÓDEŁ O DUŻEJ OBJĘTOŚCI ĆWICZENIE 9 SPEKTROMETRIA PROMIENIOWANIA GAMMA W ZASTOSOWANIU DO ŹRÓDEŁ O DUŻEJ OBJĘTOŚCI Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych CEL ĆWICZENIA Zapoznanie się z metodą spektrometrii promieniowania gamma

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 2 Zastosowanie fluorescencji rentgenowskiej wzbudzanej źródłami promieniotwórczymi do pomiarów grubości powłok

Ćwiczenie nr 2 Zastosowanie fluorescencji rentgenowskiej wzbudzanej źródłami promieniotwórczymi do pomiarów grubości powłok Ćwiczenie nr 2 Zastosowanie fluorescencji rentgenowskiej wzbudzanej źródłami promieniotwórczymi do pomiarów grubości powłok Wydział Fizyki, 2009 r. I Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest: Zapoznanie się

Bardziej szczegółowo

Efekt fotoelektryczny

Efekt fotoelektryczny Ćwiczenie 82 Efekt fotoelektryczny Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest obserwacja efektu fotoelektrycznego: wybijania elektronów z metalu przez światło o różnej częstości (barwie). Pomiar energii kinetycznej

Bardziej szczegółowo

Pomiar zasięgu promieniowania α w powietrzu

Pomiar zasięgu promieniowania α w powietrzu Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, 05-400 Otwock-Świerk ĆWICZENIE 5 L A B O R A T O R I U M F I Z Y K I A T O M O W E J I J Ą D R O W E J Pomiar zasięgu promieniowania

Bardziej szczegółowo

Osłabienie promieniowania gamma

Osłabienie promieniowania gamma Osłabienie promieniowania gamma Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest badanie osłabienia wiązki promieniowania gamma przy przechodzeniu przez materię oraz wyznaczenie współczynnika osłabienia dla różnych

Bardziej szczegółowo

WFiIS. Wstęp teoretyczny:

WFiIS. Wstęp teoretyczny: WFiIS PRACOWNIA FIZYCZNA I i II Imię i nazwisko: 1. 2. TEMAT: ROK GRUPA ZESPÓŁ NR ĆWICZENIA Data wykonania: Data oddania: Zwrot do poprawy: Data oddania: Data zliczenia: OCENA Cel ćwiczenia: Wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Licznik scyntylacyjny

Licznik scyntylacyjny Detektory promieniowania jonizującego. Licznik scyntylacyjny Instrukcję przygotował: dr, inż. Zbigniew Górski Poznań, grudzień, 004. s.1/8 ` Politechnika Poznańska, Instytut Chemii i Elektrochemii Technicznej,

Bardziej szczegółowo

Elementy Fizyki Jądrowej. Wykład 7 Detekcja cząstek

Elementy Fizyki Jądrowej. Wykład 7 Detekcja cząstek Elementy Fizyki Jądrowej Wykład 7 Detekcja cząstek Detekcja cząstek rejestracja identyfikacja kinematyka Zjawiska towarzyszące przechodzeniu cząstek przez materię jonizacja scyntylacje zjawiska w półprzewodnikach

Bardziej szczegółowo

Sebastian Gajos Dominik Kaniszewski

Sebastian Gajos Dominik Kaniszewski Sebastian Gajos Dominik Kaniszewski 13.06.006 Imię i nazwisko Data Ćw.1 Spektometria scyntylacyjna promieniowania Υ. Temat ćwiczenia ocena podpis 1. Część teoretyczna: Prawo rozpadu promieniotwórczego.

Bardziej szczegółowo

Pomiar maksymalnej energii promieniowania β

Pomiar maksymalnej energii promieniowania β Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, 05-400 Otwock-Świerk ĆWICZENIE 7 L A B O R A T O R I U M F I Z Y K I A T O M O W E J I J Ą D R O W E J Pomiar maksymalnej

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie energii promieniowania gamma metodą scyntylacyjną

Wyznaczanie energii promieniowania gamma metodą scyntylacyjną Wyznaczanie energii promieniowania gamma metodą scyntylacyjną Wiesław Tłaczała i Krystyna Wosińska Wprowadzenie Celem ćwiczenia jest wyznaczenie energii promieniowania gamma oraz pokazanie zjawisk, towarzyszących

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R J-1

Ć W I C Z E N I E N R J-1 INSTYTUT FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIERII PRODUKCJI I TECHNOLOGII MATERIAŁÓW POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA PRACOWNIA DETEKCJI PROMIENIOWANIA JĄDROWEGO Ć W I C Z E N I E N R J-1 BADANIE CHARAKTERYSTYKI LICZNIKA SCYNTYLACYJNEGO

Bardziej szczegółowo

Zadanie 3. (2 pkt) Uzupełnij zapis, podając liczbę masową i atomową produktu przemiany oraz jego symbol chemiczny. Th... + α

Zadanie 3. (2 pkt) Uzupełnij zapis, podając liczbę masową i atomową produktu przemiany oraz jego symbol chemiczny. Th... + α Zadanie: 1 (2 pkt) Określ liczbę atomową pierwiastka powstającego w wyniku rozpadów promieniotwórczych izotopu radu 223 88Ra, w czasie których emitowane są 4 cząstki α i 2 cząstki β. Podaj symbol tego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 4 LABORATORIUM FIZYKI KRYSZTAŁÓW STAŁYCH. Badanie krawędzi absorpcji podstawowej w kryształach półprzewodników POLITECHNIKA ŁÓDZKA

ĆWICZENIE Nr 4 LABORATORIUM FIZYKI KRYSZTAŁÓW STAŁYCH. Badanie krawędzi absorpcji podstawowej w kryształach półprzewodników POLITECHNIKA ŁÓDZKA POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT FIZYKI LABORATORIUM FIZYKI KRYSZTAŁÓW STAŁYCH ĆWICZENIE Nr 4 Badanie krawędzi absorpcji podstawowej w kryształach półprzewodników I. Cześć doświadczalna. 1. Uruchomić Spekol

Bardziej szczegółowo

Licznik Geigera - Mülera

Licznik Geigera - Mülera Detektory gazowe promieniowania jonizującego. Licznik Geigera - Mülera Instrukcję przygotował: dr, inż. Zbigniew Górski Poznań, grudzień, 2004. s.1/7 ` Politechnika Poznańska, Instytut Chemii i Elektrochemii

Bardziej szczegółowo

Badanie Efektu Comptona

Badanie Efektu Comptona Badanie Efektu Comptona Przemysław Duda Laboratorium Fizyki i Techniki Jądrowej Wydziału Fizyki P.W. Materiał dydaktyczny dla Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej, opracowany w ramach zadania nr 33:

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PROMIENIOWANIE W MEDYCYNIE

LABORATORIUM PROMIENIOWANIE W MEDYCYNIE LABORATORIUM PROMIENIOWANIE W MEDYCYNIE Ćw nr 3 NATEŻENIE PROMIENIOWANIA γ A ODLEGŁOŚĆ OD ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIA Nazwisko i Imię: data: ocena (teoria) Grupa Zespół ocena końcowa 1 Cel ćwiczenia Natężenie

Bardziej szczegółowo

CZAS ŻYCIA MIONÓW. I. Cel ćwiczenia i metoda pomiarów

CZAS ŻYCIA MIONÓW. I. Cel ćwiczenia i metoda pomiarów K1 CZAS ŻYCIA MIONÓW I. Cel ćwiczenia i metoda pomiarów Celem ćwiczenia jest wyznaczenie czasu życia mionów. Rozpad mionu, tak, jak innych cząstek nietrwałych, jest procesem przypadkowym. W mechanice kwantowej

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA LICZNIKA GEIGERA-MÜLLERA I BADANIE STATYSTYCZNEGO CHARAKTERU ROZPADU PROMIENIOTWÓRCZEGO

CHARAKTERYSTYKA LICZNIKA GEIGERA-MÜLLERA I BADANIE STATYSTYCZNEGO CHARAKTERU ROZPADU PROMIENIOTWÓRCZEGO Politechnika Warszawska Wydział Fizyki Laboratorium Fizyki II p. Piotr Kurek Do użytku wewnętrznego Ćwiczenie nr 1 CHARAKTERYSTYKA LICZNIKA GEIGERA-MÜLLERA I BADANIE STATYSTYCZNEGO CHARAKTERU ROZPADU PROMIENIOTWÓRCZEGO

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie energii promieniowania gamma metodą scyntylacyjną

Wyznaczanie energii promieniowania gamma metodą scyntylacyjną Wyznaczanie energii promieniowania gamma metodą scyntylacyjną Wiesław Tłaczała Wprowadzenie Celem ćwiczenia jest wyznaczenie energii promieniowania gamma oraz pokazanie zjawisk, towarzyszących promieniowaniu

Bardziej szczegółowo

C5: BADANIE POCHŁANIANIA PROMIENIOWANIA α i β W POWIETRZU oraz w ABSORBERACH

C5: BADANIE POCHŁANIANIA PROMIENIOWANIA α i β W POWIETRZU oraz w ABSORBERACH C5: BADANIE POCHŁANIANIA PROMIENIOWANIA α i β W POWIETRZU oraz w ABSORBERACH CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest: zbadanie pochłaniania promieniowania β w różnych materiałach i wyznaczenie zasięgu promieniowania

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA ZAKŁAD CHEMII FIZYCZNEJ ĆWICZENIA PRACOWNI CHEMII FIZYCZNEJ

POLITECHNIKA POZNAŃSKA ZAKŁAD CHEMII FIZYCZNEJ ĆWICZENIA PRACOWNI CHEMII FIZYCZNEJ OZNACZANIE OKRESU PÓŁROZPADU DLA NUKLIDU 40 K WSTĘP Naturalny potas stanowi mieszaninę trzech nuklidów: 39 K (93.08%), 40 K (0.012%) oraz 41 K (6.91%). Nuklid 40 K jest izotopem promieniotwórczym, którego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3 : Spektrometr promieniowania gamma z licznikiem półprzewodnikowym Ge(Li)

Ćwiczenie 3 : Spektrometr promieniowania gamma z licznikiem półprzewodnikowym Ge(Li) Ćwiczenie 3 : Spektrometr promieniowania gamma z licznikiem półprzewodnikowym Ge(Li) Oskar Gawlik, Jacek Grela 3 listopada 28 1 Wstęp 1.1 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się i nacechowanie

Bardziej szczegółowo

DOZYMETRIA I BADANIE WPŁYWU PROMIENIOWANIA X NA MEDIA BIOLOGICZNE

DOZYMETRIA I BADANIE WPŁYWU PROMIENIOWANIA X NA MEDIA BIOLOGICZNE X3 DOZYMETRIA I BADANIE WPŁYWU PROMIENIOWANIA X NA MEDIA BIOLOGICZNE Tematyka ćwiczenia Promieniowanie X wykazuje właściwości jonizujące. W związku z tym powietrze naświetlane promieniowaniem X jest elektrycznie

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu

Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu Imię i Nazwisko... Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu Opracowanie: Piotr Wróbel 1. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest wyznaczenie prędkości dźwięku w powietrzu, metodą różnicy czasu przelotu. Drgania

Bardziej szczegółowo

IM-20. XRF - Analiza chemiczna poprzez pomiar energii promieniowania X

IM-20. XRF - Analiza chemiczna poprzez pomiar energii promieniowania X IM-20 Jakościowa i ilościowa analiza składu materiałów za pomocą XRF XRF - Analiza chemiczna poprzez pomiar energii promieniowania X 1. Cel ćwiczenia Student zapoznaje się z metodą analizy składu pierwiastkowego

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie promieniowania jonizującego z materią

Oddziaływanie promieniowania jonizującego z materią Oddziaływanie promieniowania jonizującego z materią Plan Promieniowanie ( particle radiation ) Źródła (szybkich) elektronów Ciężkie cząstki naładowane Promieniowanie elektromagnetyczne (fotony) Neutrony

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie Promieniowania Jonizującego z Materią

Oddziaływanie Promieniowania Jonizującego z Materią Oddziaływanie Promieniowania Jonizującego z Materią Plan Ogólne własności detektora Czułość Rozdzielczość energetyczna Funkcja odpowiedzi Wydajność i czas martwy Tomasz Szumlak AGH-UST Wydział Fizyki i

Bardziej szczegółowo

SYMULACJA GAMMA KAMERY MATERIAŁ DLA STUDENTÓW. Szacowanie pochłoniętej energii promieniowania jonizującego

SYMULACJA GAMMA KAMERY MATERIAŁ DLA STUDENTÓW. Szacowanie pochłoniętej energii promieniowania jonizującego SYMULACJA GAMMA KAMERY MATERIAŁ DLA STUDENTÓW Szacowanie pochłoniętej energii promieniowania jonizującego W celu analizy narażenia na promieniowanie osoby, której podano radiofarmaceutyk, posłużymy się

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 2. Pomiar energii promieniowania gamma metodą absorpcji

Ćwiczenie nr 2. Pomiar energii promieniowania gamma metodą absorpcji Ćwiczenie nr (wersja_05) Pomiar energii gamma metodą absorpcji Student winien wykazać się znajomością następujących zagadnień:. Promieniowanie gamma i jego własności.. Absorpcja gamma. 3. Oddziaływanie

Bardziej szczegółowo

Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, Otwock-Świerk. Imię i nazwisko:... Imię i nazwisko:...

Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, Otwock-Świerk. Imię i nazwisko:... Imię i nazwisko:... Narodowe Centrum Badań Jądrowych Dział Edukacji i Szkoleń ul. Andrzeja Sołtana 7, 05-400 Otwock-Świerk ĆWICZENIE 6a L A B O R A T O R I U M F I Z Y K I A T O M O W E J I J Ą D R O W E J Zasięg promieniowania

Bardziej szczegółowo

Elementy Fizyki Jądrowej. Wykład 3 Promieniotwórczość naturalna

Elementy Fizyki Jądrowej. Wykład 3 Promieniotwórczość naturalna Elementy Fizyki Jądrowej Wykład 3 Promieniotwórczość naturalna laboratorium Curie troje noblistów 1903 PC, MSC 1911 MSC 1935 FJ, IJC Przemiany jądrowe He X X 4 2 4 2 A Z A Z e _ 1 e X X A Z A Z e 1 e

Bardziej szczegółowo

Korpuskularna natura światła i materii

Korpuskularna natura światła i materii Podręcznik zeszyt ćwiczeń dla uczniów Korpuskularna natura światła i materii Politechnika Gdańska, Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej ul. Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk, tel. +48 58 348

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Fizyki

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Fizyki POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Fizyki Pomiar skażeń wewnętrznych izotopami promieniotwórczymi metodami in vivo oraz szacowanie pochodzącej od nich dawki obciążającej Instrukcja wykonania ćwiczenia 1.

Bardziej szczegółowo

A - liczba nukleonów w jądrze (protonów i neutronów razem) Z liczba protonów A-Z liczba neutronów

A - liczba nukleonów w jądrze (protonów i neutronów razem) Z liczba protonów A-Z liczba neutronów Włodzimierz Wolczyński 40 FIZYKA JĄDROWA A - liczba nukleonów w jądrze (protonów i neutronów razem) Z liczba protonów A-Z liczba neutronów O nazwie pierwiastka decyduje liczba porządkowa Z, a więc ilość

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie ELE. Jacek Grela, Łukasz Marciniak 3 grudnia Rys.1 Schemat wzmacniacza ładunkowego.

Ćwiczenie ELE. Jacek Grela, Łukasz Marciniak 3 grudnia Rys.1 Schemat wzmacniacza ładunkowego. Ćwiczenie ELE Jacek Grela, Łukasz Marciniak 3 grudnia 2009 1 Wstęp teoretyczny 1.1 Wzmacniacz ładunkoczuły Rys.1 Schemat wzmacniacza ładunkowego. C T - adaptor ładunkowy, i - źródło prądu reprezentujące

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 9. Pomiar bezwględnej aktywności źródeł promieniotwórczych.

Ćwiczenie 9. Pomiar bezwględnej aktywności źródeł promieniotwórczych. Ćwiczenie 9 Pomiar bezwględnej aktywności źródeł promieniotwórczych. Stanowisko 9 (preparaty beta promieniotwórcze) Stanowisko 9 (preparaty gamma promieniotwórcze) 1. Student winien wykazać się znajomością:

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie czasu połowicznego zaniku izotopu promieniotwórczego

Wyznaczanie czasu połowicznego zaniku izotopu promieniotwórczego Ćwiczenie 8 Wyznaczanie czasu połowicznego zaniku izotopu promieniotwórczego 8.. Zasada ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie czasu połowicznego zaniku izotopu promieniotwórczego Ba-37m (izotop wtórny)

Bardziej szczegółowo

EFEKT FOTOELEKTRYCZNY ZEWNĘTRZNY

EFEKT FOTOELEKTRYCZNY ZEWNĘTRZNY ĆWICZENIE 91 EFEKT FOTOELEKTRYCZNY ZEWNĘTRZNY Instrukcja wykonawcza 1. Wykaz przyrządów 1. Monochromator 5. Zasilacz stabilizowany oświetlacza. Oświetlacz 6. Zasilacz fotokomórki 3. Woltomierz napięcia

Bardziej szczegółowo