5 lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej w perspektywie społecznej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "5 lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej w perspektywie społecznej"

Transkrypt

1

2 5 lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej w perspektywie społecznej Praca zbiorowa pod redakcją dr ElŜbiety Skotnickiej-Illasiewicz Urząd Komitetu Integracji Europejskiej Warszawa

3 Publikacja współfinansowana ze środków Komisji Europejskiej Wydawca: Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, 2009 Al. J. Ch. Szucha 23, Warszawa adres internetowy: Przygotowano w: Departamencie Analiz i Strategii oraz w Departamencie Informacji Europejskiej Opracowanie redakcyjne i korekta: ElŜbieta Nowicka, Maria Łabędzka Skład i łamanie: Monika Mańk Druk: EDIT Sp. z o.o. ul. Inwalidów Wojennych 14, Otwock adres do korespondencji: Warszawa, ul. Poezji 19 Wydanie poprawione. WyraŜone w esejach opinie są poglądami ich autorów. Treści prezentowane w niniejszej publikacji nie są toŝsame z oficjalnym stanowiskiem Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej oraz Komisji Europejskiej. ISBN

4 SPIS TREŚCI WNIOSKI...5 WPROWADZENIE (dr ElŜbieta Skotnicka Illasiewicz)...11 Rozdział 1 CZŁONKOSTWO POLSKI W UNII EUROPEJSKIEJ W DYSKURSIE PUBLICZNYM...15 R. 1. Wejście Polski do Unii Europejskiej: przedstawianie procesu historycznego w dyskursie publicznym, Sidonia Jędrzejewska, Marek Ziółkowski...15 Rozdział 2 DYNAMIKA ZMIAN ŚWIADOMOŚCI SPOŁECZNEJ W MIJAJĄCYM PIĘCIOLECIU CZŁONKOSTWA...30 R. 2, część 1. Społeczna akceptacja członkostwa Polski w Unii Europejskiej, ElŜbieta Skotnicka- Illasiewicz, UKIE...30 R. 2, część 2. Wybrane elementy samoświadomości mieszkańców wsi i rolników w perspektywie pięciu lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej, dr Jerzy Głuszyński...36 R. 2, część 3. Polscy przedsiębiorcy na rynku Unii Europejskiej, dr Piotr Tadeusz Kwiatkowski...56 R. 2, część 4. Dynamika postaw wobec Unii Europejskiej w pokoleniu młodych Polaków, prof. dr hab. Bogdan W. Mach...74 R. 2, część 5. Społeczny kontekst migracji zarobkowych Polaków, dr Katarzyna M. Staszyńska...87 R. 2, część 6. Szanse i bariery w efektywnym wykorzystaniu funduszy unijnych w działaniach administracji lokalnej, prof. dr hab. Zdzisław Mach, dr Dariusz Niedźwiedzki...96 R. 2, część 7. Bieda w Polsce przed wstąpieniem i po wstąpieniu do Unii Europejskiej, prof. dr hab. Wielisława Warzywoda-Kruszyńska Rozdział 3 KONSTRUKCJE I REKONSTRUKCJE POSTRZEGANIA UE - KREATORZY WIZJI R. 3, część 1. Wizje Unii Europejskiej w programach wyborczych partii politycznych i debatach parlamentarnych w latach , dr Krzysztof Cebul R. 3, część 2. Rodzinna Europa: kształtowanie się wizerunku Unii Europejskiej w prasie polskiej w momencie akcesji Polski do UE (2004 r.) oraz w piątym roku członkostwa (2008 r.), prof. dr hab. Jerzy Mikułowski-Pomorski dr Anna Gawlewicz R. 3, część 3. Wizje Unii Europejskiej na łamach wybranych tytułów prasy katolickiej w debacie nad Kartą Praw Podstawowych, dr Katarzyna Leszczyńska R. 3, część 4. Społeczne rekonstrukcje wizji Unii Europejskiej w latach , dr ElŜbieta Skotnicka-Illasiewicz Rozdział 4 DZIAŁANIA INFORMACYJNE R. 4. Funkcjonowanie Regionalnych Centrów Informacji Europejskiej, dr hab. Kazimierz Waluch.192 CONCLUSIONS

5 WNIOSKI * R. 1. Wejście Polski do Unii Europejskiej: przedstawianie procesu historycznego w dyskursie publicznym (prof. dr hab. Marek Ziółkowski, Instytut Socjologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; Sidonia Jędrzejewska, UKIE) - dyskurs publiczny w Polsce uległ w latach członkostwa europeizacji, - przystąpienie do Unii Europejskiej postawiło przed polskim społeczeństwem nowe wyzwania i nowe zagroŝenia wymagające ich zdefiniowania i wprowadzenia w obręb dyskursu publicznego, czyniąc je obiektem głębszej refleksji, debat i kontrowersji, - członkostwo w UE sprawiło, Ŝe zjawiska towarzyszące naszemu wchodzeniu w światowy system demokratycznego kapitalizmu stały się praktycznymi, namacalnymi problemami Ŝycia codziennego, - zdefiniowanie i próba osiągnięcia równowagi (złotego środka) między otwartą kooperacją a zachowaniem specyficzności są odczuwane, jako szczególne napięcie między sferą interesów i wartości, - dyskurs europejski słuŝy w znacznej mierze wewnętrznym interesom politycznym, a kwestie wynikające z przynaleŝności Polski do UE wykorzystywane są selektywnie i instrumentalnie przez konkurujące ze sobą siły polityczne, - na kształt europejskiego dyskursu w naszym kraju wpływa silnie fakt, Ŝe o ile polskie elity polityczne wyraŝały bardzo zróŝnicowany stosunek do Unii Europejskiej, to społeczeństwo polskie jako całość staje się statystycznie coraz bardziej euroentuzjastyczne, - przynaleŝność do UE daje swoiste zakotwiczenie w normalności, w społecznej ocenie chroni Polskę zarówno przed zagroŝeniami zewnętrznymi, jak i przed niekorzystnymi zmianami sytuacji politycznej w kraju, - debata dotycząca polskiego miejsca w UE związana jest z pojęciem interesu narodowego, silniej odnoszącym się do wymiaru ekonomicznego niŝ kulturowo-toŝsamościowego, - w obliczu kryzysu w dyskursie europejskim w Polsce wzrasta waga wymiaru ekonomicznego, - następuje pragmatyzacja i konkretyzacja głównego nurtu dyskursu o Unii Europejskiej. R. 2, część 1. Społeczna akceptacja członkostwa Polski w Unii Europejskiej (dr ElŜbieta Skotnicka-Illasiewicz, UKIE, Collegium Civitas, Fundacja Polska w Europie) - W ocenach społecznych bilans blisko pięcioletniego członkostwa Polski w Unii Europejskiej jest zdecydowanie bardziej korzystny, niŝ przewidywano przed akcesją, - w społecznej świadomości zaciera się pamięć o obawach i niepokojach, które towarzyszyły Polakom przed przystąpieniem do Unii, - w badaniach międzynarodowych pozytywne oceny członkostwa lokowały polskich obywateli wśród najliczniej akceptujących Unię, - upowszechniające się poczucie sukcesu wyniesione z doświadczeń pierw szych lat członkostwa znacząco wzmocniło odporność społeczną na pojawiające się oznaki * The English version of the Conclusions is at the end of the publications, p

6 spowolnienia gospodarczego, - dynamika zmian w następstwie otwartej kooperacji wskazuje na postępujący proces niwelowania poczucia dystansu wobec otoczenia zewnętrznego, tak silnie odczuwanego u początku drogi do Unii. R. 2, część. 2. Wybrane elementy samoświadomości mieszkańców wsi i rolników w perspektywie pięciu lat członkostwa (dr Jerzy Głuszyński, Pentor Research International) - jednym z najtrudniejszych problemów w procesie dochodzenia do członkostwa było przekonanie mieszkańców wsi i rolników do głosowania na TAK w referendum akcesyjnym, - wbrew przewidywaniom środowiska rolnicze pozytywnie zaadoptowały się do warunków członkostwa, - w środowiskach wiejskich w minionym pięcioleciu dokonała się najgłębsza przemiana świadomości prowadząca do zmiany samooceny, - podwoiły się odsetki rolników i mieszkańców wsi wyraŝających pogląd, Ŝe polska wieś jest w stanie dobrze wykorzystać warunki członkostwa, - w tradycyjnie konserwatywnych środowiskach wiejskich upowszechniają się postawy otwartości na innych i gotowość na zmiany, - wśród mieszkańców wsi wzrasta znaczenie przedsiębiorczości związanej z obsługą rolnictwa jako źródła dochodów, na niekorzyść pracy w mieście. R. 2, część 3. Polscy przedsiębiorcy na rynku Unii Europejskiej (dr Piotr Tadeusz Kwiatkowski, Pentor Research International) - rok po uzyskaniu członkostwa blisko połowa menedŝerów optymistycznie oceniła perspektywy biznesowe swoich firm, - wśród czynników sprzyjających rozwojowi polskiej przedsiębiorczości wskazywano: włączenie w gospodarkę unijną i wspólny rynek, wzrost gospodarczy w kraju i w otoczeniu światowym, zmiany w prawodawstwie i przyjazne warunki dla biznesu, - programy Unii wspierające przedsiębiorczość, działanie zasad transparentności i przestrzegania procedur (proces cywilizowania przedsiębiorczości), - wśród czynników niekorzystnych dla rozwoju przedsiębiorczości wskazywano takie, jak: bariery administracji i biurokracji, niestabilne i niedostosowane prawodawstwo i zmienny system podatkowy, szara strefa i nieuczciwa konkurencja, pozapłacowe koszty pracy, bariery dostępu do źródeł finansowych wspierających działalność gospodarczą, niska kultura informacyjna, - zdecydowana większość przedsiębiorstw (90%) opiera działalność na środkach własnych. R. 2, część 4. Dynamika postaw wobec Unii Europejskiej w pokoleniu młodych Polaków (prof. dr hab. Bogdan W. Mach, Instytut Studiów Politycznych PAN) - wśród osób oczekujących negatywnego wpływu członkostwa na swe Ŝycie lub nie oczekujących Ŝadnego wpływu zaobserwowano bardzo wyraźne prze sunięcie opinii ku nastawieniom pozytywnym, 6

7 - zmiany postaw ku coraz bardziej pozytywnym ocenom wpływu UE na własne Ŝycie są w młodym pokoleniu silniejsze niŝ w reprezentacji ogólnospołecznej, - kobiety silniej niŝ męŝczyźni trwają przy nastawieniach sceptycznych, - w aktualnej ocenie badanych sytuacja materialna prawie wszystkich grup społecznych poprawiła się po wejściu do Unii bardziej, niŝ to przewidywano w roku Jedynymi grupami, których realne korzyści związane z wejściem do UE oceniono w roku 2008 niŝej niŝ korzyści oczekiwane w roku 2000, są naukowcy i nauczyciele. R. 2, część 5. Społeczny kontekst migracji zarobkowych Polaków (dr Katarzyna M. Staszyńska, Collegium Civitas) - pracy za granicą szukały osoby zarówno zorientowane na rozwój, jak i te, których celem było jedynie zabezpieczenie bieŝących potrzeb, zorientowanych na stabilizację, - wyjazdy do pracy za granicę są w większości rodzin traktowane jako rozwiązania doraźne, - migracje zarobkowe młodych Polaków po 2004 r. były czynnikiem stabilizującym ład społeczny i stały się swoistym wentylem bezpieczeństwa, - wbrew potocznemu mniemaniu nie emigrują ludzie bardziej przedsiębiorczy, ale częściej całkowicie zdeterminowani, nie widzący Ŝadnych szans w kraju, - adaptacja do niełatwych warunków pracy za granicą ma charakter raczej pasywny, zorientowany na stabilizację sytuacji pozostawionej w kraju, czyli bardziej na przetrwanie niŝ na rozwój, - zarówno starsze pokolenia (dziadków), jak i najmłodsze (dzieci) ponoszą dotkliwe konsekwencje emigracji aktywnej zawodowo części rodziny. R. 2, część 6. Szanse i bariery w efektywnym wykorzystaniu funduszy unijnych w działaniach administracji lokalnej (prof. dr hab. Zdzisław Mach, dr Dariusz Niedźwiedzki, Uniwersytet Jagielloński, Instytut Europejski) - w społecznościach lokalnych istnieją obawy co do moŝliwości wykorzystania szans członkostwa, - nadal dominuje postrzeganie członkostwa przez pryzmat korzyści finansowych, - pozytywnie oceniane są efekty wykorzystywania funduszy strukturalnych do rozbudowy infrastruktury, estetyki otoczenia, - sprawne pozyskiwanie i wydatkowanie funduszy unijnych jest jednym z najistotniejszych kryteriów oceny funkcjonowania administracji lokalnej, - moŝliwości udziału i pozyskiwania funduszy unijnych wyzwalają inicjatywę i innowacyjność obywatelską. R. 2, część 7. Bieda w Polsce przed i po akcesji (prof. dr hab. Wielisława Warzywoda- Kruszyńska, Uniwersytet Łódzki, Instytut Socjologii) - analizy wskaźników biedy i rejestry pomocy społecznej wskazują na systematyczne zmniejszanie się zasięgu ubóstwa w Polsce po wstąpieniu do UE, - w minionym pięcioleciu członkostwa została odwrócona tendencja wzrostu zagroŝenia 7

8 biedą wśród dzieci, - mimo istotnej poprawy zachowały się istotne zróŝnicowania natęŝenia zjawiska biedy między regionami kraju, - utrzymuje się zjawisko juwenalizacji biedy, co oznacza, Ŝe stopa biedy wśród dzieci jest wyŝsza niŝ wśród dorosłych. R. 3, część 1. Wizje Unii Europejskiej w programach wyborczych partii politycznych i w wyborach w latach 2005 i 2007 (dr Krzysztof Cebul, Szkoła WyŜsza Psychologii Społecznej, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego) - w latach na poziomie programów i debat sejmowych daje się zaobserwować ewolucję partii politycznych w zakresie kształtowania się wizji Unii Europejskiej, - w latach 2004 i 2005 istniała znaczna sprzeczność prezentowanych stanowisk wobec członkostwa Polski w UE. Dominująca była teza, iŝ cele Polski i UE są raczej rozbieŝne. Miało to bezpośredni wpływ na kształtowanie wyobraŝeń społecznych na temat integracji europejskiej, - oceny szans i zagroŝeń związanych z procesem integracji zawarte w pro gramach z wyborów w latach 2004 i 2005 dotyczyły głównie płaszczyzny gospodarczej. Polityków absorbowała nie tyle wielowymiarowa, złoŝona problematyka integracji europejskiej, co ekonomiczne warunki członkostwa Polski w UE, - przed wyborami w 2007 r. nastąpiło zdecydowane zbliŝenie stanowisk prezentowane w programach wyborczych. W materiałach programowych PSL, LiD i PO pojawiła się teza, Ŝe Polska, wstępując do Unii, stała się jej integralną częścią, zatem interesy Unii nie są sprzeczne z interesami Polski, tak samo jak interesy Polski nie są sprzeczne z interesami UE, - analizy programów i debat parlamentarnych z lat obrazują postępujący proces traktowania Polski jako integralnej części Unii Europejskiej. Porzucono hasła walki o partykularne polskie interesy na rzecz współpracy z innymi państwami UE, w celu wspólnego rozwiązywania globalnych problemów i stworzenia instytucjonalnych warunków takiej współpracy. R. 3, część 2. Rodzinna Europa: kształtowanie się wizerunku Unii Europejskiej w prasie polskiej w momencie akcesji Polski do UE (2004 r.) oraz w piątym roku członkostwa (2008 r.) (prof. dr hab. Jerzy Mikułowski-Pomorski, dr Anna Gawlewicz, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie) - problematyka związana z Unią Europejską po latach członkostwa stała się jako motyw publicystyczny immanentnym elementem polskiej rzeczywistości społecznej, - w języku publicystyki zmniejszył się symboliczny dystans Polski do europejskiego Zachodu, który powoli zaczynamy traktować jako przedłuŝenie własnej przestrzeni politycznej i gospodarczej, - analizy prasy wskazują, Ŝe akceptacja członkostwa nie oznacza, iŝ przyjmujemy Unię bezrefleksyjnie, nie pozostajemy bierni, chcemy decydować o jej kształcie, - Unia stała się swojska, coraz częściej dostrzegamy równocześnie pozytywy, jak i negatywy członkostwa, coraz rzadziej prezentujemy stanowiska wobec niej skrajne, - niektóre czasopisma wyraŝające opinie radykalne w momencie akcesji, w piątym roku 8

9 uczestnictwa we wspólnym unijnym projekcie "zmieniły charakter swych komentarzy na łagodniejszy i bardziej wywaŝony. R. 3, część 3. Wizje Unii Europejskiej na łamach wybranych tytułów prasy katolickiej w debacie nad Kartą Praw Podstawowych (dr Katarzyna Leszczyńska, Akademia Górniczo- Hutnicza w Krakowie, Wydział Humanistyczny) - stanowisko środowisk katolickich wobec Unii Europejskiej, a w tym Karty Praw Podstawowych, nie jest monolityczne, - pogłębiający się pluralizm europejskich wizji w prasie katolickiej świadczy o narastającej wewnętrznej demokratyzacji katolicyzmu w Polsce po 1989 r., - wyniki badań społecznych (CBOS 2008) wskazują, Ŝe choć na poziomie ogólnych deklaracji Kościół jest nadal traktowany jako autorytet, to w odniesieniu do zachowań szczególnych widoczna jest powolna, ale coraz dalej idąca sekularyzacja wiernych, - w wypowiedziach kościelnych do połowy lat 90. projekt integrowania Europy był interpretowany głównie w kategoriach symbolicznych i aksjologicznych, nie zaś jako projekt polityczny, - Episkopat Polski wypracował dość spójne stanowisko umiarkowanego i warunkowego poparcia procesów zjednoczeniowych. R. 3, część 4. Społeczne rekonstrukcje wizji Unii Europejskiej w latach (dr ElŜbieta Skotnicka-Illasiewicz, UKIE, Collegium Civitas, Fundacja Polska w Europie) - w opinii społecznej, przy zachowaniu akceptacji, następuje polaryzacja wyobraŝeń o celach Unii Europejskiej, - Polacy dostrzegają zagroŝenia dla przyszłości Unii Europejskiej w nasileniu wpływów Rosji i narastaniu postaw nacjonalistycznych w poszczególnych krajach członkowskich, - wstrzymanie ratyfikacji traktatu lizbońskiego nie znajduje akceptacji społecznej Polsce, - w opinii większości, gdyby doszło do wyodrębnienia grupy państw podejmujących ściślejszą współpracę, Polska powinna dąŝyć do usytuowania się wewnątrz takiej grupy, - w przekonaniu czwartej części badanych funkcjonowanie Unii powinno być uwolnione od aspektów politycznych, a dotyczyć jedynie sfery wolnego handlu, - Polacy w znaczącej większości ocenili, Ŝe rozpad Ŝelaznej kurtyny przyniósł zdecydowane korzyści zarówno ich krajowi, jak i Unii Europejskiej, - w badaniu Eurobarometru większość respondentów polskich oceniła, Ŝe poszerzenie Unii do 2 7państw wzmocniło Unię, podczas gdy znacznie mniej respondentów starych krajów członkowskich wyraziło podobną opinię, - w świadomości Polaków dokonuje się istotna rekonstrukcja przestrzeni europejskiej, a wraz z nią wzrasta znaczenie Polski w relacjach politycznych i społecznych z pozostałymi mieszkańcami kontynentu. R. 4. Funkcjonowanie Regionalnych Centrów Informacji Europejskiej (dr Kazimierz Waluch, Szkoła WyŜsza im. Pawła Włodkowica w Płocku) - RCIE zostały powołane w ramach załoŝeń czteroletniego planu działania Programu 9

10 Informowania Społeczeństwa (PIS), w celu realizacji przedsięwzięć informacyjnych, promocyjnych i edukacyjnych związanych z procesem integracji Polski z UE, - RCIE zostały zobligowane do aktywnych działań na rzecz zróŝnicowanych środowisk lokalnych, we współpracy z innymi ośrodkami i punktami informacyjnymi, - środki finansowe wspierające inicjatywy RCIE pozyskiwane były w wyniku konkursów rozpisywanych przez Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, - Regionalne Centra Informacji Europejskiej naleŝy postrzegać jako innowacyjną strukturę partnerstwa społecznego w dziele informowania społeczeństwa o Unii Europejskiej, - szczególny dorobek RCIE polega na wypracowaniu instrumentów dostosowania oferty informacyjnej do potrzeb lokalnych środowisk, co w rezultacie przyniosło wysoką efektywność podejmowanych działań. 10

11 WPROWADZENIE 1 Członkostwo Polski w Unii Europejskiej to kwestia, wobec której Polacy po raz pierwszy od dziesięcioleci odwołują się do przyszłości, a nie do przeszłości, patrzą w przód, a nie do tyłu, a utrwalone tradycją minionego półwiecza podziały wynikające ze stosunku do przeszłości, doświadczeń komunizmu czy stosunku do religii i Kościoła pod naciskiem realnych zadań stojących przed nami jako suwerennym państwem europejskim zaczynają blednąc i tracą na waŝności. W miarę odchodzenia pokoleń wychowanych i ukształtowanych w Polsce socjalistycznej, wyobraŝenia o własnym kraju i otaczającym nas świecie są coraz powszechniej formułowane przez ludzi ukształtowanych juŝ w Polsce stanowiącej integralną część Unii Europejskiej, dla których doświadczenia podziału Europy Ŝelazną kurtyną są historią. Nowe linie podziałów wyznacza spieranie się o kształt członkostwa czy miejsce Polski w Unii Europejskiej, wynegocjowane warunki i sposób ich wykorzystywania, a debata wokół tych kwestii będzie nam towarzyszyć przez nadchodzące dziesięciolecia, poniewaŝ jest to - i będzie - spór o przyszłość kraju i warunki Ŝycia nas samych i naszych współobywateli. Mija pięciolecie polskiego członkostwa w Unii Europejskiej i jest czas, w którym moŝna podjąć próbę zbilansowania tych lat z perspektywy doświadczeń codzienności polskich obywateli. W mijające dwudziestolecie przemian ustrojowych w Polsce nierozerwalnie wpisany jest proces integracji z Unią Europejską. Oddzielenie następstw tych dwóch procesów: transformacji i integracji jest obecnie niemoŝliwe i nieuzasadnione. Decyzja wyznaczenia kierunku polskich przemian ustrojowych ku wzorom wypracowanym w Unii oraz pokonanie niezwykle trudnej drogi w ich osiąganiu przyczyniły się do określenia ram, w których przebiegała i przebiega polska transformacja. Równocześnie obranie takiego kierunku polskich aspiracji nie byłoby moŝliwe bez przemian politycznych następujących po roku Uzyskanie członkostwa w Unii Europejskiej było procesem o niebywałej skali złoŝoności, realizującym się w warunkach róŝnic interesów i wartości zarówno między integrującymi się krajami, jak i wewnątrz tych krajów. Dominacja problemów politycznych, prawnych czy gospodarczych powodowała, Ŝe umykał naszej uwadze fakt, Ŝe proces jednoczenia Europy, który dokonuje się obecnie juŝ z naszym udziałem, to nie tylko proces polityczny czy ekonomiczny, ale równieŝ, a moŝe przede wszystkim, doniosły proces kulturowy, wymagający głębokich przemian mentalnych, poszukiwania wspólnych związków i korzeni, czyszczenia - w wyniku zdarzeń historii - zarośniętych ścieŝek do siebie, niezbędnego w poszukiwaniu dialogu, bez którego blizny po dramatycznych podziałach nie będą mogły być usunięte. Sens jednoczenia zawiera się bowiem w zdolności budowania relacji zarówno w ramach homogenicznych kulturowo społeczeństw, jak i między społeczeństwami o zróŝnicowanych doświadczeniach politycznych czy ekonomicznych, ale do jego budowania niezbędna jest klarowność wzajemnych wizerunków, oczyszczonych z niedobrych emocji przeszłości. Kwestia dialogu nabiera waŝności w czasie, kiedy w zderzeniu z praktyką Ŝycia codziennego poszerzonej Unii Europejskiej pragniemy wspólnie pomnaŝać korzyści wynikające z członkostwa, i nabiera szczególnego znaczenia, gdy przychodzi trudny czas kryzysu, kiedy przychodzi sprawdzić, czy jesteśmy gotowi równieŝ ponieść koszty na rzecz innych, na rzecz dobra całej Unii. Blisko pięć lat temu, u początku integracyjnej drogi, towarzyszyły nam obawy, czy nasze przygotowanie do członkostwa okaŝe się dostateczne w przełamywaniu nie tylko własnej niepewności, ale równieŝ niepewności, a często nieufności i niechęci naszych europejskich współziomków. Zdawaliśmy sobie wówczas sprawę, Ŝe wysiłki wzajemnego poznania, niezbędnego do rozpoczynającej się współpracy, były po dwóch stronach integrującej się 1 Publikacja została przygotowana jesienią 2008 r., złoŝona zaś do druku pod koniec grudnia 2008 r., a więc przed ujawnieniem się w Polsce następstw światowego kryzysu ekonomicznego 11

12 Europy dalece nierówne, mimo Ŝe trud zniwelowania barier po półwiekowym podziale był wyzwaniem stojącym przed wszystkimi Europejczykami. Paradoksalnie, sytuacja ujawnionego obecnie (2008) kryzysu i zachwianie podstawami bezpieczeństwa ekonomicznego Europejczyków stwarzają sytuację weryfikacji tych doświadczeń i obserwacji, w jakiej mierze tak silnie odczuwane u początku integracyjnej drogi odmienności uległy złagodzeniu bądź wzmocnieniu, w jakich dziedzinach nasze polskie oceny i odczucia zbliŝyły nas do ocen ogółu europejskich współziomków, w jakich zachowaliśmy pozytywnie bądź negatywnie naznaczoną odrębność czy specyfikę. Jakie nauki czerpiemy z Unii, jakie nauki Unia czerpie z nas? W ostatnich miesiącach mijającego pięciolecia bezpieczeństwo ekonomiczne Europejczyków zostało zachwiane, ale napływająca fala kryzysu, choć z jednej strony budzi lęk i niepokój, a czasem agresję wobec obcych - innych, to równocześnie moŝe wzmocnić naszą unijną świadomość wspólnoty losu, obudzić nadzieję, Ŝe razem łatwiej pokonamy ten kryzys. 5 lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej w perspektywie społecznej to kolejna publikacja Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej, której autorzy podejmują wysiłek przedstawienia róŝnorodnych aspektów dokonującej się integracji społeczeństwa polskiego w ramach społeczności unijnej. Z inicjatywy Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej, procesowi dochodzenia do członkostwa w całym jego przebiegu towarzyszyły liczne badania i ekspertyzy społeczne, mające na celu monitorowanie przemian stosunku obywateli do zróŝnicowanych aspektów akcesji. W momencie uzyskania członkostwa w maju 2004 r. oceniano, Ŝe kontynuacja takich analiz moŝe stanowić waŝny instrument wspomagający obserwację społecznej adaptacji do zmiany i następstw wdraŝania społeczeństwa do nowych warunków, jakie stwarzało członkostwo naszego kraju w Unii 2. Wokół problematyki społecznych aspektów członkostwa, podejmowanej w UKIE, skupiło się liczne grono badaczy społecznych traktujących spotkania w Urzędzie jako forum wymiany myśli i poglądów na temat polskiego członkostwa. Wielu z nich, często po raz kolejny, zgodziło się współpracować przy powstaniu prezentowanej obecnie publikacji. Dla dziennikarzy, szczególnie często uczestniczących w naszych spotkaniach (do czasu, kiedy były one organizowane), UKIE było waŝną instytucją edukacyjną i informacyjną, realizującą postulat otwartości działań Urzędu. Do 2005 r. znacząca rolę w upowszechnianiu prac i analiz społecznych odegrało Biuro Prasowe UKIE, z którym realizatorzy badań społecznych blisko współpracowali. Dzięki zrozumieniu przez kierownictwo UKIE wagi monitorowania przemian świadomości społecznej zarówno w okresie dochodzenia do członkostwa, jak i po jego uzyskaniu jesteśmy obecnie jedynym krajem naszego regionu, w którym został udokumentowany waŝny proces przemian świadomości społecznej, związanych początkowo z dochodzeniem, a obecnie z członkostwem w całym jego przebiegu W publikacji 5 lat członkostwa... jedynie w rozdziale drugim (Dynamika zmian świadomości społecznej w mijającym pięcioleciu członkostwa) i w rozdziale czwartym wykorzystano dane i analizy opracowane w UKIE. Na pozostałe części publikacji złoŝyły się autorskie teksty badaczy społecznych reprezentujących ośrodki akademickie i międzynarodowe agencje badawcze zlokalizowane w Warszawie, Łodzi, Krakowie, Katowicach i Poznaniu. Autorzy tych tekstów wyraŝają swoje poglądy i opinie niezaleŝnie od oficjalnego stanowiska administracji. W tych częściach, w których autorzy odwołują się do badań zrealizowanych między majem 2005 r. a grudniem 2008 r., oprócz licznych badań polskich wykorzystano równieŝ dostępne raporty uwzględniające opinie obywateli 2 ElŜbieta Skotnicka-Illasiewicz: Gotowość migracyjna Polaków w świetle badań empirycznych oraz opinii społecznej, w: Swobodny przepływ pracowników w kontekście wejścia Polaków do Unii Europejskiej, UKIE, seria Zrozumieć negocjacje, Warszawa 2001, Społeczne aspekty integracji Polski z Unią Europejską (badania i ekspertyzy Warszawa, UKIE/2002, Społeczny bilans korzyści i kosztów członkostwa Polski w Unii Europejskiej, Warszawa, UKIE/2003, Migracje zarobkowe polskiej młodzieŝy, Warszawa, UKIE/2004, Wybory do Parlamentu Europejskiego w badaniach społecznych, Warszawa/UKIE 2004, Pierwszy rok członkostwa w ocenie społecznej, Warszawa/UKIE, 2005, Doświadczenia społeczne dwóch lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej, Biblioteka Europejska UKIE, Warszawa,

13 wszystkich 27 państw członkowskich 3. Istotnym wzbogaceniem zamieszczonych w poszczególnych rozdziałach danych pozyskiwanych w badaniach empirycznych było wykorzystanie dostępnych dokumentów administracji krajowej i unijnej oraz analiz publikacji prasowych, wypowiedzi i oświadczeń polityków. Ciągłość analiz podejmowanych i publikowanych z inicjatywy UKIE w minionych latach 4 pozwala zarówno na opisanie dynamiki zmian dokonujących się w świadomości polskiej opinii społecznej, jak równieŝ na poczynienie odwołań do opinii odnotowanych w pozostałych krajach poszerzonej Unii. Przedmiotem tej publikacji jest przedstawienie wyników badań społecznych, których autorzy podjęli próbę zanalizowania róŝnych aspektów członkostwa, modyfikujących zmiany w postrzeganiu korzyści i kosztów akcesji znajdujących wyraz w ocenach rejestrowanych przez polskich obywateli u schyłku piątego roku unijnych doświadczeń. W rozdziale pierwszym (Wejście Polski do Unii Europejskiej: przedstawienie procesu historycznego w dyskursie publicznym) Marek Ziółkowski i Sidonia Jędrzejewska analizują zmiany dyskursu publicznego dotyczącego członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Autorzy zwracają uwagę na utrzymujące się napięcie między sferą wartości i interesów w toczącej się debacie. Podkreślają praktykę instrumentalizowania problematyki wiązanej z Unią do celów walki politycznej, co stoi w sprzeczności z niemal powszechną akceptacją członkostwa w opinii społecznej. Cenną uwagą autorów jest stwierdzenie, Ŝe przynaleŝność do UE daje Polakom zakotwiczenie w normalności, co sprzyja stabilizacji nastrojów równieŝ w momentach kryzysów politycznych czy ekonomicznych. W rozdziale drugim (Dynamika zmian świadomości społecznej w mijającym pięcioleciu członkostwa) ElŜbieta Skotnicka-Illasiewicz na podstawie licznych badań opinii społecznej, raportów analitycznych UKIE, tekstów prasowych, dokumentów i wypowiedzi polityków analizuje źródła trwałości akceptacji członkostwa. Następnie, na podstawie wyselekcjonowanych opinii wobec wybranych aspektów członkostwa, autorka opisuje proces powolnego niwelowania polskich odmienności na tle opinii ogółu mieszkańców Unii w postrzeganiu waŝnych segmentów polityk unijnych. Wskazuje, jak szybko postępuje adaptacja polskich obywateli do nowych warunków obowiązujących w krajach członkowskich, przy równoczesnym zachowaniu krytycyzmu wobec kwestii, które, w ich ocenie, mogą stanowić zagroŝenie dla przyszłości Unii. W rozdziale tym zawarto teŝ teksty dotyczące przemian dokonujących się w wybranych środowiskach społecznych. Jerzy Głuszyński, analizując przemiany na wsi, ocenia, Ŝe w minionym pięcioleciu dokonała się wśród polskich rolników głęboka przemiana świadomości, prowadząca do zmiany samooceny tego środowiska, ich pozycji w strukturze społecznej i zawodowej. Autor odnotowuje, Ŝe w wyniku tych zmian w tradycyjnie konserwatywnych środowiskach rolniczych upowszechniają się postawy otwartości na innych i gotowość do zmiany. Piotr Tadeusz Kwiatkowski relacjonuje wyniki badań nad drobnymi przedsiębiorcami. Oprócz poprawy otoczenia działalności gospodarczej, wskazuje na utrzymujące się liczne bariery wymieniane przez przedsiębiorców. Autor, odwołując się do analizowanych danych, stwierdza, Ŝe zaledwie około 10% przedsiębiorców korzysta z funduszy unijnych. W następnym opracowaniu dotyczącym konkretnych środowisk społecznych Bogdan W. Mach relacjonuje zmiany postaw młodych Polaków wobec członkostwa w minionym dziesięcioleciu. W okresie poprzedzającym akcesję argument zapewnienia lepszych perspektyw rozwojowych młodym generacjom miał decydujące znaczenie w akceptacji członkostwa w referendum w 2003 r. Wyniki przedstawione przez autora wskazują, Ŝe oczekiwania te zostały w znacznej mierze spełnione. Katarzyna M. Staszyńska w części dotyczącej ocen następstw migracji zarobkowych podejmuje polemikę 3 Porównaj: publiczna. lata Pierwsze analizy opinii społecznej akcesji zostały opracowane w 1991 r., na zlecenie Biura Integracji Europejskiej i Pomocy Zagranicznej, przekształconego w 1996 r. w Urząd Komitetu Integracji Europejskiej. Od 1998 do 2008 r. w cyklu dwumiesięcznym sporządzane były zbiorcze analizy na podstawie dostępnych danych z badań polskich i zagranicznych, publikowane w: Monitor Europejski", UKIE lata , i w Biuletynach Analiz", UKIE 13

5 lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej w perspektywie społecznej. Praca zbiorowa pod redakcją dr Elżbiety Skotnickiej-Illasiewicz

5 lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej w perspektywie społecznej. Praca zbiorowa pod redakcją dr Elżbiety Skotnickiej-Illasiewicz 5 lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej w perspektywie społecznej Praca zbiorowa pod redakcją dr Elżbiety Skotnickiej-Illasiewicz Urząd Komitetu Integracji Europejskiej Warszawa 2009 Publikacja współfinansowana

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ NADZIEJE I OBAWY ZWIĄZANE Z INTEGRACJĄ BS/110/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ NADZIEJE I OBAWY ZWIĄZANE Z INTEGRACJĄ BS/110/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

70 lat później Jak Polacy oceniają stosunki polsko-niemieckie i niemiecką politykę europejską?

70 lat później Jak Polacy oceniają stosunki polsko-niemieckie i niemiecką politykę europejską? 70 lat później Jak Polacy oceniają stosunki polsko-niemieckie i niemiecką politykę europejską? Komunikat z badań 1 września mija siedemdziesiąta rocznica wybuchu II wojny światowej. Kilkadziesiąt lat po

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z członkostwa Polski w Unii Europejskiej.

Korzyści wynikające z członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Korzyści wynikające z członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Czym tak naprawdę jest Unia Europejska? Unia Europejska to wspólnota państw, mającą na celu organizowanie kooperacji oraz współpracę pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE

Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Warszawa, listopad 2013 BS/158/2013 PRZED SZCZYTEM PARTNERSTWA WSCHODNIEGO W WILNIE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012

Bardziej szczegółowo

Raport nr 2 z badań społecznego odbioru prowadzonych działań inwestycyjnych

Raport nr 2 z badań społecznego odbioru prowadzonych działań inwestycyjnych Raport nr 2 z badań społecznego odbioru prowadzonych działań inwestycyjnych Opracowany przez WYG International Sp. z o.o. Katowice, czerwiec 2009 Wnioski Odsetek osób deklarujących wiedzę o prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Skuteczna komunikacja w organizacjach wielokulturowych

Skuteczna komunikacja w organizacjach wielokulturowych Skuteczna komunikacja w organizacjach wielokulturowych Cel warsztatów: kształtowanie postaw i umiejętności, sprzyjającym skutecznemu porozumiewaniu się z przedstawicielami odmiennych kultur, nabycie wiedzy

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład VIII Strategia lizbońska Pomyśl tylko, czym mogłaby być Europa. Pomyśl o wrodzonej sile naszej rozszerzonej Unii. Pomyśl o jej niewykorzystanym potencjale

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE EUROPEJSKIE Raport z badania Omnibus 6. fala dla

FUNDUSZE EUROPEJSKIE Raport z badania Omnibus 6. fala dla FUNDUSZE EUROPEJSKIE Raport z badania Omnibus 6. fala dla Unia Europejska Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Data: LIPIEC 2011 Przygotowanie: Katarzyna Bednarek POPT.03.03.00-00-078/09 Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ W JAKICH SPRAWACH POWINNA DECYDOWAĆ UNIA EUROPEJSKA, A W JAKICH PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE BS/58/2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ W JAKICH SPRAWACH POWINNA DECYDOWAĆ UNIA EUROPEJSKA, A W JAKICH PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE BS/58/2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI REGIONY W KRAJU 1 ZAŁĄCZNIK DOTYCZĄCY METODOLOGII: ANALIZA WYNIKÓW EUROBAROMETRU Z ROZBICIEM NA REGIONY Poniższa analiza regionalna jest oparta na badaniach Eurobarometru zleconych przez Parlament Europejski.

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów

Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów społecznych Beata Bujak Szwaczka Proregio Consulting Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Planowanie

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja 1 PROGRAM FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH NA LATA 2014-2020 2020 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament PoŜytku Publicznego 2 Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja Projekt jest

Bardziej szczegółowo

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji A 399316 POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji pod redakcją Krzysztofa Zagórskiego i Michała Strzeszewskiego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2005 Spis treści WSTĘP. OPINIA

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 http://www.cbos.pl sekretariat@cbos.pl SEKRETARIAT 629-35 - 69, 628-37

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Kryteria selekcji dobrych praktyk w ramach projektu Doświadczania wdraŝania Regionalnych Strategii Innowacji

Kryteria selekcji dobrych praktyk w ramach projektu Doświadczania wdraŝania Regionalnych Strategii Innowacji Kryteria selekcji dobrych praktyk w ramach projektu Doświadczania wdraŝania Regionalnych Strategii Innowacji Bogdan Piasecki Instytut Badań nad Przedsiębiorczością i Rozwojem Ekonomicznym (EEDRI) przy

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE EUROPEJSKIE Raport z badania Omnibus 3. fala dla

FUNDUSZE EUROPEJSKIE Raport z badania Omnibus 3. fala dla FUNDUSZE EUROPEJSKIE Raport z badania Omnibus 3. fala dla Unia Europejska Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Data: CZERWIEC 2008 Przygotowanie: Agata Jackowska POPT-1.4-2007-19 Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-5 - 69, 628-7 - 04 69-46 - 92, 625-76 - 2 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-50 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Czym jest foresight?

Czym jest foresight? Foresight technologiczny rozwoju sektora usług ug publicznych w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym Czym jest foresight? Konferencja Otwierająca Politechnika Śląska, Zabrze 17.06.20009 Foresight: Badanie

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/172/2012 O FINANSOWYM BILANSIE INTEGRACJI I BUDŻECIE UE NA LATA 2014 2020

Warszawa, grudzień 2012 BS/172/2012 O FINANSOWYM BILANSIE INTEGRACJI I BUDŻECIE UE NA LATA 2014 2020 Warszawa, grudzień 2012 BS/172/2012 O FINANSOWYM BILANSIE INTEGRACJI I BUDŻECIE UE NA LATA 2014 2020 Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO PREAMBUŁA Przedsięwzięcie społeczne to przede wszystkim wielka odpowiedzialność wobec tych, na rzecz których działamy. To działanie powinno być trwałe i

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Egzamin licencjacki na kierunku socjologia zagadnienia. Zagadnienia ogólne

Egzamin licencjacki na kierunku socjologia zagadnienia. Zagadnienia ogólne Egzamin licencjacki na kierunku socjologia zagadnienia. Zagadnienia ogólne 1. Struktura społeczna współczesnego polskiego społeczeństwa - główne kierunki zmian. 2. Religijność Polaków dynamika i uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marzec 2014 NR 31/2014 POLACY O GOSPODARCE WOLNORYNKOWEJ

Warszawa, marzec 2014 NR 31/2014 POLACY O GOSPODARCE WOLNORYNKOWEJ Warszawa, marzec 2014 NR 31/2014 POLACY O GOSPODARCE WOLNORYNKOWEJ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Ogólnoakademicki. Umiejscowienie kierunku w obszarze (obszarach) kształcenia (wraz z uzasadnieniem)

Ogólnoakademicki. Umiejscowienie kierunku w obszarze (obszarach) kształcenia (wraz z uzasadnieniem) Efekty kształcenia dla kierunku STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE STUDIA II STOPNIA Wydział prowadzący kierunek studiów: Wydział Politologii i Studiów Międzynarodowych Kierunek studiów: Stosunki międzynarodowe Poziom

Bardziej szczegółowo

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Katowice 2006 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I Rola i pozycja kobiet na rynku

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

Organizacje przedsiębiorców są potrzebne, a ich zadaniem jest lobbing

Organizacje przedsiębiorców są potrzebne, a ich zadaniem jest lobbing Badanie wizerunku organizacji przedsiębiorców Organizacje przedsiębiorców są potrzebne, a ich zadaniem jest lobbing W Polsce potrzebne są organizacje zrzeszające przedsiębiorców - przyznało 80 procent

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... Rady m.st. Warszawy z dnia... 2014 r. w sprawie utworzenia Warszawskiej Rady Seniorów

UCHWAŁA NR... Rady m.st. Warszawy z dnia... 2014 r. w sprawie utworzenia Warszawskiej Rady Seniorów UCHWAŁA NR... Rady m.st. Warszawy z dnia... 2014 r. PROJEKT 4.0 w sprawie utworzenia Warszawskiej Rady Seniorów Na podstawie art. 5c. ust. 1-5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE Raport z badania Omnibus 2. fala dla

FUNDUSZE STRUKTURALNE Raport z badania Omnibus 2. fala dla FUNDUSZE STRUKTURALNE Raport z badania Omnibus 2. fala dla Data: Lipiec 2007 Przygotowanie: Agata Jackowska POPT-1.4-2006-40 WPROWADZENIE Główne cele badania Struktura badania i próba GŁÓWNE CELE BADANIA

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Seminaria europejskie

Seminaria europejskie Seminaria europejskie koordynatorka: Aleksandra Saczuk a.saczuk@schuman.org.pl SE(5) 7.12.2009 Partnerstwo Wschodnie polski sukces w unijnej polityce zewnętrznej Partnerstwo Wschodnie jest polskim sukcesem

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Statut Polskiej Platformy Technologicznej Inteligentnych Systemów Transportowych (PPT ITS)

Statut Polskiej Platformy Technologicznej Inteligentnych Systemów Transportowych (PPT ITS) Statut Polskiej Platformy Technologicznej Inteligentnych Systemów Transportowych (PPT ITS) 1 Postanowienia ogólne 1. Powołana 28 maja 2007 roku, na mocy decyzji nr 259/7.PR UE/2007/7 Ministra Nauki i Szkolnictwa

Bardziej szczegółowo

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22 Wprowadzenie 9 Część I Rozwój regionalny i lokalny w warunkach kryzysu 1. Klimat przedsiębiorczości w rozwoju społeczno-gospodarczym regionu - wyniki badania ankietowego mieszkańców Litwy, Łotwy i Polski

Bardziej szczegółowo

Publikacja dotowana przez Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytetu Łódzkiego

Publikacja dotowana przez Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytetu Łódzkiego Recenzja: prof. dr hab. Wielisława Warzywoda-Kruszyńska Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Marek Szczepaniak Korekta: Marek Szczepaniak Joanna Barska Projekt okładki, zgodnie z pomysłem Autora:

Bardziej szczegółowo

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK Kierunkowe Efekty Kształcenia Wydział: Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych Stopień: 1. (studia licencjackie) Kierunek: Europeistyka Rok semestr: 2012/13 zimowy Kod KEK Status Kategoria Profil

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 22/2015 O SYTUACJI NA UKRAINIE I POLSKIEJ POMOCY DLA WSCHODNIEGO SĄSIADA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia roku

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1 W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U.1997.78.483) wprowadza się następujące zmiany: 1)

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia

7. Kierunkowe efekty kształcenia i ich odniesienie do efektów obszarowych. Kierunkowe efekty kształcenia 1. Nazwa kierunku: SOCJOLOGIA 2. Stopień studiów: pierwszy 3. Profil: ogólnoakademicki 4. Obszar: nauki społeczne 5. Sylwetka absolwenta Absolwent posiada ogólną wiedzę o rodzajach struktur, więzi i instytucji

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXII/254/2005 Rady Miasta Krasnystaw z dnia 25 października 2005r.

Uchwała Nr XXXII/254/2005 Rady Miasta Krasnystaw z dnia 25 października 2005r. Uchwała Nr XXXII/254/2005 Rady Miasta Krasnystaw z dnia 25 października 2005r. w sprawie Programu Współpracy Miasta Krasnystaw z Organizacjami Pozarządowymi w 2006 r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

CZYLI JAK BUDOWAĆ ZAUFANIE KONSUMENTA. Projekt jest finansowany ze środków Komisji Europejskiej i Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 1

CZYLI JAK BUDOWAĆ ZAUFANIE KONSUMENTA. Projekt jest finansowany ze środków Komisji Europejskiej i Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 1 SAMOREGULACJA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ CZYLI JAK BUDOWAĆ ZAUFANIE KONSUMENTA W SIECI Warszawa, 25 listopada 2009 roku Projekt jest finansowany ze środków Komisji Europejskiej i Urzędu Ochrony Konkurencji

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, lipiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 95/2014 STOSUNKI POLSKO-UKRAIŃSKIE W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: kierunek administracja jest przypisany

Bardziej szczegółowo

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE RCITT to: Doświadczony Zespół realizujący projekty Baza kontaktów w sferze nauki i biznesu Fachowe doradztwo Otwartość na nowe pomysły

Bardziej szczegółowo

III Zjazd Akademii Zarządzania Dyrektora Szkoły 2010/2011 Efektywność uczenia a ocena pracy szkoły 24 maja 2011 r., Warszawa

III Zjazd Akademii Zarządzania Dyrektora Szkoły 2010/2011 Efektywność uczenia a ocena pracy szkoły 24 maja 2011 r., Warszawa Opracowanie założeń merytorycznych i instytucjonalnych wdrażania Krajowych Ram Kwalifikacji oraz Krajowego Rejestru Kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie Beata Balińska III Zjazd AZDS, Efektywność

Bardziej szczegółowo

Światowa Organizacja Zdrowia, co roku koncentrując się na innym aspekcie tej globalnej epidemii. Stop nielegalnemu obrotowi wyrobami tytoniowymi.

Światowa Organizacja Zdrowia, co roku koncentrując się na innym aspekcie tej globalnej epidemii. Stop nielegalnemu obrotowi wyrobami tytoniowymi. Światowy Dzień Bez Tytoniu 31 maja 2015 31 maja to waŝna data w kalendarzu promocji zdrowia - dzień, który słuŝy zwróceniu uwagi na konieczność ochrony obecnych i przyszłych pokoleń przed następstwami

Bardziej szczegółowo

EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień

EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień BIURO PEŁNOMOCNIKA RZĄDU DS. WPROWADZENIA EURO PRZEZ RZECZPOSPOLITĄ POLSKĄ EUROBAROMETR przegląd wyników badań opinii publicznej nt. euro z lat 2004-2009 w zakresie wybranych zagadnień Ocena konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Wyniki badania ankietowego Dr Jarosław Górski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Europejski Instytutu Marketingu Miejsc

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIII/104/2004. Gminy w Polskiej Cerekwi. z dnia 29 kwietnia 2004 roku

Uchwała Nr XIII/104/2004. Gminy w Polskiej Cerekwi. z dnia 29 kwietnia 2004 roku Uchwała Nr XIII/104/2004 Rady Gminy w Polskiej Cerekwi z dnia 29 kwietnia 2004 roku w sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Polska Cerekiew z organizacjami pozarządowymi i innymi organizacjami prowadzącymi

Bardziej szczegółowo

Badania ankietowe w procesie tworzenia LPR

Badania ankietowe w procesie tworzenia LPR Badania ankietowe w procesie tworzenia LPR podstawowe załoŝenia, najczęstsze problemy Adam Stańczyk Kujawsko-Pomorskie Biuro Planowania Przestrzennego i Regionalnego we Włocławku - Oddział w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania Spis treści Wprowadzenie... 9 1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania jego zasobami... 13 1.1. Rola środowiska w procesach społeczno-gospodarczych... 13 1.2. Uwarunkowania zasobowe.

Bardziej szczegółowo

Wspólna Polityka Rolna Unii Europejskiej. Rozwój polskiego rolnictwa kierunki zmian. Podsekretarz Stanu Tadeusz Nalewajk

Wspólna Polityka Rolna Unii Europejskiej. Rozwój polskiego rolnictwa kierunki zmian. Podsekretarz Stanu Tadeusz Nalewajk Wspólna Polityka Rolna Unii Europejskiej. Rozwój polskiego rolnictwa kierunki zmian Podsekretarz Stanu Tadeusz Nalewajk Wspólna Polityka Rolna jest historycznie pierwszą spośród wspólnych polityk społecznoekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW We współczesnym społeczeństwie dość często mówi się o upadku autorytetów. Poruszane są kwestie braku wzorów osobowych zarówno w działalności

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E MINISTERSTWO FINANSÓW Pełnomocnik Rządu do Spraw Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską S P R A W O Z D A N I E za okres od dnia 26 stycznia do dnia 31 marca 2009 r. z działalności Pełnomocnika

Bardziej szczegółowo

Co n a s w y r ó ż n i a

Co n a s w y r ó ż n i a Kim jesteśmy Centrum Prawa Żywnościowego to profesjonalny ośrodek doradczo- -badawczy specjalizujący się w dziedzinie prawa żywnościowego. Stanowi ono fachowe zaplecze eksperckie dla wszystkich podmiotów

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KORUPCJA, NEPOTYZM, NIEUCZCIWY LOBBING BS/2/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KORUPCJA, NEPOTYZM, NIEUCZCIWY LOBBING BS/2/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, STYCZEŃ 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r.

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r. STANOWISKO RZĄDU I. METRYKA DOKUMENTU Tytuł KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW: Plan działania w dziedzinie e-zdrowia

Bardziej szczegółowo

TFPL2006/018-180.03.02

TFPL2006/018-180.03.02 Znaczenie komunikacji w procesie wdraŝania sieci Natura 2000 doświadczenia polsko hiszpańskie w ramach projektu TFPL2006/018-180.03.02 Komunikacja, świadomość społeczna i wzmocnienie instytucjonalne dla

Bardziej szczegółowo

Stan realizacji projektów w ramach działania 2.6 ZPORR

Stan realizacji projektów w ramach działania 2.6 ZPORR Tabela nr 2 Stan realizacji projektów w ramach działania 2.6 ZPORR Lp. Nazwa i adres Beneficjenta Tytuł, numer umowy Ogólna wartość dofinansowania Termin Opis 1. 2. Uniwersytet Zielonogórski ul. Podgórna

Bardziej szczegółowo

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Czesław Witkowski Magdalena Kachniewska Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Warszawa 2005 Czesław Witkowski: wstęp, rozdział I pkt. 5, rozdział II, rozdział III, rozdział IV, rozdział

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLNEGO KLUBU EUROPEJSKIEGO EURO5. Joanna Wodowska Paweł Kamiński GIMNAZJUM NR 5 W PŁOCKU

PROGRAM SZKOLNEGO KLUBU EUROPEJSKIEGO EURO5. Joanna Wodowska Paweł Kamiński GIMNAZJUM NR 5 W PŁOCKU PROGRAM SZKOLNEGO KLUBU EUROPEJSKIEGO EURO5 Joanna Wodowska Paweł Kamiński GIMNAZJUM NR 5 W PŁOCKU INFORMACJE OGÓLNE Klub Europejski EURO5 istnieje od września 2001 roku. Spotkania odbywają się raz w tygodniu.

Bardziej szczegółowo

1. Komisja przedłoŝyła wyŝej wspomniany komunikat Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie w dniu 20 listopada 2007 r.

1. Komisja przedłoŝyła wyŝej wspomniany komunikat Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie w dniu 20 listopada 2007 r. RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 13 marca 2008 r. (14.03) (OR. en) 7150/08 AGRI 62 AGRISTR 8 AGRIORG 21 SPRAWOZDANIE Od: Specjalny Komitet ds. Rolnictwa Data: 10 marca 2008 r. Do: Rada Nr poprz. dok.:

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Załącznik do Uchwały Nr XV/109/07 Rady Powiatu w Śremie z dnia 19 grudnia 2007 r. A B C Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Spis Treści: 1. Wprowadzenie...3-4 2.

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

PYTANIA DOTYCZĄCE NADZORU. 1. Dlaczego w nadzorze pedagogicznym pojawiło się nowe zadanie - prowadzenie ewaluacji wewnętrznej?

PYTANIA DOTYCZĄCE NADZORU. 1. Dlaczego w nadzorze pedagogicznym pojawiło się nowe zadanie - prowadzenie ewaluacji wewnętrznej? PYTANIA DOTYCZĄCE NADZORU 1. Dlaczego w nadzorze pedagogicznym pojawiło się nowe zadanie - prowadzenie ewaluacji wewnętrznej? W rozporządzeniu z dnia 7 października 2009 w sprawie sprawowania nadzoru pedagogicznego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Politikon IV ʼ10. Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010. Wyniki sondażu dla PRÓBA REALIZACJA TERENOWA ANALIZA. Wykonawca:

Politikon IV ʼ10. Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010. Wyniki sondażu dla PRÓBA REALIZACJA TERENOWA ANALIZA. Wykonawca: Politikon IV ʼ10 Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010 PRÓBA Wyniki sondażu dla REALIZACJA TERENOWA Wykonawca: ANALIZA Warszawa, 30 marca 2010r. WIEDZA NOTA METODOLOGICZNA Czas realizacji badania:

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA

WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA SIECI GOSPODARCZE - OCENA STANU I PROGNOZA MBA 2009 1 A KONKRETNIE OCENA STANU I PROGNOZA FUNKCJONOWANIA SIECI W OPARCIU O DOŚWIADCZENIA WIELKOPOLSKIEJ IZBY BUDOWNICTWA MBA

Bardziej szczegółowo

Szkoła Demokracji - Szkoła Samorządności

Szkoła Demokracji - Szkoła Samorządności Szkoła Demokracji - Szkoła Samorządności Raport końcowy programu pilotażowego MEN realizowanego na terenie powiatu sępoleńskiego Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna Eksperci programu: Baran Daniela Kowalczyk

Bardziej szczegółowo