Śmiertelne wypadki samochodowe w rejonie Poznania w latach Część II. Rodzaj i zakres obrażeń doznanych przez ofiary

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Śmiertelne wypadki samochodowe w rejonie Poznania w latach 1961-1970. Część II. Rodzaj i zakres obrażeń doznanych przez ofiary"

Transkrypt

1 420 Probl Hig Epidemiol 2011, 92(3): Śmiertelne wypadki samochodowe w rejonie Poznania w latach Część II. Rodzaj i zakres obrażeń doznanych przez ofiary Fatal car accidents in the region of Poznan between Part II. Type and extent of injuries suffered by victims Czesław Żaba 1,4/, Ewa Zbanyszek 1/, Aneta Klimberg 3/, Paweł Świderski 1/, Jerzy T. Marcinkowski 3/, Zbigniew Żaba 2/ 1/ Katedra i Zakład Medycyny Sądowej, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu 2/ Klinika Anestezjologii, Intensywnej Terapii i Leczenia Bólu, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu 3/ Zakład Higieny, Katedra Medycyny Społecznej, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu 4/ Pracownia Badania Wypadków Drogowych, Instytut Ekspertyz Sądowych im. prof. dra Jana Sehna w Krakowie Cel badań. Przedstawienie rodzaju i zakresu obrażeń doznanych przez ofiary śmiertelne wypadków samochodowych. Materiał. Przypadki sekcjonowane w Katedrze i Zakładzie Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu w latach Analiza ofiar śmiertelnych dotyczyła także przyczyny zgonu, czasu zgonu oraz miejsca wypadku. Wyniki. W analizowanym okresie stwierdzono 93 śmiertelne ofiary wypadków samochodowych, z których prawie połowa (45,2%) zmarła w następstwie obrażeń czaszkowo-mózgowych, nieco mniej (43%) ofiar zmarło z powodu obrażeń wielonarządowych. Słowa kluczowe: wypadki drogowe samochodowe, obrażenia, urazy czaszkowo-mózgowe, obrażenia wielonarządowe Aim. Presentation of the nature and extent of injuries suffered by victims of fatal car accidents. Material. Autopsy protocols from the Chair and Department of Forensic Medicine of Poznan University of Medical Sciences between The analysis of the fatalities included cause of death, time of death and place of the accident. Results. In the analyzed period there were 93 fatalities of traffic accidents, of which almost half (45.2%) died from cranio-cerebral injuries, a slightly lower percentage (43%) of victims died due to multiple organ injuries. Key words: car accidents, injuries, cranio-cerebral injuries, multiple organ injuries Probl Hig Epidemiol 2011, 92(3): Nadesłano: Zakwalifikowano do druku: Adres do korespondencji / Address for correspondence Dr n. med. Czesław Żaba Katedra i Zakład Medycyny Sądowej, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu ul. Święcickiego 6, Poznań Wstęp W Polsce w latach zginęło na drogach osób, a odniosło obrażenia. Nasz kraj nie należał przy tym do potentatów ruchu samochodowego, gdyż w tym okresie liczba pojazdów mechanicznych wynosiła niecałe 3 mln. Ta względnie niewielka liczba pojazdów przyczyniła się w ciągu 5 lat do umieszczenia w szpitalach liczby ludzi równającej się całej populacji Białegostoku. W 2006 r. w Polsce zaistniało wypadków samochodowych, w tym ofiar poniosło śmierć, natomiast osób doznało obrażeń ciała. Wskaźnik osób zabitych w skali kraju wyniósł 11,32 na 100 wypadków, natomiast wskaźnik rannych 127,22. W Polsce od kilku lat liczba wypadków drogowych utrzymuje się na poziomie tys. rocznie. W wypadkach tych ginie rocznie około 5,5 tys. osób. W ciągu ostatniego dwudziestolecia urazy stały się jednym z trzech głównych problemów medycyny [1, 2, 3, 4]. Cele pracy Charakterystyka obrażeń doznanych przez ofiary śmiertelne wypadków drogowych samochodowych w przypadkach sekcjonowanych w Katedrze i Zakładzie Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu w latach Celem było również poznanie najczęstszych obrażeń wewnętrznych odniesionych przez ofiary, poznanie

2 Żaba C i wsp. Śmiertelne wypadki samochodowe w rejonie Poznania w latach Część II. Rodzaj i zakres obrażeń czasu przeżycia, najczęstszego miejsca i przyczyny zgonu ofiar wypadków drogowych samochodowych. Materiał i metody Materiał do badań stanowiły protokoły oględzin zewnętrznych i sekcji zwłok wykonanych w Katedrze i Zakładzie Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu z lat Badaniami objęto tylko protokoły sekcji zwłok osób zmarłych w wypadkach drogowych samochodowych (WDS) z terenu miasta Poznania i przyległych miejscowości. Wyniki W latach w Katedrze i Zakładzie Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu wykonano sekcji zwłok, z których wyodrębniono 93 (2,1%) protokoły ofiar WDS. Uwzględniając lokalizację obrażeń, najczęściej stwierdzane były obrażenia głowy (45,2%) oraz jamy brzusznej i miednicy (45,2%). Ofiary WDS rzadziej miały stwierdzane obrażenia wewnętrzne w obrębie klatki piersiowej (19,4%), a najrzadziej opisywano obrażenia w obrębie kończyn (4,3%) i szyi (3,2%) (tab. I). Charakteryzując umiejscowienie obrażeń wewnętrznych pod względem płci, zauważa się, że ponad 40% kobiet, jak i mężczyzn, w następstwie WDS odniosło obrażenia w obrębie jamy brzusznej. Ponadto mężczyźni nieco częściej (46,4%), aniżeli kobiety (33,3%) doznawali obrażeń wewnętrznych w obrębie głowy. Z kolei tylko kobiety doznawały obrażeń wewnętrznych w obrębie szyi, a obrażeń w okolicach kończyn doznawali tylko mężczyźni (tab. II). Analizując obrażenia czaszkowo-mózgowe zauważa się, że prawie każda śmiertelna ofiara WDS doznała stłuczenia mózgu lub złamania kości podstawy czaszki (88,5%); u co drugiej osoby wystąpiło krwawienie podtwardówkowe (48,1%); u 2/3 wystąpiło złamanie kości sklepienia czaszki (67,3%); u co trzeciej osoby w czasie sekcji odnotowano zmiażdżenie lub rozerwanie mózgu (34,6%). Pozostałe obrażenia wewnętrzne głowy (krwawienie do komór czy krwiaki nadtwardówkowe) były stwierdzane u niewielkiego odsetka osób. Ofiary WDS zdecydowanie częściej doznawały złamania kości podstawy czaszki (88,5%) aniżeli złamania kości sklepienia czaszki (67,3%). W poszczególnych latach analizowanego okresu zauważa się niewielkie wahania odsetkowe w zakresie odnoszonych przez ofiary obrażeń wewnętrznych głowy (tab. III). Analizując obrażenia czaszkowo-mózgowe u ofiar WDS z uwzględnieniem płci wynika, że mężczyźni częściej aniżeli kobiety doznawali złamań w obrębie kości czaszki, szczególnie istotnie różnica ta dotyczyła złamań kości sklepienia czaszki. Zdecydowanie częś- Tabela I. Lokalizacja obrażeń wewnętrznych u ofiar WDS w latach Table I. Location of internal injuries in the car accident fatalities between Część ciała /Body part głowa /head szyja /neck klatka piersiowa /chest jama brzuszna i miednica /abdomen and pelvis kończyny /extremities n % n % ,0 0 0,0 1 25,0 1 25,0 0 0, ,9 1 5,3 4 21,1 8 42,1 4 21,1 N=5 0 0,0 0 0,0 3 60,0 4 80,0 0 0, N=7 5 71,4 0 0,0 3 42,9 2 28,6 0 0, ,0 0 0,0 0 0, ,0 0 0, ,0 0 0,0 1 25,0 3 75,0 0 0, ,0 0 0,0 3 25,0 3 25,0 0 0,0 N=9 4 44,4 0 0,0 0 0,0 5 55,6 0 0, ,9 2 9,5 2 9,5 9 42,9 0 0, ,4 0 0,0 1 9,1 6 54,5 0 0,0 /total N= ,2 3 3, , ,2 4 4,3 Tabela II. Topografia obrażeń wewnętrznych u ofiar WDS wg płci Table II. Topography of internal injuries in the car accident fatalities according to gender Część ciała /body part Kobiety /women N=9 Mężczyźni /men N=84 /total N=93 głowa /head 3 33, , ,2 szyja /neck 2 22,2 1 1,2 3 3,2 klatka piersiowa /chest 0 0, , ,4 jama brzuszna i miednica /abdomen and pelvis 4 44, , ,2 kończyny /extremities 0 0,0 4 4,8 4 4,3

3 422 Probl Hig Epidemiol 2011, 92(3): ciej u mężczyzn były stwierdzane obrażenia w obrębie samego mózgu: ponad 2-krotnie częściej dochodziło u nich do zmiażdżenia czy rozerwania mózgu i tylko niewiele częściej występowało u nich stłuczenie tkanki mózgowej. Jedynie częściej u kobiet dochodziło do krwawienia nadtwardówkowego i krwawienia do komór mózgu (tab. IV). W analizowanych 2/3 przypadków doszło do złamania kręgosłupa szyjnego, przeważnie łącznie z przerwaniem rdzenia kręgowego w tym odcinku. W pozostałych przypadkach doszło do zwichnięcia kręgosłupa w odcinku szyjnym (tab. V). Analizując odnoszone obrażenia wewnętrzne w obrębie szyi u ofiar WDS, zauważa się że, zdecydowanie częściej były one stwierdzane u mężczyzn aniżeli kobiet (tab. VI). Większość ofiar WDS, u których stwierdzono obrażenia wewnętrzne w obrębie klatki piersiowej, Tabela III. Obrażenia czaszkowo-mózgowe u ofiar WDS w latach Table. III. Cranio-cerebral injuries in the car accident fatalities betwwen złamanie kości sklepienia czaszki /fracture of the cranial vault bones złamanie kości podstawy czaszki /fracture of the cranial base bones zmiażdżenie lub rozerwanie mózgu /crushing or burst of the brain stłuczenie mózgu lub krwawienie śródczaszkowe /brain contusion or intracranial haemorrhage 1961 N= N=8 N= N=7 N=52 n % 2 100,0 8 88, ,0 2 50, ,0 6 75,0 5 83,3 8 57,1 2 28, , ,0 8 88, , , , , , ,6 5 71, ,5 0 0,0 5 55,6 0 0,0 1 25,0 0 0,0 4 50,0 3 50,0 5 35,7 0 0, ,6 1 50, ,0 0 0,0 3 75,0 0 0,0 7 87,5 5 83, , , ,5 krwawienie do komór /bleeding to the brain ventricles 0 0,0 1 11,1 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 9 64,3 0 0, ,2 krwawienie nadtwardówkowe /epidural haemorrhage 0 0,0 2 22,2 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 2 14,3 0 0,0 4 7,7 krwawienie podtwardówkowy /subdural haemorrhage 0 0,0 3 33,3 0 0,0 0 0,0 0 0,0 6 54, ,0 8 57,1 2 28, ,1 Tabela IV. Obrażenia czaszkowo-mózgowe u ofiar WDS wg płci Table IV. Cranio-cerebral injuries in the car accident fatalities according to gender Część ciała /part of the body Kobiety /women N=6 Mężczyźni /men 6 /total N=52 złamanie kości sklepienia czaszki /fracture of the cranial vault bones 2 33, , ,3 złamanie kości podstawy czaszki /fracture of the cranial base bones 2 33, , ,5 zmiażdżenie lub rozerwanie mózgu /crushing or burst of the brain 1 16, , ,6 stłuczenie mózgu lub krwawienie śródczaszkowe /contusion or intracranial 5 83, , ,5 haemorrhage krwawienie do komór /bleeding to the brain ventricles 2 33,3 8 17, ,2 krwawienie nadtwardówkowe /epidural haemorrhage 1 16,7 3 6,5 4 7,7 krwawienie podtwardówkowy /subdural haemorrhage 2 33, , ,1 Tabela V. Obrażenia wewnętrzne w obrębie kręgosłupa szyjnego u ofiar WDS w latach Table V. Injuries of cervical spine in the car accident fatalities between złamanie kręgosłupa szyjnego /fracture of the cervical spine 0 0, , ,0 0 0, ,0 5 71,4 złamanie kręgosłupa szyjnego z przerwaniem rdzenia /fracture of the 1 100,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 1 33,3 2 28,6 cervical spine with the rupture of the spinal cord 1965 N=3 /total zwichnięcie kręgosłupa szyjnego /luxation of the cervical spine 0 0,0 0 0,0 0 0, ,0 1 33,3 2 28,6 Tabela VI. Obrażenia kręgośłupa szyjnego u ofiar WDS wg płci Table. VI. Injuries of cervical spine in the car accident fatalities according to gender Kobiety /women Mężczyźni /men N=5 /total N=7 złamanie kręgosłupa szyjnego /fracture of the cervical spine 1 50,0 4 80,0 5 71,4 złamanie kręgosłupa szyjnego z przerwaniem rdzenia /fracture of the 1 50,0 1 20,0 2 28,6 cervical spine with the rupture of the spinal cord zwichnięcie kręgosłupa szyjnego /luxation of the cervical spine 0 0,0 2 40,0 2 28,6

4 Żaba C i wsp. Śmiertelne wypadki samochodowe w rejonie Poznania w latach Część II. Rodzaj i zakres obrażeń miały stwierdzane złamania żeber (66,0%), które to dość często powodowało rozdarcie opłucnej lub pęknięcie płuca (23,4%). U 1/3 ofiar WDS stwierdzono obecność krwi w jamach opłucnowych (36,2%). Pozostałe obrażenia wewnętrzne w obrębie klatki piersiowej występowały niezbyt często (tab. VII). Analizując obrażenia wewnętrzne klatki piersiowej u ofiar WDS pod względem płci, stwierdza się, że u wszystkich sekcjonowanych kobiet stwierdzane były złamane żebra oraz obecność krwi w jamach opłucnowych i złamanie kręgosłupa z uszkodzeniem rdzenia. Były to jedyne obrażenia wewnętrzne w obrębie klatki piersiowej. Nieco inaczej przedstawiały się obrażenia wewnętrzne w obrębie klatki piersiowej u mężczyzn. Jedynie u około 3/4 było stwierdzone złamanie żeber czy obecność krwi w jamach opłucnowych. Inne obrażenia dotyczyły jedynie niewielkich odsetków mężczyzn, należy tutaj wspomnieć, iż u co piątego mężczyzny stwierdzone było pęknięcie mięśnia sercowego lub pęknięcie worka osierdziowego (tab. VIII). Z analizy obrażeń wewnętrznych jamy brzusznej wynika, że w większości przypadków stwierdzane było Tabela VII. Obrażenia wewnętrzne w obrębie klatki piersiowej u ofiar WDS w latach Table VII. Internal injuries of the chest in the car accident fatalities between N=8 n % krwawienie do jam opłucnowych /haemothorax 1 25,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 6 60,0 1 20,0 5 55,6 4 50, ,2 złamanie żeber /fracture of the ribs 2 50, ,0 1 50,0 1 50, ,0 7 70, ,0 6 66,7 0 0, ,0 pęknięcie płuca /lung rupture 1 25,0 1 12, ,0 1 50,0 0 0,0 3 30,0 1 20,0 0 0,0 2 25, ,4 pęknięcie worka osierdziowego /pericardial sack rupture 1 25,0 0 0,0 0 0,0 1 50,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 2 4,3 pęknięcie serca /heart rupture 1 25,0 1 12,5 1 50,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 2 22,2 2 25,0 7 14,9 złamanie kręgosłupa z przerwaniem rdzenia /fracture of the spine with rupture of the spinal cord 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 2 22,2 2 25,0 4 8, N=5 N= N=6 /total 7 Tabela VIII. Obrażenia wewnętrzne w obrębie klatki piersiowej u ofiar WDS wg płci Table VIII. Internal injuries of the chest in the car accident fatalities according to gender Kobiety /women N=3 Mężczyźni /men 4 /total 7 krwawienie do jam opłucnowych /haemothorax 1 14, , ,2 złamanie żeber /fracture of the ribs 1 14, , ,0 pęknięcie płuca /lung rupture 0 0, , ,4 pęknięcie worka osierdziowego /pericardial sack rupture 0 0,0 2 4,5 2 4,3 pęknięcie serca /heart rupture 0 0,0 7 15,9 7 14,9 złamanie kręgosłupa z przerwaniem rdzenia /fracture of the spine with the rupture of the spinal cord 1 14,3 3 6,8 4 8,5 Tabela IX. Obrażenia wewnętrzne w obrębie jamy brzusznej i miednicy u ofiar WDS w latach Table IX. Internal injuries of the abdominal and pelvic cavity in the car accident fatalities between pęknięcie śledziony /rupture of the spleen pęknięcie wątroby /rupture of the liver pęknięcie nerki /rupture of the kidney pęknięcie jelita cienkiego /rupture of the small intestine krwawienie do jamy otrzewnej /intraperitoneal haemorrhage złamanie kręgosłupa lędźwiowego /fracture of the lumbar spine złamanie kości miednicy /fracture of the pelvic bones 1961 N= N=3 N= / total N=36 N % 0 0,0 2 33,3 1 50,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 2 66,7 1 20,0 2 18,2 2 50, , , , ,0 2 66, , ,0 2 66,7 4 80,0 7 63,6 2 50, , ,0 0 0,0 0 0,0 1 33,3 0 0,0 0 0,0 0 0,0 2 40,0 3 27,3 0 0,0 7 19,4 0 0,0 1 16,7 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 1 20,0 2 18,2 0 0,0 4 11,1 0 0,0 0 0,0 1 50,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 1 9,1 2 50,0 4 11,1 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 1 9,1 0 0,0 1 2,8 0 0,0 2 33,3 1 50,0 0 0,0 0 0, ,0 2 66,7 1 20,0 2 18,2 2 50, ,6

5 424 Probl Hig Epidemiol 2011, 92(3): pęknięcie wątroby (77,8%). Kolejnymi obrażeniami, które wystąpiły w 1/3 przypadków było pęknięcie śledziony (27,8%) i złamanie kości miednicy (30,6%) Pozostałe obrażenia jamy brzusznej były stwierdzane u niewielkiego odsetka ofiar WDS (tab. IX). Analizując obrażenia wewnętrzne jamy brzusznej z uwzględnieniem płci zauważa się, że stwierdzane we wszystkich przypadkach pęknięcie śledziony i pęknięcie wątroby były jedyną przyczyną zgonu w przypadku kobiet, a w przypadku mężczyzn były to najczęstsze przyczyny śmierci (60,5%) (tab. X). Obrażenia kończyn należały do najrzadziej stwierdzanych uszkodzeń ciała ofiar WDS. Były to wyłącznie złamania jednej lub obu kończyn dolnych albo złamania kończyny górnej. Złamań kończyn, doznawali głównie mężczyźni, tylko trzy kobiety miały stwierdzone złamanie jednej kończyny górnej lub obu dolnych (tab. XI). Analizując przyczyny zgonu ofiar WDS widać wyraźnie, że prawie wszystkie ofiary umierały z powodu odniesionych obrażeń w wypadku (tab. XIII). W analizowanym okresie prawie połowa ofiar (45,2%) zmarła w następstwie obrażeń czaszkowomózgowych, nieco mniej (43%) ofiar WDS umarło z powodu obrażeń wielonarządowych. Natomiast co 10 osoba zmarła w następstwie obrażeń klatki piersiowej, a niewielki odsetek z powodu obrażeń w obrębie szyi (tab. XV). W poszczególnych latach Tabela X. Obrażenia wewnętrzne w obrębie jamy brzusznej i miednicy u ofiar WDS wg płci Table X. Internal injuries of the abdominal and pelvic cavity in the car accident fatalities according to gender Kobiety/women N=3 Mężczyźni/men N=33 /total N=36 pęknięcie śledziony /rupture of the spleen 2 28,6 8 14, ,9 pęknięcie wątroby /rupture of the liver 3 42, , ,4 pęknięcie nerki /rupture of the kidney 0 0,0 5 8,9 5 7,9 pęknięcie jelita cienkiego /rupture of the small intestine 0 0,0 4 7,1 4 6,3 krwawienie wewnątrzotrzewnowe /intraperitoneal haemorrhage 0 0,0 4 7,1 4 6,3 złamanie kręgosłupa lędźwiowego /fracture of the lumbar spine 0 0,0 1 1,8 1 1,6 złamanie kości miednicy /fracture of the pelvic bones 2 28,6 9 16, ,5 Tabela XI. Obrażenia kończyn u ofiar WDS w latach Table XI. Injuries of the extremities in the car accident fatalities between N= 6 złamanie 1 kończyny górnej /fracture of 1 upper extremity 6 100, ,0 0 0, , ,0 2 50,0 3 50,0 3 75, ,1 złamanie 1 kończyny dolnej /fracture of 1 lower extremity 2 33,3 1 50, ,0 0 0,0 1 50,0 3 75,0 3 50,0 1 25, ,2 złamanie obu kończyn dolnych /fracture of both lower extremities 2 33,3 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 2 33,3 1 25,0 5 19, N= /total 6 Tabela XII. Obrażenia kończyn u ofiar WDS wg płci Table XII. Injuries of the extremities in the car accident fatalities accroding to gender Kobiety/women N=3 Mężczyźni/men 3 /total 6 złamanie 1 kończyny górnej /fracture of 1 upper extremity 1 33, , ,2 złamanie 1 kończyny dolnej /fracture of 1 lower extremity 0 0, , ,0 złamanie obu kończyn dolnych /fracture of both lower extremities 2 66,7 3 13,0 5 7,9 Tabela XVI. Przyczyny zgonu ofiar WDS w następstwie odniesionych obrażeń wg płci Table XVI. Injury-related causes of death of the car accident fatalities according to gender Przyczyna zgonu /cause of death Kobiety/women Mężczyźni/men /total n % n % N % obrażenia czaszkowo-mózgowe /cranio-cerebral injuries 3 33, , ,1 obrażenia szyi /neck injuries 2 22,2 1 1,2 3 3,2 obrażenia klatki piersiowej /chest injuries 0 0,0 5 6,0 5 5,4 obrażenia wielonarządowe /multiple organ injuries 4 44, , ,3 Razem /total 9 100, , ,0

6 Żaba C i wsp. Śmiertelne wypadki samochodowe w rejonie Poznania w latach Część II. Rodzaj i zakres obrażeń Tabela XVII. Czas przeżycia ofiar WDS po wypadku w latach Table XVII. Survival time after the accident between Czas przeżycia /survival time /total n % n % zgon na miejscu lub w karetce 2 50, , ,0 4 57,1 0 0,0 2 50,0 6 50,0 7 77, ,6 8 72, ,4 /death on the spot or in ambulance do 24 godz. /up to 24 hours 1 25,0 3 15,8 0 0,0 3 42, ,0 0 0,0 3 25,0 1 11, ,6 2 18, ,8 do 2 dni /up to 2 days 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 1 8,3 0 0,0 1 4,8 0 0,0 2 2,2 do 3 dni /up to 3 days 1 25,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0,0 1 1,1 powyżej 3 dni /over 3 days 0 0,0 2 10,5 0 0,0 0 0,0 0 0,0 2 50,0 2 16,7 1 11,1 0 0,0 1 9,1 8 8,6 Razem /total 4 100, , , , , , , , , , ,0 Tabela XVIII. Czas przeżycia ofiar WDS po wypadku wg płci Table XVIII. Survival time after the accident accroding to gender Czas przeżycia /survival time Kobiety/women Mężczyźni/men /total Zgon na miejscu zdarzenia lub w karetce /death on the spot or in ambulance 5 55, , ,4 do 24 godz. /up to 24 hours 3 33, , ,8 do 2 dni /up to 2 days 0 0,0 2 2,4 2 2,2 do 3 dni /up to 3 days 0 0,0 1 1,2 1 1,1 powyżej 3 dni /over 3 days 1 11,1 7 8,3 8 8,6 Razem /total 9 100, , ,0 analizowanego okresu obserwowano różną częstość występowania obrażeń w poszczególnych częściach ciała. Jednak we wszystkich latach główną przyczyną zgonów były obrażenia wielonarządowe (tab. XV). Z analizy przyczyn zgonów ofiar WDS z uwzględnieniem płci wynika, że główną przyczyną zgonów kobiet były obrażenia wielonarządowe (44,5%). Także obrażenia wielonarządowe (47,3%) były przyczyną zgonu mężczyzn. Obrażenia czaszkowo-mózgowe (44,1%) były drugą przyczyną zgonu mężczyzn a także i kobiet. Analizując czas przeżycia ofiar WDS zauważa się, że 2/3 (62,4%) umierało bezpośrednio po wypadku na miejscu zdarzenia lub w karetce pogotowia czasie transportu do szpitala w karetce. Z pozostałych osób, które zostały przewiezione do szpitala (37,6%), jedynie u co trzeciej ofiary wdrażano jakiekolwiek leczenie, a zgon nastąpił w co najmniej 2 dobie hospitalizacji. Jedynie w r. na miejscu wypadku zmarło 100% osób uczestniczących w tych wypadkach, w pozostałych latach na miejscu zdarzenia umierało od 47,6% do 77,8% (tab. XVII). Analizując czas przeżycia po wypadku z uwzględnieniem płci wynika, że prawie wszystkie kobiety umierały w następstwie odniesionych obrażeń bezpośrednio na miejscu zdarzenia lub w ciągu 24 godzin po zdarzeniu, natomiast prawie 40% mężczyzn było przewiezionych do szpitala. Leczenie wdrożono u co czwartego mężczyzny przewiezionego do szpitala, a zgon nastąpił w co najmniej drugiej dobie hospitalizacji (tab. XVIII). Dyskusja Analiza protokołów sekcji zwłok wykazała, że 2/3 ofiar (62,4%) umierało bezpośrednio na miejscu wypadku drogowego lub w karetce pogotowia ratunkowego w czasie transportu do szpitala. Pozostałe ofiary, które zostały przewiezione do szpitala (37,6%), jedynie u co trzeciej wdrażano leczenie, a zgon nastąpił w drugiej lub następnej dobie hospitalizacji. Jednak zdecydowana większość ofiar (88,2%) umierała na miejscu zdarzenia lub w ciągu następnej doby, dotyczy to m.in. prawie wszystkich kobiet. W przypadku mężczyzn 36,9% umierało poza miejscem wypadku. Analizując przyczyny zgonu ofiar WDS stwierdza się, że prawie wszystkie ofiary umierały z powodu odniesionych obrażeń w wypadku, a jedynie w 6,5% analizowanych przypadków zgony wystąpiły w okresie leczenia powikłań odniesionych w wypadku obrażeń. W analizowanym okresie prawie połowa (45,2%) zmarła w następstwie obrażeń czaszkowo-mózgowych, nieco mniej (43%) ofiar WDS umarło z powodu obrażeń wielonarządowych, a znacznie mniej w następstwie obrażeń odniesionych wyłącznie w obrębie klatki piersiowej (9,7%), a niewielki odsetek w wyniku uszkodzeń szyi. Badania innych autorów także wykazały, że we wszystkich badanych grupach do zgonów doszło przede wszystkim w następstwie obrażeń wielonarządowych [2, 5, 6]. Problem śmiertelnych obrażeń głowy i szyi był jedną z najczęstszych przyczyn śmiertelności ofiar wypadków [1, 7, 8, 9].

7 426 Probl Hig Epidemiol 2011, 92(3): Podobne wyniki zaobserwował Hubert, który stwierdził, że wśród przyczyn obrażeń czaszkowomózgowych pacjentów leczonych w latach w Klinice Neurochirurgii AM w Poznaniu 45% było ofiarami wypadków komunikacyjnych, najczęściej byli to mężczyźni (79%). Obrażeniami współistniejącymi był rozległe obrażenia twarzoczaszko (49%), klatki piersiowej (14%), jamy brzusznej i miednicy (9%) a kończyn w tym ich stłuczenia (24%) [2]. Rozmieszczenie obrażeń ofiar wypadków drogowych różniące się z naszymi danymi przedstawił L. Brongel, który podał, że w 70% mnogie obrażenia ciała są następstwem wypadków drogowych, czy czym 2/3 ofiar to piesi. Udział uszkodzeń narządów poszczególnych okolic ciała w obrażeniach mnogich dominują obrażenia głowy 82%, klatki piersiowej 47%, kończyn dolnych 45%, kończyn górnych 31%, miednicy 29% i brzucha 21%. Różnica ta wynika z analizy innego rodzaju ofiar wypadków drogowych, a także innego okresu czasu [5, 6, 7, 8, 10]. Analiza obrażeń czaszkowo-mózgowych wykazała, że prawie każda śmiertelna ofiara WDS doznała stłuczenia mózgu (88,5%) i złamania kości podstawy czaszki (88,5%), a u co drugiej ofiary wystąpiło krwawienie podtwardówkowe (48,1%) lub złamanie kości sklepienia czaszki (67,3%), natomiast u co trzeciej osoby w czasie sekcji odnotowano zmiażdżenie lub rozerwanie mózgu (34,6%). Ofiary WDS zdecydowanie częściej doznawały złamania kości podstawy czaszki (88,5%) aniżeli złamania kości sklepienia czaszki (67,3%). Analizując obrażenia czaszkowomózgowe stwierdzono, że mężczyźni zdecydowanie częściej aniżeli kobiety doznawali złamań w obrębie kości czaszki, różnica ta dotyczyła złamań w obrębie kości podstawy czaszki. Również częściej u mężczyzn były stwierdzane obrażenia w obrębie samego mózgu, ponad 2-krotnie częściej dochodziło u nich do zmiażdżenia czy rozerwania mózgu. Jedynie u kobiet częściej dochodziło do krwawienia nadwardówkowego. Analiza obrażeń szyi wykazała, że w 2/3 przypadkach wystąpiło złamanie kręgosłupa szyjnego, a u co trzeciej ofiary stwierdzono przerwanie rdzenia kręgowego. W pozostałych przypadkach doszło do zwichnięcia kręgosłupa w odcinku szyjnym. Częściej obrażenia szyi występowały u mężczyzn niż u kobiet. Wśród 2/3 ofiar WDS, u których stwierdzono jakiekolwiek obrażenia wewnętrzne klatki piersiowej, stwierdzano złamanie żeber (66,0%), które to dość często powodowało rozdarcie opłucnej (36,2%) lub pęknięcia płuca (23,4%). U 14,9% ofiar WDS stwierdzono pęknięcie serca. Analizując obrażenia wewnętrzne w obrębie jamy brzusznej wykazano, że w większości przypadków stwierdzono pęknięcie wątroby (77,8%). Pozostałe obrażenia jamy brzusznej były stwierdzane u niewielkiego odsetka ofiar WDS, za wyjątkiem pęknięcia śledziony (27,8%) i złamań kości miednicy, które to stwierdzono u co trzeciej ofiary (30,6%). Częściej złamania kości miednicy obserwowano u kobiet (28,6%), aniżeli u mężczyzn (17,5%). Z dostępnych protokołów sekcyjnych wynika, że wśród obrażeń kończyn, wymieniane były wyłącznie złamania jednej lub obu kończyn dolnych albo złamania kończyny górnej. W 1975r. na miejscu zdarzenia lub bezpośrednio po wypadku zginęło aż 67,9%, a 31,2 w okresie 30 dni wszystkich ofiar wypadków drogowych. Największa śmiertelność występowała w wypadkach z pieszymi. Wśród ofiar wypadków drogowych dominowały osoby w wieku produkcyjnym zabitych 68% i rannych 78% [1, 10]. Według Brongela 50-60% zgonów z powodu mnogich obrażeń ciała następuje w ciągu minut od wypadku, jeszcze w okresie przedszpitalnym [5, 6]. Udział uszkodzeń ciała w mnogich obrażeniach ciała, według Brongela, to obrażenia głowy 82%, klatki piersiowej 47%, brzucha 21%, 29 miednicy, kręgosłupa szyjnego 14%, kończyn górnych 31% i dolnych 45%. Umiejscowienie obrażeń ciała w znacznej mierze wynika z mechanizmu wypadku, a ich ciężkość od wielkości działającej siły. Obrażenia klatki piersiowej i brzucha kojarzone są kierowcami samochodów, natomiast głowy i kończyny z motocyklistami [1, 5, 6, 10, 11, 12]. Podsumowanie i wnioski 1. W analizowanym okresie 2/3 ofiar (62,4%) umierało bezpośrednio na miejscu wypadku drogowego lub w karetce pogotowia ratunkowego w czasie transportu do szpitala. 2. Główną przyczyną zgonu ofiar wypadków samochodowych były obrażenia czaszkowo-mózgowe (45,2%) i obrażenia wielonarządowe (43%). 3. W obrębie tułowia najczęściej dochodziło do złamania żeber, pęknięć wątroby i śledziony oraz złamań kości miednicy.

8 Żaba C i wsp. Śmiertelne wypadki samochodowe w rejonie Poznania w latach Część II. Rodzaj i zakres obrażeń Piśmiennictwo / References 1. Chróścielewski E. Struktura i etiologia wypadków drogowych na terenie PRL w latach Wypadkowość drogowa, alkoholizm oraz inne przyczyny biologiczne. Materiały Naukowe 1977: Huber Z, Gabryel P, Tokarz F, Simon E, Matłosz Z, Nowak S, Pawlak Z, Szymaś J. Analiza kliniczno-patomorfologiczna przyczyn zgonów u chorych z obrażeniami czaszkowomózgowymi. Pat Pol 1974, XXV, 3: Roczniki Statystyczne Głównego Urzędu Statystycznego za lata PWN, Warszawa Rychter W, Rzeszkowicz E. Wypadki drogowe. MON, Warszawa 1957, Brongela L, Duda K. Mnogie i wielonarządowe obrażenia ciała. PZWL, Warszawa Brongela L. Złota godzina, czas życia, czas śmierci. Krakowskie Wyd Medyczne, Kraków Kłys M, Grzeszczuk S, Majchrzak T. Wypadki komunikacyjne ze skutkiem śmiertelnym a alkohol na obszarze Małopolski w latach na podstawie materiału archiwalnego Zakładu Medycyny Sądowej CM UJ w Krakowie. Arch Med Sąd Krym 2006, LVI: Szeremeta M, Niemcunowicz-Janica A, Sackiewicz A, Ptaszyńska-Sarosiek I. Analiza ofiar wypadków komunikacyjnych w świetle materiału sekcyjnego Zakładu Medycyny Sądowej w Białymstoku w latach Arch Med Sąd Krym 2009, LIX: Stępniewski W, Rydzewska-Dudek M, Janica J i wsp. Analiza ofiar wypadków drogowych w wieku 0-18 lat w materiale sekcyjnym Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w Białymstoku w latach Ann Acad Med Stetinensis 2007, 53, Suppl. 2: Żaba C, Żaba Z, Marcinkowski JT, Helak C, Łapaj Ł, Stachowiak E. Ocena stanu trzeźwości ofiar śmiertelnych wypadków samochodowych w rejonie Poznania na podstawie materiału sekcyjnego Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu w latach Probl Hig Epidemiol 2010, 91(2), Duncan GJ, Meals R. One hundred years of automobileinduced orthopedic injures. Orthopedics 1995, 18: Marcinkowski T. Medycyna sądowa dla prawników. Wyd Prawnicze, Warszawa 1982,

Śmiertelne wypadki samochodowe w rejonie Poznania w latach 1961-1970. Część I. Charakterystyka ofiar i ich stanu trzeźwości

Śmiertelne wypadki samochodowe w rejonie Poznania w latach 1961-1970. Część I. Charakterystyka ofiar i ich stanu trzeźwości Żaba Probl C Hig i wsp. Epidemiol Śmiertelne 2011, wypadki 92(3): 415-419 samochodowe w rejonie Poznania w latach 1961-1970. Część I. Charakterystyka... 415 Śmiertelne wypadki samochodowe w rejonie Poznania

Bardziej szczegółowo

Żaba Probl C Hig i wsp. Epidemiol Ocena 2010, stanu trzeźwości 91(2): 291-297 ofiar śmiertelnych wypadków samochodowych w rejonie Poznania...

Żaba Probl C Hig i wsp. Epidemiol Ocena 2010, stanu trzeźwości 91(2): 291-297 ofiar śmiertelnych wypadków samochodowych w rejonie Poznania... Żaba Probl C Hig i wsp. Epidemiol Ocena 2010, stanu trzeźwości 91(2): 291-297 ofiar śmiertelnych wypadków samochodowych w rejonie Poznania... 291 Ocena stanu trzeźwości ofiar śmiertelnych wypadków samochodowych

Bardziej szczegółowo

Analiza zgonów w następstwie wypadków z udziałem pojazdów szynowych w materiałach Katedry Medycyny Sądowej CM w Bydgoszczy w latach

Analiza zgonów w następstwie wypadków z udziałem pojazdów szynowych w materiałach Katedry Medycyny Sądowej CM w Bydgoszczy w latach ARCH. MED. SĄD. KRYM., 2006, LVI, 181-190 PRACE ORYGINALNE Elżbieta Bloch-Bogusławska, Piotr Engelgardt, Ewa Wolska, Agnieszka Paradowska Analiza zgonów w następstwie wypadków z udziałem pojazdów szynowych

Bardziej szczegółowo

Wojciech Stępniewski, Maria Rydzewska-Dudek, Jerzy Janica, Janusz Załuski, Magdalena Okłota, Michał Szeremeta

Wojciech Stępniewski, Maria Rydzewska-Dudek, Jerzy Janica, Janusz Załuski, Magdalena Okłota, Michał Szeremeta ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2007, 53, SUPPL. 2, 50 54 Wojciech Stępniewski, Maria Rydzewska-Dudek, Jerzy Janica, Janusz Załuski, Anna Niemcunowicz-Janica,

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań zgonów osób powyżej 65. roku życia w 2001 roku

Wyniki badań zgonów osób powyżej 65. roku życia w 2001 roku JAKUB TRNKA HUBERT SZATNY ROBERT SUSŁO Akademia Medyczna we Wrocławiu GWAŁTOWNE PRZYCZYNY ZGONÓW LUDZI W STARSZYM WIEKU Ludzie starsi są obok dzieci najsłabszymi uczestnikami życia społecznego. Zmiany

Bardziej szczegółowo

Gorzów Wielkopolski 12.10.2012

Gorzów Wielkopolski 12.10.2012 Utworzenie Centrum Urazowego w Szpitalu Wojewódzkim SP ZOZ w Zielonej Górze Gorzów Wielkopolski 12.10.2012 Przepisy prawne, które określają funkcjonowanie Centrów Urazowych: - ustawa z dnia 8 września

Bardziej szczegółowo

Nowotwory u dzieci we wskazaniach innych niż wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego zakwalifikowanych do poniższych rozpoznań wg ICD-10

Nowotwory u dzieci we wskazaniach innych niż wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego zakwalifikowanych do poniższych rozpoznań wg ICD-10 Załącznik C.64. TEMOZOLOMIDUM Nowotwory u dzieci we wskazaniach innych niż wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego zakwalifikowanych do poniższych rozpoznań wg ICD-10 L.p. 1 TEMOZOLOMIDUM C22.0

Bardziej szczegółowo

Analiza ofiar wypadków komunikacyjnych w świetle materiału sekcyjnego Zakładu Medycyny Sądowej w białymstoku w latach 2007-2008

Analiza ofiar wypadków komunikacyjnych w świetle materiału sekcyjnego Zakładu Medycyny Sądowej w białymstoku w latach 2007-2008 ARCH. MED. SĄD. KRYM., 2009, LIX, 172-176 PRACE ORYGINALNE Michał Szeremeta, Anna Niemcunowicz-Janica, Adam Sackiewicz, Iwona Ptaszyńska-Sarosiek Analiza ofiar wypadków komunikacyjnych w świetle materiału

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK: PIELEGNIARSTWO; I rok I ο PRZEDMIOT: ANATOMIA (ĆWICZENIA 45h) ĆWICZENIE 1 (01.10.2012) ĆWICZENIE 2 (04.10.2012) ĆWICZENIE 3 (08.10.

KIERUNEK: PIELEGNIARSTWO; I rok I ο PRZEDMIOT: ANATOMIA (ĆWICZENIA 45h) ĆWICZENIE 1 (01.10.2012) ĆWICZENIE 2 (04.10.2012) ĆWICZENIE 3 (08.10. KIERUNEK: PIELEGNIARSTWO; I rok I ο PRZEDMIOT: ANATOMIA (ĆWICZENIA 45h) ĆWICZENIE 1 (01.10.2012) - Zapoznanie się z regulaminem i przepisami BHP obowiązującymi na zajęciach. Podstawowe mianownictwo anatomiczne

Bardziej szczegółowo

USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a

USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a Jacek Nowakowski USTAWA o Państwowym Ratownictwie Medycznym Rozdział 4a Centra urazowe Art. 39a. W centrum urazowym świadczenia zdrowotne, o których mowa w art. 39c ust. 1, są udzielane pacjentowi urazowemu

Bardziej szczegółowo

Wojciech Stępniewski, Maria Rydzewska-Dudek, Jerzy Janica, Janusz Załuski, Magdalena Okłota, Michał Szeremeta

Wojciech Stępniewski, Maria Rydzewska-Dudek, Jerzy Janica, Janusz Załuski, Magdalena Okłota, Michał Szeremeta ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2007, 53, SUPPL. 2, 55 59 Wojciech Stępniewski, Maria Rydzewska-Dudek, Jerzy Janica, Janusz Załuski, Anna Niemcunowicz-Janica,

Bardziej szczegółowo

THE COOPERATION BETWEEN ORTHOPAEDIC AND TRAUMA DEPARTMENT AND GENERAL SURGERY DEPARTMENT IN TREATMENT OF MULTIPLE INJURIES

THE COOPERATION BETWEEN ORTHOPAEDIC AND TRAUMA DEPARTMENT AND GENERAL SURGERY DEPARTMENT IN TREATMENT OF MULTIPLE INJURIES Nowiny Lekarskie, 75, 3, 5 DARIUSZ PALCZEWSKI 1, HENRYK KOMOŃ 1, SZYMON GŁOWACKI 1, MICHAŁ SMOCZYK WSPÓŁPRACA ODDZIAŁU ORTOPEDYCZNO-URAZOWEGO I ODDZIAŁU CHIRURGII OGÓLNEJ WOJEWÓDZKIEGO SZPITALA SPECJALISTYCZNEGO

Bardziej szczegółowo

DNO ŻOŁ DKA TRZON ŻOŁ DKA UJŚCIE ODŹWIERNIKA ODŹWIERNIK KRZYWIZNA MNIEJSZA ŻOŁ DKA, NIEOKREŚLONA KRZYWIZNA WIĘKSZA ŻOŁ DKA, NIEOKREŚLONA

DNO ŻOŁ DKA TRZON ŻOŁ DKA UJŚCIE ODŹWIERNIKA ODŹWIERNIK KRZYWIZNA MNIEJSZA ŻOŁ DKA, NIEOKREŚLONA KRZYWIZNA WIĘKSZA ŻOŁ DKA, NIEOKREŚLONA Zał cznik C.64. TEMOZOLOMIDUM L.p. 1. TEMOZOLOMIDUM C16 2. TEMOZOLOMIDUM C16.0 3. TEMOZOLOMIDUM C16.1 4. TEMOZOLOMIDUM C16.2 5. TEMOZOLOMIDUM C16.3 6. TEMOZOLOMIDUM C16.4 7. TEMOZOLOMIDUM C16.5 8. TEMOZOLOMIDUM

Bardziej szczegółowo

IRINOTECANUM. Załącznik C.35.a. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA

IRINOTECANUM. Załącznik C.35.a. NAZWA SUBSTANCJI CZYNNEJ ORAZ, JEŻELI DOTYCZY- DROGA PODANIA Załącznik C.35.a. IRINOTECANUM Lp 1. IRINO TECANUM C15 RAK PRZEŁYKU 2. IRINO TECANUM C15.0 SZYJNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 3. IRINO TECANUM C15.1 PIERSIOWA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 4. IRINO TECANUM C15.2 BRZUSZNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU

Bardziej szczegółowo

Zgony w izbie wytrzeźwień w Poznaniu

Zgony w izbie wytrzeźwień w Poznaniu ARCH. MED. SĄD. KRYM., 2009, LIX, 112-117 PRACE ORYGINALNE Czesław Żaba, Paweł Świderski, Zbigniew Żaba 1, Dorota Lorkiewicz-Muszyńska Zgony w izbie wytrzeźwień w Poznaniu Deaths in the sobering station

Bardziej szczegółowo

Dzieci i młodzież jako ofiary wypadków drogowych w województwie podlaskim w latach 2000-2007

Dzieci i młodzież jako ofiary wypadków drogowych w województwie podlaskim w latach 2000-2007 Piątkiewicz Probl Hig Epidemiol JA i wsp. 2011, Dzieci 92(2): i młodzież 311-318 jako ofiary wypadków 2000-2007 311 Dzieci i młodzież jako ofiary wypadków drogowych w województwie podlaskim w latach 2000-2007

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 1097 Poz. 42 Załącznik C.35. IRINOTECANUM 1. IRINOTECANUM C15 RAK PRZEŁYKU 2. IRINOTECANUM C15.0 SZYJNA CZĘŚĆ PRZEŁYKU 3. IRINOTECANUM C15.1 PIERSIOWA CZĘŚĆ PRZEŁYKU

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

pacjentem urazowym. Centra urazowe zabezpieczą ciągłość szybkiego postępowania diagnostycznego oraz kompleksowe leczenie w jednym,

pacjentem urazowym. Centra urazowe zabezpieczą ciągłość szybkiego postępowania diagnostycznego oraz kompleksowe leczenie w jednym, ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia...2010 r. w sprawie centrum urazowego Na podstawie art. 39d ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. Nr 191, poz. 1410, z późn.

Bardziej szczegółowo

ZŁAMANIA KOŚCI. Objawy złamania: Możliwe powikłania złamań:

ZŁAMANIA KOŚCI. Objawy złamania: Możliwe powikłania złamań: moduł V foliogram 28 ZŁAMANIA KOŚCI Złamanie kości jest to całkowite lub częściowe przerwanie ciągłości kości. Dochodzi do niego po zadziałaniu sił przekraczających elastyczność i wytrzymałość tkanki kostnej.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Wprowadzenie Jerzy Kołodziej Epidemiologia obrażeń klatki piersiowej Jerzy Kołodziej... 10

SPIS TREŚCI. 1. Wprowadzenie Jerzy Kołodziej Epidemiologia obrażeń klatki piersiowej Jerzy Kołodziej... 10 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie Jerzy Kołodziej... 9 2. Epidemiologia obrażeń klatki piersiowej Jerzy Kołodziej... 10 3. Algorytm postępowania w obrażeniach klatki piersiowej Jerzy Kołodziej... 13 4. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Samobójstwa w œwietle materia³u sekcyjnego Zak³adu Medycyny S¹dowej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu lata 1990-2000

Samobójstwa w œwietle materia³u sekcyjnego Zak³adu Medycyny S¹dowej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu lata 1990-2000 224 Probl Hig Epidemiol 27, 88(2): 224-229 Samobójstwa w œwietle materia³u sekcyjnego Zak³adu Medycyny S¹dowej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu lata 199-2 Suicides in the material of Department of Forensic

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

Lekarskie i prawne aspekty uszkodzeń ciała KATEDRA I ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDOWEJ W WARSZAWIE

Lekarskie i prawne aspekty uszkodzeń ciała KATEDRA I ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDOWEJ W WARSZAWIE Lekarskie i prawne aspekty uszkodzeń ciała KATEDRA I ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDOWEJ W WARSZAWIE 1. Na podstawie badania osób żywych pokrzywdzonych i poszkodowanych; 2. W oparciu o analizę dokumentacji lekarskiej

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN I ZASADY BHP OSTEOLOGIA OSTEOLOGIA (CIĄG DALSZY) SYNDESMOLOGIA I ARTROLOGIA

REGULAMIN I ZASADY BHP OSTEOLOGIA OSTEOLOGIA (CIĄG DALSZY) SYNDESMOLOGIA I ARTROLOGIA TEMATYKA ĆWICZEŃ Z PRZEDMIOTU "ANATOMIA CZŁOWIEKA" REALIZOWANA PRZEZ STUDENTÓW I ROKU WYDZIAŁU NAUK MEDYCZNYCH KIERUNEK DIETETYKA W SEMESTRZE ZIMOWYM 2010/2011 I 04. 10. 2010 05. 10. 2010 II 11. 10. 2010

Bardziej szczegółowo

ARCH. MED. SĄD. KRYM., 2006, LVI, 80-85

ARCH. MED. SĄD. KRYM., 2006, LVI, 80-85 ARCH. MED. SĄD. KRYM., 2006, LVI, 80-85 PRACE ORYGINALNE Małgorzata Kłys, Sabina Grzeszczuk, Tomasz Majchrzak Wypadki komunikacyjne ze skutkiem śmiertelnym a alkohol na obszarze Małopolski w latach 2000-2003

Bardziej szczegółowo

PZWL. Spis treści. 1. Wprowadzenie Damian Kusz... 11

PZWL. Spis treści. 1. Wprowadzenie Damian Kusz... 11 Spis treści 1. Wprowadzenie Damian Kusz... 11 2. Uraz, zaburzenia metaboliczne po urazie, fizjologia zrostu kostnego Henryk Guzik, Damian Kusz... 15 Uraz... 15 Zamknięte obrażenia tkanek miękkich... 15

Bardziej szczegółowo

Naczelnik Wydziału: mgr inż. Krzysztof Kowalski. inż. Iwona Kaplar inż. Jakub Maśkiewicz. Opracowanie: Czerwiec 2012r.

Naczelnik Wydziału: mgr inż. Krzysztof Kowalski. inż. Iwona Kaplar inż. Jakub Maśkiewicz. Opracowanie: Czerwiec 2012r. 2012 Podstawowe statystyki wypadków drogowych na zamiejskiej sieci dróg krajowych w roku 2011 Opracowanie: Wydział Pomiarów Ruchu Departament Studiów GDDKiA Naczelnik Wydziału: mgr inż. Krzysztof Kowalski

Bardziej szczegółowo

Żaba C i wsp. Zgony jako wynik błędu medycznego w materiale sekcyjnym w kontekście zmiany ustroju... 83

Żaba C i wsp. Zgony jako wynik błędu medycznego w materiale sekcyjnym w kontekście zmiany ustroju... 83 Prace Oryginalne Żaba C i wsp. Zgony jako wynik błędu medycznego w materiale sekcyjnym w kontekście zmiany ustroju... 83 Zgony jako wynik błędu medycznego w materiale sekcyjnym w kontekście zmiany ustroju

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 7

Spis treści. Wstęp... 7 Wstęp.............................................................. 7 I. Plan budowy ciała ludzkiego... 9 Okolice ciała ludzkiego........................................................................

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWEM RUCHU DROGOWEGO NA POZIOMIE STRATEGICZNYM

BEZPIECZEŃSTWEM RUCHU DROGOWEGO NA POZIOMIE STRATEGICZNYM ZARZĄDZANIE BEZPIECZEŃSTWEM RUCHU DROGOWEGO NA POZIOMIE STRATEGICZNYM Kazimierz Jamroz POLITECHNIKA GDAŃSKA Wydział Inżynierii Lądowej ą i Środowiska Katedra Inżynierii Drogowej Bezpieczeństwo w Ruchu

Bardziej szczegółowo

Urazy i kontuzje w młodzieżowej piłce nożnej - charakterystyka,pierwsza pomoc, diagnostyka i leczenie

Urazy i kontuzje w młodzieżowej piłce nożnej - charakterystyka,pierwsza pomoc, diagnostyka i leczenie Urazy i kontuzje w młodzieżowej piłce nożnej - charakterystyka,pierwsza pomoc, diagnostyka i leczenie Autor: lek. Jacek Burda Eskulap-Med sp.z o.o. Ostrowiec Świętokrzyski No pain,no gain Bez bólu nie

Bardziej szczegółowo

TABELA NORM USZCZERBKU NA ZDROWIU EDU PLUS

TABELA NORM USZCZERBKU NA ZDROWIU EDU PLUS Załącznik nr do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Edu Plus zatwierdzonych uchwałą 0/04/03/204 Zarządu InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group z dnia 04.03.204 r. I. USZKODZENIA GŁOWY. ZŁAMANIE KOŚCI POKRYWY

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp. I. Plan budowy ciała ludzkiego 9 Okolice ciata ludzkiego Układy narządów *P. Określenie orientacyjne w przestrzeni

Spis treści. Wstęp. I. Plan budowy ciała ludzkiego 9 Okolice ciata ludzkiego Układy narządów *P. Określenie orientacyjne w przestrzeni Wstęp 7 I. Plan budowy ciała ludzkiego 9 Okolice ciata ludzkiego Układy narządów *P Określenie orientacyjne w przestrzeni Płaszczyzny ciała Osie ciała II. Układ bierny i czynny ruchu (osteologia, syndesmołogia,

Bardziej szczegółowo

Lek. Andrzej Kurza. Oddział Neurochirurgii Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka Centrum Medycyny Ratunkowej Wrocław

Lek. Andrzej Kurza. Oddział Neurochirurgii Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka Centrum Medycyny Ratunkowej Wrocław Lek. Andrzej Kurza Oddział Neurochirurgii Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka Centrum Medycyny Ratunkowej Wrocław Odległa ocena wyników leczenia ubytków kości pokrywy czaszki z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

URAZY KOMUNIKACYJNE I MEDYCYNA WYPADKOWA

URAZY KOMUNIKACYJNE I MEDYCYNA WYPADKOWA URAZY KOMUNIKACYJNE I MEDYCYNA WYPADKOWA (Do prezentacji wykorzystane są fragmenty programu dotyczącego wypadków drogowych, przygotowanego przez ZMS w Lublinie) Art 177 kk 1. Kto naruszając, chociażby

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

ER & urazy u dzieci. Jan Godziński

ER & urazy u dzieci. Jan Godziński ER & urazy u dzieci Jan Godziński zróbmy porządek Uraz - działanie siły zewnętrznej na ustrój Obrażenie - następstwo urazu M.O.C. mnogie obrażenia ciała politrauma jednoczesne obrażenie co najmniej 2 okolic

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ PRACOWNIA RTG 1. Czaszka twarzoczaszka 70,00 2. Czaszka oczodoły 70,00 3. Czaszka zatoki 70,00 4. Czaszka żuchwa PA boczna 100,00 5. Czaszka PA i prawoboczne 100,00 6. Czaszka

Bardziej szczegółowo

Nietrzeźwość a ryzyko zgonu w wypadku komunikacyjnym Insobriety and the risk of death in traffic accident

Nietrzeźwość a ryzyko zgonu w wypadku komunikacyjnym Insobriety and the risk of death in traffic accident Lasota Dorota, Staniszewska Anna, Tarchalska-Kryńska Bożena, Mirowska-Guzel Dagmara, Krajewski Paweł. Nietrzeźwość a ryzyko zgonu w wypadku komunikacyjnym = Insobriety and the risk of death in traffic

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu ANATOMIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

błędy medyczne z zakresu neurologii w materiale Zakładu Medycyny Sądowej UM w białymstoku

błędy medyczne z zakresu neurologii w materiale Zakładu Medycyny Sądowej UM w białymstoku ARCH. MED. SĄD. KRYM., 2009, LIX, 203-207 PRACE ORYGINALNE Iwona Ptaszyńska-Sarosiek, Anna Niemcunowicz-Janica, Adam Sackiewicz, Michał Szeremeta, Magdalena Okłota, Zofia Wardaszka błędy medyczne z zakresu

Bardziej szczegółowo

ECCT. Elektropojemnościowa terapia przeciwnowotworowa. Bezkontaktowe pola TTF (ang. Tumor Treating Fields)

ECCT. Elektropojemnościowa terapia przeciwnowotworowa. Bezkontaktowe pola TTF (ang. Tumor Treating Fields) ECCT Elektropojemnościowa terapia przeciwnowotworowa Bezkontaktowe pola TTF (ang. Tumor Treating Fields) Terapia ECCT informacje ogólne System terapeutyczny ECCT składa się z dwóch części: modułu oscylatora

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA prof. dr hab. med. Jan Kornafel Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wrocławiu Mierniki epidemiologiczne Mierniki epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 3 do Regulaminu organizacyjnego Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w Świdnicy

Załącznik Nr 3 do Regulaminu organizacyjnego Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w Świdnicy Obowiązuje od dnia 01 maja 2014 roku Część II - Ceny świadczeń medycznych i usług diagnostyki obrazowej CENNIKA ŚWIADCZEŃ MEDYCZNYCH I USŁUG SAMODZIELNEGO PUBLICZNEGO ZESPOŁU OPIEKI ZDROWOTNEJ W ŚWIDNICY

Bardziej szczegółowo

Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym

Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym SYSTEM DERO: ROZWÓJ TECHNIK OPERACYJNEGO LECZENIA KRĘGOSŁUPA Adamski Ryszard, Tura Krzysztof 1 Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym Wstęp Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Cervical spine injuries in victims of road accidents in cases evaluated in Department of Forensic Medicine, Poznan University of Medical Sciences

Cervical spine injuries in victims of road accidents in cases evaluated in Department of Forensic Medicine, Poznan University of Medical Sciences Żaba Orzecznictwo C i wsp. Lekarskie Obrażenia 2010, kręgosłupa 7(2): 89-93 szyjnego ofiar wypadków drogowych na podstawie przypadków opiniowanych... 89 Obrażenia kręgosłupa szyjnego ofiar wypadków drogowych

Bardziej szczegółowo

Porażenia przez pioruny w Tatrach Polskich. lek. med. Sylweriusz Kosiński TOPR Zakopane

Porażenia przez pioruny w Tatrach Polskich. lek. med. Sylweriusz Kosiński TOPR Zakopane Porażenia przez pioruny w Tatrach Polskich lek. med. Sylweriusz Kosiński TOPR Zakopane epidemiologia w USA z powodu porażeń ginie rocznie około osób śmiertelność ogółem 3% 85% ofiar to mężczyźni w wieku

Bardziej szczegółowo

RODZAJ ODCZYNÓW ZAŻYCIOWYCH I CZĘSTOŚĆ ICH WYSTĘPOWANIA W PRZYPADKU POWIESZEŃ TYPES AND INCIDENCE OF INTRAVITAL REACTIONS IN CASES OF SUICIDAL HANGING

RODZAJ ODCZYNÓW ZAŻYCIOWYCH I CZĘSTOŚĆ ICH WYSTĘPOWANIA W PRZYPADKU POWIESZEŃ TYPES AND INCIDENCE OF INTRAVITAL REACTIONS IN CASES OF SUICIDAL HANGING ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2007, 53, SUPPL. 2, 80 85 JANUSZ ZAŁUSKI, MAGDALENA OKŁOTA, JERZY JANICA, TOMASZ DOPIERAŁA, ANNA NIEMCUNOWICZ-JANICA,

Bardziej szczegółowo

ZOFIA IGNASIAK WYDANIE II ELSEYIER URBAN&PARTNER

ZOFIA IGNASIAK WYDANIE II ELSEYIER URBAN&PARTNER ZOFIA IGNASIAK ELSEYIER URBAN&PARTNER WYDANIE II Zofia Ignasiak Anatomia układu ruchu Wydanie II Elsevier Urban & Partner Wrocław \ Spis treści J Wstęp... I. Plan budowy ciała ludzkiego... Okolice ciała

Bardziej szczegółowo

SKOJARZONE OBRAŻENIA PIERSIOWO-BRZUSZNE COMBINED THORACO-ABDOMINAL INJURIES

SKOJARZONE OBRAŻENIA PIERSIOWO-BRZUSZNE COMBINED THORACO-ABDOMINAL INJURIES Nowiny Lekarskie 2008, 77, 2, 101 106 SYLWIA LISIESKA-TYSZKO, JERZY LIPIŃSKI, JERZY LASEK, AGNIESZKA JACKIEWICZ, MARIUSZ STASIAK, ZBIGNIEW WITKOWSKI SKOJARZONE OBRAŻENIA PIERSIOWO-BRZUSZNE COMBINED THORACO-ABDOMINAL

Bardziej szczegółowo

CENNIK. Świętokrzyska 18 00-052 Warszawa. tel.: (22) 418 24 09 tel.: 665 164 411 www.panoramikcd.com.pl kontakt@panoramikcd.com.pl

CENNIK. Świętokrzyska 18 00-052 Warszawa. tel.: (22) 418 24 09 tel.: 665 164 411 www.panoramikcd.com.pl kontakt@panoramikcd.com.pl Świętokrzyska 18 00-052 Warszawa tel.: (22) 418 24 09 tel.: 665 164 411 www.panoramikcd.com.pl kontakt@panoramikcd.com.pl Godziny otwarcia poniedziałek - piątek: 8.00-20.00 sobota: 9.00-15.00 CENNIK ZDJĘCIA

Bardziej szczegółowo

2015-01-19. Wypadki samochodowe - statystyki. Przyczyny obrażeń ŹRÓDŁA ZAGROŻEŃ ZDROWIA I ŻYCIA W WYPADKACH SAMOCHODOWYCH

2015-01-19. Wypadki samochodowe - statystyki. Przyczyny obrażeń ŹRÓDŁA ZAGROŻEŃ ZDROWIA I ŻYCIA W WYPADKACH SAMOCHODOWYCH Liczba 2015-01-19 ilość wypadków w Polsce ilość rannych i zabitych 70 000 Wypadki samochodowe - statystyki liczba wypadków, rannych i zabitych w Polsce w wypadkach drogowych w kolejnych latach 60 000 50

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy cennik badań

Szczegółowy cennik badań NZ0Z PANORAMIK CENTRUM DIAGNOSTYCZNE SC Szczegółowy cennik badań Zdjęcia stomatologiczne: Pantomogram 75,- Cefalometria /Tele/. 75,- Pantomogram + CD..... 80,- Cefalometria /Tele/ + CD... 80,- Pantomogram

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ORZECZENIA USTALAJĄCE PROCENTOWY USZCZERBEK NA ZDROWIU WYDANE W 2011 ROKU Warszawa 2012 Opracowała Akceptowała Agnieszka Sikora

Bardziej szczegółowo

Ewa Matuszczak, Wojciech Dębek, Jan Krzysztof Kirejczyk, Robert Błahuszewski, Artur Weremijewicz, Tomasz Lenkiewicz

Ewa Matuszczak, Wojciech Dębek, Jan Krzysztof Kirejczyk, Robert Błahuszewski, Artur Weremijewicz, Tomasz Lenkiewicz FOLIUM 54 E. Matuszczak, ROCZNIK W. Dębek, DZIECIĘCEJ J.K. Kirejczyk, CHIRURGII R. Błahuszewski, URAZOWEJ A. Weremijewicz, 9 (XXXIII) T. Lenkiewicz LUBLIN 2005 Ewa Matuszczak, Wojciech Dębek, Jan Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR

Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR 1. Wzywanie pogotowia ratunkowego 2. Wypadek 3. Resuscytacja krąŝeniowo oddechowa a. Nagłe Zatrzymanie KrąŜenia (NZK), a zawał serca b. Resuscytacja dorosłych

Bardziej szczegółowo

WYPADKI DROGOWE W POLSCE W 2013 ROKU Anna Zielińska ITS

WYPADKI DROGOWE W POLSCE W 2013 ROKU Anna Zielińska ITS liczba ofiar smiertelnych liczba zarejestrowanych pojazdów WYPADKI DROGOWE W POLSCE W 2013 ROKU Anna Zielińska ITS TENDENCJE OGÓLNE W 2013 roku zagrożenie na polskich drogach zmalało 1. W stosunku do 2012

Bardziej szczegółowo

Czesław Chowaniec, Mariusz Kobek, Małgorzata Chowaniec, Krystian Rygol, Stanisława Kabiesz-Neniczka, Rafał Skowronek 1

Czesław Chowaniec, Mariusz Kobek, Małgorzata Chowaniec, Krystian Rygol, Stanisława Kabiesz-Neniczka, Rafał Skowronek 1 ARCH. MED. SĄD. KRYMINOL., 20, LXI, 20-28 PRACE ORYGINALNE / ORIGINAL PAPERS Czesław Chowaniec, Mariusz Kobek, Małgorzata Chowaniec, Krystian Rygol, Stanisława Kabiesz-Neniczka, Rafał Skowronek Sądowo-lekarska

Bardziej szczegółowo

TABELA NORM USZCZERBKU NA ZDROWIU EDU PLUS

TABELA NORM USZCZERBKU NA ZDROWIU EDU PLUS Załącznik nr I. USZKODZENIA GŁOWY. ZŁAMANIE KOŚCI POKRYWY CZASZKI. ZŁAMANIE KOŚCI PODSTAWY CZASZKI 0 3. USZKODZENIA POWŁOK CZASZKI (BEZ USZKODZEŃ KOSTNYCH) RANY SKÓRY OWŁOSIONEJ GŁOWY 4. USZKODZENIA POWŁOK

Bardziej szczegółowo

Oferta dla członków Klubu PZU Pomoc w Życiu w zakresie grupowego ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków dzieci, uczniów i studentów do 25.

Oferta dla członków Klubu PZU Pomoc w Życiu w zakresie grupowego ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków dzieci, uczniów i studentów do 25. Oferta dla członków Klubu PZU Pomoc w Życiu w zakresie grupowego ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków dzieci, uczniów i studentów do 25. roku życia KTO MOŻE UBEZPIECZYĆ SWOJE DZIECI? Każdy

Bardziej szczegółowo

ZMIANY MIĘDZYPOKOLENIOWE WYBRANYCH CECH STUDENTEK PEDAGOGIKI UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO W LATACH

ZMIANY MIĘDZYPOKOLENIOWE WYBRANYCH CECH STUDENTEK PEDAGOGIKI UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO W LATACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Małgorzata Roślak, Henryk Stolarczyk Uniwersytet Łódzki, Łódź ZMIANY MIĘDZYPOKOLENIOWE WYBRANYCH CECH STUDENTEK PEDAGOGIKI UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO

Bardziej szczegółowo

ACTIVITY OF AGRICULTURAL SOCIAL INSURANCE FUND IN THE AREA OF INCREASING SAFETY AT WORK IN AGRICULTURE

ACTIVITY OF AGRICULTURAL SOCIAL INSURANCE FUND IN THE AREA OF INCREASING SAFETY AT WORK IN AGRICULTURE Sławomir STAFIJOWSKI Centrala KRUS, Warszawa, Biuro Prewencji i Rehabilitacji al. Niepodległości 19, -68 Warszawa e-mail: bpir@krus.gov.pl ACTIVITY OF AGRICULTURAL SOCIAL INSURANCE FUND IN THE AREA OF

Bardziej szczegółowo

2, 5, 6, 12, 18. odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń 2. uprawniające do odmowy wypłaty odszkodowania i innych świadczeń lub ich obniżenia

2, 5, 6, 12, 18. odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń 2. uprawniające do odmowy wypłaty odszkodowania i innych świadczeń lub ich obniżenia Aneks zmieniający z dniem kwietnia 0 r. postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków kierowcy i pasażerów pojazdu mechanicznego (NNW) (wprowadzonych do obrotu z dniem

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

Zakład Radiologii - Cennik usług ~ obowiązuje od 01 sierpnia 2014 r. ~

Zakład Radiologii - Cennik usług ~ obowiązuje od 01 sierpnia 2014 r. ~ Zakład Radiologii - Cennik usług ~ obowiązuje od 01 sierpnia 2014 r. ~ Lp. Nazwa badania Cena netto (PLN) badania wykonanego: w dniach i godzinach normalnej pracy w pozostałe dni i godziny 1. 2. 3. 4.

Bardziej szczegółowo

NR POLISY ISB

NR POLISY ISB WARUNKI UBEZPIECZENIA UCZNIÓW W PZU W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 NR POLISY ISB 13571043 WARIANT II Świadczenia podstawowe w ramach składki podstawowej Śmierć ubezpieczonego w następstwie: nieszczęśliwego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYKŁADÓW I ĆWICZEŃ ODDZIAŁ FIZJOTERAPII

PROGRAM WYKŁADÓW I ĆWICZEŃ ODDZIAŁ FIZJOTERAPII 07.10.2015 PROGRAM WYKŁADÓW I ĆWICZEŃ OSTEOLOGIA, ANATOMIA JAM CIAŁA Wykład Inauguracyjny. Anatomia budowa ciała ludzkiego. Reguły opisu anatomicznego. Ogólna budowa kości i ich połączeń. 14.10.2015 Biomechanika

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2005 roku

Nowotwory złośliwe u dzieci w 2005 roku Nowotwory złośliwe u dzieci w 2005 roku Urszula Wojciechowska, Joanna Didkowska Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów, Centrum Onkologii - Instytut, Warszawa Krajowy Rejestr Nowotworów Niniejsze

Bardziej szczegółowo

Wartość pośmiertnych badań TK w przypadkach urazów mechanicznych powodujących znacznego stopnia destrukcję zwłok*

Wartość pośmiertnych badań TK w przypadkach urazów mechanicznych powodujących znacznego stopnia destrukcję zwłok* ARCH. MED. SĄD. KRYM., 2010, LX, 38-47 PRACE ORYGINALNE Krzysztof Woźniak, Artur Moskała, Andrzej Urbanik 1, Małgorzata Kłys Wartość pośmiertnych badań TK w przypadkach urazów mechanicznych powodujących

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIE NNW. Świadczenia w ramach składki podstawowej. SZKOŁA Polisa nr CSX 10131146 PRZEDSZKOLE Polisa nr CSX 10131148

UBEZPIECZENIE NNW. Świadczenia w ramach składki podstawowej. SZKOŁA Polisa nr CSX 10131146 PRZEDSZKOLE Polisa nr CSX 10131148 UBEZPIECZENIE NNW SZKOŁA Polisa nr CSX 10131146 PRZEDSZKOLE Polisa nr CSX 10131148 Ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków dzieci, młodzieży i personelu w szkołach i innych zakładach Świadczenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYKŁADÓW I ĆWICZEŃ ODDZIAŁ FIZJOTERAPII

PROGRAM WYKŁADÓW I ĆWICZEŃ ODDZIAŁ FIZJOTERAPII 12.10.2016 PROGRAM WYKŁADÓW I ĆWICZEŃ OSTEOLOGIA, ANATOMIA JAM CIAŁA Wykład Inauguracyjny. Anatomia budowa ciała ludzkiego. Reguły opisu anatomicznego. Ogólna budowa kości i ich połączeń. 19.10.2016 Biomechanika

Bardziej szczegółowo

Anna Dyja-Jarosz, Jerzy Osemlak, Barbara Ogórek, Paweł Osemlak ZAGROŻENIA W URAZACH KLATKI PIERSIOWEJ U DZIECI

Anna Dyja-Jarosz, Jerzy Osemlak, Barbara Ogórek, Paweł Osemlak ZAGROŻENIA W URAZACH KLATKI PIERSIOWEJ U DZIECI FOLIUM ROCZNIK Zagrożenia DZIECIĘCEJ w urazach CHIRURGII klatki URAZOWEJ piersiowej u 9 (XXXIII) dzieci LUBLIN 2005 59 Anna Dyja-Jarosz, Jerzy Osemlak, Barbara Ogórek, Paweł Osemlak ZAGROŻENIA W URAZACH

Bardziej szczegółowo

Arteriografia pnia trzewnego i tętnicy krezkowej górnej

Arteriografia pnia trzewnego i tętnicy krezkowej górnej ' Załącznik Nr 1 Zakład Radiologii - Cennik usług ~ obowiązuje od 01 lutego 2016 r. ~ Lp. Nazwa badania Cena netto (PLN) badania wykonanego: w dniach i godzinach normalnej pracy w pozostałe dni i godziny

Bardziej szczegółowo

Z Pracowni Wypadków Drogowych w Poznaniu Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie Dyrektor Instytutu: dr hab. M. Kała WSTĘP

Z Pracowni Wypadków Drogowych w Poznaniu Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie Dyrektor Instytutu: dr hab. M. Kała WSTĘP ARCH. MED. SĄD. KRYMINOL., 2011, LXI, 170-175 PRACE KAZUISTYCZNE / CASE REPORTS Marzena Łabęcka 1, Czesław Żaba 1,2, Dorota Lorkiewicz-Muszyńska 1, Paweł Świderski 1, Aleksander Mularski 1, Janusz Kołowski

Bardziej szczegółowo

w następstwie: - nieszczęśliwego wypadku, - zawału serca, - krwotoku śródczaszkowego, - popełnienia samobójstwa, - ataku epilepsji, - sepsy,

w następstwie: - nieszczęśliwego wypadku, - zawału serca, - krwotoku śródczaszkowego, - popełnienia samobójstwa, - ataku epilepsji, - sepsy, UBEZPIECZENIE NNW WARIANT II Świadczenia podstawowe w ramach składki podstawowej Śmierć w następstwie: - nieszczęśliwego wypadku, - zawału serca, - krwotoku śródczaszkowego, - popełnienia samobójstwa,

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Szkoły Podstawowej Nr 3

Szkoły Podstawowej Nr 3 Ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków dzieci, młodzieży i personelu dla Szkoły Podstawowej Nr 3 Polisa Nr GEA/0351045 Suma ubezpieczenia: 12 000 zł Składka: 40 zł Przedmiot ubezpieczenia to

Bardziej szczegółowo

PAKIET NR XIII BADANIA TOMOGRAFII KOMPUTEROWEJ DLA DZIECI WYKONYWANE CAŁODOBOWO

PAKIET NR XIII BADANIA TOMOGRAFII KOMPUTEROWEJ DLA DZIECI WYKONYWANE CAŁODOBOWO ZAŁĄCZNIK NR 2.12 DO SWK PAKIET NR XIII BADANIA TOMOGRAFII KOMPUTEROWEJ DLA DZIECI WYKONYWANE CAŁODOBOWO L.P. NAZWA BADANIA ILOŚĆ CENA 1 BADANIA WARTOŚĆ (ILOŚĆ X CENA) 1 TK GŁOWY BEZ KONTRASTU 20 2 TK

Bardziej szczegółowo

Chirurgia - klinika. złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja

Chirurgia - klinika. złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja złamania szyjki kości udowej podwieszenie na taśmach wyciągowych na 6 tyg.; proteza metalowa; leczenie operacyjne złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja złamania trzonu kości udowej

Bardziej szczegółowo

Ochrona ubezpieczeniowa bez przerwy

Ochrona ubezpieczeniowa bez przerwy OFERTA UBEZPIECZEŃ DLA SZKÓŁ Ochrona ubezpieczeniowa bez przerwy Indywidualną obsługę Państwa placówki gwarantuje: Numer telefonu: 606-215-892 Adres e-mail: Katarzyna Pilot Powszechny Zakład Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe?

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? co można jeszcze poprawić? Grzegorz Opolski I Katedra i Klinika Kardiologii WUM Porównanie liczby ppci/mln mieszkańców w 37 krajach (dane za 2007 i

Bardziej szczegółowo

Spis Tabel i rycin. Spis tabel

Spis Tabel i rycin. Spis tabel Spis Tabel i rycin Spis tabel 1. Podział stawów ze względu na ilość osi ruchów i ukształtowanie powierzchni stawowych. 20 2. Nazwy ruchów w stawach człowieka w pozycji anatomicznej..... 21 3. Zestawienie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYPADKÓW NA SIECI DRÓG KRAJOWYCH I AUTOSTRAD zarządzanych przez GDDKiA Oddział w Zielonej Górze ROK 2012

ANALIZA WYPADKÓW NA SIECI DRÓG KRAJOWYCH I AUTOSTRAD zarządzanych przez GDDKiA Oddział w Zielonej Górze ROK 2012 ANALIZA WYPADKÓW NA SIECI DRÓG KRAJOWYCH I AUTOSTRAD zarządzanych przez GDDKiA Oddział w Zielonej Górze 2012 Wypadki drogowe powstają dlatego, że dzisiejsi ludzie jeżdżą po wczorajszych drogach jutrzejszymi

Bardziej szczegółowo

Suma ubezpieczenia : 30.000,- zł składka roczna : 38 zł

Suma ubezpieczenia : 30.000,- zł składka roczna : 38 zł Suma ubezpieczenia : 30.000,- zł składka roczna : 38 zł UBEZPIECZENIE NNW WARIANT II Świadczenia podstawowe w ramach składki podstawowej w następstwie: nieszczęśliwego wypadku Śmierć ubezpieczonego Koszty

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Układ mięśniowo-szkieletowy

Układ mięśniowo-szkieletowy WE Układ mięśniowo-szkieletowy Klasyfikuj prace ogólne dotyczące układu mięśniowo-szkieletowego i chorób narządów ruchu u dzieci w WS 270. Klasyfikuj prace: Pielęgniarstwo w chorobach układu mięśniowoszkieletowego

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu: IOZPIE-L-2p2-2014S Pozycja planu: A2

Kod przedmiotu: IOZPIE-L-2p2-2014S Pozycja planu: A2 Kod przedmiotu: IOZPIE-L-2p2-2014 Pozycja planu: A2 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane 1 Nazwa przedmiotu Anatomia II 2 Kierunek studiów Pielęgniarstwo 3 Poziom studiów I stopnia licencjackie

Bardziej szczegółowo

C E N N I K Z A K Ł A D O W Y. na 2014 rok

C E N N I K Z A K Ł A D O W Y. na 2014 rok C E N N I K Z A K Ł A D O W Y na 2014 rok Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w Wadowicach Wadowice, dnia 02.12.2013r. Strona 1 z 8 3. DIAGNOSTYCZNE BADANIA RADIOLOGICZNE Lp. ID procedury Nazwa Nazwa długa

Bardziej szczegółowo

CENNIK BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH ZAKŁAD RADIOLOGII

CENNIK BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH ZAKŁAD RADIOLOGII CENNIK BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH ZAKŁAD RADIOLOGII LP KOD ICD-9 Nazwa procedury Cena badania w zł Pracownia radiologii (rtg) 1 87.04.1 Tomografia siodła tureckiego 64,00 2 87.092 RTG krtani bez kontrastu (zdjęcia

Bardziej szczegółowo

Klatka piersiowa. 5. Ściany klatki piersiowej. 8. Płuca i opłucna. 6. Jama klatki piersiowej. 7. Śródpiersie. 9. Anatomia powierzchniowa

Klatka piersiowa. 5. Ściany klatki piersiowej. 8. Płuca i opłucna. 6. Jama klatki piersiowej. 7. Śródpiersie. 9. Anatomia powierzchniowa Grzbiet 1. Kości, więzadła i stawy Kręgosłup: opis ogólny...................................... 2 Budowa kręgosłupa......................................... 4 Odcinek szyjny kręgosłupa..................................

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ORZECZENIA USTALAJĄCE PROCENTOWY USZCZERBEK NA ZDROWIU WYDANE W 2012 ROKU Warszawa 2013 Opracowała Akceptowała Agnieszka Sikora

Bardziej szczegółowo

Świadczenia podstawowe w ramach składki podstawowej

Świadczenia podstawowe w ramach składki podstawowej WARIANT II Świadczenia podstawowe w ramach składki podstawowej Śmierć ubezpieczonego w następstwie: nieszczęśliwego wypadku zawału serca krwotoku śródczaszkowego ataku epilepsji sepsy 100% sumy ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Wariant II Suma ubezpieczenia 14.000 zł

Wariant II Suma ubezpieczenia 14.000 zł UBEZPIECZENIE NASTĘPSTW NIESZCZĘŚLIWYCH WYPADKÓW DZIECI, MŁODZIEŻY I PERSONELU na rok szkolny 2015/2016 na podstawie Ogólnych warunków ubezpieczenia ustalonych uchwałą Zarządu Powszechnego Zakład Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

International Trauma Life Support Ratownictwo przedszpitalne w urazach

International Trauma Life Support Ratownictwo przedszpitalne w urazach pod redakcją - r z m^łtr Johna Emory ego Campbella, MD, FACEP International Trauma Life Support Ratownictwo przedszpitalne w urazach International Trauma Life Support Ratownictwo przedszpitalne w urazach

Bardziej szczegółowo

OFERTA. Signal Iduna Polska ma przyjemność przedstawić Państwu ofertę ubezpieczenia NNW dla dzieci i młodzieży pracowników Fundacji Skarbowości

OFERTA. Signal Iduna Polska ma przyjemność przedstawić Państwu ofertę ubezpieczenia NNW dla dzieci i młodzieży pracowników Fundacji Skarbowości 1 OFERTA Signal Iduna Polska ma przyjemność przedstawić Państwu ofertę ubezpieczenia NNW dla dzieci i młodzieży pracowników Fundacji Skarbowości Ubezpieczający: Ubezpieczony: Fundacja Skarbowości Dzieci

Bardziej szczegółowo

chirurgia ogólna ortopedia i traumat narz Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi ruchu Choroby układu nerwowego X X

chirurgia ogólna ortopedia i traumat narz Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi ruchu Choroby układu nerwowego X X Choroby układu nerwowego Zabiegi wewnątrzczaszkowe z powodu poważnego urazu * 2 Zabiegi wewnątrzczaszkowe z powodu urazu * 3 Kompleksowe zabiegi wewnątrzczaszkowe * 4 Duże zabiegi wewnątrzczaszkowe * 5

Bardziej szczegółowo