Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. w Hiszpanii

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. w Hiszpanii"

Transkrypt

1 Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego w Hiszpanii

2 Informacje zawarte w niniejszym przewodniku zostały opracowane i zaktualizowane w ścisłej współpracy z krajowymi korespondentami systemu wzajemnego informowania o ochronie socjalnej (MISSOC). Więcej informacji na temat sieci MISSOC można znaleźć na następującej stronie internetowej: Niniejszy przewodnik zawiera ogólny opis rozwiązań w zakresie zabezpieczenia społecznego stosowanych w odpowiednich państwach. Dodatkowe informacje można uzyskać z innych publikacji MISSOC. Wszystkie te pozycje są dostępne na stronie, do której odsyła powyższy link. Można skontaktować się również z właściwymi organami i instytucjami, które zostały wymienione w załączniku do niniejszego przewodnika. Ani Komisja Europejska, ani żadna osoba działająca w imieniu Komisji nie może być pociągana do odpowiedzialności za wykorzystanie informacji zawartych w niniejszej publikacji. Unia Europejska, 2012 Powielanie dozwolone pod warunkiem wskazania źródła. Lipiec 2012 r 2

3 Spis treści Rozdział I: Wprowadzenie, organizacja i finansowanie... 5 Wprowadzenie... 5 Organizacja ochrony socjalnej... 7 Finansowanie... 8 Rozdział II: Opieka zdrowotna... 9 Kiedy masz prawo do opieki zdrowotnej?... 9 Co obejmuje ubezpieczenie?...10 W jaki sposób można skorzystać z opieki zdrowotnej?...10 Rozdział III: Świadczenia pieniężne z tytułu choroby...12 Kiedy masz prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu choroby?...12 Co obejmuje ubezpieczenie?...12 W jaki sposób można skorzystać ze świadczeń pieniężnych z tytułu choroby?...13 Rozdział IV: Świadczenia z tytułu macierzyństwa i ojcostwa...14 Kiedy masz prawo do świadczeń z tytułu macierzyństwa lub ojcostwa?...14 Co obejmuje ubezpieczenie?...14 W jaki sposób można skorzystać ze świadczeń z tytułu macierzyństwa i ojcostwa?.15 Rozdział V: Świadczenia z tytułu inwalidztwa...16 Kiedy masz prawo do świadczeń z tytułu inwalidztwa?...16 Co obejmuje ubezpieczenie?...17 W jaki sposób można skorzystać ze świadczeń z tytułu inwalidztwa?...18 Rozdział VI: Emerytury i świadczenia z tytułu podeszłego wieku...19 Kiedy masz prawo do świadczeń z tytułu podeszłego wieku?...19 Co obejmuje ubezpieczenie?...20 W jaki sposób można skorzystać ze świadczeń z tytułu podeszłego wieku?...21 Rozdział VII: Renty rodzinne...22 Kiedy masz prawo do renty rodzinnej?...22 Co obejmuje ubezpieczenie?...23 W jaki sposób można skorzystać z renty rodzinnej?...24 Rozdział VIII: Świadczenia z tytułu wypadku przy pracy i choroby zawodowej...25 Kiedy masz prawo do świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych?...25 Co obejmuje ubezpieczenie?...25 W jaki sposób można skorzystać ze świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych?...26 Rozdział IX: Świadczenia rodzinne...27 Kiedy masz prawo do świadczeń rodzinnych?...27 Co obejmuje ubezpieczenie?...27 W jaki sposób można skorzystać ze świadczeń rodzinnych?...27 Rozdział X: Bezrobocie...28 Kiedy masz prawo do świadczeń z tytułu bezrobocia?...28 Co obejmuje ubezpieczenie?...29 W jaki sposób można skorzystać ze świadczeń z tytułu bezrobocia?...30 Rozdział XI: Świadczenia minimalne z pomocy społecznej...31 Kiedy masz prawo do świadczeń minimalnych z pomocy społecznej?...31 Co obejmuje ubezpieczenie?...32 W jaki sposób można skorzystać ze świadczeń minimalnych z pomocy społecznej? 33 Rozdział XII: Opieka długoterminowa...35 Kiedy masz prawo do opieki długoterminowej?...35 Co obejmuje ubezpieczenie?...35 W jaki sposób można skorzystać z opieki długoterminowej?...36 Lipiec 2012 r 3

4 Załącznik: Dane kontaktowe instytucji i adresy przydatnych stron internetowych...37 Lipiec 2012 r 4

5 Rozdział I: Wprowadzenie, organizacja i finansowanie Wprowadzenie System zabezpieczenia społecznego w Hiszpanii obejmuje dwa poziomy lub rodzaje ochrony: system składkowy i system nieskładkowy. System składkowy Hiszpański system zabezpieczenia społecznego składa się z dwóch rodzajów systemów składkowych: systemu powszechnego, który obejmuje wszystkich zatrudnionych nieobjętych systemami specjalnymi, a także niektóre kategorie urzędników służby cywilnej; oraz trzech systemów specjalnych dla osób prowadzących działalność na własny rachunek, górników zatrudnionych w kopalniach węgla oraz pracowników sektora morskiego (marynarzy i rybaków). Osoby uczące się są objęte specjalnym planem ochrony (ubezpieczenie szkolne). Istnieje również specjalny system składkowy dla urzędników służby cywilnej. System nieskładkowy Świadczenia nieskładkowe przysługują osobom, które znajdują się w wyjątkowej sytuacji i których dochód nie przekracza określonego prawnie poziomu. Osoby takie mogą być uprawnione do świadczeń, nawet jeśli nigdy nie odprowadzały składek na ubezpieczenie społeczne lub odprowadzały takie składki, ale nie są uprawnione do świadczeń z systemu składkowego. Świadczenia nieskładkowe obejmują: pomoc medyczną; świadczenia emerytalne i świadczenia dla osób niepełnosprawnych; specjalny zasiłek dla bezrobotnych (subsidio por desempleo); zasiłki rodzinne; nieskładkowe świadczenie z tytułu macierzyństwa (subsidio por maternidad de naturaleza no contributiva) (świadczenia niezależne od oceny zasobów finansowych). Ponadto niektóre ograniczone kategorie osób mogą ubiegać się o świadczenia uzupełniające ze strony państwa lub władz lokalnych. Taka pomoc społeczna jest skierowana głównie do osób starszych i niepełnosprawnych. Ubezpieczenia dobrowolne W systemie hiszpańskim przewidziano możliwość zawarcia specjalnych dobrowolnych umów na świadczenia w ramach zabezpieczenia społecznego w celu utrzymania, lub w określonych przypadkach rozszerzenia, prawa do świadczeń zabezpieczenia społecznego. Lipiec 2012 r 5

6 W niektórych sytuacjach zawarcie takiej umowy może oznaczać przystąpienie do odpowiedniego systemu ochrony socjalnej w zależności od rodzaju wykonywanego zawodu i wówczas składki na ubezpieczenie opłaca w całości ubezpieczony. Rejestracja Osoba rozpoczynająca pierwszą pracę w Hiszpanii musi w określonym terminie zarejestrować się w systemie zabezpieczenia społecznego i przystąpić do systemu ubezpieczeń odpowiadającego rodzajowi wykonywanej pracy. Osoba prowadząca działalność na własny rachunek musi to zrobić samodzielnie, zaś w przypadku pracowników najemnych jest to obowiązek pracodawcy. Rejestracja w systemie zabezpieczenia społecznego jest obowiązkowa. Dokonuje się jej jednorazowo przy podjęciu pierwszej pracy i zachowuje ona ważność przez cały okres aktywności zawodowej beneficjenta. Osoby, które się zarejestrowały, otrzymują kartę rejestracji zawierającą dane osobowe oraz osobisty numer identyfikacyjny ubezpieczenia społecznego. Karta jest ważna przez całe życie ubezpieczonego i jest potrzebna do wszystkich kontaktów z systemem zabezpieczenia społecznego, dlatego należy o nią dbać. Osoba wykonująca dany zawód nie może być jednocześnie ubezpieczona w dwóch systemach zabezpieczenia społecznego. Po zarejestrowaniu się we właściwym systemie zabezpieczenia społecznego i rozpoczęciu pracy pracownik zaczyna opłacać składki na ubezpieczenie społeczne i jest automatycznie objęty ubezpieczeniem. Zmiany w sytuacji zawodowej, np. zmiana pracy lub okres bezrobocia, wpływają na status ubezpieczeniowy pracownika. Składkowe okresy zatrudnienia są nazywane altas, zaś okresy, w których osoba nie pracuje są nazywane bajas. Warunkiem otrzymania świadczeń jest zasadniczo zatrudnienie i odprowadzanie składek. Istnieją jednak różne sytuacje, które są traktowane jako okresy ubezpieczenia (alta asimilada), nawet jeśli dana osoba nie jest aktywna zawodowo. Podobnie, pod warunkiem spełnienia określonych wymagań, osoba nieodprowadzająca składek może w dalszym ciągu mieć prawo do emerytury, renty z tytułu trwałej niezdolności do pracy (całkowita trwała niezdolność do pracy lub ciężkie inwalidztwo), świadczenia z tytułu śmierci oraz renty rodzinnej (oprócz zasiłku pogrzebowego). Specjalny system dla urzędników służby cywilnej Urzędnicy służby cywilnej, urzędnicy wojskowi i inni pracownicy sektora publicznego są ubezpieczeni w ramach specjalnego systemu zabezpieczenia społecznego, chociaż niektóre kategorie urzędników są objęte powszechnym systemem ubezpieczeń społecznych. System specjalny obejmuje: urzędników służby cywilnej; urzędników wojskowych; urzędników pracujących w sądach, administracji sądowej i innych organach państwowych lub konstytucyjnych, jeżeli przewiduje to obowiązujące ustawodawstwo. Lipiec 2012 r 6

7 Organizacja ochrony socjalnej Hiszpańskim systemem zabezpieczenia społecznego zarządzają poniższe instytucje. Instytut Poboru Składek i Ewidencji Ubezpieczonych (Tesorería General de la Seguridad Social TGSS) zajmuje się rejestrowaniem firm, pracowników i osób prowadzących działalność na własny rachunek, jak również monitorowaniem ich statusu zatrudnienia i historii składek odprowadzanych na ubezpieczenie społeczne, pobieraniem tych składek oraz wypłacaniem wszelkich świadczeń. Instytut zarządza również rezerwowym funduszem zabezpieczenia społecznego. Krajowy instytut zabezpieczenia społecznego (Instituto Nacional de la Seguridad Social INSS) jest organizacją zajmującą się przyznawaniem i obliczaniem wszelkich świadczeń pieniężnych przewidzianych we wszystkich systemach (z wyjątkiem systemów specjalnych dla pracowników sektora morskiego, nieskładkowych emerytur i rent inwalidzkich oraz świadczeń z tytułu bezrobocia), a także wszystkich świadczeń rodzinnych (w ramach wszystkich systemów, w tym systemu specjalnego dla pracowników sektora morskiego). Instytut spraw socjalnych pracowników sektora morskiego (Instituto Social de la Marina ISM) pełni podwójną funkcję: odpowiada za problematykę społeczną sektora morskiego i rybołówstwa oraz zarządza specjalnym systemem zabezpieczenia społecznego dla pracowników sektora morskiego. Opieka medyczna jest zarządzana przez służby zdrowia we wspólnotach autonomicznych oraz przez Narodowy Zakład ds. Zdrowia (Instituto Nacional de Gestion Sanitaria INGESA) w jednostkach administracyjnych Ceuta i Melilla. Instytut ds. osób starszych i usług socjalnych (Instituto de Mayores y Servicios Sociales IMSERSO) zarządza, we współpracy ze wspólnotami autonomicznymi, rentami przyznawanymi w systemie nieskładkowym, świadczeniami dla osób starszych i niepełnosprawnych oraz powiązanymi usługami socjalnymi. Instytut zarządza również systemami opieki długoterminowej. Krajowe publiczne służby zatrudnienia (Servicio Público de Empleo Estatal INEM) zarządzają świadczeniami z tytułu bezrobocia i kontroluje je. Ponadto we współpracy ze wspólnotami autonomicznymi i za pośrednictwem urzędów zatrudnienia (Oficinas de Empleo) odpowiadają za wypracowanie polityki w zakresie zatrudnienia. Systemy specjalne dla urzędników służby cywilnej są zarządzane przez specjalne organizacje sektora publicznego. Odwołania Każdy, kto się nie zgadza z decyzją instytucji zabezpieczenia społecznego, może wnieść skargę do tej instytucji w ciągu trzydziestu dni od daty zawiadomienia o decyzji. Jeżeli instytucja odrzuci skargę, ubezpieczony może złożyć odwołanie do lokalnego sądu ds. zabezpieczenia społecznego (Juzgado de lo social). Kolejnym krokiem może być wniesienie skargi do sądu wyższej instancji wspólnoty autonomicznej, któremu podlega dany sąd ds. zabezpieczenia społecznego. Lipiec 2012 r 7

8 Finansowanie Od momentu podjęcia pracy pracownik najemny zaczyna opłacać składki na ubezpieczenie społeczne. Wysokość składek oblicza się jako odsetek (stawkę składki) od podstawy wymiaru. Podstawę wymiaru i stawkę składki ustala co roku rząd. W powszechnym systemie ubezpieczeń podstawa wymiaru odpowiada w przybliżeniu rzeczywistemu wynagrodzeniu pracownika. Istnieje jednak limit dolny, który odpowiada gwarantowanej płacy minimalnej (SMI), podwyższonej o jedną szóstą w przypadku zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, oraz limit górny nieznacznie wyższy od pięciokrotności gwarantowanej płacy minimalnej. Przynależność do specjalnego systemu pracowników prowadzących działalność na własny rachunek pociąga za sobą obowiązek odprowadzania składek przynajmniej od podstawy minimalnej ustalonej kwoty, zainteresowany może jednak wybrać opłacanie składek od wyższej kwoty, w zakresie ustalonych limitów podstawy minimalnej oraz maksymalnej. Zainteresowany może następnie zmienić podstawę składkową i wybrać inną mieszczącą się we wspomnianych limitach. Pod pewnymi warunkami mogą one również dobrowolnie zwiększyć swoją ochronę, aby ubezpieczyć się od wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Osoby prowadzące działalność na własny rachunek odpowiadają za odprowadzanie własnych składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku pracowników najemnych pracodawca potrąca składki z ich wynagrodzenia i przekazuje do Instytutu poboru składek i ewidencji ubezpieczonych wraz ze swoimi własnymi składkami. Składki na ubezpieczenie od wypadków przy pracy i chorób zawodowych opłaca wyłącznie pracodawca. Świadczenia z tytułu opieki długoterminowej są finansowane przez państwo, wspólnoty autonomiczne (Comunidades Autónomas), przy udziale instytucji lokalnych oraz, w stosownych przypadkach, samych beneficjentów. Świadczenia rodzinne również są finansowane z podatków. Urzędnicy służby cywilnej muszą odprowadzać składki do odpowiedniego programu ubezpieczeniowego i funduszu emerytalno-rentowego. Lipiec 2012 r 8

9 Rozdział II: Opieka zdrowotna Kiedy masz prawo do opieki zdrowotnej? Kto jest ubezpieczony? Zarejestrowani pracownicy najemni, którzy są członkami systemu ochrony socjalnej lub znajdują się w równoważnej sytuacji. Do celów tych świadczeń uznaje się, że pracownicy są w pełni objęci ubezpieczeniem, nawet jeśli pracodawca nie dopełnił obowiązków ubezpieczeniowych. Emeryci i renciści oraz osoby pobierające okresowe świadczenia zabezpieczenia społecznego. Osoby bezrobotne, które wykorzystały świadczenie lub zasiłek z tytułu bezrobocia. Dostęp do ubezpieczenia zdrowotnego mają również członkowie rodziny osób ubezpieczonych przez okres zamieszkiwania w Hiszpanii, w tym pod pewnymi warunkami: współmałżonek osoby uprawnionej lub osoba żyjąca w konkubinacie z osobą ubezpieczoną przez co najmniej jeden rok, jak również dzieci takiej osoby; zstępni ubezpieczonego lub jego współmałżonka, niezależnie od sytuacji prawnej, bracia i siostry ubezpieczonego oraz dzieci przysposobione, które nie ukończyły 26. roku życia lub których stopień niepełnosprawności wynosi co najmniej 65%; dzieci adoptowane i małoletni w okresie przysposobienia, aż do zakończenia procedury adopcyjnej, które nie ukończyły 26. roku życia lub których stopień niepełnosprawności wynosi co najmniej 65%. Osoby w separacji lub rozwiedzione lub których małżeństwo zostało unieważnione, które nie mają prawa do tych świadczeń z innego tytułu, o ile podstawowy beneficjent jest uprawniony do świadczeń medycznych. Emigranci hiszpańscy należący do określonych kategorii oraz określeni członkowie ich rodzin, tymczasowo mieszkający w Hiszpanii lub którzy wrócili do Hiszpanii, mogą przystąpić do systemu opieki zdrowotnej, o ile nie posiadają innych uprawnień do opieki zdrowotnej. Opieka zdrowotna jest również zapewniana osobom zamieszkującym w Hiszpanii legalnie, których dochód nie przekracza limitu ustawowego. Określone są szczegółowe warunki kwalifikujące, które dotyczą przede wszystkim miejsca zamieszkania i braku ubezpieczenia społecznego. Jeżeli warunki te nie są spełnione, ubezpieczony może być uprawniony wyłącznie do opieki w nagłych przypadkach w sytuacji poważnej choroby lub wypadku. Ubezpieczenie nie jest możliwe na podstawie pracy zarobkowej, która jest uważana za marginalną i nie zapewnia minimalnego dochodu umożliwiającego przeżycie. Lipiec 2012 r 9

10 Co obejmuje ubezpieczenie? Opieka zdrowotna Narodowy system zdrowia obejmuje leczenie domowe (ayuda domiciliaria, na przykład dla emerytów i osób niepełnosprawnych), w ośrodku zdrowia oraz w szpitalu (publicznym lub prywatnym), który zawarł kontrakt z wspólnotami autonomicznymi (Comunidades Autónomas) lub INGESA. Hospitalizacja i opieka w nagłych przypadkach w ośrodkach pogotowia (z hospitalizacją lub bez hospitalizacji) również pokrywane są przez narodowy system zdrowia. Jeżeli potrzebny jest transport sanitarny (ambulans), narodowy system zdrowia pokrywa związane z tym koszty. Narodowy system zdrowia zapewnia leki, protezy chirurgiczne, sprzęt ortopedyczny oraz wózki inwalidzkie. Nie zapewnia jednak protez zębowych ani okularów. Rehabilitacja jest zapewniana nieodpłatnie, jeżeli lekarz prowadzący uzna ją za konieczną z medycznego punktu widzenia. Pod pewnymi warunkami leczenie z kuracją termalną jest również dostępne. Statki na morzu mogą otrzymywać porady medyczne drogą radiową z instytutu spraw socjalnych pracowników sektora morskiego (ISM) 24 godziny na dobę. Szczególne warunki dotyczące specjalnych systemów W specjalnym systemie zabezpieczenia społecznego dla pracowników sektora morskiego istnieją szczególne warunki dotyczące wypadków lub chorób osób znajdujących się na pokładzie statku lub w obcych portach. Specjalne programy dla osób niepełnosprawnych Narodowy system zdrowia zapewnia opiekę zdrowotną i leki osobom niepełnosprawnym w formie programów rehabilitacji ruchowej oraz psychoterapeutycznej, terapii i konsultacji psychologicznych, programów edukacji ogólnej i specjalistycznej, rehabilitacji zawodowej, programów przystosowania zawodowego itp. Osoby niepełnosprawne powyżej 3. roku życia z inwalidztwem powyżej 33%, które nie mogą korzystać ze środków transportu publicznego, mogą otrzymać dodatek dla osób niepełnosprawnych na pokrycie wydatków związanych z transportem lub zwrot kosztów transportu. W jaki sposób można skorzystać z opieki zdrowotnej? Aby uzyskać opiekę medyczną, należy przedstawić kartę użytkownika narodowego systemu zdrowia (tarjeta de usuario del Sistema National de Salud). Świadczenia medyczne są zasadniczo dostępne nieodpłatnie, chociaż ubezpieczenie nie pokrywa w pełni opieki dentystycznej. W przypadku leczenia ambulatoryjnego leki są bezpłatne dla niektórych beneficjentów, szczególnie dla osób otrzymujących emerytury nieskładkowe, osób bezrobotnych, które wykorzystały zasiłek z tytułu Lipiec 2012 r 10

11 bezrobocia, oraz beneficjentów świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Inni beneficjenci muszą ponosić część kosztów (w zależności od dochodów beneficjenta: od 10% do 60% ceny). Leki przepisane w ramach hospitalizacji są bezpłatne. Osoba objęta ubezpieczeniem zdrowotnym jako beneficjent dodatkowy (zazwyczaj współmałżonek), która nie jest już w związku z głównym ubezpieczonym, może ubiegać się o kartę ubezpieczenia zdrowotnego dla siebie oraz dzieci pozostających na jej utrzymaniu. W tym celu należy zgłosić się do regionalnej dyrekcji krajowego instytutu zabezpieczenia społecznego (INSS) właściwej dla miejsca zamieszkania. Opieka zdrowotna świadczona jest wyłącznie za pośrednictwem sieci ośrodków zdrowia wspólnot autonomicznych (z wyjątkiem Ceuty i Melilli, gdzie opiekę zapewnia narodowy zakład ds. zdrowia (Instituto Nacional de Gestion Sanitaria INGESA), lub w zatwierdzonych ośrodkach medycznych (Centros médicos concertados). Narodowy system zdrowia zasadniczo nie pokrywa świadczeń medycznych uzyskanych w innych ośrodkach medycznych. W razie potrzeby ubezpieczony może uzyskać bezpośrednią konsultację z lekarzem rodzinnym, pediatrą lub stomatologiem. W przypadku konsultacji z lekarzem specjalistą wymagane jest skierowanie od lekarza rodzinnego. W ramach lokalnej opieki zdrowotnej ubezpieczony może wybrać lekarza rodzinnego i lekarza pediatrę, o ile liczba pacjentów tych lekarzy nie przekracza maksymalnej liczby ustalonej na dany obszar. Poza nagłymi przypadkami, przyjęcie do szpitala odbywa się na podstawie skierowania od lekarza specjalisty. Zasadniczo wybór szpitala nie jest możliwy. Pacjenci mają przypisany określony szpital w zależności od miejsca zamieszkania (z wyjątkiem nagłych przypadków, w których można korzystać z dowolnego szpitala). Lipiec 2012 r 11

12 Rozdział III: Świadczenia pieniężne z tytułu choroby Kiedy masz prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu choroby? Świadczenie pieniężne z tytułu choroby w przypadku tymczasowej niezdolności do pracy (incapacidad temporal) jest wypłacane osobom zarejestrowanym w systemie zabezpieczenia społecznego, które przestały pracować z powodu choroby lub wypadku. Szczególne warunki przewidziano dla osób prowadzących działalność na własny rachunek w rolnictwie. Mogą one dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia zapewniającego świadczenia pieniężne z tytułu choroby w momencie rozpoczęcia pracy w tym zawodzie lub przed 1 października każdego roku. Do świadczeń pieniężnych z tytułu choroby uprawnione są osoby, które opłaciły składki za łącznie 180 dni w ciągu ostatnich pięciu lat. Co obejmuje ubezpieczenie? Świadczenia pieniężne z tytułu choroby Zasadniczo świadczenia z tytułu tymczasowej niezdolności do pracy są wypłacane po okresie oczekiwania wynoszącym 3 dni. Pracodawca wypłaca świadczenie od czwartego do 15 dnia zwolnienia chorobowego. Po tym okresie świadczenie pieniężne z tytułu choroby zapewnia system zabezpieczenia społecznego. Świadczenie jest wypłacane przez maksymalnie 365 dni. Okres ten może zostać przedłużony o kolejne 180 dni, jeżeli lekarz prowadzący stwierdzi, że możliwy jest powrót do zdrowia w tym dodatkowym okresie. Świadczenie pieniężne z tytułu choroby wynosi 60% podstawy wymiaru (zazwyczaj podstawy wymiaru składki za poprzedni miesiąc) i jest wypłacane od czwartego dnia zwolnienia lekarskiego, aż do dwudziestego dnia włącznie (do piętnastego dnia wypłaca je pracodawca). Od 21 dnia zwolnienia lekarskiego świadczenie wynosi 75% podstawy wymiaru. Dostępne jest świadczenie z tytułu sprawowania opieki na dziećmi dotkniętymi chorobą nowotworową lub inną poważną chorobą (Cuidado de menores afectados por cáncer u otra enfermedad grave) dla rodziców (w tym rodziców adopcyjnych i przyszłych rodziców adopcyjnych lub rodziców zastępczych), jeżeli oboje pracują i zmniejszyli swój wymiar pracy o co najmniej 50%, aby móc opiekować się dzieckiem dotkniętym którąś z tych chorób, wymagającym długoterminowej hospitalizacji. Prawo do otrzymania tego świadczenia zostanie przyznane tylko jednemu z rodziców. Szczególne warunki dotyczące specjalnych systemów W przypadku osób prowadzących działalność na własny rachunek świadczenie z tytułu tymczasowej niezdolności do pracy jest wypłacane od czwartego dnia niezdolności do pracy. Wysokość świadczenia wynosi 60% miesięcznej podstawy wymiaru od czwartego do dwudziestego dnia włącznie oraz 75% podstawy wymiaru począwszy od dwudziestego pierwszego dnia. Lipiec 2012 r 12

13 Świadczenie z tytułu tymczasowej niezdolności do pracy jest bezpośrednio wypłacane osobom prowadzącym działalność na własny rachunek (w zależności od przypadku przez INSS lub przez prywatny fundusz ubezpieczeniowy). W jaki sposób można skorzystać ze świadczeń pieniężnych z tytułu choroby? Niezdolność do pracy musi orzec lekarz publicznej służby zdrowia (Servicios Públicos de Salud). Po przeprowadzeniu badania lekarz musi wystawić zaświadczenie, które pracodawca musi otrzymać w ciągu trzech dni od wysłania. Lipiec 2012 r 13

14 Rozdział IV: Świadczenia z tytułu macierzyństwa i ojcostwa Kiedy masz prawo do świadczeń z tytułu macierzyństwa lub ojcostwa? Świadczenia rzeczowe Opieka zdrowotna (asistencia sanitaria) jest zagwarantowana pracownicom najemnym, emerytom i rencistom, grupom powiązanym oraz członkom ich rodzin (jak opisano w części dotyczącej opieki zdrowotnej). Nieuprawnieni cudzoziemcy uzyskują opiekę zdrowotną w okresie ciąży, porodu i połogu. Urlop macierzyński/świadczenia z tytułu macierzyństwa Świadczenie z tytułu ciąży zagrożonej (riesgo durante el embarazo) ma chronić zdrowie pracującej matki lub płodu w okresie, gdy umowa o pracę zostaje zawieszona, ponieważ kobieta ciężarna ze względu na swój stan musi zmienić stanowisko pracy (lub zaprzestać prowadzenia działalności na własny rachunek), a zmiana taka nie jest możliwa w obrębie jej dotychczasowego zakładu pracy. Świadczenie z tytułu ryzyka podczas karmienia piersią (riesgo durante la lactancia) przysługuje pracującym matkom, które karmią piersią i nie są w stanie kontynuować swojej dotychczasowej pracy. Świadczenie z tytułu macierzyństwa jest wypłacane wszystkim zarejestrowanym pracownikom najemnym, którzy są uprawnieni do urlopu macierzyńskiego przewidzianego w prawie pracy w przypadku porodu, adopcji lub przysposobienia dziecka. Aby otrzymać uzupełniający zasiłek macierzyński (subsidio por maternidad de naturaleza contributiva) lub zasiłek ojcowski (subsidio por paternidad), osoba ubezpieczona musi wykazywać się co najmniej: 180 dniami składek w ciągu siedmiu lat bezpośrednio poprzedzających narodziny dziecka (lub, w przypadku adopcji lub przysposobienia dziecka, bezpośrednio poprzedzających datę wydania decyzji administracyjnej/sądowej); lub 360 dniami składek w ciągu całego życia zawodowego. Specjalne przepisy regulują sytuację pracowników najemnych poniżej 26. roku życia, jedynie w przypadku macierzyństwa. Co obejmuje ubezpieczenie? Świadczenia rzeczowe Kobiety w ciąży są uprawnione do opieki prenatalnej, opieki medycznej przy porodzie oraz opieki poporodowej. Hospitalizacja jest możliwa w szpitalach narodowego systemu zdrowia (Sistema Nacional de Salud) oraz w szpitalach, które zawarły z nim kontrakty. Lipiec 2012 r 14

15 Urlop macierzyński/ojcowski i świadczenia Składkowe świadczenie z tytułu macierzyństwa jest zapewniane przez 16 tygodni. Okres ten może zostać przedłużony o kolejne dwa tygodnie w przypadku porodu mnogiego, adopcji lub przysposobienia lub jeżeli dziecko jest niepełnosprawne. Jeżeli oboje rodzice pracują, ojciec może otrzymać do 10 tygodni urlopu. Okres ten ulega wydłużeniu w przypadku przedwczesnego porodu lub hospitalizacji dziecka. Możliwe jest również łączenie urlopu macierzyńskiego z pracą w niepełnym wymiarze czasu pracy. Okres urlopu macierzyńskiego może być dostosowany do potrzeb matki, ale w przypadku macierzyństwa biologicznego urlop jest obowiązkowy dla matki przez okres 6 pierwszych tygodni po urodzeniu dziecka. Świadczenie uzupełniające z tytułu ojcostwa jest zapewniane na 13 dni (w niektórych przypadkach 20 dni). Świadczenie może zostać przedłużone o kolejne dwa dni na dziecko w przypadku porodów mnogich, adopcji lub przysposobienia dziecka. Od dnia 1 stycznia 2013 r. urlop ojcowski zostanie wydłużony do czterech tygodni. Dzienne świadczenia z tytułu macierzyństwa i ojcostwa są wypłacane przez cały okres uprawnienia do urlopu i wynoszą 100% podstawy wymiaru. Podstawę wymiaru oblicza się, dzieląc podstawę wymiaru składki za miesiąc poprzedzający datę rozpoczęcia urlopu przez liczbę dni przypadających na tę składkę. Nieskładkowe świadczenie z tytułu macierzyństwa (subsidio por maternidad de naturaleza no contributiva) jest wypłacane przez 42 dni (w niektórych przypadkach 56 dni). Odpowiada 100% IPREM (publiczny wskaźnik dochodu, Indicador Público de Renta de Efectos Múltiples). Świadczenie z tytułu ryzyka podczas ciąży (riesgo durante el embarazo) naliczane jest codziennie i wypłacane od dnia zawieszenia umowy o pracę z tego powodu przez cały okres zawieszenia umowy. Kwota tego świadczenia wynosi 100% podstawy wymiaru, która jest taka sama, jak w przypadku choroby spowodowanej wypadkiem przy pracy i choroby zawodowej. Kwota świadczenia z tytułu ryzyka podczas karmienia piersią (riesgo durante la lactancia) wynosi 100% wspomnianej wyżej podstawy wymiaru. W jaki sposób można skorzystać ze świadczeń z tytułu macierzyństwa i ojcostwa? Aby uzyskać opiekę medyczną, należy przedstawić kartę użytkownika narodowego systemu zdrowia (tarjeta de usuario del Sistema National de Salud). Osoba objęta ubezpieczeniem zdrowotnym jako beneficjent dodatkowy (zazwyczaj współmałżonek), która nie jest już w związku z głównym ubezpieczonym, może ubiegać się o kartę ubezpieczenia zdrowotnego dla siebie oraz dzieci pozostających na jej utrzymaniu. W tym celu należy zgłosić się do regionalnej dyrekcji krajowego instytutu zabezpieczenia społecznego (INSS) właściwej dla miejsca zamieszkania (zob. również część dotyczącą opieki zdrowotnej). Świadczenia z tytułu macierzyństwa i ojcostwa, świadczenia z tytułu ryzyka podczas ciąży oraz ryzyka podczas karmienia piersią są wypłacane bezpośrednio przez INSS lub instytut spraw socjalnych pracowników sektora morskiego (ISM) na podstawie wniosku. Lipiec 2012 r 15

16 Rozdział V: Świadczenia z tytułu inwalidztwa Kiedy masz prawo do świadczeń z tytułu inwalidztwa? Trwała niezdolność do pracy Trwała niezdolność do pracy to sytuacja, w której pracownik, który zakończył zalecane leczenie i otrzymał stosowne zaświadczenie lekarskie o powrocie do zdrowia, nadal jest fizycznie lub funkcjonalnie niezdolny do pracy w takim stopniu, że prawdopodobnie nie będzie mógł wykonywać regularnej pracy do końca swojego życia. Osoba powyżej 65. roku życia, która jest uprawniona do emerytury, nie może ubiegać się o świadczenia z tytułu trwałej niezdolności do pracy wskutek choroby lub urazu niezwiązanego z pracą. W wieku 65 lat świadczenie z tytułu trwałej niezdolności do pracy jest automatycznie przekształcane w świadczenie z tytułu starości. Nie zmienia to jednak sposobu wypłacania świadczeń. Trwała niezdolność do pracy jest to również niezdolność, która utrzymuje się po upływie maksymalnego okresu trwania tymczasowej niezdolności do pracy. Z reguły trwała niezdolność do pracy następuje po okresie tymczasowej niezdolności do pracy. Istnieje specjalny system dla osób prowadzących działalność na własny rachunek. Warunki kwalifikujące Aby otrzymać świadczenia z tytułu trwałej niezdolności do pracy, osoba musi być zarejestrowana w systemie zabezpieczenia społecznego lub znajdować się w sytuacji równoważnej w momencie zaistnienia zdarzenia. Warunek ten nie ma zastosowania: 1) gdy inwalidztwo jest wynikiem wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, oraz 2) w przypadku gdy całkowita trwała niezdolność do pracy lub ciężkie inwalidztwo nie wynika z wypadku przy pracy lub choroby zawodowej i pracownik najemny opłacał składki przez co najmniej piętnaście lat, z czego trzy przypadają na okres dziesięciu lat poprzedzających zdarzenie. Minimalny okres składkowy nie jest wymagany w przypadku, gdy niezdolność do pracy jest następstwem wypadku niezwiązanego z wykonywanym zawodem, wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Jeżeli niezdolność wynika z choroby niezwiązanej z wykonywanym zawodem, pracownik najemny musi wykazywać się składkami na ubezpieczenie społeczne opłacanymi przez określoną liczbę lat w zależności od wieku. Osoba ubezpieczona w wieku poniżej 31 lat musi wykazywać się opłacaniem składek przez co najmniej jedną trzecią czasu w okresie od ukończenia 16. roku życia do daty wystąpienia inwalidztwa. Osoby powyżej 16. roku życia muszą wykazywać się ubezpieczeniem przez co najmniej jedną czwartą okresu od ukończenia 20. roku życia do momentu zaistnienia zdarzenia, które spowodowało niezdolność do pracy (minimum pięć lat). Ponadto jedna piąta okresu składkowego musi przypadać w ciągu ostatnich 10 lat poprzedzających wystąpienie inwalidztwa. Osoba niepełnosprawna niedysponująca wystarczającymi środkami finansowymi, która nigdy nie opłacała składek na ubezpieczenie społeczne lub nie była objęta ubezpieczeniem dostatecznie długo, aby móc skorzystać z renty składkowej, mogę Lipiec 2012 r 16

17 uzyskać prawo do nieskładkowej renty inwalidzkiej po spełnieniu określonych warunków. Stopień niezdolności W powszechnym systemie zabezpieczenia społecznego rozróżnia się cztery poziomy niezdolności: częściowa trwała niezdolność do wykonywania stałego zawodu (incapacidad permanente parcial para la profesión habitual), definiowana jako zdolność do wykonywania stałego zawodu z efektywnością niższą niż dwie trzecie normalnej efektywności, całkowita trwała niezdolność do wykonywania stałego zawodu (incapacidad permanente total para la profesión habitual), definiowana jako niezdolność do wykonywania stałego zawodu, przy jednoczesnej zdolności do wykonywania innej pracy, bezwzględna trwała niezdolność do pracy (incapacidad permanente absoluta) w sytuacji, gdy występuje całkowita trwała utrata zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy, ciężkie inwalidztwo (gran invalidez), definiowane jako niezdolność pociągająca za sobą konieczność pomocy danej osobie w podstawowych, codziennych czynnościach, takich jak jedzenie, ubieranie się itp. Co obejmuje ubezpieczenie? Świadczenia pieniężne W przypadku częściowej trwałej niezdolności do pracy wypłacane jest zryczałtowane świadczenie w wysokości 24-krotności podstawy wymiaru świadczenia z tytułu tymczasowej niezdolności do pracy (zob. rozdział III Świadczenia pieniężne z tytułu choroby). W przypadku całkowitej trwałej całkowitej niezdolności do pracy świadczenie równe jest 55% podstawy wymiaru. W przypadku osób, które ukończyły 55. rok życia i które mają problemy ze znalezieniem pracy, wysokość świadczenia zwiększa się do 75% podstawy wymiaru. Na wniosek beneficjenta świadczenie może zostać wypłacone w formie płatności zryczałtowanej wynoszącej 84-krotność świadczenia miesięcznego (minus 12 miesięcy na każdy rok powyżej 54. roku życia beneficjenta, przy czym minimum wynosi 12 miesięcy). W przypadku bezwzględnej trwałej niezdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy świadczenie równe jest 100% podstawy wymiaru. W przypadku ciężkiego inwalidztwa wypłacane jest świadczenie z tytułu bezwzględnej trwałej niezdolności do pracy wraz z dodatkiem (45% minimalnej podstawy wymiaru składki na rok plus 30% podstawy wymiaru składki pracownika danego pracownika). Istnieją minimalne i maksymalne kwoty świadczenia. Rehabilitacja Dostępne są leczenie (rehabilitacja funkcjonalna), poradnictwo zawodowe oraz kształcenie zawodowe (rehabilitacja pod kątem zwykłego zatrudnienia lub przekwalifikowanie zawodowe). Lipiec 2012 r 17

18 Ponadto określony może zostać przydział zatrudnienia dla niepełnosprawnych pracowników (na przykład 2% miejsc pracy w firmach zatrudniających ponad 50 pracowników). Firmy zatrudniające niepełnosprawnych pracowników są uprawnione do ulg w składkach na ubezpieczenie społeczne. Kolejną formą zachęty są dotacje i ulgi podatkowe/składkowe w przypadku systemów, w których firmy tworzą chronione zakłady pracy dla niepełnosprawnych pracowników. W jaki sposób można skorzystać ze świadczeń z tytułu inwalidztwa? Trwała niezdolność do pracy jest oceniana przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności (EVI). Przegląd orzeczenia o inwalidztwie możliwy jest w dowolnym momencie do osiągnięcia wieku emerytalnego. Lipiec 2012 r 18

19 Rozdział VI: Emerytury i świadczenia z tytułu podeszłego wieku Kiedy masz prawo do świadczeń z tytułu podeszłego wieku? Emerytura składkowa Prawo do emerytury składkowej (pensión de jubilación) przysługuje osobom, które ukończyły 65 lat, są zarejestrowane w systemie zabezpieczenia społecznego lub znajdują się w sytuacji równoważnej (np. bezrobotni z przyczyn od nich niezależnych) oraz wykazują się minimalnym okresem składkowym (15 lat, z czego 2 lata w ciągu 15 lat bezpośrednio poprzedzających przejście na emeryturę), a które zaprzestają działalności zawodowej. Taki sam okres składkowy jest wymagany w przypadku osób, które w dniu przejścia na emeryturę nie są zarejestrowane w systemie zabezpieczenia społecznego i znajdują się w równoważnej sytuacji. Osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz urzędników służby cywilnej dotyczą przepisy szczególne. Emerytury wcześniejsze, częściowe i elastyczne Osoby wykonujące prace ciężkie, toksyczne, w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub zagrażających życiu (górnicy w kopalniach węgla, kolejarze, personel lotniczy, pracownicy sektora morskiego) oraz osoby, których stopień niepełnosprawności jest równy lub wyższy 45%, co oznacza skrócenie średniego dalszego trwania życia (w niektórych przypadkach 65% lub więcej), mogą przejść na emeryturę przed osiągnięciem 65. roku życia i pobierać ją w pełnej wysokości. Liczbę dni bonifikaty za pracę w niektórych kategoriach zawodów lub specjalizacjach określa się poprzez zastosowanie odpowiedniego współczynnika. Osoby, które wpłacały składki do prywatnego programu świadczeń emerytalnych przed 1 stycznia 1967 r., mogą przejść na emeryturę w wieku 60 lat, przy czym wysokość świadczenia będzie proporcjonalnie niższe. Pracownicy najemni, którzy opłacali składki przez 30 lat, są zarejestrowani w urzędach pracy i są bezrobotni z przyczyn od nich niezależnych, również mogą przejść na emeryturę w wieku 61 lat. Pracownicy mogą skorzystać z emerytury częściowej (pensión de jubilación parcial) od ukończenia 61. roku życia do momentu osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli między innymi: zawrą z pracodawcą umowę o pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy, na mocy której czas pracy i wynagrodzenie uległy zmniejszeniu o 25-75%; pracodawca równocześnie zawrze umowę o zastępstwo z osobą poszukującą pracy, a czas tej pracy będzie obowiązkowo objęty ubezpieczeniem do momentu przejścia na emeryturę pracownika zastępowanego (warunek ten nie jest konieczny, jeżeli osoba przechodząca na emeryturę częściową ukończyła 65 lat). W Hiszpanii istnieje również elastyczny system emerytalny, w ramach którego można łączyć emeryturę z umową o pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy (od 25 do 75% dnia pracy), przy czym wysokość emerytury jest proporcjonalnie niższa. Lipiec 2012 r 19

20 Emerytura nieskładkowa Osoby w podeszłym wieku o niskich dochodach, które nigdy nie opłacały składek na ubezpieczenie społeczne lub nie opłacały składek dostatecznie długo, aby móc skorzystać z emerytury składkowej, mogą uzyskać prawo do emerytury nieskładkowej. Co obejmuje ubezpieczenie? Emerytura składkowa Za piętnaście lat składkowych przysługuje emerytura w wysokości 50% podstawy wymiaru i zwiększa się o 3% za każdy dodatkowy rok odprowadzania składek między 16. a 25. rokiem, o 2% między 26. a 35. rokiem, aż do 100% za 35 lat składkowych. Podstawę wymiaru ustala się, dzieląc przez 210 podstawę wymiaru składek opłaconych przez daną osobę w ciągu 180 miesięcy poprzedzających miesiąc przejścia na emeryturę. Podstawy wymiaru składek z ostatnich 24 miesięcy bezpośrednio poprzedzających przejście na emeryturę są uwzględniane według ich wartości nominalnej; pozostałe są aktualizowane według wskaźnika cen konsumpcyjnych. Pracownicy w wieku powyżej 65 lat, którzy opłacali składki przez ponad 15 lat i którzy kontynuują pracę, są uprawnieni do dwuprocentowego zwiększenia emerytury za każdy dodatkowy rok składkowy. Emerytura jest zwiększana od 3% za każdy dodatkowy rok, jeżeli osiągnięty okres składkowy wynosi ponad 40 lat. Minimalna (pensión mínima) i maksymalna wysokość emerytury są określone (np ,89 EUR miesięcznie). Emerytura jest wypłacana 14 razy w roku. Świadczenia przedemerytalne Obszar ten jest nadal w znacznym stopniu nieuregulowany. Systemy świadczeń przedemerytalnych są programami prywatnymi i nie mają nic wspólnego z powszechnymi emeryturami z zabezpieczenia społecznego. Niedbałe używanie tego terminu wprowadza zamieszanie, ponieważ osoby korzystające z świadczeń przedemerytalnych nie są w rzeczywistości emerytami. System świadczeń przedemerytalnych można zdefiniować jako rodzaj umowy między firmą a pracownikiem, który nie osiągnął jeszcze wieku emerytalnego, na mocy której pracownik taki przestaje pracować, w zamian za co otrzymuje dochód podobny do wcześniej uzyskiwanego aż do osiągnięcia wieku emerytalnego. Fakt zaprzestania pracy nie uprawnia jednak do pobierania świadczeń emerytalnych. Sytuacja finansowa takiego pracownika jest zabezpieczona albo poprzez wypłacanie odszkodowania przez firmę, albo poprzez przyznanie świadczeń i zasiłków z tytułu bezrobocia wypłacanych przez krajowe publiczne służby zatrudnienia (Servicio Público de Empleo Estatal, SPEE), bądź w wyniku połączenia obu tych systemów. Na ten okres pracownik podpisuje specjalną umowę z instytutem poboru składek i ewidencji ubezpieczonych, na mocy której Instytut opłaca składki na ubezpieczenie społeczne w jego imieniu aż do momentu osiągnięcia przez niego wieku emerytalnego. Lipiec 2012 r 20

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. na Cyprze

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. na Cyprze Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego na Cyprze Informacje zawarte w niniejszym przewodniku zostały opracowane i zaktualizowane w ścisłej współpracy z krajowymi korespondentami systemu wzajemnego

Bardziej szczegółowo

Co nam przysługuje, gdy płacimy składki?

Co nam przysługuje, gdy płacimy składki? Co nam przysługuje, gdy płacimy składki? 1 25 Ubezpieczenie chorobowe Zasiłek chorobowy świadczenie wypłacane zamiast pensji, gdy osoba ubezpieczona przebywa na zwolnieniu lekarskim. Standardowa wysokość

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY Zasiłek chorobowy r Komu przysługuje zasiłek chorobowy? Zasiłek chorobowy przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem

Bardziej szczegółowo

Świadczenia opiekuńcze

Świadczenia opiekuńcze Świadczenia opiekuńcze ZASIŁEK PIELĘGNACYJNY przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością

Bardziej szczegółowo

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. na Łotwie

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. na Łotwie Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego na Łotwie Informacje zawarte w niniejszym przewodniku zostały opracowane i zaktualizowane w ścisłej współpracy z krajowymi korespondentami systemu wzajemnego

Bardziej szczegółowo

Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego. Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie:

Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego. Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: Zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: 77 zł miesięcznie na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia 106 zł miesięcznie na dziecko w wieku powyżej

Bardziej szczegółowo

Świadczenia rodzinne. specjalny zasiłek opiekuńczy;

Świadczenia rodzinne. specjalny zasiłek opiekuńczy; Świadczenia rodzinne Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa Ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych.

Bardziej szczegółowo

Informacja dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne

Informacja dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne Informacja dla osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne Działając na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych

Bardziej szczegółowo

Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. "kryterium dochodowe")

Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. kryterium dochodowe) Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. "kryterium dochodowe") na osobę samotnie gospodarującą - 477 zł, na osobę w rodzinie - 351 zł, Zasiłek stały Maksymalna wysokość

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 sierpnia 2015 r. Poz. 1217 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 sierpnia 2015 r. Poz. 1217 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

Bardziej szczegółowo

Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1

Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1 Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1 Kraj macierzyński Polska Matka urodzenie 1dziecka 20 tyg. urodzenie 2 dzieci 31 tyg. urodzenie 3 dzieci 33 tyg. urodzenie 4 dzieci 35

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY Zasiłek macierzyński r Komu przysługuje zasiłek macierzyński? Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, z tytułu: r urodzenia

Bardziej szczegółowo

Świadczenia rodzinne. Świadczeniami rodzinnymi są:

Świadczenia rodzinne. Świadczeniami rodzinnymi są: Świadczenia rodzinne Świadczeniami rodzinnymi są: 1. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, 2. jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, 3. świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny

Bardziej szczegółowo

Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r.

Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r. Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r. Od 1 stycznia 2010 r. ubezpieczone, które urodziły dziecko lub które przyjęły dziecko na wychowanie będą miały możliwość opiekowania się dzieckiem przez dłuższy

Bardziej szczegółowo

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. w Estonii

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. w Estonii Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego w Estonii Informacje zawarte w niniejszym przewodniku zostały opracowane i zaktualizowane w ścisłej współpracy z krajowymi korespondentami systemu wzajemnego

Bardziej szczegółowo

Gmina jest organem właściwym do realizacji świadczeń określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych.

Gmina jest organem właściwym do realizacji świadczeń określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Gmina jest organem właściwym do realizacji świadczeń określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: 1) 68,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku

Bardziej szczegółowo

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM Co o urlopie bezpłatnym stanowi Kodeks pracy Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może udzielić pracownikowi, na jego pisemny wniosek,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DZIAŁU ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH GOPS SUSZEC DOTYCZĄCA:

INFORMACJA DZIAŁU ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH GOPS SUSZEC DOTYCZĄCA: INFORMACJA DZIAŁU ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH GOPS SUSZEC DOTYCZĄCA: ŚWIADCZEŃ Z FUNDUSZU ALIMENTACYJNEGO W NOWYM OKRESIE ŚWIADCZENIOWYM OD 1 października 2013 r. DO 30 września 2014 r. ORAZ ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH

Bardziej szczegółowo

Płacisz i masz, czyli co ci się należy, gdy płacisz składki?

Płacisz i masz, czyli co ci się należy, gdy płacisz składki? l e k c j a N I. Ubezpieczenie chorobowe Świadczenia: zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy, wyrównawczy, świadczenie rehabilitacyjne Zasiłek chorobowy przysługuje, gdy osoba ubezpieczona jest niezdolna

Bardziej szczegółowo

Procedura udzielania urlopu wychowawczego dla nauczycieli

Procedura udzielania urlopu wychowawczego dla nauczycieli Procedura udzielania urlopu wychowawczego dla nauczycieli ZAGADNIENIE PODSTAWA PRAWNA Uprawnieni do korzystania z urlopu wychowawczego Z urlopu wychowawczego korzystać może wyłącznie nauczyciel, który

Bardziej szczegółowo

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r.

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. SPIS TREŚCI Prawo do zasiłku macierzyńskiego.... 3 Wymiar zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka w czasie

Bardziej szczegółowo

Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII

Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII Prawo pracy & Treningi Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII Barcelona, 29 marca 2011 Spotkaniaz prawnikiem Od ponad trzech lat Konsulat Generalny RP

Bardziej szczegółowo

Zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu: Podstawa prawna Osoby uprawnione i kryteria

Zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu: Podstawa prawna Osoby uprawnione i kryteria Zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu: urodzenia dziecka; opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; samotnego wychowywania dziecka; dodatek z tytułu wychowywania

Bardziej szczegółowo

Zasiłek dla bezrobotnych

Zasiłek dla bezrobotnych Zasiłek dla bezrobotnych Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art.

Bardziej szczegółowo

Świadczenia Rodzinne

Świadczenia Rodzinne 2016-01-25 Świadczenia Rodzinne Wypłata świadczeń rodzinnych: Świadczenia rodzinne przysługują : obywatelom polskim; cudzoziemcom : do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1654. Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

Rodzaje świadczeń rodzinnych

Rodzaje świadczeń rodzinnych Rodzaje świadczeń rodzinnych Zasiłek rodzinny Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: 1) 89,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia; 2) 118,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku 1. Becikowe Od 1 stycznia 2013 r. przy przyznawaniu jednorazowej zapomogi

Bardziej szczegółowo

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. w Norwegii

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. w Norwegii Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego w Norwegii Informacje zawarte w niniejszym przewodniku zostały opracowane i zaktualizowane w ścisłej współpracy z krajowymi korespondentami systemu wzajemnego

Bardziej szczegółowo

Zapewnienie profesjonalnej opieki nad dzieckiem jest kluczowe dla rodzica

Zapewnienie profesjonalnej opieki nad dzieckiem jest kluczowe dla rodzica UZASADNIENIE Priorytetem polityki społecznej państwa są działania na rzecz rodziny. Wyzwaniem, przed którym obecnie stoimy, jest mała liczba urodzeń. Prowadzone w ostatnich latach przez Rząd działania

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE, SPECJALNY ZASIŁEK OPIEKUŃCZY

INFORMACJA ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE, SPECJALNY ZASIŁEK OPIEKUŃCZY INFORMACJA ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE, SPECJALNY ZASIŁEK OPIEKUŃCZY Urząd Gminy Wilczęta na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych

Bardziej szczegółowo

1. Urlop macierzyński

1. Urlop macierzyński 1.1. Prawo do urlopu macierzyńskiego Urlop macierzyński przysługuje pracownicy, która urodziła dziecko w okresie zatrudnienia (tj. w okresie pozostawania w stosunku pracy). Celem urlopu macierzyńskiego

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA NAZWA ORGANU WŁAŚCIWEGO PROWADZĄCEGO POSTĘPOWANIE W SPRAWIE ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH (1) ADRES ORGANU WŁAŚCIWEGO PROWADZĄCEGO

Bardziej szczegółowo

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody I. Podstawa prawna: 1. ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA OSÓB POBIERAJĄCYCH ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE.

INFORMACJA DLA OSÓB POBIERAJĄCYCH ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE. INFORMACJA DLA OSÓB POBIERAJĄCYCH ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE. Działając na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 26 czerwca 2015 r. Druk nr 959 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ ÓSMY KODEKSU PRACY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM

ROZDZIAŁ ÓSMY KODEKSU PRACY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM ROZDZIAŁ ÓSMY KODEKSU PRACY UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM Art. 176. Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Rada Ministrów określi,

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 7 grudnia 2012 r.

Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu. USTAWA z dnia 7 grudnia 2012 r. Tekst ustawy ustalony ostatecznie po rozpatrzeniu poprawek Senatu USTAWA z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 28

Bardziej szczegółowo

Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem, o które może ubiegać się: - orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem, o które może ubiegać się: - orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE OSOBY UPRAWNIONE: Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem, o które może ubiegać się: 1. matka lub ojciec, 2. opiekun faktyczny dziecka, 3. osoba będąca rodziną zastępczą spokrewnioną

Bardziej szczegółowo

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA. z dnia 25 czerwca 2015 r.

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA. z dnia 25 czerwca 2015 r. Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 sierpnia 2015 r. Poz. 1220 USTAWA z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z

Bardziej szczegółowo

Data: Autor: Zespół wfirma.pl

Data: Autor: Zespół wfirma.pl Do końca 2015 roku do podziału urlopów związanych z rodzicielstwem pomiędzy rodzicami mieli prawo wyłącznie pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę. Zmieniło się to od 2016 roku - osoby ubezpieczone

Bardziej szczegółowo

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Serokomli

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Serokomli Świadczenia rodzinne Informacje o formach i zasadach przyznawania świadczeń rodzinnych ZASIŁEK RODZINNY Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie: 1) 89,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku

Bardziej szczegółowo

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego w Danii Komisja Europejska Informacje zawarte w niniejszym przewodniku zostały opracowane i zaktualizowane w ścisłej współpracy z krajowymi korespondentami

Bardziej szczegółowo

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. w Słowenii

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. w Słowenii Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego w Słowenii Informacje zawarte w niniejszym przewodniku zostały opracowane i zaktualizowane w ścisłej współpracy z krajowymi korespondentami systemu wzajemnego

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY

ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK MACIERZYŃSKI ZASIŁEK OPIEKUŃCZY Zasiłek macierzyński r Komu przysługuje zasiłek macierzyński? Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej z tytułu: r urodzenia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 5 XIX KZD ws. działalności finansowej Związku (z późniejszymi zmianami) tekst jednolity

UCHWAŁA NR 5 XIX KZD ws. działalności finansowej Związku (z późniejszymi zmianami) tekst jednolity UCHWAŁA NR 5 XIX KZD ws. działalności finansowej Związku (z późniejszymi zmianami) tekst jednolity Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ Solidarność, działając na podstawie 64 ust.2, 69 ust.1 i 2, 70 i 74 ust.

Bardziej szczegółowo

WZÓR WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA

WZÓR WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA WZÓR Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA Część I 1. Dane osoby ubiegającej

Bardziej szczegółowo

PORADNIK RODZICA PRAWA I OBOWIĄZKI PRACUJĄCEGO RODZICA

PORADNIK RODZICA PRAWA I OBOWIĄZKI PRACUJĄCEGO RODZICA PORADNIK RODZICA PRAWA I OBOWIĄZKI PRACUJĄCEGO RODZICA SPIS TREŚCI I. PRZED NARODZINAMI DZIECKA... 4 PRAWA RODZICÓW... 4 OBOWIĄZKI RODZICÓW... 4 II. NARODZINY DZIECKA... 7 PRAWA RODZICÓW... 7 OBOWIĄZKI

Bardziej szczegółowo

Fundacja SYNAPSIS stan prawny na dzień 10 kwietnia2014 r. Informacje dla rodzin

Fundacja SYNAPSIS stan prawny na dzień 10 kwietnia2014 r. Informacje dla rodzin UPRAWNIENIA PRACOWNIKÓW ZWIĄZANE Z RODZICIELSTWEM. (dni wolne na opiekę nad dzieckiem, zasiłek opiekuńczy, urlop macierzyński, wydłużony urlop wychowawczy) I. DNI WOLNE NA OPIEKĘ NAD DZIECKIEM. Art 188

Bardziej szczegółowo

Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:

Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: Świadczeniami rodzinnymi są: 1. Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami. 2. Świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie pielęgnacyjne, specjalistyczny zasiłek opiekuńczy. 3. Jednorazowa zapomoga

Bardziej szczegółowo

USTAWA z d n ia... o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw1*

USTAWA z d n ia... o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw1* Projekt z dnia 25 kwietnia 2013 r. USTAWA z d n ia... o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw1* Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21,

Bardziej szczegółowo

U S T AWA z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T AWA z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt z dnia 7 stycznia 2015 r. U S T AWA z dnia 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2015 poz. 1220

Dz.U. 2015 poz. 1220 Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 2015 poz. 1220 USTAWA z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia zdrowotne w umowach z pracownikami naukowymi Joanna Anders, Anita Kącka

Ubezpieczenia zdrowotne w umowach z pracownikami naukowymi Joanna Anders, Anita Kącka Ubezpieczenia zdrowotne w umowach z pracownikami naukowymi Joanna Anders, Anita Kącka Wydział Spraw Świadczeniobiorców i Współpracy Międzynarodowej, Dział Współpracy Międzynarodowej WOW NFZ 14 listopada

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2014 r.)

USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2014 r.) Dz.U.2014.567 USTAWA z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2014 r.) Art. 1. Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 r. Poz. 675 U S T A W A z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z

Bardziej szczegółowo

Rzeszów, 12 grudnia 2012 r.

Rzeszów, 12 grudnia 2012 r. Rzeszów, 12 grudnia 2012 r. Zgodnie z art. 67 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma obowiązek zgłosić

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.)

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) Jakie zmiany w świadczeniach rodzinnych będą obowiązywać od września 2005 roku. Komu od września br.

Bardziej szczegółowo

Świadczenia rodzinne Zasiłek rodzinny 77,00 zł 106,00 zł 115,00 zł

Świadczenia rodzinne Zasiłek rodzinny 77,00 zł 106,00 zł 115,00 zł Świadczenia rodzinne Zasiłek rodzinny Postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego kończy się wydaniem decyzji administracyjnej w terminie do 30 dni

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia społeczne

Ubezpieczenia społeczne Ubezpieczenia społeczne Wykład 12. Ochrona przed ubóstwem w Polsce opieka społeczna i inne instytucje zabezpieczenia społecznego Literatura: Bukowska (2011) www.zus.pl www.mpips.gov.pl Granice ubóstwa

Bardziej szczegółowo

U S T A W A z dnia. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A z dnia. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm. 2) ) wprowadza

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/30 USTAWA z dnia 28 maja 2013 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2013 r. poz. 675. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Regulacja prawna Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 z późn.zm. Przedmiot ochrony:

Bardziej szczegółowo

ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1268)

ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1268) ZMIANY W PRAWIE PRACY 2016 Zmiany dotyczące rodzicielstwa ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1268) Zmiany wchodzą w życie dnia

Bardziej szczegółowo

Konwent Prawa Pracy. Zwiększenie uprawnień rodzicielskich pracowników - jakie zmiany wprowadza nowelizacja Kodeksu pracy z dnia 24 lipca 2015 r.

Konwent Prawa Pracy. Zwiększenie uprawnień rodzicielskich pracowników - jakie zmiany wprowadza nowelizacja Kodeksu pracy z dnia 24 lipca 2015 r. VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy Małgorzata Skibińska Zwiększenie uprawnień rodzicielskich pracowników - jakie zmiany wprowadza nowelizacja Kodeksu pracy z dnia 24 lipca 2015 r. 1 1 UPRAWNIENIA RODZICIELSKIE

Bardziej szczegółowo

Urlop macierzyński/zasiłek macierzyński

Urlop macierzyński/zasiłek macierzyński Urlop macierzyński/zasiłek macierzyński Grupa 1 kazusy 1-3 1. Kobieta prowadząca działalność gospodarczą jest w ciąży, czy będzie miała prawo do zasiłku macierzyńskiego? 1. Jaki jest krąg uprawnionych

Bardziej szczegółowo

Po co jest potrzebne orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności?

Po co jest potrzebne orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności? Po co jest potrzebne orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności? Orzeczenie może dawać uprawnienia do różnych świadczeń. Orzekaniem o niepełnosprawności dziecka zajmuje się Miejski

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników Starostwa Powiatowego w Oławie PRZEPISY WSTĘPNE

REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników Starostwa Powiatowego w Oławie PRZEPISY WSTĘPNE REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników Starostwa Powiatowego w Oławie I. PRZEPISY WSTĘPNE 1 Regulamin określa zasady i warunki wynagradzania za pracę oraz świadczenia związane z pracą i warunki ich przyznawania.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r.

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Kancelaria Sejmu s. 1/12 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2009 o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) r. Nr 97, poz. 800, z 2011 r. Nr 75, poz. 398. Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 r. Poz. 675 U S T A W A z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z

Bardziej szczegółowo

WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO

WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO 13 WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO Z dniem 1 stycznia 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 31 grudnia 2012 r. Poz. 1548 USTAWA. z dnia 7 grudnia 2012 r.

Warszawa, dnia 31 grudnia 2012 r. Poz. 1548 USTAWA. z dnia 7 grudnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 31 grudnia 2012 r. Poz. 1548 USTAWA z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

Bardziej szczegółowo

Renty z tytułu niezdolności do pracy

Renty z tytułu niezdolności do pracy I Renty z tytułu niezdolności do pracy Wiadomości ogólne Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki: został uznany za niezdolnego

Bardziej szczegółowo

Informacja o zmianie od 1 stycznia 2011 r. wysokości zasiłku chorobowego za okres pobytu w szpitalu

Informacja o zmianie od 1 stycznia 2011 r. wysokości zasiłku chorobowego za okres pobytu w szpitalu Informacja o zmianie od 1 stycznia 2011 r. wysokości zasiłku chorobowego za okres pobytu w szpitalu Z dniem 1 stycznia 2011 r. wchodzą w życie przepisy ustawy z dnia 22 października 2010 r. o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. w Islandii

Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego. w Islandii Twoje uprawnienia do zabezpieczenia społecznego w Islandii Informacje zawarte w niniejszym przewodniku zostały opracowane i zaktualizowane w ścisłej współpracy z krajowymi korespondentami systemu wzajemnego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 kwietnia 2014 r. Poz. 567

Warszawa, dnia 30 kwietnia 2014 r. Poz. 567 Warszawa, dnia 30 kwietnia 2014 r. Poz. 567 USTAWA z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów 1) Art. 1. Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska 1 Ubezpieczenie chorobowe podstawa prawna Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa tzw. ustawa

Bardziej szczegółowo