RYZYKO SOCJALNE PRACODAWCY IMPLIKACJE DLA RYNKU PRACY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "RYZYKO SOCJALNE PRACODAWCY IMPLIKACJE DLA RYNKU PRACY"

Transkrypt

1 Paula Koczara Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu RYZYKO SOCJALNE PRACODAWCY IMPLIKACJE DLA RYNKU PRACY Wprowadzenie W literaturze przedmiotu problematyka ryzyk socjalnych jest podejmowana zarówno na gruncie nauk ekonomicznych, jak i nauk prawnych, przy czym rozważania są prowadzone zawsze w kontekście zabezpieczenia społecznego. Dotychczas wyłącznie prawnicy odnosili ryzyko socjalne do relacji pracodawcy i pracownika, przez co wszelkie definicje pozostają w ścisłym związku z charakterystyczną dla prawa optyką. Truizmem jest twierdzenie, że ekonomia stanowi odrębną dziedzinę nauki, jednak ta pozornie trywialna konstatacja prowadzi do tezy, iż istnieje naukowa luka wynikająca z niedopasowania istniejącego aparatu pojęciowego do potrzeb badawczych ekonomii w zakresie ryzyka socjalnego pracodawcy. Sformułowanie definicji adekwatnej do potrzeb ekonomii pozwoli na postawienie hipotez badawczych dotyczących wpływu zakresu obciążeń pracodawcy związanych z partycypowaniem w ryzyku związanym z wystąpieniem zdarzenia losowego objętego ochroną prawną na rynek pracy. 1. Pojęcie ryzyka socjalnego 1 na gruncie zabezpieczenia społecznego Jedne z pierwszych ustaw socjalnych zostały uchwalone w Niemczech pod koniec XIX w. Na ich mocy obligatoryjną ochroną ubezpieczeniową objęto pra- 1 Pojęcie ryzyka społecznego i ryzyka socjalnego jest stosowane zamiennie. Por. T. Szumlicz: Ubezpieczenie społeczne. Teoria dla praktyki. Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz-Warszawa 2005, s. 45. W artykule konsekwentnie będzie jednak używane pojęcie ryzyka socjalnego, bowiem problematyka zakresu przedmiotowego zabezpieczenia społecznego, nawiązująca do katalogu ryzyk socjalnych sformułowanego w Konwencji nr 102 Międzynarodowej Organizacji Pracy, stanowi wyłącznie punkt wyjścia do omówienia centralnego zagadnienia niniejszego artykułu, jakim jest ryzyko socjalne pracodawcy. Takie ujęcie omawianego ryzyka jest mocno ugruntowane w naukach prawnych. Por. M. Święcicki: Charakterystyka prawna stosunku pracy. Państwo i Prawo 1957, nr 9; W. Sanetra: Ryzyko osobowe zakładu pracy. PWN, Warszawa 1971; Ł. Pisarczyk: Ryzyko pracodawcy. Oficyna a Wolters Kluwer Business, Warszawa W związku z powyższym, posługiwanie się pojęciem ryzyka socjalnego zamiast ryzyka społecznego pozwoli na uniknięcie zbędnych trudności terminologicznych.

2 Ryzyko socjalne pracodawcy 65 cowników w razie choroby, wypadku przy pracy, inwalidztwa, starości i śmierci oraz bezrobocia 2. Przyczyną wprowadzenia tych rozwiązań prawnych było dostrzeżenie potrzeby przeciwdziałania ubóstwu obywateli spowodowanego zdarzeniami o charakterze losowym. W następnych dekadach w wielu krajach europejskich podjęto działania zmierzające do budowy podwalin systemów zabezpieczenia społecznego. Na poziomie międzynarodowym jednym z najbardziej znamiennych wydarzeń było przyjęcie przez Międzynarodową Organizację Pracy Konwencji nr 102 z dnia 28 czerwca 1952 r. dotyczącej minimalnych norm zabezpieczenia społecznego. W Konwencji sformułowano katalog ryzyk socjalnych 3, rozumianych jako określone zdarzenia losowe powodujące stratę w zasobach jednostki (i związanego z nią gospodarstwa domowego). Takie rozumienie ryzyk socjalnych wyznacza uniwersalny (tzn. powszechnie akceptowany) zakres przedmiotowy zabezpieczenia społecznego. Niemniej jednak, ryzyko socjalne może być definiowane w odmienny sposób. Będzie ono wówczas rozumiane jako szkoda wynikająca z niemożności zarobkowania powstała na skutek wystąpienia określonego zdarzenia. Drugie podejście jest rozpowszechnione przede wszystkim w naukach ekonomicznych. Warto jednak podkreślić, iż dopiero uwzględnienie obydwu perspektyw, przez wzgląd na ich przyczynowo- -skutkowy charakter, w kompletny sposób oddaje specyfikę problematyki ryzyka socjalnego, bowiem pozwala wskazać co i dlaczego stanowi przedmiot ochrony. W niniejszym artykule zostanie przyjęta szeroka definicja ryzyka socjalnego, które zostanie zdefiniowane jako ( ) zagrożenie zdarzeniem, którego zaistnienie spowoduje stratę w zasobach Pojęcie ryzyka socjalnego w relacjach pracowniczych Włączenie pojęcia ryzyka socjalnego do rozważań o istocie relacji pracodawcy i pracownika wymaga poczynienia kilku generalnych uwag o podstawowych obowiązkach stron stosunku pracy. Wraz z zawarciem umowy o pracę pracownik zobowiązuje się do świadczenia pracy na rzecz pracodawcy, który J. Piotrowski: Zabezpieczenie społeczne: problematyka i metody. Książka i Wiedza, Warszawa 1966, s. 64 i nast. W Konwencji wskazano dziewięć rodzajów ryzyk socjalnych, które powinny zostać objęte ochroną prawną: dożycie wieku emerytalnego, trwała niezdolność do pracy, śmierć żywiciela, niezdolność lub niemożność świadczenia pracy (prowadzenia działalności), wypadek przy pracy lub choroba zawodowa, choroba, bezrobocie, niedostatek dochodu w rodzinie, trudne sytuacje życiowe. T. Szumlicz: Op. cit., s. 45.

3 66 Paula Koczara w zamian jest obowiązany do wypłaty wynagrodzenia 5. Jeśli w prawie pracy zostałaby przyjęta zobowiązaniowa zasada odpowiedzialności strony za skutki zdarzeń leżących po jej stronie, wówczas w sytuacji nieświadczenia pracy spowodowanej wystąpieniem zdarzenia losowego, pracownik nie miałby względem pracodawcy roszczenia o wypłatę wynagrodzenia. Niemniej jednak zasada odpowiedzialności za tego typu zdarzenia jest uregulowana zgoła odmienne. W prawie pracy dochodzi bowiem do przełamania zasady zobowiązaniowej na rzecz zasady ryzyka pracodawcy, zgodnie z którą odpowiedzialność pracownika ogranicza się wyłącznie do szkód wynikających z jego winy. W konsekwencji w relacjach pracodawcy z pracownikami o ryzyku kontraktowym można mówić w ( ) zakresie, w jakim podmiot zatrudniający zostaje obciążony konsekwencjami nieplanowanych i niezawinionych przez siebie zakłóceń, które uniemożliwiają lub utrudniają prawidłowe spełnienie świadczeń objętych treścią stosunku pracy 6. W celu dogłębnego zrozumienia istoty obciążeń pracodawcy związanych z realizacją określonego zdarzenia losowego należy wskazać, że ryzyko pracodawcy ma trojaki charakter: normatywny, prawny oraz faktyczny 7. Zarówno ryzyko normatywne, jak i ryzyko prawne jest pochodną rozwiązań przyjętych w danym systemie prawnym, niemniej jednak wyłącznie pierwszy typ ryzyka rozpatruje się abstrakcyjnie, tzn. w oderwaniu od możliwości wystąpienia danego zdarzenia 8. Zakres ryzyka normatywnego można zatem wyznaczyć apriorycznie, niezależnie od indywidualnego ryzyka pracownika. Omawianie ryzyka socjalnego pracodawcy z przyjęciem tej perspektywy jest charakterystyczne dla nauk prawnych 9. Analiza zakresu pozostałych dwóch typów ryzyk, tj. ryzyka prawnego oraz ryzyka faktycznego, zawsze wymaga uwzględnienia możliwości wystąpienia zdarzenia losowego, co per se wymusza oszacowanie prawdopodobieństwa jego realizacji względem konkretnego pracownika. Specyfika ryzyka faktycznego wyraża się jednak przede wszystkim w przesunięciu akcentu na skutek wystąpienia danego zdarzenia, tj. szkody. Ryzyko prawne można natomiast uznać za wypadkową pozostałych dwóch typów ryzyk, gdyż zależy od Wskazane w artykule świadczenia pracodawcy i pracownika stanowią konstytutywne cechy stosunku pracy, niemniej jednak należy podkreślić, iż wachlarz ich obowiązków jest znacznie szerszy. Por. Ł. Pisarczyk: Op. cit., s. 40 i nast. Ibid., s Podziału typów ryzyka dokonał Walerian Sanetra, który ryzyko normatywne zdefiniował jako obowiązek prawny wyznaczony przez określone normy prawne, ryzyko prawne jako samą możliwość powstania określonego obowiązku prawnego (lub utraty określonych praw), natomiast ryzyko faktyczne jako możliwość powstania określonych ujemnych skutków faktycznych (szkód). W. Sanetra: Op. cit., s. 25, 46. Ibid., s 44. W swoich rozważaniach perspektywę tę przyjęli m.in. Walerian Sanetra oraz Łukasz Pisarczyk.

4 Ryzyko socjalne pracodawcy 67 ( ) zakresu konkretyzacji ryzyka faktycznego oraz sposobu ukształtowania jego konsekwencji przez prawodawcę 10. Zarówno w ryzyku faktycznym, jak i ryzyku prawnym koniecznym jest uwzględnienie zagrożenia powstaniem szkody, co zdaje się bardziej adekwatnym na gruncie nauk ekonomicznych, których podstawowym celem jest opisywanie danej rzeczywistości. 3. Definicja ryzyka socjalnego pracodawcy dwa ujęcia Celem dotychczasowych rozważań było wykazanie, iż na sposób rozumienia pojęcia ryzyka socjalnego wpływa przyjęta perspektywa badawcza (prawna bądź ekonomiczna) oraz analizowana materia. W dalszej części artykułu pojęcie to będzie odniesione do tytułowego ryzyka socjalnego pracodawcy. Pojęcie ryzyka pracodawcy zostało włączone do literatury przedmiotu przez Macieja Święcickiego 11, natomiast najbardziej rozpowszechnioną definicję ryzyka socjalnego pracodawcy w 1971 r. sformułował Walerian Sanetra, który wskazał, iż jest to ( ) grupa obowiązków, które ciążą na podmiocie zatrudniającym, z tym jednak że świadczenia, jakie musi on wykonać w myśl tych obowiązków, w przeciwieństwie do innych świadczeń zakładu pracy na rzecz pracownika, mogą nie wystąpić, wcale, a w konsekwencji rozmiar ich bywa rożny 12. Odwołując się do wcześniej opisanych typów ryzyka, można wskazać, iż sformułowana definicja uwzględnia wyłącznie specyfikę ryzyka normatywnego i prawnego. Uzasadnieniem dla tej tezy jest fakt, iż (w definicji) istotą ryzyka jest obciążenie ex definitione, oznaczające zobowiązanie nałożone na pracodawcę 13, które z kolei zawsze będzie pochodną przyjętych rozwiązań prawnych. W definicji niemalże całkowicie pomija się powstałą wskutek wystąpienia zdarzenia losowego szkodę, co ogranicza jej przydatność w ekonomicznej analizie wpływu ryzyka socjalnego pracodawcy na decyzję o (nie)zatrudnieniu danego pracownika. W ekonomii bowiem nie sposób abstrahować od obiektywnych (empirycznych) determinant określonych zjawisk. Adekwatna dla potrzeb ekonomii definicja ryzyka socjalnego pracodawcy powinna zatem uwzględniać aspekt ryzyka faktycznego. W tym miejscu należy podnieść, iż ryzyko faktyczne, odmiennie od dwóch pozostałych, można rozwa- 10 Ł. Pisarczyk: Op. cit., s Maciej Święcicki w artykule Charakterystyka prawna stosunku pracy stworzył typologię ryzyk pracodawcy, wyodrębniając: ryzyko osobowe, ryzyko socjalne, ryzyko techniczne oraz ryzyko gospodarcze. Por. M. Święcki: Charakterystyka prawna stosunku pracy. Państwo i Prawo 1957, nr W. Sanetra: Op. cit., s Uniwersalny słownik języka polskiego. Red. S. Dubisz. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, s

5 68 Paula Koczara żać zarówno z perspektywy pracownika, jak i pracodawcy, poprzez wskazanie odpowiedzi na pytanie: na czym polega szkoda będąca skutkiem określonego zdarzenia? Przyjmując, iż ( ) ryzyko to zagrożenie zdarzeniem, którego zaistnienie spowoduje stratę w posiadanych lub spodziewanych zasobach podmiotu ekonomicznego 14, należy wskazać, że w przypadku pracownika jest to utrata dochodu spowodowana niemożnością zarobkowania. Szkoda pracodawcy wynika natomiast z zakresu jego świadczeń na rzecz pracowników, które mogą przybierać trojaką postać: świadczeń finansowych (np. wypłata wynagrodzenia chorobowego), obowiązku określonego zachowania (np. obowiązek usprawiedliwienia nieobecności w pracy) lub zakazu podejmowania określonego działania (np. niemożność wypowiedzenia umowy o pracę w okresie usprawiedliwionej nieobecności). Co więcej, szkoda pracodawcy wynika dodatkowo z zakłóceń procesu pracy związanych z osobą pracownika i jego stanem psychofizycznym 15. Pochodną tego ryzyka jest konieczność akceptacji przez pracodawcę przerwy w świadczeniu pracy niezbędnej do ustania przyczyny zagrożenia dla zdrowia lub życia pracownika 16. Zakłócenia procesu pracy generują jednak wymierne straty finansowe wynikłe m.in. z nieuzyskania rezultatów pracy lub konieczności zapewnienia zastępstwa (krótkoterminowego np. obowiązek wypłaty [wyższego] wynagrodzenia za nadgodziny innemu pracownikowi lub długoterminowego zwiększone koszty pracy związane z zatrudnieniem i adaptacją w przedsiębiorstwie nowego pracownika). Absencję pracowniczą spowodowaną realizacją określonego zdarzenia losowego można określić mianem ryzyka nieświadczenia pracy. Uwzględniając powyższe uwagi, ryzyko socjalne pracodawcy można zdefiniować jako możliwość wystąpienia pewnych obowiązków pracodawcy względem pracownika wynikłą z realizacji określonego zdarzenia losowego objętego ochroną prawną powodującego szkodę pracodawcy związaną z brakiem albo ograniczoną dostępnością pracy. Powyższa definicja w znacznej mierze nawiązuje do sformułowanej przez W. Sanetrę, zwłaszcza w zakresie w jakim traktuje o obowiązkach pracodawcy i możliwości ich wystąpienia, ale równolegle eksponuje drugi komponent ryzyka pracodawcy, tj. szkodę faktyczną. Należy podkreślić, iż przedstawione definicje ryzyka socjalnego pracodawcy nie pozostają względem siebie konkurencyjnymi. Tym samym nieuprawionym byłoby twierdzenie, iż którejkolwiek z nich można przypisać status definicji sensu largo/sensu stricto względem drugiej. Przyjęcie odmiennej perspektywy uzasadnia raczej twierdzenie, iż powinny one funkcjonować niezależnie od siebie. Sformu- 14 T. Szumlicz: Op. cit., s Ł. Pisarczyk: Op. cit., s Ibid., s. 237.

6 Ryzyko socjalne pracodawcy 69 łowanie definicji ryzyka socjalnego uwzględniającej aspekt szkody faktycznej pracodawcy nie służy bynajmniej wyparciu czy zastąpieniu definicji W. Sanetry, jest wyłącznie próbą dostosowania tego pojęcia w badaniach ekonomicznych. Posługiwanie się definicją ryzyka socjalnego pracodawcy uwzględniającą aspekt szkody faktycznej pracodawcy implikuje konieczność rewizji katalogu ryzyk socjalnych wymienionych w Konwencji nr 102 Międzynarodowej Organizacji Pracy, dotyczącej minimalnych norm zabezpieczenia społecznego. Szkoda faktyczna pracodawcy może powstać wyłącznie w czasie trwania stosunku pracy, przez co przedmiotem zainteresowania (w świetle sformułowanej definicji) mogą być wyłącznie te ryzyka socjalne, których realizacja i skutki występują i trwają w trakcie zatrudnienia. Innymi słowy, fakt trwania stosunku pracy stanowi causę do obarczenia pracodawcy świadczeniami na rzecz pracowników powodującymi wspomnianą szkodę, co wymusza ograniczenie katalogu ryzyk socjalnych do następujących: ryzyko choroby (wyłącznie jako okresowa niezdolność do pracy), ryzyko macierzyństwa, ryzyko wypadku przy pracy, ryzyko przejściowej niemożności świadczenia pracy (spowodowane innymi przyczynami). 4. Wpływ ryzyka socjalnego pracodawcy na rynek pracy W ramach ochrony ubezpieczeniowej, którą jest objęty pracownik można wyodrębnić fazę składkową oraz fazę świadczeniową inicjowaną przez określone zdarzenie losowe. W sytuacji gdy fundusz ubezpieczeniowy jest skonstruowany na podstawie modelu obliczania składki od dochodu, której immamentną cechą jest brak powiązania z indywidualnym ryzykiem ubezpieczonego 17, świadczeń pracodawcy polegających na współuczestniczeniu w kosztach objęcia pracownika ochroną ubezpieczeniową nie można uznać za ryzyko. Zakres tych obciążeń jest bowiem z góry wiadomy (jedyną determinantą jest wysokość wynagrodzenia pracownika), w związku z czym w fazie składkowej (w odniesieniu do obowiązków pracodawcy względem pracownika) występuje brak niepewności będącej jedną z konstytutywnych cech ryzyka. Odmiennie sytuacja kształtuje się w odniesieniu do fazy świadczeniowej. Zakres obowiązków pracodawcy jest wówczas kształtowany poprzez obowiązujące normy prawne określające wiel- 17 T. Szumlicz: Metoda ubezpieczenia interpretacja społeczna. W: Społeczne aspekty ubezpieczenia. Red. T. Szumlicz. Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2005, s. 38.

7 70 Paula Koczara kość i rodzaj świadczeń oraz przez czynniki natury obiektywnej, tj. zakres realizacji (stopień konkretyzacji) ryzyka. Pierwszy (prawny) komponent obowiązków pracodawcy może być zróżnicowany względem poszczególnych grup pracowników. Źródłem tego zróżnicowania będzie zwiększony zakres ochrony stosunku pracy (warunków zatrudnienia lub jego trwałości), wynikający z określonych cech bądź sytuacji (osobistych lub rodzinnych), w jakich znajdują się pracownicy. Dotyczy to przede wszystkim zatrudniania kobiet w ciąży, wczesnego macierzyństwa oraz zatrudnienia pracowników w wieku przedemerytalnym 18. Poszerzenie zakresu ochrony pracowników jest przejawem istnienia opiekuńczej funkcji prawa pracy. Aksjologicznym uzasadnieniem tego typu regulacji jest wsparcie zatrudnienia osób posiadających cechy obniżające pracowniczą przydatność, które jednocześnie mogą pełnić pożądane społecznie role 19. Na drugi komponent odpowiedzialności pracodawcy, jak wskazano we wcześniejszej części artykułu, zawsze wpływają cechy psychofizyczne pracownika (wiek, stan zdrowia) lub określone sytuacje społeczne, w których się znajduje (stan cywilny, rodzicielstwo). Badając wpływ ryzyka socjalnego pracodawcy na sytuację na rynku pracy nie sposób pominąć procesu decyzyjnego, który dokonuje się na etapie rekrutacji. Przyjęcie paradygmatu racjonalnego działania wymusza odwołanie się do teorii decyzji racjonalnych, która zasadza się na dwóch postulatach. Pierwszy dotyczy konieczności uporządkowania zbioru alternatyw z punktu widzenia swoich preferencji, natomiast drugi dotyczy maksymalizacji funkcji celu 20. Z drugiego postulatu wynika konieczność sformułowania przez decydenta (pracodawcę) racjonalnego rozwiązania. W odniesieniu do każdego pracownika wielkość ryzyka będzie stanowił iloczyn stopnia ewentualnej szkody oraz prawdopodobieństwa wystąpienia szkody 21. Biorąc pod uwagę fakt, iż ryzyko socjalne jest ryzykiem czystym, a więc takim, którego realizacja może spowodować wyłącznie szkodę, należy uznać, iż dla decydenta funkcją celu będzie minimalizacja potencjalnych szkód. Skoro w fazie składkowej obciążenia pracodawcy są 18 M. Skąpski: Ochrona funkcja prawa pracy w gospodarce rynkowej. Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2006, s Ibid., s A. Sus-Januchowska: Niepewność i ryzyko w świetle teorii decyzji racjonalnych oraz psychologicznej teorii decyzji. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Wrocław 2006, s W praktyce stosowanie powyższego wzoru może nastręczać trudności wynikających z braku dostępu do informacji wpływającym na wskazane czynniki (np. stan zdrowia, stan cywilny, rodzicielstwo). W konsekwencji niemożliwe jest zmierzenie ryzyka kandydata. Pracodawca na podstawie dostępnych danych statystycznych może jedynie oszacować prawdopodobieństwo realizacji ryzyka dla określonych grup kandydatów określonych poprzez pewne cechy (wiek, płeć itp.).

8 Ryzyko socjalne pracodawcy 71 pewne (w tym znaczeniu, iż pracodawca może je a priori obliczyć) i jednakowe dla wszystkich pracowników (określony procent od dochodu), to można uznać, iż ten typ obciążeń nie stanowi determinanty wyboru pracownika. Sytuację rekrutowanych pracowników zmieniają jednak pozostałe obciążenia pracodawcy wykazujące cechy ryzyka. Dążenie do minimalizacji ryzyka będzie się przejawiało w wyborach pracodawcy, który chętniej będzie rekrutował do pracy osoby, względem których: istnieje mniejsze (choćby statystycznie) prawdopodobieństwo realizacji ryzyka; nie mają zastosowania normy prawne rozszerzające ochronę stosunku pracy wpływające na zwiększone ryzyko prawne 22. W konsekwencji można uznać, iż poszerzony zakres ochrony stosunku pracy, którym są objęte tzw. wrażliwe grupy na rynku pracy, choć aksjologicznie uzasadniony, może prowadzić do ich dyskryminacji na etapie wejścia na rynek pracy. Podsumowanie i kierunek dalszych badań Problematyka ryzyka socjalnego pracodawcy jest złożonym zagadnieniem osadzonym w materii zabezpieczenia społecznego, prawa pracy i rynku pracy. Wielość perspektyw, z jakich można analizować to zjawisko, wymaga wysokiej dbałości o terminologiczną precyzję, która zapewni swobodne poruszanie się w obrębie różnych dziedzin nauki, przy jednoczesnym uwzględnieniu ich specyfiki. Sformułowanie definicji ryzyka socjalnego pracodawcy eksponującej aspekt ryzyka faktycznego stanowi punkt wyjścia do dalszych badań nad tą problematyką, w których należy poświęcić więcej uwagi typologii szkód wynikłych z nieświadczenia pracy oraz znaczeniu ryzyka socjalnego pracodawcy w procesie rekrutacyjnym. Teoretyczne opracowanie tych zagadnień pozwoli na empiryczną weryfikację szczątkowych hipotez sformułowanych w niniejszym artykule, a w konsekwencji pozwoli wykazać istnienie lub brak istnienia związku pomiędzy regulacjami z zakresu zabezpieczenia społecznego i prawa pracy a sytuacją na rynku pracy. 22 Ponadto, dodatkową trudnością jest oszacowanie znaczenia ryzyka socjalnego pracodawcy jako czynnika wyboru danego kandydata w sytuacji. Wskazana teza odnosi się do uproszczonego obrazu rzeczywistości, w którym ryzyko socjalne pracodawcy stanowiłoby jedyną determinantę wyboru. Analizowanie złożoności procesu decyzyjnego w trakcie rekrutacji wykracza poza ramy niniejszego opracowania.

9 72 Paula Koczara Literatura Piotrowski J.: Zabezpieczenie społeczne: problematyka i metody. Książka i Wiedza, Warszawa Pisarczyk Ł.: Ryzyko pracodawcy. Oficyna a Wolters Kluwer Business, Warszawa Sanetra W.: Ryzyko osobowe zakładu pracy. PWN, Warszawa Skąpski M.: Ochrona funkcja prawa pracy w gospodarce rynkowej. Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków Szumlicz T.: Metoda ubezpieczenia interpretacja społeczna. W: Społeczne aspekty ubezpieczenia. Red. T. Szumlicz. Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa Szumlicz T.: Ubezpieczenie społeczne. Teoria dla praktyki. Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz-Warszawa Święcicki M.: Charakterystyka prawna stosunku pracy. Państwo i Prawo 1957, nr 9. EMPLOYER S SOCIAL RISK AND RISK OF ABSENTEEISM LABOUR MARKER IMPLICATIONS Summary In this article previous output in the field of (employers) social risk in the light of social security and labour law was presented. However, the most important aim was to emphasize on similarities and differences of social risk definitions. In the next step, the new definition of employer s social risk was introduced which is more suitable in the economic approach. The author, based on formulated definition, made the hypothesis which lets to answer the question: do and how employer s social risk impact on situation in the labour market. In this context, the most valuable will be empirical verification of relation between the scope of employment protection legislation and the employment rate of fragile group in the labour market.

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO Wstęp Ogólny zamysł napisania książki wywodzi się ze stwierdzenia, iż dalszy rozwój rynku ubezpieczeniowego w Polsce jest uzależniony od znacznego zwiększenia

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. Plan spotkania Tematyka zajęć Rekomendowana literatura Organizacja spotkań Warunki zaliczenia Przydatne informacje Zarys tematyki spotkań

Bardziej szczegółowo

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka.

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka. Podstawowe pojęcia ubezpieczeniowe. Klasyfikacja ubezpieczeń Ubezpieczenia dzielimy na: Społeczne, Gospodarcze. Ubezpieczenia społeczne naleŝą do sektora publicznego, są ściśle związane z pracownikiem

Bardziej szczegółowo

Regulacja prawna zabezpieczenia społecznego:

Regulacja prawna zabezpieczenia społecznego: Regulacja prawna zabezpieczenia społecznego: } uregulowania międzynarodowe } uregulowania krajowe W międzynarodowym prawie zabezpieczenia społecznego można wyodrębnić: Ø Akty ONZ oraz konwencje MOP Ø Akty

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA. Co to jest ubezpieczenie??? Warunki zaliczenia 2014-12-03. Literatura: Literatura: Słownik języka polskiego

UBEZPIECZENIA. Co to jest ubezpieczenie??? Warunki zaliczenia 2014-12-03. Literatura: Literatura: Słownik języka polskiego Warunki zaliczenia Egzamin pisemny: 22 stycznia 2012 r. Godz. 11.05-12.40 w Sali RA3. UBEZPIECZENIA Prowadzący: dr Jacek Rodzinka Katedra Makroekonomii pokój A 109, tel. (17) 866 11 34 1 jrodzinka@wsiz.rzeszow.pl

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka zawodowego a ewaluacja przepisów w zakresie dostosowania do wymagań UE.

Ocena ryzyka zawodowego a ewaluacja przepisów w zakresie dostosowania do wymagań UE. dr Barbara Krzyśków Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy Ocena ryzyka zawodowego a ewaluacja przepisów w zakresie dostosowania do wymagań UE. Wstęp Ryzyko zawodowe jest w przepisach

Bardziej szczegółowo

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne Stanowisko projektodawcy do uwag resortów nieuwzględnionych w projekcie Założeń do projektu ustawy zmieniającej ustawę o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych w zakresie implementacji przepisów

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa.

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy Joanna Kaleta Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. 1 1 Treść stosunku pracy art. 22 k.p. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne)

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) Zakres przedmiotowy systemu zabezpieczenia społecznego wyznacza katalog ryzyk społecznych: choroby macierzyństwa

Bardziej szczegółowo

PRAWO PRACY POJĘCIE STOSUNKU PRACY. dr Agnieszka Górnicz Mulcahy

PRAWO PRACY POJĘCIE STOSUNKU PRACY. dr Agnieszka Górnicz Mulcahy PRAWO PRACY POJĘCIE STOSUNKU PRACY dr Agnieszka Górnicz Mulcahy Przedmiotem prawa pracy są stosunki pracy oraz inne stosunki prawne ściśle ze stosunkami pracy związane. Stosunkiem pracy jest więź prawna

Bardziej szczegółowo

PRACA NA WŁASNY RACHUNEK DETERMINANTY I IMPLIKACJE

PRACA NA WŁASNY RACHUNEK DETERMINANTY I IMPLIKACJE PRACA NA WŁASNY RACHUNEK DETERMINANTY I IMPLIKACJE ELŻBIETA redakcja naukowa KRYŃSKA Warszawa 2007 SPIS TREŚCI SŁOWO WSTĘPNE 13 Tomasz Duraj Rozdział I PRAWNA PERSPEKTYWA PRACY NA WŁASNY RACHUNEK 19 1.

Bardziej szczegółowo

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych. Regulacje prawne Autor: redakcja naukowa Aneta Giedrewicz-Niewińska, Marzena Szabłowska-Juckiewicz

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych. Regulacje prawne Autor: redakcja naukowa Aneta Giedrewicz-Niewińska, Marzena Szabłowska-Juckiewicz Zatrudnianie osób. Regulacje prawne Autor: redakcja naukowa Aneta Giedrewicz-Niewińska, Marzena Szabłowska-Juckiewicz Podstawowym celem i założeniem niniejszej publikacji jest ukazanie sytuacji prawnej

Bardziej szczegółowo

Co to jest ubezpieczenie???

Co to jest ubezpieczenie??? SYSTEM UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Prowadzący: dr Jacek Rodzinka Co to jest ubezpieczenie??? INSTYTUT BADAŃ i ANALIZ FINANSOWYCH pokój RA 50, tel. (17) 866 15 29 1 jrodzinka@wsiz.rzeszow.pl 2 Słownik języka

Bardziej szczegółowo

Zagadnienie rozliczenia składki za okres karencji

Zagadnienie rozliczenia składki za okres karencji Zagadnienie rozliczenia składki za okres karencji MAGDALENA SZCZEPAŃSKA Zagadnienie rozliczenia składki za okres karencji Na wstępie należy podkreślić, że umowa ubezpieczenia ma skomplikowany charakter.

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

389/5/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 22 czerwca 2010 r. Sygn. akt Ts 316/09. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Maria Gintowt-Jankowicz,

389/5/B/2010. POSTANOWIENIE z dnia 22 czerwca 2010 r. Sygn. akt Ts 316/09. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Maria Gintowt-Jankowicz, 389/5/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 22 czerwca 2010 r. Sygn. akt Ts 316/09 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Maria Gintowt-Jankowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej

Bardziej szczegółowo

Etapy modelowania ekonometrycznego

Etapy modelowania ekonometrycznego Etapy modelowania ekonometrycznego jest podstawowym narzędziem badawczym, jakim posługuje się ekonometria. Stanowi on matematyczno-statystyczną formę zapisu prawidłowości statystycznej w zakresie rozkładu,

Bardziej szczegółowo

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Tytuł: Zarządzanie ryzykiem finansowym w polskich przedsiębiorstwach działających w otoczeniu międzynarodowym Ostatnie dziesięciolecia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Koszty wypadków przy pracy w przedsiębiorstwach

Koszty wypadków przy pracy w przedsiębiorstwach BEZPIECZEŃSTWO PRACY nauka i praktyka 2/1999, s. 2-4 mgr JAN RZEPECKI Centralny Instytut Ochrony Pracy Koszty przy pracy w przedsiębiorstwach Praca wykonana w ramach Strategicznego Programu Rządowego pn.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE nr 32/2015 r. Dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 2 im. Króla Jana III Sobieskiego w Legionowie z dnia 23 kwietnia 2015 r.

ZARZĄDZENIE nr 32/2015 r. Dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 2 im. Króla Jana III Sobieskiego w Legionowie z dnia 23 kwietnia 2015 r. ZARZĄDZENIE nr 32/2015 r. Dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 2 im. Króla Jana III Sobieskiego w Legionowie z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie wprowadzenia Polityki zarządzania ryzykiem Na

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych

Spis treści. 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych Spis treści Wstęp... 9 1. Analiza zmian i tendencje rozwoju rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Polsce... 11 1.1. Charakterystyka i regulacje prawne rynku ubezpieczeń komunikacyjnych w Europie... 11 1.2.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz Sygn. akt I PK 47/03 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 maja 2003 r. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz w sprawie z powództwa S. C. przeciwko Centrum Języków Obcych spółce cywilnej w B. J. M.,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dn. 2007-06-01. European Commission Directorate-General for Competition State aid Registry HT 364 B-1049 Brussels.

Warszawa, dn. 2007-06-01. European Commission Directorate-General for Competition State aid Registry HT 364 B-1049 Brussels. Warszawa, dn. 2007-06-01 European Commission Directorate-General for Competition State aid Registry HT 364 B-1049 Brussels Szanowni Państwo, Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych przesyła

Bardziej szczegółowo

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych?

Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Czy opinia podatkowa przygotowana przez doradcę wypełnia znamiona definicji pojęcia utworu na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych? Polski ustawodawca wprowadził możliwość stosowania

Bardziej szczegółowo

Ocena wybranych rozwiązań stosowanych w pracowniczych programach emerytalnych (PPE) w Wielkiej Brytanii i w Polsce

Ocena wybranych rozwiązań stosowanych w pracowniczych programach emerytalnych (PPE) w Wielkiej Brytanii i w Polsce Ocena wybranych rozwiązań stosowanych w pracowniczych programach emerytalnych (PPE) w Wielkiej Brytanii i w Polsce Mgr Anna Gierusz Uniwersytet Gdański 1 Plan prezentacji Wprowadzenie Zasady funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura ITPB4/4511-340/15/AS Data 2015.11.10 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych à Zwolnienia przedmiotowe

Bardziej szczegółowo

Uwagi do projektu nowelizacji kodeksu cywilnego odnoszącej się do ubezpieczeń grupowych

Uwagi do projektu nowelizacji kodeksu cywilnego odnoszącej się do ubezpieczeń grupowych Prof. dr hab. Marcin Orlicki, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Poznań, 11 stycznia 2015 r. Uwagi do projektu nowelizacji kodeksu cywilnego odnoszącej się do ubezpieczeń grupowych 1. Art. 805¹

Bardziej szczegółowo

W praktyce występują trudności związane z dokonaniem wyboru oraz właściwym określeniem wybranego wynagrodzenia przez zamawiających.

W praktyce występują trudności związane z dokonaniem wyboru oraz właściwym określeniem wybranego wynagrodzenia przez zamawiających. W praktyce występują trudności związane z dokonaniem wyboru oraz właściwym określeniem wybranego wynagrodzenia przez zamawiających. Wprowadzenie Na początek należy wskazać przepisy prawne odnoszące się

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw

Bardziej szczegółowo

Temat Podatek od towarów i usług --> Dokumentacja --> Kasy rejestrujące --> Kasy rejestrujące

Temat Podatek od towarów i usług --> Dokumentacja --> Kasy rejestrujące --> Kasy rejestrujące Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura ITPP1/443-687/10/AJ Data 2010.10.04 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy Temat Podatek od towarów i usług --> Dokumentacja --> Kasy rejestrujące

Bardziej szczegółowo

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH Milena Ratajczak-Mrozek SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W POZNANIU POZNAŃ 2010 SIECI

Bardziej szczegółowo

PRZESTRZENNE ZRÓŻNICOWANIE RYZYKA UBEZPIECZENIOWEGO A EFEKTYWNOŚĆ UBEZPIECZEŃ NA ŻYCIE Autor: Adam Śliwiński,

PRZESTRZENNE ZRÓŻNICOWANIE RYZYKA UBEZPIECZENIOWEGO A EFEKTYWNOŚĆ UBEZPIECZEŃ NA ŻYCIE Autor: Adam Śliwiński, PRZESTRZENNE ZRÓŻNICOWANIE RYZYKA UBEZPIECZENIOWEGO A EFEKTYWNOŚĆ UBEZPIECZEŃ NA ŻYCIE Autor: Adam Śliwiński, Wstęp Zadania badawcze wyznaczają strukturę pracy. Składa się ona z ośmiu rozdziałów. Rozdział

Bardziej szczegółowo

Pan Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia

Pan Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia Warszawa, 2 / /, 2 0 /ć f RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz 1.501.14.2014.KMŁ Pan Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia Zaniepokoiły mnie pojawiające się sygnały o szerokiej dostępności danych 0

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Korzeniowski

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Korzeniowski Sygn. akt I UK 402/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 marca 2012 r. SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania S. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb,

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb, 8 POSTANOWIENIE z dnia 22 stycznia 2003 r. Sygn. akt K 44/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r.

Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. BAS-WAL-923/10 Warszawa, dnia 10 czerwca 2010 r. Opinia prawna w sprawie konsekwencji braku przepisów prawnych w Prawie budowlanym, regulujących lokalizację i budowę farm wiatrowych I. Teza opinii Brak

Bardziej szczegółowo

Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz oświadczenia żądane na ich potwierdzenie

Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz oświadczenia żądane na ich potwierdzenie Strona1 Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz oświadczenia żądane na ich potwierdzenie W myśl art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych

Bardziej szczegółowo

dr Tomasz Bakalarz Zakład Prawa Pracy WPAiE UWr Problem kierownictwa pracodawcy

dr Tomasz Bakalarz Zakład Prawa Pracy WPAiE UWr Problem kierownictwa pracodawcy dr Tomasz Bakalarz Zakład Prawa Pracy WPAiE UWr Problem kierownictwa pracodawcy Cechy stosunku pracy Niepracownicze stosunki zatrudnienia Czym jest kierownictwo pracodawcy? Czym jest ryzyko pracodawcy?

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki Wstęp... 11 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki... 23 1.1. Wprowadzenie... 23 1.2. Definicje zjawiska cyklu koniukturalnego,

Bardziej szczegółowo

Pracowniczy kontrakt menedżerski

Pracowniczy kontrakt menedżerski Pracowniczy kontrakt menedżerski Uwagi ogólne Definicja Przedmiotem kontraktu menedżerskiego jest zarządzanie jednostką gospodarczą (względnie jej działami, konkretnymi produktami lub projektami). Innymi

Bardziej szczegółowo

Terminowe Ubezpieczenie na Życie "MONO PLUS"

Terminowe Ubezpieczenie na Życie MONO PLUS Terminowe Ubezpieczenie na Życie "MONO PLUS" 1. Dla kogo jest ta polisa indywidualna? 2. Co to jest ubezpieczenie terminowe Mono Plus 3. Korzyści dla Ubezpieczonego 4. Cechy ubezpieczenia 5. Suma ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY

INFORMACJA O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY INFORMACJA O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY UMOWA O PRACĘ Umowa o pracę stanowi dokument stwierdzający zatrudnienie w ramach stosunku pracy. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania

Bardziej szczegółowo

Polityka Społeczna i ubezpieczenia społeczne. Dr Grażyna Sordyl

Polityka Społeczna i ubezpieczenia społeczne. Dr Grażyna Sordyl Polityka Społeczna i ubezpieczenia społeczne Dr Grażyna Sordyl Ryzyko społeczne Ryzyko - z starożytnego risicare odważyć się Pojęcie ryzyka związane z pojęciem zdarzenia losowego Zdarzenie losowe jako

Bardziej szczegółowo

Wojciech Bijak PRAKTYCZNE METODY BADANIA NIEWYPŁACALNOŚCI ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ

Wojciech Bijak PRAKTYCZNE METODY BADANIA NIEWYPŁACALNOŚCI ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ Wojciech Bijak PRAKTYCZNE METODY BADANIA NIEWYPŁACALNOŚCI ZAKŁADÓW UBEZPIECZEŃ Oficyna wydawnicza SGH, Warszawa 2009 Problematyka niewypłacalności zakładu ubezpieczeń należy do kluczowych zagadnień teorii

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Podstawowe informacje o przedsiębiorstwie Rodzaj działalności:. Liczba pracowników w jednostce lokalnej:. Wdrożony system zarządzania

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 17 marca 2014 r.

Warszawa, 17 marca 2014 r. Warszawa, 17 marca 2014 r. Stanowisko Zespołu Ekspertów powołanego przez GIODO, dotyczące potrzeby zmiany art. 39a ustawy o ochronie danych osobowych (zawierającego delegację do wydania rozporządzenia)

Bardziej szczegółowo

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r.

Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szczecin, dnia 01 grudnia 2011 r. Szanowna Pani dr n. med. Agnieszka Ruchała-Tyszler Wiceprezes Okręgowej Rady Lekarskiej Okręgowa Izba Lekarska w Szczecinie w miejscu OPINIA PRAWNA wydana na zlecenie

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Zagadnienia ogólne

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Zagadnienia ogólne Umowa o podróż w prawie polskim. Rafał Adamus Masowy rozwój turystyki prowadzi do poddania tej dziedziny aktywności społecznej regulacji prawnej w systemach prawnych różnych państw, a w tym również w Polsce.

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

I. ZMIANY W UMOWIE NA OKRES PRÓBNY

I. ZMIANY W UMOWIE NA OKRES PRÓBNY Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, iż zgodnie z ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, która wejdzie w życie w zakresie wskazanym poniżej z dniem

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza KLUCZOWE KONTEKSTY PROWADZENIA NEGOCJACJI W SPRAWIE PRACY

Część pierwsza KLUCZOWE KONTEKSTY PROWADZENIA NEGOCJACJI W SPRAWIE PRACY SPIS TREŚCI Wstęp 9 Część pierwsza KLUCZOWE KONTEKSTY PROWADZENIA NEGOCJACJI W SPRAWIE PRACY Rozdział 1. Praca, rynek pracy i bezrobocie w perspektywie psychospołecznej... 15 Wprowadzenie 15 1.1. Praca

Bardziej szczegółowo

Sposoby prezentacji problemów w statystyce

Sposoby prezentacji problemów w statystyce S t r o n a 1 Dr Anna Rybak Instytut Informatyki Uniwersytet w Białymstoku Sposoby prezentacji problemów w statystyce Wprowadzenie W artykule zostaną zaprezentowane podstawowe zagadnienia z zakresu statystyki

Bardziej szczegółowo

TRIGGER prawdziwa historia NAZWA. Główne segmenty ryzyka, np.: Ubezpieczenie mienia i odpowiedzialności. OPRACOWANIE OPRACOWANIE

TRIGGER prawdziwa historia NAZWA. Główne segmenty ryzyka, np.: Ubezpieczenie mienia i odpowiedzialności. OPRACOWANIE OPRACOWANIE TRIGGER Nazwa NAZWA Programu PROGRAMU prawdziwa historia Główne segmenty ryzyka, np.: Ubezpieczenie mienia odpowiedzialności. Główne segmenty ryzyka, np.: Ubezpieczenie mienia i odpowiedzialności. 22-02-2013

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 13 stycznia 2009 r. II UK 146/08

Wyrok z dnia 13 stycznia 2009 r. II UK 146/08 Wyrok z dnia 13 stycznia 2009 r. II UK 146/08 1. Wspólnik spółki cywilnej prowadzący działalność gospodarczą ma indywidualny tytuł do ubezpieczenia społecznego. 2. Udokumentowana i usprawiedliwiona przerwa

Bardziej szczegółowo

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA (redystrybucja dochodów) Aspekt redystrybucyjny redystrybucja horyzontalna redystrybucja wertykalna Aspekt redystrybucyjny redystrybucja

Bardziej szczegółowo

Część I. Elastyczne formy zatrudnienia (zagadnienia ogólne) Rozdział I. Zatrudnienie elastyczne - uwagi ogólne

Część I. Elastyczne formy zatrudnienia (zagadnienia ogólne) Rozdział I. Zatrudnienie elastyczne - uwagi ogólne Spis treści Wykaz skrótów Przedmowa Wprowadzenie Część I. Elastyczne formy zatrudnienia (zagadnienia ogólne) Rozdział I. Zatrudnienie elastyczne - uwagi ogólne 1.2. Płaszczyzny uelastyczniania zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Relacja z sesji plenarnej Komitetu Nauk o Finansach PAN

Relacja z sesji plenarnej Komitetu Nauk o Finansach PAN prof. dr hab. Małgorzata Zaleska Szkoła Główna Handlowa Relacja z sesji plenarnej Komitetu Nauk o Finansach PAN W ramach konferencji Katedr Finansowych Nauka finansów dla rozwoju gospodarczego i społecznego,

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika.

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Zgodnie z art. 55 1¹ kodeksu pracy (dalej k.p.) pracownikowi przysługuje prawo do rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIE KALKULACJA SKŁADEK

UBEZPIECZENIE KALKULACJA SKŁADEK Ustalanie składek oraz świadczeń i odszkodowań. Składki, świadczenia i odszkodowania stanowią pozycje główne strumieni finansowych uruchamianych przez działalność ubezpieczeniową, główne pozycje rachunków

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy. Wydanie 16. Autor: Małgorzata Barzycka-Banaszczyk

Prawo pracy. Wydanie 16. Autor: Małgorzata Barzycka-Banaszczyk Prawo pracy. Wydanie 16. Autor: Małgorzata Barzycka-Banaszczyk Wykaz skrótów Przedmowa Rozdział I. Źródła prawa pracy 1. Zagadnienia ogólne 2. Charakter prawny norm prawa pracy 3. Źródła prawa pracy I.

Bardziej szczegółowo

Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 2015-04-16

Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 2015-04-16 Zmiany w istniejących systemach zarządzania środowiskowego zbudowanych wg normy ISO 14001:2004, wynikające z nowego wydania ISO 14001 (wybrane przykłady) Grzegorz Ścibisz Warszawa, 16. kwietnia 2015 Niniejsza

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem przez pracodawcę

Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem przez pracodawcę ZAKOŃCZENIE ZATRUDNIENIA Umowa o pracę może być rozwiązana: 1) na mocy porozumienia stron, 2) przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem prawa okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem),

Bardziej szczegółowo

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM Co o urlopie bezpłatnym stanowi Kodeks pracy Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może udzielić pracownikowi, na jego pisemny wniosek,

Bardziej szczegółowo

MORSKIE UBEZPIECZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ - SPECYFICZNY TYP UBEZPIECZEŃ PRZYMUSOWYCH

MORSKIE UBEZPIECZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ - SPECYFICZNY TYP UBEZPIECZEŃ PRZYMUSOWYCH MORSKIE UBEZPIECZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ - SPECYFICZNY TYP UBEZPIECZEŃ PRZYMUSOWYCH Dr Magdalena Adamowicz KATEDRA PRAWA MORSKIEGO Regulacja prawna ubezpieczeń morskich Kodeks morski z 2001 r.

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 26 lipca 2007 r.

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 26 lipca 2007 r. U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 26 lipca 2007 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Ewa Wolna

UCHWAŁA. Protokolant Ewa Wolna Sygn. akt II UZP 4/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 lipca 2013 r. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Jolanta Strusińska-Żukowska Protokolant Ewa Wolna w

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r.

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. dla Okręgowej Izby Lekarskiej w Płocku w sprawie : czy w obecnym stanie prawnym tj. wobec wejścia w życie z dniem 01 lipca 2011 r. nowelizacji art. 53 ustawy z dnia 05

Bardziej szczegółowo

Oskładkowanie i opodatkowanie przychodów z kontraktu menedżerskiego. Wpisany przez Jakub Klein

Oskładkowanie i opodatkowanie przychodów z kontraktu menedżerskiego. Wpisany przez Jakub Klein Menedżerowie podlegają ubezpieczeniom społecznym wg takich samych zasad, jak pozostałe osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług. Kontrakt menedżerski

Bardziej szczegółowo

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DAR-411/25/03/DL Warszawa, 21.01.2004 r. DECYZJA Nr DAR - 3/2004 Na podstawie art. 17 w związku z art. 12 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 411/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 stycznia 2014 r. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Zbigniew Korzeniowski

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Dariusz Fuchs UKSW, Warszawa

Dariusz Fuchs UKSW, Warszawa Dariusz Fuchs UKSW, Warszawa W związku z pracami tzw. Sieci Europejskiego Prawa Prywatnego, która to powstała z dniem 1 maja 2005 roku na podstawie porozumienia zawartego z Komisją Europejską, zintensyfikowano

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz orzecznictwa Przedmowa Wprowadzenie Część I. Zagadnienia ogólne

Spis treści Wykaz skrótów Wykaz literatury Wykaz orzecznictwa Przedmowa Wprowadzenie Część I. Zagadnienia ogólne Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Wykaz orzecznictwa... Przedmowa... Wprowadzenie... 1 Część I. Zagadnienia ogólne... 6 Rozdział I. Weksel charakterystyka ogólna... 6 XIII XXI 1. Uwagi ogólne... 6 2.

Bardziej szczegółowo

Koncepcja ubezpieczeń gospodarczych. Wprowadzenie do wykładu

Koncepcja ubezpieczeń gospodarczych. Wprowadzenie do wykładu Koncepcja ubezpieczeń gospodarczych. Wprowadzenie do wykładu Interes ubezpieczeniowy. Podstawowa konstrukcja i próba jej oceny, ewaluowanie koncepcji Historia konstrukcji interesu ubezpieczeniowego starcie

Bardziej szczegółowo

ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE W POLSCE

ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE W POLSCE ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE W POLSCE PROBLEMY DO ROZWIĄZANIA W NAJBLIŻSZEJ PRZYSZŁOŚCI Redakcja naukowa Gertruda Uścińska Warszawa 2008 WPROWADZENIE 13 Rozdział I Hanna Perło, Gertruda Uścińska, Hanna Zalewska

Bardziej szczegółowo

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej Al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej Al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-654450 - I/10/AWO 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o języku migowym i innych środkach wspierania komunikowania się (druk nr 1318)

Opinia do ustawy o języku migowym i innych środkach wspierania komunikowania się (druk nr 1318) Warszawa, dnia 2 sierpnia 2011 r. Opinia do ustawy o języku migowym i innych środkach wspierania komunikowania się (druk nr 1318) I. Cel i przedmiot ustawy Ustawa o języku migowym i innych środkach wspierania

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy. Podręcznik dla studentów, wyd. 2. Autorzy: Urszula Jackowiak, Waldemar Uziak, Alina Wypych-Żywicka. Wydawnictwo: Zakamycze.

Prawo pracy. Podręcznik dla studentów, wyd. 2. Autorzy: Urszula Jackowiak, Waldemar Uziak, Alina Wypych-Żywicka. Wydawnictwo: Zakamycze. Prawo pracy. Podręcznik dla studentów, wyd. 2 Autorzy: Urszula Jackowiak, Waldemar Uziak, Alina Wypych-Żywicka Wydawnictwo: Zakamycze Spis treści Wykaz skrótów Rozdział pierwszy. Przedmiot, funkcje, właściwości

Bardziej szczegółowo

Od Autorki. Książka ta jest częściowo zmodyfikowaną wersją rozprawy doktorskiej,

Od Autorki. Książka ta jest częściowo zmodyfikowaną wersją rozprawy doktorskiej, Wykaz skrótów Od Autorki Książka ta jest częściowo zmodyfikowaną wersją rozprawy doktorskiej, obronionej w dniu 26 marca 2009 r. na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku. Pragnę złożyć podziękowania

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA KOMUNIKACYJNE NA PRZYKŁADZIE OC I AC

UBEZPIECZENIA KOMUNIKACYJNE NA PRZYKŁADZIE OC I AC UBEZPIECZENIA KOMUNIKACYJNE NA PRZYKŁADZIE OC I AC Paula Malina Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Streszczenie Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie polskiego rynku ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 28 sierpnia 2006 r. Arbitrzy: Henryk Tadeusz Słomka-Narożański. Protokolant Magdalena Pazura

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 28 sierpnia 2006 r. Arbitrzy: Henryk Tadeusz Słomka-Narożański. Protokolant Magdalena Pazura Sygn. akt UZP/ZO/0-2372/06 WYROK Zespołu Arbitrów z dnia 28 sierpnia 2006 r. Zespół Arbitrów w składzie: Przewodniczący Zespołu Arbitrów Robert Konstanty Rudnicki Arbitrzy: Henryk Tadeusz Słomka-Narożański

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dz.U. Nr 254, poz.

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dz.U. Nr 254, poz. Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania Dz.U. Nr 254, poz. 1700 Ustawa implementuje dyrektywy: dyrektywę Rady 86/613/EWG z dnia

Bardziej szczegółowo

ROK I - WTOREK PAŹDZIERNIK 2014. Przedmiot i wykładowca. Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ROK I - WTOREK PAŹDZIERNIK 2014. Przedmiot i wykładowca. Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dzień grupa ROK I - WTOREK PAŹDZIERNIK 2014 9 00 11 30 11 30 14 30 15 00-17 30 Przedmiot i wykładowca sala grupa Przedmiot i wykładowca sala grupa Przedmiot i wykładowca sala 7.10 A B Blok I J. Pietrzak)

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA SPRAWOZDANIE. KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA SPRAWOZDANIE. KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 18 grudnia 2007 r. Druk nr 14 S SPRAWOZDANIE KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ o projekcie ustawy o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

Streszczenie rozprawy doktorskiej pt. Zewnętrzny wizerunek banku jako pracodawcy a lojalność klientów

Streszczenie rozprawy doktorskiej pt. Zewnętrzny wizerunek banku jako pracodawcy a lojalność klientów Mgr inż. Grzegorz Wesołowski Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Katedra Zarządzania i Marketingu Promotor: Dr hab. Agnieszka Izabela Baruk, prof. PŁ Streszczenie rozprawy doktorskiej pt. Zewnętrzny wizerunek

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badań marketingowych

Badania Marketingowe. Zajęcia 1 Wprowadzenie do badań marketingowych Badania Marketingowe Zajęcia 1 Wprowadzenie do badań marketingowych Definicje badań marketingowych Badanie marketingowe to systematyczne i obiektywne identyfikowanie, gromadzenie, analizowanie i prezentowanie

Bardziej szczegółowo

Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia

Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia JACEK ZĘBALA DEPARTAMENT KONTROLI DORAŹNEJ URZĄD ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Opinia o ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. (druk nr 354)

Opinia o ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. (druk nr 354) Warszawa, dnia 22 maja 2013 r. Opinia o ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (druk nr 354) I. Cel i przedmiot ustawy Opiniowana ustawa zastępuje dotychczas obowiązującą ustawę z

Bardziej szczegółowo

Warunki świadczenia pracy. Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy.

Warunki świadczenia pracy. Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy. Warunki świadczenia pracy Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy. Nie ma jedynej właściwej formy wykonywania pracy. Wyłącznie od zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

Planowane zmiany w prawie pracy: umowy terminowe, rekompensowanie pracy za sobotę. Aktualne problemy ze stosowaniem umów cywilnych.

Planowane zmiany w prawie pracy: umowy terminowe, rekompensowanie pracy za sobotę. Aktualne problemy ze stosowaniem umów cywilnych. Planowane zmiany w prawie pracy: umowy terminowe, rekompensowanie pracy za sobotę. Aktualne problemy ze stosowaniem umów cywilnych. Ossa, 6 grudnia 2014 r. Grażyna Spytek-Bandurska Projekt nowelizacji

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie społeczne źródła (2)

Zabezpieczenie społeczne źródła (2) Zabezpieczenie społeczne źródła (2) Regulacja prawna zabezpieczenia społecznego: î uregulowania międzynarodowe î uregulowania krajowe Uregulowania krajowe: î Konstytucja î ustawy î rozporządzenia î akty

Bardziej szczegółowo

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę.

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. 4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. W ramach spraw wywłaszczeniowych należy przywołać mający precedensowe znaczenie

Bardziej szczegółowo

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności.

Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. Hard Cases. Walidacyjna i derogacyjna funkcja moralności. HARD CASE tzw. trudny przypadek stosowania prawa > brak jednoznacznej normy, która została wytworzona przez określony autorytet >przypadki trudności

Bardziej szczegółowo