Człowiek najlepsza inwestycja

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Człowiek najlepsza inwestycja"

Transkrypt

1 Człowiek najlepsza inwestycja Projekt PI Innowacyjny model GODZENIE PRZEZ KOBIETY ŻYCIA ZAWODOWEGO I RODZINNEGO współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Jolanta Tęcza Raport nt sytuacji rodziców na rynku pracy

2 Spis treści Wprowadzenie Sytuacja rodziców powracających na rynek pracy po przerwie spowodowanej macierzyństwem i opieką nad dzieckiem Uprawnienia rodziców związane z rodzicielstwem Co gwarancje przyszłym matkom kodeks pracy Przywileje nie tylko kobiet pracujących po urodzeniu dziecka ale również ojców Urlop macierzyński - zasiłek macierzyński oraz urlop dodatkowy Urlop ojcowski Urlop rodzicielski Urlop wychowawczy Inne prawa rodziców Elastyczne formy pracy czyli godzenie życia zawodowego z wychowywaniem dzieci Obowiązujące regulacje prawne Elastyczne formy zatrudnienia wady i zalety Zmienne godziny rozpoczynania pracy Ruchomy czas pracy Indywidualny rozkład czasu pracy Zdalna praca (telepraca) Równoważny czas pracy Praca w niepełnym wymiarze Job-sharing dzielenie miejsca pracy Skrócony tydzień pracy Praca w systemie weekendowym Leeasing pracowniczy (praca tymczasowa) Innowacyjne rozwiązania czyli dobre praktyki w zakresie rozwiązań dla pracujących rodziców Jak pogodzić karierę z wychowywaniem dzieci?

3 4.1. Pomoc państwa system instytucjonalnej opieki nad dzieckiem Tworzenie i funkcjonowanie żłobków oraz klubów dziecięcych refinansowanie lub dofinansowanie opieki nad dziećmi, wydłużenie czasu pracy żłobków i przedszkoli Formy pomocy w opiece nad dziećmi świadczone przez pracodawców Wsparcie dla kobiet w rozwoju osobistym i zawodowym po powrocie do pracy z urlopu macierzyńskiego i wychowawczego Podsumowanie

4 Wprowadzenie Niniejszy raport powstał, jako jeden z elementów podejmowanych działań w projekcie PI Innowacyjny model godzenie przez kobiety życia zawodowego i rodzinnego realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki, Działanie 8.1 Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie, Poddziałanie Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych i doradztwo dla przedsiębiorstw. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Raport ten jest skierowany do pracujących rodziców posiadających dzieci oraz kobiet w ciąży i pracodawców. Ma on na celu promowanie kobiet, jako pracowników, którzy potrafią godzić pracę i karierę zawodową z obowiązkami rodzinnymi i wychowywaniem dzieci. Godzenie tych dwóch płaszczyzn życia ważnych dla każdej kobiety w każdym kraju może być osiągnięte poprzez elastyczne formy zatrudniania oraz zwiększenie udziału ojców w zaangażowanie w opiekę nad dziećmi, oraz zwiększenie aktywności mężczyzn w pełnieniu obowiązków rodzinnych. Jak pokazują badania firmy Pentor z 2006 r., Polacy w swoich rodzinach wciąż praktykują tradycyjny model rodziny, charakteryzujący się wyrazistym podziałem ról. Kobiety średnio spędzają 20,5 godziny tygodniowo na pracy w gospodarstwie domowym, podczas gdy mężczyźni 12,8 godziny. Co ciekawe, ta dysproporcja jest prawie całkowicie niezależna od wykształcenia i wieku. Jednocześnie Polacy deklarowali swoje poparcie dla nowoczesnego, partnerskiego modelu rodziny. Z twierdzeniem Oboje partnerzy powinni w równym stopniu zajmować się obowiązkami domowymi zgadzało się 79% kobiet i 68 % mężczyzn. Przyjmowanie jednak nowych, partnerskich modeli rodziny jest w większości przypadków powierzchowne. 1 Również badania w/w firmy z 2005 r. wskazują, że 68% Polaków preferowało taki model rodziny, w którym mąż i żona razem pracują zawodowo i jednocześnie zajmują się domem i dziećmi, zaś 32% preferowało model, w którym mąż zarabia, a żona zajmuje się domem i dziećmi. W 1996 r. tę pierwszą opinię podzielało 48 % badanych, zaś 43% preferowało model, w którym mąż zarabia, a żona zajmuje się domem i dziećmi. Tę ostatnią opinię częściej podzielały osoby starsze, z niższym wykształceniem, oraz zamieszkałe w miejscowościach poniżej 200 tys. mieszk. Co ciekawe, z opinią, iż kobieta powinna zajmować się domem i dziećmi, a mąż pracować, w 2005 r. zgadzała się podobna liczba kobiet i mężczyzn (odpowiednio 30 i 34 %). 2 Tak samo wynika z badania CBOS z 2006 r.,gdzie kobiety w przeważającej mierze dalej wykonują przysługujące im w tradycyjnym modelu rodziny obowiązki domowe. Posiłki przygotowują w 75% badanych przypadków kobiety, zaś tylko w 7% gospodarstw mężczyźni (w pozostałych 18% przypadków zadanie to wykonywane jest wspólnie lub na zmianę). Pranie wykonują kobiety w 84% przypadków, zaś tylko w 4% - mężczyźni. Do odrabiania lekcji z dziećmi zasiada głównie mężczyzna w 3% 1 Polska rodzina AD 2006, Pentor Polacy o modelu rodziny, Pentor 2005

5 przypadków, kobieta zaś w 20% (w pozostałych przypadkach na zmianę). Charakterystyczna w badaniach jest duża dysproporcja w odpowiedziach Pań i Panów. Mężczyźni rzadziej przypisywali wykonywanie poszczególnych prac Paniom niż czyniły to same Panie. Innymi słowy, część Panów uznawała, że niektóre prace, przypisywane przez kobiety sobie, wykonywane są wspólnie. Dysproporcje te sięgały kilkunastu procent i dotyczyły szczególnie wyrzucania śmieci, zlecania usług zewnętrznych do wykonania (np. hydraulik), codziennych zakupów oraz gruntownych porządków. 3 Powyższe dane potwierdzają, że polscy mężczyźni ciągle jeszcze marzą o powrocie do tradycyjnego modelu rodziny natomiast kobiety od małżeństwa oczekują, że będzie to związek partnerski, w którym kobieta również może się realizować, jako pracownik. Upowszechnienie partnerstwa płci ma na celu przełamanie stereotypu również wśród pracodawców, że kobieta jest odpowiedzialna tylko za dom i wychowanie dzieci. Aby kobiety mogły łączyć bezkonfliktowo pełnienie dwóch ról matek-żon i pracowników musi nastąpić wzrost aktywności mężczyzn w pełnieniu obowiązków rodzinnych, dostosowanie systemu opieki nad dziećmi do potrzeb rodziców oraz zwiększenie możliwości, jakie dają elastyczne formy zatrudniania. W przypadku gdy nie dojdzie do synchronizacji tych czynników może dojść do sytuacji, gdzie kobiety długotrwale będą wyłączone z życia zawodowego i zmuszone poświęcić się obowiązkom rodzinnym. Według Badań Aktywności Ekonomicznej Ludności w IV kw r. obowiązki rodzinne oraz prowadzenie domu były powodem bierności zawodowej prawie 17 procent kobiet i 3,1 procent mężczyzn. Długotrwałe niezatrudnienie spowodowane opieką nad dziećmi utrudnia kobietom powrót do pracy, niekorzystnie wpływa na rozwój kariery i wzrost wynagrodzenia. Dlatego też należy dążyć do takich rozwiązań, żeby obowiązki rodzinne nie były przeszkodą w życiu zawodowym kobiet, zaś intensywny rozwój kariery zawodowej nie kolidował z życiem rodzinnym i wychowywaniem dzieci. Kobieta pracownik nie powinna być postrzegana przez pracodawców na rynku pracy, jako pracownik gorszy od pracownika mężczyzny, w związku z tym, że ma możliwość urodzić dzieci i skorzystać z przywilejów jakie daje jej kodeks pracy najpierw, gdy jest w ciąży i później gdy już urodzi. Warto podejmować wszelkie możliwe działania innowacyjne mające na celu ukazywanie możliwości godzenia przez kobiety życia zawodowego z rodzinnym, aby nie dochodziło do sytuacji, że kobiety pomimo lepszych kwalifikacji od mężczyzn pozostają mniej docenianymi pracownikami. Według Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń kobiety otrzymują niższe pensje na tych samych stanowiskach, co mężczyźni oraz z tymi samymi kwalifikacjami, co mężczyźni zajmują niższe stanowiska. 3 Kobiety i mężczyźni w podziale obowiązków domowych, CBOS

6 1. Sytuacja rodziców powracających na rynek pracy po przerwie spowodowanej macierzyństwem i opieką nad dzieckiem Francuska badaczka M. A. Barrere-Maurison zwraca uwagę, że życie składa się z dwóch części: pracy i rodziny, które tworzą jedność. Każda z tych płaszczyzn jest odbiciem drugiej. Jak wynika z danych resortu pracy w 2012 r. w rejestrach bezrobotnych było prawie 211 tys. kobiet, które po urodzeniu dziecka bądź zakończeniu urlopu macierzyńskiego nie podjęły zatrudnienia czyli o 18 tys. więcej niż w roku poprzednim. Wykres 1 Kobiety bezrobotne po urodzeniu dziecka lub urlopie macierzyńskim Dane: MPiPS Przyczyną coraz trudniejszego powrotu kobiet na rynek pracy są m.in. umowy terminowe, których pracodawcy nie przedłużają kobietom-matkom z uwagi na rażącą opinię, że są one mniej dyspozycyjnymi pracownikami niż ich rówieśnice bez dzieci. W społeczeństwie polskim nadal panuje przekonanie, że matki częściej chodzą na zwolnienia lekarskie w związku z opieką nad chorymi dziećmi niż ojcowie. Dlatego też pracodawca mając do wyboru dwie osoby o identycznych kwalifikacjach to pewne jest, że wybierze mężczyznę a niepowracającą matkę. Wzrost bezrobocia wśród kobiet często jest też spowodowany wyborem kobiet, gdyż nie wyobrażają one sobie umieszczenia dziecka w żłobku czy też przedszkolu, ponieważ są zdania, że odbiłoby się to niekorzystnie na rozwoju niemowlaka czy też małego dziecka. Część kobiet nie wraca do pracy, ponieważ obawia się czy pogodzi życie rodzinne z zawodowym. Pewien odsetek wśród kobiet bezrobotnych stanowią również kobiety, które nie pracowały przed urodzeniem dziecka, a teraz pomimo starań nie mogą znaleźć zatrudnienia. 6

7 Polska należy do państw o najniższym wskaźniku dzietności w Europie i jak dowodzą badania prowadzone przez prof. Irenę Kotowską, demografa z SGH żeby kobiety chciały mieć dzieci, trzeba stworzyć im takie warunki, żeby mogły pracować. Takie same fakty wynikają z badań CBOS z 2006 r., gdzie 2/3 badanych tj. 69% kobiet i 65% mężczyzn uważa, że wskaźnik by ten wzrósł, gdyby kobiety-matki nie były dyskryminowane na rynku pracy i miały możliwość pogodzenia pracy zawodowej z życiem rodzinnym. Społeczeństwo opowiedziało się za wzorcem praca zawodowa w równowadze z życiem rodzinnym, a nie za tzw. rozwiązaniem tradycyjnym tj. mężczyzna pracuje zawodowo zarabiając wystarczająco na zaspokojenie potrzeb rodziny kobieta zaś zajmuje się wychowywaniem dzieci i prowadzeniem domu. Nadal jednak bardzo często mamy do czynienia z/w stereotypem. Dlatego też kobiety podejmując decyzję o powrocie do pracy mają świadomość, że będą pracować na dwóch etatach, pomimo to kobiety godzą się na tę sytuację, gdyż blisko połowa badanych Polaków i Polek tj. 48,1% wskazało, że bardziej szanuje się kobietę aktywną zawodowo niż gospodynię domową. Za tym samym stwierdzeniem opowiedziało się 60% samych kobiet. 4 Bardzo często kobiety na samym starcie na rynek pracy mają do czynienia z dyskryminacją. W trakcie rekrutacji bardzo często ze strony przyszłych pracodawców pada pytanie o sytuację rodzinną czy też plany związane z macierzyństwem. Kobiety pomimo wysokiego wykształcenia i kwalifikacji, mają trudności w znalezieniu pracy, co potwierdzają dane z 2008 roku, gdzie w grupie 8186 absolwentów podejmujących pierwszą pracę, znalazło się jedynie 3728 kobiet, co stanowiło 45,5%. 5 Pytania o plany rodzinne powodują, że kobiety czują się mniej atrakcyjne na rynku pracy a tym samym zmniejszają się ich oczekiwania związane z wynagrodzeniem. Kobiety zarabiają średnio 20, 30 procent mniej niż mężczyźni (dane GUS 2010 i 2012). Kobiety są dyskwalifikowane w wielu sytuacjach zawodowych z powodu braku 100% dyspozycyjności. Ponieważ to nadal głównie kobiety sprawują opiekę nad dziećmi, w związku, z czym mają problemy z udziałem w spotkaniach biznesowych czy też w wyjazdach służbowych. Mężczyźni zaś są uważani za pracowników uniwersalnych. 6 Wprowadzone regulacje prawne dotyczące 12-miesięcznych urlopów rodzicielskich w miejsce 6-miesiącznych dodatkowo mogą pogorszyć sytuację kobietmatek na rynku pracy, ponieważ to kobiety częściej korzystają z urlopów macierzyńskich, aby sprawować opiekę nad dziećmi. Obrazują to m.in. wypłaty zasiłku macierzyńskiego przez ZUS z tytułu korzystania z urlopu ojcowskiego w latach (dane ZUS opierają się na wypłaconych świadczeniach pracownikom pracującym u pracodawców zatrudniających do 20 osób). I tak w roku 2010 wypłacono powyższy zasiłek 17,2 tys. osób w roku 2011 wypłacono zasiłek 14,9 tys. osób zaś w okresie od stycznia do czerwca 2012 r. zasiłek 4 Titkow A., Duch-Krzystoszek D., Budrowska B. (2004), Nieodpłatna praca kobiet. Mity, realia, perspektywy 5 (dostęp ) 6 7

8 macierzyński z tytułu urlopu ojcowskiego otrzymało 13,8 tys. mężczyzn, co obrazuje wykres nr 2. Wykres 2 Liczba ojców korzystających z urlopu ojcowskiego I-VI mężczyźni Dane: Raporty ZUS Z uwagi na to, że kobiety mniej zarabiają to pewnie częściej będą korzystały z 12 miesięcznego urlopu rodzicielskiego, gdyż rezygnacja z 20 czy 30 procentowego wynagrodzenia kobiety będzie z ekonomicznego punktu widzenia korzystniejsze niż utrata 20 czy 30 procentowego wynagrodzenia mężczyzny. Wprowadzenie dłuższych urlopów rodzicielskich, którymi mogą dzielić się oboje rodzice, ma w swych założeniach sprzyjać kobietom na rynku pracy, to jednak w dyskusjach publicznych pojawiają się głosy, że nowe prawo może pogorszyć ich sytuację. W czerwcu 2013 r. Centrum Badania Opinii Publicznej przedstawiło wyniki badań dotyczących rocznych urlopów rodzicielskich. Wprowadzenie rocznych urlopów rodzicielskich poparło 91% Polaków w tym 2/3 tj. 68% w sposób zdecydowany. Urlopy rodzicielskie zyskują jednak większe poparcie wśród badanych kobiet -73% niż mężczyzn - 63%. Na pytanie czy urlopy rodzicielskie będą popularne wśród mężczyzn 33% ankietowanych odpowiedziała, że niewielka część mężczyzn skorzysta z tego prawa, 24% ankietowanych odpowiedziało, że tylko nieliczni ojcowie skorzystają, 16% ankietowanych stwierdziło, że mniej niż połowa ojców uprawnionych skorzysta z tego przywileju, tylko 12% zaś było zdania, że więcej niż połowa uprawnionych ojców będzie przebywać z dzieckiem na urlopie rodzicielskim. 8

9 Pomimo, iż nowe prawo dopuszcza możliwość dzielenia się uprawnieniami przez oboje rodziców, to jak wynika z powyższych danych z urlopu będą częściej korzystały kobiety, co sprawi, że pracodawcy mniej chętnie będą je zatrudniać. I tak 44% ankietowanych stwierdziło, że wprowadzenie rocznych urlopów rodzicielskich nie wpłynie na sytuację kobiet na rynku pracy, jednocześnie co czwarty ankietowany (24%) był zdania, że wprowadzenie urlopów poprawi tę sytuację a 19% ankietowanych było zdania, że pogorszy sytuację kobiet na rynku pracy. O negatywnym wpływie dłuższych urlopów na sytuację zawodową kobiet byli przekonani badani, którzy ukończyli wyższe uczelnie bo aż 28% ankietowanych oraz badani o najwyższych miesięcznych dochodach tj. 29% ankietowanych. Respondenci wskazali, że jeżeli urlop rodzicielski będzie popularny wśród mężczyzn, to nie pogorszy się sytuacja kobiet na rynku pracy i odwrotnie. 7 Długotrwałe sprawowanie opieki nad dziećmi utrudni kobietom powrót na rynek pracy oraz rozwój kariery zawodowej. Jak wynika z przeprowadzonej akcji przez Grupę Pracuj wraz z Fundacją MaMa pt. Wracam do pracy wg Anity Wojtaś-Jakubowskiej sytuacja rodziców na rynku pracy nie należy do najłatwiejszych. Pracodawcy często mają obiekcje, co do zatrudniania nie tylko kobiet-matek ale również mężczyzn ojców, jednak każdy pracodawca powinien wiedzieć, że młodzi rodzice są przeważnie bardziej zdyscyplinowanymi pracownikami, którzy starają się maksymalnie wykorzystać swój czas pracy, gdyż muszą wrócić do dziecka. Pracownicy rodzice są ambitni i obowiązkowi, dotyczy to szczególnie kobiet, które po powrocie z urlopu macierzyńskiego chcą udowodnić, że są równie dobrymi pracownikami jak wcześniej. Jako pracująca kobieta matka mogę się przychylić do powyższych stwierdzeń. Dla pracodawców uciążliwością jest przyjmowanie kobiet w ciąży jak również kobiet wracających po urlopach macierzyńskich. Większą elastyczność wykazują państwowe zakłady i jednostki budżetowe niż prywatni przedsiębiorcy. Trudną sytuację na rynku pracy mają nie tylko kobiety w Polsce, również na europejskim rynku pracy kobiety zmagają się z licznymi trudnościami, do których należy dołożyć jeszcze obciążenie obowiązkami domowymi, gdzie podział zadań jest bardzo często nierówny. Badania Boston Consulting Group dowodzą, że ok. 70% matek w Unii Europejskiej pracuje zawodowo, a jednocześnie 85% kobiet wykonuje większość prac związanych z prowadzeniem domu od przygotowania posiłków począwszy, aż po zarządzanie domowym budżetem. Z drugiej strony niedostępność do usług opiekuńczych, odpowiednich systemów urlopowych i elastycznych form zatrudnienia utrudnia kobietom uczestniczenie w rynku pracy w pełni lub chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. 8 Trudną sytuację kobiet na rynku pracy potwierdzają również dane ankietowe przeprowadzone przez firmę Regus z której wynika, że 55 proc. polskich firm planowało zwiększyć zatrudnienie w 2011 r., a tylko 42 proc. zamierzało zatrudnić pracujące matki Raport Komisji Europejskiej Równość kobiet i mężczyzn rok

10 Podobna tendencja występuje nie tylko w Polsce, ale również na świecie, gdzie 45 proc. firm planujących zatrudnienie nowych pracowników w 2011 r., ale tylko 36 proc. z nich chciało zwiększyć zatrudnienie matek. Pomimo tych danych i tak można powiedzieć, że obecnie kobiety odgrywają w firmach coraz większą rolę. Stopa bezrobocia wśród kobiet w 2011 r. wg rejestrów Urzędów Pracy wynosiła 11%, zaś współczynnik aktywności zawodowej kobiet wynosił około 49%, co oznacza że na 100 kobiet w wieku powyżej 15 lat przypadało 49 pracujących lub bezrobotnych, które były chętne do podjęcia zatrudnienia. Jak wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego coraz więcej kobiet zdobywa wyższe wykształcenie i tak w 2002 r. na 16,9 mln Polek aż 2 mln posiadało dyplom wyższej szkoły czyli 12%, zaś w roku 2010 było już to 3,8 mln na 17 mln czyli 22%. 9 Wzrost ten obrazuje poniższy wykres. Wykres 3 Kobiety w Polsce z wyższym wykształceniem liczba kobiet kobiety z wyższym wykszt Źródło: Dane GUS Jak wynika z danych kobiety coraz chętniej się kształcą, jednak pomimo wysokich kwalifikacji nadal mniej zarabiają od mężczyzn zatrudnionych na równorzędnych stanowiskach. Jak wynika z analiz Polish Professional Women Network, czynnikiem hamującym rozwój kariery wskazywanym przez kobiety jest trudność w połączeniu obowiązków rodzinnych i zawodowych. Dla jednych kobiet jest to kwestia przymusu dla drugich wyboru, ponieważ mają one różne priorytety i uważają, że sukces w życiu rodzinnym jest równie ważny jak i w życiu zawodowym. Na podstawie raportów GUS dotyczących lat można zaobserwować systematyczny wzrost liczby pracujących kobiet w wieku produkcyjnym. Udział kobiet wśród pracujących ogółem w tym okresie ulegał niewielkim zmianom. Najniższą wartość 44,1% odnotowano w roku 2006, najwyższą 44,9% w roku Kobiety rzadziej zajmują stanowiska kierownicze, szczególnie wyższego szczebla. W 2011 roku wśród pracujących na stanowiskach kierowniczych 40,0% to kobiety. Udział kobiet pracodawców był jeszcze niższy (31,7%). Kobiety częściej niż mężczyźni były zagrożone bezrobociem długotrwałym. 9 Opracowanie Sedlak&Sedlak na podstawie GUS BAEL 10

11 Zgodnie z danymi urzędów pracy w 2011 r. 37,6% zarejestrowanych bezrobotnych kobiet i 31,0% zarejestrowanych bezrobotnych mężczyzn pozostawało bez pracy dłużej niż rok. Stopa bezrobocia kobiet jest wyższa niż stopa bezrobocia mężczyzn, można z tego wnioskować, że wykształcenie słabiej chroni przed bezrobociem kobiety niż mężczyzn. Trudniej znaleźć pracę zwłaszcza kobietom powracającym na rynek pracy po dłuższej przerwie oraz poszukującym pierwszej pracy. 10 Na koniec 2012 r. kobiety stanowiły 51,4% zarejestrowanych z czego, aż 10,6% to kobiety, które nie podjęły zatrudnienia po urodzeniu dziecka. Jak wynika z danych Eurostat-u za I kwartał 2012 roku tylko 7,4% Polaków pracowało na niepełny etat dla porównania dla Holendrów praca na część etatu jest równie popularna co 40-godzinny tydzień pracy. 15% Polaków podejmuje się pracy na niepełny etat w związku z opieką nad dziećmi, gdzie w Holandii odsetek ten wynosi 31%. 11 Z badań przeprowadzonych w 2011 roku na zlecenie Rzecznika Praw Dziecka przeciętny miesięczny dochód rodziny z dziećmi to zł; miesięcznie. Rodzina z dziećmi wydawała średnio zł. Badania dotyczące sytuacji materialnej dzieci i młodzieży w Polsce przeprowadzono na rodzin z dziećmi do 18. roku życia. Połowa respondentów określiła swoją kondycję materialną, jako przeciętną, która bez większych problemów wiąże koniec z końcem, jednak ich sytuacja finansowa nie jest na tyle stabilna, by umożliwiała oszczędzanie. Za dobrą i bardzo dobrą uznał ją co trzeci badany (34,77 proc.), zaś za złą i bardzo złą co szósty respondent (15,2 proc.). Przeciętny łączny miesięczny dochód netto rodzin z dziećmi wyniósł zł. Jak wynika z badań w najlepszej sytuacji finansowej są rodziny z jednym dzieckiem - ich średni dochód to zł. Gospodarstwa z 2 dzieci osiągają miesięcznie dochody w wysokości zł, zaś z 3 dzieci zł. Przeprowadzone badania pokazało, że w najtrudniejszej sytuacji materialnej są rodziny z 4 i większą liczbą dzieci gdzie średnie miesięczne dochody wynosiły mniej niż zł. Średni dochód na osobę w gospodarstwie domowym wynosił 804 zł. I znowu w najlepszej sytuacji były rodziny z 1 dzieckiem, które miały 941 zł na osobę, rodziny mające 2 dzieci miały do dyspozycji średnio 705 zł na osobę, rodziny z 3 dzieci zł, na osobę zaś z 4 dzieci - jedynie 341 zł. na członka rodziny. Średnia kwota wydatkowana na dzieci wynosiła 464 zł. Im starsze dziecko, tym wyższą kwotę rodzice przeznaczają na jego utrzymanie: średnie wydatki na dzieci w wieku 0-5 lat to 336 zł, w wieku 6-13 lat zł, w wieku lat zł. Niemal połowa gospodarstw (43,15%) przeznacza miesięcznie na utrzymanie dzieci pomiędzy 201 a 500 zł. Niższe wydatki były udziałem co czwartej (26,22 %) rodziny, z czego 8% na zaspokojenie potrzeb dzieci wydawało mniej niż 100 zł. Powyżej

12 500 zł miesięcznie na dzieci wydaje 30,62% badanych. Jedynie co 7,75% rodzin przeznaczała na dzieci więcej niż 1 tys. zł. 12 W 2002 roku w Polsce było 1024 tys. rodzin z trojgiem i więcej dzieci do lat 24. Rodziny wielodzietne stanowiły 12,8% ogółu rodzin i 16,8% rodzin z dziećmi na utrzymaniu ogółem. Większość, bo 56% rodzin wielodzietnych zamieszkiwała na wsi, przy czym w przypadku rodzin z 3 dzieci rodziny wiejskie stanowiły 52%, a przypadku rodzin z 4 i więcej dzieci 65,7%. Większość, bo 87% rodzin wielodzietnych stanowiły małżeństwa (wśród ogółu rodzin z dziećmi na utrzymaniu 78%). Natomiast wielodzietne rodziny niepełne to 11,4% ogółu rodzin wielodzietnych. W 2002 r. w rodzinach wielodzietnych wychowywało się 3550,2 tys. dzieci (NSP 2002) czyli co trzecie spośród ogółu dzieci do lat 24. Ponad 90% rodzin wielodzietnych miało dziecko w wieku 0-14 lat, w tym 46% rodzin w wieku 0-6 lat. 13 Kobiety po urodzeniu pierwszego dziecka bardzo często decyzję o drugim odkładają na dalszy plan z obawy przed utratą pracy. W Polsce od lat rodzi się za mało dzieci. Jak pokazują dane GUS w 2010 r. urodziło się 413 tys. dzieci, w 2009 roku tys., w tys. a dla porównania w 1989 r. było to 562 tys. Wykres 4 Wykres przedstawia liczbę urodzonych dzieci w roku 1989 i w latach liczba urodzeń Dane: GUS Jak wynika z danych ZUS to kobiety częściej korzystają zasiłków macierzyńskich. Na koniec I kw r. na osób aż stanowiły kobiety czyli 82,76% a mężczyźni tylko czyli 17,24%, podobnie wyglądała sytuacja na koniec I kw r. na ogólną liczbę osób aż to kobiety stanowiące 82,95 % i mężczyzn czyli 17,05%

13 Wykres 5 Osoby korzystające z zasiłków macierzyńskich dane na koniec I kw r. i 2013 r Dane: Raporty ZUS ogółem kobiety mężczyźni Wynika to z tego, że coraz większe znaczenie dla kobiet ma kariera zawodowa a jednocześnie mają świadomość, że po urodzeniu dziecka i dłuższej przerwie związanej z opieką nad nim coraz trudniej wrócić na rynek pracy i awansować. W latach 90- tych kobiety, które stawały przed wyborem praca czy rodzina wybierały rodzinę dzisiaj zaś wybierają pracę. Dlatego też powinno się dążyć do rozwoju zatrudnienia przyjaznego rodzinie m.in. przez promocję dobrych praktyk, innowacyjnych rozwiązań i nagradzanie pracodawców; upowszechnianie wśród pracodawców możliwości tworzenia żłobków i przedszkoli przyzakładowych w ramach odpisów na zakładowy fundusz socjalny; wprowadzenie ulgi podatkowej dla pracodawców dofinansowujących opiekę w żłobkach i przedszkolach dla dzieci swoich pracowników. 13

14 2. Uprawnienia rodziców związane z rodzicielstwem 2.1. Co gwarancje przyszłym matkom kodeks pracy Przywileje przyszłych matek reguluje kodeks pracy, który określa, jakie przysługują im świadczenia, w jakich warunkach mogą być zatrudniane oraz jakie zobowiązania względem nich ma pracodawca. Zgodnie z art. 177 Kodeksu pracy, pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z kobietą będącą w ciąży. Przepis ten jednak nie dotyczy wszystkich rodzajów umów o pracę m.in. kobiet znajdujących się na okresie próbnym poniżej jednego miesiąca oraz kobiet zatrudnionych na zastępstwo. Kobieta pracująca na umowę o pracę jest objęta ochroną prawną od trzeciego miesiąca ciąży. Złożenie zaświadczenia lekarskiego o ciąży daje gwarancję ciężarnej kobiecie, że nie zostanie ona zwolnione do dnia porodu, a później do zakończenia urlopu wychowawczego. Pracodawca nie może przenieść kobiety w ciąży na inne stanowisko, które by było mniej płatne. W przypadku, gdy umowa o pracę na czas określony, na wykonanie danej pracy lub okres próbny dłuższy niż jeden miesiąc kończy się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, zostaje ona automatycznie przedłużona do dnia porodu (art. 177 kp). Następnie kobiecie przysługuje zasiłek macierzyński. Ta zasada nie obowiązuje jednak w przypadku umowy na czas określony, która została zawarta w ramach zastępstwa innego pracownika w okresie, gdy był on nieobecny w pracy (ale miał usprawiedliwienie). W przypadku, takiego zatrudnienia umowa na zastępstwo automatycznie wygasa wraz z powrotem zastępowanego pracownika. W wyjątkowych sytuacjach kobiecie w ciąży może być wypowiedziana umowę o pracę nie zależnie od jej rodzaju. Kodeks pracy dopuszcza dwie takie sytuacje: ogłoszenia upadłości firmy lub jej likwidacji w takim przypadku związki zawodowe mogą tylko negocjować termin zwolnienia ciężarnej kobiety. Kobieta w ciąży może również być zwolniona dyscyplinarnie, gdy dopuści się ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, przestępstwa lub straci uprawnienia do wykonywania zawodu. Umowa ta może zostać rozwiązana tylko wtedy, gdy zakładowa organizacja związkowa, która reprezentuje pracownicę wyrazi na to zgodę, lub gdy żadna organizacja związkowa nie reprezentuje pracownicy, a także wtedy, gdy zakładowa organizacja związkowa nie zajmie stanowiska w tej sprawie w ciągu 5 dni. Szczególnym rodzajem ochrony jest ochrona trwałości stosunku pracy ciężarnych, która ma na celu zapobieganie sytuacjom, że przyszła mama byłaby zagrożona utratą miejsca pracy lub miała do czynienia z pogorszeniem się warunków pracy. Ochrony związanej z rodzicielstwem nie mają kobiety zatrudnione na umowę zlecenie, gdyż zgodnie z definicją wynikającą z art. 3 kodeksu pracy pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Umowa zlecenie polega na wykonaniu pracy przez zleceniobiorcę dla zleceniodawcy i kodyfikuje ją kodeks cywilny a nie kodeks pracy, w 14

15 związku z tym wykonawcy nie przysługują żadne uprawnienia pracownicze wynikające z kodeksu pracy, tylko wynikające z podpisanej przez obie strony umowy cywilnej. Pracodawca zobowiązany jest udzielić pracownicy zwolnień z pracy w razie wykonywania przez nią koniecznych w przebiegu ciąży badań lekarskich, za które przysługuje jej pełne wynagrodzenie. 14 Zwolnienie to jest udzielane po przedłożeniu przez pracownicę zaświadczenia potwierdzającego, że jest w ciąży. Zaświadczenie to nie musi spełniać żadnych wymogów formalnych, a jedynie potwierdzać ciążę. Nie musi być ono wystawione przez lekarza ginekologa może je wystawić lekarz dowolnej specjalizacji. Jeśli chodzi o wypowiedzenie kobietom w ciąży umów o pracę wypowiedzenie może być unieważnione, gdy kobieta otrzymała je, nie wiedząc jeszcze, że jest w ciąży lub jeśli zaszła w ciążę, będąc na okresie wypowiedzenia. Również w przypadku, gdy kobieta złoży wypowiedzenie, a później dowie się, że jest w ciąży, to w czasie trwania wypowiedzenia, może cofnąć swoją decyzję, a pracodawca jest zobowiązany zaakceptować zmianę jej decyzji. Kodeks pracy daje też kobietom w ciąży inną ochronę i przywileje, np.:, jeśli kobieta pracuje w porze nocnej tj. między godziną a 6.00 to pracodawca jest zobowiązany dokonać takich zmian w jej rozkładzie pracy, aby mogła ona wypełniać swoje obowiązki w innej porze. 15 Jeżeli okazałoby to się niemożliwe z jakiegoś powodu pracodawca musi przenieść ciężarną do innej pracy, którą może ona wykonywać w innej porze dnia. Kobieta ciężarna nie może wykonywać prac szkodliwych ani zagrażających jej zdrowiu. Wykaz ten przedstawia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 roku dotyczące prac szkodliwych i uciążliwych dla kobiet Dz. U. Nr 114, poz. 545 ze zm. Wykaz ten zawiera następujące ich rodzaje: 1. prace związane z wysiłkiem fizycznym i transportem ciężarów oraz wymuszoną pozycją ciała, 2. prace w mikroklimacie zimnym, gorącym i zmiennym, 3. prace w hałasie i drganiach, 4. prace narażające na działanie pól elektromagnetycznych, promieniowania jonizującego i nadfioletowego oraz prace przy monitorach ekranowych, 5. prace pod ziemią, poniżej poziomu gruntu i na wysokości, 6. prace w podwyższonym lub obniżonym ciśnieniu, 7. prace w kontakcie ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi, 8. prace w narażeniu na działanie szkodliwych substancji chemicznych, 9. prace grożące ciężkimi urazami fizycznymi i psychicznymi. Takie same obowiązki obciążają pracodawcę w przypadku, gdy przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy przez pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią wynikają z orzeczenia lekarskiego. 16 Orzeczenie lekarskie, o którym mowa w cytowanym przepisie wydawane jest zgodnie z przepisami 14 art kodeksu pracy 15 art kodeksu pracy 16 art kodeksu pracy 15

16 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 3 marca 2006 r. sprawie sposobu i trybu wydawania zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy przez pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią. Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia, zaświadczenie lekarskie stwierdzające przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy przez pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią, wydaje lekarz sprawujący opiekę profilaktyczną nad pracownicą. Lekarz wydaje zaświadczenie na wniosek pracownicy, pracodawcy albo z własnej inicjatywy, niezwłocznie po powzięciu wiadomości o okolicznościach mogących mieć znaczenie dla zatrudniania ciężarnej pracownicy. Pracodawca jest związany wskazaniami zawartymi w zaświadczeniu, tak długo, jak to zaświadczenie zachowuje swoją ważność. To pracodawca jest obowiązany zadbać o zapewnienie pracownicy odpowiednich warunków pracy i powinien podjąć działania niezwłocznie po powzięciu wiedzy o okolicznościach wymuszających dokonanie niezbędnych zmian, a pracownica nie musi składać żadnego wniosku w zakresie dostosowania warunków jej pracy do obowiązujących wymagań. Ponadto warto podkreślić, że pracownica, której warunki pracy zmieniły się w związku ze stanem ciąży, za czas przeniesienia do innej pracy, skrócenie czasu pracy czy zwolnienia od pracy zachowuje prawo do dotychczasowego wynagrodzenia. 17 W przypadku gdyby wynagrodzenie na zmienionym stanowisku było niższe od poprzedniego, pracodawca musi wypłacić jej dodatek wyrównawczy. Jeśli pracodawca nie może przenieść ciężarnej na inne stanowisko, przy którym praca nie stanowiłaby zagrożenia dla niej i dla dziecka, wówczas musi ją wysłać na pełnopłatne zwolnienie, tak samo jak ma to miejsce przy zakazie pracy w godzinach nocnych. Ponadto czas pracy kobiety w ciąży nie może przekraczać 8 godzin na dobę. 18 Praca nie może być również wykonywana w godzinach nadliczbowych, 19 nawet, jeśli pracownica wyrazi zgodę. Naruszenie tego przepisu jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika, za które pracodawca ponosi odpowiedzialność karną. Istnieje również możliwość ograniczenia kobiecie w ciąży pracy przy komputerze do maksymalnie 4 godzin na dobę. Kobiety w ciąży nie można oddelegować do pracy poza miejsce zamieszkania jeśli zaś chodzi o wysłanie jej w delegację jest to możliwe tylko w przypadku wyrażenia przez nią zgody. 20 Kobieta ciężarna zatrudniona w ramach umów kodeksu pracy może również od 2009 r. w związku z nowelizacją przepisów korzystać z 270 dni zwolnienia lekarskiego, które jest płatne w wysokości 100% wynagrodzenia. 17 art i 5 kodeksu pracy 18 art. 148 kodeksu pracy 19 art kodeksu pracy 20 art kodeksu pracy 16

17 2.2. Przywileje nie tylko kobiet pracujących po urodzeniu dziecka ale również ojców Urlop macierzyński - zasiłek macierzyński oraz urlop dodatkowy Urlop macierzyński przysługuje kobiecie, jeżeli jest zatrudniona na umowę o pracę, bez względu na staż pracy i na to, czy jest zatrudniona na cały etat, czy też na część etatu. Wymiar urlopu macierzyńskiego określa art kodeksu pracy, który mówi, że pracownicy przysługuje urlop macierzyński w następujących wymiarach: - 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, - 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie, - 33 tygodni w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie, - 35 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie, - 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie. Kobieta może zrezygnować z urlopu macierzyńskiego, ale dopiero po wykorzystaniu, co najmniej jego 14 tygodni pod warunkiem, że ojciec dziecka ma prawo do opieki nad nim i umowę o pracę. Wtedy on wykorzysta pozostałą część urlopu macierzyńskiego. Otrzymując w tym czasie zasiłek macierzyński, a pracodawca nie będzie mógł go zwolnić z pracy. Istnieją przypadki, w których normalny wymiar urlopu macierzyńskiego ulega skróceniu lub zostaje przerwany. Do tych przypadków należą: w przypadku urodzenia martwego dziecka - urlop macierzyński zostaje skrócony i wynosi on 8 tygodni od dnia porodu, w przypadku zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia - urlop macierzyński trwa do 8 tygodni od dnia porodu, po upływie tego czasu zostaje on przerwany, w przypadku zgonu dziecka po upływie 8 tygodni życia - urlop macierzyński trwa jeszcze przez tydzień od dnia zgonu dziecka, po upływie tego czasu zostaje on przerwany, w przypadku gdy kobieta po urodzeniu dziecka nie podejmuje się wychowania go i oddaje na wychowanie do rodziny zastępczej przed upływem 8 tygodni od dnia porodu - urlop macierzyński zostaje skrócony do 8 tygodni od dnia porodu, w przypadku, gdy kobieta po urodzeniu dziecka nie podejmuje się wychowania go i oddaje na wychowanie do rodziny zastępczej po upływie 8 tygodni od dnia porodu - urlop macierzyński zostaje przerwany w dniu oddania dziecka, w przypadku, gdy po porodzie dziecko wymaga hospitalizacji przekraczającej okres 8 tygodni od dnia porodu, to po upływie tych 8 tygodni kobieta ma prawo do przerwania urlopu macierzyńskiego i wykorzystania go w późniejszym okresie, po zakończeniu leczenia szpitalnego dziecka, kobieta może się zrzec części urlopu macierzyńskiego na rzecz ojca dziecka - w tym przypadku okres urlopu macierzyńskiego jednak nie może być krótszy, niż 14 tygodni, po tym czasie resztę urlopu macierzyńskiego może wykorzystać ojciec dziecka. 17

18 Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego rodzicom przysługuje dodatkowy urlop macierzyński, który po nowelizacji przepisów od 17 czerwca 2013 roku wynosi 6 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka oraz 8 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci lub więcej przy jednym porodzie. Do 16 czerwca 2013 r. urlop dodatkowy w przypadku urodzenia jednego dziecka wynosił 4 tygodnie i 6 tygodni przy urodzeniu więcej niż jednego dziecka. Wydłużona została również z 2 do 6 tygodni część urlopu macierzyńskiego, która może być wykorzystana przed przewidywaną datą porodu. Podstawowy urlop macierzyński pozostał bez zmian. Dodatkowy urlop macierzyński jest udzielany jednorazowo albo w dwóch częściach przypadających bezpośrednio jedna po drugiej w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności. Dodatkowy urlop macierzyński może być także wykorzystany przez pracownika ojca dziecka bez konieczności spełnienia dodatkowych warunków. Z takich urlopów mogą korzystać również osoby, które przyjęły pod opiekę dziecko do 7 lub do 10 roku życia, gdy odroczono mu obowiązek szkolny. Po nowelizacji bez zmian pozostaną przepisy o dwóch tygodniach urlopu zarezerwowanego wyłącznie dla ojców. Aby otrzymać dodatkowy urlop macierzyński pracownik, musi złożyć pisemny wniosek do pracodawcy o udzielenie mu, bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić taki wniosek. Pracownica może również zrezygnować z korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego w całości lub w części i powrócić do pracy. Wówczas składa pracodawcy pisemny wniosek w sprawie rezygnacji z korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego w całości lub w części, w terminie nie krótszym niż 14 dni przed przystąpieniem do pracy. W takim, przypadku, ojciec musi złożyć pisemny wniosek o udzielenie mu dodatkowego urlopu macierzyńskiego w całości lub w części, w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego albo z części takiego urlopu; pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika-ojca wychowującego dziecko. 21 Zasiłek a praca w czasie dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego Pracownica lub pracownik korzystający z dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego mogą łączyć korzystanie z tego urlopu z wykonywaniem pracy u pracodawcy, który udzielił urlopu, w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim przypadku, wysokość zasiłku macierzyńskiego ulega pomniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, w którym pracownica lub pracownik pracuje w czasie korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu 21 ustawa z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 18

19 macierzyńskiego. Zasada ta dotyczy wyłącznie pracowników i nie ma zastosowania do ubezpieczonych niebędących pracownikami Urlop ojcowski Urlop ten został wprowadzony od 1 stycznia 2010 r. Prawo do niego przysługuje każdemu ubezpieczonemu ojcu, którego dziecko nie ukończyło jeszcze 12 miesiąca życia. Nie ważne jest przy tym czy mężczyzna pracuje na etacie, czy też prowadzi własną działalność gospodarczą. Ważny jest sam fakt ubezpieczenia. W trakcie urlopu ojcowskiego każdemu tacie przysługuje zasiłek pieniężny zw. potocznie tacierzyńskim. I wynosi on, tak jak w przypadku matek, równowartość przeciętnego wynagrodzenia z ostatniego roku przed urlopem. Do końca 2011 r. urlop ojcowski był w wymiarze jednego tygodnia. Od 2012 r. natomiast liczba przynależnych z tego tytułu dni opieki nad dzieckiem wzrosła do dwóch tygodni. Warto podkreślić, że z urlopu ojcowskiego, w identycznym wymiarze dni mogą korzystać również mężczyźni przysposabiający dziecko. Możliwość taka przysługuje im do upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu orzekającego przysposobienie, ale nie dłużej niż do 7 roku życia dziecka. Wyjątek od tej reguły stanowi przypadek, w którym przysposabiane jest dziecko z odroczonym obowiązkiem szkolnym. Wówczas urlop ojcowski można wykorzystać do ukończenia przez dziecko 10 lat Urlop rodzicielski Od września 2013 roku nową formą opieki nad dziećmi będzie roczny urlop rodzicielski. Na urlop ten składać się będzie 20 tygodniowy urlop macierzyński 6 tygodniowy dodatkowy urlop macierzyński oraz 26 tygodniowy urlop rodzicielskie w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, natomiast w przypadku porodów mnogich - od 65 do 71 tygodni, w zależności od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie. Z urlopu rodzicielskiego będą mogli skorzystać zarówno matka jak i ojciec dziecka. Od września 2013 r. prawo do korzystania z urlopu rodzicielskiego będą mieli nie tylko pracownicy związani z pracodawcą umową o pracę, ale również osoby prowadzące własną działalność czy też zatrudnione na umowę zlecenie, którzy opłacali składki chorobowe. Zasiłek rodzicielski przez 26 tygodni będzie płatny w wysokości 100% wynagrodzenia, zaś przez kolejne 26 tygodni w wysokości 60% wynagrodzenia. Jeśli matka od samego początku zadeklaruje, że wykorzysta całe 52 tygodnie urlopu to przez cały ten okres będzie wówczas pobierać zasiłek w wysokości 80 proc. wynagrodzenia w przypadku rezygnacji z całości lub części dodatkowego urlopu macierzyńskiego oraz/lub z całego urlopu rodzicielskiego, wówczas przysługuje jej wyrównanie dotychczas pobieranego 80 proc. zasiłku do wysokości 100 proc. 26- tygodniowy urlop rodzicielski rodzice mogą wykorzystać maksymalnie w trzech częściach, trwających minimum osiem tygodni. Urlop ten musi mieć charakter ciągły, tzn. że musi przypadać bezpośrednio po dodatkowym urlopie oraz części tych urlopów muszą następować bezpośrednio jedna po drugiej. Wniosek o urlop rodzicielski rodzic musi złożyć najpóźniej w dniu zakończenia dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Urlop dodatkowy i urlop rodzicielski może być łączony z pracą w niepełnym wymiarze jednak 19

20 nie wyższym niż ½ etatu. W związku ze zmianą przepisów pracodawca może nie wyrazić zgody na łączenie tego urlopu z pracą jeśli nie jest to możliwe ze względu na organizację lub rodzaj pracy. W przypadku odmowy tego prawa pracodawca musi poinformować pracownika na piśmie o przyczynach odmowy. Z urlopu rodzicielskiego mogą jednocześnie korzystać obydwoje rodzice, jednak łączny jego wymiar nie może przekroczyć 26 tygodni Urlop wychowawczy W związku ze zmianą kodeksu pracy od 17 czerwca 2013 roku zmianie uległy także przepisy dotyczące urlopów wychowawczych. Pracownik zatrudniony, co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 5 roku życia. Jeżeli pracownik ma niepełnosprawne dziecko wówczas przysługuje mu dodatkowo jeszcze 3 letni urlop wychowawczy, który musi wykorzystać do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Do sześciomiesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia. Ponadto w dniu 12 lipca 2013 r. Senat przyjął zmianę ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja ta ma wejść w życie 1 września 2013 r. i od tego dnia za osoby samozatrudnione i wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, ale także za studentki i kobiety bezrobotne, przebywające na urlopie wychowawczym lub ubezpieczone w KRUS państwo odprowadzi składki emerytalno rentowe. Dla osób mających, co najmniej sześciomiesięczny staż ubezpieczeniowy bezpośrednio przed okresem opieki nad dzieckiem podstawą do składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i zdrowotne będzie 60 proc. prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Dla osób bez stażu ubezpieczeniowego, bezrobotnych oraz ze stażem krótszym niż półroczny będzie to 75 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę, i w takiej sytuacji budżet będzie finansował tylko składki na ubezpieczenie emerytalne. Aby móc korzystać z urlopu wychowawczego pracownik-rodzic musi wystąpić z wnioskiem o jego udzielenie do pracodawcy na dwa tygodnie przed planowanym urlopem. W przypadku zatrudnienia na czas określony urlop przysługuje tylko do końca umowy. Urlop mogą wziąć jednocześnie obydwoje rodzice, ale nie mogą być na urlopie jednocześnie dłużej niż trzy miesiące. Czas urlopu liczy się do stażu pracy. Urlop wychowawczy nie jest płatny. Osoba przebywająca na urlopie wychowawczym, gdy ma prawo do zasiłku rodzinnego może liczyć na płatny dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400,00 zł miesięcznie. Warunkiem jest jednak zakwalifikowanie się do pobierania zasiłku rodzinnego, gdzie kryterium dochodowe wynosi obecnie 539,00 zł na osobę w rodzinie lub 623,00 zł na osobę w rodzinie z dzieckiem niepełnosprawnym ustawa z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 675) 23 ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Dz. U Dz. U. z 2003 Nr 228 poz ze zm. 24 ustawa z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 675). 20

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem DZIAŁ ÓSMY Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia,

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ ÓSMY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM (142)

DZIAŁ ÓSMY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM (142) USTAWA z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) fragmenty DZIAŁ ÓSMY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM (142) Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie

Bardziej szczegółowo

Fundacja SYNAPSIS stan prawny na dzień 10 kwietnia2014 r. Informacje dla rodzin

Fundacja SYNAPSIS stan prawny na dzień 10 kwietnia2014 r. Informacje dla rodzin UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM. (dni wolne na opiekę nad dzieckiem, zasiłek opiekuńczy, urlop macierzyński, wydłużony urlop wychowawczy) I. DNI WOLNE NA OPIEKĘ NAD DZIECKIEM. Art 188

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY Zasiłek macierzyński r Komu przysługuje zasiłek macierzyński? Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, z tytułu: r urodzenia

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ ÓSMY KODEKSU PRACY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM

ROZDZIAŁ ÓSMY KODEKSU PRACY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM ROZDZIAŁ ÓSMY KODEKSU PRACY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi,

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY Zasiłek macierzyński r Komu przysługuje zasiłek macierzyński? Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej z tytułu: r urodzenia

Bardziej szczegółowo

ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1268)

ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1268) ZMIANY W PRAWIE PRACY 2016 Zmiany dotyczące rodzicielstwa ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1268) Zmiany wchodzą w życie dnia

Bardziej szczegółowo

Człowiek najlepsza inwestycja

Człowiek najlepsza inwestycja Człowiek najlepsza inwestycja Projekt PI Innowacyjny model GODZENIE PRZEZ KOBIETY ŻYCIA ZAWODOWEGO I RODZINNEGO współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r.

Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r. Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r. Od 1 stycznia 2010 r. ubezpieczone, które urodziły dziecko lub które przyjęły dziecko na wychowanie będą miały możliwość opiekowania się dzieckiem przez dłuższy

Bardziej szczegółowo

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r.

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. SPIS TREŚCI Prawo do zasiłku macierzyńskiego.... 3 Wymiar zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka w czasie

Bardziej szczegółowo

1. Urlop macierzyński

1. Urlop macierzyński 1.1. Prawo do urlopu macierzyńskiego Urlop macierzyński przysługuje pracownicy, która urodziła dziecko w okresie zatrudnienia (tj. w okresie pozostawania w stosunku pracy). Celem urlopu macierzyńskiego

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienia wątpliwości dotyczących zmian przepisów w zakresie zasiłku macierzyńskiego obowiązujących od 17 czerwca 2013 r.

Wyjaśnienia wątpliwości dotyczących zmian przepisów w zakresie zasiłku macierzyńskiego obowiązujących od 17 czerwca 2013 r. Wyjaśnienia wątpliwości dotyczących zmian przepisów w zakresie zasiłku macierzyńskiego obowiązujących od 17 czerwca 2013 r. Prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego

Bardziej szczegółowo

Agata Pawłowska-Lis Katarzyna Pietruszyńska. Prawo pracy

Agata Pawłowska-Lis Katarzyna Pietruszyńska. Prawo pracy Agata Pawłowska-Lis Katarzyna Pietruszyńska Prawo pracy Warszawa 2015 Projekt okładki Dorota Zając Opracowanie redakcyjne Monika Kolitowska-Sokół Opracowanie typograficzne i łamanie Jan Klimczak Tekst

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1654. Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

PORADNIK RODZICA PRAWA I OBOWIĄZKI PRACUJĄCEGO RODZICA

PORADNIK RODZICA PRAWA I OBOWIĄZKI PRACUJĄCEGO RODZICA PORADNIK RODZICA PRAWA I OBOWIĄZKI PRACUJĄCEGO RODZICA SPIS TREŚCI I. PRZED NARODZINAMI DZIECKA... 4 PRAWA RODZICÓW... 4 OBOWIĄZKI RODZICÓW... 4 II. NARODZINY DZIECKA... 7 PRAWA RODZICÓW... 7 OBOWIĄZKI

Bardziej szczegółowo

Powrót do pracy. Macierzyńskim/ wychowawczym

Powrót do pracy. Macierzyńskim/ wychowawczym Powrót do pracy po urlopie Macierzyńskim/ wychowawczym u s taw i e 2 Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim/wychowawczym Twoja rodzina niebawem się powiększy? A może Twoje dziecko już poszło do przedszkola

Bardziej szczegółowo

Data: Autor: Zespół wfirma.pl

Data: Autor: Zespół wfirma.pl Do końca 2015 roku do podziału urlopów związanych z rodzicielstwem pomiędzy rodzicami mieli prawo wyłącznie pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę. Zmieniło się to od 2016 roku - osoby ubezpieczone

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W PRAWIE PRACY

ZMIANY W PRAWIE PRACY ZMIANY W PRAWIE PRACY Początek 2016 roku przyniósł następujące zmiany w przepisach prawa pracy tj.: Od 22 lutego zaczną obowiązywać nowe zasady zawierania i rozwiązywania umów o pracę na czas określony.

Bardziej szczegółowo

dzicom wymienianie się uprawnieniami rodzicielskimi bez względu na podstawę zatrudnienia. Nowe defi nicje Wśród nowości należy wymienić wprowadzenie

dzicom wymienianie się uprawnieniami rodzicielskimi bez względu na podstawę zatrudnienia. Nowe defi nicje Wśród nowości należy wymienić wprowadzenie PRAWO PROMOTOR 11/20151/201 fot. Thinkstock DR ANNA SOKOŁOWSKA ekspert w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, przewodnicząca Rady Naukowej Stowarzyszenia Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy Zmiany

Bardziej szczegółowo

Wszystko o urlopie macierzyńskim i wychowawczym

Wszystko o urlopie macierzyńskim i wychowawczym e-poradnik egazety Prawnej Wszystko o urlopie macierzyńskim i wychowawczym Wyjaśnienia, przykłady, porady Kiedy będzie można skorzystać z dodatkowego urlopu macierzyńskiego Jakie prawa przysługują rodzicom

Bardziej szczegółowo

Co nam przysługuje, gdy płacimy składki?

Co nam przysługuje, gdy płacimy składki? Co nam przysługuje, gdy płacimy składki? 1 25 Ubezpieczenie chorobowe Zasiłek chorobowy świadczenie wypłacane zamiast pensji, gdy osoba ubezpieczona przebywa na zwolnieniu lekarskim. Standardowa wysokość

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 r. Poz. 675 U S T A W A z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z

Bardziej szczegółowo

Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim, rodzicielskim, wychowawczym

Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim, rodzicielskim, wychowawczym Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim, rodzicielskim, Twoja rodzina niebawem się powiększy? A może Twoje dziecko już poszło do przedszkola a Ty chcesz wrócić do pracy po urlopie macierzyńskim, rodzicielskim

Bardziej szczegółowo

Urlop macierzyński/zasiłek macierzyński

Urlop macierzyński/zasiłek macierzyński Urlop macierzyński/zasiłek macierzyński Grupa 1 kazusy 1-3 1. Kobieta prowadząca działalność gospodarczą jest w ciąży, czy będzie miała prawo do zasiłku macierzyńskiego? 1. Jaki jest krąg uprawnionych

Bardziej szczegółowo

Konwent Prawa Pracy. Zwiększenie uprawnień rodzicielskich pracowników - jakie zmiany wprowadza nowelizacja Kodeksu pracy z dnia 24 lipca 2015 r.

Konwent Prawa Pracy. Zwiększenie uprawnień rodzicielskich pracowników - jakie zmiany wprowadza nowelizacja Kodeksu pracy z dnia 24 lipca 2015 r. VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy Małgorzata Skibińska Zwiększenie uprawnień rodzicielskich pracowników - jakie zmiany wprowadza nowelizacja Kodeksu pracy z dnia 24 lipca 2015 r. 1 1 UPRAWNIENIA RODZICIELSKIE

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA NA TEMAT ZMIAN W KODEKSIE PRACY OD 22.02.2016 ROKU

INFORMACJA NA TEMAT ZMIAN W KODEKSIE PRACY OD 22.02.2016 ROKU INFORMACJA NA TEMAT ZMIAN W KODEKSIE PRACY OD 22.02.2016 ROKU 1. Umowa o pracę na czas wykonywania określonej pracy oraz na zastępstwo. Z kodeksu pracy została usunięta umowa na czas wykonania określonej

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 31 sierpnia 2015 r. Poz. 1268 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 r. Poz. 675 U S T A W A z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z

Bardziej szczegółowo

Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego. Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie:

Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego. Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: 77 zł miesięcznie na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia 106 zł miesięcznie na dziecko w wieku powyżej

Bardziej szczegółowo

Procedura udzielania urlopu wychowawczego dla nauczycieli

Procedura udzielania urlopu wychowawczego dla nauczycieli Procedura udzielania urlopu wychowawczego dla nauczycieli ZAGADNIENIE PODSTAWA PRAWNA Uprawnieni do korzystania z urlopu wychowawczego Z urlopu wychowawczego korzystać może wyłącznie nauczyciel, który

Bardziej szczegółowo

M I N I S T R A P R A C Y I P O L I T Y K I S P O Ł E C Z N E J 1)

M I N I S T R A P R A C Y I P O L I T Y K I S P O Ł E C Z N E J 1) Projekt z dnia 20 października 2015 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A P R A C Y I P O L I T Y K I S P O Ł E C Z N E J 1) w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 grudnia 2015 r. Poz. 2243 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA RODZINY, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie wniosków dotyczących

Bardziej szczegółowo

Poradnik Urlop wychowawczy

Poradnik Urlop wychowawczy Autor: Ewa Karaś Poradnik Urlop wychowawczy Urlop wychowawczy przysługuje rodzicom lub opiekunom dziecka. Panuje zasada, że prawo do urlopu wychowawczego na równych prawach ma kobieta i mężczyzna. Celem

Bardziej szczegółowo

Informacja o zmianach dotyczących zasiłku macierzyńskiego od 17 czerwca 2013 r.

Informacja o zmianach dotyczących zasiłku macierzyńskiego od 17 czerwca 2013 r. Informacja o zmianach dotyczących zasiłku macierzyńskiego od 17 czerwca 2013 r. W dniu 17 czerwca 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem prawo pracy, zasiłki macierzyńskie i opiekuńcze komentarze, przykłady, kompletna dokumentacja

Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem prawo pracy, zasiłki macierzyńskie i opiekuńcze komentarze, przykłady, kompletna dokumentacja Agata Lankamer-Prasołek Karol Lankamer Ewa Przedwojska Renata Tonder Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem prawo pracy, zasiłki macierzyńskie i opiekuńcze komentarze, przykłady, kompletna dokumentacja

Bardziej szczegółowo

rodzinny Poradnik e-poradnik egazety Prawnej 83 strony wyjaśnień, porad, pism procesowych i przepisów

rodzinny Poradnik e-poradnik egazety Prawnej 83 strony wyjaśnień, porad, pism procesowych i przepisów e-poradnik egazety Prawnej Poradnik rodzinny 83 strony wyjaśnień, porad, pism procesowych i przepisów Jaka ochrona przysługuje pracującej kobiecie w ciąży Jakie prawa ma kobieta po urodzeniu dziecka Jak

Bardziej szczegółowo

USTAWA z d n ia... o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw1*

USTAWA z d n ia... o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw1* Projekt z dnia 25 kwietnia 2013 r. USTAWA z d n ia... o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw1* Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/30 USTAWA z dnia 28 maja 2013 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2013 r. poz. 675. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca

Bardziej szczegółowo

Zasady naliczania urlopu wypoczynkowego. Zgodnie z kodeksem pracy wymiar urlopu wynosi:

Zasady naliczania urlopu wypoczynkowego. Zgodnie z kodeksem pracy wymiar urlopu wynosi: Zasady naliczania urlopu wypoczynkowego Zgodnie z kodeksem pracy wymiar urlopu wynosi: 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat 26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

U S T A W A z dnia. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A z dnia. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm. 2) ) wprowadza

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

Ustawa z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) projekt Ustawa z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 i 1662) wprowadza się następujące

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRACY KOBIET

OCHRONA PRACY KOBIET OCHRONA PRACY KOBIET Ochrona pracy kobiet uwzględnia w szczególności: ochronę stosunku pracy kobiet w ciąży i w okresie urlopu macierzyńskiego, zakaz zatrudniania kobiet w ciąży w godzinach nadliczbowych

Bardziej szczegółowo

Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1

Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1 Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1 Kraj macierzyński Polska Matka urodzenie 1dziecka 20 tyg. urodzenie 2 dzieci 31 tyg. urodzenie 3 dzieci 33 tyg. urodzenie 4 dzieci 35

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Rozdział I. Urlop macierzyński

Spis treści Wykaz skrótów Rozdział I. Urlop macierzyński Wykaz skrótów... Rozdział I. Urlop macierzyński... 1 1. Wymiar urlopu macierzyńskiego... 1 2. Poród mnogi odroczony... 1 3. Przedporodowa część urlopu macierzyńskiego... 2 3.1. Zasady występowania o urlop

Bardziej szczegółowo

ŚWIADCZENIE RODZICIELSKIE NOWE ŚWIADCZENIE RODZINNE

ŚWIADCZENIE RODZICIELSKIE NOWE ŚWIADCZENIE RODZINNE ŚWIADCZENIE RODZICIELSKIE NOWE ŚWIADCZENIE RODZINNE wchodzące w życie od dnia 01.01.2016 r. Uchwalona przez Sejm w dniu 24 lipca 2015 r. ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych

Bardziej szczegółowo

Dodatkowy urlop macierzyński

Dodatkowy urlop macierzyński Tytuł artykułu: Z początkiem stycznia zwiększeniu ulegnie wymiar dodatkowego urlopu macierzyńskiego Tytuł dziennika: Dziennik Gazeta Prawna Data wydania: 15 grudnia 2011 W nowym roku zmienia się długość

Bardziej szczegółowo

Świadczenia rodzinne. specjalny zasiłek opiekuńczy;

Świadczenia rodzinne. specjalny zasiłek opiekuńczy; Świadczenia rodzinne Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa Ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych.

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W PRAWIE PRACY

ZMIANY W PRAWIE PRACY ZMIANY W PRAWIE PRACY 2016 Zamiany w umowach terminowych ustawa z dnia 21 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1220) Zmiany wchodzące w życie

Bardziej szczegółowo

Gmina jest organem właściwym do realizacji świadczeń określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych.

Gmina jest organem właściwym do realizacji świadczeń określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Gmina jest organem właściwym do realizacji świadczeń określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: 1) 68,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku

Bardziej szczegółowo

Zapewnienie profesjonalnej opieki nad dzieckiem jest kluczowe dla rodzica

Zapewnienie profesjonalnej opieki nad dzieckiem jest kluczowe dla rodzica UZASADNIENIE Priorytetem polityki społecznej państwa są działania na rzecz rodziny. Wyzwaniem, przed którym obecnie stoimy, jest mała liczba urodzeń. Prowadzone w ostatnich latach przez Rząd działania

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W PRAWIE PRACY OBOWIAZUJĄCE OD 2013 ROKU

ZMIANY W PRAWIE PRACY OBOWIAZUJĄCE OD 2013 ROKU ZMIANY W PRAWIE PRACY OBOWIAZUJĄCE OD 2013 ROKU Wyższe wynagrodzenie minimalne Od 1 stycznia 2013 r. wynagrodzenie minimalne wzrośnie i wynosić będzie 1600 zł brutto miesięcznie. Wynagrodzenie pracownika

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia rodzicielskie 2016

Uprawnienia rodzicielskie 2016 Polskie Centrum Kadrowo - Płacowe zaprasza do udziału w szkoleniu pt.: Uprawnienia rodzicielskie 2016 Tylko kolejne zmiany czy prawdziwa rewolucja? Instrukcja obsługi nowych rozwiązań prawnych Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Urlop macierzyński

Rozdział I. Urlop macierzyński Bożena Lenart Rozdział I. Urlop macierzyński 1. Prawo pracownicy do urlopu macierzyńskiego Z przepisów KP wynika, że urlop macierzyński przysługuje pracownicy, która urodziła dziecko w okresie zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Podstawa wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami

Podstawa wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami Podstawa wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami Zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego warunek uzyskania świadczeń Przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego

Bardziej szczegółowo

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM Co o urlopie bezpłatnym stanowi Kodeks pracy Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może udzielić pracownikowi, na jego pisemny wniosek,

Bardziej szczegółowo

Rodzaje świadczeń rodzinnych

Rodzaje świadczeń rodzinnych Rodzaje świadczeń rodzinnych Zasiłek rodzinny Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: 1) 89,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia; 2) 118,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia

Bardziej szczegółowo

E-ZWOLNIENIA I ZASIŁKI UWAGA! ZMIANY PRZEPISÓW

E-ZWOLNIENIA I ZASIŁKI UWAGA! ZMIANY PRZEPISÓW PRAWO PRACY I ZUS NR 4 INDEKS 403547 ISBN 9788374403757 CZERWIEC 2015 CENA 29,90 ZŁ (W TYM 5% VAT) UKAZUJE SIĘ OD 1995 ROKU UWAGA! ZMIANY PRZEPISÓW E-ZWOLNIENIA I ZASIŁKI Jak wydawać e-zwolnienia lekarskie

Bardziej szczegółowo

PRZEPISY Z KOMENTARZEM. Kodeks Pracy. Urlopy rodzicielskie Dłuższy wymiar macierzyńskiego Nowe wysokości zasiłków 19 wzorów wniosków.

PRZEPISY Z KOMENTARZEM. Kodeks Pracy. Urlopy rodzicielskie Dłuższy wymiar macierzyńskiego Nowe wysokości zasiłków 19 wzorów wniosków. PRZEPISY Z KOMENTARZEM Kodeks Pracy po zmianach Urlopy rodzicielskie Dłuższy wymiar macierzyńskiego Nowe wysokości zasiłków 19 wzorów wniosków Kodeks pracy po zmianach Urlopy rodzicielskie Dłuższy wymiar

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Powiatowy Urząd Pracy w Iławie, ul. 1 Maja 8b, 14-200 Iława, tel./fax. (89) 649 55 02 www.pup.ilawa.pl,urzad@pup.ilawa.pl

Bardziej szczegółowo

Świadczenia rodzinne. Świadczeniami rodzinnymi są:

Świadczenia rodzinne. Świadczeniami rodzinnymi są: Świadczenia rodzinne Świadczeniami rodzinnymi są: 1. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, 2. jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, 3. świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku 1. Becikowe Od 1 stycznia 2013 r. przy przyznawaniu jednorazowej zapomogi

Bardziej szczegółowo

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Serokomli

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Serokomli Świadczenia rodzinne Informacje o formach i zasadach przyznawania świadczeń rodzinnych ZASIŁEK RODZINNY Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: 1) 89,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku

Bardziej szczegółowo

Płacisz i masz, czyli co ci się należy, gdy płacisz składki?

Płacisz i masz, czyli co ci się należy, gdy płacisz składki? l e k c j a N I. Ubezpieczenie chorobowe Świadczenia: zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy, wyrównawczy, świadczenie rehabilitacyjne Zasiłek chorobowy przysługuje, gdy osoba ubezpieczona jest niezdolna

Bardziej szczegółowo

INFOR RAPORTY W RAPORCIE ZNAJDZIESZ ODPOWIEDZI M.IN. NA NASTĘPUJĄCE PYTANIA:

INFOR RAPORTY W RAPORCIE ZNAJDZIESZ ODPOWIEDZI M.IN. NA NASTĘPUJĄCE PYTANIA: INFOR RAPORTY W RAPORCIE ZNAJDZIESZ ODPOWIEDZI M.IN. NA NASTĘPUJĄCE PYTANIA: Czy można rozpocząć korzystanie z urlopu ojcowskiego od dnia urodzenia się dziecka? Czy pracownik może przesunąć rozpoczęcie

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.)

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) Jakie zmiany w świadczeniach rodzinnych będą obowiązywać od września 2005 roku. Komu od września br.

Bardziej szczegółowo

Niezbędne dokumenty, które należy dołączyć do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego:

Niezbędne dokumenty, które należy dołączyć do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego: Niezbędne dokumenty, które należy dołączyć do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego: 1. kopia dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się matki,ojca,opiekuna

Bardziej szczegółowo

Zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu: Podstawa prawna Osoby uprawnione i kryteria

Zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu: Podstawa prawna Osoby uprawnione i kryteria Zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu: urodzenia dziecka; opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; samotnego wychowywania dziecka; dodatek z tytułu wychowywania

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/50 USTAWA Opracowano na podstawie Dz. U. z 2015 r. poz. 1268, 1735. z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

Informacja dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne

Informacja dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne Informacja dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne Działając na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych

Bardziej szczegółowo

Świadczenia opiekuńcze

Świadczenia opiekuńcze Świadczenia opiekuńcze ZASIŁEK PIELĘGNACYJNY przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością

Bardziej szczegółowo

Kurs Kadry wersja e-learningowa

Kurs Kadry wersja e-learningowa Kurs Kadry wersja e-learningowa Program: Moduł I Nawiązanie stosunku pracy 1. Rekrutacja obowiązki i uprawnienia pracodawcy 2. Obowiązki związane z zatrudnieniem pracownika 3. Umowy o pracę a. Zawarcie

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska 1 Ubezpieczenie chorobowe podstawa prawna Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa tzw. ustawa

Bardziej szczegółowo

Zmiany w przepisach dotyczących urlopów związanych z rodzicielstwem. 1. Dz. U. z 2015r. Poz. 1286. 2. Wejście w życie: 02.01.2016r.

Zmiany w przepisach dotyczących urlopów związanych z rodzicielstwem. 1. Dz. U. z 2015r. Poz. 1286. 2. Wejście w życie: 02.01.2016r. Zmiany w przepisach dotyczących urlopów związanych z rodzicielstwem 1. Dz. U. z 2015r. Poz. 1286. 2. Wejście w życie: 02.01.2016r. Kodeks pracy (obecnie obowiązujący) 1.Urlop macierzyński. 2.Urlop na prawach

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 sierpnia 2013 r. Poz. 983 USTAWA. z dnia 26 lipca 2013 r.

Warszawa, dnia 27 sierpnia 2013 r. Poz. 983 USTAWA. z dnia 26 lipca 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 27 sierpnia 2013 r. Poz. 983 USTAWA z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art.

Bardziej szczegółowo

posiadania innych tytułów do ubezpieczenia społecznego np.

posiadania innych tytułów do ubezpieczenia społecznego np. » Od 1.01.2015r wprowadzono obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe członków rad nadzorczych ( nie dotyczy to ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego) niezależnie od posiadania innych tytułów do

Bardziej szczegółowo

Od 1 stycznia 2016 r. zasiłek macierzyński jest świadczeniem z ubezpieczenia emerytalnorentowego.

Od 1 stycznia 2016 r. zasiłek macierzyński jest świadczeniem z ubezpieczenia emerytalnorentowego. ZADANIA KRUS ZASIŁEK MACIERZYŃSKI Komu przysługuje zasiłek macierzyński od 1 stycznia 2016 r.? Od 1 stycznia 2016 r. zasiłek macierzyński jest świadczeniem z ubezpieczenia emerytalnorentowego. Zasiłek

Bardziej szczegółowo

Zasiłki rodzinne oraz dodatki do zasiłków rodzinnych (okres zasiłkowy 2012/2013) w Gminie Opatowiec - WAŻNE

Zasiłki rodzinne oraz dodatki do zasiłków rodzinnych (okres zasiłkowy 2012/2013) w Gminie Opatowiec - WAŻNE Zasiłki rodzinne oraz dodatki do zasiłków rodzinnych (okres zasiłkowy 2012/2013) w Gminie Opatowiec - WAŻNE Informujemy, że wnioski do zasiłków rodzinnych na okres 2012/2013 są wydawane i przyjmowane w

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 sierpnia 2015 r. Poz. 1217 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 sierpnia 2015 r. Poz. 1217 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

Bardziej szczegółowo

Godzenie życia zawodowego i prywatnego. Warszawa, 9 maja 2014 r.

Godzenie życia zawodowego i prywatnego. Warszawa, 9 maja 2014 r. Godzenie życia zawodowego i prywatnego Warszawa, 9 maja 2014 r. Pierwsze skojarzenie dot. godzenia ról zawodowych i prywatnych? Wskaźnik zatrudnienia dla osób 15-64 w 2013 roku Ogółem Mężczyźni Kobiety

Bardziej szczegółowo

Projekt U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

Projekt U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) U S T AWA Projekt z dnia o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Projekt z 2 lipca 2013r. z dnia..2013 r.

Projekt z 2 lipca 2013r. z dnia..2013 r. Projekt z 2 lipca 2013r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A P R A C Y I P O L I T Y K I S P O Ł E C Z N E J 1) z dnia..2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia dowodów stanowiących

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów...7 Wstęp...11 1. Nowości w 2015 r. i w 2016 r...13

Spis treści. Wykaz skrótów...7 Wstęp...11 1. Nowości w 2015 r. i w 2016 r...13 Spis treści Wykaz skrótów...7 Wstęp...11 1. Nowości w 2015 r. i w 2016 r...13 1.1 Zmiany w Kodeksie Pracy, które będą obowiązywać od 22 lutego 2016 r...13 1.1.1 Umowa o pracę na okres próbny nowe regulacje...13

Bardziej szczegółowo

i kosmetyki, ubrania i obuwie, podręczniki, paliwo, usługi turystyczne, kulturalne, sportowe. W całej Polsce o Kartę Dużej Rodziny wystąpiło już

i kosmetyki, ubrania i obuwie, podręczniki, paliwo, usługi turystyczne, kulturalne, sportowe. W całej Polsce o Kartę Dużej Rodziny wystąpiło już UZASADNIENIE Polityka rodzinna jest jednym z fundamentów polityki społecznej prowadzonej przez państwo. Musi ona odpowiadać na współczesne wyzwania wynikające z przemian społecznych i demograficznych,

Bardziej szczegółowo

Okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego w szczególnych przypadkach

Okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego w szczególnych przypadkach Okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego w szczególnych przypadkach Zasiłek macierzyński z tytułu urodzenia dziecka przysługuje przez okres określony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego,

Bardziej szczegółowo

rodzinny Poradnik e-poradnik egazety Prawnej 83 strony wyjaśnień, porad, pism procesowych i przepisów

rodzinny Poradnik e-poradnik egazety Prawnej 83 strony wyjaśnień, porad, pism procesowych i przepisów e-poradnik egazety Prawnej Poradnik rodzinny 83 strony wyjaśnień, porad, pism procesowych i przepisów Jaka ochrona przysługuje pracującej kobiecie w ciąży Jakie prawa ma kobieta po urodzeniu dziecka Jak

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU RODZINNEGO ORAZ DODATKÓW DO ZASIŁKU RODZINNEGO

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU RODZINNEGO ORAZ DODATKÓW DO ZASIŁKU RODZINNEGO Nazwa podmiotu realizującego świadczenia rodzinne: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU RODZINNEGO ORAZ DODATKÓW DO ZASIŁKU RODZINNEGO Część I. 1. Dane osoby ubiegającej się Imię i nazwisko PESEL*

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE Projektowana ustawa ma umożliwić rodzicom skorzystanie z płatnego urlopu przez okres jednego roku, w związku z urodzeniem się ich dziecka, albo przez okres dłuższy niż jeden rok, w związku

Bardziej szczegółowo

U S T AWA z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T AWA z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt z dnia 7 stycznia 2015 r. U S T AWA z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Powiatowy Urząd Pracy w Iławie, ul. 1 Maja 8b, 14-200 Iława, tel./fax. (89) 649 55 02 www.pup.ilawa.pl,urzad@pup.ilawa.pl

Bardziej szczegółowo

Najnowsze zmiany w zakresie ustalania

Najnowsze zmiany w zakresie ustalania Najnowsze zmiany w zakresie ustalania uprawnień i wysokości zasiłków. Małgorzata Nowicka Zmiany przepisów w zakresie zasiłków w 2015 i 2016 r. Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach

Bardziej szczegółowo