MARIUSZ WOJTOWICZ KATARZYNA WNUK

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MARIUSZ WOJTOWICZ KATARZYNA WNUK"

Transkrypt

1 MARIUSZ WOJTOWICZ KATARZYNA WNUK Diagnoza i know-how zjawiska bezdomności na warszawskich dworcach pkp s.a.

2 Na okładce wykorzystano zdjęcia autorstwa Olgi Cieślar Projekt, skład i łamanie: TEKST Projekt, Łódź

3 Spis Treści Wprowadzenie... 5 Osoby bezdomne przebywające na terenie dworca Ocena wyników projektu Relacje z osobami bezdomnymi Relacje wewnątrz ekipy streetworkerów, między ekipami i z innymi pracownikami stowarzyszenia zaangażowanymi w projekt Relacje między różnymi organizacjami współpracującymi w szeroko rozumianym systemie pomocy społecznej, relacje z otoczeniem Konkluzje Bibliografia Przykładowy raport z patrolu na dworcu warszawa wschodnia Przykładowy raport karta kontaktu Przykładowy raport karta ponownego kontaktu Przykładowy raport karta indywidualnego kontaktu przykładowy grafik patroli streetworkerów

4

5 Wprowadzenie NINIEJSZE OPRACOWANIE ma na celu ocenę zjawiska bezdomności dworcowej w Warszawie na podstawie działań przeprowadzonych w ramach projektu Zmniejszenie skali bezdomności na dworcach kolejowych oraz ich otoczeniu zrealizowanego przez Stowarzyszenie Otwarte Drzwi i współfinansowanego przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w okresie od 1 czerwca do 31 grudnia 2014 r. W centrum działań znalazła się usługa streetworkingu stanowiąca metodę pracy skierowanej do osób bezdomnych pozostających poza systemem pomocy instytucjonalnej i/lub przebywających w tak zwanych miejscach niemieszkalnych. Głównymi adresatami projektu były osoby bezdomne przebywające w przestrzeni warszawskich dworców: Wschodniego, Centralnego i Zachodniego. Projekt objął osoby obojga płci, bez ograniczeń wiekowych, pochodzące z terenu całej Polski, ale też zza granicy. Usługa streetworkingu na warszawskich dworcach została wdrożona według standardów opracowanych w ramach systemowego projektu Tworzenie i Rozwijanie Standardów Pomocy i Integracji Społecznej, zawartych w modelu Gminny Standard Wychodzenia z Bezdomności. Model ten określa, że misją streetworkingu jest tworzenie pomostu pomiędzy osobą bezdomną a społeczeństwem, pozwalającego przywrócić osobie bezdomnej możliwość pełnienia ról społecznych oraz odtworzyć dobrostan psychiczny, społeczny i bytowy poprzez docieranie do osób bezdomnych przebywających w miejscach niemieszkalnych oraz pracę z nimi, wykorzystującą ich zasoby i potencjał środowiska lokalnego, podejmowaną w kierunku pozytywnych zmian, rozumianych jako chęć zmiany sposobu życia 1. Szczegółowe cele projektu były następujące: Zmiana kondycji życiowej osób bezdomnych przebywających na dworcach (m.in. poprzez skorzystanie z form pomocy społecznej, prozatrudnieniowej, psychologicznej, prawnej, przystąpienie do indywidualnego programu wychodzenia z bezdomności). 1 Stenka R., Olech P., Browarczyk Ł. (red.), Model Gminny Standard Wychodzenia z Bezdomności, Gdańsk 2014, s

6 Wyposażenie pracowników socjalnych w umiejętności pracy metodą streetworkera. Opracowanie diagnozy i know-how rozwiązania zjawiska bezdomności na warszawskich dworcach PKP S.A. Zmiana stereotypowego postrzegania osób bezdomnych i kształtowanie wrażliwości społecznej wspierającej proces ograniczania i zapobiegania bezdomności. W celu realizacji powyższych celów, do projektu zostało zaangażowanych dwudziestu pracowników socjalnych, dziesięciu wolontariuszy będących studentami różnych warszawskich uczelni, sami bezdomni uczestniczący w programie wychodzenia z bezdomności (w ramach innych działań Stowarzyszenia), jeden koordynator projektu, jeden pracownik socjalny koordynujący działania streetworkerów, trener i superwizor. Pierwszy etap projektu zrealizowany w lipcu i sierpniu 2014 r., trwający 54 godziny, polegał na szkoleniach teoretycznych i praktycznych połączonych z organizacją wizyt na warszawskich dworcach i ich otoczeniu, miał na celu zapoznanie przyszłych streetworkerów z miejscami ich przyszłej działalności. Warto zaznaczyć, że już podczas badania środowiska udało się wyodrębnić charakterystyczne miejsca w otoczeniu dworców kolejowych, gdzie gromadziły się osoby bezdomne, z którymi jak się potem okazało streetworkerzy regularnie się spotykali i pracowali. Jednym z nich był widoczny na zdjęciu poniżej nieduży plac przy kontenerach na śmieci na tyłach dworca PKS przy Dworcu Zachodnim (pod drzewem między pozostawionymi rzeczami można zaobserwować śpiącego mężczyznę, z którym od września streetworkerzy mieli stały kontakt). Zdjęcie: Katarzyna Wnuk 6

7 W ramach pierwszego etapu projektu zostało również zorganizowane ośmiogodzinne szkolenie z zakresu samoobrony. Chcąc zmienić stereotypowe postrzeganie osób bezdomnych i zachęcić do współpracy pracowników PKP S.A. i ochroniarzy, przewidziano też osiemnaście godzin szkolenia dla powyższej grupy (po sześć godzin na każdym z dworców). Zdjęcia: Katarzyna Wnuk Zdjęcie: Katarzyna Wnuk 7

8 Zajęcia praktyczne zaczęły się we wrześniu 2014 r., a zakończyły na początku stycznia br. W tym okresie zostało przeprowadzonych 160 patroli streetworkerskich, trwających łącznie 640 godzin. Zostały zorganizowane stałe grupy patrolowe, każda złożona z trzech osób: dwoje pracowników socjalnych i jeden wolontariusz. Grupy te, wyposażone w identyfikatory, Zdjęcia: Katarzyna Wnuk 8

9 wychodziły na patrole w następujących dniach i godzinach: Dworzec Wschodni: wtorki (17:00 21:00), czwartki (16:30 20:30), piątki (17:00 21:00), soboty (8:30 12:30); Dworzec Centralny: poniedziałki (17:00 21:00), wtorki (18:00 22:00), czwartki (17:00 21:00), soboty (17:00 21:00); Dworzec Zachodni: wtorki (17:00 21:00), niedziele (17:00 21:00). Dodatkową i początkowo nieplanowaną w ramach projektu usługą było wydawanie ciepłych posiłków, odzieży i butów na terenie pustostanów przy ulicy Młocińskiej 13/15 w Warszawie. Teren ten został udostępniony przez Zakład Gospodarstwa Nieruchomościami w Dzielnicy Wola M.st. Warszawy. Miało to miejsce od września do końca grudnia, w każdą niedzielę w godzinach 12:00 13:30. Niniejsza diagnoza została opracowana na podstawie: dokumentów sporządzanych systematycznie przez streetworkerów (160 raportów i 272 karty kontaktu przykład w załączniku), wywiadów pogłębionych z trzema streetworkerami, rozmów z ochroniarzami pełniącymi dyżury na dworcach, policją, pracownikami firm sprzątających i handlowcami z terenu dworca, rozmów z pracownikami PKP S.A., notatek sporządzanych w trakcie superwizji streetworkerów. Zdjęcie: Olga Cieślar 9

10 Osoby Bezdomne Przebywające Na Terenie Dworca PROCES ZAPOBIEGANIA I OGRANICZENIA BEZDOMNOŚCI wymaga stałego monitorowania i badania tego zjawiska. Praca streetworkerów łączy cele praktyczne związane ze wszystkimi działaniami niesienia profesjonalnej pomocy z celami badawczo-teoretycznymi. Stanowiły one ambitne założenia projektu, na podstawie których w pewnym stopniu udało się stworzyć obraz bezdomności dworcowej. Poniżej opisano cechy charakterystyczne osób bezdomnych, mając na uwadze przede wszystkim przedstawienie słabych punktów oferowanych usług, tak, by móc przeprowadzić działania korygujące w razie kontynuacji projektu. Punktem odniesienia były realne potrzeby spotkanych bezdomnych, zarówno te deklarowane przez nich samych, jak i zaobserwowane przez uczestników projektu. Bezdomność jest skrajną formą wykluczenia społecznego, współistniejącą z takimi zjawiskami jak: choroby i zaburzenia psychiczne, niepełnosprawność, brak pracy, przestępczość, uzależnienia itp. Bezdomność dworcowa jest zjawiskiem typowym dla obszarów miejskich, występującym zwłaszcza w okresie zimowym. Dworce kolejowe stanowią atrakcyjne dla bezdomnych miejsce ze względu na dużą ilość odpadków pozostawianych przez podróżnych (resztki jedzenia i napoi, niedopałki papierosów, puszki i przedmioty, które można oddać na złom), ale też ze względu na możliwość schronienia się i możliwości zarobkowe (żebranie i działania nielegalne). Niektórzy bezdomni postrzegają dworce jako miejsca bezpieczne ze względu na stały monitoring i ochronę. Pracownicy ochrony nie zawsze dążą do usunięcia bezdomnych z dworca. Ich zachowanie jest różne w zależności od dworca, ale też od stanu psychofizycznego danego bezdomnego przebywającego na terenie dworca, od wrażliwości poszczególnych pracowników i od panujących warunków atmosferycznych. Na wszystkich warszawskich dworcach regułą jest usuwanie osób nietrzeźwych lub zachowujących się niewłaściwie. Z doświadczenia streetworkerów wynika, że na przykład ochroniarze Dworca Zachodniego wydają się być najbardziej otwarci bezdomni mogą korzystać z dworcowej poczekalni, zwykle nie 10

11 Zdjęcie: Katarzyna Wnuk są wypraszani. Zimą bezdomni mogą korzystać z tak zwanej nocnej poczekalni PKS, która znajduje się w otoczeniu dworca kolejowego. Na Dworcu Centralnym i Wschodnim takiego miejsca nie ma. Specyfika pracy streetworkerów różniła się w zależności od tego, do jakich dworców zostali oddelegowani. Na dworcach Wschodnim i Zachodnim osoby bezdomne są zdecydowanie bardziej widoczne. Dworzec Centralny jest znacznie większy od pozostałych dyżury tam obejmowały także okolice Pałacu Kultury i Nauki, stacji metra Centrum i Dworca Śródmieście. W tych okolicach nie ma miejsc, w których bezdomni mogliby się ukryć i spać, nie mają możliwości korzystania z poczekalni, korytarzy ani peronów, gdyż za każdym razem są wypraszani przez ochronę. Sytuacja jest inna na Dworcu Zachodnim, gdzie jest więcej terenów nieużytkowych i pustostanów, w tym na przykład widoczny na zdjęciu na górze strony blaszany garaż dostosowany i zamieszkany od kilku miesięcy przez 43-letnią kobietę. Z analizy danych ilościowych wynika, że najwięcej osób bezdomnych jest na Dworcu Centralnym. Warto jednak zaznaczyć, że na Dworcu Wschodnim liczba ta jest nieznacznie mniejsza, mimo że patrolowany teren był zdecydowanie mniejszy. Wiąże się to m.in. z obecnością w bezpośrednim sąsiedztwie dworca skupu złomu oraz Noclegowni dla Osób Bezdomnych i Najuboższych Stowarzyszenia Monar przy ul. Skaryszewskiej. Streetworkerzy spotkali wiele osób bezdomnych, którzy z nich korzystali lub mieli taki zamiar. Biorąc pod uwagę cały teren, na którym odbywały się patrole streetworkerów, na Dworcu Centralnym liczba spotkanych osób bezdomnych okazała się bardziej zmienna, co może wynikać na przykład z faktu, że jest tam dużo więcej ludzi, nie tylko pasażerów czekających na pociąg, ale też osób, które przechodzą przez teren dworca, aby dostać się do Centrum Handlowego. Wydaje się, że jest to też miejsce, które bardziej niż inne dworce warszawskie przyciąga nowych bezdomnych przyjeżdżających z innych miast. Ogólnie rzecz biorąc, sytuacja na dworcach Centralnym i Wschodnim, w kwestii obecności bezdomnych zmieniła się po zakończeniu w 2012 roku prac modernizacyjnych, w wyniku których powstały nowe punkty handlowe, a także pojawiło się więcej ochroniarzy, funkcjonariuszy policji i kamer. 11

12 WYKRES 1. LICZBA OSÓB BEZDOMNYCH SPOTKANYCH NA WARSZAWSKICH DWORCACH KOLEJOWYCH W OKRESIE OD WRZEŚNIA DO GRUDNIA 2014 r Dworzec Wschodni Dworzec Centalny Dworzec Zachodni Źródło: opracowanie Katarzyny Wnuk Podczas czterech miesięcy prowadzenia dyżurów streetworkerzy nawiązali kontakty z 272 osobami bezdomnymi, z czego 79 procent stanowili mężczyźni, a 21 kobiety. WYKRES 2 KOBIETY 21% MĘŻCZYŹNI 79% Źródło: opracowanie Katarzyny Wnuk 12

13 Zdjęcie: Olga Cieślar Przy analizie powyższych danych należy zaznaczyć, że w okresie od września do listopada obecność bezdomnych kobiet była wyższa niż wynika to z oficjalnych statystyk, które określają, że spośród 30,7 tys. osób bezdomnych 80% stanowili mężczyźni ( osób), 14,2% kobiety (4.361 osób) a 5% dzieci (1.538)2. W grudniu, kiedy temperatura na zewnątrz spadła (należy jednak zaznaczyć, że temperatury w zimie 2014 r. były dużo wyższe od średniej charakterystycznej dla tego okresu), zmalała liczba kobiet, co spowodowało, że wartości rzeczywiste zbliżyły się do tych podawanych w oficjalnych opracowaniach. Z raportów streetworkerów wynika, że od września do końca listopada wśród bezdomnych, z którymi nawiązano kontakt, 76% stanowili mężczyźni, a 24% kobiety. Można na tej podstawie wysunąć hipotezę, że w okresie zimowym bezdomne kobiety łatwiej znajdują schronienie w ośrodkach pomocy lub na własną rękę. Również potrafią być bardziej zmotywowane w poszukiwaniu schronienia. U niektórych bezdomnych mężczyzn obserwuje się rodzaj bohaterskiego zachowania, którego nie zaobserwowano u kobiet, polegającego na przekonaniu, że sami dadzą sobie radę. Znajduje to potwierdzenie w raportach sporządzanych przez streetworkerów: twierdzi, że przystosował Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament Pomocy i Integracji Społecznej, sprawozdanie z realizacji działań na rzecz ludzi bezdomnych w województwach w roku 2012, s. 8, Warszawa

14 się do przebywania na dworcu, nie chce iść do noclegowni. Utrzymuje, że jest w stanie przetrwać bez konserwacji w temperaturze do -30 stopni Celsjusza. Mówił o tym z wielką dumą. (Dw. Centralny). Liczba spotkanych osób bezdomnych z uwzględnieniem płci w poszczególnych miesiącach przedstawia się następująco: WYKRES 3. LICZBA SPOTKANYCH OSÓB BEZDOMNYCH Z UWZGLĘDNIENIEM PŁCI W POSZCZEGÓLNYCH MIESIĄCACH (73%) 57 (81%) 60 (73%) 48 (91%) (27%) 13 (19%) 22 (27%) wrzesień październik listopad 5 (9%) grudzień kobiety mężczyźni Źródło: opracowanie Katarzyny Wnuk W opisie osób bezdomnych przebywających na terenie dworców podane dane są przybliżone, ponieważ, co już podkreślono, streetworkerzy nie wręczali bezdomnym standardowych kwestionariuszy służących do badań naukowych. Informacje zostały zgromadzone na podstawie kart kontaktów oraz raportów opracowanych na podstawie swobodnych rozmów między streetworkerami a osobami bezdomnymi. Był to świadomy wybór z uwagi na fakt, że kontakt z ankieterem zwykle powoduje powstanie większych barier w relacjach z osobami bezdomnymi. Ponadto przy analizie danych należy brać pod uwagę fakt, że spotkania odbywały się z inicjatywy streetworkerów, którzy na etapie nawiązania kontaktu podchodzili do osób bezdomnych, identyfikując je intuicyjnie na podstawie ich wyglądu zewnętrznego i zachowania. Większość z tych osób była rzeczywiście bezdomna. Nie można jednak wykluczyć, 14

15 że przy zastosowaniu tej metody jakieś osoby bezdomne zostały pominięte. Jak bowiem wynika z obserwacji streetworkerów, 15% spotkanych osób bezdomnych swoim wyglądem zewnętrznym niczym nie zwróciła ich uwagi, wyglądała schludnie i czysto. W rozmowie ze streetworkerami 75% spotkanych osób poinformowało o miejscu swojego pochodzenia, wśród nich co 5 osoba wskazała, że pochodzi z Warszawy. Obcokrajowcy, którzy stanowili 4% ogólnej liczby spotkanych na dworcach i ich otoczeniu osób bezdomnych, to osoby pochodzenia ukraińskiego (7 osób) i rosyjskiego (1 osoba). WYKRES 4. POCHODZENIE OSÓB BEZDOMNYCH OBCOKRAJOWCY 4% POCHODZI Z WARSZAWY 20% NIE POCHODZI Z WARSZAWY 76% Źródło: opracowanie Katarzyny Wnuk Średnia wieku spotkanych osób bezdomnych wynosi 48 lat, chociaż występują tu duże odstępstwa: spotkano osoby bardzo młode (najmłodsza miała 22 lat), ale i takie, które miały ponad 60 lat (najstarszy 72 lata). Z analizy danych uwzględniających płeć i wiek wydaje się, że liczba bezdomnych kobiet maleje wraz ze wzrostem ich wieku. Streetworkerzy podczas patroli spotkali na dworcach więcej młodszych kobiet (31 40 lat), choć wciąż stanowią one blisko połowę liczby mężczyzn w tym samym przedziale wiekowym. Wśród bezdomnych mężczyzn jest odwrotnie ich liczba rośnie z wiekiem. Z informacji przekazanej przez streetworkerów wynika, że na dworcach spotkali najwięcej mężczyzn w wieku lat. 15

16 WYKRES 5. LICZBA SPOTKANYCH OSÓB BEZDOMNYCH NA DWORCACH KOLEJOWYCH I W ICH OTOCZENIU Z UWZGLĘDNIENIEM WIEKU I PŁCI do 20 r.ż lat lat lat lat lat powyżej 71 lat kobiety mężczyźni Źródło: opracowanie Katarzyny Wnuk Około dwóch trzecich spotkanych osób nie ma wykształcenia lub ma wykształcenie podstawowe lub zasadnicze zawodowe. Większość z nich nie posiada stałej, legalnej pracy. Nie oznacza to, że nie są aktywni w zarobkowaniu. Z analizy danych wynika, że 29% spotkanych osób bezdomnych podejmuje prace dorywcze (zbieranie owoców, grabienie liści, sprzątanie), 23% zajmuje się żebractwem (w tym pomoc przy parkowaniu samochodów), a 14% zbieractwem złomu. Nie pracuje 14% spotkanych osób bezdomnych, co pozwala zaprzeczyć stereotypowemu myśleniu, że bezdomni nie chcą nic robi, a zamiast pracować wolą bezczynnie siedzieć na ławce w parku. Jednocześnie wydaje się, że większość osób podejmujących pracę (legalną i nielegalną) nie traktuje jej jako źródła swojego utrzymania, ale raczej jako sposób na zdobywanie alkoholu. Wśród osób, które piją, 74% podejmuje w ciągu dnia aktywność związaną ze zdobywaniem pieniędzy. Można założyć, że ta aktywność (w większości przypadków fizyczna) nie spełnia tylko funkcji zaspokojenia głodu alkoholowego, ale jest także sposobem na rozładowanie złego samopoczucia spowodowanego zatruciem alkoholem. Warto zaznaczyć, że w rozmowach ze streetworkerami 21% osób bezdomnych deklaruje, że nie spożywa alkoholu. Wśród większości naszych rozmówców (pracowników PKP S.A., ochroniarzy pełniących dyżury na dworcach, pracowników firm sprzątających i sklepikarzy) panuje przekonanie, że 16

17 uzależnienie od alkoholu jest głównym powodem bezdomności i że fakt bycia bezdomnym jest wynikiem świadomej samodzielnej decyzji związanej z chęcią picia. Jest to jednak stereotyp uproszczający zjawisko bezdomności. Mimo że deklaruje to wielu bezdomnych, wolny wybór jest często jedynie pretekstem pozwalającym na ochronę własnej godności. Problem jest dużo bardziej złożony, cechuje się wieloma aspektami, począwszy od niedoborów afektywnych występujących już w okresie dzieciństwa, do braku ról społecznych i zawodowych. Historie życia większości bezdomnych, z którymi streetworkerzy nawiązali kontakt, wydają się potwierdzać interpretację zjawiska bezdomności sformułowaną przez R. Castel a i przedstawioną przez jednego z autorów niniejszego opracowania w publikacji zatytułowanej Pomoc społeczna dla osób bezdomnych w Weronie studium przypadku 3. Francuski socjolog wprowadził pojęcie disafiliation (stopniowe zrywanie więzi społecznych), na podstawie którego określa stan bezdomności, kładąc nacisk przede wszystkim na stan deprywacji potrzebnych kontaktów z innymi, a nie niemożność zaspokojenia potrzeb materialnych. Stan disafiliation można opisać, stosując dwa podstawowe kryteria: z jednej strony następuje stopniowa utrata więzi z pierwotnymi i wtórnymi grupami społecznymi, z drugiej jest brak dostępu do rynku pracy, co jest niezwykle istotne, bowiem działalność zawodowa służy nie tylko zaspokojeniu potrzeb materialnych, lecz stanowi podstawowe narzędzie integracji społecznej i budowania własnej tożsamości. Obszar integracji społecznej wyznaczony na poniższym wykresie dwoma osiami pokazuje jasno, że im bardziej stabilna jest praca, tym wyższy jest poziom integracji społecznej (patrz WYKRES 6). W obszarze kruchości społecznej osoba może mieć stabilną sytuację zawodową, ale słabe więzi społeczne. Tak się dzieje w przypadku rozpadu rodziny, co może mieć wpływ na równowagę psychiczną jednostki. We współczesnym świecie, gdzie zagrożenia społeczne są bardzo duże, niezwykle łatwo jest przejść z obszaru kruchości społecznej do stanu disafiliation. Zdjęcie: Katarzyna Wnuk M. Wojtowicz, Wybrane aspekty międzynarodowej polityki społecznej: pomoc społeczna i aktywna integracja, w: M. Grewiński, J. Krzyszkowski (red.), Warszawa 2012, s

18 WYKRES 6. INTERPRETACJA ZJAWISKA BEZDOMNOŚCI wg R. CASTEL A MOCNE WIĘZI SPOŁECZNE OBSZAR POMOCY SPOŁECZNEJ OBSZAR INTEGRACJI SPOŁECZNEJ INTEGRACJA PRZEZ PRACĘ Długotrwale bezrobotni Bezrobotni Umowy śmieciowe Umowa na czas nieokreślony Służba publiczna Disaffiliation ZERWANE WIĘZI SPOŁECZNE OBSZAR KRUCHOŚCI BEZDOMNOŚĆ Źródło: N Guillton, przemówienie akademickie z 2001 w ramach M.A in Comparative European Social Studies (MACESS) w Hogeschool Maastricht. W trakcie patroli na dworcach kolejowych i ich otoczeniu streetworkerzy określili podczas rozmowy lub w wyniku obserwacji powód bezdomności w przypadku 63% spotkanych osób bezdomnych. Wielu z nich wskazało więcej niż jedną przyczynę. Obraz bezdomności dworcowej, który wyłania się z raportów streetworkerskich, potwierdza koncepcję Castela dotyczącą wpływu problemu związanego z więziami społecznymi na proces wchodzenia i utrwalania stanu bezdomności, szczególnie wśród kobiet: 40% wskazało na konflikty rodzinne jako główną przyczynę swojej sytuacji. Także w przypadku mężczyzn był to najczęściej wymieniany powód, chociaż w mniejszym stopniu (29%). Warto zaznaczyć, iż przyczyny bezdomności są różne dla kobiet i mężczyzn: żadna ze spotkanych kobiet nie wskazała problemu z alkoholem jako przyczyny swojej bezdomności, przy czym w przypadku mężczyzn był to drugi czynnik (18%). Podobnie żadna z kobiet nie stała się bezdomna z powodu opuszczenia zakładu karnego, gdy u mężczyzn była to trzecia najczęściej wskazywana przyczyna (12%). W przypadku kobiet do stanu bezdomności w dużej mierze przyczyniły się eksmisja (13% spotkanych bezdomnych kobiet), zaburzenia psychiczne (13%) i utrata mieszkania (10%). Najczęściej wskazywane i/lub zaobserwowane przez streetworkerów przyczyny stanu bezdomności u mężczyzn i u kobiet prezentują wykresy 7 i 8 ( na stronach 19 i 20) 18

19 WYKRES 7. NAJCZĘŚCIEJ WSKAZYWANE I/LUB ZAOBSERWOWANE PRZEZ STREETWORKERÓW PRZYCZYNY STANU BEZDOMNOŚCI U MĘŻCZYZN konflikty rodzinne 29% alkohol 18% pobyt w zakładzie karnym 12% wyjazd z rodzinnego miasta (np. w celach zarobkowych) bezrobocie 8% 11% utrata pracy 5% eksmisja śmierć bliskiej osoby utrata mieszkania 4% 4% 4% zaburzenia psychiczne 2% trauma u byłych żołnierzy wychowankowie domów dziecka pobyt partnera 0% w zakładzie karnym 1% 2% Źródło: opracowanie Katarzyny Wnuk Różnorodność przypadków, w tym przyczyn prowadzących do stanu bezdomności, znajduje potwierdzenie w dostarczonej przez streetworkerów dokumentacji (raporty oraz karty kontaktów), co ukazują przytoczone poniżej cytaty: Osoby, które straciły pracę/bezrobotni: jego największym problemem jest praca, twierdzi, że praca rozwiązałaby wszystko. (Dw. Zachodni). Osoby, które straciły bliskich: gdy mówił o żonie, to płakał. Po jej śmierci (była w 4 miesiącu ciąży) stał się osobą bezdomną. (Dw. Centralny). Byłych żołnierzy: powiedział nam, że jest byłym żołnierzem ONZ, służył w Syrii i Afganistanie. Nie chciał o tym opowiadać, ale zabił 17 osób oraz niechcący dziecko, dziewczynkę. Wciąż pamięta jej imię. Nie może sobie poradzić z tą traumą. Ma pretensje do Państwa o to, jak traktuje byłych żołnierzy. (Dw. Centralny). Osoby młode: podała, że jest bezdomną od kilku dni, w związku z tym, że jej partner trafił do zakładu karnego. Ma 23 lata. (Dw. Zachodni). Kobiety: starsza kobieta, ok. 65 lat, cała ubrana na biało, w białym kapeluszu, zadbana. Siedzi w poczekalni dworca, jakby czekała na pociąg, ma jednak dziwnie dużo toreb, w których są poukładane pojemniczki, żywność, ubrania. (Dw. Wschodni). Wychowanków domów dziecka: był wychowywany w domu dziecka. Jako mieszkaniec stolicy jest na liście oczekujących na mieszkanie socjalne. Nie wierzy, że kiedyś je dostanie. (Dw. Wschodni). 19

20 WYKRES 8. NAJCZĘŚCIEJ WSKAZYWANE I/LUB ZAOBSERWOWANE PRZEZ STREETWORKERÓW PRZYCZYNY STANU BEZDOMNOŚCI U KOBIET konflikty rodzinne 40% eksmisja zaburzenia psychiczne 13% 13% utrata mieszkania 10% pobyt w zakładzie karnym wyjazd z rodzinnego miasta (np. w celach zarobkowych) 7% 7% wychowankowie domów dziecka utrata pracy bezrobocie 3% 3% 3% trauma u byłych żołnierzy śmierć bliskiej osoby pobyt partnera w zakładzie karnym alkohol 0% 0% 0% 0% Uchodźców: kobiety przyjechały do Warszawy z Krymu, uciekając przed wojną. Były zdezorientowane. (Dw. Centralny). Osoby chore psychicznie: po rozmowie z nami wróciła do dalszego powolnego spaceru i oddała mocz w kącie korytarza. Zauważyli to ochroniarze. Dostała upomnienie, kazali jej sobie pójść. Można powiedzieć, że przymykają oko na mającą problemy ze zdrowiem psychicznym starszą panią o kuli. (Dw. Centralny). Osoby niepełnosprawne: na ulicy od 20 lat. Zna wszystkie ośrodki i jadłodajnie. Jest na wózku inwalidzkim. Ma amputowane obie stopy. Chciałby być w całodobowym ośrodku, gdzie by się ktoś nim zajął. Gdziekolwiek już był, musiał ośrodek opuścić po 6 miesiącach, a potrzebuje już na stałe opieki tak deklaruje. (Dw. Centralny). Osoby uzależnione od alkoholu: nie chce już nic od życia, lubi pić wódkę, nie chce tego zmieniać. Śpi tam, gdzie go zastanie noc, w różnych miejscach. Na dzień dzisiejszy jest mu dobrze, nikogo nie krzywdzi, pije sobie, bo lubi, nie chce tego zmienić. (Dw. Wschodni). Streetworkerzy, pracując bezpośrednio w środowisku osób bezdomnych, potwierdzili, że kumulacja różnych czynników prowadzi do procesu stopniowej degradacji psychicznej i fizycznej osoby, która adaptuje się do życia na ulicy ze wszystkimi tego konsekwencjami. Trzy czwarte spotkanych osób bezdomnych zgłosiło streetworkerom problemy zdrowotne, w tym fizyczne (m.in. problemy z narządami ruchu, sercem, wzrokiem, słuchem, płucami, 20 Źródło: opracowanie Katarzyny Wnuk

21 choroby skóry i nowotworowe, skutki pobicia), psychiczne oraz uzależnienia. Warto zaznaczyć, że przedstawiane dane powinny być pogłębione szerszą analizą ze strony specjalistów: żaden z zaangażowanych streetworkerów nie miał wykształcenia medycznego pozwalającego na rzetelną diagnozę stanu zdrowia spotkanych osób bezdomnych. Z kolei tym, co łatwo dało się zaobserwować w kontakcie z większością bezdomnych, to problem z utrzymaniem przez nich higieny osobistej. Jest to element szerszego procesu wieloczynnikowego i wielopłaszczyznowego wykluczenia społecznego, który doprowadza do coraz głębszej marginalizacji, niemożności samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb nie tylko z zakresu higieny osobistej, ale także znalezienia miejsca do spania. Mniej problematyczne okazuje się zdobywanie pożywienia, ponieważ w Warszawie działa wiele organizacji zajmujących się przygotowywaniem posiłków dla bezdomnych, a także ze względu na fakt, że często na dworcu bezdomni otrzymują jedzenie od pasażerów czekających na pociąg. Jeden z bezdomnych, w rozmowie ze streetworkerem, stwierdził: w Warszawie jeżeli ktoś jest głodny, to znaczy, że musi być głupi. (Dw. Centralny). Istotnym czynnikiem, który także wpływa na degradację psychiczną i fizyczną osób bezdomnych, jest długość trwania bezdomności. Streetworkerom udało się ją ustalić w przypadku 74% spotkanych bezdomnych. Z analizy danych wynika, że wśród nich 64% osób wskazało, że żyje na ulicy dłużej niż 2 lata, 35% krócej, przy czym co 4 osoba w tej grupie zadeklarowała, że jest bezdomna nie dłużej niż pół roku. WYKRES 9. LICZBA OSÓB BEZDOMNYCH Z UWZGLĘDNIENIEM OKRESU BEZDOMNOŚCI do 6 miesięcy 6 12 misięcy 1 2 lata 2 5 lat 6 10 lat lat powyżej 20 lat Źródło: opracowanie Katarzyny Wnuk 21

22 Zdaniem streetworkerów, zdecydowanie łatwiej było dotrzeć do tej grupy bezdomnych, którzy przebywali na dworcach i ich otoczeniu krócej niż 2 lata. Co ważne, wśród nich 39% miało motywację do podjęcia działań mających na celu zmianę swojego dotychczasowego życia (na na stronie 21 na wykresie 9 zaznaczono jaśniejszym kolorem). Jak wynika z raportów, wiele osób bezdomnych skorzystało z rad streetworkerów, m.in. udało się do agencji zatrudnienia, ośrodka pomocy społecznej bądź nieodpłatnie zrobiło zdjęcia do dowodu osobistego, który został skradziony lub zgubiony. Ponadto niejedna ze spotkanych osób przyznała, że potrzebowała po prostu dobrego słowa i życzliwej rozmowy. Analiza danych wykazała także, że im dłuższy okres bezdomności, tym mniej osób bezdomnych miało motywację do zmiany swojej sytuacji życiowej. W sumie wśród osób, które przebywały na dworcu dłużej niż 2 lata, 81% nie zamierzało nic zmieniać wynika to z dużego stopnia degradacji psychicznej i fizycznej danej osoby oraz adaptacji do życia na ulicy, która następuje w ciągu dwóch pierwszych lat bezdomności. Dlatego tak ważne wydaje się dotarcie do osób bezdomnych na etapie wchodzenia przez nich w stan bezdomności. Taką możliwość stwarza właśnie streetworking. W kwestii relacji istniejących wśród samych bezdomnych można wyróżnić trzy kategorie. Pierwsza stanowi samotnych bezdomnych, którzy z mniej lub bardziej świadomego wyboru pozostają w całkowitej izolacji (181 osób). Niektórzy z nich zdają się przejawiać zaburzenia psychiczne, przez co praca z nimi jest szczególnie trudna. Pozostali wolą być sami z powodu negatywnych doświadczeń w kontaktach z innymi bezdomnymi. Kolejna kategoria to bezdomni spędzający dzień w małych dwu-trzyosobowych grupach. Z raportów streetworkerów wynika, że w sumie było 61 osób, które spędzały czas w takich grupach. Osoby te pomagają sobie wzajemnie. W niektórych przypadkach w nocy śpią na zmianę w celu zwiększenia swojego bezpieczeństwa. W okolicach dworca Wschodniego i Zachodniego są grupy bezdomnych żyjących razem w namiotach lub innych prowizorycznych schronieniach, ukrytych przed wzrokiem przechodniów. Niektórzy z nich spędzają dzień w samotności w poszukiwaniu środków pozwalających na dostęp do napojów alkoholowych. Następnie spotykają się wieczorem, by razem kontynuować spożywanie alkoholu. Rano wracają w okolice dworca. Istnieją też pary bezdomnych pozostające w relacjach afektywnych. Zazwyczaj są to pary żyjące bez ślubu w trudnych warunkach mieszkaniowych i materialnych. Streetworkerzy spotkali 10 takich par. W oparciu o historie opowiedziane streetworkerom przez osoby bezdomne można założyć, że relacje nawiązywane przez nich na ulicy, są raczej niestabilne, oparte na wzajemnej nieufności, podejrzliwości, często uzależnione od sytuacji życiowej lub warunków, w których dana osoba się znalazła. Są to zwykle znajomości przypadkowe, nawiązane w schroniskach, noclegowniach, łączą je często wspólne zazwyczaj przykre doświadczenia. Trudno jest jednak mówić o prawdziwej przyjaźni wśród bezdomnych, szczególnie nowych w środowisku dworcowym niejedna spotkana osoba przyznała, że jest przyjacielem tak długo, jak długo ma pieniądze (Dw. Wschodni). Z relacji streetworkerów wynika ponadto, że na dworcach można zauważyć swego rodzaju hierarchię: Widać, że jest on ważną osobą na dworcu. Wiele osób z nim się wita, rozmawia. On sam jest bardzo wygadany i towarzyski (Dw. Centralny). Uważa się za 22

Diagnoza i know-how zjawiska bezdomności na warszawskich dworcach pkp s.a.

Diagnoza i know-how zjawiska bezdomności na warszawskich dworcach pkp s.a. MARIUSZ WOJTOWICZ Diagnoza i know-how zjawiska bezdomności na warszawskich dworcach pkp s.a. Na okładce wykorzystano zdjęcia autorstwa Olgi Cieślar Projekt, skład i łamanie: TEKST Projekt, Łódź Spis Treści

Bardziej szczegółowo

Liczenie osób bezdomnych w Gorzowie Wlkp.

Liczenie osób bezdomnych w Gorzowie Wlkp. Liczenie osób bezdomnych w Gorzowie Wlkp. Badanie dot. liczenia osób bezdomnych przebywających w Gorzowie Wlkp. zostało przeprowadzone w nocy 7/8 lutego 2013 r. W badaniu uczestniczyli: funkcjonariusze

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze wyniki badań socjodemograficznych dla województwa pomorskiego Lata 2003-2009

Najważniejsze wyniki badań socjodemograficznych dla województwa pomorskiego Lata 2003-2009 Najważniejsze wyniki badań socjodemograficznych dla województwa pomorskiego Lata 3-9 1. Bezdomność w Województwie pomorskim to podobnie jak w całym województwie pomorskim problem typowo męski w roku 9

Bardziej szczegółowo

Wyniki ankiety luty 2007 Profil osoby bezdomnej mieszkańca Domu Brata Alberta w Gorzowie Wlkp.

Wyniki ankiety luty 2007 Profil osoby bezdomnej mieszkańca Domu Brata Alberta w Gorzowie Wlkp. eksmisja rozwód utrata pracy opuszczenie zakładu karnego konflikty rodzinne stan zdrowia wypadek losowy Wyniki ankiety luty 7 Profil osoby bezdomnej mieszkańca Domu Brata Alberta w Gorzowie Wlkp. Przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOŃCOWE z wykonania zadania publicznego. STREETWORKER CZŁOWIEK ZAUFANIA (tytuł zadania publicznego)

SPRAWOZDANIE KOŃCOWE z wykonania zadania publicznego. STREETWORKER CZŁOWIEK ZAUFANIA (tytuł zadania publicznego) SPRAWOZDANIE KOŃCOWE z wykonania zadania publicznego STREETWORKER CZŁOWIEK ZAUFANIA (tytuł zadania publicznego) w okresie od 1.07.2012 do 31.12.2012 określonego w umowie nr WPS.VI.1092012 zawartej w dniu

Bardziej szczegółowo

Program osłonowy na rzecz osób bezdomnych i zagrożonych bezdomnością na terenie miasta Częstochowy w latach 2014-2020

Program osłonowy na rzecz osób bezdomnych i zagrożonych bezdomnością na terenie miasta Częstochowy w latach 2014-2020 Program osłonowy na rzecz osób bezdomnych i zagrożonych bezdomnością na terenie miasta Częstochowy w latach 2014-2020 Joanna Zielińska Koordynator Zespołu Pomocy Osobom Bezdomnym i Grupom Wybranym Miejski

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR /2008 RADY MIEJSKIEJ W ŚRODZIE WIELKOPOLSKIEJ. z dnia..2008 roku

UCHWAŁA NR /2008 RADY MIEJSKIEJ W ŚRODZIE WIELKOPOLSKIEJ. z dnia..2008 roku UCHWAŁA NR /2008 RADY MIEJSKIEJ W ŚRODZIE WIELKOPOLSKIEJ z dnia..2008 roku w sprawie uchwalenia programu pod nazwą "Program rozwiązywania problemów bezdomności Gminy Środa Wielkopolska na lata 2009-2020"

Bardziej szczegółowo

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Działania Klubu Integracji Społecznej od 2010 roku. TUTUŁ PROGRAMU Zwiększenie szans na zatrudnienie i podniesienie kompetencji społecznych poprzez stworzenie kompleksowego systemu wsparcia dla osób zagrożonych

Bardziej szczegółowo

MÓJ DOM BEZ PRZEMOCY - program działań profilaktycznych i edukacyjnych dla ofiar przemocy przebywających w Domach dla Samotnych Matek z Dziećmi Markot

MÓJ DOM BEZ PRZEMOCY - program działań profilaktycznych i edukacyjnych dla ofiar przemocy przebywających w Domach dla Samotnych Matek z Dziećmi Markot MÓJ DOM BEZ PRZEMOCY - program działań profilaktycznych i edukacyjnych dla ofiar przemocy przebywających w Domach dla Samotnych Matek z Dziećmi Markot Projekt realizowany w okresie: czerwiec 2014 listopad

Bardziej szczegółowo

Wyniki ankiety wrzesień 2010 Profil osoby bezdomnej mieszkańca Domu Brata Alberta w Gorzowie Wlkp.

Wyniki ankiety wrzesień 2010 Profil osoby bezdomnej mieszkańca Domu Brata Alberta w Gorzowie Wlkp. Wyniki ankiety wrzesień 2010 Profil osoby bezdomnej mieszkańca Domu Brata Alberta w Gorzowie Wlkp. Przeprowadzone badanie ankietowe miało na celu uzyskanie odpowiedzi na pytanie: Jacy są mieszkańcy Domu

Bardziej szczegółowo

ANKIETA METRYCZKA. Czy jest Pani/Pan mieszkańcem Gminy Miękinia. tak, od kiedy... nie. Wiek: 18-30 31-40 41-50 51- i więcej

ANKIETA METRYCZKA. Czy jest Pani/Pan mieszkańcem Gminy Miękinia. tak, od kiedy... nie. Wiek: 18-30 31-40 41-50 51- i więcej ANKIETA W związku z rozpoczęciem prac nad projektem Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Miękinia uprzejmie prosimy o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania, które będą bardzo pomocne

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 Załącznik do uchwały Nr XIX/119/12 Rady Gminy Lubawa z dnia 31 października 2012r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 1 Spis treści Wstęp. 3 1. Diagnoza środowiska lokalnego..

Bardziej szczegółowo

Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Zabrzu

Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Zabrzu Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Zabrzu ul. 3-go Maja 16, 1-800 Zabrze tel.: (032) 2777800; fax.: (032) 2777802 e-mail: mopr@zabrze.pol.pl NIP 68-19-5-905 Opracowanie wyników badania ankietowego osób

Bardziej szczegółowo

Cel nr 3: Wsparcie działań profilaktycznych oraz integracji i aktywizacji społecznozawodowej

Cel nr 3: Wsparcie działań profilaktycznych oraz integracji i aktywizacji społecznozawodowej Załącznik Nr 2 Program wspierający powrót osób bezdomnych do społeczności, Edycja 2012 Cele regionalne wskazane przez Wydziały Polityki Społecznej Urzędów Wojewódzkich I. Województwo świętokrzyskie: Cel

Bardziej szczegółowo

Model Gminy Standard Wychodzenia z Bezdomności - Podsumowanie 2010-2014 26-27.03.2014 Warszawa. Piotr Olech PFWB;

Model Gminy Standard Wychodzenia z Bezdomności - Podsumowanie 2010-2014 26-27.03.2014 Warszawa. Piotr Olech PFWB; Model Gminy Standard Wychodzenia z Bezdomności - Podsumowanie 2010-2014 26-27.03.2014 Warszawa Piotr Olech PFWB; Rezultaty: Rekomendacje: Ok 100 ekspertów standardy Podręcznik Model GSWB Strategia wdrażania

Bardziej szczegółowo

Wyniki ankiety MIESZKAŃCY wrzesień 2006.

Wyniki ankiety MIESZKAŃCY wrzesień 2006. Wyniki ankiety MIESZKAŃCY wrzesień 6. Przeprowadzone badanie ankietowe miało na celu uzyskanie odpowiedzi na pytanie: Jacy są mieszkańcy Domu Brata Alberta w Gorzowie Wlkp. Badanie zostało przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolskie badanie liczby osób bezdomnych w nocy 7 na 8 lutego 2013 r.

Ogólnopolskie badanie liczby osób bezdomnych w nocy 7 na 8 lutego 2013 r. Ogólnopolskie badanie liczby osób bezdomnych w nocy na 8 lutego 2013 r. Technika badawcza: ankieta Narzędzie badawcze: kwestionariusz ankiety Przedmiot badany: osoby bezdomne w Ostródzie Podmioty biorące

Bardziej szczegółowo

OSOBY W WIEKU 18 24 LAT

OSOBY W WIEKU 18 24 LAT Powiatowy Urząd Pracy w Nowym Targu - http://www.pup.nowytarg.pl/ 1 Osoby w wieku 18-24.. 1 2 Osoby w wieku 25-34.. 3 3 Osoby bez kwalifikacji zawodowych.. 5 4 Osoby bez doświadczenia zawodowego.. 7 5

Bardziej szczegółowo

w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok

w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Legnicy Sprawozdanie z działalności Ośrodka Interwencji Kryzysowej przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Legnicy za 2013 rok Legnica, styczeń 2014 r. SEKRETARIAT (076)

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014 2015r. I. Wprowadzenie Wdrażanie modelowych rozwiązań pracy z rodziną wieloproblemową, w szczególności rozwój pracy socjalno-

Bardziej szczegółowo

OSOBY W WIEKU 18 24 LAT

OSOBY W WIEKU 18 24 LAT Powiatowy Urząd Pracy w Nowym Targu - http://www.pup.nowytarg.pl/ 1 Osoby w wieku 18-24.. 1 2 Osoby w wieku 25-34.. 2 3 Osoby bez kwalifikacji zawodowych.. 3 4 Osoby bez doświadczenia zawodowego.. 5 5

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PROGRAMU ZNAJDŹ SWOJE MIEJSCE

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PROGRAMU ZNAJDŹ SWOJE MIEJSCE Śrem, 5 maja 2007 roku SPRAWOZDA Z REALIZACJI PROGRAMU ZNAJDŹ SWOJE MIEJSCE Środowiskowy program reintegracji społecznej i zawodowej osób bezdomnych Znajdź swoje miejsce realizowany był w miesiącu kwietniu

Bardziej szczegółowo

str. 16 Poniedziałek, 16 grudnia 2013 www.waszdzienpodniu.pl GMINA WOLSZTYN WALKA O PRZETRWANIE widzimy osobę bezdomną, potrzebującą reagujmy! Wystarczy jeden telefon np. do Ośrodka Pomocy Społecznej,

Bardziej szczegółowo

Fundacja Edukacji Europejskiej

Fundacja Edukacji Europejskiej Scenariusz Indywidualnego Wywiadu Pogłębionego (IDI) ankieta badawcza na potrzeby innowacyjnego projektu pn. młodzieży wykluczonej lub zagrożonej wykluczeniem społecznym współfinansowanego ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski 17% kobiet w UE znajduje się na granicy ubóstwa. Wyniki badania Eurobarometru przeprowadzonego we wrześniu 2009 roku, wskazują, że w każdej grupie

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 W latach 2005-2010 w przedsięwzięciach organizacyjnych, kierowanych do osób potrzebujących pomocy, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaliczanych

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 56 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim

Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej w województwie Lubuskim Obserwatorium Integracji Społecznej Zielona Góra, sierpień r. Główne powody udzielania osobom i rodzinom pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2012-2014 Na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXV/369/2013 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 4 grudnia 2013 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wychodzenia z Bezdomności.

UCHWAŁA NR XXXV/369/2013 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 4 grudnia 2013 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wychodzenia z Bezdomności. UCHWAŁA NR XXXV/369/2013 RADY MIASTA SANDOMIERZA z dnia 4 grudnia 2013 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wychodzenia z Bezdomności. Na podstawie art.18 ust.2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r.

Bardziej szczegółowo

Polityka miasta w zakresie ograniczania bezdomności Stan przygotowań noclegowni do zimy

Polityka miasta w zakresie ograniczania bezdomności Stan przygotowań noclegowni do zimy Polityka miasta w zakresie ograniczania bezdomności Stan przygotowań noclegowni do zimy Gorzowskie Centrum Pomocy Rodzinie PAŹDZIERNIK 2015 Wstęp Problem bezdomności można pojmować dziś jako zjawisko masowe,

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny za 2013 rok

Sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny za 2013 rok Sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny za 2013 rok Smołdzino, marzec 2014 1 Na podstawie art. 179. Ustawy z dn. 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Zebranie informacji na temat migrantów z danego obszaru stanowi poważny problem, gdyż ich nieobecność zazwyczaj wiąże się z niemożliwością przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych

KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych Podstawa prawna Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.) Rozporządzenie Ministra Polityki

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Opieki nad Dzieckiem i Rodziną Powiatu Limanowskiego na lata: 2009-2014

Powiatowy Program Opieki nad Dzieckiem i Rodziną Powiatu Limanowskiego na lata: 2009-2014 Powiatowy Program Opieki nad Dzieckiem i Rodziną Powiatu Limanowskiego na lata: 2009-2014 Celem programu jest zapewnienie kompleksowej opieki oraz wsparcia dzieciom i rodzinom z terenu Powiatu Limanowskiego

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ POLITYKI SPOŁECZNEJ STAN PRZYGOTOWAŃ DO SEZONU ZIMOWEGO 2014/2015

WYDZIAŁ POLITYKI SPOŁECZNEJ STAN PRZYGOTOWAŃ DO SEZONU ZIMOWEGO 2014/2015 WYDZIAŁ POLITYKI SPOŁECZNEJ STAN PRZYGOTOWAŃ DO SEZONU ZIMOWEGO 2014/2015 2 Bezdomność w świetle prawa osoba bezdomna osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw

Bardziej szczegółowo

MIESZKANIA TRENINGOWE

MIESZKANIA TRENINGOWE MIESZKANIA TRENINGOWE dla byłych wychowanek i wychowanków placówek resocjalizacyjnych PILOTAŻOWY PROGRAM READAPTACJI www.podrugie.pl Fundacja po DRUGIE rozpoczyna realizację pilotażowego projektu polegającego

Bardziej szczegółowo

V. Województwo lubuskie: Cel nr 1: Usamodzielnianie osób bezdomnych poprzez podjęcie profesjonalnych działań aktywizacyjnych, społeczno-zawodowych i

V. Województwo lubuskie: Cel nr 1: Usamodzielnianie osób bezdomnych poprzez podjęcie profesjonalnych działań aktywizacyjnych, społeczno-zawodowych i Załącznik Nr 2 Program wspierający powrót osób bezdomnych do społeczności, Edycja 2013 Cele regionalne wskazane przez Wydziały Polityki Społecznej Urzędów Wojewódzkich I. Województwo świętokrzyskie: Cel

Bardziej szczegółowo

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe

Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy. 1. Wstęp. 2. Dane ilościowe Raport z badania dotyczącego potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy 1. Wstęp Niniejszy raport został opracowany celem przedstawienia potrzeb szkoleniowych pracowników Urzędów Pracy w całej Polsce

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 62 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

na podstawie działalności Punktu Pośrednictwa Pracy Wolontarystycznej CENTERKO Łódź, dn. 05.06.2013 r.

na podstawie działalności Punktu Pośrednictwa Pracy Wolontarystycznej CENTERKO Łódź, dn. 05.06.2013 r. na podstawie działalności Punktu Pośrednictwa Pracy Wolontarystycznej CENTERKO Łódź, dn. 05.06.2013 r. Kim jesteśmy? PPPW CENTERKO TO INTEGRACYJNE BIURO POŚREDNICTWA PRACY WOLONTARYSTYCZNEJ O ZASIĘGU LOKALNYM

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ ANKIETY

KWESTIONARIUSZ ANKIETY KWESTIONARIUSZ ANKIETY Płeć: Kobieta Mężczyzna Wiek: 18-25 lat 26-30 lat 31-35 lat 36-40 lat 41-50 lat powyżej 50 lat Okres prowadzenia przedsiębiorstwa: do 1 roku 1-3 lata 3-10 lat 10-20 lat powyżej 20

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Załącznik do uchwały Nr XXVII/204/2013 Rady Gminy Kołczygłowy z dnia 11 marca 2013 r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Gmina Kołczygłowy I. Wprowadzenie Rodzina to podstawowa komórka

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE Szanowna Pani, Szanowny Panie Zwracamy się do Pana/Pani w związku z podejmowaniem działań na rzecz Stworzenia standardu Superwizji pracy socjalnej, realizowanych

Bardziej szczegółowo

Polskie fundacje korporacyjne - najważniejsze fakty Wyniki badania 2012

Polskie fundacje korporacyjne - najważniejsze fakty Wyniki badania 2012 Polskie fundacje korporacyjne - najważniejsze fakty Wyniki badania 2012 Warszawa, listopad 2012 O badaniu i o prezentacji Najważniejsze informacje zebrane w badaniach: ilościowym i jakościowym (lipiec-wrzesień

Bardziej szczegółowo

PROGRAM GMINA KLUCZBORK DLA SENIORA NA LATA 2014-2016

PROGRAM GMINA KLUCZBORK DLA SENIORA NA LATA 2014-2016 PROGRAM GMINA KLUCZBORK DLA SENIORA NA LATA 2014-2016 WSTĘP 1. CEL PROGRAMU: Godne starzenie się poprzez aktywność społeczną i poprawę jakości życia. 2. REALIZATORZY PROGRAMU 3. ZASADY FINANSOWANIA ORAZ

Bardziej szczegółowo

Sztum. Miasto i Gmina

Sztum. Miasto i Gmina Miasto i Gmina Sztum ANKIETA Szanowni Państwo, chcąc poznać Państwa potrzeby i oczekiwania została przygotowana ankieta, której celem jest zebranie opinii na temat Gminy Sztum i jej mieszkańców. Ankieta

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji projektu Kolpingowska Akademia Zdrowia i Kultury

Raport z ewaluacji projektu Kolpingowska Akademia Zdrowia i Kultury Raport z ewaluacji projektu Kolpingowska Akademia Zdrowia i Kultury 1. Zakres podmiotowy i przedmiotowy, cele, metoda i przebieg ewaluacji 1.1. Zakres podmiotowy i przedmiotowy ewaluacji Przedmiotem ewaluacji

Bardziej szczegółowo

OSOBY W WIEKU 18 24 LAT

OSOBY W WIEKU 18 24 LAT Powiatowy Urząd Pracy w Limanowej - http://www.pup.limanowa.pl/pl 1 Osoby w wieku 18-24.. 1 2 Osoby w wieku 25-34.. 2 3 Osoby bez kwalifikacji zawodowych.. 3 4 Osoby bez doświadczenia zawodowego.. 5 5

Bardziej szczegółowo

Narzędzie pracy socjalnej nr 16 Wywiad z osobą współuzależnioną 1 Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzie pracy socjalnej nr 16 Wywiad z osobą współuzależnioną 1 Przeznaczenie narzędzia: Narzędzie pracy socjalnej nr 16 Wywiad z osobą współuzależnioną 1 Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

OSOBY W WIEKU 18 24 LAT

OSOBY W WIEKU 18 24 LAT Powiatowy Urząd Pracy w Zakopanem - http://www.pupzakopane.pl/ 1 Osoby w wieku 18-24.. 1 2 Osoby w wieku 25-34.. 3 3 Osoby bez kwalifikacji zawodowych.. 4 4 Osoby bez doświadczenia zawodowego.. 5 5 Kobiety

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 Specjaliści terapii uzależnień i współuzależnienia zatrudnieni w Punkcie Pomocy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EDUKACYJNO-WYCHOWAWCZY. KLUB MŁODEGO WOLONTARIUSZA przy Zespole Szkół Publicznych w Baszni Dolnej. Wstęp

PROGRAM EDUKACYJNO-WYCHOWAWCZY. KLUB MŁODEGO WOLONTARIUSZA przy Zespole Szkół Publicznych w Baszni Dolnej. Wstęp PROGRAM EDUKACYJNO-WYCHOWAWCZY KLUB MŁODEGO WOLONTARIUSZA przy Zespole Szkół Publicznych w Baszni Dolnej Wstęp Tradycja pracy dobrowolnej, ochotniczej, bezinteresownej zwanej pracą wolontarystyczną sięga

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Projekt z dnia 11 czerwca 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Raport z badania osób bezdomnych przebywających na terenie miasta Lubina

Raport z badania osób bezdomnych przebywających na terenie miasta Lubina Raport z badania osób bezdomnych przebywających na terenie miasta Lubina Zjawisko bezdomności należy do nieodłącznych problemów z jakimi borykają się kraje zarówno biedne jak i bogate. Ma ono wpływ na

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY GNOJNIK NA ROK 2014. Załącznik 1 do Uchwały nr XXXIII/333/14 Rady Gminy Gnojnik z dnia 16 kwietnia 2014 r.

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY GNOJNIK NA ROK 2014. Załącznik 1 do Uchwały nr XXXIII/333/14 Rady Gminy Gnojnik z dnia 16 kwietnia 2014 r. Załącznik 1 do Uchwały nr XXXIII/333/14 Rady Gminy Gnojnik z dnia 16 kwietnia 2014 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY GNOJNIK NA ROK 2014 GNOJNIK 2014 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE II. CELE PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU STOWARZYSZENIA MONAR NA LATA 2014-2020

STRATEGIA ROZWOJU STOWARZYSZENIA MONAR NA LATA 2014-2020 STRATEGIA ROZWOJU STOWARZYSZENIA MONAR NA LATA 2014-2020 PREAMBUŁA Celem nadrzędnym Stowarzyszenia Monar jest prowadzenie działalności społecznie użytecznej, ochrona zdrowia społeczeństwa, świadczenie

Bardziej szczegółowo

Projekt miał szeroki zasięg terytorialny. Obejmował uczestników z placówek oświatowych z 14 województw w kraju. Składał się z dwóch modułów:

Projekt miał szeroki zasięg terytorialny. Obejmował uczestników z placówek oświatowych z 14 województw w kraju. Składał się z dwóch modułów: Fundacja Rodzice Szkole ul. Marszałkowska 140/62c, 00-061 Warszawa tel.: 721 326 336, fax: (22) 398 48 04 www.rodziceszkole.edu.pl kontakt@rodziceszkole.edu.pl Nr KRS: 0000268115, REGON: 140781919, NIP:

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r.

Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu

Bardziej szczegółowo

PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU

PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr Rady Miasta Nowego Sącza z dnia PROJEKT SOCJALNY SĄDECKA POMOCNA DŁOŃ PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU PROJEKTODAWCA

Bardziej szczegółowo

Kolonowskie na lata 2013 2015

Kolonowskie na lata 2013 2015 UCHWAŁA NR XXX/248/13 RADY MIEJSKIEJ W KOLONOWSKIEM z dnia 24 czerwca 2013roku w sprawie uchwalenia 3-letniego Gminnego Program Wspierania Rodziny dla Gminy Kolonowskie na lata 2013 2015 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013. Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego.

EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013. Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego. EWALUACJA WEWNĘTRZNA 2012/2013 Postrzeganie przedszkola w środowisku lokalnym oraz promowanie wartości wychowania przedszkolnego. 1 Zadania szczegółowe: 1. Określenie przedmiotu, kryteriów, pytań kluczowych

Bardziej szczegółowo

Rządowy program ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań "Razem Bezpieczniej"

Rządowy program ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem Bezpieczniej Rządowy program ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań "Razem Bezpieczniej" Program Razem Bezpieczniej to formuła kompleksowego i zdecydowanego działania w celu ograniczenia zjawisk i zachowań,

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyczny Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie

Program Profilaktyczny Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie ul. Słoneczna 5 56 504 Dziadowa Kłoda Tel. 62 785 1780 e-mail: gimdk@wp.p Program Profilaktyczny Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie rok 2013/2014-1 - - 2 - Główne założenia programu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI W SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO WYCHOWAWCZYM NR 2 W PŁOCKU 2015-2018

PROGRAM PROFILAKTYKI W SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO WYCHOWAWCZYM NR 2 W PŁOCKU 2015-2018 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 16/2015 Rady Pedagogicznej SOSW Nr 2 w Płocku z dn. 05 października 2015r. PROGRAM PROFILAKTYKI W SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO WYCHOWAWCZYM NR 2 W PŁOCKU 2015-2018 Program Profilaktyki

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA. Rozdział 1. Wprowadzenie

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA. Rozdział 1. Wprowadzenie Załącznik do Uchwały Nr XIV/175/12 Rady Gminy Ostrów Mazowiecka z dnia 15 czerwca 212 roku GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA Rozdział 1. Wprowadzenie Do zadań własnych określonych

Bardziej szczegółowo

Tytuł zrealizowanego projektu / programu:. Całkowity koszt realizacji projektu: zł. Źródła finansowania:

Tytuł zrealizowanego projektu / programu:. Całkowity koszt realizacji projektu: zł. Źródła finansowania: STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH DLA MIASTA TORUNIA NA LATA 2014-2020 SPRAWOZDANIE ZA ROK 2015 CEL STRATEGICZNY NR 2: Aktywizacja i integracja grup zagrożonych wykluczeniem społecznym Realizator

Bardziej szczegółowo

4) Beneficjent wykorzystuje do realizacji usług aktywnej integracji następujące narzędzia:

4) Beneficjent wykorzystuje do realizacji usług aktywnej integracji następujące narzędzia: Załącznik nr 9 Szczegółowe obowiązki Beneficjenta wynikające z realizacji projektu w ramach Poddziałania 9.1.6 Programy aktywnej integracji osób i grup zagrożonych wykluczeniem społecznym tryb pozakonkursowy

Bardziej szczegółowo

Opracowanie wyników badań ewaluacyjnych Warsztatu Sztuka Negocjacji

Opracowanie wyników badań ewaluacyjnych Warsztatu Sztuka Negocjacji Opracowanie wyników badań ewaluacyjnych Warsztatu Sztuka Negocjacji Termin realizacji: 1...1 Miejsce realizacji: Wydział Nauk Społecznych w Warszawie Badanie ewaluacyjne przeprowadzone zostało w ramach

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UCZESTNIKA ŚRODOWISKOWEGO DOMU SAMOPOMOCY POBYT DZIENNY A I B W JORDANOWIE. prowadzonego przez STOWARZYSZENIE TRZEŹWOŚCI DOM

REGULAMIN UCZESTNIKA ŚRODOWISKOWEGO DOMU SAMOPOMOCY POBYT DZIENNY A I B W JORDANOWIE. prowadzonego przez STOWARZYSZENIE TRZEŹWOŚCI DOM REGULAMIN UCZESTNIKA ŚRODOWISKOWEGO DOMU SAMOPOMOCY POBYT DZIENNY A I B W JORDANOWIE prowadzonego przez STOWARZYSZENIE TRZEŹWOŚCI DOM Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 6/2/2013 Kierownika Środowiskowego

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie realizacji projektu. Pozytywy i negatywy.

Podsumowanie realizacji projektu. Pozytywy i negatywy. Podsumowanie realizacji projektu. Pozytywy i negatywy. Pozytywy Przystąpienie do projektu systemowego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Projekt Integracja dla samodzielności współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Integracja dla samodzielności współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wsparcie na rzecz osób niepełnosprawnych w projekcie systemowym Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie Integracja dla samodzielności Michał Mazur - Koordynator ds. realizacji programu integracji społecznej

Bardziej szczegółowo

ASYSTENTURA RODZINY WSPARCIE I POMOC

ASYSTENTURA RODZINY WSPARCIE I POMOC ASYSTENTURA RODZINY WSPARCIE I POMOC Idea asystentury rodziny Asystentura polega na towarzyszeniu rodzinie z dziećmi w poszukiwaniu rozwiązań trudnej sytuacji życiowej z wykorzystaniem: mocnych stron członków

Bardziej szczegółowo

Standard PRACY SOCJALNEJ. Toruń, 09.11.2011

Standard PRACY SOCJALNEJ. Toruń, 09.11.2011 Standard PRACY SOCJALNEJ Toruń, 09.11.2011 Definicja pracy socjalnej W obowiązującej obecnie w Polsce Ustawie o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004roku pojęcie praca socjalna jest definiowane: w art.6,

Bardziej szczegółowo

Jarosław Kordziński Rola dyrektora w ewaluacji o związku ewaluacji ze wspomaganiem rozwoju szkół i placówek

Jarosław Kordziński Rola dyrektora w ewaluacji o związku ewaluacji ze wspomaganiem rozwoju szkół i placówek Jarosław Kordziński Rola dyrektora w ewaluacji o związku ewaluacji ze wspomaganiem rozwoju szkół i placówek Jednym z podstawowych zadań stojących przed dyrektorami szkół i placówek jest dbałość o systematyczne

Bardziej szczegółowo

Opis zakresu merytorycznego wdrożenia pilotażu Standardów Usług i Modeli Instytucji

Opis zakresu merytorycznego wdrożenia pilotażu Standardów Usług i Modeli Instytucji Załącznik nr 1 do Dokumentacji konkursowej (etap I) Faza edukacyjno-szkoleniowa na wykonanie pilotażowego wdrażania standardów usług i modeli instytucji pomocy i integracji społecznej ramach projektu Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Opracowania własne. Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Toruniu

Opracowania własne. Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Toruniu Opracowania własne Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Toruniu Materiał prezentujący: grupy świadczeniobiorców, rodziny korzystające z pomocy społecznej, Opracowanie: Dział Analiz i Programowania

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej ( pieczęć) MPiPS - 03 Adresat Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy

Bardziej szczegółowo

Pomagaj biednemu, a nie żebrzącemu!

Pomagaj biednemu, a nie żebrzącemu! Pomagaj biednemu, a nie żebrzącemu! Żebranie to proszenie o dobrowolne materialne wsparcie Czy wiemy, że żebractwo świadomy wybór, sposób na łatwy zarobek a nawet - styl życia. Czy wiesz na co idą Twoje

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO Załącznik nr 1 ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO I Program szkolenia w zakresie podstawowych umiejętności udzielania profesjonalnej pomocy psychologicznej obejmuje: 1) Trening interpersonalny

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do badań społecznych

ANKIETA do badań społecznych ANKIETA do badań społecznych 1. Jakie problemy społeczne uważa Pan/Pani za najważniejsze na terenie Państwa gminy? (prosimy zaznaczyć maksymalnie 3 odpowiedzi) Ubóstwo, niewydolność materialna rodziny

Bardziej szczegółowo

1. Praktyki zawodowe. 9.2. Praktyki zawodowe w II semestrze. 9.1. Praktyki zawodowe w I semestrze

1. Praktyki zawodowe. 9.2. Praktyki zawodowe w II semestrze. 9.1. Praktyki zawodowe w I semestrze 1. Praktyki zawodowe 9.1. Praktyki zawodowe w I semestrze 9.2. Praktyki zawodowe w II semestrze 9.1. Praktyki zawodowe w I semestrze Uszczegółowione efekty kształcenia Uczeń po zrealizowaniu zajęć potrafi.

Bardziej szczegółowo

Priorytety i kierunki działań miejskiej polityki społecznej wobec rodziny

Priorytety i kierunki działań miejskiej polityki społecznej wobec rodziny RODZINY Priorytety i kierunki działań miejskiej polityki społecznej wobec rodziny Wersja do konsultacji społecznych Opracowanie: Anna Szymczak Skład grupy roboczej RODZINA 1. Anna Szymczak, lider grupy

Bardziej szczegółowo

Klub Integracji Społecznejprzy Ośrodku Pomocy Społecznej w Libiążu

Klub Integracji Społecznejprzy Ośrodku Pomocy Społecznej w Libiążu Klub Integracji Społecznejprzy Ośrodku Pomocy Społecznej w Libiążu Zjawisko marginalizacji i wykluczenia społecznego jest jednym z elementów strategicznych polityki społecznej państwa w zakresie rozwiązywania

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 113 poz.759 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 113 poz.759 z późn. zm.); Załącznik do uchwały Nr XII/56/2011 Rady Gminy Bojszowy z dnia 28.11.2011r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2012 ROK Podstawę prawną opracowania programu stanowi:

Bardziej szczegółowo

Psychospołeczne uwarunkowania aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych. nosprawnych. w Warszawie. Konferencja nt.

Psychospołeczne uwarunkowania aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych. nosprawnych. w Warszawie. Konferencja nt. Konferencja nt.: Niepełnosprawni szanse i perspektywy włąw łączenia społecznego koncepcja rozwiąza zań systemowych. Warszawa: 10.10.2006 roku, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Psychospołeczne uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2020

Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2020 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLII/261/10 Rady Gminy w Damasławku z dnia 26 października 2010r. Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2010-2020 - 1 - I. PODSTAWA PRAWNA Podstawę prawną

Bardziej szczegółowo

Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020

Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020 Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020 Propozycje działań realizowanych w ramach programu zostały

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Konkurs Grantowy Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności

Ogólnopolski Konkurs Grantowy Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności Ogólnopolski Konkurs Grantowy w ramach Programu Równać Szanse 2012 Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności administrowany przez Polską Fundację Dzieci i Młodzieży Celem projektów realizowanych w ramach

Bardziej szczegółowo

Jak uczą się dorośli Polacy?

Jak uczą się dorośli Polacy? Jak uczą się dorośli Polacy? W ciągu ostatnich 12 miesięcy poprzedzających trzecią turę badania (a więc przez niemal cały rok 2011 r. i w pierwszej połowie 2012 r.) łącznie 36% Polaków w wieku 18-59/64

Bardziej szczegółowo

Dyżur psychologa w postaci udzielania porad psychologicznych:

Dyżur psychologa w postaci udzielania porad psychologicznych: W ramach niniejszego projektu oferujemy: poradnictwo psychologiczne poradnictwo prawne telefon zaufania - 32 426 00 33 wew. 11 program psychoedukacyjny dla rodziców i opiekunów prawnych,,szkoła dla rodziców

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej ( pieczęć) MPiPS - 03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych,

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, MINISTERSTWO PRACY i POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Tel:. Fax:. Numer identyfikacyjny - REGON MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne

Bardziej szczegółowo

Cel strategiczny nr 1: Wzmacnianie instytucji rodziny. Cel operacyjny: Poprawa kompetencji i umiejętności wychowawczych rodziców

Cel strategiczny nr 1: Wzmacnianie instytucji rodziny. Cel operacyjny: Poprawa kompetencji i umiejętności wychowawczych rodziców Wydział / jednostka organizacyjna (pełna nazwa, adres) Cel strategiczny nr 1: Wzmacnianie instytucji rodziny Cel operacyjny: Poprawa kompetencji i umiejętności wychowawczych rodziców Działanie Podnoszenie

Bardziej szczegółowo

SCHRONISKA I NOCLEGOWNIE - woj. podlaskie aktualizacja - 30.10.2015 r. Strona 1

SCHRONISKA I NOCLEGOWNIE - woj. podlaskie aktualizacja - 30.10.2015 r. Strona 1 Objaśnienia: Kolumna 3: S - schronisko H - hostel - dom dla bezdomnych N - noclegownia O - ogrzewalnia Kolumna 4: K - kobiety K+Dz - kobiety z dziećmi M - mężczyźni K+M - kobiety i mężczyźni K+M+Dz - kobiety,

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2014 2016 GMINY ŻMUDŹ

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2014 2016 GMINY ŻMUDŹ Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XLIII/367/2014 Rada Gminy Żmudź z dnia 13sierpnia 2014r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2014 2016 GMINY ŻMUDŹ I. Wprowadzenie. Rodzina, jako pierwsze i podstawowe

Bardziej szczegółowo