Drohiczyński Przegląd Naukowy Wielokulturowe Studia Drohiczyńskiego Towarzystwa Naukowego Nr 6/2014

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Drohiczyński Przegląd Naukowy Wielokulturowe Studia Drohiczyńskiego Towarzystwa Naukowego Nr 6/2014"

Transkrypt

1 Drohiczyński Przegląd Naukowy Wielokulturowe Studia Drohiczyńskiego Towarzystwa Naukowego Nr 6/2014 Elżbieta Buchcic Ilona Żeber-Dzikowska Zakład Zoologii i Dydaktyki Biologii Instytut Biologii Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach Zadania nauczyciela i grona pedagogicznego wynikające z wielokulturowości szkoły The tasks of the teacher and the teaching staff resulting from the multicultural school Słowa kluczowe: edukacja wielokulturowa, szkoła, uczniowie, wielokulturowość, społeczeństwo, międzykulturowość Keywords: multicultural education, school, students, multiculturalism, society, interculturalism Uczestniczenie w świecie wielokulturowym wymaga silnego i dojrzałego poczucia tożsamości. Ryszard Kapuściński Analizując dane Głównego Urzędu Statystycznego można stwierdzić, że co roku przybywa do naszego kraju coraz więcej cudzoziemców. Powodów dla których obcokrajowcy są gotowi porzucić własną ojczyznę i osiedlić się w innym miejscu jest wiele. Często wiąże się to z poszukiwaniem bezpieczeństwa i spokojnego życia. Jeszcze częściej zmuszają ich do tego warunki materialne. Emigrują całe rodziny, ale przeprowadzka szczególnie trudna jest dla dzieci, które nie znając języka trafiają w obce środowisko rówieśnicze. W nowych placówkach oświatowych trudno im się od-

2 40 Elżbieta Buchcic, Ilona Żeber-Dzikowska naleźć. Nie znając najprostszych słów jak:,,dziękuję czy,,proszę zmuszane są do przyswajania wiedzy w obcym dialekcie. Sytuacja nie jest również sprzyjająca dla polskich rówieśników oraz nauczycieli. Dlatego warto dokładniej przeanalizować ten problem i zastanowić się nad wadami oraz zaletami wielokulturowości w szkole. Nie ma żadnych wątpliwości, że najtrudniej całą sytuację znoszą najmłodsi obcokrajowcy. Najwięcej jest ich w szkołach dużych miast oraz w pobliżu ośrodków dla uchodźców. Nauczyciele, pedagodzy, psychiatrzy zgodnie twierdzą, że dla prawidłowego rozwoju dziecka duże znaczenie ma pełna integracja i poczucie jedności ze środowiskiem szkolnym. Łatwo się domyślić, że uczniowie ci napotykają w szkole na kilka trudnych do pokonania barier, które znacznie utrudniają proces integracji. W literaturze dotyczącej tej problematyki wyróżnia się kilka grup obcokrajowców lub mniejszości narodowych, których dzieci uczęszczają do polskich szkół. Uchodźcy są grupą stanowiącą trudne wyzwanie edukacyjne dla polskich nauczycieli. Często traktują oni Polskę jako tymczasowe miejsce pobytu, wielu posiada nieuregulowaną sytuację prawną. Zdecydowana większość spośród nich nie zna języka polskiego. Wszystkie te czynniki są ogromną przeszkodą w sprawnej edukacji. Według danych UNHCR 53% dzieci uchodźców w Polsce nie chodzi do szkoły, a 49% nie przystępuje do egzaminów z języka polskiego. Imigranci grupa obcokrajowców, którzy przyjeżdżają do Polski najczęściej w celach zarobkowych. Wielu z nich przebywa nielegalnie. Dzieci imigrantów, zwłaszcza tych którzy zamieszkują nasz kraj przez kilka lat najczęściej uczęszczają do szkoły. Na ogół szybko adaptują się do warunków polskich placówek oświatowych i nie sprawiają zbyt dużych problemów edukacyjnych. Jedyną przeszkodą w ich edukacji jest nieuregulowany status prawny rodziców. Uczniowie migrujący dzieci zmieniające swoje miejsce zamieszkania w związku z np. częstymi zmianami miejsc pracy swoich rodziców, najczęściej uczą się w szkołach niepublicznych. Mniejszości narodowe uczniowie ci są obywatelami polskimi, posiadającymi jednocześnie prawo do nauki języka własnej narodowości czy grupy etnicznej 1. 1 Bernacka-Langier A., Janik-Płocińska B., Kosowicz A., Pawlic-Rafałowska E., Piegat- Kaczmarzyk M., Walczak G., Rejmer Z., Wasilewska-Łaszczuk J., Zasuńska M., Inny w polskiej szkole, Warszawa 2010.

3 Zadania nauczyciela i grona pedagogicznego wynikające z wielokulturowości 41 Wielokulturowość w obecnych czasach odgrywa bardzo istotną rolę i ma duży wpływ na polskie szkolnictwo. Przyczyną pojawienia się różnorodności kultur i jej efektem dla społeczeństwa i szkolnictwa jest wstąpienie Polski do Unii Europejskiej. Wielokulturowość według Encyklopedii PWN: 1) wielość kultur; fakt zróżnicowania kulturowego danego społeczeństwa lub szerzej fakt istnienia na świecie odmiennych kultur etnicznych, grup religijnych, subkultur itp., 2) polityka rządowa zmierzająca do niwelacji napięć społecznych związanych z faktem wielokulturowości danej populacji, 3) działania środowisk mniejszościowych skierowane na emancypację i pełniejszy udział różnych środowisk w życiu społecznym, politycznym i kulturalnym kraju. Najważniejszymi zadaniami szkoły, które powinna spełniać wobec swoich podopiecznych jest dążenie do wszechstronnego rozwoju ucznia poprzez nauczanie, kształcenie umiejętności i wychowanie, co należy odnieść również do przygotowania wychowanków do egzystencji w społeczeństwie, gdzie obecna jest wielokulturowość. Nauczanie i wychowanie respektując chrześcijański system wartości za podstawę przyjmuje uniwersalne zasady etyki. Kształcenie i wychowanie służy rozwijaniu u młodzieży poczucia odpowiedzialności, miłości do Ojczyzny oraz poszanowania dla polskiego dziedzictwa kulturowego, przy jednoczesnym otwarciu się na wartości kultur Europy i Świata. (Ustawa o systemie oświaty z dnia r.) Wielokulturowość przyszłość polskiej szkoły: poznanie kultur, tradycji i zwyczajów innych narodów, nauka tolerancji, akceptacji i szacunku w stosunku do osób odmiennych zarówno kulturowo, jak i etnicznie, gotowość do nawiązania międzykulturowego dialogu poszanowanie różnorodności kulturowej we współczesnym społeczeństwie przy jednoczesnym występowaniu odrębnych tożsamości i przekonań kulturowych, próba zniesienia uprzedzeń, kreowania i akceptowania negatywnych stereotypów wobec osób pochodzących z innych narodowości, wyzbycie się ksenofobii niechęci, wrogości, lęku oraz przesadnego wyrażania niechęci wobec cudzoziemców, na rzecz relacji o charakterze tolerancji wobec odmienności kulturowej, poznanie rzeczywistości w jakiej żyją mieszkańcy innych kultur sprzyja pragnieniu poznania tych krajów, co będzie przejawiać się zainteresowaniem nauką języków obcych,

4 42 Elżbieta Buchcic, Ilona Żeber-Dzikowska chęć wyjazdu za granicę między innymi w ramach wymiany międzynarodowej uczniów, a w dalszym ich życiu w związku z tym, że panują tam lepsze warunki ekonomiczne, łatwiej znaleźć pracę, wszechstronne i unowocześnione wykształcenie kadry pedagogicznej, nastawione na znajomość języka, historii, kultury mniejszości narodowych występujących na terenie kraju, szkoła międzynarodowa wydaje certyfikaty uprawniające do nauki w innych krajach, np. umożliwia zdawanie matury międzynarodowej ułatwia w przyszłości swobodne poruszanie się uczniów polskich na zagranicznym rynku pracy, międzynarodowa współpraca nauczycieli z pedagogami z innych krajów, między innymi poprzez realizację projektów edukacyjnych, zwiększanie kompetencji nauczycieli z polskiej szkoły oraz zdobywanie wiedzy i świadomość społeczeństwa dotyczącej problematyki mniejszościowej. Wielokulturowość problem polskiej szkoły: zanik polskiej tożsamości narodowej, czyli poczucia odrębności wobec innych narodowości ze względu na język, symbole narodowe, świadomość pochodzenia, stosunek do dziedzictwa kulturowego, polskie dzieci mogą tracić poczucie patriotyzmu, zagrożenie eksterminacją polskiej kultury, obecność dyfuzji kulturowej (przenikanie się kultur) prowadzące do powstawania subkultur, wielokulturowość prowadzi do rozluźnienia wspólnoty narodowej (i już najmłodsi Polacy tracą poczucie bezpieczeństwa, jednostki współczesne są mniej skłonne do poświęceń dla narodu i państwa), do ojczystego języka polskiego mogą wkraść się zapożyczenia pochodzące z innych języków ( makaronizmy zastępowanie polskich słów obcymi zwrotami), obniżenie poziomu i jakości nauczania, ze względu na dostosowanie programów edukacyjnych do potrzeb uczniów będących na różnych etapach kształcenia, konflikty w grupie wynikające z niezrozumienia odmienności, narażenie uczniów na wpływ niszczących społeczeństwo ideologii, efekt jednostronnej tolerancji małe grupy etniczne mogą izolować się i narzucać swoje prawa.

5 Zadania nauczyciela i grona pedagogicznego wynikające z wielokulturowości 43 Priorytetowe cele edukacji wielokulturowej: przeciwdziałanie i sprzeciw wobec takich zjawisk społecznych jak rasizm, przesąd, dyskryminacja, podkreślenie znaczenia kontaktu wielokulturowego, który będzie promował pluralizm kulturowy w miejsce segregacji i asymilacji kulturowej, bezstronność wobec uczniów, którzy pochodzą z innego kraju, należą do mniejszości narodowych lub są dziećmi uchodźców, równe możliwości edukacyjne dla wszystkich dzieci. Proces dydaktyczno-wychowawczy w klasie wielokulturowej Praca z klasą wielokulturową jest dla każdego nauczyciela wyzwaniem. Opieka nad dziećmi wychowanymi w innej kulturze, być może słabo posługujących się językiem polskim, może doprowadzić do niezrozumienia, od którego tak blisko do konfliktu, między nauczycielem a uczniem. Rola pedagoga w takim zespole jest szczególnie ważna, dlatego też wymaga ona dodatkowego przygotowania. Programy nauczania i wychowania wielokulturowego powinny uwzględniać: asymilowanie mniejszości ze społeczeństwem większościowym, zaznajamianie z kulturą dominującą (ma to spowodować wyrównanie szans i zapewnić rozwój), przekazywanie języka, historii i kultury społeczności dominującej członkom grup mniejszościowych, przy zachowaniu zasady poprawności politycznej, wychowanie ku tolerancji, zapobieganie rasizmowi, uwrażliwianie na problem stygmatu (naznaczania), uprzedzeń, negatywnych stereotypów itp., zauważanie problemu strukturalnych krzywd mniejszości i kształtowanie u nich motywacji upominania się o swoje prawa oraz podejmowania działań własnych w celu poprawy swoich warunków socjalnych, politycznych, kulturalnych itp., program nauczania powinien uwzględniać kulturę uczniów ze wszystkich grup społecznych i kulturowych, a nie wyłącznie kultury dominującej w danym kraju. Wskazówki dla nauczyciela pracującego z klasą wielokulturową: Praca w klasie z dziećmi pochodzącymi z różnych kultur i narodowości może być dla nauczyciela dużym wyzwaniem. Ponieważ mogą one

6 44 Elżbieta Buchcic, Ilona Żeber-Dzikowska zachowywać się w sposób niezrozumiały dla opiekuna, kierując się odmiennymi normami kulturowymi lub reagując na doświadczenia w klasie, będące dla nich trudnym przeżyciem. Dodatkowo na różnice kulturowe nakłada się brak znajomości języka polskiego. Między dziećmi może kształtować się konflikt, który wpływa na dynamikę relacji w klasie. Analizując problematykę wielokulturowości w klasie, często skupiamy się na kulturze i pochodzeniu uczniów. Łatwo jest zapomnieć, iż nauczyciel jest także kulturowo ukształtowany, ponieważ posiada swoje kulturowo uwarunkowane wyobrażenia i zachowania, które świadomie lub nieświadomie przynosi na zajęcia, a czytelne są one poprzez to jak wyraża się i o czym mówi, jak się ubiera, jak reaguje na zachowania dzieci oraz jak postrzega własną rolę jako pedagoga. Jego kultura jest jednym z podstawowych czynników kształtujących zajęcia oraz wszystko to, co dzieje się w zespole. Zakładanie, że nauczyciel jest kulturowo neutralny może być krzywdzące dla podopiecznych w klasie wielokulturowej. Takie założenie sprawia, że dzieci pochodzące z kultury odmiennej od kultury nauczyciela pozycjonują się jako Inne. Jeżeli zaś kultura wychowawcy jest przedstawiona jako jeden z przykładów kultur funkcjonujących w klasie, to dzieci otrzymują przyzwolenie na utożsamianie się z własną kulturą, zamiast postrzegać siebie jako bliżej nieokreślonego Innego. Świadomość własnej kultury to tylko początek. Ważne jest też bliższe zrozumienie innych kultur, zarówno poprzez zapoznanie się z historią i dorobkiem kulturowym innych krajów, ale także poprzez zdobycie wiedzy o normach i obyczajach, które kierują zachowaniami dzieci wychowanych w tych kulturach. Informacje o kulturach krajów pochodzenia podopiecznych może pomóc: w codziennych relacjach z dziećmi, których zachowania wydają się trudne do zrozumienia, zmniejszy poziom frustracji w trudnych sytuacjach, pomoże lepiej ocenić zachowania dzieci (dzięki temu, mniejsze jest ryzyko, iż dzieci zostaną ukarane za to, że zachowują się zgodnie z własną kulturą), nawiązać lepszy kontakt z rodzicami, których warto włączyć w proces kształcenia, jeżeli problematyczne zachowanie ucznia rzeczywiście wynika ze złej woli, a nie różnic kulturowych (można wówczas wspólnie z rodzicami określić metody wsparcia dla ucznia), włączyć tematy różnic kulturowych w sam proces uczenia,

7 Zadania nauczyciela i grona pedagogicznego wynikające z wielokulturowości 45 wszystkim dzieciom w klasie zrozumieć i docenić różnice kulturowe swoich rówieśników, jeżeli przy różnych okazjach wplata się informacje o krajach pochodzenia i normach kulturowych różnych uczniów w zespole, zaprezentować w sposób bardziej świadomy kulturę polską. Warto również pamiętać, że różnice między dziećmi często wynikają ze statusu, jaki zajmują w społeczeństwie nie zaś z różnic kulturowych. Sytuacja ekonomiczna w jakiej znajdują się uchodźcy i migranci może wpływać na szereg sfer ich życia, a zarazem kształtować sposób w jaki są odbierani przez społeczeństwo polskie. Z drugiej strony marginalizacja ekonomiczna prowadzić może po stronie osób marginalizowanych do odgradzania się od społeczeństwa większościowego, czy obronnej samoizolacji. Taki proces jest niebezpieczny, bowiem nasila różnice i brak porozumienia między grupami społecznymi. Nauczyciel musi być świadomy, że dzieci różnią się nie tylko pod względem religii, światopoglądu, języka, lecz także zasobów, z jakich mogą korzystać w szkole i poza nią. Im większy zasób informacji na temat, z jaką skalą różnic między podopiecznymi mamy do czynienia, tym skuteczniej możemy wspierać integrację między uczniami i lepiej interweniować w sytuacji konfliktu między nimi. Jedną z wielu metod, które można zastosować w prowadzeniu klasy wielokulturowej to opracowanie różnorodnych zajęć, pozwalających poznać i omówić różne sposoby postrzegania i rozumienia świata. W klasie wielokulturowej, ważne jest by każdy czuł, że jego perspektywa kulturowa traktowana jest jako równie ważna i wartościowa. Dzieci pochodzące z kultur mniejszościowych mają poczucie przewagi grupy większościowej; mogą zatem czuć, że ich pozycja w klasie jest gorsza. Pokazanie uczniom faktu, iż istnieją różne sposoby patrzenia nawet na najbardziej podstawowe kwestie uczy empatii, a zarazem sprawia, iż wszyscy podopieczni mogą czuć się równie wartościowymi członkami zespołu. Nauczyciel może uwzględnić różne sposoby patrzenia na świat wynikające z różnic kulturowych poprzez: Korzystanie z materiałów dydaktycznych i wspierających, nawiązujących do różnych kultur, krajów i wartości. Korzystanie z materiałów, które przygotowane są przez osoby pochodzące z kultur reprezentowanych przez dzieci w klasie. Zapraszanie gości reprezentujących różne kultury, religie, kraje; takie osoby mogą przekazać dzieciom źródłową wiedzę i informacje.

8 46 Elżbieta Buchcic, Ilona Żeber-Dzikowska Wiadomości z pierwszych stron gazet mogą stanowić tematy zajęć (np. trzęsienie ziemi w Haiti, budowa meczetu w Warszawie, problem bezrobocia). Warto również pamiętać o bardzo ważnym aspekcie, że w klasie wielokulturowej uczniowie często różnie pojmują wagę nauki (w sensie przyswajania wiedzy). Ponieważ mają inny stosunek do swojej roli jako ucznia oraz inaczej postrzegają rolę nauczyciela. Często zdarza się także, że dzieci mają różne przygotowanie do nauki szkolnej. Dlatego określenie podstawowych reguł i zasad obowiązujących na zajęciach może pomóc uporządkować relacje między członkami grupy tak, by każdy czuł, że w zespole panuje równość szans. Uczniowie powinni mieć poczucie, że wszystkich obowiązują te same podstawowe standardy i obowiązki: np. punktualność, szacunek dla innych. Powszechnie obowiązujące i jasno wyartykułowane zasady mogą zatem pomóc wszystkim (niezależnie od kultury pochodzenia) odnaleźć się w szkolnej rzeczywistości oraz ukształtować wzajemne relacje. Ważne, zasady i reguły powinny także pomóc zrozumieć, że nie mogą być stosowane jednolite standardy w przypadkach, gdy nie służą równości szans: np. uczniowie, którzy nie znają języka polskiego nie mogą być oceniani według tych samych miar, jak ci, którzy płynnie posługują się tym językiem. W tym celu, dobrze jest, by wszyscy wychowankowie rozumieli, że poza dobrymi wynikami, ceni się także ich wysiłek oraz stopień dokonanego postępu. Przykłady zasad i reguł: Szanujemy wszystkich w klasie. Jeżeli czegoś nie rozumiemy, to zadajemy pytanie. Nie naśmiewamy się z innych. Słuchamy, gdy ktoś inny mówi. Nie używamy przemocy. W określanie zasad i reguł można włączyć uczniów, którzy później będą je rozumieli, szanowali i przestrzegali. Bliższa znajomość ucznia i jego sytuacji może pomóc w opracowaniu zajęć, które powinny angażować ponieważ są ciekawe dla wszystkich w zespole, także dla dzieci z kultur, które stanowią mniejszość. Ponadto, jeżeli pozna się obiektywne powody, dla których podopieczny może mieć trudności w szkole, można wówczas opracować skuteczniejsze metody pomocy w poprawie wyników szkolnych. Prowadzący zajęcia winien pamiętać, że należy rozwijać wspólnotę w klasie poprzez wspieranie postaw współpracy zamiast konkurencji stosując różnorodne metody i formy pracy.

9 Zadania nauczyciela i grona pedagogicznego wynikające z wielokulturowości 47 Konstruując rozwiązania mające w pełni poprawnie przeprowadzić proces edukacji międzykulturowej ważne jest zwrócenie uwagi na następujące kwestie: społeczno-prawne podstawy edukacji międzykulturowej, przezwyciężanie stereotypów i uprzedzeń, dobre praktyki edukacyjno-społeczne w społeczeństwach zróżnicowanych kulturowo, edukacja mniejszości narodowych, etnicznych i religijnych, dobre praktyki edukacyjno-społeczne w społeczeństwach zróżnicowanych kulturowo. Dla polskiej szkoły priorytety edukacji europejskiej są często prawdziwą rewolucją: akceptacja różnorodności kulturowej, dowartościowanie kultur mniejszości, uwzględnienie pozaszkolnych doświadczeń w procesie uczenia się. Niezwykle pomocne w prowadzeniu zajęć z zakresu edukacji międzykulturowej są aktywizujące metody pracy: socjodrama, wchodzenie w role, metoda projektu, debata, dyskusja, przeprowadzanie wywiadów, projekty międzynarodowe, metoda NIKE, bezpośredni kontakt z przedstawicielami danej kultury, poznawanie zabytków danej kultury i opieka nad nimi. Jednym ze sposobów rozwijania w uczniach kompetencji kulturowych jest metoda NIKE (Nauczanie interkulturowe w kontekście europejskim), która skupia się na różnorodności obecnej w szkolnej klasie. Różnorodność to nie tylko różnice, ale również podobieństwa. Uczniowie różnią się między sobą, ale w wielu aspektach są do siebie podobni. Wszyscy skądś pochodzą, mają różne umiejętności i różne sposoby wyrażania siebie oraz komunikowania się z kolegami i nauczycielem. NIKE pomaga nauczycielowi zorganizować lekcje w taki sposób, aby wykorzystać obecną w klasie różnorodność, pokazać jej wartość i przekonać się, że jest ona przydatna w nauce i wspólnym działaniu. Każdy uczeń musi popatrzeć na każdego swojego kolegę jako na Innego i uznać go za równoprawnego twórcę kultu-

10 48 Elżbieta Buchcic, Ilona Żeber-Dzikowska ry. Ważnym aspektem NIKE jest rotacja zadań w czasie kolejnych spotkań warsztatowych każdy uczeń ma szansę spróbować swoich sił realizując inne zadanie, tak by zarówno on sam jak i jego rówieśnicy mogli odkryć swoje mocne strony 2. Warto również pamiętać o wykorzystaniu metod, które kładą nacisk na dyskusje i wymianę poglądów: Praca w grupach lub parach, która pozwala nawiązać kontakt intelektualny i nauczyć współpracy. Kreowanie sytuacji, umożliwiających każdemu dziecku wykazanie się swoją wiedzą (np. poprzez zmianę osoby, która referuje zadanie wykonane w trakcie pracy grupowej). Zaproponowanie prezentacji na temat tradycji rodzinnej. Zadawanie uczniom prac, które wymagają współpracy poza klasą. Zwracanie uwagi na tych podopiecznych, którzy są mniej chętni do wypowiadania się. Stosowanie metod włączania ich do dyskusji/zajęć w sposób komfortowy dla nich samych (taką metodą może być właśnie praca w grupie). Można nawiązać do realiów życia uczniów na różne sposoby: Włączając informacje i odniesienia do kultur i krajów pochodzenia uczniów na zajęciach, niezależnie od tematu. Przedstawiając alternatywne wersje zdarzeń, np. podczas zajęć z historii można przedstawić kilka perspektyw jednego konfliktu/problemu, także takiego, który uwzględni historię kraju i/lub kultury pochodzenia ucznia. Wykorzystanie materiałów, które opracowane są przez osoby reprezentujące kraj pochodzenia lub kulturę uczniów należących do grupy mniejszościowej. W ten sposób każdy członek zespołu może poczuć, iż także jego wzorce kulturowe i autorytety są ważne i wartościowe. Opracowanie zajęć, które bezpośrednio nawiązują do ważkich problemów, np. różnic religijnych w klasie. Dokonanie analizy również kwestii społecznych, np. ucząc klasę o uchodźctwie. Uczniowie mogą dzięki temu lepiej zrozumieli tło społeczne, polityczne i kulturowe tego problemu. Prowadzenie zajęć, w sposób interaktywny z uwzględnieniem różnic poglądów i różnic kulturowych może otworzyć przestrzeń do konfrontacji wielu opinii i poglądów. Choć takie sytuacje mogą być trudne, to nie należy 2 Żeber-Dzikowska I.; Buchcic E.: Wielokulturowość społeczności lokalnej w szkole i w rodzinie. Drohiczyński Przegląd Naukowy. Wielokulturowe Studia Drohiczyńskiego Towarzystwa Naukowego. Nr 4/2012 DTN Drohiczyn 2012, s

11 Zadania nauczyciela i grona pedagogicznego wynikające z wielokulturowości 49 ich unikać, bowiem mają one ważną funkcję dydaktyczną (np. uczą dialogu i negocjacji). W nowym miejscu dzieci tracą poczucie bezpieczeństwa. Spotykają setki obcych sobie twarzy. Jeśli nie znają dobrze języka przez długi czas skazane są na brak kolegów czy przyjaciół. Żyją w kraju, którego kultura i zwyczaje są im obce. Funkcjonowanie placówki oświatowej również może znacząco różnić się od tego, do jakiego byli przyzwyczajeni. Gorzej jeśli brak poczucia bezpieczeństwa przeradza się w poczucie zagrożenia. Poważny problem pojawia się także w przypadku, gdy dzieci te narażone są na brak akceptacji ze strony rówieśników. Kiedy pojawia się przemoc psychiczna lub fizyczna sytuacja jest bardzo trudna. Bariera językowa uniemożliwia zaalarmowanie pedagogów szkolnych czy też wychowawców. Dodatkowo wiele dzieci nosi w sobie traumatyczne przeżycia i obrazy z kraju rodzinnego. Ważne jest więc, aby kadra nauczycielska dobrze poznała historię ucznia, zapoznała się z kulturą jego kraju. Warto namawiać do tego także uczniów. Dzieciom cudzoziemskim należy stworzyć jak najlepsze warunki do nauki i rozwoju poprzez okazywanie im uwagi, akceptacji. Nowa sytuacja nie jest łatwa także dla nauczycieli. W dawnych latach studia nie przygotowywały do pracy z obcokrajowcami. Muszą oni radzić sobie sami. Metodą prób i błędów uczą się odpowiednich metod współpracy. Bariera językowa utrudnia pracę. Konieczność przekazania treści programowych, wytłumaczenia polecenia, wymaga poświęcenia większej ilości czasu dziecku-obcokrajowcowi. Od nauczyciela wymaga to umiejętności takiego prowadzenia zajęć, aby były one efektywne i aby dzieci polskie też na tym nie traciły. Problemem jest sprawdzenie wiedzy takich uczniów. Nie można liczyć, że dzieci te będą miały równe szanse z rówieśnikami. Nieznajomość języka bardzo utrudnia im uzyskanie równie dobrych ocen co rówieśnicy. Nauczycielowi sprawia trudność konieczność oceny takiego dziecka. W przypadku zapewnienia poczucia bezpieczeństwa i stabilizacji istotna jest współpraca pomiędzy kadrą szkoły, a rodzicami. Jednak w wielu przypadkach opiekunowie sami nie potrafią odnaleźć i zaaklimatyzować się w nowym miejscu. Trudno jest im więc pomóc własnym dzieciom lub nauczycielom. Ważne jest poznanie kultury i zwyczajów panujących w państwie, z którego dziecko pochodzi. Wiedzą tą należy dzielić się ze środowiskiem szkolnym. Znacznie ułatwi nam to współpracę z uczniami i ich rodzicami. Nie tylko obcego pochodzenia. Pozwoli to także obalić pewne stereotypy panujące wśród polskich uczniów i ich rodzin. Należy zdawać sobie sprawę, że uchodźcy w naszym kraju często mają problemy mieszkaniowe czy finansowe. Warto więc wykazać się zrozumieniem

12 50 Elżbieta Buchcic, Ilona Żeber-Dzikowska dla uczniów, którzy mogą mieć problemy ze znalezień miejsca do nauki, odrobienia prac domowych. Edukacja międzykulturowa wymaga od szkoły nowego spojrzenia i otwartości, jak również dostosowania programów do realiów wielokulturowych społeczeństw. Od pewnego czasu praca szkoły oparta jest na założeniu równości wszystkim. Obecnie edukacja międzykulturowa wymaga od niej także uznania i szacunku dla różnic istniejących między poszczególnymi jednostkami. Staje się więc jasne, że musi ulec zmianie pozycja szkoły w środowisku. Zbyt często przekazuje się tu i wzmacnia negatywne stereotypy, odnoszące się do innych grup i kultur. W ramach nowej roli placówki oświatowej konieczne jest więc wprowadzenie procesu konstruktywnej komunikacji pomiędzy wszystkimi aktorami procesu edukacyjnego: nauczycielami, dziećmi, rodzicami, pracownikami administracji, władzą lokalną i innymi instytucjami. Jeśli edukacja międzykulturowa ma mieć miejsce w klasie i poza nią, muszą się na to składać działania wielopłaszczyznowe 3. Edukacja międzykulturowa powinna być również jednym z elementów kształcenia nauczycieli. Podręczniki i inne pomoce dydaktyczne powinny opierać się na wielu różnych źródłach, by uczeń mógł poznać dane zagadnienie z różnych punktów widzenia. Jednakże wprowadzenie tego typu rozwiązań nie jest zapewne łatwe i wymaga sporego wysiłku. W dzisiejszych czasach świat stał się maleńki. W ciągu kilkunastu godzin jesteśmy w stanie przemieścić się z jednego końca świata na drugi. Bardzo chętnie uczymy się języków obcych. Zdajemy sobie sprawę, że granice krajów stanowią tylko bariery administracyjne. Chętniej wyjeżdżamy w poszukiwaniu pracy, swojego miejsca na Ziemi. Narodowości, języki, kultury mieszają się. W szkołach wielokulturowych uczniowie mają okazję wcześniej poznać jak wygląda życie ludzi w innych krajach. Mają okazję stać się bardziej otwarci na pozorną obcość. Uczą się, że współżycia i współpracy z innymi. Stają się bardziej tolerancyjni, poznają czym jest empatia. Dla polskiego dziecka częstym problemem jest np. zakaz gry na komputerze. Poznając historię innych dowiadują się, że są dzieci, które nie mają komputerów, nie chodzą do szkoły, a ich zmartwieniem jest wojna w kraju. Dzieci obcego pochodzenia uczą się języka polskiego, a dzieci polskie mają okazję poznać ich język. Obie strony czerpią korzyści. Obecność podopiecznych innego pochodzenia możemy śmiało wykorzystać jako okazję do poruszania kwestii rasizmu czy dyskryminacji. 3 Leppert R., Edukacja w świecie współczesnym, Kraków 2000, s. 124.

13 Zadania nauczyciela i grona pedagogicznego wynikające z wielokulturowości 51 Wielokulturowość w szkole okazuje się być zjawiskiem coraz częstszym. Nie mniej jednak multikulturalizm nie jest łatwy. W nowym środowisku trudno odnaleźć się ludziom dorosłym. Mnogość otaczających nas barier przeraża. Trudno więc dziwić się, że dla dzieci przeprowadzka do obcego kraju jest jeszcze trudniejsza. Nauka wzajemnej tolerancji wśród najmłodszych jest bardzo trudna. Dlatego też my, nauczyciele musimy wykazać się w takich przypadkach dużą, życiową modrością. Odstawić na bok uprzedzenia i zaopiekować się dziećmi obcego pochodzenia, aby nie czuły się zagubione. Pokazać swoją postawą, że ograniczenia kulturowe stwarzamy sami. Nie jest to łatwy proces. Ale wspólne egzystowanie ludzi pochodzących z różnych kultur jest możliwe. Tylko od nas zależy jak będzie ono przebiegać oraz czy będzie ono miało więcej zalet lub wad. Na edukację międzykulturową składają się różnego rodzaju programy i inicjatywy szkolne, realizowane w placówkach oświatowych lub poza nimi. Szkoła stanowi obok rodziny najważniejszy czynnik socjalizacji, bez niej starania czynione w celu wprowadzenia edukacji międzykulturowej będą z pewnością mało skuteczne. Należy zaznaczyć, że wielokulturowość staje się współcześnie zjawiskiem wszechobecnym, co podnosi wartość słów wypowiedzianych kilka lat temu przez Ryszarda Kapuścińskiego: zastanówmy się, czy żyjąc w różnych kulturach, cywilizacjach, religiach, chcemy szukać w innych kulturach rzeczy najgorszych, żeby umacniać własne stereotypy, czy raczej będziemy starali się znajdować punkty styczne ( ) Nasz świat znajduje się na rozdrożu. Pewna tendencja wydaje się nieuchronna będziemy żyć w świecie wielokulturowym. Trzeba nadmienić, iż wyłącznie od nas wszystkich zależy czy będzie to świat pokoju i koegzystencji, czy świat antagonizmów i konfliktów 4. Niezwykle istotne dla tego typu wychowania jest zachowanie i poszanowanie prawa ludzi do odmienności kulturowej. Rezultatem takiego procesu powinno być pokojowe i partnerskie współżycie ludności różnych kultur na terenie jednego kraju. Jednakże cel ten jest niezwykle trudny do osiągnięcia. Organizowanie wymian i spotkań między dziećmi i młodzieżą różnych krajów będzie pomocne, gdyż warto przyjąć hipotezę, iż ludzie różnych kultur, którzy często się ze sobą spotykają, przełamują obustronne uprzedzenia. 4 Śliz A., Szczepański M. S.: Wielokulturowość i jej socjologiczny sens. Festival Caravan czy wielokulturowe street party?, Studia socjologiczne 2011, 4 (203), s. 23.

14 52 Summary Elżbieta Buchcic, Ilona Żeber-Dzikowska Kultura pokoju nie kłóci się w żaden sposób ze zdrowym patriotyzmem, ale nie ma w niej miejsca na nacjonalizm i małostkowość. Jan Paweł II The intercultural education and upbringing seem to be a response to the reality of the multicultural society. At present, multiculturalism plays a very important role and has a large impact on the Polish education. The most essential tasks of the educational institutions, which should meet their students needs are to introduce the comprehensive development of the student through the use of the following processes, i.e., teaching, learning and developing skill, moreover, upbringing. It should also be applied to the process of preparing students for the existence in a society, in which multiculturalism is present. Bibliografia Bernacka-Langier A., Janik-Płocińska B., Kosowicz A., Pawlic-Rafałowska E., Piegat-Kaczmarzyk M., Walczak G., Rejmer Z., Wasilewska-Łaszczuk J., Zasuńska M., Inny w polskiej szkole, Warszawa Leppert R., Edukacja w świecie współczesnym, Kraków, Śliz A., Szczepański M.S.: Wielokulturowość i jej socjologiczny sens. Festival Caravan czy wielokulturowe street party? [w:] Studia socjologiczne 2011, 4 (203). Żeber-Dzikowska I.; Buchcic E.: Wielokulturowość społeczności lokalnej w szkole i w rodzinie. Drohiczyński Przegląd Naukowy. Wielokulturowe Studia Drohiczyńskiego Towarzystwa Naukowego. Nr 4\2012 DTN Drohiczyn Dr Elżbieta Buchcic Zakład Zoologii i Dydaktyki Biologii Instytut Biologii, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach. Dr hab. Ilona Żeber-Dzikowska Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Instytut Biologii Zakład Zoologii i Dydaktyki Biologii. Zajmuje się współczesnymi problemami nauk społecznych, pedagogicznych, biologicznych środowiskowych, lokalnymi działaniami środowiskowoedukacyjnymi wśród szerokiego spektrum wiekowego dzieci, młodzieży i dorosłych.

Praca z klasą wielokulturową. Praktyczne wskazówki dla nauczycieli. Autor: Katarzyna Kubin, Wice-prezes Fundacji Forum na rzecz Różnorodności

Praca z klasą wielokulturową. Praktyczne wskazówki dla nauczycieli. Autor: Katarzyna Kubin, Wice-prezes Fundacji Forum na rzecz Różnorodności Praca z klasą wielokulturową. Praktyczne wskazówki dla nauczycieli. Autor: Katarzyna Kubin, Wice-prezes Fundacji Forum na rzecz Różnorodności Seria Wydawnicza Maieutike nr 1/2010 Praca z klasą wielokulturową.

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Zespołu Szkół im. Janusza Korczaka w Łubiance na lata 2012-2015

Program Wychowawczy Zespołu Szkół im. Janusza Korczaka w Łubiance na lata 2012-2015 Program Wychowawczy Zespołu Szkół im. Janusza Korczaka w Łubiance na lata 2012-2015 Dziecko chce być dobre. Jeśli nie umie- naucz. Jeśli nie wie- wytłumacz. Jeśli nie może- pomóż Przyjęty do realizacji

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 W ŁODZI Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic Priorytet w wychowaniu młodego człowieka powinien mieć dom rodzinny.

Bardziej szczegółowo

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach:

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach: Dążymy do tego, aby nasi uczniowie byli dobrze przygotowani do nauki na wyższym etapie edukacyjnym; byli dobrze przygotowani do życia społecznego w rodzinie, środowisku lokalnym, ojczyźnie, zjednoczonej

Bardziej szczegółowo

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968)

Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Opinia dotycząca senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o języku polskim oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 968) Minister Edukacji Narodowej ceni każdą inicjatywę, dzięki której uczniowie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY GIMNAZJUM NR 2 w WARSZAWIE im. Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari

PROGRAM WYCHOWAWCZY GIMNAZJUM NR 2 w WARSZAWIE im. Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari PROGRAM WYCHOWAWCZY GIMNAZJUM NR 2 w WARSZAWIE im. Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari Wizja: Nasza szkoła wychowuje Polaka świadomego obywatela Europy XXI w. Misja: Nasza szkoła wychowuje człowieka

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP.

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. CEL NADRZĘDNY: Wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia, wspieranie go w procesie nabywania wiedzy i umiejętności,

Bardziej szczegółowo

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW Kamila Ordowska Dlaczego powinniśmy kształcić postawy społeczne i obywatelskie? Dynamicznie zmieniające się realia współczesnego świata rozwój cywilizacyjno

Bardziej szczegółowo

WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI

WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI Program wychowawczy Mlodzieżowego Domu Kultury w Świdnicy im. Mieczyslawa Kozara- Sobódzkiego Do realizacji w latach 2012-2014 PROGRAM WYCHOWAWCZY WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY NA PIERWSZY ROK NAUKI

PROGRAM WYCHOWAWCZY NA PIERWSZY ROK NAUKI PROGRAM WYCHOWAWCZY NA PIERWSZY ROK NAUKI CEL GŁÓWNY CELE SZCZEGÓŁOWE ZADANIA FORMA REALIZACJI ODPOWIEDZIALNY I. Dobre komunikowanie się 1. Podstawowe zasady dobrej komunikacji Poznanie zasad dobrej komunikacji:

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.2013 Informacje o projektodawcy Nazwa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY Szkoły Podstawowej nr 2 SZKOŁA PRZYJAZNA DZIECKU

PROGRAM WYCHOWAWCZY Szkoły Podstawowej nr 2 SZKOŁA PRZYJAZNA DZIECKU PROGRAM WYCHOWAWCZY Szkoły Podstawowej nr 2 im. Marii Konopnickiej SZKOŁA PRZYJAZNA DZIECKU Nasze cele: osiągnięcie przez wszystkich uczniów pełni ich rozwoju intelektualnego i osobowościowego, przygotowanie

Bardziej szczegółowo

MISJA "UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA"

MISJA UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA Gimnazjum im. Jana Pawła II w Iwierzycach 39-124 Iwierzyce 186 tel. 17 745 50 94 fax. 17 222 15 25 www.gimiwierzyce.pl adres e-mail: gimnazjum@iwierzyce.pl MISJA "UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA"

Bardziej szczegółowo

Strona 1. SZKOŁA PODSTAWOWA nr 143 im. STEFANA STARZYŃSKIEGO w WARSZAWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY. Warszawa 2015/16

Strona 1. SZKOŁA PODSTAWOWA nr 143 im. STEFANA STARZYŃSKIEGO w WARSZAWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY. Warszawa 2015/16 Strona 1 SZKOŁA PODSTAWOWA nr 143 im. STEFANA STARZYŃSKIEGO w WARSZAWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY Warszawa 2015/16 Strona 2 PODSTAWA PROGRAMU WYCHOWAWCZEGO SZKOŁY Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych

Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Koncepcja pracy i rozwoju Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Świeciu w latach 2012-2017 Wizja szkoły Dzisiaj uczymy się tego, co będzie ważne jutro Kontynuujemy najlepsze tradycje, orientujemy nasze wszystkie

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 11 IM. SZARYCH SZEREGÓW W STALOWEJ WOLI

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 11 IM. SZARYCH SZEREGÓW W STALOWEJ WOLI PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 11 IM. SZARYCH SZEREGÓW W STALOWEJ WOLI SPIS TREŚCI: I. Podstawa prawna Szkolnego Programu Wychowawczego II. Misja szkoły III. Model absolwenta IV. Priorytety

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi

Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi Program Wychowawczy Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE w Łodzi Nadrzędnym celem wychowawczym Społecznego Gimnazjum Stowarzyszenia Muzyków Polskich PRO ARTE jest wspomaganie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Realizacja obowiązku szkolnego przez uczniów polskich poza granicami kraju

Realizacja obowiązku szkolnego przez uczniów polskich poza granicami kraju Raport z monitoringu w zakresie przyjmowania do szkół publicznych w województwie opolskim cudzoziemców oraz uczniów obywateli polskich powracających z zagranicy W związku z przeprowadzonym monitoringiem

Bardziej szczegółowo

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola sporządzony w ramach projektu Od diagnozy do strategii model planowania rozwoju usług publicznych dofinansowanego ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M.

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. Montessori MISJA PRZEDSZKOLA Nasze przedszkole jest drogowskazem

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 340 w Warszawie na rok 2015/2016

Program wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 340 w Warszawie na rok 2015/2016 Program wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 340 w Warszawie na rok 2015/2016 Podstawa prawna 1. Ustawa z dnia 7 IX 1991 r. o systemie oświaty (z późniejszymi zmianami) 2. Rozporządzenie Ministra Edukacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY POWIATOWEGO MŁODZIEŻOWEGO DOMU KULTURY W OTWOCKU NA LATA 2013 2015. Otwock, wrzesień 2013 r.

PROGRAM WYCHOWAWCZY POWIATOWEGO MŁODZIEŻOWEGO DOMU KULTURY W OTWOCKU NA LATA 2013 2015. Otwock, wrzesień 2013 r. POWIATOWY MŁODZIEŻOWY DOM KULTURY im. Michała Elwiro Andriollego w Otwocku ul. Poniatowskiego 10, 05-400 Otwock tel./fax. +48 / 22 779-33 57; tel. kom. +48 / 695-195-697 e-mail: mdk@pmdk-otwock.pl www:

Bardziej szczegółowo

Czym jest nauczanie dwujęzyczne?

Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Języka obcego nauczymy się lepiej kiedy będzie nam on służył do przyswojenia sobie czegoś więcej niż tylko jego samego Jean Duverger Czym jest nauczanie dwujęzyczne? Od pewnego czasu można zauważyć wzrost

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej

Nowelizacja rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej Nowelizacja rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół 29 maja 2014 r. Nowelizacja rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 Podstawa prawna : 1) Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Szkoły

Program Wychowawczy Szkoły Zespół Szkół im. Jana Kochanowskiego w Częstochowie Program Wychowawczy Szkoły na rok szkolny 2015/2016 Częstochowa, sierpień 2015 Podstawy prawne: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY ZESPOŁU SZKÓŁ Z ODDZIAŁAMI SPORTOWYMI NR 5 W POZNANIU

PROGRAM WYCHOWAWCZY ZESPOŁU SZKÓŁ Z ODDZIAŁAMI SPORTOWYMI NR 5 W POZNANIU PROGRAM WYCHOWAWCZY ZESPOŁU SZKÓŁ Z ODDZIAŁAMI SPORTOWYMI NR 5 W POZNANIU Naczelny cel wychowawczy Celem wychowania szkolnego jest wspieranie rozwoju młodego człowieka we wszystkich sferach jego funkcjonowania.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY XV Liceum Ogólnokształcącego im. Zjednoczonej Europy w Gdańsku

PROGRAM WYCHOWAWCZY XV Liceum Ogólnokształcącego im. Zjednoczonej Europy w Gdańsku PROGRAM WYCHOWAWCZY XV Liceum Ogólnokształcącego im. Zjednoczonej Europy w Gdańsku Misja szkoły XV Liceum Ogólnokształcące im. Zjednoczonej Europy w Gdańsku jest szkołą, które swoje działania opiera na

Bardziej szczegółowo

Co nas łączy, co nas dzieli? - mniejszości narodowe i etniczne w Polsce Scenariusz zajęć dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Co nas łączy, co nas dzieli? - mniejszości narodowe i etniczne w Polsce Scenariusz zajęć dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Małgorzata Rusiłowicz Co nas łączy, co nas dzieli? - mniejszości narodowe i etniczne w Polsce Scenariusz zajęć dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Czas trwania: 2 godziny lekcyjne (90 minut) Cele

Bardziej szczegółowo

Misja Szkoły Podstawowej im. Wandy Chotomskiej w Józefowie

Misja Szkoły Podstawowej im. Wandy Chotomskiej w Józefowie Misja Szkoły Podstawowej im. Wandy Chotomskiej w Józefowie Szkoła nasza stanowiąca społeczność uczniów, nauczycieli i rodziców jest szkołą: nowoczesną, dającą solidne podstawy dalszego kształcenia dzięki

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁA MUZYCZNA I STOPNIA W CZERNIKOWIE 2015/2016 Podstawa prawna: 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483, późn. zm.)

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W BIELSKU-BIAŁEJ

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W BIELSKU-BIAŁEJ PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W BIELSKU-BIAŁEJ Człowiek jest wielki nie przez to, co ma, nie przez to, kim jest, lecz przez to, czym dzieli się z innymi. Jan Paweł II SPIS TREŚCI 1. Podstawa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI AGRESJI Gimnazjum nr 24 im. Janusza Korczaka we Wrocławiu Rok szkolny 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012

PROGRAM PROFILAKTYKI AGRESJI Gimnazjum nr 24 im. Janusza Korczaka we Wrocławiu Rok szkolny 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012 PROGRAM PROFILAKTYKI AGRESJI Gimnazjum nr 24 im. Janusza Korczaka we Wrocławiu Rok szkolny 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012 (załącznik do Programu Wychowawczego i Profilaktycznego Gimnazjum) Nie idź przede

Bardziej szczegółowo

MINISTER EDUKACJI NARODOWEJ

MINISTER EDUKACJI NARODOWEJ R P W / 7 1633/2015 P D a t a :2015-11-16 MINISTER EDUKACJI NARODOWEJ JOANNA KLUZIK-ROSTKOWSKA DSWM-SSC.086.56.2015.BS Warszawa, 13 listopada 2015 r. Pan MarekjyU&haTaTT^ RjeGzrrtif Praw Dziecka Pan Adam

Bardziej szczegółowo

I. Realizacja Szkolnego Programu Profilaktyki i Szkolnego Programu Wychowawczego

I. Realizacja Szkolnego Programu Profilaktyki i Szkolnego Programu Wychowawczego NONCEPCJA PRACY SPOŁECZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 12 W WARSZAWIE-WESOŁEJ W LATACH 2010-2015 Wstęp Misja Szkoły Wizja szkoły Priorytety do pracy w latach 2010-2015 W obszarze kształcenia: I. Podnoszenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY rok szkolny 2011/2012 GIMNAZJUM NR 6 W LEGIONOWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY rok szkolny 2011/2012 GIMNAZJUM NR 6 W LEGIONOWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY rok szkolny 2011/2012 GIMNAZJUM NR 6 W LEGIONOWIE GŁÓWNE CELE DZIAŁAŃ WYCHOWAWCZYCH: 1. Szerzenie wiedzy o prawach dziecka oraz prawach i obowiązkach ucznia wśród uczniów. 2. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

MISJA I WIZJA. Gimnazjum im. Rady Europy w Kostrzynie

MISJA I WIZJA. Gimnazjum im. Rady Europy w Kostrzynie MISJA I WIZJA Załącznik nr 02 do Statutu Gimnazjum im. Rady Europy w Kostrzynie Gimnazjum im. Rady Europy w Kostrzynie Kostrzyn 2012 r. 1 S t r o n a MISJA SZKOŁY J WYCHOWUJEMY POLAKA I EUROPEJCZYKA esteśmy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI. Szkoła Podstawowa ( klasy IV-VI) im. Jana Pawła II w Michałowicach rok szk. 2014/2015

PROGRAM PROFILAKTYKI. Szkoła Podstawowa ( klasy IV-VI) im. Jana Pawła II w Michałowicach rok szk. 2014/2015 PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa ( klasy IV-VI) im. Jana Pawła II w Michałowicach rok szk. 2014/2015 I. Podstawy prawne opracowania Programu Profilaktyki 1. Konstytucja RP z dnia 17.10.1997 r. 2.

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 5

Program Wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 5 Program Wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 5 im. Króla Jana III Sobieskiego w Zabrzu Podstawą prawną niniejszego programu wychowawczego jest Ustawa o Systemie Oświaty z dnia 07 września 1991r. (Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Pedagogicznej Nr 6/2013 z dnia 10.09.2013r. PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Wrzesień 2013 r. PODSTAWA PRAWNA Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 13 W GLIWICACH

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 13 W GLIWICACH SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 13 W GLIWICACH Naczelny cel wychowania: Wszechstronny rozwój osobowy dziecka w wymiarze intelektualnym, psychicznym, społecznym, zdrowotnym, moralnym i

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: Ustawę o systemie oświaty z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach

Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach MISJA SZKOŁY Jednym z głównych celów Szkoły Podstawowej nr 2 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Puławach jest systematyczne podnoszenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 IM. JULIUSZA SŁOWACKIEGO W ŁODZI

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 IM. JULIUSZA SŁOWACKIEGO W ŁODZI Lecz zaklinam niech żywi nie tracą nadziei I przed narodem niosą oświaty kaganiec J. Słowacki Testament mój PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 IM. JULIUSZA SŁOWACKIEGO W ŁODZI Program uchwalony

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11 SPIS TREŚCI WSTĘP (Wiesław Stawiński)........................ 9 ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)..................11 1.1. Problemy globalizacji........................

Bardziej szczegółowo

ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 10 W GLIWICACH NA LATA

ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 10 W GLIWICACH NA LATA KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 10 W GLIWICACH NA LATA 2013-2018 Nasze atuty to: przyjazna atmosfera w szkole i poczucie bezpieczeństwa (monitoring i karty wejść); możliwość wpływu

Bardziej szczegółowo

Kodeks Równego Traktowania w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 3 im. H. Łaskiego w Staszowie

Kodeks Równego Traktowania w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 3 im. H. Łaskiego w Staszowie Kodeks Równego Traktowania w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 3 im. H. Łaskiego w Staszowie I. Wstęp: Każdy człowiek ma prawo do korzystania z uprawnień i wolności, bez względu na jakiekolwiek różnice

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 16 im. Władysława Broniewskiego ul. Ubocze 3, 80-052 Gdańsk. Dyrektor Szkoły mgr Nina Markiewicz-Sobieraj

Szkoła Podstawowa nr 16 im. Władysława Broniewskiego ul. Ubocze 3, 80-052 Gdańsk. Dyrektor Szkoły mgr Nina Markiewicz-Sobieraj Szkoła Podstawowa nr 16 im. Władysława Broniewskiego ul. Ubocze 3, 80-052 Gdańsk Dyrektor Szkoły mgr Nina Markiewicz-Sobieraj Gdańsk, dnia 28.10.2015 Strategia pracy z uczniem cudzoziemskim i jego rodziną

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. MARII KONOPNICKIEJ W KRAJENCE

PROGRAM WYCHOWAWCZY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. MARII KONOPNICKIEJ W KRAJENCE PROGRAM WYCHOWAWCZY PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. MARII KONOPNICKIEJ W KRAJENCE 1 Podstawy prawne szkolnego programy wychowawczego Podstawą do sporządzenia niniejszego programu stanowią następujące

Bardziej szczegółowo

SYLWETKA ABSOLWENTA SYLWETKA ABSOLWENTA SZKOŁY PODSTAWOWEJ

SYLWETKA ABSOLWENTA SYLWETKA ABSOLWENTA SZKOŁY PODSTAWOWEJ WSTĘP Program wychowawczy Zespołu Szkół w Zrębicach powstał w oparciu o: 1. zadania zawarte w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla sześcioletnich szkół podstawowych i gimnazjów 2. analizę aktów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH

PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH Bieg wydarzeń jest tak szybki, że jeśli nie znajdziemy sposobu na to, aby widzieć dzień jutrzejszy, trudno się spodziewać, abyśmy rozumieli dzień dzisiejszy. Dean Rusk PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH GIMNAZJUM

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Podkowiańskiego Liceum Ogólnokształcącego nr 60

Program Wychowawczy Podkowiańskiego Liceum Ogólnokształcącego nr 60 Program Wychowawczy Podkowiańskiego Liceum Ogólnokształcącego nr 60 Motto: Takie będą Rzeczypospolite jakie ich młodzieży chowanie. Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego Stanisława Staszica Pogram wychowawczy

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć, nauczyłem się w przedszkolu- o tym jak żyć co robić, jak postępować, współżyć z innymi patrzeć, odczuwać,

Bardziej szczegółowo

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje:

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Comenius Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Dwustronne Partnerskie Projekty Szkół Wielostronne Partnerskie Projekty Szkół Partnerskie Projekty

Bardziej szczegółowo

MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna

MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna MAMO, TATO, POBAWMY SIĘ RAZEM! innowacja pedagogiczna 1. Osoby wdrażające innowacje: mgr Justyna Witas, mgr Adriana Jachnicka, mgr Marta Jafernik 2. Termin wprowadzenia i czas trwania innowacji: Innowacja

Bardziej szczegółowo

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE

OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE OCENIANIE KSZTAŁTUJĄCE Co to jest ocenianie kształtujące? Ocenianie jest integralną częścią procesu edukacyjnego. Najczęściej mamy do czynienia z ocenianiem podsumowującym, które dzięki testom i egzaminom,

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 1 I. Informacja o szkole: a. Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego w Słupsku. b. Adres szkoły: ul. Profesora Lotha 3, 76

Bardziej szczegółowo

Strona1 PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ ZESPOŁU SZKÓŁ W ZEGRZU. Rok szkolny 2014/2015

Strona1 PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ ZESPOŁU SZKÓŁ W ZEGRZU. Rok szkolny 2014/2015 Strona1 PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ ZESPOŁU SZKÓŁ W ZEGRZU Rok szkolny 2014/2015 Strona2 Założenie programu: Rozwój ucznia w sferze społecznej, moralnej, intelektualnej i fizycznej Cel wychowania:

Bardziej szczegółowo

dobre praktyki w Szkole Podstawowej nr 37 im. Kazimierza Górskiego w Białymstoku

dobre praktyki w Szkole Podstawowej nr 37 im. Kazimierza Górskiego w Białymstoku Przyjmowanie dzieci cudzoziemskich jest stosunkowo nowym zadaniem dla szkół w Polsce. Niewiele szkół w naszym kraju ma doświadczenie w tym zakresie, a konkretne rozwiązania, zwłaszcza w wymiarze systemowym,

Bardziej szczegółowo

Misja Szkoły. Nasza misja to: Szkoła - dobre wychowanie, rzetelna nauka, sprawność fizyczna, postawa społeczna i pogoda ducha.

Misja Szkoły. Nasza misja to: Szkoła - dobre wychowanie, rzetelna nauka, sprawność fizyczna, postawa społeczna i pogoda ducha. Misja Szkoły Nasza misja to: Szkoła - dobre wychowanie, rzetelna nauka, sprawność fizyczna, postawa społeczna i pogoda ducha. Jesteśmy po to, aby dobrze wychować powierzone nam przez rodziców dzieci i

Bardziej szczegółowo

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28 Szkoła Podstawowa nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku Program adaptacyjny dla klasy I Jestem pierwszakiem w Szkole Podstawowej nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku ,,Dzieci różnią się od

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 12 W GORZOWIE WLKP. NA LATA 2013-2016

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 12 W GORZOWIE WLKP. NA LATA 2013-2016 Przedszkole Miejskie nr 12 ul. Sportowa 2 66-400 Gorzów Wlkp. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 12 W GORZOWIE WLKP. NA LATA 2013-2016 Data obowiązywania: od 01.09.2013r. Zatwierdzono przez Radę

Bardziej szczegółowo

Departament Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych Wydział ds. Mniejszości Romskiej

Departament Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych Wydział ds. Mniejszości Romskiej Wydział ds. Mniejszości Romskiej Działania podejmowane na rzecz przekraczania barier z doświadczeń Programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce Romowie w Polsce Romowie to mniejszość etniczna, do której

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PUBLICZNEGO GIMNAZJUM NR 32 IM. KAROLA WOJTYŁY W ŁODZI

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PUBLICZNEGO GIMNAZJUM NR 32 IM. KAROLA WOJTYŁY W ŁODZI KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PUBLICZNEGO GIMNAZJUM NR 32 IM. KAROLA WOJTYŁY W ŁODZI CEL OGÓLNY Wszechstronny rozwój intelektualny i osobowościowy oraz ukształtowanie właściwych postaw w celu zapewnienia sukcesu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ INTEGRACJI RAZEM W SZKOLE

PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ INTEGRACJI RAZEM W SZKOLE PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ INTEGRACJI RAZEM W SZKOLE w Zespole Szkół Integracyjnych nr 1 w Katowicach Autorzy: Maria BERNAD psycholog szkolny Ewa PODEMSKA- PNIOK pedagog szkolny Katowice, 2009 1 Wstęp Integracyjny

Bardziej szczegółowo

SZTUKA I TWÓRCZOŚĆ ORAZ ELEMENTY PEDAGOGIKI MIĘDZYKULTUROWEJ W PROCESIE KSZTAŁTOWANIA OSOBOWOŚCI DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

SZTUKA I TWÓRCZOŚĆ ORAZ ELEMENTY PEDAGOGIKI MIĘDZYKULTUROWEJ W PROCESIE KSZTAŁTOWANIA OSOBOWOŚCI DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM Pod patronatem Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie ul. Świtezianki 2, 10-465 Olsztyn, tel. 89 533 72 52 SZTUKA I TWÓRCZOŚĆ ORAZ ELEMENTY PEDAGOGIKI MIĘDZYKULTUROWEJ W PROCESIE KSZTAŁTOWANIA OSOBOWOŚCI

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI w świetle przepisów prawa Zależności Konwencja o prawach dziecka 1. Prawo do wychowania w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W PIEKARACH ROK SZKOLNY 2015/2016

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W PIEKARACH ROK SZKOLNY 2015/2016 PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W PIEKARACH ROK SZKOLNY 2015/2016 Podstawę prawną Programu Wychowawczego Szkoły stanowią następujące dokumenty: 1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art.48 ust.

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY KONCEPCJA PRACY SZKOŁY NA LATA 2012 2017 ZESPOŁ SZKÓŁ NR 3 W LUBINIE SPIS TREŚCI 1. Podstawa prawna 2. Charakterystyka szkoły 3. Misja Zespołu Szkół Nr 3 w Lubinie 4. Wizja Zespołu Szkół Nr 3 w Lubinie

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY

SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY POSZUKIWANIE P R A W D Y POCZĄTKIEM MĄDROŚCI SZKOLNY PROGRAM WYCHOWAWCZY DŁUGOFALOWY PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 73 IM. GENERAŁA WŁADYSŁAWA ANDERSA we WROCŁAWIU OPRACOWANIE I NOWELIZACJA:

Bardziej szczegółowo

Osoby odpowiedzialne. I. 1. Stworzyć możliwość wykorzystania i zastosowania wiedzy w praktyce

Osoby odpowiedzialne. I. 1. Stworzyć możliwość wykorzystania i zastosowania wiedzy w praktyce Sfera rozwoju Zadania I. 1. Stworzyć możliwość wykorzystania i zastosowania wiedzy w praktyce Formy realizacji Poznanie technik i stylów uczenia się na gddw stosowanie metod aktywizujących na lekcjach

Bardziej szczegółowo

nowa rolę centrów wspierających nauczycieli szkół ogólnodostępnych, uczniów i

nowa rolę centrów wspierających nauczycieli szkół ogólnodostępnych, uczniów i WNIOSKI Aby poprawiać politykę i praktykę nauczania osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi należy naświetlać i upowszechniać zasadę równości szans rozumianą jako rzeczywisty dostęp do możliwości kształcenia

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W SOSNOWCU W LATACH 2012 2017

KONCEPCJA SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W SOSNOWCU W LATACH 2012 2017 KONCEPCJA SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 27 W SOSNOWCU W LATACH 2012 2017 1 PREZENTACJĘ PRZYGOTOWAŁA MGR EWA GROBELNY Na podstawie koncepcji opracowanej przez mgr Iwonę Nowak 2 SPIS TREŚCI Charakterystyka szkoły

Bardziej szczegółowo

Plan zajęć wychowawczo - dydaktycznych Pedagoga Szkolnego Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Wiśle Wielkiej w roku szkolnym 2013/14

Plan zajęć wychowawczo - dydaktycznych Pedagoga Szkolnego Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Wiśle Wielkiej w roku szkolnym 2013/14 Plan zajęć wychowawczo - dydaktycznych Pedagoga Szkolnego Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Wiśle Wielkiej w roku szkolnym 2013/14 Opracowała: mgr Mirosława Uszok Ma dziecko przyszłość, ale ma i przeszłość:

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Karpińska-Szaj UAM Poznań. PTN Lublin wrzesień 2010

Katarzyna Karpińska-Szaj UAM Poznań. PTN Lublin wrzesień 2010 Katarzyna Karpińska-Szaj UAM Poznań PTN Lublin wrzesień 2010 Plan: 1. Szkolna integracja indywidualna: dyskusja pojęcia w kontekście organizacji edukacji dzieci z niepełnosprawnością 2. Cele nauczania

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA W JĘZYKU ANGIELSKIM- Założenia programowe w klasach dwujęzycznych

EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA W JĘZYKU ANGIELSKIM- Założenia programowe w klasach dwujęzycznych EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA W JĘZYKU ANGIELSKIM- Założenia programowe w klasach dwujęzycznych Wstęp Program nauczania edukacji wczesnoszkolnej w języku angielskim dotyczy uczniów klas 1-3 szkoły podstawowej

Bardziej szczegółowo

PLAN ROZWOJU SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 W KATOWICACH

PLAN ROZWOJU SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 W KATOWICACH PLAN ROZWOJU SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 W KATOWICACH NA LATA 2011-2016 MISJA SZKOŁY NASZA SZKOŁA JEST MIEJSCEM GDZIE: kreujemy sytuacje rozwijające wszystkie sfery osobowości ucznia, dążymy do wyposażenia

Bardziej szczegółowo

Wynik badania ankietowego dotyczącego szkolenia z zakresu spójności społecznej integracji uczniów z innych kręgów kulturowych w polskich szkołach

Wynik badania ankietowego dotyczącego szkolenia z zakresu spójności społecznej integracji uczniów z innych kręgów kulturowych w polskich szkołach Wynik badania ankietowego dotyczącego szkolenia z zakresu spójności społecznej integracji uczniów z innych kręgów kulturowych w polskich szkołach Określenie problemu Wiele aktów prawnych (zobacz: Prawo)

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji Trenerskiej Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej

System Certyfikacji Trenerskiej Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej System Certyfikacji Trenerskiej Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej przyjęty uchwałą Zarządu nr Z/11/2015 z dn. 28 sierpnia 2015 r. ZAŁOŻENIA 1. Certyfikat jakości prowadzenia szkoleń antydyskryminacyjnych

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki ucznia

Prawa i obowiązki ucznia Prawa i obowiązki ucznia wyciąg ze Statutu Szkoły Uczeń ma prawo do: 1) wolności myśli, sumienia i wyznania, 2) przejawiania własnej aktywności w zdobywaniu wiedzy i umiejętności przy wykorzystaniu wszystkich

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie Program ten sporządzono w oparciu o: Ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie KONCEPCJA PRACY Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie na lata szkolne 2011-2016 1 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO

WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO WSPÓŁPRACA SZKOŁY I PORADNI PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ NA RZECZ DZIECKA WIELOKULTUROWEGO I WIELOJĘZYCZNEGO Rawa Mazowiecka, 28-29 września 2012 r. 1 System oświaty wsparcie w rozwoju i pomoc psychologiczno-pedagogiczną

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów PEDAGOGIKA / Edukacja wczesnoszkolna z wychowaniem przedszkolnym NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 4 im. Mikołaja Kopernika w Tarnobrzegu

Program Wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 4 im. Mikołaja Kopernika w Tarnobrzegu Program Wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 4 im. Mikołaja Kopernika w Tarnobrzegu Motto: W wychowaniu chodzi o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem, ażeby umiał być nie tylko z drugim,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY. IV Liceum Ogólnokształcącego w Gliwicach

PROGRAM WYCHOWAWCZY. IV Liceum Ogólnokształcącego w Gliwicach PROGRAM WYCHOWAWCZY IV Liceum Ogólnokształcącego w Gliwicach Niniejszy program został uchwalony: uchwałą rady rodziców IV Liceum Ogólnokształcącego uchwała nr 2/2012/13 z dnia 20.09.2012r. w uzgodnieniu

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Gimnazjum Nr 1 im. Kazimierza Wielkiego w Radoszycach na rok szkolny 2015/2016 PROGRAM WYCHOWAWCZY

Program Wychowawczy Gimnazjum Nr 1 im. Kazimierza Wielkiego w Radoszycach na rok szkolny 2015/2016 PROGRAM WYCHOWAWCZY PROGRAM WYCHOWAWCZY GIMNAZJUM NR 1 IM. KAZIMIERZA WIELKIEGO W RADOSZYCACH NA ROK SZKOLNY 20015/ 2016 Program opracowali nauczyciele Gimnazjum Nr 1 im. Kazimierza Wielkiego w Radoszycach pod kierunkiem

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNE NR 2 IM. S. ŻEROMSKIEGO W BIELSKU BIAŁEJ

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNE NR 2 IM. S. ŻEROMSKIEGO W BIELSKU BIAŁEJ SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNE NR 2 IM. S. ŻEROMSKIEGO W BIELSKU BIAŁEJ Jesteśmy razem ROK SZKOLNY 2014/2015 Celem Szkolnego Programu Profilaktyki jest wspieranie wszechstronnego i

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Wewnątrzszkolny system doradztwa - jest to ogół działań podejmowanych szkołę w celu przygotowania

Wstęp. Wewnątrzszkolny system doradztwa - jest to ogół działań podejmowanych szkołę w celu przygotowania Wstęp Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1996r. Nr 67, poz. 329 z późniejszymi zmianami), zobowiązuje placówki oświatowe do przygotowania uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

XIII LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI im. płk. L. LISA-KULI

XIII LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI im. płk. L. LISA-KULI Gimnazjalisto! W roku szkolnym 2014/15 oferujemy Ci 5 klas ogólnych od drugiego roku nauczania sprofilowanych zgodnie z preferencjami uczniów. Klasa 1a z rozszerzonym programem nauczania języka polskiego,

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA

ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA ELEMENTY DYDAKTYKI DOROSŁYCH DYDAKTYKA TECHNOLOGICZNA DYDAKTYKA HUMANISTYCZNA DYDAKTYKA KRYTYCZNA Warunki uczenia się Słuchacze odczuwają potrzebę uczenia się Zasady nauczania 1. Nauczyciel ujawnia studentom

Bardziej szczegółowo