Uprawnienia pracownicze. kobiet w ciąży. i rodziców małych dzieci

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Uprawnienia pracownicze. kobiet w ciąży. i rodziców małych dzieci"

Transkrypt

1 e-poradnik Praca i Ubezpieczenia Praca i Ubezpieczenia Uprawnienia pracownicze kobiet w ciąży i rodziców małych dzieci Warunki pracy kobiet w ciąży Ograniczenia w zakresie czasu pracy Choroba w czasie ciąży Ochrona przed rozwiązaniem umowy w czasie ciąży Urlop macierzyński Prawo do urlopu ojcowskiego Ochrona stosunku pracy w czasie urlopów rodzicielskich Urlop wychowawczy Uprawnienia kobiet karmiących piersią Uprawnienia z tytułu opieki nad dzieckiem do 4. roku życia

2 Adres redakcji: Warszawa, ul. Okopowa 58/72 tel. (22) ; Redakcja: Ewa Ciechanowska DTP: Joanna Archacka Biuro Obsługi Klienta: Marki, ul. Okólna 40 tel. (22) , ; Copyright by INFOR Biznes Sp. z o.o. ISBN Wydanie I/2012, maj 2012 r. 2

3 Spis treści Wstęp...5 Rozdział 1. Zawarcie i czas trwania umowy...7 Można żądać tylko przewidzianych prawem danych...7 Przedłużenie czasu trwania umowy... 9 PORADA Rozdział 2. Warunki pracy kobiet w ciąży...13 Wykaz prac wzbronionych kobietom w ciąży...13 Wykaz wzbronionych prac w regulaminie pracy...17 Obowiązki pracodawcy...17 Wykonanie obowiązków...18 Dodatek wyrównawczy lub wynagrodzenie...19 PORADY...21 Rozdział 3. Ograniczenia w zakresie czasu pracy Przedłużona norma dobowa Skutki ciąży Zakaz pracy w nocy i w nadgodzinach...27 Pora nocna...27 Obowiązki pracodawcy...27 Godziny nadliczbowe Tylko za zgodą pracownicy Badania w godzinach pracy PORADY Rozdział 4. Choroba w czasie ciąży...33 Zwolnienie lekarskie...33 Prawo do świadczeń Podstawa wymiaru Zatrudnienie na podstawie kolejnych umów...35 Ustalenie wysokości wynagrodzenia PORADA Rozdział 5. Ochrona przed rozwiązaniem umowy w czasie ciąży...41 Możliwe zwolnienie dyscyplinarne Upadłość lub likwidacja ograniczają ochronę Prawo do zasiłków Zwolnienia grupowe Skutki wadliwego zwolnienia Inaczej w przypadku powołania i wyboru...46 PORADY Rozdział 6. Urlop macierzyński...51 Prawo do urlopu macierzyńskiego...51 Wykorzystanie części urlopu przez ojca dziecka Ojciec dziecka będący przedsiębiorcą Inne przypadki podziału urlopu między rodziców

4 4 e-biblioteka Gazety Prawnej Prawo do dodatkowego urlopu Możliwość wykonywania pracy Wyjaśnienia ZUS...60 PORADY...61 Rozdział 7. Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego Skorzystanie z fakultatywnej części urlopu...68 Łączenie urlopu z pracą...69 PORADY Rozdział 8. Prawo do urlopu ojcowskiego...73 Dwa dni zwolnienia PORADY...75 Rozdział 9. Powrót do pracy po urlopie rodzicielskim...81 Urlop wypoczynkowy...81 Powrót na dotychczasowe stanowisko PORADY Rozdział 10. Ochrona stosunku pracy w czasie urlopów rodzicielskich Dopuszczalność rozwiązania stosunku pracy Zwolnienia grupowe Niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy...88 Bezprawne zwolnienie bez wypowiedzenia...89 PORADY...90 Rozdział 11. Urlop wychowawczy Uprawnienia podczas urlopu...98 Urodzenie dziecka na urlopie...98 Ochrona stosunku pracy na urlopie...99 Rezygnacja z urlopu Powrót do pracy po urlopie Urlop wypoczynkowy po powrocie do pracy Obniżenie wymiaru czasu pracy PORADY Rozdział 12. Uprawnienia kobiet karmiących piersią Bezpieczne warunki pracy Wykaz prac wzbronionych kobietom w okresie karmienia dziecka piersią Obowiązki pracodawcy Uprawnienia płacowe Przerwy na karmienie PORADY Rozdział 13. Uprawnienia z tytułu opieki nad dzieckiem do 4. roku życia Ograniczenia w zakresie czasu pracy Płatne zwolnienie od pracy Zwolnienie od pracy i zasiłek Praca zmianowa rodziców Brak prawa do zasiłku PORADY

5 Wstęp Przepisy prawa pracy przewidują wiele uprawnień dla kobiet w ciąży i rodziców małych dzieci. Pracownicy i kandydaci na pracowników nie mogą być dyskryminowani ze względu na płeć, w związku z czym przed przyjęciem do pracy kobiety potencjalny pracodawca nie ma prawa domagać się od niej informacji (lub zaświadczenia), że nie jest w ciąży, chyba że kandydatka do pracy ubiega się o zatrudnienie zabronione kobietom w ciąży. Umowa o pracę na okres próbny dłuższy niż miesiąc, na czas określony (z wyjątkiem tzw. umowy na zastępstwo) lub na czas wykonania określonej pracy, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega z mocy prawa przedłużeniu do dnia porodu. Kobiety w ciąży muszą mieć zapewnione bezpieczne warunki pracy. Nie mogą m.in. nawet, jeśli wyrażą na to zgodę świadczyć pracy w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych. Korzystają także z ochrony stosunku pracy (również w przypadku tzw. zwolnień grupowych). Można rozwiązać z nimi umowę o pracę za wypowiedzeniem tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. Po urodzeniu dziecka pracownica ma prawo do urlopu macierzyńskiego, którym może podzielić się z ojcem dziecka (po wykorzystaniu przez nią przewidzianego w przepisach minimalnego okresu tego urlopu po porodzie). Matka lub ojciec dziecka mogą skorzystać także z dodatkowego urlopu macierzyńskiego, który można łączyć z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu. Dodatkowy urlop jest udzielany jednorazowo w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności bezpośrednio po podstawowym urlopie macierzyńskim. Od 2012 roku wymiar dodatkowego urlopu macierzyńskiego został wydłużony, w związku z czym w razie urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie można wziąć obecnie do 4 tygodni, a w razie urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie do 6 tygodni tego urlopu. Pracownik, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza (z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej), ma prawo do podstawowego i dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Ojciec (biologiczny lub adopcyjny), który wychowuje dziecko, może skorzystać także z urlopu ojcowskiego. Od 2012 roku przysługuje on w wymiarze 2 tygodni. Do ukończenia przez dziecko 4. roku życia można wziąć ponadto urlop wychowawczy w wymiarze do 3 lat. Rodzice niepełnosprawnych dzieci, które wymagają ich osobistej opieki, mają prawo 5

6 6 e-biblioteka Gazety Prawnej do dodatkowego urlopu wychowawczego (również w wymiarze do 3 lat) do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Również pracownicy na urlopach rodzicielskich korzystają z ochrony przed zwolnieniem. Po powrocie do pracy matki, które karmią dziecko piersią, mają prawo do bezpiecznych warunków pracy oraz do przerw w pracy na karmienie. Liczba i długość tych przerw zależą od liczby dzieci karmionych przez zatrudnioną oraz od dziennego wymiaru jej czasu pracy. Pracownika opiekującego się dzieckiem w wieku do 4 lat nie wolno m.in. bez jego zgody - zatrudniać w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych. Ma on także prawo do zwolnień od pracy w przypadku konieczności sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Uprawnieniom zatrudnionych odpowiadają obowiązki po stronie pracodawcy. Kto, będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu, narusza przepisy o prawach pracowników związanych z rodzicielstwem, popełnia wykroczenie, za które grozi grzywna od 1000 do zł. 6

7 Rozdział 1 Zawarcie i czas trwania umowy Można żądać tylko przewidzianych prawem danych Przed zawarciem umowy o pracę potencjalny pracodawca nie ma prawa żądać od kandydatki do pracy informacji o tym, czy jest w ciąży, chyba że stara się ona o zatrudnienie przy pracach wzbronionych kobietom w ciąży. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2007 r. (sygn. akt I UK 324/06, M.P.Pr 2007/12/654) podejmująca zatrudnienie pracownica nie ma obowiązku ujawniania faktu pozostawania w ciąży, jeżeli praca, jaką zamierza podjąć, nie jest niedozwolona z uwagi na ochronę macierzyństwa. Podczas rekrutacji pracodawca może uzyskać od osoby ubiegającej się o zatrudnienie tylko dane wymienione w art par. 1 kodeksu pracy, obejmujące: jej imię (imiona) i nazwisko, imiona rodziców, datę urodzenia, miejsce zamieszkania (adres do korespondencji), wykształcenie oraz przebieg dotychczasowego zatrudnienia. Pracodawca może zażądać od kandydata do pracy złożenia następujących dokumentów: wypełnionego kwestionariusza osobowego dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie, świadectw pracy z poprzednich miejsc pracy lub innych dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia, obejmujących okresy pracy przypadające w roku kalendarzowym, w którym pracownik ubiega się o zatrudnienie, dokumentów potwierdzających kwalifikacje zawodowe, wymagane do wykonywania oferowanej pracy, świadectwa ukończenia gimnazjum w przypadku osoby ubiegającej się o zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego, orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Innych dokumentów można domagać się tylko wówczas, gdy obowiązek ich przedłożenia przez kandydata do pracy wynika z odrębnych przepisów. Osoba ubiegająca się o zatrudnienie może dodatkowo przedłożyć dokumenty potwierdzające jej umiejętności i osiągnięcia zawodowe, świadectwa pracy z poprzednich miejsc pracy lub inne dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia, obejmujące okresy pracy przypadające w innym roku kalendarzowym niż rok, w którym ubiega się o zatrudnienie, a także dokumenty stanowiące podstawę do korzystania ze szczególnych uprawnień w zakresie stosunku pracy (np. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności). Jest to jednak jej 7

8 8 e-biblioteka Gazety Prawnej uprawnienie, a nie obowiązek. Należy pamiętać, że dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego (art. 23 i art. 24 k.c.). PRZYKŁAD Pracodawca miał prawo do informacji Spółka poszukuje pracowników do pracy w chłodniach, gdzie zmiany temperatury powietrza przekraczają 15 stopni C. Jest to praca zabroniona kobietom w ciąży. W związku z tym podczas rozmowy kwalifikacyjnej osoba przeprowadzająca rekrutację prosiła kandydatki do pracy o informację o tym, czy są one w ciąży. Co do zasady pracodawca nie ma prawa zadawać kobiecie ubiegającej się o zatrudnienie takiego pytania. W omawianym przypadku mógł on jednak zażądać tej informacji, gdyż dotyczyła ona warunków niezbędnych do zatrudnienia na danym stanowisku. PRZYKŁAD Naruszenie zakazu dyskryminacji Pracodawca świadczy usługi w zakresie reklamy. Przyjmując kobiety, wymaga od nich zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego, że kandydatka do pracy nie jest w ciąży, oraz podpisania oświadczenia, że w okresie zatrudnienia nie zajdzie w ciążę. Takie zachowanie jest niezgodne z przepisami. Dopuszczając się go pracodawca narusza zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu ze względu na płeć (art. 18 3a k.p.). Kandydatki do pracy nie mają obowiązku składać wymaganych przez niego dodatkowych dokumentów, a jeśli spowoduje to odmowę ich zatrudnienia, mogą zażądać odszkodowania za naruszenie zakazu dyskryminacji (art. 18 3d k.p.). Przysługuje ono w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę (obecnie jest to kwota 1500 zł). PRZYKŁAD Nie można zwolnić za kłamstwo Kandydatka ubiegająca się o zatrudnienie na stanowisku sekretarki, na żądanie osoby przeprowadzającej rekrutację, złożyła oświadczenie, że nie jest w ciąży. Było to kłamstwo. Pracodawca zawarł z nią umowę o pracę na okres próbny, a następnie na czas określony. Kiedy wyszło na jaw, że pracownica jest w ciąży, zwolnił ją dyscyplinarnie, motywując to utratą zaufania. Było to niezgodne z przepisami. Przy zawieraniu umowy kandydatka do pracy nie miała obowiązku udzielać mu informacji innych niż przewidziane w art k.p. Jeśli jednak zrobiła to i skłamała, należy uznać, że fałszywa odpowiedź była sposobem chronienia przez nią swojej godności osobistej. Poza tym miało to miejsce przed zawarciem umowy, w związku z czym nie można zarzucić jej naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Zwolnienie dyscyplinarne było więc nieuzasadnione. 8

9 Uprawnienia pracownicze kobiet w ciąży i rodziców małych dzieci 9 Dopiero po przyjęciu danej osoby do pracy pracodawca ma prawo zażądać od niej podania m.in. imion i nazwisk oraz dat urodzenia jej dzieci, jeżeli podanie takich danych jest konieczne ze względu na korzystanie przez pracownika ze szczególnych uprawnień przewidzianych w prawie pracy (art par. 2 k.p.). Jak najszybsze poinformowanie pracodawcy o ciąży leży jednak w interesie zatrudnionej. Warunkiem korzystania przez pracownicę z uprawnień związanych z ciążą jest bowiem zasadniczo stwierdzenie stanu ciąży w formie zaświadczenia lekarskiego (art. 185 par. 1 k.p.). Jeżeli jednak zatrudniona nie przedstawi takiego zaświadczenia, a stan ciąży jest widoczny w niebudzący wątpliwości sposób, pracodawca i tak będzie ponosił odpowiedzialność za nieprzestrzeganie przepisów o ochronie pracy kobiet w ciąży (por. m.in. wyjaśnienia Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z 26 listopada 2010 r., SPS /10). n Art. 18 3a, art. 18 3d, art. 22 1, art. 185 par. 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). n Art. 23 i art. 24 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.). n Par. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (Dz.U. nr 62, poz. 286 z późn. zm.). n Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (Dz.U. nr 114, poz. 545 z późn. zm.). Przedłużenie czasu trwania umowy Zasadą jest, że terminowe umowy o pracę rozwiązują się z upływem okresu, na jaki były zawarte (w przypadku umów na okres próbny lub na czas określony) bądź z dniem ukończenia pracy uzgodnionej przez strony (w przypadku umów na czas wykonania określonej pracy). Ciąża pracownicy w czasie umowy terminowej może jednak spowodować przedłużenie czasu trwania tej umowy. Jest to uzależnione od rodzaju umowy terminowej łączącej strony, uzgodnionego czasu jej trwania, a także od zaawansowania ciąży zatrudnionej. Umowa o pracę na okres próbny nieprzekraczający miesiąca nie ulega przedłużeniu. Jeśli została zawarta np. na dwa tygodnie, to ulegnie rozwiązaniu z ich upływem, choćby nastąpiło to tuż przed porodem zatrudnionej. Natomiast umowa na okres próbny przekraczający miesiąc, umowa na czas określony lub umowa na czas wykonania określonej pracy, które uległyby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulegają z mocy prawa przedłużeniu do dnia porodu. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2002 r. (sygn. akt I PK 33/02, OSNP 2004/12/204) termin upływu trzeciego miesiąca ciąży, o którym mowa powyżej, oblicza się w równej miary miesiącach księżycowych (28 dni). 9

10 10 e-biblioteka Gazety Prawnej PRZYKŁAD Przedłużenie umowy do dnia porodu Pracownica została zatrudniona na rok, do 30 czerwca. W lutym zaszła jednak w ciążę, o czym poinformowała pracodawcę. W tej sytuacji jej umowa uległa przedłużeniu do dnia porodu, gdyż (przy braku przedłużenia) rozwiązałaby się już po upływie trzeciego miesiąca ciąży. Od zasady tej istnieje jeden wyjątek. Umowa o pracę na czas określony może być zawarta w celu zastępstwa innego pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy (tzw. umowa na zastępstwo). Obejmuje ona wówczas czas tej nieobecności. Umowa na zastępstwo nie ulega przedłużeniu do dnia porodu. PRZYKŁAD Śmierć zastępowanego pracownika Jeden z pracowników spółki (Tomasz B.) ciężko zachorował. Na czas jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy spowodowanej chorobą spółka zatrudniła inną osobę (Zofię O.). Wkrótce po zawarciu z nią umowy okazało się, że Zofia O. jest w ciąży. Po 6 miesiącach Tomasz B. zmarł. W tej sytuacji jego śmierć spowodowała nie tylko wygaśnięcie umowy łączącej go z pracodawcą (art par. 1 k.p.), ale także rozwiązanie umowy na zastępstwo. Zofia O. nie mogła już bowiem dłużej zastępować Tomasza B. Zawarta z nią umowa na zastępstwo uległa rozwiązaniu, mimo że Zofia O. była wówczas w zaawansowanej ciąży. Jej zatrudnienie nie zostało przedłużone do dnia porodu. n Art. 177 par ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). PORADA Czy ciąża zawsze powoduje przedłużenie umowy Zostałam zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas określony, w celu zastępowania innej osoby w okresie jej nieobecności w pracy spowodowanej urlopem wychowawczym. W czasie obowiązywania tej umowy, zaszłam w ciążę. Czy w związku z zakazem zwalniania z pracy kobiet w ciąży, moja umowa zostanie automatycznie przedłużona do dnia porodu? 10

11 Uprawnienia pracownicze kobiet w ciąży i rodziców małych dzieci 11 Nie. Z art. 177 par. 3 kodeksu pracy wynika zasada, zgodnie z którą zawarta przez kobietę w ciąży umowa o pracę na czas określony, która miałaby ulec rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, zostaje z mocy prawa przedłużona do dnia porodu. Artykuł 177 par. 3 1 k.p. wyłącza jednak spod tej regulacji pracownicę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę na czas określony, zawartej w celu zastępstwa innego pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy (tzw. umowa na zastępstwo). W przypadku opisanym w pytaniu nie nastąpi więc automatyczne przedłużenie stosunku pracy. Umowa na zastępstwo ulegnie rozwiązaniu z dniem zakończenia urlopu wychowawczego przez zastępowanego pracownika. Pracownica zatrudniona na zastępstwo nie jest jednak całkowicie pozbawiona ochrony stosunku pracy. Zgodnie z art k.p., zasadą jest, że umowa na zastępstwo może zostać rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem bardzo krótkiego okresu wypowiedzenia, wynoszącego trzy dni robocze. W myśl art. 177 par. 1 k.p., pracodawca nie może jednak wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży pracownicy, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca ją zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy. Rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę za wypowiedzeniem w okresie ciąży może nastąpić tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy (art. 177 par. 4 k.p.). Jeśli nie zostaną spełnione te przesłanki, w czasie trwania umowy na zastępstwo pracownica w ciąży może nie obawiać się wypowiedzenia jej tej umowy. n Art. 33 1, art. 177 par. 1, par i par. 4 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). 11

12

13 Rozdział 2 Warunki pracy kobiet w ciąży Przepisy prawa pracy nakładają na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownicom w ciąży bezpiecznych warunków pracy. Wypełnienie tego obowiązku nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia zatrudnionej. Pracownice w ciąży nie mogą być zatrudnianie przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla ich zdrowia. Wykaz takich prac został określony w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 1996 r. Wykaz prac wzbronionych kobietom w ciąży Prace związane z wysiłkiem fizycznym i transportem ciężarów oraz wymuszoną pozycją ciała, obejmujące: 1. wszystkie prace, przy których najwyższe wartości obciążenia pracą fizyczną, mierzone wydatkiem energetycznym netto na wykonanie pracy, przekraczają 2900 kj na zmianę roboczą (przy pracy dorywczej nie mogą one przekraczać dla wszystkich kobiet 20 kj/min), 2. ręczne podnoszenie i przenoszenie ciężarów o masie przekraczającej: 3 kg przy pracy stałej lub 5 kg przy pracy dorywczej (do 4 razy na godzinę w czasie zmiany roboczej), 3. ręczną obsługę elementów urządzeń (dźwigni, korb, kół sterowniczych itp.), przy której wymagane jest użycie siły przekraczającej: 12,5 N przy pracy stałej lub 25 N przy pracy dorywczej (do 4 razy na godzinę w czasie zmiany roboczej), 4. nożną obsługę elementów urządzeń (pedałów, przycisków itp.), przy której wymagane jest użycie siły przekraczającej: 30 N przy pracy stałej lub 50 N przy pracy dorywczej (do 4 razy na godzinę w czasie zmiany roboczej), 5. ręczne przenoszenie pod górę po pochylniach, schodach itp., których maksymalny kąt nachylenia przekracza 30 o, a wysokość 5 m ciężarów o masie przekraczającej: 2 kg przy pracy stałej lub 3,75 kg przy pracy dorywczej (do 4 razy na godzinę w czasie zmiany roboczej), 6. przewożenie ciężarów o masie przekraczającej: 12,5 kg przy przewożeniu na taczkach jednokołowych, 20 kg przy przewożeniu na wózkach 2-, 3- i 4-kołowych lub 75 kg przy przewożeniu na wózkach po szynach (wskazane wyżej dopuszczalne masy ciężarów obejmują również masę urządzenia transportowego i dotyczą przewożenia ciężarów po powierzchni równej, twardej i gładkiej o pochyleniu nieprzekraczającym: 2 proc. przy przewożeniu na taczkach jednokołowych bądź na wózkach 2-, 3- i 4-kołowych lub 1 proc. przy przewożeniu na wózkach po szynach; w przypadku przewożenia ciężarów po 13

14 14 e-biblioteka Gazety Prawnej powierzchni nierównej na taczkach jednokołowych masa ciężarów nie może przekraczać 7,5 kg, a przy przewożeniu na wózkach 2-, 3- i 4-kołowych 12 kg), 7. prace w pozycji wymuszonej, 8. prace w pozycji stojącej łącznie ponad 3 godziny w czasie zmiany roboczej. Prace w mikroklimacie zimnym, gorącym i zmiennym, obejmujące: 1. prace w warunkach, w których wskaźnik PMV (przewidywana ocena średnia), określany zgodnie z Polską Normą, jest większy od 1,5, 2. prace w warunkach, których wskaźnik PMV (przewidywana ocena średnia), określany zgodnie z Polską Normą, jest mniejszy od 1,5, 3. prace w środowisku, w którym występują nagłe zmiany temperatury powietrza w zakresie przekraczającym 15 o C. Prace w hałasie i drganiach, obejmujące: 1. prace w warunkach narażenia na hałas, którego: poziom ekspozycji odniesiony do 8-godzinnego dobowego lub do przeciętnego tygodniowego, określonego w kodeksie pracy, wymiaru czasu pracy przekracza wartość 65 db, szczytowy poziom dźwięku C przekracza wartość 130 db, maksymalny poziom dźwięku A przekracza wartość 110 db, 2. prace w warunkach narażenia na hałas infradźwiękowy, którego: równoważny poziom ciśnienia akustycznego skorygowany charakterystyką częstotliwościową G, odniesiony do 8-godzinnego dobowego lub przeciętnego tygodniowego, określonego w kodeksie pracy, wymiaru czasu pracy, przekracza wartość 86 db, szczytowy nieskorygowany poziom ciśnienia akustycznego przekracza wartość 135 db, 3. prace w warunkach narażenia na hałas ultradźwiękowy, którego: równoważne poziomy ciśnienia akustycznego w pasmach tercjowych o częstotliwościach środkowych od 10 khz do 40 khz, odniesione do 8-godzinnego dobowego lub do przeciętnego tygodniowego, określonego w kodeksie pracy, wymiaru czasu pracy lub maksymalne poziomy ciśnienia akustycznego w pasmach tercjowych o częstotliwościowych środkowych od 10 khz do 40 khz przekraczają wartości podane poniżej: Częstotliwość środkowa pasm tercjowych (khz) Równoważny poziom ciśnienia akustycznego odniesiony do 8-godzinnego dobowego lub do przeciętnego tygodniowego, określonego w kodeksie pracy, wymiaru czasu pracy (db) 14 Maksymalny poziom ciśnienia akustycznego (db)

15 Uprawnienia pracownicze kobiet w ciąży i rodziców małych dzieci 15 10; 12,5; ,5; prace w warunkach narażenia na drgania działające na organizm przez kończyny górne, których: wartość sumy wektorowej skutecznych, ważonych częstotliwościowo przyśpieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych X o, Y, Z, przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm, przekracza 1 m/s 2, maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych, ważonych częstotliwościowo przyśpieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych X, Y, Z, dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych, przekracza 4 m/s 2, 5. wszystkie prace w warunkach narażenia na drgania o ogólnym oddziaływaniu na organizm człowieka. Prace narażające na działanie pól elektromagnetycznych, promieniowania jonizującego i nadfioletowego oraz prace przy monitorach ekranowych, obejmujące: 1. prace w zasięgu pól elektromagnetycznych o natężeniach przekraczających wartości dla sfery bezpiecznej, 2. prace w środowisku, w którym występuje przekroczenie 1/4 wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń promieniowania nadfioletowego, określonych w przepisach w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, 3. prace w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące określonych w przepisach prawa atomowego (kobieta, od chwili zawiadomienia przez nią kierownika jednostki organizacyjnej o ciąży, nie może być zatrudniona w warunkach prowadzących do otrzymania przez mające urodzić się dziecko dawki skutecznej przekraczającej wartość 1 msv), 4. prace przy obsłudze monitorów ekranowych powyżej 4 godzin na dobę. Prace pod ziemią, poniżej poziomu gruntu i na wysokości, obejmujące: Dla wszystkich kobiet (nie tylko w ciąży): 1. prace pod ziemią we wszystkich kopalniach, z wyjątkiem pracy: na stanowiskach kierowniczych, niewymagającej stałego przebywania pod ziemią i wykonywania pracy fizycznej, w służbie zdrowia, w okresie studiów, w ramach szkolenia zawodowego, wykonywanej dorywczo i niewymagającej pracy fizycznej. 15

16 16 e-biblioteka Gazety Prawnej Dla kobiet w ciąży: 2. pracę na wysokości poza stałymi galeriami, pomostami, podestami i innymi stałymi podwyższeniami, posiadającymi pełne zabezpieczenie przed upadkiem (bez potrzeby stosowania środków ochrony indywidualnej przed upadkiem), oraz wchodzenie i schodzenie po drabinach i klamrach, 3. prace w wykopach oraz w zbiornikach otwartych. Prace w podwyższonym lub obniżonym ciśnieniu, obejmujące: prace nurków oraz wszystkie prace w warunkach podwyższonego lub obniżonego ciśnienia. Prace w kontakcie ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi, obejmujące: 1. prace stwarzające ryzyko zakażenia: wirusem zapalenia wątroby typu B, wirusem ospy wietrznej i półpaśca, wirusem różyczki, wirusem HIV, wirusem cytomegalii, pałeczką listeriozy, toksoplazmozą, 2. prace przy obsłudze zwierząt dotkniętych chorobami zakaźnymi i inwazyjnymi. Prace w narażeniu na działanie szkodliwych substancji chemicznych, obejmujące: 1. prace w narażeniu na działanie czynników rakotwórczych i o prawdopodobnym działaniu rakotwórczym, określonych w odrębnych przepisach, 2. prace w narażeniu na niżej wymienione substancje chemiczne niezależnie od ich stężenia w środowisku pracy: chloropren, 2-etoksyetanol, etylenu dwubromek, leki cytostatyczne, mangan, 2-metoksyetanol, ołów i jego związki organiczne i nieorganiczne, rtęć i jej związki organiczne i nieorganiczne, styren, syntetyczne estrogeny i progesterony, węgla dwusiarczek, preparaty od ochrony roślin, 3. prace w narażeniu na działanie rozpuszczalników organicznych, jeżeli ich stężenia w środowisku pracy przekraczają wartości 1/3 najwyższych dopuszczalnych stężeń. Prace grożące ciężkimi urazami fizycznymi i psychicznymi, obejmujące: 1. prace w wymuszonym rytmie pracy (na przykład na taśmie), 2. prace wewnątrz zbiorników i kanałów, 3. prace stwarzające ryzyko ciężkiego urazu fizycznego lub psychicznego (np. gaszenie pożarów, udział w akcjach ratownictwa chemicznego, usuwanie skutków awarii, prace z materiałami wybuchowymi, prace przy uboju zwierząt hodowlanych oraz obsłudze rozpłodników). 16

17 Uprawnienia pracownicze kobiet w ciąży i rodziców małych dzieci 17 Wykaz wzbronionych prac w regulaminie pracy Pracodawcy, którzy tworzą regulaminy pracy, muszą pamiętać o tym, iż w takim regulaminie powinny być określone te rodzaje prac, które zgodnie z wykazem stanowiącym załącznik do rozporządzenia są wzbronione kobietom w danym zakładzie pracy (art par. 1 pkt 6 k.p.). Taki obowiązek spoczywa na pracodawcy zatrudniającym co najmniej 20 pracowników, chyba że obowiązujący u niego układ zbiorowy pracy zawiera postanowienia ustalające organizację i porządek pracy oraz związane z tym prawa i obowiązki zatrudnionych. Warto zauważyć, że pracodawcy często przenoszą w całości (wręcz przepisują) do takiego regulaminu wykaz zawarty w rozporządzeniu. Taka praktyka nie jest wskazana. Należy bowiem skonkretyzować zakres zabronionych prac z uwzględnieniem warunków danego zakładu, biorąc po uwagę jego specyfikę. Jak wskazuje się w literaturze, nie ma przeszkód prawnych, aby regulamin pracy wskazywał ponadto jeszcze inne prace niż wymienione w załączniku do rozporządzenia. Trzeba bowiem uwzględnić te z nich, które ze względu na swój charakter mogą uzasadniać przypuszczenie co do ich negatywnego wpływu na zdrowie pracownic. Może to dotyczyć prac objętych nowymi technologiami, których wpływ na zdrowie kobiet nie został jeszcze wystarczająco zbadany. Takie działanie pracodawcy jako korzystniejsze dla pracownic i podyktowane potrzebą ochrony ich zdrowia będzie zgodne z prawem. Obowiązki pracodawcy Pracodawca zatrudniający pracownicę w ciąży przy pracy wzbronionej takiej pracownicy, bez względu na stopień narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub niebezpieczne, jest obowiązany przenieść ją do innej pracy (art. 179 par. 1 k.p.). Jeżeli jest to niemożliwe, powinien zwolnić ją na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. PRZYKŁAD Zmiana warunków pracy Dwie pracownice spółki przedłożyły pracodawcy zaświadczenia lekarskie stwierdzające, że są w ciąży. Jedna z tych osób pracuje przy taśmie (praca w wymuszonym rytmie pracy), a druga w księgowości (przez 8 godzin dziennie przy obsłudze komputera z monitorem ekranowym). Wykonując obowiązek z art. 179 k.p., pracodawca przeniósł pierwszą pracownicę do innej pracy odpowiedniej ze względu na ciążę (pracownica ta była bowiem dotychczas zatrudniona przy pracy wzbronionej kobietom w ciąży bez względu na stopień narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub niebezpieczne), a w przypadku drugiej pracownicy zorganizował pracę w księgowości w ten sposób, aby osoba ta w ciągu dniówki obsługiwała monitor ekranowy tylko przez 4 godziny. 17

18 18 e-biblioteka Gazety Prawnej Natomiast gdy pracodawca zatrudnia pracownicę w ciąży przy pozostałych pracach wymienionych w wykazie prac wzbronionych, ma obowiązek dostosować warunki wykonania pracy do wymagań określonych w tych przepisach lub tak ograniczyć czas pracy, aby wyeliminować zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracownicy. W przypadku gdy dostosowanie warunków pracy na dotychczasowym stanowisku lub skrócenie czasu pracy jest niemożliwe lub niecelowe, pracodawca jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy, a w razie braku takiej możliwości zwolnić ją na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. W taki sam sposób musi postąpić pracodawca, gdy pracownica w ciąży przedstawi mu zaświadczenie lekarskie stwierdzające przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy. Tryb wydawania takiego zaświadczenia reguluje rozporządzenie ministra zdrowia z 3 marca 2006 r. w sprawie sposobu i trybu wydawania zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy przez pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią. Jest ono wydawane przez lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownicą na wniosek pracownicy, pracodawcy albo z własnej inicjatywy, niezwłocznie po powzięciu wiadomości o okolicznościach uzasadniających wydanie takiego zaświadczenia. Wykonanie obowiązków Wskazane powyżej obowiązki pracodawcy mają bezwzględny charakter. W razie ich niedopełnienia przez pracodawcę, pracownica może odmówić świadczenia dotychczas wykonywanej pracy. Natomiast w razie przeniesienia pracownicy do innej pracy, ma ona obowiązek podporządkować się poleceniu pracodawcy wykonywania innej pracy. Odmowa może spowodować nałożenie na pracownicę kary porządkowej, a nawet stanowić ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, uzasadniające zwolnienie dyscyplinarne (art. 52 k.p.). Dokonanie przez pracodawcę zmian organizacyjnych czyniących pracę lżejszą i odpowiednią do stanu ciąży należy traktować jako spełnienie obowiązku przeniesienia do innej pracy. Może być to zatem praca tego samego rodzaju, ale wykonywana w innym miejscu, w innym systemie organizacji pracy (np. jednozmianowa w miejsce wielozmianowej), o innej porze dnia, w innym rytmie (np. praca dniówkowa zamiast akordowej) lub w innym systemie czasu pracy (np. w podstawowym zamiast w normach równoważnych) por. uchwałę SN z 15 marca 1979 r. (sygn. akt V PZP 13/78, OSNC 1979/6/110) oraz wyrok SN z 5 maja 1976 r. (sygn. akt I PRN 27/76, OSP 1977/6/101). 18

19 Uprawnienia pracownicze kobiet w ciąży i rodziców małych dzieci 19 PRZYKŁAD Zakaz bez względu na potrzeby pracodawcy Pracodawca, powołując się na zwiększoną absencję chorobową pracowników działu, na podstawie art. 42 par. 4 k.p. polecił pracownicy w ciąży wykonywanie przez dwa tygodnie pracy polegającej na obsłudze monitorów ekranowych powyżej czterech godzin na dobę. Pracownica odmówiła, wskazując, że jest to praca zabroniona dla kobiet w ciąży. Pracodawca nałożył na nią wówczas karę porządkową, traktując jej zachowanie jako niewykonanie polecenia dotyczącego pracy. Pracownica wniosła sprzeciw od tej kary, ale nie został on uwzględniony przez pracodawcę. W tej sytuacji pracownica wniosła pozew do sądu pracy, domagając się uchylenia kary porządkowej. W odpowiedzi na pozew pracodawca argumentował, iż wystąpiła szczególna sytuacja (absencja pracowników), a powierzenie pracownicy takiej pracy było tylko okresowe (w ramach czasowego powierzenia innej pracy niż określona w umowie o pracę). Sąd pracy nie uwzględnił jednak tych argumentów, wskazując na bezwzględny (niepodlegający uchyleniu) zakaz powierzania kobietom w ciąży zabronionej pracy i uwzględnił powództwo. Dodatek wyrównawczy lub wynagrodzenie Jeżeli zmiana warunków pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku pracy, skrócenie czasu pracy lub przeniesienie pracownicy do innej pracy powodują obniżenie wynagrodzenia, pracownicy przysługuje dodatek wyrównawczy. Stanowi on różnicę między wynagrodzeniem z okresu poprzedzającego przeniesienie a wynagrodzeniem po przeniesieniu pracownicy do innej pracy. Wynagrodzenie do celów określenia dodatku wyrównawczego oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop (par. 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy). Dodatek wyrównawczy nie dotyczy jednak okresu, w którym ciężarna pracownica pobierała zasiłek chorobowy (wyrok SN z 6 stycznia 1995 r., sygn. akt I PRN 118/94, OSNP 1995/11/134). Natomiast pracownica w okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy zachowuje prawo do dotychczasowego wynagrodzenia. Po ustaniu przyczyn uzasadniających przeniesienie pracownicy do innej pracy, skrócenie jej czasu pracy lub zwolnienie z obowiązku jej świad- 19

20 20 e-biblioteka Gazety Prawnej czenia, pracodawca jest obowiązany zatrudnić pracownicę przy pracy i w wymiarze czasu pracy określonych w umowie o pracę. PRZYKŁAD Zmniejszona wydajność W związku z ciążą pracownica została przeniesiona do innej pracy. Nie ma doświadczenia w wykonywaniu takich nowych dla niej obowiązków, w związku z czym pracuje mniej wydajnie. Zmniejszona wydajność pracy na nowym stanowisku nie może jednak wpłynąć ujemnie na wysokość dodatku wyrównawczego przysługującego tej zatrudnionej (wyrok SN z 5 maja 1976 r., sygn. akt I PRN 27/76, OSP 1977/6/101). Gdyby jednak pracownica lekceważyła swoje obowiązki, pracodawca może wymierzyć jej karę porządkową (art. 108 k.p.), a w przypadku ciężkiego naruszenia przez nią podstawowych obowiązków pracowniczych nawet zwolnić dyscyplinarnie (art. 52 par. 1 pkt. 1 k.p.). n Art. 52 par. 1 pkt. 1, art. 108, art. 179 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). n Par. 5, par rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. nr 62, poz. 289 z późn. zm.). n Par. 1 ust. 2 rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzenia badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. nr 69, poz. 332 z późn. zm.). n Par. 1 3 rozporządzenia ministra zdrowia z 3 marca 2006 r. w sprawie sposobu i trybu wydawania zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy przez pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią (Dz.U. nr 42, poz. 292). n Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. nr 2, poz. 14 z późn. zm.). n Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (Dz.U. nr 114, poz. 545 z późn. zm.). n Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. nr 217, poz z późn. zm.). n Par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego (Dz.U. nr 20, poz. 168). 20

WYKAZ PRAC SZCZEGÓLNIE UCIĄŻLIWYCH

WYKAZ PRAC SZCZEGÓLNIE UCIĄŻLIWYCH Załącznik Nr 1 Do Regulaminu Pracy Domu Pomocy Społecznej w Biskupicach WYKAZ PRAC SZCZEGÓLNIE UCIĄŻLIWYCH LUB SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA KOBIET Podstawa prawna : Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem

DZIAŁ ÓSMY. Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem DZIAŁ ÓSMY Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia,

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ ÓSMY KODEKSU PRACY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM

ROZDZIAŁ ÓSMY KODEKSU PRACY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM ROZDZIAŁ ÓSMY KODEKSU PRACY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi,

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ ÓSMY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM (142)

DZIAŁ ÓSMY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM (142) USTAWA z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) fragmenty DZIAŁ ÓSMY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM (142) Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRACY KOBIET

OCHRONA PRACY KOBIET OCHRONA PRACY KOBIET Ochrona pracy kobiet uwzględnia w szczególności: ochronę stosunku pracy kobiet w ciąży i w okresie urlopu macierzyńskiego, zakaz zatrudniania kobiet w ciąży w godzinach nadliczbowych

Bardziej szczegółowo

rodzinny Poradnik e-poradnik egazety Prawnej 83 strony wyjaśnień, porad, pism procesowych i przepisów

rodzinny Poradnik e-poradnik egazety Prawnej 83 strony wyjaśnień, porad, pism procesowych i przepisów e-poradnik egazety Prawnej Poradnik rodzinny 83 strony wyjaśnień, porad, pism procesowych i przepisów Jaka ochrona przysługuje pracującej kobiecie w ciąży Jakie prawa ma kobieta po urodzeniu dziecka Jak

Bardziej szczegółowo

Czasem pracy jest czas, w którym pozostajesz w dyspozycji pracodawcy w zakładzie lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy.

Czasem pracy jest czas, w którym pozostajesz w dyspozycji pracodawcy w zakładzie lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Czasem pracy jest czas, w którym pozostajesz w dyspozycji pracodawcy w zakładzie lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Zgodnie z Kodeksem pracy, czas pracy nie może przekraczać: 8 godzin

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ SZÓSTY CZAS PRACY. Rozdział I Przepisy ogólne

DZIAŁ SZÓSTY CZAS PRACY. Rozdział I Przepisy ogólne DZIAŁ SZÓSTY CZAS PRACY Rozdział I Przepisy ogólne Art. 128. 1. Czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania

Bardziej szczegółowo

rodzinny Poradnik e-poradnik egazety Prawnej 83 strony wyjaśnień, porad, pism procesowych i przepisów

rodzinny Poradnik e-poradnik egazety Prawnej 83 strony wyjaśnień, porad, pism procesowych i przepisów e-poradnik egazety Prawnej Poradnik rodzinny 83 strony wyjaśnień, porad, pism procesowych i przepisów Jaka ochrona przysługuje pracującej kobiecie w ciąży Jakie prawa ma kobieta po urodzeniu dziecka Jak

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SZKOLENIOWE wyciąg z przepisów zagadnienia wybrane

MATERIAŁY SZKOLENIOWE wyciąg z przepisów zagadnienia wybrane MATERIAŁY SZKOLENIOWE wyciąg z przepisów zagadnienia wybrane Szkolenie przygotowała i przeprowadziła w dniu 27 listopada 2015 roku: Wykaz aktów prawnych, w oparciu o które przeprowadzono szkolenie: 1.

Bardziej szczegółowo

PRAWO PRACY W PRAKTYCE RODZICIELSTWO A PRACA. najważniejsze pytania i odpowiedzi. w w w.kadr yonline.pl

PRAWO PRACY W PRAKTYCE RODZICIELSTWO A PRACA. najważniejsze pytania i odpowiedzi. w w w.kadr yonline.pl PRAWO PRACY W PRAKTYCE RODZICIELSTWO A PRACA 34 najważniejsze pytania i odpowiedzi w w w.kadr yonline.pl Materiał został dobrany spośród porad udzielonych przez specjalistów z zakresu czasu pracy Redaktor

Bardziej szczegółowo

Wszystko o urlopie macierzyńskim i wychowawczym

Wszystko o urlopie macierzyńskim i wychowawczym e-poradnik egazety Prawnej Wszystko o urlopie macierzyńskim i wychowawczym Wyjaśnienia, przykłady, porady Kiedy będzie można skorzystać z dodatkowego urlopu macierzyńskiego Jakie prawa przysługują rodzicom

Bardziej szczegółowo

WYKAZ PRAC WZBRONIONYCH MŁODOCIANYM

WYKAZ PRAC WZBRONIONYCH MŁODOCIANYM Załącznik do regulaminu pracy z dnia 30.06.2009 r Na podstawie Art. 190-206 ustawy z dnia 26.06.1974 r.- Kodeks pracy tj. Dz.U.z 1998r Nr 21, poz. 94, z późniejszymi zmianami oraz Rozporządzenia Rady Ministrów

Bardziej szczegółowo

Wszystko o urlopach pracowniczych

Wszystko o urlopach pracowniczych e-poradnik Praca i Ubezpieczenia Praca i Ubezpieczenia Wszystko o urlopach pracowniczych Urlop wychowawczy Urlop bezpłatny Urlopy rodzicielskie Urlop szkoleniowy Urlop okolicznościowy Adres redakcji: 01-042

Bardziej szczegółowo

WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY

WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY WARUNKI ŚWIADCZENIA PRACY Wszelkie zagadnienia związane ze świadczeniem pracy reguluje KODEKS PRACY Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. z późniejszymi zmianami. W Kodeksie Pracy znajdziemy m.in. informacje

Bardziej szczegółowo

pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym to: A) umowa zlecenie B) umowa o dzieło C) umowa o pracę.

pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym to: A) umowa zlecenie B) umowa o dzieło C) umowa o pracę. Etap regionalny Ogólnopolskiego konkursu wiedzy o prawie pracy dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych Poznaj swoje prawa w pracy Łódź, 28 stycznia 2015 r. 1. Jakie podmioty podlegają kontroli Państwowej

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne wolontariatu i elastyczności zatrudnienia

Podstawy prawne wolontariatu i elastyczności zatrudnienia Formalno-prawne aspekty zatrudniania w NGO Podstawy prawne wolontariatu i elastyczności zatrudnienia 1 WOLONTARIAT Akty prawne Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 29 maja

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Adres redakcji: Redaktor naczelny Gazety Prawnej: Dyrektor artystyczny Gazety Prawnej: Redakcja: DTP: Biuro Reklamy:

SPIS TREŚCI Adres redakcji: Redaktor naczelny Gazety Prawnej: Dyrektor artystyczny Gazety Prawnej: Redakcja: DTP: Biuro Reklamy: SPIS TREŚCI Kto nie musi się bać, że pracodawca go zwolni... 3 Jakie zachowanie pracownika uzasadnia wypowiedzenie umowy o pracę... 24 Kiedy pracodawca może zwolnić pracownika z dnia na dzień... 40 Kiedy

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienia wątpliwości dotyczących zmian przepisów w zakresie zasiłku macierzyńskiego obowiązujących od 17 czerwca 2013 r.

Wyjaśnienia wątpliwości dotyczących zmian przepisów w zakresie zasiłku macierzyńskiego obowiązujących od 17 czerwca 2013 r. Wyjaśnienia wątpliwości dotyczących zmian przepisów w zakresie zasiłku macierzyńskiego obowiązujących od 17 czerwca 2013 r. Prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA NA TEMAT ZMIAN W KODEKSIE PRACY OD 22.02.2016 ROKU

INFORMACJA NA TEMAT ZMIAN W KODEKSIE PRACY OD 22.02.2016 ROKU INFORMACJA NA TEMAT ZMIAN W KODEKSIE PRACY OD 22.02.2016 ROKU 1. Umowa o pracę na czas wykonywania określonej pracy oraz na zastępstwo. Z kodeksu pracy została usunięta umowa na czas wykonania określonej

Bardziej szczegółowo

PRZESTRZEGANIE PRZEPISÓW PRAWA PRACY W ZAKŁADACH PRACY ZATRUDNIAJĄCYCH OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE

PRZESTRZEGANIE PRZEPISÓW PRAWA PRACY W ZAKŁADACH PRACY ZATRUDNIAJĄCYCH OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE PRZESTRZEGANIE PRZEPISÓW PRAWA PRACY W ZAKŁADACH PRACY ZATRUDNIAJĄCYCH OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE 1 ZAGADNIENIA 1. Czas pracy pracowników niepełnosprawnych 2. Wynagrodzenie za czas zwolnień od pracy 3. Urlop

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRACY KOBIET I MŁODOCIANYCH. Studia podyplomowe. Wykładowca - mgr Lidia Matys

OCHRONA PRACY KOBIET I MŁODOCIANYCH. Studia podyplomowe. Wykładowca - mgr Lidia Matys OCHRONA PRACY KOBIET I MŁODOCIANYCH Studia podyplomowe Wykładowca - mgr Lidia Matys Szczególna ochrona pracy kobiet wynika z właściwości psychofizycznych kobiet oraz konieczności ochrony ich funkcji prokreacyjnych

Bardziej szczegółowo

Oddział 3 Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem

Oddział 3 Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem Rozdział II Umowa o pracę Oddział 3 Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem Art. 32. 1. Każda ze stron może rozwiązać za wypowiedzeniem umowę o pracę zawartą na: 1) okres próbny, 2) (uchylony), 3)

Bardziej szczegółowo

Agata Pawłowska-Lis Katarzyna Pietruszyńska. Prawo pracy

Agata Pawłowska-Lis Katarzyna Pietruszyńska. Prawo pracy Agata Pawłowska-Lis Katarzyna Pietruszyńska Prawo pracy Warszawa 2015 Projekt okładki Dorota Zając Opracowanie redakcyjne Monika Kolitowska-Sokół Opracowanie typograficzne i łamanie Jan Klimczak Tekst

Bardziej szczegółowo

Świadczenia pieniężne ze stosunku pracy 2015 Instruktaż naliczania

Świadczenia pieniężne ze stosunku pracy 2015 Instruktaż naliczania Patrycja Potocka-Szmoń Agnieszka Kraszewska-Godziątkowska Świadczenia pieniężne ze stosunku pracy 2015 Instruktaż naliczania komentarz, przykłady, dokumentacja z suplementem elektronicznym Stan prawny:

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 3. Pojęcie minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz zasady jego obliczania

ROZDZIAŁ 3. Pojęcie minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz zasady jego obliczania Spis treści Wykaz skrótów Wstęp ROZDZIAŁ 1. Wewnątrzzakładowe źródła prawa dotyczące wypłaty świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy 1.1. Zasady ogólne 1.2. Układ zbiorowy pracy 1.3. Regulamin wynagradzania

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ IV CZAS PRACY

ROZDZIAŁ IV CZAS PRACY ROZDZIAŁ IV CZAS PRACY 12 1. Czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji na terenie Uniwersytetu lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania 2. Do celów rozliczania czasu pracy

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem prawo pracy, zasiłki macierzyńskie i opiekuńcze komentarze, przykłady, kompletna dokumentacja

Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem prawo pracy, zasiłki macierzyńskie i opiekuńcze komentarze, przykłady, kompletna dokumentacja Agata Lankamer-Prasołek Karol Lankamer Ewa Przedwojska Renata Tonder Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem prawo pracy, zasiłki macierzyńskie i opiekuńcze komentarze, przykłady, kompletna dokumentacja

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą. Dz.U.76.3.19 1985.08.21 zm. Dz.U.85.37.175 1 1988.04.19 zm. Dz.U.88.10.76 1 1989.05.01 zm. Dz.U.89.20.107 art. 2 1989.08.01 zm. Dz.U.89.47.254 1 1990.04.28 zm. Dz.U.90.28.165 1 1996.06.02 zm. Dz.U.96.60.280

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie. Część I. Akty prawne

Spis treści. Wprowadzenie. Część I. Akty prawne Spis treści Wprowadzenie Część I. Akty prawne Rozdział I. Zatrudnianie i zwalnianie 1. Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502) 2. Ustawa z 13 marca 2003 r. o szczególnych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ. z dnia 28 maja 1996 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ. z dnia 28 maja 1996 r. R960286 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I Czas pracy zasady obowiązujące plus zmiany po 23 sierpnia 2013 r. Jolanta Zarzecka - Sawicka

CZĘŚĆ I Czas pracy zasady obowiązujące plus zmiany po 23 sierpnia 2013 r. Jolanta Zarzecka - Sawicka CZĘŚĆ I Czas pracy zasady obowiązujące plus zmiany po 23 sierpnia 2013 r. Jolanta Zarzecka - Sawicka Pojęcie czasu pracy CZAS PRACY TO (art. 128 Kodeksu Pracy): czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji

Bardziej szczegółowo

Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r.

Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r. Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r. Od 1 stycznia 2010 r. ubezpieczone, które urodziły dziecko lub które przyjęły dziecko na wychowanie będą miały możliwość opiekowania się dzieckiem przez dłuższy

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja pracownicza

Dokumentacja pracownicza Dokumentacja pracownicza www.pip.gov.pl Dokumentacja osobowa Jednym z obowiązków pracodawcy jest prowadzenie dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników. Na dokumentację

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I Zatrudnianie pracowników

ROZDZIAŁ I Zatrudnianie pracowników ROZDZIAŁ I Zatrudnianie pracowników 1. Zgłoszenie pracodawcy Zgodnie z art. 209 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy na pracodawcy ciąży obowiązek powiadamiania na piśmie właściwego okręgowego

Bardziej szczegółowo

Czas pracy - pojęcie. Dr Tomasz Duraj

Czas pracy - pojęcie. Dr Tomasz Duraj Dr Tomasz Duraj FUNKCJE PRAWNEJ REGULACJI CZASU PRACY Funkcja ochronna prawna regulacja czasu pracy słuŝy ochronie pracownika przed nadmierną eksploatacją w procesie pracy ze strony pracodawcy FUNKCJE

Bardziej szczegółowo

TEST dla nauczycieli sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla nauczycieli sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla nauczycieli sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w szkole ponosi: a) pracownik służby bhp b) dyrektor szkoły c) każdy pracownik 2. Prawo

Bardziej szczegółowo

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r.

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. SPIS TREŚCI Prawo do zasiłku macierzyńskiego.... 3 Wymiar zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka w czasie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Powiatowy Urząd Pracy w Iławie, ul. 1 Maja 8b, 14-200 Iława, tel./fax. (89) 649 55 02 www.pup.ilawa.pl,urzad@pup.ilawa.pl

Bardziej szczegółowo

PRZEBIEG ZATRUDNIENIA

PRZEBIEG ZATRUDNIENIA PRZEBIEG ZATRUDNIENIA Stosunek pracy może być nawiązany między pracodawcą i pracownikiem. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy

Bardziej szczegółowo

Jestem w ciąży. Co mi przysługuje od pracodawcy? Na jakie świadczenia mogę liczyć, jeśli nie pracuję?

Jestem w ciąży. Co mi przysługuje od pracodawcy? Na jakie świadczenia mogę liczyć, jeśli nie pracuję? Jestem w ciąży Co mi przysługuje od pracodawcy? Na jakie świadczenia mogę liczyć, jeśli nie pracuję? Czy mam prawo do zasiłku macierzyńskiego, będąc przedsiębiorcą? Jestem w ciąży Co mi przysługuje od

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY

INFORMACJE O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY INFORMACJE O WARUNKACH ŚWIADCZENIA PRACY Wszelkie zagadnienia związane ze świadczeniem pracy reguluje KODEKS PRACY ustawa z dnia 26 czerwca 1974 t. z późniejszymi zmianami. W Kodeksie Pracy znajdziemy

Bardziej szczegółowo

Dodatkowy urlop macierzyński

Dodatkowy urlop macierzyński Tytuł artykułu: Z początkiem stycznia zwiększeniu ulegnie wymiar dodatkowego urlopu macierzyńskiego Tytuł dziennika: Dziennik Gazeta Prawna Data wydania: 15 grudnia 2011 W nowym roku zmienia się długość

Bardziej szczegółowo

Transport drogowy rzeczy wymagania prawne

Transport drogowy rzeczy wymagania prawne Transport drogowy rzeczy wymagania prawne Obowiązujące przepisy odnośnie czasu pracy kierowców Rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej. z dnia 29 maja 1996 r.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej. z dnia 29 maja 1996 r. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań,

Bardziej szczegółowo

Fundacja SYNAPSIS stan prawny na dzień 10 kwietnia2014 r. Informacje dla rodzin

Fundacja SYNAPSIS stan prawny na dzień 10 kwietnia2014 r. Informacje dla rodzin UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM. (dni wolne na opiekę nad dzieckiem, zasiłek opiekuńczy, urlop macierzyński, wydłużony urlop wychowawczy) I. DNI WOLNE NA OPIEKĘ NAD DZIECKIEM. Art 188

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRACY TAX-NET Spółka Akcyjna

REGULAMIN PRACY TAX-NET Spółka Akcyjna REGULAMIN PRACY TAX-NET Spółka Akcyjna z siedzibą w Katowicach (tekst jednolity) Katowice, rok 2010 Przepisy wstępne 1 Regulamin ustala organizację i porządek w procesie pracy oraz związane z tym prawa

Bardziej szczegółowo

2. Równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza nie dyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio, z przyczyn określonych w ust.1.

2. Równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza nie dyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio, z przyczyn określonych w ust.1. Załącznik nr 1 do Regulaminu Pracy PWSZ w Elblągu RÓWNE TRAKTOWANIE W ZATRUDNIENIU ( wyciąg z kodeksu pracy art. 18 3a, 18 3b, 18 3c, 18 3d i 18 3e ) 1. Pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie

Bardziej szczegółowo

Elastyczne formy zatrudnienia w świetle przepisów Kodeksu pracy

Elastyczne formy zatrudnienia w świetle przepisów Kodeksu pracy Elastyczne formy zatrudnienia w świetle przepisów Kodeksu pracy 1. Umowa na okres próbny Umowa ta może poprzedzać każdy rodzaj zatrudnienia przewidziany Kodeksem pracy. Umowa na okres próbny może być zawarta

Bardziej szczegółowo

Kurs Kadry wersja e-learningowa

Kurs Kadry wersja e-learningowa Kurs Kadry wersja e-learningowa Program: Moduł I Nawiązanie stosunku pracy 1. Rekrutacja obowiązki i uprawnienia pracodawcy 2. Obowiązki związane z zatrudnieniem pracownika 3. Umowy o pracę a. Zawarcie

Bardziej szczegółowo

Poznaj podstawowe zasady jakie obowiązują przy zatrudnianiu młodocianych!

Poznaj podstawowe zasady jakie obowiązują przy zatrudnianiu młodocianych! Poznaj podstawowe zasady jakie obowiązują przy zatrudnianiu młodocianych! Kto jest pracownikiem młodocianym w myśl kp? Młodocianym jest osoba która ukończyła 16 lat a nie przekroczyła 18 lat (art. 190

Bardziej szczegółowo

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl Niepełnosprawny pracownik www.pip.gov.pl Zakaz dyskryminacji Pracownicy powinni być równo traktowani przez pracodawcę w stosunkach pracy w zakresie: nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, warunków

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 r. Poz. 675 U S T A W A z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z

Bardziej szczegółowo

PRACODAWCA I PRACOWNIK

PRACODAWCA I PRACOWNIK .pl PRACODAWCA I PRACOWNIK OBOWIAZKI I PRAWA W PIGUŁCE - Autor Paulina Sołtys Kraków, Maj 2014 - SPIS TRESCI PRACODAWCA I PRACOWNIK 1_ 2_ 3_ 4_ 5_ 6_ 7_ 8_ 9_ 10_ 11_ 12_ 13_ 14_ 15_ 16_ 17_ 18_ 19_ 20_

Bardziej szczegółowo

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl Niepełnosprawny pracownik www.pip.gov.pl Zakaz dyskryminacji Pracownicy powinni być równo traktowani przez pracodawcę w stosunkach pracy w zakresie: nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, warunków

Bardziej szczegółowo

Prawo pracy. Wydanie 16. Autor: Małgorzata Barzycka-Banaszczyk

Prawo pracy. Wydanie 16. Autor: Małgorzata Barzycka-Banaszczyk Prawo pracy. Wydanie 16. Autor: Małgorzata Barzycka-Banaszczyk Wykaz skrótów Przedmowa Rozdział I. Źródła prawa pracy 1. Zagadnienia ogólne 2. Charakter prawny norm prawa pracy 3. Źródła prawa pracy I.

Bardziej szczegółowo

Zasady naliczania urlopu wypoczynkowego. Zgodnie z kodeksem pracy wymiar urlopu wynosi:

Zasady naliczania urlopu wypoczynkowego. Zgodnie z kodeksem pracy wymiar urlopu wynosi: Zasady naliczania urlopu wypoczynkowego Zgodnie z kodeksem pracy wymiar urlopu wynosi: 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat 26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej

Bardziej szczegółowo

Procedura udzielania urlopu wychowawczego dla nauczycieli

Procedura udzielania urlopu wychowawczego dla nauczycieli Procedura udzielania urlopu wychowawczego dla nauczycieli ZAGADNIENIE PODSTAWA PRAWNA Uprawnieni do korzystania z urlopu wychowawczego Z urlopu wychowawczego korzystać może wyłącznie nauczyciel, który

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... Przedmowa...

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... Przedmowa... SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... Przedmowa... XIII XIX Rozdział I. Źródła prawa pracy... 1 1. Zagadnienia ogólne... 2 2. Charakter prawny norm prawa pracy... 4 3. Źródła prawa pracy... 4 I. Źródła powszechnego

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z d n ia... 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw1

USTAWA. z d n ia... 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw1 Projekt z dnia 25 lutego 2015 r. USTAWA z d n ia... 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw1 Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2014 r. poz.

Bardziej szczegółowo

Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem przez pracodawcę

Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem przez pracodawcę ZAKOŃCZENIE ZATRUDNIENIA Umowa o pracę może być rozwiązana: 1) na mocy porozumienia stron, 2) przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem prawa okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem),

Bardziej szczegółowo

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM Co o urlopie bezpłatnym stanowi Kodeks pracy Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może udzielić pracownikowi, na jego pisemny wniosek,

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 1/K/2015 z dnia 01.04.2015r.

Zarządzenie Nr 1/K/2015 z dnia 01.04.2015r. Zarządzenie Nr 1/K/2015 z dnia 01.04.2015r. w sprawie wprowadzenia w Zespole Szkół Usługowo Gospodarczych w Pleszewie Procedury przeprowadzania badań lekarskich pracowników w Zespole Szkole Usługowo Gospodarczych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRACY PRACOWNIKÓW UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO z dnia 1 lipca 1997 roku

REGULAMIN PRACY PRACOWNIKÓW UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO z dnia 1 lipca 1997 roku REGULAMIN PRACY PRACOWNIKÓW UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO z dnia 1 lipca 1997 roku ze zmianami wprowadzonymi zarządzeniem nr 7 Rektora UW z dnia 29 lipca 2004 r. o zmianie Regulaminu Pracy Pracowników Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZYZNAWANIA DODATKOWEGO WYNAGRODZENIA ROCZNEGO PRACOWNIKOM ZATRUDNIONYM W ZESPOLE SZKÓL NR 2 IM. WŁADYSŁAWA ORKANA W SZCZECINIE

REGULAMIN PRZYZNAWANIA DODATKOWEGO WYNAGRODZENIA ROCZNEGO PRACOWNIKOM ZATRUDNIONYM W ZESPOLE SZKÓL NR 2 IM. WŁADYSŁAWA ORKANA W SZCZECINIE REGULAMIN PRZYZNAWANIA DODATKOWEGO WYNAGRODZENIA ROCZNEGO PRACOWNIKOM ZATRUDNIONYM W ZESPOLE SZKÓL NR 2 IM. WŁADYSŁAWA ORKANA W SZCZECINIE Podstawa prawna: 1. Ustawa z 12 grudnia 1997 roku o dodatkowym

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY Zasiłek macierzyński r Komu przysługuje zasiłek macierzyński? Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, z tytułu: r urodzenia

Bardziej szczegółowo

Aktywni obywatele świadome społeczeństwo. Uprawnienia. pracownika

Aktywni obywatele świadome społeczeństwo. Uprawnienia. pracownika Aktywni obywatele świadome społeczeństwo Uprawnienia pracownika Rzeszów 2012 1 Podkarpacki Ośrodek Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ul. Fredry 4/58 35-959 Rzeszów tel/fax (0-17) 86 20 122 porso@poczta.onet.pl

Bardziej szczegółowo

Temat: Ochrona pracy kobiet, młodocianych i niepełnosprawnych

Temat: Ochrona pracy kobiet, młodocianych i niepełnosprawnych LEKCJA 3 Temat: Ochrona pracy kobiet, młodocianych i niepełnosprawnych Czas realizacji: 1 godzina lekcyjna Cele operacyjne: Treści: Uczeń po zrealizowaniu zajęć powinien: podać podstawy prawne ochrony

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 r. Poz. 675 U S T A W A z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z

Bardziej szczegółowo

24.02.2016. Anna Stellmacher Okręgowy Inspektorat Pracy w Bydgoszczy www.pip.gov.pl. Bydgoszcz, dnia 23.02.2016 r.

24.02.2016. Anna Stellmacher Okręgowy Inspektorat Pracy w Bydgoszczy www.pip.gov.pl. Bydgoszcz, dnia 23.02.2016 r. W 2016 r. wynagrodzenie minimalne dla pracownika zatrudnionego w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy wynosi 1.850 zł (tj. 1.355,69 zł netto). Anna Stellmacher Okręgowy Inspektorat Pracy w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

! Cotygodniowa audycja w każdą środę po godz. 11:00 w Programie 1 Polskiego Radia.

! Cotygodniowa audycja w każdą środę po godz. 11:00 w Programie 1 Polskiego Radia. Chod często powtarza się nam, że prowadzenie własnej działalnośd to atrakcyjna forma pracy, to czy umowa o pracę wciąż pozostaje atrakcyjną formą zatrudnienia? Decydowad o tym mogą m.in. regulacje w zakresie

Bardziej szczegółowo

INFOR RAPORTY W RAPORCIE ZNAJDZIESZ ODPOWIEDZI M.IN. NA NASTĘPUJĄCE PYTANIA:

INFOR RAPORTY W RAPORCIE ZNAJDZIESZ ODPOWIEDZI M.IN. NA NASTĘPUJĄCE PYTANIA: INFOR RAPORTY W RAPORCIE ZNAJDZIESZ ODPOWIEDZI M.IN. NA NASTĘPUJĄCE PYTANIA: Czy można rozpocząć korzystanie z urlopu ojcowskiego od dnia urodzenia się dziecka? Czy pracownik może przesunąć rozpoczęcie

Bardziej szczegółowo

Dla menedżera - PRAKTYCZNE ASPEKTY ROZLICZANIA CZASU PRACY

Dla menedżera - PRAKTYCZNE ASPEKTY ROZLICZANIA CZASU PRACY Dla menedżera - PRAKTYCZNE ASPEKTY ROZLICZANIA CZASU PRACY Monika Smulewicz Kierownik Działu Kadr i Płac w FPA Group firmie świadczącej usługi outsourcingowe w zakresu księgowości, kadr, płac oraz usługi

Bardziej szczegółowo

Elementy Prawa Pracy 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia według swojego wyboru

Elementy Prawa Pracy 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia według swojego wyboru 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia Rozwiązanie niezwłoczne jest bezprawne we wszystkich wypadkach, gdy nastąpiło to z naruszeniem przepisów

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA

REGULAMIN WYNAGRADZANIA REGULAMIN WYNAGRADZANIA dla pracowników niebędących nauczycielami zatrudnionych w Publicznym Gimnazjum nr 1 im Jana Pawła II w Ząbkach. Na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z 21 listopada 2008r o pracownikach

Bardziej szczegółowo

I. Art. 29 6 kodeksu pracy:

I. Art. 29 6 kodeksu pracy: PROPOZYCJE ZMIAN KODEKSU PRACY DLA MŚP ZESPOŁU PRZEDSTAWICIELI ZARZĄDÓW Regionu Wielkopolska NSZZ Solidarność, Wielkopolskiej Izby Rzemieślniczej, Wielkopolskiego Zrzeszenia Handlu i Usług i Wielkopolskiego

Bardziej szczegółowo

Kodeks pracy. Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy** Dział IX Zatrudnianie młodocianych

Kodeks pracy. Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy** Dział IX Zatrudnianie młodocianych Rozdział I Przepisy ogólne Art. 190. Kodeks pracy Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy** Dział IX Zatrudnianie młodocianych 1. Młodocianym w rozumieniu kodeksu jest osoba, która ukończyła 16 lat,

Bardziej szczegółowo

Data: Autor: Zespół wfirma.pl

Data: Autor: Zespół wfirma.pl Do końca 2015 roku do podziału urlopów związanych z rodzicielstwem pomiędzy rodzicami mieli prawo wyłącznie pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę. Zmieniło się to od 2016 roku - osoby ubezpieczone

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia rodzicielskie. Stan prawny kwiecień 2014 r.

Uprawnienia rodzicielskie. Stan prawny kwiecień 2014 r. Uprawnienia rodzicielskie Stan prawny kwiecień 2014 r. www.pip.gov.pl Zakaz pracy kobiet Pracodawca zobowiązany jest przestrzegać zakazu zatrudniania kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Przepisy ogólne :

Rozdział I Przepisy ogólne : Zatrudnianie młodocianych Na podstawie Art. 190-206 ustawy z dnia 26.06.1974 r.- Kodeks pracy Dz.U Nr 21, poz. 94, z późniejszymi zmianami zarządza się co następuje: Rozdział I Przepisy ogólne : 1. Młodocianym

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1654. Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych PRAWO PROMOTOR OT OR 10/2014 MARTA JENDRASIK ekspert ds. prawa pracy, wykładowca fot. Thinkstock Zatrudnianie osób niepełnosprawnych Jakie zmiany w zatrudnianiu niepełnosprawnych wprowadziła Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników Zachodniopomorskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli

REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników Zachodniopomorskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników Zachodniopomorskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli Wprowadzony przez dyrektora ZCDN zarządzeniem Nr 28/2009 z dnia 05.06.2009 r. Regulamin niniejszy opracowano w

Bardziej szczegółowo

Opis szkolenia. Dane o szkoleniu. Program. BDO - informacje o szkoleniu

Opis szkolenia. Dane o szkoleniu. Program. BDO - informacje o szkoleniu Opis szkolenia Dane o szkoleniu Kod szkolenia: 423316 Temat: Kompendium Prawa Pracy dla zaawansowanych w 2016 r.zmiany w umowach na czas określony oraz w zakresie badań profilaktycznych, uprawnień rodzicielskich,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE OBOWIĄZKI PRACODAWCY- podstawa prawna

PODSTAWOWE OBOWIĄZKI PRACODAWCY- podstawa prawna PODSTAWOWE OBOWIĄZKI PRACODAWCY- podstawa prawna I. ZGŁOSZENIA PRACODAWCY ZAWIADOMIENIE NA PIŚMIE PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI PRACY O MIEJSCU, RODZAJU I ZAKRESIE PROWADZONEJ DZIAŁALNOŚCI Podstawa prawna: art.209

Bardziej szczegółowo

Prawna ochrona pracy młodocianych

Prawna ochrona pracy młodocianych Prawna ochrona pracy młodocianych Podstawy prawne Dział IX KP Rozporządzenie RM z 24.08.2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (Dz.

Bardziej szczegółowo

Urlop macierzyński/zasiłek macierzyński

Urlop macierzyński/zasiłek macierzyński Urlop macierzyński/zasiłek macierzyński Grupa 1 kazusy 1-3 1. Kobieta prowadząca działalność gospodarczą jest w ciąży, czy będzie miała prawo do zasiłku macierzyńskiego? 1. Jaki jest krąg uprawnionych

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 sierpnia 2015 r. Poz. 1220 USTAWA z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2015 poz. 1220

Dz.U. 2015 poz. 1220 Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 2015 poz. 1220 USTAWA z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.

Bardziej szczegółowo

PROWADZENIE DOKUMENTACJI KADROWEJ

PROWADZENIE DOKUMENTACJI KADROWEJ PROWADZENIE DOKUMENTACJI KADROWEJ Obowiązek prowadzenia dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników wynika z przepisów Kodeksu pracy (art. 94 pkt 9a k.p.) i spoczywa

Bardziej szczegółowo